1. POLITIE, TWITTER
EN GEZAG
NL
POLITIE NEDERLAND
Strategisch Leidinggevende Leergang 7
Ellen Boverman • Leen van Duijn • Peter de Graaf • Jasper Ritzema

2. Ellen Boverman
Leen van Duijn
Peter de Graaf
Jasper Ritzema
Strategisch Leidinggevende Leergang 7
Begeleider: prof. dr. V.J.J.M. Bekkers
Warnsveld, oktober 2011

3. Voorwoord
Het overkoepelende afstudeerthema van de zevende Strategische
Leidinggevende Leergang (SLL7) is de actuele gezagspositie van de
Nederlandse politie. Onderzoek naar de huidige stand en een ver-
kenning van de mogelijkheden om het gezag van de Nederlandse
politie te versterken is van groot belang, aangezien de legitimiteit
van de organisatie direct geraakt wordt, als het gezag van de politie
onder druk staat.
Wij hebben er voor gekozen om met ons onderzoek op resultaat niet bereikt zonder de hulp en ondersteuning
zoek te gaan naar de positieve beïnvloeding van het van een aantal mensen die we hier graag noemen.
politiegezag, door als organisatie bewust gebruik te Om te beginnen wees prof. dr. Victor Bekkers ons op
maken van social media. De explosieve groei, de kansen deskundige wijze de weg in het doen van wetenschap-
en “scherpe kantjes” van de verschillende social media pelijk onderzoek. Daarnaast inspireerde hij ons door
gaan niet ongemerkt aan de politie voorbij, integen- zijn positief kritische feedback en zijn volharding in
deel de politie doet volop mee, vooral op Twitter. We het doorleven van de robuuste theorieën. Verder zijn
hebben het onderzoek naar het gebruik van Twitter we de wijkagenten Bas Slutter en Arnoud Grootenboer
onder wijkagenten met veel enthousiasme voor zowel dankbaar voor hun optimale medewerking. We hadden
de inhoud als het proces uitgevoerd. geen betere hoofdrolspelers kunnen kiezen voor ons
Literatuuronderzoek naar de begrippen beeldvorming, veldonderzoek. Natuurlijk willen we ook de experts en
gezag en leiderschap heeft ons perspectief ten aanzien leidinggevenden bedanken die hebben meegewerkt
van onze positie als strategisch leidinggevende verder aan de focusgroep en de gesprekken, die we hebben
verbreed. Het daarop volgende veldonderzoek was een gehad om het thema scherp te krijgen. We hebben in al
uitdaging. Hoe konden we de relatie tussen beeldvor- deze gesprekken gemerkt dat er veel belangstelling is
ming, gezag en social media concretiseren en meetbaar voor ons onderzoek, dus we verwachten dat de uitkom-
maken? We menen daar uitstekend in geslaagd te zijn sten van deze eindscriptie zeker gebruikt gaan worden
door gebruik te maken van vier verschillende onder- in de politiepraktijk.
zoeksmethoden.
Oktober 2011,
De lessen van twee jaar SLL zijn voor ons van grote
waarde geweest en we hebben getracht een scriptie Ellen Boverman, Leen van Duijn, Peter de Graaf en
af te leveren die daar recht aan doet. We zijn dan ook Jasper Ritzema
enorm trots op het eindresultaat. Maar we hadden dit
Politie, Twitter en gezag 1

4. 2 Politie, Twitter en gezag

5. Inhoudsopgave
Samenvatting 5
1. Inleiding 9
1.1 Aanleiding
1.2 Probleemstelling
1.2.1 Doelstelling
1.2.2 Centrale onderzoeksvraag
1.2.3 Deelvragen
1.3 Maatschappelijke en theoretische relevantie
1.4 Theoretische positionering
1.5 Onderzoeksopzet
2. Beeldvorming en social media 15
2.1 Inleiding
2.2 Beeldvorming
2.2.1 Inleiding
2.2.2 Sociale constructie van de werkelijkheid
2.2.3 Kenmerken beeldvorming
2.3 Invloed media op beeldvorming
2.3.1 Inleiding
2.3.2 Frames
2.3.3 Discursieve macht van de media
2.3.4 Frame alignment
2.4 Social media en Twitter
2.4.1 Inleiding
2.4.2 Social media
2.4.3 Twitter
2.5 Relatie beeldvorming en Twitter
2.6 Conclusie
3. Gezag en leiderschap 23
3.1 Inleiding
3.2 Gezag
3.2.1 Gezagsgronden
3.2.2 Politiegezag
3.3 Leiderschap
3.3.1 Kenmerken van leiderschap
3.3.2 Strategisch politieleiderschap
3.4 Conclusie
4. Theoretisch kader en onderzoeksstrategie 31
4.1 Inleiding
4.2 Theoretisch kader
4.2.1 Inleiding
4.2.2 Theoretisch kader
4.2.3 Onderzoeksmodel
4.3 Onderzoeksstrategie
4.3.1 Inleiding
4.3.2 Methoden en technieken van onderzoek
Politie, Twitter en gezag 3

6. 4.3.3 Betrouwbaarheid en geldigheid
4.4 Analysekader
4.5 Conclusies
5. Onderzoek en analyse 39
5.1 Inleiding
5.2 Deel A: inhoudsanalyse tweets
5.2.1 Inleiding
5.2.2 Bevindingen inhoudsanalyse tweets
5.2.3 Deelconclusie inhoudsanalyse tweets
5.3 Deel B: enquête en interviews
5.3.1 Inleiding
5.3.2 Bevindingen en analyse enquête
5.3.3 Deelconclusie enquête
5.3.4 Bevindingen en analyse interviews wijkagenten
5.3.5 Deelconclusie interviews wijkagenten
5.4 Deel C: focusgroep
5.4.1 Inleiding
5.4.2 Uitkomsten en analyse focusgroep
5.4.3 Deelconclusie focusgroep
5.5 Conclusies
5.5.1 Inleiding
5.5.2 Effecten van Twitter
5.5.3 Consequenties voor politieleiderschap
6. Conclusies en aanbevelingen 65
6.1 Inleiding
6.2 Beantwoording deelvragen
6.2.1 Deelvraag 1 en 2
6.2.2 Deelvraag 3 en 4
6.2.3 Deelvraag 5
6.2.4 Deelvraag 6
6.2.5 Deelvraag 7
6.3 Beantwoording centrale vraag
6.4 Aanbevelingen
Literatuurlijst 73
Bijlagen 77
1. Matrix selectie wijkagenten
2. Turflijst inhoudsanalyse tweets WijkagentSassem
3. Turflijst inhoudsanalyse tweets PRRGrootenboer
4. Tweets WijkagentSassem 1 juni t/m 14 juni 2011
5. Tweets PRRGrootenboer 1 juni t/m 14 juni 2011
6. Lijst @mentions WijkagentSassem 1 juni t/m 14 juni 2011
7. Lijst @mentions PRRGrootenboer 1 juni t/m 14 juni 2011
8. Analyse / topiclijst interviews
9. Factsheet focusgroep
4 Politie, Twitter en gezag

7. Samenvatting
Eén van de meest opvallende ontwikkelingen van deze tijd is de
opkomst van social media. Burgers zoeken contact en interacteren
intensief in virtuele netwerken. Meedoen aan de hedendaagse sa-
menleving vindt voor een belangrijk deel plaats via deze sociale
netwerken.
Social media kunnen worden gezien als een uitbreiding ming en strategisch leiderschap.
van de publieke ruimte en juist daar dient de politie Gezag is niet iets dat iemand of een organisatie van
zich te manifesteren ter bestrijding van de onveilig- zichzelf heeft. Gezag moet worden verkregen vanuit de
heid, maar ook om haar gezag te verkrijgen van de gemeenschap, de samenleving. Dit betekent dat de po-
burger. Om gezag te verkrijgen is het van evident litie zal moeten aansluiten bij de beelden die er bestaan
belang dat de politie optimaal in verbinding staat met in de samenleving ten aanzien van een gezaghebbende
haar omgeving. De politie kan namelijk niet automa- politie. In dit onderzoek is aansluiting gevonden bij de
tisch terugvallen op de traditionele gezagsgronden. theorie van Berger en Luckmann (1966), daarmee is ge-
Juist in de interactie tussen burgers en politie kan de kozen voor een sociaal-constructivistische positionering.
symbolische macht van de politie gestalte kan krijgen Door intensieve interactie die in de samenleving plaats
en het gezag van de politie betekenis. Hiermee is de heeft, worden beelden geconstrueerd die worden
vraag relevant wat het effect van social media is op het gepercipieerd als werkelijkheid. Beelden ontwikkelen
gezag van de politie. Dit levert de volgende onder- zich op deze manier tot heersende waarden. Dit geldt
zoeksvraag op: dus ook voor hoe een gezaghebbende politie eruit zou
moeten zien. Politiegezag ontstaat en bestaat dus bij
Wat is het effect van het gebruik van Twitter de gratie van beeldvorming. Temeer omdat gezag zich
door wijkagenten op de beeldvorming over laat representeren via symbolen, die per definitie een
het gezag van de politie, hoe kan dat worden product zijn van beeldvorming.
verklaard en welke consequenties heeft het
voor strategisch politieleiderschap? Om gezag te verkrijgen zal de politie zich bewust
moeten zijn van haar potentiële rol in het proces van
Om tot een antwoord te komen op de geformuleerde beeldvorming wat betreft haar gezag. Het verkrijgen
onderzoeksvraag is literatuurstudie verricht. Een aantal van gezag via het proces van beeldvorming levert een
sleutelbegrippen uit de onderzoeksvraag is nader be- strategisch vraagstuk op voor de politieorganisatie:
studeerd. Het gaat om de begrippen: gezag, beeldvor- “Hoe geven strategisch leidinggevenden vanuit hun po-
Politie, Twitter en gezag 5

