Хавдар гэж юу вэ? Үүсэх шалтгаан болон улаан хоолой, ходоод, элэгний хавдрын үед өвчтөнд илрэх эмнэлзүйн шинж тэмдгүүд

1. ЗОНХИЛОН
ТОХИОЛДОХ ХОРТ
ХАВДРУУДЫН ҮЕД
ИЛРЭХ ШИНЖ
ТЭМДГҮҮД

2. ХАВДРААС
СЭРГИЙЛЭХ
БОЛОМЖТОЙ

3. СУРГАЛТЫН АГУУЛГА
Хавдар гэж юу вэ?
Хавдрын үед илрэх ерөнхий шинж
тэмдгүүд
Хавдруудын үед илрэх шинж тэмдэг,
урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ
- Улаан хоолой
- Ходоод
- Элэг

4. ХАВДАР ГЭЖ ЮУ ВЭ?
Хүний бие
олон төрлийн эсээс
тогтдог бөгөөд
эдгээр нь хэвийн
үед шаардлагатай
хэмжээгээр
хуваагдан , өсч
үржиж байдаг.

5. Тэдгээр эсүүд олон
шалтгаан хүчин зүйлийн
нөлөөгөөр хэвийн бүтэц,
үйл ажиллагаагаа алдан ,
хяналтгүй өсөж үржиж,
томрон хавдрыг үүсгэдэг.

7. ХОРТОЙ БОЛОН ХОРГҮЙ ХАВДАР
Амь насанд хал
багатай
Удаан явцтай
Бусад эрхтэнд
үсэрхийлдэггүй
Аминд халтай
Түргэн явцтай
Бусад эрхтэнд
үсэрхийлдэг
Хоргүй Хортой
Хавдар

8. ХАВДРЫН ҮЕД ИЛРЭХ ЕРӨНХИЙ
ШИНЖ ТЭМДЭГ
Шалтгаангүй турах
Хоолны дуршил алдагдах
Амархан ядарч сульдах
Хөдөлгөөний идэвх алдагдах
Цөөнгүй тохиолдолд дотор
муухайрч, бөөлжүүлнэ.

12. УЛААН ХООЛОЙН ХАВДАР ГЭЖ ЮУ ВЭ?
Улаан хоолойн хавдар нь улаан
хоолойн аль ч хэсгээс үүсч болдог
сүүлийн үед ихсэж байгаа хавдар
юм.
Улаан хоолойн сөөргөө болон
архаг эзофагит өвчний суурь дээр
үүсдэг.

13. УЛААН ХООЛОЙН ХАВДАР ҮҮСГЭХ
ЭРСДЭЛТ ХҮЧИН ЗҮЙЛС
Хоол хүнс.
Өөх тостой хоол хүнс их
хэрэглэх нь эрсдлийг нэмэгдүүлдэг
бол жимс ногоо их хэрэглэвэл
эрсдлийг бууруулдаг гэж үздэг.
Хоол ундны зүйлийг хэт халуунаар
хэрэглэх, таргалалт нь мөн эрсдлийг
нэмэгдүүлдэг.

14. Тамхи таталт.
Архи буюу спирт агуулсан ундаа ихээр
хэрэглэх
Алкоголийн төрлийн ундаа хэрэглэх
үед нүүр нь улайдаг хүмүүс архи уудаг
бол улаан хоолойн өмөнтэй болох өндөр
эрсдэлтэй байдаг. Учир нь тэр хүмүүст
нэг төрлийн фермент
(альклоголдегидрагеназа) бага байдаг
байна.

15. Улаан хоолойн сөөргөө өвчин ,
улаан хоолойн бусад эмгэгүүд .
Зарим төрлийн химийн бодис
болон поллютантууд (химийн
карциногенууд)-ын нөлөөнд
удаан өртөх нь хэрэв тэдгээрээр
амьсгалж байгаа бол улаан
хоолойг "цочроож" болох ба
эрсдлийг нэмэгдүүлж болно.
Хүнсний хуванцар сав

16. Илрэх шинж тэмдэг,
зовиур

17. Залгихад хүндрэлтэй болох буюу
Горойлт
Хоол идсэний дараа бөөлжих, идсэн
зүйлээрээ гулгих
Залгих үед цээжээр өвдөх буюу
цээжний араар өвдөх
Залгих үед ханиах
Хоолой сөөнгөтөх
Цусаар бөөлжих.

