Download to read offline
sdafpğöadpfooasdmfiapsdmfipoasdfasfdopmoasfd
- 1.
- 2. 1. HAFTA Enerji veEnerji Kaynakları
- 3. Enerji • Enerji insanhayatının vaz geçilmez bir parçasıdır. İnsanların yaşamını devam ettirebilmesi için tüketmeleri, tüketimlerini karşılayabilmeleri için de üretmeleri gerekmektedir. Dolayısıyla yaşamın her sürecinde enerjinin bulunması gerekmektedir. • Özellikle endüstriyel çağın başlamasıyla birlikte; sanayileşme, hızlı nüfus artışı, sürekli kentleşme, yaşam standartlarının sürekli yükselmesi enerji gereksiniminin de çok hızlı bir şekilde artışına neden olmuştur.
- 4. Fosil Enerji Dünyada enerjitüketim değerlerine bakıldığında, kullanılan enerji kaynaklarının çok büyük oranlarda fosil enerji kaynakları olduğu görülmektedir. Fosil enerji kaynaklarının kullanımı küresel anlamda bazı sorunlara neden olmaktadır. • Bu sorunlardan birincisi; özellikle fosil enerji kaynakları bulunmayan ülkeler için geçerli olan enerjide dışa bağımlılıktır. • İkinci sorun; fosil enerji kaynakları rezervlerinin azalıyor olmasıdır. Üçüncü sorun ise; fosil yakıtların çevresel etkileridir.
- 5. Enerji ve Çevre •Enerji çok farklı şekillerde olabilmektedir. Örneğin; kimyasal, ışık, fosil, elektrik gibi. Tüm enerjiler bir diğer enerjiye dönüşebilme özelliğine de sahiptirler. Enerjinin Korunumu Yasasına göre, enerji yoktan var edilemez ve var olan enerji de yok edilemez, ama diğer şekillere dönüşebilmektedir. • Enerjinin korunumu yasası, yalıtılmış bir sistemdeki toplam enerjinin değişmeyeceğini söyler. Enerji ne yok edilebilir ne de yoktan var edilebilir, ama enerji türü değişebilir; örneğin, dinamitin patlamasıyla kimyasal enerji kinetik enerjiye dönüşebilir.
- 6. Çevre Kirliliği • Çevreiçerisinde yaşayanların sağlığını olumsuz etkileyecek, çevre dengesinin bozulmasına neden olacak tüm etmenler şeklinde tanımlanabilmektedir. • Çevrenin canlı ve cansız öğelerini olumsuz yönde etkileyen, üzerinde yapısal zararlar meydana getiren ve niteliklerini bozan yabancı maddelerin hava, su ve toprağa yoğun bir şekilde karışması olayına “çevre kirliliği” adı verilmektedir. Çevrenin doğal olmayan bir şekilde insan eliyle bozulmasıdır.
- 7. Küresel Isınma Güneşten yayılanışınların bir kısmı atmosferden geri yansıtılırken büyük bir kısmı yeryüzü tarafından emilmekte ve uzun dalgalı ışınlar olarak tekrar atmosfere verilmektedir. Atmosferde var olan gazların özelliklerine göre; güneş ışınları daha az veya daha çok geçirilmektedir. Atmosferin bileşenindeki gazlar nedeniyle güneş ışınlarını daha az geçirmesi yeryüzüne yakın bölgelerde sıcaklığın artması sonucunu doğurmaktadır. Atmosferdeki bu ısınma olayı sera etkisi olarak adlandırılmaktadır.
- 9. Sera Gazları • Küreselısınma ve iklim değişikliği nedeniyle oluşan doğa olaylarının esas nedeni atmosferde var olan sera gazları değil, insanların faaliyetleri sonucunda olması gerekenden daha fazla sera gazı oluşmasıdır. • Bunun temel nedeni de fosil enerji kaynaklarının bilinçsizce ve gereğinden fazla kullanılmasıdır. Küresel CO2kaynakları içerisinde ilk sırayı elektrik santralleri almaktadır. Bu sektörü sırasıyla endüstri (özellikle çimento sanayi), kara ulaşımı, konut-inşaat sektörleri takip etmektedir.
- 11. 1. Güneş Enerjisi •Güneş, güneş sisteminde bulunan tüm gezegenler için enerji kaynağıdır. Özellikle dünyamızda yaşayan tüm canlılar için vazgeçilmez bir kaynaktır. • Özellikle yaz aylarında kullanımının vermiş olduğu pratiklik ve elektrik faturalarında sağladığı büyük düşüşlerle güneş panelleri günümüzde en önemli yenilenebilir enerji kaynakları arasında ilk sıralarda yer almaktadır.