8. sitie betekenis aan het gezag van de politie?” Het ant- wijkagent doet. Burgers worden door de wijkagenten
woord op deze vraag wordt gevonden door invulling bij het politiewerk betrokken met als achterliggende
te geven aan, en het in stand houden van, een opti- gedachte de beïnvloeding van de beeldvorming over
male relatie met de omgeving die in overeenstemming de politie. Twitter is open, laagdrempelig en snel. Daar-
is met de daar heersende waarden met betrekking tot naast is de expansieve kracht een belangrijk kenmerk
het gezag van de politie, te weten bereikbaarheid, van Twitter en maakt het op een zeer eenvoudige
aanspreekbaarheid, zichtbaarheid, herkenbaarheid en manier sociale interactie mogelijk. Door deze interac-
effectiviteit. tie via Twitter worden individuele beelden aan elkaar
gekoppeld (“frame alignment”) en kan een gedeeld
Om een antwoord te vinden op de onderzoeksvraag beeld ontstaan ten aanzien van een bepaalde situatie.
is naast literatuuronderzoek ook empirisch onderzoek Dus ook ten aanzien van politiegezag.
gedaan met als concrete vraag wat het veronderstelde Uit de focusgroep komt naar voren dat verbinding
effect is van het gebruik van Twitter op de beeldvor- met en nabijheid tot de maatschappij een absolute
ming over het gezag van de politie. Het onderzoek be- noodzaak en een kernwaarde voor de politie is. Aan-
stond uit vier onderdelen: een inhoudsanalyse van de wezigheid van de politie in de publieke ruimte, dicht
twitterberichten van twee wijkagenten; een enquête bij de burger is essentieel voor het bestaansrecht van
onder de “volgers” van de wijkagenten; interviews met de politie. Twitter is een middel om die aanwezigheid
de twee wijkagenten en een bijeenkomst van een door en nabijheid vorm te geven. Een politie die middenin
de onderzoekers samengestelde “focusgroep”. Uit de de maatschappij wil staan moet gebruikmaken van de
vier onderzoeksmethoden zijn opvallende inzichten media die door velen worden gebruikt. Vooral jongere
naar voren gekomen en door het combineren van de en toekomstige generaties zijn hierin richtinggevend.
vier methoden is de betrouwbaarheid van het onder-
zoek vergroot. Voor de politietop is het de uitdaging om bij te blijven
bij de enorme ontwikkelingssnelheid van social media.
Uit de inhoudsanalyse is gebleken dat de twitterende Strategisch leidinggevenden dienen ruimte te geven
wijkagent aan framebuilding doet; hij selecteert welk aan activiteiten die er op gericht zijn aansluiting te
nieuws belangrijk is en bepaalt welke aspecten van dat krijgen en te houden bij deze ontwikkelingen. Twit-
nieuws benadrukt dienen te worden in een twitterbe- ter is een communicatiemiddel waarmee de politie
richt. Opvallend is dat de tweets waarin de wijkagent zich kan positioneren in de samenleving. Dit heeft
actief aan framebuilding doet veelal te relateren zijn strategische implicaties: het vraagt om een nationale
aan de gezagsgronden zichtbaarheid, aanspreekbaar- visie ten aanzien van dit onderwerp. Echter, voor het
heid en effectiviteit. De tweets hebben effect op de sturingsvraagstuk dat hieronder ligt is vooral “bottom
informatieverwerking, de attitude, en het gedrag up” kracht nodig. Immers, de verbinding tussen politie
van de volgers. Regelmatig worden de tweets van de en samenleving krijgt vorm en vindt zijn verankering
wijkagent “geretweet”. Door de actieve interactie via op het lokale niveau. De politietop zal daarom ruimte
Twitter kunnen volgers hun beeldvorming over het moeten geven aan die “bottom up” benadering. Dus
gezag van de politie bijstellen. geen krampachtige sturing van bovenaf, maar de
Uit de enquête is gebleken dat meer dan 80 procent ontwikkeling van het gebruik van Twitter overlaten aan
van de volgers behoefte heeft aan meer informatie van de gebruikers. Hetgeen aansluit bij het wezenskenmerk
de politie via Twitter. Dit biedt kansen om de beeld- van social media.
vorming over het gezag van de politie te beïnvloeden Uit het onderzoek zijn een aantal belangrijke aanbeve-
via dit medium. In ieder geval is het zo dat de volgers lingen te destilleren:
de politie als meer “zichtbaar” ervaren door het • Om optimaal en adequaat Twitter te kunnen inzet-
gebruik van Twitter. De volgers zien het gebruik van ten zal een organisatiecultuur nagestreefd moeten
Twitter niet als middel om invloed uit te oefenen op worden waarin ruimte is om het gebruik van social
de politie. Het gaat hen klaarblijkelijk meer om een media, Twitter, verder te ontwikkelen. Laat deze
eigenstandige behoefte aan informatie van de politie. ontwikkeling van het twittergebruik over aan de
In de interviews gaven de wijkagenten aan dat zij in gebruikers zelf omdat dit aansluit bij het wezens-
de tweets uitleggen wat de politie en meer specifiek de kenmerk van social media.
6 Politie, Twitter en gezag

9. • Formuleer (bij voorkeur op landelijk niveau) wie of
wat de politie wil zijn, aansluitend op de waarden /
beelden die er in de samenleving bestaan ten aan-
zien van politiegezag. Organiseer dat deze beelden
ook via onder meer social media worden uitgedra-
gen.
• Richt vanuit het besef dat de politie het ver-
trouwen en de informatie van de burger nodig
heeft, het gebruik van Twitter vooral op de lokale
netwerksamenleving. Daar is de interactie met de
burger het meest intensief en dus het effect van de
beeldvorming op het politiegezag het grootst.
• Gebruik Twitter doelgericht voor specifieke doel-
groepen en niet als een “one size fits all” commu-
nicatiemiddel. Stimuleer het bouwen aan online
relaties, maar organiseer dat in samenhang met
fysiek contact in de lokale netwerksamenleving (de
wijk). De combinatie van twittercontact en fysiek
contact geeft de burger het gevoel betrokken te
zijn bij het politiewerk. Dit zorgt voor een gecom-
mitteerde burger die de politie gezag toekent.
• Twitter stelt de politie in staat positie in te nemen
dicht bij de burger. Bewaak daarin goed de balans.
Gezag bestaat óók bij de gratie van afstand.
Uit het onderzoek is gebleken dat Twitter een middel
is om de beelden over het gezag van de politie positief
te beïnvloeden. Twitter heeft natuurlijk ook negatieve
kanten; een onjuist of onbedoeld bericht kan door het
karakter van het medium snel en grote (imago)schade
aanrichten. Juist van deze effecten lijkt de politielei-
ding zich bewust. Het is essentieel om vooral de kansen
van social media te zien zonder de “scherpe kantjes” uit
het oog te verliezen. Social media zijn er en zullen naar
verwachting een dominante positie blijven innemen in
de samenleving.
Interactie is een voorwaarde voor het succesvol toepas-
sen van Twitter. Het medium leent zich niet voor een-
richtingsverkeer, maar vereist een actief contact met
de geïnteresseerde en betrokken volgers. Interactie is
daarmee de belangrijkste factor om aan gezag te win-
nen. Het is niet uit te sluiten dat een actieve wijkagent
die met zijn tweets en reacties een groot aantal volgers
uit verschillende relevante doelgroepen aan zich weet
te binden, meer effect sorteert in “de buitenwereld”
dan een districts- of korpschef.
Politie, Twitter en gezag 7

