Downloaded 81 times
Shemseddin
- 1.
- 2. Klassik feodalizm dövründəyaranmış ilk mərkəzləşdirilmiş Azərbaycan dövləti Bütün tarixi Azərbaycan torpaqlarını vahid dövlət halında birləşdirən ilk yerli sülalə Hökmdarı ilk dəfə Azərbaycan tarixində «sultan» titulu qəbul etmiş dövlət
- 3. Eldənizlər dövləti necə yaranmış, necə inkişaf etmiş və necə süqut etmişdir ?
- 4. 1118- 1194 İraq Səlcuq imperatorluğu 1038- 1157 Böyük Səlcuq imperatorluğu 1136- 1225 Eldənizlər imperatorluğu Şəmsəddin Eldəniz Məhəmməd CahanPəhləvan Əbü Bəkr Özbək Qızıl Arslan
- 5.
- 6. ŞəmsəddinEldəniz Bizans-erməni-gürcü feodallarının yürüşlərinə son qoydu Azərbaycantorpaqlarını vahid dövlət halında birləşdirdi Ölkədə iqtisadi və mədəni inkişafa yol açdı
- 7. 1160 «Böyük Atabəy» Arslan şah •İraq Səlcuq sultanı Məhəmməd Cahan Pəhləvan •Dövlətin vəziri Qızıl Arslan •Ordunun Ali baş komandanı
- 8. Dəbil faciəsi 1161-ci ildə Gürcülər Dəbilşəhərini ələ keçirdərək 10 minə qədər insanı qılıncdan keçirmişdilər. Bu səbəbdən Şəmsəddin Eldəniz Gürcüstana yürüş etmiş və bir neçə dəfə onları məğlubiyyətə uğratmışdır. Bu tədbirlərin nəticəsində gürcü çarlarının hücumları səngimişdir. 1160-cı ildə Şirvanda hakimiyyətə I Axsitanı gətirməklə Şirvanşahlar dövlətini özündən asılı vəziyyətə saldı. Bununla bütün Azərbaycan torpaqları vahid bir dövlətin tərkibində birləşdirilmiş oldu. Şəmsəddin Eldəniz Mərkəzi hakimiyyətə tabe olmayan iri feodalları tabe etdi 50 minlik daimi qoşun yaratdı Sənətkarlıq, ticarət və mədəniyyəti inkişaf etdirdi
- 9. Məhəmməd Cahan Pəhləvan (1175-1186) Məhəmməd Cahan Pəhləvan Daxilisiyasəti Xarici siyasəti • Səlcuq sultanı III Toğrulun atabəyi idi • Paytaxtı Təbrizdən Həmədana köçürdü (1175) • Təbrizi Ağsunqurilərdən alaraq qardaşı Qızıl Arslanın idarəsinə verdi • Mərkəzi hakimiyyəti möhkəmləndirdi • 50 minlik daima qoşun yaratdı • Müstəqilliyə can atan iri səlcuq əmirlərinin müqavimətini qırdı • Azərbaycanın qərb torpaqlarını ələ keçirməyə çalışan gürcü feodallarını dəfələrlə məğlub etdi • Abbasi xəlifələri Eldənizlərin daxili işlərinə qarışmasının qarşısını aldı
- 10. Qızıl Arslan (1186-1191) Qızıl ArslanTəbriz şəhərini dövlətin paytaxtına çevirdi. Lakin hakimiyyəti ələ keçirməyə çalışan səlcuq srayındakı müxalif qüvvələr, iri feodal qruplaşması, formal titul daşıyan III Toğrul, Məhəmməd Cahan Pəhləvanın arvadı İnanc Xatun, oğlu Qutluq İnanc və Əmir Əmiran Ömər və başqaları ona qarşı birləşdilər. Vəziyyətin ağırlığını görən Qızıl Arslan «nigah diplomatiyası»na əl atdı. O, İnanc xatunla evləndi, onun oğulları ilə barışdı. 1190-cı ildə baş vermiş Həmədan döyüşündə Səlcuq sultanı III Toğrulu məğlub etdi və onu zindana saldırdı. Yaranmış vəziyyətdən istifadə edərək Qızıl Arslan xəlifə ən-Nasirin razılığı ilə özünü sultan elan etdi. İraq səlcuq sultanlığının tam idarəsi Feodal ara müharibələrinə son qoyulması Ölkədə iqtisadi və mədəni inkişafa şərait yaradılması
- 11. Atabəy Əbu Bəkrindövrü (1191-1210) 1191-ci ildə Qızıl Arslan iri deodallar və İnanc xatun tərəfindən sui-qəsdlə öldürüldü. Ölkədə hakimiyyətə Əbu Bəkr gəlsədə daxili müharibələr başlandı. Eldənizlər dövləti parçalanmağa (İsfahan, Rey, İraq və s.) başladı. Ara müharibələri dövlətin süqutunu sürətləndirdi. Vəziyyətdən istifadə edən qonşu dövlətlər (Xarəmşahlar, Abbasilər, Şirvanşahlar , Gürcü çarı və s.) Atabəylərin torpaqlarını ələ keçirməyə çalışdılar. III Toğrulun həbsdən qaçması ilə vəziyyət daha da pisləşdi. III Toğrul 1192-ci ildə Rey, İsfahan və Həmədanı ələ keçirdi. Lakin 1194-cü ildə Xarəzmşahlar tərəfindən məğlub edilərək döyüşdə öldürüldü. Bununla da İraq Səlcuq sultanlığı süqut etdi. Qutluq İnanc 1192-ci ildə III Toğrul tərəfindən məğlub olduqdan sonra Xarəzmşah Təkəşlə ittifaq bağladı. Lakin müttəfiqliyə baxmayaraq 1196-cı ildə Təkəş tərəfindən döyüşdə öldürüldü. Əmir Əmiran Ömər III Toğrul tərəfindən məğlub edildikdən sonra Şirvanşah I Axsitanla ittifaq bağladı. 1194-cü ildə Şəmkir və Beylaqan döyüşlərində Gürcü-Şirvanşahlar ordusu ilə birgə qalib gəlib Gəncəni hiylə ilə ələ keçirdi. Lakin çox keçmədiki buraa üsyan zamanı öldürüldü. Eldəniz Əbu Bəkr Xarəzşahları ölkədən qova bilsədə gürcülərin hücumlarının qarşısını ala bilmədi. Gürcülər bu zaman ölkədə güclü talan və qırğınlar törətdilər. 1203-cü ildə Dəbil yenidən qarət olundu. 1210-1211-ci illərdə Mərənd, Miyanə, Zəncan, Qəzvin, Ərdəbil, Uçan və s. şəhərlər güclü dağıntılara məruz qaldı. Bu hücumlarda Təbriz Zahidə xatının başçılığı ilə bac verib canını qurtara bimişdi.
- 12. Özbəyin hakimiyyəti (1210-1225) •Eldənizlər dövləti tənəzzülə uğradı • Ölkə parçalanması sürətləndi • Özbəyin İraqi-Əcəmə etdiyi uğursuz yürüş ölkədə daxili çəkişmələri daha da sürətləndirdi. • 1220-1222-ci illərdə monqolların Azərbaycan birinci yürüşü Eldənizlər dövlətini tam süquta hazırladı • 1225-ci ildə Xarəzmşah Cəlaləddinin Azərbaycana yürüşü nəticəsində Eldənizlər dövləti süqut etdi. Diqqətinizə görə təşəkkür edirəm !