НИЗАМИ
ГЯНДЖЕВИ
Лугъат иши:
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Мыслитель- мутефеккир,
Чиновник-ресми,
Разностороннее-чешит тарафлама,
Подражать- такълид этиле,
Безумец-дели,
Прерассудок-хурафат,
Насильственно- зорбалыкънен,
Пустыня –сахра, отшельник-дервиш,
Погружать-далдырмакъ.
НИЗАМИ ГЯНДЖЕВИ
(1141– 1204) –
азербейджан шаири,
мутефеккир, философ
(Хаким), орта
асырларда Шаркъ
мемлекетлеринде
белли олгъан
языджылардан
бириси, озь
эсерлерини фарси
тилинде язгъан
Низами,(асыл ады – Ильяс ибн Юсуф)
12 асырда Гяндже шеэринде яшап, озь
эсерлерини яраткъан(бундан онынъ лагъабы
– «Гяндживий»)
1141 сенеси ресми
къорантасында догъды ве
онынъ яраткъан
эсерлерине корюне чешиттарафлама тасиль алгъан,
Озь ана тилинден гъайры
даа фарси, араб тиллерини
бильген.
Низами чокъ меракълы
шиирлерден гъайры даа
беш поэма язды: «Сырлар
хазинеси»(Сокровищница
тайн), «Хосров и Ширин»,
«Лейли и Меджнун», «Еди
гузель» (Семь красавиц) ве
Искандер-наме
( Александр Македониалы
акъкъында эки къысымлы
китап), оларнынъ
сюжетлери Шаркъ
мемлекетлеринде даа
шимдиде такълид этиле.
Низами умело развивает судьбы
героев, их противостояния:
Мириам – Хосров – Ширин, Хосров
– Ширин – Фархад, раскрывает их
внутренний мир, психологию
поступков. Умирает Мириам, но
Хосров и тут изменяет своим
чувствам – женится на красавице
Шекер («Ширин» и «Шекер» –
синонимы, означают «Сладость»),
продолжая, однако, любить
Ширин.
Лейли и Меджнун
– Лейли ве Меджнун (1188) –
Шаркъ мемлекетлеринде
расткельген эфсане
сюжетинден алынгъан.
(«Лейли»-гедже(къара сачлы
манасында),«Меджнун» фарси
тилинде«дели»). Къабилелер
арасында олгъан къавгъа,
диний хурафатлар бир-бирини
севген яшларгъа раат бирликте
олмагъа бермей ве шаир Гейс
севдалыкътан, делилик алына
тюше.
– Кейса ве Лейлининъ бабалары
«къабилелер башлыкълары» бирбиринен айыралар,Кейсни
зорбалыкънен бабасы Меккагъа алып
кете, амма анда Меджнун «Лейли»
адыны бир кимседен эшитип кене де
севдасыны хатырлап, эвден къача ве
сахрада сакъланып, дервиш ола. Лейли
севдасынен айырылгъан сонъ,
чыдамайып вефат эте, Меджнун онынъ
къабирини тапып, шу ерде джаныны
бере.
Низами Лейли ве Кейс бир-бирине
севда олгъаныны, «Меджнуннынъ севги
хасиетлерини (свойства)», Лейли алыны
ачыкълай. Шаир окъуйджыны
фаджиалы севги тарихына далдырта.
– Кейса ве Лейлининъ бабалары
«къабилелер башлыкълары» бирбиринен айыралар,Кейсни
зорбалыкънен бабасы Меккагъа алып
кете, амма анда Меджнун «Лейли»
адыны бир кимседен эшитип кене де
севдасыны хатырлап, эвден къача ве
сахрада сакъланып, дервиш ола. Лейли
севдасынен айырылгъан сонъ,
чыдамайып вефат эте, Меджнун онынъ
къабирини тапып, шу ерде джаныны
бере.
Низами Лейли ве Кейс бир-бирине
севда олгъаныны, «Меджнуннынъ севги
хасиетлерини (свойства)», Лейли алыны
ачыкълай. Шаир окъуйджыны
фаджиалы севги тарихына далдырта.