10. 8 Politie, Twitter en gezag

11. 1
Inleiding
1.1 Aanleiding organisaties gebruiken volgens de DenkTank de moge-
lijkheden van social media tot op heden onvoldoende.
“De opkomst van social media en de gebrekkige manier Veel websites van publieke organisaties zijn zo ingericht
waarop publieke organisaties omgaan met nieuwe media dat de communicatie slechts eenzijdig plaatsvindt. Door
spelen een rol bij het afnemen van het vertrouwen in de mogelijkheid tot gesprek en discussie te geven, via
de overheid”, aldus een citaat uit het rapport “Zelf bijvoorbeeld social media, heeft de burger meer directe
Vertrouwen”1 van de Nationale DenkTank 2010, een invloed en voelt zich meer betrokken. De politie moet
multidisciplinair team dat bestaat uit ongeveer 20 sneller en beter inspelen op signalen uit de samenleving
jonge academici. en mensen proactief benaderen. De politie kan niet
De Nationale DenkTank buigt zich jaarlijks over een zonder meer rekenen op het gezag van het blauwe
maatschappelijk probleem en heeft in 2010 onderzoek uniform, aldus de Nationale DenkTank (2010).
gedaan naar de vraag hoe publieke organisaties de
interactie met burgers zodanig kunnen vormgeven dat Een publieke organisatie als de politie ontleent haar
er een omslag gerealiseerd kan worden van een afha- legitimiteit aan het feit dat zij namens en ten behoeve
kende en wantrouwende burger naar een betrokken van de samenleving haar taken uitoefent. Om de
en vertrouwende burger. politietaak goed en met gezag uit te kunnen voeren en
om haar legitimiteit te behouden, heeft de politie het
Kenmerkend voor de huidige netwerksamenleving is vertrouwen van de burger nodig. En om dat vertrouwen
dat burgers elkaar niet alleen opzoeken in de fysieke te krijgen en te behouden zal de politie voor de burger
publieke ruimte, maar elkaar steeds meer “treffen” in zichtbaar moeten zijn.
virtuele netwerken. Dit gebeurt vooral via social media, Het rapport “Actieve Wederkerigheid”2 van het Ministerie
waarvan Twitter, Facebook, Hyves en LinkedIn de van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties stelt dat
meest sprekende voorbeelden zijn. Het lijkt er op dat de burger behoefte heeft aan contact met de politie.
de publieke ruimte is uitgebreid met deze “internet- De burger wil gehoord worden, bij een beroep op hulp
based” sociale netwerken. Burgers hebben hierin of ondersteuning, maar ook wanneer men informatie
intensief contact met elkaar; ze organiseren, communi- kwijt wil. Wanneer de politie te vaak niet thuis geeft
ceren, mobiliseren en wisselen informatie uit via deze dan ondermijnt dit het gezag van de politie.
sociale netwerken. Deelname aan de hedendaagse
samenleving vindt voor een belangrijk deel plaats via Dit werpt de vraag op waar en hoe de politie op een ef-
deze social media. fectieve manier in contact kan komen met de burger en
De vraag of de politie zichtbaar aanwezig moet zijn wel op een manier dat het gezag van de politie positief
in deze netwerken, de “nieuwe” publieke ruimte lijkt beïnvloed wordt. De aangewezen plaats daarvoor leek
zichzelf dan ook te beantwoorden. Het onderzoek van tot voor kort de fysieke publieke ruimte. In de huidige
de Nationale DenkTank (2010) wijst uit dat 62 procent samenleving lijkt het accent te verschuiven naar de pu-
van de burgers vindt dat publieke organisaties meer blieke ruimte die door social media wordt gecreëerd. Dit
gebruik moeten maken van de nieuwe media. Publieke is niet zonder gevolgen voor de relatie tussen de politie
1
Stichting de Nationale DenkTank (2010) Zelf Vertrouwen, Amsterdam
2
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2005) Actieve Wederkerigheid, Den Haag
Politie, Twitter en gezag 9

12. en de burger. latie versterkt. De politie heeft de taak om een manier
De overheid gaat in het contact met de burger tra- te vinden hoe zij op een gezaghebbende manier kan
ditioneel uit van hiërarchische gezagsverhoudingen: participeren in de netwerksamenleving met gebruik van
een wereld die verticaal is georiënteerd, waar gezag social media. Hier ligt onze fascinatie voor het onder-
bestaat bij de gratie van afstand, zo ook bij de politie. werp van deze scriptie.
Ambtelijke loyaliteit wordt nog steeds nadrukkelijk
verwacht van de politieambtenaar en hoewel de politie 1.2 Probleemstelling
dicht bij de burgers staat is er tot op zekere hoogte
nog altijd sprake van professionele distantie. Al was 1.2.1 Doelstelling
het alleen maar omdat de wet de politie haar het ge-
zag geeft, denk aan het geweldsmonopolie. In de we- De beelden, in het jargon ook wel “frames” genoemd,
reld van social media is echter geen sprake van verticale die traditioneel in de media ontstaan en worden toege-
gezagsverhoudingen, de werking is vooral horizontaal: past zijn bepalend voor hoe de burger naar de wereld
iedereen in het netwerk is gelijk, zo wordt veronder- en dus ook naar de politie kijkt.
steld. Een omgeving waar het meer lijkt te gaan om De afgelopen jaren zijn de zogenaamde social media
aanwezigheid en populariteit dan om positie, kennis op internet daar bijgekomen. De overheid is initieel
of macht. Informatie verspreidt zich op het internet verrast door de kracht van de social media. De snelheid,
mede onder invloed van de social media razendsnel. In- de grenzeloosheid, het open karakter, het verbindend
cidenten zijn direct en landelijk zichtbaar. Schrijnende vermogen en de krachtige “framing” binnen social
voorbeelden zijn de rellen bij het publieksevenement media lijken de overheid veelal op achterstand te zetten
in 2009 op het strand van Hoek van Holland en de (Bekkers e.a., 2009). Voor de politie is dit niet anders.
wijkproblemen in 2010 tussen de Molukse en de Ma- Daar komt bij dat er nog weinig is nagedacht over wat
rokkaanse gemeenschap in Culemborg. De politie vindt de politieorganisatie wil met social media. Wij vragen
het lastig om goed te reageren op negatieve beeldvor- ons af in hoeverre de politie social media kan gebruiken
ming via de media. Het werken in de “spotlights van om haar gezag positief te beïnvloeden. Het gezag van
(social) media” lijkt voor de politie een ingewikkelde de politie is niet alleen toe te schrijven aan formele
opgave. gezagsgronden, gebaseerd op door de wet toebedeelde
taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Een
Uiteraard zijn de actuele incidenten rondom het ge- ander perspectief gaat er vanuit dat gezag moet wor-
bruik van social media door de politie ons niet ontgaan; den verdiend en stelt dat de werkelijkheid een sociale
ze dienen als inspiratiebron voor ons onderzoek. De constructie is (Berger & Luckmann, 1966). Op basis van
worsteling die de strategische top van de politie door- dit leerstuk kan verondersteld worden dat het “gezag”
maakt in de zoektocht naar een meer actieve houding van de politie niet een gegeven is, maar iets wat door
binnen de netwerksamenleving heeft zich misschien de maatschappij aan de politie kan of moet worden
wel het meest duidelijk geuit in het uitblijven van toegeschreven.
reacties en sturing rondom “uitglijders” op Twitter Het gezag van de politie is op grond van dit leerstuk
van leidinggevenden. Uiteraard tekent zich hier de gebaseerd op het gedeelde beeld dat in de maatschap-
schijnbare tegenstelling af tussen enerzijds de brede pij ontstaat over de wijze waarop de politie haar taken
discretionaire bevoegdheid van de politiefunctionaris uitvoert, haar verantwoordelijkheden opneemt en
zoals we die gewend zijn en het meer dwingend opleg- bevoegdheden uitoefent. Dit gedeelde beeld komt
gen van richtlijnen en sturen op gedrag door de top tot stand door interactie in de samenleving, tussen
van de politieorganisatie. Naast de negatief geladen individuen onderling, maar ook door interactie met
voorbeelden werden wij ook getroffen door prachtige de politie. Op basis van dit uitgangspunt kan de vraag
initiatieven en pilots van twitterende wijkagenten. gesteld worden of dit proces, de sociale constructie van
Hieruit blijkt volgens ons ook de potentie van het ge- het politiegezag, te beïnvloeden is. Als dat het geval
bruik van social media. Een kant van de social media die is, kan de politie social media dan als sturingsinstrument
wij nadrukkelijk willen verkennen. gebruiken? En als de politie de beeldvorming over de
De uitdaging is om de interactie tussen politie en bur- eigen organisatie zelf kan “framen”, kan zij dan daar-
gers zodanig vorm te geven dat het de vertrouwensre- mee haar gezag versterken?
10 Politie, Twitter en gezag