- 12. 1. Güneş Enerjisi •Şehir ve köylerdeki evlerin çatılarında sıkça rastladığımız güneş panelleri ile su ısıtılabilir, evin sıcak su ihtiyacı karşılanabilir ya da sıcak su, evin ısıtma tesisatına verilerek ısınma ihtiyacının karşılanmasında kullanılabilir. • Güneş enerjisi teknolojileri güneş ışınlarını toplayarak ısı veya elektrik üretimini sağlamaktadırlar. Güneş enerjisi ışık, ısı ve elektrik şeklinde değerlendirilmektedir.
- 13. 1. Güneş Enerjisi •Güneş enerjisi sistemleri toplanan enerjiyi direk olarak elektriğe dönüştürmektedir ve bina çatılarına, cihazlara, arabalara yerleştirilebilir. Konsantre güneş enerjisi santralleri ayna ve lens düzenekleri ile güneş ışınımlarını nispeten küçük bir alana yansıtma esasına göre çalışarak elektrik veya ısı üretimi için kullanılabilir.
- 14. 2. Rüzgar Enerjisi •Rüzgar enerjisinin kaynağı aslında güneş enerjisidir. Güneş enerjisi karaları ve denizleri aynı oranda ısıtmadığından oluşan basınç farkı rüzgarı meydana getirir. Rüzgarın etkisinin fazla hissedildiği bölgelere kurulan rüzgar tribünleri rüzgarın var olan kinetik enerjisini önce mekanik enerjiye, daha sonra elektrik enerjisine dönüştürür. Rüzgârdan elde edilen enerji rüzgarın o anki hızına ve esme süresine bağlıdır.
- 15. 2. Rüzgar Enerjisi •Rüzgâr gücünden elektrik üretmek için rüzgâr türbinleri kullanılır. Rüzgâr enerjisi günümüzde Dünya’nın elektrik ihtiyacının %2’sini karşılamaktadır. Rüzgâr tribünü teknolojilerinin diğer elektrik üretimi teknikleriyle kıyasla çevreye zararlı etkisi çok azdır.
- 16. 2. Rüzgar Enerjisi •Rüzgar enerjisinden mekaniksel güç elde etmek için yel değirmenleri kullanılır. Yel değirmenleri, enerji üretmek için rüzgâr gücünden faydalanarak çalışan büyük pervaneli çarklı makinelerdir.
- 17. 2. Rüzgar Enerjisi •Su veya kuyu pompalama için rüzgâr pompaları kullanılır.
- 18. 2. Rüzgar Enerjisi •Rüzgar enerjisi kullanım alanları içinde elektriğin olduğu her alanı sayabileceğimiz gibi hareket içeren sahaları da dahil edebiliriz. Çok eski çağlardan beri deniz yolculuklarında taşıtları hareket ettirmek için rüzgar enerjisinden faydalanılmaktadır. Gemilerde veya küçük teknelerde yelkenler vasıtası ile itme gücünden yararlanılan rüzgar, bugünün teknolojisinde bambaşka bir boyuta taşınmıştır.
- 19. 3. Biyoenerji /Biyokütle Enerjisi • Bu enerji çeşidi neredeyse tükenmez bir kaynaktır, her yerde elde edilebilir, özellikle kırsal alanlar için sosyo- ekonomik gelişmelere yardımcı olması nedeniyle uygun ve önemli bir enerji kaynağı olarak görülmektedir. • Doğrudan veya dolaylı olarak üretilen biyolojik materyal olarak tanımlanan biyokütle; orman, tarım, evsel ve hayvansal atıklar gibi organik maddelerdir. İşte bu maddelerden üretilen enerjiye biyoenerji adı verilir.
- 20. 3. Biyoenerji /Biyokütle Enerjisi • Biyokütle için mısır, buğday gibi özel olarak yetiştirilen bitkiler, otlar, yosunlar, denizdeki algler, hayvan dışkıları, gübre ve sanayi atıkları, evlerden atılan tüm organik çöpler (meyve ve sebze artıkları) kaynak oluşturmaktadır.