18. ОНОШЛОГОО
Эмчид хандах
Тодосгогчтой рентген
Гастроскопи
Хэрэв эрсдэлт бүлэгт хамаардаг бол
- 1 жил тутамд хавдрын эмчид
үзүүлэх
- авхар тодосгогч бодистой рентген
улаан хоолой дурандуулах

20. ХЭРХЭН УРЬДЧИЛАН СЭРГИЙЛЭХ ВЭ?
Хоол цайг хэт халуунаар
хэрэглэхгүй байх
Хоол хүнсний зүйлийг маш
сайн зажилж идэх

24. ХОДООДНЫ ХОРТ ХАВДАР ҮҮСГЭХ
ЭРСДЭЛТ ХҮЧИН ЗҮЙЛС
Хеликобактер пилори
(Helicobacter pylori)
Бусад суурь өвчнүүд: Ходоодны
архаг үрэвсэл, ходоодны
ургацаг

25. Удамшил: Цусан төрлийн хамаатан
садан нь ходоодны хавдраар өвчилж
байсан бол эрсдэлт бүлэгт орно
Нас: нас ахих тусам ходоодны
хавдраар өвчлөх эрсдэл нэмэгддэг
байна.
Хүйс: Эрэгтэйчүүд эмэгтэйчүүдийг
бодвол илүү өвчлөмтгий байдаг

27. Хооллолт: Давс ихтэй хоол, утсан
ба даршилсан хүнсний
бүтээгдэхүүнийг тогтмол хэрэглэх
нь эрсдэлийг нэмэгдүүлнэ
Өөхөн тосыг олон дахин чанахад
тосонд хавдар үүсгэгч
(канцероген) бодисууд үүсч, чанах
бүрт агууламж нь нэмэгдсээр
байдаг байна.

28. Архи ба тамхины хэрэглээ
Гарал үүсэл/ газар зүйн бүс:
Манай орны хувьд баруун
бүсийн аймгуудад уг өвчин
зүүн бүсийн аймгуудыг бодвол
харьцангуй өндөр байна

29. ИЛРЭХ ШИНЖ ТЭМДЭГ, ЗОВИУР
Ямар нэг шалтгаангүй турж эцэх
Хоолны дуршил муудах
Бага хэмжээний хоол идэсний
дараа хэт цадах, гэдэс цанхайх
Суулгах эсвэл өтгөн хатах
Дотор муухайрч, бөөлжих
Хэвлий аюулхай орчим эвгүй оргих,
өвдөх

30. Өтгөн цустай гарах, цустай
бөөлжих
Эдгээр шинж тэмдгүүд нь зөвхөн
хорт хавдрын үед бус өөр бусад
өвчний үед гардаг шинжүүд
боловч ямар ч байсан таныг
нарийн мэргэжлийн эмчид
үзүүлэн шинжилгээ хийлгэх
хэрэгтэй гэдгийн анхааруулга
дохио юм.

31. Эмчид хандах
Тодосгогчтой рентген
Гастроскоди
Хэрэв эрсдэлт бүлэгт хамаардаг бол 1
жил тутамд хавдрын эмчид үзүүлж
давхар тодосгогч бодистой рентген
зураг авхуулах, ходоод дурандуулах
шаардлагатай.
Оношлогоо

34. ХОДООДНЫ ХАВДРААС ХЭРХЭН
СЭРГИЙЛЭХ ВЭ?
Хооллолт: хоол хүнсэндээ аль
болох жимс, хүнсний ногоо түлхүү
хэрэглэж давсалж, даршилсан,
лаазалсан бүтээгдэхүүнээс аль
болох татгалзах
Хоолыг хэт халуунаар
хэрэглэхгүй байх