13. 1. Wat is beeldvorming en hoe wordt beeld-
De meeste korpsen maken inmiddels gebruik van vorming beïnvloed door de media?
social media voor het verspreiden van persberichten,
het doen van getuigenoproep en het adviseren over Beeldvorming is een proces waarin een subjectief beeld
preventie. Vooral de microblogging-dienst Twitter wint van “de werkelijkheid” wordt gecreëerd, de media heb-
snel aan populariteit; een groeiend aantal politie- ben een voorname rol in dit proces. De eigen waarne-
ambtenaren twittert. Met name onder wijkagenten mingen en persoonlijke ervaringen van mensen leggen
neemt het gebruik een grote vlucht. Wij willen met het af tegen de stroom van meningen en opinies in de
deze thesis onderzoeken of de politie middels het media (Bovens, ‘t Hart & Van Twist, 2007). De aangebo-
gebruik van Twitter door wijkagenten de beeldvor- den beelden of “frames” lijken daarbij vaak belang-
ming over de politie kan beïnvloeden teneinde haar rijker dan feiten. Social media spelen bij het creëren en
gezag te versterken. Aangezien dit onderwerp de verspreiden van beelden een voorname rol, vandaar de
positionering van de politie direct raakt zal daarnaast volgende deelvraag.
onderzocht worden wat het gebruik van social media
betekent voor strategisch politieleiderschap. 2. Wat is kenmerkend voor social media in
het algemeen, en voor Twitter in het bij-
1.2.2 Centrale onderzoeksvraag zonder?
Uit de doelstelling is de centrale onderzoeksvraag De opkomst van de “internet-based” sociale netwerken,
waarop deze thesis een antwoord probeert te geven de zogenaamde web 2.0 toepassingen, maakt dat de
en aanbevelingen tracht te doen, te herleiden. De fysieke publieke ruimte is uitgebreid met een virtuele
onderzoeksvraag luidt als volgt: publieke ruimte. Deelname aan de moderne samen-
leving vindt voor een belangrijk deel plaats via de zo-
Wat is het effect van het gebruik van Twitter genaamde social media. Een belangrijke exponent is de
door wijkagenten op de beeldvorming over microblogging-dienst Twitter. Het beeld dat met behulp
het gezag van de politie, hoe kan dit worden van Twitter over de politie wordt gecreëerd of ontstaat,
verklaard en welke consequenties heeft dit is mogelijk van invloed op het gezag van de politie. Dit
voor strategisch politieleiderschap? leidt tot de volgende deelvraag.
1.2.3 Deelvragen 3. Wat is gezag en wat is bepalend voor de
mate waarin de politie als gezaghebbend
Om tot beantwoording van de onderzoeksvraag te ko- wordt ervaren?
men en om recht te doen aan de doelstelling zijn een
aantal deelvragen geformuleerd. Met behulp van lite- De theorie van Weber over gezag kent verschillende
ratuurstudie, waarin een verkenning van de relevante objectieve bronnen van gezag, te weten: gezag op
theorieën centraal staat, wordt getracht een antwoord grond van traditie, charisma of op grond van kenbare
te vinden op de volgende vier deelvragen. en rationeel ontworpen regels (De Jong, 1997: 128-133).
Naast deze klassieke benadering van gezag bestaat er
ook een ander perspectief dat uitgaat van de gedachte
dat de werkelijkheid een sociaal construct is (Berger
& Luckmann, 1966). Dit maakt dat het gezag van de
politie afhankelijk is van het gedeelde beeld dat in de
samenleving over de politie bestaat als gevolg van soci-
ale interactie en communicatie. Leiderschap speelt een
belangrijke rol in deze interacties.
Politie, Twitter en gezag 11

14. 4. Wat is kenmerkend voor strategisch poli- 1.3 Maatschappelijke en theoretische rele-
tieleiderschap? vantie
De beeldvorming over de politie en politiegezag raakt De samenleving lijkt steeds afhankelijker te worden
de externe positionering van de politie en daarmee van internet en social media (Castells, 2009). Social media
ook haar legitimiteit. Dit maakt dat het strategische beïnvloeden de beeldvorming over de politie en voeden
onderwerpen zijn, die een nadere uitwerking van de de maatschappelijke discussie over het afnemende
kenmerken van strategisch politieleiderschap recht- gezag van de politie. De politie is tot op heden onvol-
vaardigen. doende in staat geweest om zich afdoende te verhou-
den tot deze maatschappelijke ontwikkeling. Er is een
Na de beantwoording van bovenstaande deelvragen dringende behoefte om het nieuwe fenomeen social
volgt een uitwerking van de volgende drie deelvragen media beter te begrijpen en te benutten. Dit onder-
die de basis vormen van ons empirisch onderzoek. zoek kan een bijdrage leveren aan die zoektocht. In dit
licht is het van belang om onderzoek te doen naar het
5. Wat is het veronderstelde effect van het gebruik van Twitter in relatie tot de beeldvorming over
gebruik van Twitter op de beeldvorming de politie en de effecten op het gezag van de politie.
over het gezag de politie en hoe kan dit Het gebruik van Twitter is relatief nieuw bij de overheid
worden onderzocht? en dus ook bij de politie, maar groeit exponentieel.
Het twittergedrag van Nederlandse politieambtena-
Op basis van de verkregen theoretische inzichten ren is inmiddels als gevolg van een aantal incidenten
wordt een onderzoeksmodel gepresenteerd dat de sa- onderwerp van discussie in eigen kring en in de media.
menhang tussen de verschillende theoretische deelvra- Een discussie die niet los te zien is van de brede maat-
gen in beeld brengt. Aan de hand van dit theoretisch schappelijke discussie over het gezag en de legitimiteit
kader zal de onderzoeksstrategie worden bepaald. van de politie. Dit geeft het onderwerp tevens een
strategische lading. Politieleiders op strategisch niveau
6. Wat is het feitelijke effect van het gebruik kunnen met behulp van de uitkomst van dit onderzoek
van Twitter op de beeldvorming over het hun strategie en beleid voor het gebruik van Twitter en
gezag van de politie in de politiepraktijk andere social media mede bepalen.
en hoe kan dit worden verklaard?
Het gebruik van social media door de politie en de
Dit onderzoek beoogt vast te stellen wat er feitelijk invloed van social media op de beeldvorming over het
gebeurt in de politiepraktijk op het gebied van de gezag van de politie is nog nauwelijks wetenschap-
inzet van social media. Onderzocht wordt of er in de pelijk onderzocht. Ook is er nog weinig onderzoek
praktijk een relatie is tussen het gebruik van Twitter verricht naar het gebruik Twitter. Social media bieden de
door wijkagenten en de beeldvorming over het gezag mogelijkheid voor een nieuwe stijl van communiceren
van de politie. die past bij deze tijd. Het is transparant, simpel, snel,
participatief, direct, altijd bereikbaar, niet hiërarchisch
7. Als er een relatie bestaat tussen het en overal. De theoretische relevantie van deze scriptie
gebruik van Twitter en de beeldvorming komt tot uitdrukking in het onderzoek naar de relatie
over het gezag van de politie, welke con- tussen deze moderne vorm van communicatie en de
sequenties heeft dit dan voor strategisch beeldvorming over het gezag van de politie.
politieleiderschap?
Als uit het onderzoek blijkt dat het gebruik van social
media effect heeft op de beeldvorming over het gezag
van de politie is het gezien de directe relatie met de
externe positionering van de politie van belang om de
consequenties voor het strategisch leiderschap van de
politie in beeld te brengen.
12 Politie, Twitter en gezag