- 21. 3. Biyoenerji /Biyokütle Enerjisi • Biyogaz: Gıda veya hayvan atıkları gibi organik maddelerin oksijensiz ortamda anaerobik sindirim adı verilen bir süreçte mikroorganizmalar tarafından parçalanmasıyla üretilir. Araç yakıtı, ısıtma ve elektrik üretimi dahil olmak üzere çeşitli şekillerde kullanılabilir. Hayvan gübresi, belediye çöpü/atığı, gıda atığı veya kanalizasyon dahil olmak üzere çok çeşitli atık maddeler biyogaza dönüşebilir. Biyogaz esas olarak metan ve karbondioksitten oluşur. Ayrıca az miktarda hidrojen sülfür, siloksanlar ve bir miktar nem içerebilir. Bunların nispi miktarları, ortaya çıkan biyogazın üretiminde yer alan atık türüne bağlı olarak değişir.
- 24. 4. Jeotermal Enerji •Jeotermal, yer ısısı anlamına gelmektedir. Doğa olayları ve özellikle yağışlar sonucu oluşan sular yer kabuğu çatlaklarından magma tabakasına ulaşır. Magma tabakasındaki bu ısınan sular sıcak su ve buhar olarak yeryüzüne ulaşır. Yeryüzüne ulaşan bu su ve buhar tribünler sayesinde birçok enerji türüne dönüştürülebilir.
- 25. 4. Jeotermal Enerji •Genel olarak baktığımızda yer kabuğunda depolanmakta olan ısıl enerji, jeotermal enerjiyi oluşturmaktadır. Yeryüzüne çıkarılan bu enerji kurulan elektrik santralleriyle elektrik enerjisine dönüştürülür. Ayrıca ev ve iş yerlerinde kullanılan merkezi ısıtma ve soğutma sistemlerinde, hastaların tercih ettiği birçok fizik tedavi merkezinde ve turistik merkezlerde de kullanılabilirler.
- 26. 5. Hidroelektrik Enerjisi •Hidroelektrik enerjinin temelinde, akan suyun enerjisini kullanmak ve bu enerjiyi elektrik enerjisine dönüştürmek vardır. Hidroelektrik enerji santralleri yenilenebilirdir. Doğa için temiz bir enerji kaynağı konumundadırlar.
- 27. 5. Hidroelektrik Enerjisi •Yükseltinin fazla olduğu yerlerde suyun akış hızı fazla olacağından, bu santraller bu bölgelerde daha kullanışlı olacaklardır. Hidroelektrik santrallerde akan suyun enerjisi baz alındığından balıkçılığı geliştirmede, ulaşımı kolaylaştırmada, sulamada ve en çok da enerji üretiminde kullanılmaktadır.
- 28. 6. Hidrojen Enerjisi HidrojenEnerjisi: • Günümüzde kullanılmakta olan teknoloji ve üretim zorluğu nedeni ile kullanımı henüz çok yaygın değildir. Ancak teknolojinin ilerlemesi ile birlikte temiz bir enerji kaynağı olarak dünyanın enerji ihtiyacını karşılamada en önemli adaylardan biridir. Gelecekte elektrik, ısı ve yakıt pili üretiminde hidrojen enerjisinin kullanılacağından bahsedebiliriz. • Havadan 14,4 kez daha hafiftir ve tamamen zehirsizdir. • Sıfır emisyonlu ve yenilenebilir enerji kaynağına dönüştürülebilir. • Yakıt olarak kullanıldığında atmosfere sadece su buharı olarak dönmektedir. • Bilinen tüm yakıtlar arasında en yüksek enerji içeriğine sahiptir.
- 29.
- 30. 7. Dalga /Okyanus Enerjisi • Okyanusları aslında iki ayrı enerji kaynağı olarak düşünebilir. İlki güneş ısısına bağlı termal enerji, ikincisi ise dalgalardan ve gel-gitlerden beslenen mekanik enerjidir.Dünyanın yüzeysel olarak %70’lik bölümünü kaplayan okyanuslar aynı zamanda, dünyanın en büyük güneş toplayıcılarını da oluştururlar. • Okyanusların yüzeyindeki fazla ısına su ile derinlerdeki serin suların sıcaklık farkı, doğal bir termal enerji oluşturur. Yeterince yararlanılabildiği takdirde, bu enerjinin küçük bir bölümü bile tüm dünyanın enerji ihtiyacını karşılamaya yeterlidir.
- 31. 7. Dalga /Okyanus Enerjisi • Elektrik üretimi: Sahil şeridinde dalga enerjisinden elektrik üretme olanağı sunuyor. • Tatlı su üretimi: Tuzlu suyun tatlı suya dönüşümünde kullanılabiliyor. • Deniz taşımacılığı: Gemilerin ihtiyaç duyduğu enerjiyi bir noktaya kadar karşılayabiliyor. • Tarım: Bitkilere zararlı tuzlu suyu tatlı suya dönüştürdüğü için, tarım alanında tercih ediliyor.