Download to read offline
ռուբայաթներ
- 1. Ռուբայաթներ: Ի՞նչ էռուբայաթը «Ռուբայի» արաբերեն բառ է, որը նշանակում է քառապատկված: Ռուբայաթները բանաստեղծության մի տեսակ են. դրանք արևելյան ոճի քառյակներ են: Ռուբայները բնորոշ են աշուղական քնարերգությանը: Ռուբայները երկու բեյթ (երկու տողից բաղկացած չափածո ստեղծագործություն) է և երկու հանգ:
- 2. Ռուբայներում հանգավորվում են առաջին,երկրորդ և չորրորդ տողերը: Հանգավորումը լինում է նույն բառի տեսքով, այսինքն միևնույն բառը (կամ բառախումբը) կրկնվում է առաջին, երկրորդ և չորրորդ տողներում: Կրկնվող բառը կամ բառերի խումբը կոչվում է ռեդիֆ, իսկ ռուբայների շարքը` ռուբայաթ: Երրորդ տողը սովորաբար մնում է չհանգավորված, բայց որոշ ռուբայներում հանգավորված է նաև երրորդ տողը:
- 3. Աշուղական ռուաբայ Ռուբայաթի միտեսակ է աշուղական ռուբայը, որը ունի երաժշտական եղանակ: Աշուղական ռուբայը ընդգրակված է աշուղական բարդ երգատեսակների մեջ` ռուբայի դիվանի, ռուբայի բայաթի, թասնիբ: Հայ աշուղերգության մեջ աշուղական ռուբայ է ստեղծել Սայաթ-Նովան, հայ բանաստեղծներից` Եղիշե Չարենցը:
- 4. Ամռան անուշ, հուրհրատողտո՛թ ես, ջան,— Նախշուն՝ նռան ու նարնջի հո՛տ ես, ջան, Երբ խստադեմ ի՛նձ ես նայում դու հանկարծ — Ասես սրտիս մահվան դաժան բո՛թ ես, ջան...
- 5. Ռուբայաթները արտահայտում են հեղինակիխոհերը, զգացմունքները, թախիծը: Դրանց հիմնական ասելիքը սիրած էակին գովաբանելն է: Ռուբայաթները ինքնամոռաց փառաբանում և սրբացնում են ինչ-որ կերպար: Ռուբայաթներում ընդունված է փառաբանել կնոջը, ընկածին, թույլին, հիվանդին, զոհվածին, հերոսին:
- 6. Ինչո՞վ է ռուբայըտարբերվում քառյակից Առաջին հայացքից քառյակը և ռուբայը նույն բանաստեղծական ժանր են, սակայն նրանց մեջ կան էական տարբերություններ: Ռուբայներում հանգավորվում է առաջին, երկրորդ և չորրորդ տողերը, քառյակներում` բոլորը: Ռուբայները ներկայացնում են հեղինակի հույզերը, արտահայտում է վերջինիս զգացմունքները, երբեմն դրանք չունեն իմաստ, և ընտրյալին ուղղված հաճոյախոսություններ են: Քառյակները խոհափիլիսոփայական են, և մտածելու առիթ են տալիս:
- 7. Հայ գրականության մեջքառյակների վարպետն է Թումանյանը: Հին աշխարհքը ամեն օր Հազար մարդ է մտնում նոր, Հազար տարվան փորձն ու գործ Ըսկսում է ամեն օր։ Ա՛նց կացա՜ն… Օրերս թռան, ա՛նց կացա՜ն. Ախ ու վախով, դարդերով Սիրտըս կերա՜ն, ա՛նց կացա՜ն։ Երազումս մի մաքի Մոտս եկավ հարցմունքի. ― Աստված պահի քո որդին, Ո՞նց էր համը իմ ձագի…
- 8. Ռուբայաթի ժանրում ստեղծագործելեն արևելյան գրողներ` Օմար Խայամը, Հաֆեզը, Ռուդաքին:
- 9.