15. 1.4 Theoretische positionering of “frames” staan centraal.
De beeldvorming over de politie wordt voor een be- In hoofdstuk 3 worden de begrippen gezag en politie-
langrijk deel bepaald door de manier waarop de media leiderschap gedefinieerd. Hierbij wordt met behulp van
over de politie berichten. De media geven betekenis de theorie over het sociaal-constructivisme de invloed
aan belangrijke ontwikkelingen in de samenleving van beeldvorming op gezag uitgewerkt. De heersende
door de manier waarop beelden worden gepresen- ideeën over politieleiderschap worden beschouwd in
teerd en gepositioneerd. De media hebben daarmee de context van de netwerksamenleving en de opkomst
invloed op de manier waarop er door de samenleving van social media. De begrippen en theorieën hebben een
naar de werkelijkheid wordt gekeken. Wij vinden in robuust karakter en zullen ook als zodanig beschreven
deze thesis aansluiting bij de theorie van Berger en worden, waarnodig verduidelijkt met prikkelende, ver-
Luckmann (1966), daarmee kiezen we voor een sociaal- helderende voorbeelden uit de actualiteit.
constructivistische benadering. Berger en Luckmann
stellen dat ieder mens kennis op een eigen wijze
construeert, waarbij men sterk wordt beïnvloed door Onderzoek
de reacties en opvattingen in de sociale omgeving. Het In hoofdstuk 4 wordt het theoretisch kader vertaald
sociaal geconstrueerde beeld van de werkelijkheid dat naar een conceptueel model waarin de relatie tussen
zo ontstaat, is de resultante van de interactie tussen de de centrale begrippen social media, beeldvorming en
verschillende actoren in de maatschappij. gezag tot uitdrukking wordt gebracht. Daarnaast zal de
Social media worden gekenmerkt door deze interactie onderzoeksstrategie worden geformuleerd.
en collectieve oordeelsvorming en dragen als zodanig In hoofdstuk 5 wordt het onderzoeksmodel getoetst
bij aan het gepercipieerde beeld over de politie en met behulp van empirisch onderzoek. Hiertoe wordt
dus ook het gezag van de politie. Gezag is daarmee in hoofdstuk 4 eerst een analysekader gepresenteerd.
niet een gegeven, maar iets wat aan de politie wordt Hoofdstuk 6 tenslotte, completeert het onderzoek en
toegekend of toegeschreven. Strategische leiding- behelst een weergave van de conclusies en aanbevelin-
gevenden van de politie moeten zich bewust zijn van gen.
dit effect van (social) media op het beeld over het
politiegezag. De politietop is immers verantwoordelijk De onderzoeksopzet wordt schematisch weergegeven
voor het positioneren van de politieorganisatie in de in onderstaand figuur:
samenleving om zo haar betekenisvolle rol blijvend in
te kunnen nemen.
figuur 1.1 onderzoeksopzet
1.5 Onderzoeksopzet
Na dit inleidende hoofdstuk worden onze centrale
onderzoeksvraag en de deelvragen uitgewerkt langs
de navolgende opzet.
Theoretisch kader
De beantwoording van de deelvragen over beeldvor-
ming, social media, gezag en politieleiderschap krijgt
gestalte met behulp van literatuuronderzoek.
In hoofdstuk 2 staan beeldvorming en social media
centraal. Het begrip beeldvorming wordt uitgewerkt.
Vervolgens wordt stilgestaan bij wat kenmerkend is
voor de hedendaagse beeldvorming en de rol van de
media. Het begrip social media en het fenomeen Twit-
ter worden toegelicht. De macht van de media in het
proces van beeldvorming en het gebruik van beelden
Politie, Twitter en gezag 13

16. 14 Politie, Twitter en gezag

17. 2
Beeldvorming en
social media
2.1 Inleiding these questions we adopt some “world picture”. Hawking
(1988) beschrijft in deze quote het belang van het heb-
Om tot beantwoording van de centrale onderzoeks- ben van een “beeld” voor mensen om orde te schep-
vraag te komen zijn in hoofdstuk 1 de volgende deel- pen in de chaos. Er wordt een gezamenlijk beeld van
vragen benoemd: de werkelijkheid afgesproken om de rust enigszins te
herstellen.
Wat is beeldvorming en hoe wordt beeldvor- Pirsig (1974) stelt dat de werkelijkheid is opgebouwd
ming beïnvloed door de media? uit ideeën die groeien naarmate we zelf groeien. Onze
perceptie van de werkelijkheid wordt beïnvloed door
Wat is kenmerkend voor social media in het bijvoorbeeld onze ervaring, achtergrond, leeftijd en
algemeen en voor Twitter in het bijzonder? sexe. Daarom is onze waarneming van de feiten (mits
we feiten gelijkschakelen met de werkelijkheid) nooit
Gelet op het belang van beelden en de zeggings- waardevrij. Je neemt jezelf als het ware altijd mee in
kracht die er veelal vanuit gaat is het essentieel voor de waarneming van datgene wat je ziet, voelt, denkt.
ons onderzoek dat we dieper ingaan op het begrip Daarom komt Pirsig ook niet tot de conclusie dat de
beeldvorming en de rol van de media in het proces van werkelijkheid niet bestaat. Hij denkt dat die wel dege-
beeldvorming. Hierbij komen met name de factoren lijk bestaat als een op zichzelf staand iets. Het is echter
die bijdragen aan het construeren van een beeld de niet waardevrije waarneming van de werkelijkheid
of “frame” aan de orde. Een van meest bepalende die maakt dat we allemaal een andere werkelijkheid
begrippen rondom beeldvorming is “framing”, een zien. Hij zegt dat dit ook sterk te maken heeft met de
proces van betekenisgeving dat veelal in de media waarde die je toekent aan iets dat je gewaarwordt.
plaatsvindt. De kenmerken van “frames” en de rol van Zo redeneert hij verder dat een gestructureerde
“framing” in en door de media worden beschreven in werkelijkheid wordt voorgeselecteerd op basis van de
paragraaf 2.3. waardebron waaruit deze wordt verkregen. Vind je iets
Wat social media zijn wordt behandeld in paragraaf 2.4. bijvoorbeeld mooi of lelijk, belangrijk of onbelangrijk,
Ook wordt ingegaan op Twitter als populaire represen- veilig of bedreigend.
tant van social media. In de afsluitende paragraaf 2.5 In onderzoek naar beeldvorming is dit spanningsveld
komen beide deelvragen samen. In paragraaf 2.2 volgt niet te vermijden: een analyse van “de werkelijkheid”
echter eerst een uitwerking van het centrale begrip en hoe er over de werkelijkheid gesproken, geschreven
beeldvorming. en gedacht wordt, maakt duidelijk dat er niet één wer-
kelijkheid bestaat. Dat maakt het noodzakelijk om te
2.2 Beeldvorming bestuderen welke werkelijkheid gepresenteerd wordt
als belangwekkend, met andere woorden welke beeld-
2.2.1 Inleiding vorming dominant is. In de navolgende subparagrafen
wordt nader ingegaan op het proces van betekenisge-
“We find ourselves in a bewildering world. We want to ving, oftewel beeldvorming.
make sense of what we see around us and ask; what is the
nature of the universe? What is our place in it and where
did we come from? Why is it the way it is? To try to answer
Politie, Twitter en gezag 15