35.  Архи тамхи хэрэглэхгүй байх
Хэрэв H.Pylori-н халдвар авсан
эсвэл удаан хугацаанд ходоод
гэдэсний сөргөөт өвчтэй бол
тогтмол эмчийн хяналтанд байх
хэрэгтэй.
Аяга халбагаа дамжуулахгүй байх,
гэр бүлээрээ эмчилгээ хийлгэх

36. Хоол хүнсний зүйлийг маш
сайн зажилж хэрэглэх
Бохь удаан зажлахгүй байх,
нэг удаадаа 15 минутаас
ихгүй хугацаанд зажлах

39. Элэгний хавдар гэдэг нь элэгний эсээс
үүссэн, архаг ужиг явцтай хүнд өвчин
юм.
Элэг нь харьцангуй том цуллаг эрхтэн
учир хавдар бага хэмжээтэй(5см-с бага
голчтой)үед ямар нэгэн зовиур шинж
тэмдэг илэрдэггүй.
Элэгний хавдар нь манай улсад
зонхилон тохиолдох хавдрын 40%-ийг
эзэлж нэгдүгээр байранд орж байна.

40. ЭЛЭГНИЙ ХАВДАР ҮҮСГЭХ ЭРСДЭЛТ ХҮЧИН ЗҮЙЛС
B, C вирусээр үүсгэгддэг элэгний үрэвсэл. Уг
вирус тариур, цус цусан бүтээгдэхүүн, бэлгийн
замаар халдварладаг нь тогтоогдоод байна.
Архи хэтрүүлэн хэрэглэх
Хиамны найрлаганд ордог нитрит, тосон
будаг,уусгагчууд
Мөн гэр ахуйн эдлэл хэрэглэл дахь химийн
бодисууд
Афлотоксин- Үр тариа, самранд үүссэн хөгц
мөөгөнцрөөс ялгардаг хүчтэй хор
Гемахроматоз, Винсоны өвчин зэрэг элэгний
хатуурал үүсгэдэг урьдал эмгэгүүд

43. ИЛРЭХ ШИНЖ ТЭМДЭГ, ЗОВИУР
Эдгээр шинж тэмдгүүд хаьдрын хожуу үе
хүртэл илрэхгүй байж болно.
Хоолны дуршил буурах, турж эцэх,
шалтгаангүй ядарч сульдах
Хэвлийн баруун дээд хэсэгт зангилаа үүсэх,
овгор зүйл тэмтрэгдэх, унжирч өвдөх
Гэдэс дүүрэх, цардайх
Шарлалт (арьс, нүдий эвэрлэг бүрхүүл)
Биеийн ерөнхий байдал муудах

47. ОНОШЛОГОО
Таньд дээрх шинжүүдээс илэрч байвал
та яаралтай эмчид хандах хэрэгтэй
бөгөөд ингэснээр та болзошгүй
хүндрэлээс өөрийгөө сэргийлж чадна.
Хэрэв та эрсдэлт бүлэгт хамаардаг бол
тогтмол урьдчилан сэргийлэх үзлэг
шинжилгээнд хамрагдаарай. Үүнд:
6 сар тутамд хавдрын эмчид үзүүлж
ЭХО-д харуулах, лабораторийн
шинжилгээ өгөх,

48. ЭЛЭГНИЙ ХАВДРААС ХЭРХЭН
СЭРГИЙЛЭХ ВЭ?
Шинэ төрсөн нярайг В вирусын эсрэг
вакцинд хамруулах
Элгийг хүчтэй хордуулдаг архинаас
татгалзах
Мах болон амьтны гаралтай өөх тосыг
хэтрүүлэн хэрэглэхээс зайлсхийх
Хөгцөрч муудсан үр тариа, самар
хэрэглэхгүй байх

50. Анхаарлаар шагнасанд
баярлалаа
  