низами гянджеви

  • 1.
  • 2.
    Лугъат иши: • • • • • • • • • Мыслитель- мутефеккир, Чиновник-ресми, Разностороннее-чешиттарафлама, Подражать- такълид этиле, Безумец-дели, Прерассудок-хурафат, Насильственно- зорбалыкънен, Пустыня –сахра, отшельник-дервиш, Погружать-далдырмакъ.
  • 3.
    НИЗАМИ ГЯНДЖЕВИ (1141– 1204)– азербейджан шаири, мутефеккир, философ (Хаким), орта асырларда Шаркъ мемлекетлеринде белли олгъан языджылардан бириси, озь эсерлерини фарси тилинде язгъан
  • 4.
    Низами,(асыл ады –Ильяс ибн Юсуф) 12 асырда Гяндже шеэринде яшап, озь эсерлерини яраткъан(бундан онынъ лагъабы – «Гяндживий»)
  • 5.
    1141 сенеси ресми къорантасындадогъды ве онынъ яраткъан эсерлерине корюне чешиттарафлама тасиль алгъан, Озь ана тилинден гъайры даа фарси, араб тиллерини бильген.
  • 6.
    Низами чокъ меракълы шиирлерденгъайры даа беш поэма язды: «Сырлар хазинеси»(Сокровищница тайн), «Хосров и Ширин», «Лейли и Меджнун», «Еди гузель» (Семь красавиц) ве Искандер-наме ( Александр Македониалы акъкъында эки къысымлы китап), оларнынъ сюжетлери Шаркъ мемлекетлеринде даа шимдиде такълид этиле.
  • 7.
    Низами умело развиваетсудьбы героев, их противостояния: Мириам – Хосров – Ширин, Хосров – Ширин – Фархад, раскрывает их внутренний мир, психологию поступков. Умирает Мириам, но Хосров и тут изменяет своим чувствам – женится на красавице Шекер («Ширин» и «Шекер» – синонимы, означают «Сладость»), продолжая, однако, любить Ширин.
  • 8.
    Лейли и Меджнун –Лейли ве Меджнун (1188) – Шаркъ мемлекетлеринде расткельген эфсане сюжетинден алынгъан. («Лейли»-гедже(къара сачлы манасында),«Меджнун» фарси тилинде«дели»). Къабилелер арасында олгъан къавгъа, диний хурафатлар бир-бирини севген яшларгъа раат бирликте олмагъа бермей ве шаир Гейс севдалыкътан, делилик алына тюше.
  • 9.
    – Кейса веЛейлининъ бабалары «къабилелер башлыкълары» бирбиринен айыралар,Кейсни зорбалыкънен бабасы Меккагъа алып кете, амма анда Меджнун «Лейли» адыны бир кимседен эшитип кене де севдасыны хатырлап, эвден къача ве сахрада сакъланып, дервиш ола. Лейли севдасынен айырылгъан сонъ, чыдамайып вефат эте, Меджнун онынъ къабирини тапып, шу ерде джаныны бере. Низами Лейли ве Кейс бир-бирине севда олгъаныны, «Меджнуннынъ севги хасиетлерини (свойства)», Лейли алыны ачыкълай. Шаир окъуйджыны фаджиалы севги тарихына далдырта.
  • 10.
    – Кейса веЛейлининъ бабалары «къабилелер башлыкълары» бирбиринен айыралар,Кейсни зорбалыкънен бабасы Меккагъа алып кете, амма анда Меджнун «Лейли» адыны бир кимседен эшитип кене де севдасыны хатырлап, эвден къача ве сахрада сакъланып, дервиш ола. Лейли севдасынен айырылгъан сонъ, чыдамайып вефат эте, Меджнун онынъ къабирини тапып, шу ерде джаныны бере. Низами Лейли ве Кейс бир-бирине севда олгъаныны, «Меджнуннынъ севги хасиетлерини (свойства)», Лейли алыны ачыкълай. Шаир окъуйджыны фаджиалы севги тарихына далдырта.