18. 2.2.2 Sociale constructie van de werkelijk- die we vervolgens produceren. Aan beeldvorming
heid liggen immers keuzes ten grondslag: wat wel en niet
afgebeeld wordt, wie in- of uitgesloten wordt in be-
De sociologen Berger en Luckmann stellen in “The paalde beelden en teksten en hoe iets wordt afgebeeld.
Social Construction of Reality” (1966) evenals Pirsig Taal is hierin geen neutrale factor. Berger en Luckmann
dat we constant indrukken opdoen die we veralgeme- (1966) zeggen zelfs dat “language the most important sign
niseren tot kennis over de werkelijkheid. De werkelijk- system of human society” is. Dat blijkt al uit het feit dat
heid die mensen ervaren of waarnemen wordt sterk de betekenis van woorden in de loop van de tijd kan
beïnvloed door de reacties en opvattingen in de sociale veranderen en per context kan verschillen. Een woord
omgeving. Berger en Luckmann (1966) geven aan dat krijgt dus betekenis en een lading in een bepaalde
we op basis van de sociale interactie die plaatsvindt in context, in relatie tot andere woorden en betekenissen.
het dagelijkse leven “afspraken” maken over hoe de Deze (ver)beeldende werking van taal wordt beeldvor-
werkelijkheid in elkaar steekt. ming genoemd.
Het sociaal geconstrueerde beeld van de werkelijkheid Servaes en Tonnaer (1992) definiëren beeldvorming als
dat zo ontstaat is de resultante van de interactie tussen een proces waarbij op basis van contacten en relaties
de verschillende actoren in de maatschappij. Een proces met de omgeving de werkelijkheid wordt geïnterpre-
van betekenisgeving dat leidt tot een gemeenschappe- teerd. Het “beeld” dat wordt aangereikt wordt aan
lijk en gedeeld beeld van de sociale werkelijkheid. De het eigen referentiekader en de eigen reeds bestaande
beelden die ons bereiken krijgen dus vooral op basis “werkelijkheid” getoetst. Volgens Berger en Luckmann
van sociale interactie betekenis. De sociale werkelijk- (1966) is dit een automatisch proces. We zijn ons er niet
heid die als gevolg van dit proces van betekenisgeving van bewust dat we voortdurend leren hoe de werke-
ontstaat, kan gezien worden als een geïnterpreteerde, lijkheid eruitziet. Daarom twijfelen we vaak ook niet
gedefinieerde en dus geconstrueerde realiteit. aan onze opvattingen. Ons beeld van de werkelijkheid
Het gedeelde beeld van de werkelijkheid stolt niet wordt daarnaast sterk beïnvloed door onze rol, afkomst
alleen in gezamenlijke waarden, normen en opvattin- en status in de maatschappij (Maeseele, 2003). We ken-
gen, maar ook in symbolen op grond waarvan allerlei nen de wereld dus zoals we die waarnemen en onze
regelgeleide praktijken ontstaan die we instituties noe- waarnemingen zijn gebaseerd op aangeleerde interpre-
men. Instituties als het gezin, de school, de kerk, maar taties. Het proces van betekenisgeving is daarmee voor
ook de politie. Deze instituties beïnvloeden ons denken een belangrijk deel verankerd in patronen en gewoon-
en handelen en dragen als zodanig bij aan de totstand- tes, gevormd door ons verleden en vastgelegd in taal en
koming van het gedeelde beeld van de werkelijkheid. gedrag (Sprenger, 2005). We interpreteren gebeurtenis-
Deze invloed vindt dus vooral plaats via een proces van sen dus op onze eigen manier en vormen op die manier
socialisatie. Via deze socialisatie leert elk individu zijn een beeld van de werkelijkheid.
plaats in de maatschappij kennen. Het individu leert
dat de wereld is, hoe het zelf de wereld ziet (Berger & Onze individuele perceptie wordt echter sterk beïnvloed
Luckmann, 1966). In de volgende subparagraaf wordt door ons sociaal functioneren; in de interactie tussen
het individuele proces van betekenisgeving nader verschillende mensen worden betekenissen uitgewis-
verkend door een verdere uitwerking van het centrale seld. Beeldvorming is daarmee, zo bleek al, vooral een
begrip beeldvorming. proces van sociale interactie (Adoni & Mane, 1984). De
sociaal geconstrueerde werkelijkheid die via dit proces
2.2.3 Kenmerken beeldvorming ontstaat, kan onderhevig zijn aan veranderingen. Het
proces verplicht immers niet om alles zomaar aan te
Beeldvorming verwijst zowel naar de tekstuele en nemen (Berger & Luckmann, 1966). Er is niet één waar-
visuele beelden die ons dagelijks omringen als naar heid, maar er zijn er zoals Pirsig (1974) al stelde vele
gedachten, overtuigingen, associaties, gevoelens en naast elkaar. De subjectiviteit van menselijke waarne-
ervaringen. Bovendien beïnvloeden deze beide vor- ming en oordelen verwordt daarmee tot uitgangspunt.
men van beeldvorming elkaar wederzijds: plaatjes en Er is weliswaar een gemeenschappelijke betekeniscon-
teksten hebben invloed op denkbeelden, en andersom structie mogelijk, maar deze is niet vanzelfsprekend en
beïnvloeden deze denkbeelden de plaatjes en teksten slechts onder bepaalde condities realiseerbaar. De beel-
16 Politie, Twitter en gezag

19. den die door mensen er op na worden gehouden en 2.3.2 Frames
zich “vastzetten” komen dus tot stand door ervaringen
die ze zelf meemaken of doordat ze bestaande opvat- Journalisten laten ons door kaders of “frames” naar
tingen en houdingen geheel of gedeeltelijk overne- de werkelijkheid kijken. Een dergelijk “frame” geeft
men. Dit maakt beeldvorming een proces waarin een betekenis aan de (verbeelde) gebeurtenis (Van Twist
subjectief beeld van “de werkelijkheid” wordt ge- e.a., 2010: 24). “Frames” bemiddelen en verbinden
creëerd. De media hebben invloed op dit proces, het- feiten, waarden, acties en interpretaties waardoor een
geen beschreven wordt in de volgende paragraaf. bepaalde (vaak losse) ordening ontstaat waarmee een
ambigue werkelijkheid beheersbaar en dus interpre-
2.3 Invloed media op beeldvorming teerbaar wordt gemaakt (Bekkers e.a., 2009: 51). Schön
en Rein (In Hajer & Lawes, 2006: 257) definiëren een
2.3.1 Inleiding “frame” in deze context als: “a schemata of interpretation
that enables individuals to locate, perceive, identify, and label
De media, in onze hoogtechnologische samenleving, occurences within their life space and their world at large
maken een substantieel deel uit van het in de vorige rendering events meaningful and thereby guiding action”.
paragraaf beschreven socialisatieproces door hun ver- Met schemata worden persoonlijke rangschikkingen
mogen om beelden van gebeurtenissen en ervaringen van subjectieve betekenissen van objecten, situaties of
te tonen, die de meesten onder ons wellicht nooit zelf gebeurtenissen bedoeld (De Boer & Brennecke, 2009:
zullen ervaren (Maeseele, 2003). We leven in een “me- 228).
diated reality”: “de schaarse rechtstreekse waarnemingen
en persoonlijke ervaringen leggen het af tegen de stroom Entman (1993) omschrijft “framing” als een selectiepro-
van beelden en opinies die dagelijks via de media worden ces dat leidt tot een bepaalde interpretatie van de wer-
gepresenteerd” (Bovens, ‘t Hart & Van Twist, 2007). kelijkheid: “framing is selecting some aspects of a perceived
reality and make them more salient in a communicating text,
De media beïnvloeden sterk wat “nieuws” is. De media in such a way as to promote a particular problem definition,
bieden een gemeenschappelijke ervaring en gedeeld causal interpretation, moral evaluation, and/or treatment
beeld over onze samenleving en binden deze door recommendation for the item described”.
“de bevestiging van de werkelijkheid”. Ze verzorgen In het uitdragen van een probleem of vraagstuk als
de framing, scripting en casting waartegen gebeurtenis- een relevant onderwerp, definiëren en herdefiniëren
sen zichtbaar worden en betekenis krijgen (Van Twist, mensen dus de vorm en inhoud. Dit proces van defini-
2010). “Feiten” worden omgevormd tot betekenisvolle eren en herdefiniëren wordt “framing” genoemd: het
verhalen (framing). Via een script wordt het verhaal creëren en reproduceren van bepaalde referentiekaders
op het publiek overgebracht (scripting) met behulp waarmee individuen bepaalde onderwerpen interpre-
van personen die het verhaal vertellen (casting) (Van teren als zijnde relevant of niet relevant (Bekkers e.a.,
Twist e.a., 2010: 27-28). De media hebben derhalve 2009: 51).
een belangrijke rol in het proces van betekenisgeving, Op maatschappelijk niveau kan een “frame” gezien
in casu beeldvorming. Zij leveren de beelden op basis worden als een “account of ordering that makes sense
waarvan het socialisatieproces plaatsvindt en maken in the domain of policy and that describes the move from
zelf onderdeel uit van dat proces. De media beïnvloe- diffuse worries to actionable beliefs” (Hajer & Lawes, 2006:
den wat we lezen, zien en horen; naast bijvoorbeeld 256-257). Een categorisering en/of tegenstelling tussen
de onderwerpkeuze en gekozen invalshoek kunnen de allochtonen en autochtonen is hier een voorbeeld van.
media ook bijdragen aan de beeldvorming van mensen “Frames” maken het dus mogelijk dat mensen een
door het aantal malen dat aandacht wordt besteed gemeenschappelijke taal ontwikkelen die helpt een
aan een bepaald onderwerp. Kenmerkend voor de gedeelde interpretatie van de beleefde werkelijkheid te
hedendaagse beeldvorming in de media is het gebruik creëren. De media hebben een voorname rol in dit pro-
van “frames”. In de volgende subparagraaf worden de ces (Snow & Benford, 1988; zie ook Weick, 1969). In het
begrippen “frames” en “framing” uitgewerkt. gebruik van “frames” komt de zogenaamde discursieve
macht van de media tot uitdrukking. Deze discursieve
macht van de media wordt in de volgende subparagraaf
toegelicht.
Politie, Twitter en gezag 17

20. 2.3.3 Discursieve macht van de media de “frames” die mensen al hadden.
Vandaar dat sommigen stellen dat de macht van de
De media “framen” het nieuws en beïnvloeden daar- media vooral een discursieve macht is (Bekkers e.a., 2009:
mee de definiëring van maatschappelijke vraagstukken 60). De media duiden en koppelen “frames” die door
en problemen. De Boer en Brennecke (2009) stellen dat bepaalde mensen als betekenisvol worden ervaren en
dit een tweeledig proces is, waarbij onderscheid ge- door anderen juist niet. Of zoals Street (2001) stelt:
maakt kan worden tussen framebuilding en framesetting. “media help individuals to pick up particular versions of rea-
Framebuilding duidt op de wijze waarop een onderwerp lity. They help to construct people’s identities and interests,
wordt gepresenteerd in de media. De media selecteren and hence their relationship with ‘reality’. Hence, the power
voor het publiek welk nieuws belangrijk is en welk of the media is primarily perceived as discursive power, in the
nieuws niet en bepalen het kader en de aspecten die power to create specific frames and to create the alignment
bij de behandeling van het onderwerp benadrukt wor- between frames. However, the way in which these frames
den. Dit proces wordt beïnvloed door in- en externe (identities and images) are adopted, is also dependent on the
factoren. Het gepresenteerde beeld krijgt vorm door resources and skills of people, their own culture, the practices
de (individuele) waarden en normen van de journalist, in which they are involved”.
diens routine en opvattingen, maar bijvoorbeeld ook “Framing” heeft dus volgens Street (2001) niet al-
door de gekozen bronnen en geraadpleegde voorlich- leen betrekking op de productie en reproductie van
ters en woordvoerders (De Boer & Brennecke, 2009). bepaalde referentiekaders (“frames” die iets zeggen
Framesetting heeft betrekking op de effecten die kun- over de aard en omvang van een bepaald probleem en
nen uitgaan van de “frames” afkomstig van de media. mogelijke oplossingsrichtingen) maar ook op de wijze
De ontvangers van het mediabericht of de mediabood- waarop “frames” worden aangepast omdat verschillen-
schap kunnen de “frames” overnemen, inkaderen en de actoren hun referentiekaders aan elkaar koppelen.
het onderwerp op basis van het aangeboden “frame”
interpreteren. De interpretatie van een onderwerp 2.3.4 Frame alignment
door de media helpt het publiek om het probleem of
onderwerp te definiëren. Het “frame” kan het perspec- Door het koppelen van “frames”, oftewel “frame align-
tief bepalen voor de manier waarom het publiek het ment”, worden individuele referentiekaders dus aan
onderwerp bekijkt. Op individueel niveau kan frameset- elkaar gekoppeld zodat een gedeeld begrip ontstaat
ting effect hebben op het proces van informatiever- van een bepaalde situatie; een gedeeld begrip over de
werking en de attitude en het gedrag ten opzichte aard en oorzaken van een probleem, mogelijke aanpak-
van een onderwerp veranderen. Op maatschappelijk ken of over de wijze waarop mogelijke medestanders
vlak kunnen “frames” sociale processen beïnvloeden. kunnen worden gewonnen. Alleen door dit gedeelde
Hierbij moet gedacht worden aan politieke socialisatie, begrip kan iemand zich als individu identificeren met
beleidsbeslissingen en collectief gedrag (De Boer & een groep en delen de leden van deze groep een beeld
Brennecke, 2009). met elkaar over nut en noodzaak van bijvoorbeeld
(politieke) actie (Snow e.a.,1986). Het oppikken en kop-
Veel onderzoek naar de invloed van de media bouwt pelen van deze frames zorgt ervoor dat de aandacht
voort op het eerder geintroduceerde idee dat we leven voor een vraagstuk steeds groter kan worden (Bekkers
in een geconstrueerde werkelijkheid (Bekkers e.a., e.a., 2009: 74 en 207).
2009: 60). Veel (sociale) problemen of (maatschappe- “Frame alignment” is dus een noodzakelijke voor-
lijke) crises zijn immers niet een objectief gegeven, ze waarde voor de expansie van een onderwerp naar een
moeten eerst als zodanig worden gepercipieerd. breder publiek. De media vervullen hierin een belang-
De opvattingen van mensen over bijvoorbeeld politiek rijke rol (Bekkers e.a., 2009: 51-52). De discursieve macht
en samenleving worden hierbij overigens sterk bepaald van de media komt tot uitdrukking in dit proces.
door de “frames” die ze zelf hanteren, door hun eigen Snow en Benford (1988) maken in dit licht onderscheid
mens- en wereldbeelden, hun eigen interpretaties en tussen drie soorten “framing”. In de eerste plaats spre-
opvattingen. De media helpen mensen om bepaalde ken Snow en Benford (1988) van “diagnostic framing”.
opvattingen over hoe de wereld in elkaar steekt, te Deze vorm heeft betrekking op het identificeren en
selecteren; een selectieproces dat gestuurd wordt door afbakenen van een bepaald feit of gebeurtenis als pro-
18 Politie, Twitter en gezag

21. bleem, daarbij verwijzende naar de oorzaken ervan of 2.4.2 Social media
naar degene die schuldig is aan het ontstaan van het
probleem. Een tweede vorm is “prognostic framing”, Zoals we ook in de voorgaande paragrafen hebben
waarin voorstellen naar voren worden geschoven die beschreven, gaat de werking van media veel verder
mogelijkerwijs een oplossing kunnen bieden voor het dan het simpelweg doorgeven van informatie. John B.
probleem, alsmede welke strategieën en tactieken Thompson betoogt in “The Media and Modernity” (1995)
vereist zijn om deze oplossing te laten werken (Snow & dat de media nieuwe vormen van actie en interactie
Benford, 1988; zie ook Bekkers e.a., 2009: 51). in de sociale werkelijkheid mogelijk maken. De media
Tenslotte is er “motivational framing”, hetgeen creëren nieuwe soorten sociale verbanden en nieuwe
betrekking heeft op de activiteiten die nodig zijn om manieren om ons met de ander en onszelf te verstaan
mogelijke medestanders te verleiden om zich achter (Beunders & Muller, 2005: 37). Massamedia kunnen
een bepaald doel te scharen (Snow & Benford, 1988; worden omschreven als een mediavorm die gericht is op
zie ook Bekkers e.a., 2009: 51). en ontworpen is om een zeer groot publiek te bereiken.
Massamedia kenmerken zich door het feit dat ze vaak
Het dominante beeld dat als gevolg van “frame min of meer identieke boodschappen verzenden. Voor-
alignment” ontstaat, is over het algemeen een cruciale beelden van massamedia zijn de klassieke media zoals
factor bij het bepalen van de handelingsopties en de kranten, tijdschriften, radio en televisie (Bekkers e.a.,
strategische ruimte bij de aanpak van een vraagstuk 2009: 59).
(Van Twist e.a., 2010: 22). Cobb en Elder (1972) wijzen
op het belang van krachtige beelden en symbolen, Naast de klassieke media kennen we door de opkomst
aansprekende metaforen, van retoriek om een aan- van internet inmiddels de verschillende social media.
sprekend en inspirerend verhaal te kunnen vertellen De overgang naar het digitale tijdperk is ingrijpend:
dat voldoende beeldend is c.q. tot de verbeelding internet begon als een communicatienetwerk voor een
spreekt. Burgers en politici laten zich hierdoor sneller aantal universiteiten en heeft zich ontwikkeld tot een
en gemakkelijker inspireren. Het vergemakkelijkt het wereld op zichzelf. In december 2010 waren volgens
proces van identificatie en “frame alignment” (Bekkers de website Internet World Stats meer dan 1,9 miljard
e.a., 2009: 55). Het creëren, oppikken en koppelen van mensen online3. Een groot deel van hen is met elkaar
“frames” lijkt bij uitstek een functie of mogelijkheid verbonden in sociale netwerken, waar ze onderling
van social media. In de navolgende paragraaf worden communiceren, spelen, handel drijven, etc. Er is een on-
social media nader geintroduceerd, in het bijzonder de eindig web van onderlinge contacten en verbindingen,
microblogging-dienst Twitter. dat opereert zonder tussenkomst van organisaties.
Dit laatste punt is het kenmerkende verschil tussen de
2.4 Social media en Twitter klassieke media en social media. Bij klassieke media is
sprake van een “top-down aanpak”; het creëren en
2.4.1 Inleiding distribueren van kennis, informatie of een boodschap
vindt plaats via professionals en organisaties (“de
Om het effect te kunnen onderzoeken van het gebruik media”) die de kennis, productievoorzieningen en infra-
van Twitter door wijkagenten is het noodzakelijk om structuur bezitten om dit te doen. Dit in tegenstelling
de begrippen social media en Twitter te definiëren en tot de “bottom-up aanpak” van social media; waarbij de
beschrijven. In subparagraaf 2.4.2 wordt de opkomst gebruiker, en dus veelal niet een professionele organisa-
van social media toegelicht en aansluitend in subpara- tie, informatie kan verspreiden. We zien dat de toegang
graaf 2.4.3 het fenomeen Twitter. tot de media verandert; daarom is het ook van belang
om aandacht te schenken aan de toegangsmacht die
media kunnen bieden aan personen of organisaties.
3
Bron www.internetworldstats.com
Politie, Twitter en gezag 19

22. Dat geldt zeker voor social media. Street (2001) stelt: Social media als Hyves, Twitter en YouTube zijn de
“access power refers to the way in which the operation of afgelopen jaren explosief gegroeid tot communicatie-
mass media controls the range of voices or interests, thereby platformen die niet meer weg te denken zijn. De politie
using various formats and media. The kind of media that is kan, door social media te benutten, aansluiten op het
being used, creates specific barriers to actors who want to nieuwsconsumptiegedrag van burgers. Social media, en
push forward their ideas and frames, thereby influencing the met name Twitter, stellen partijen in staat om snel en
access of the ideas to a larger public” (Street, 2001: 234- gericht mensen te informeren en te mobiliseren. In de
235). De keuze voor een bepaald medium en de wijze volgende paragraaf werken we de kenmerken van Twit-
van communiceren heeft invloed op het bereik en ter nader uit.
bepaalt de wijze en inhoud van bepaalde boodschap-
pen en daarmee de “frames” die naar voren worden 2.4.3 Twitter
gebracht (Bekkers e.a., 2009: 61). Door de mogelijkhe-
den van social media hebben naast de klassieke media Twitter is opgericht in 2006 en werd in het begin vooral
ook individuen “mediamacht” gekregen. gebruikt door fans die “hun ster” of idool wilden
volgen. Inmiddels twitteren naast individuen, ook be-
Social media is een verzamelterm voor online com- drijven en organisaties, journalisten en actiegroepen. In
municatievormen en -technieken / sociale netwerken maart en april 2011 werd in de klassieke media gesteld
waarbij samenwerking tussen gebruikers en het delen dat de opstanden in de Arabische wereld “twitterrevo-
van informatie door gebruikers centraal staan (Fris- luties” waren. Dissidenten en rebellen maakten volop
sen e.a., 2008). Onder social media wordt specifieker gebruik van social media als Twitter, door “real time”
verstaan: platforms op internet waar gebruikers zich beelden en teksten rond te sturen, mensen te mobili-
kunnen organiseren, samenwerken, vriendschappen seren, hulp te organiseren en bewijzen te leveren over
onderhouden, delen, ruilen, handelen en/of creëren; het regeringsgeweld 4.
die open toegankelijk zijn en decentraal georgani-
seerd, waardoor een actieve inbreng van gebruikers Kenmerkend voor Twitter is het gebruik van zogenaam-
mogelijk is en waar alles wat op die platforms gebeurt de microblogs, een variant op weblogs. Een weblog is een
maximaal geëxploiteerd wordt. De drie belangrijkste verslag of beschrijving van iets wat de gebruiker bezig
kenmerken die in deze definitie besloten zitten zijn: houdt en wil delen met anderen die daar vervolgens op
open, sociaal en een centrale positie van de gebruiker kunnen reageren (Van Berlo, 2009). Een blog is dus fei-
(Van Berlo, 2008). telijk een digitale column, waarbij reacties voor ieder-
Social media laten zich verder kenmerken door: een zichtbaar zijn. Op die manier wordt er een netwerk
- “user generated content”; het draait vooral om de rol of een community gecreëerd rond specifieke onder-
van de website-bezoeker; die zorgt namelijk zelf werpen. Microbloggen is hetzelfde als bloggen, maar de
voor de inhoud door artikelen te maken, te bewer- lengte van de berichten is kort en veelal beperkt.
ken, beeldmateriaal toe te voegen, enz.; Weblogs worden voornamelijk gebruikt voor het
- “real time”; er zijn veel actieve gebruikers en daar- schrijven van korte essays en gedachtegangen, terwijl
mee is een social media-website altijd actueel; microblogs met name gebruikt worden voor het delen
- “persoonlijk”; social media brengen mensen in con- van updates, ideeën en korte berichten (Ebner & Schief-
tact met elkaar; ner, 2008). Er wordt veel gebruikgemaakt van draadloze
- “interactief”; de interactie komt van twee kanten, communicatieapparatuur, zoals een mobiele telefoon.
men is bezoeker, maar bepaalt ook mede de in- Twitter kan omschreven worden als een vorm van
houd van de website; microblogging; een gratis internetdienst waarbij
- “subjectief”; aangezien de invulling door gebruikers gebruikers korte berichtjes (zogenoemde tweets) van
gebeurt en bronnen daardoor veelal diffuus zijn maximaal 140 karakters publiceren. Als gebruiker geef
(Frissen e.a., 2008). je via je computer of mobiele telefoon publiekelijk
antwoord op de vraag: “What’s happening?”. Twitter is
4
In Brabants Dagblad, 7 april 2011
20 Politie, Twitter en gezag

23. een communicatiemiddel dat zowel beeld als tekst snel informatie en kennis is vervangen door tweerichtings-
kan verspreiden naar één of meer personen, of naar verkeer. Gebruikers zijn daardoor niet alleen consument
(groepen) personen wereldwijd. De berichten worden maar vooral ook coproducent (Boulos & Wheelert, 2007;
getoond op de gebruikerspagina en eveneens bij an- Bekkers e.a., 2009: 55).
dere gebruikers die hebben opgegeven deze te willen
ontvangen. Men kan dus tweets volgen van wie men Beeldvorming is eerder gedefinieerd als een proces
maar wil, waardoor een groot netwerk ontstaat. van sociale interactie (Adoni & Mane, 1984). Het leren
In vergelijking tot “standaardweblogs” heeft de van en te midden van anderen is een sociaal proces
microblog-dienst Twitter het kenmerk dat er simpele resulterend in een gedeeld beeld van de werkelijkheid.
en snelle notificaties worden gedeeld, waardoor er la- De individuele perceptie van de twitteraar heeft invloed
gere eisen zijn aan de kant van de gebruiker in termen op de totstandkoming van de geconstrueerde werke-
van investering in tijd en denken voor het creëren van lijkheid in het netwerk; op basis van de contacten en
nieuwe inhoud. De update-frequentie is mede hier- relaties in het digitale netwerk wordt de werkelijkheid
door hoog vergeleken met een gewoon weblog. Verder door de gebruikers geïnterpreteerd. Het beeld dat daar-
is bij mircobloggen de onderlinge verbondenheid bij door ontstaat wordt door de gebruikers aan het eigen
gebruikers veel groter dan bij gebruikers van gewone referentiekader en de eigen reeds bestaande “werke-
weblogs (Java e.a., 2007). lijkheid” getoetst (Servaes & Tonnaer, 1992). Surowiecki
Twitter biedt dus een nieuwe wijze van communiceren: beschrijft in zijn boek “The wisdom of crowds” (2004)
transparant, simpel, snel, participatief, direct, altijd be- dat informatie, welke is verzameld door passievolle
reikbaar zijn, niet hiërarchisch en overal. Het heeft een groepen, vaak van betere kwaliteit is dan informatie
open karakter en er is een lage drempel om iemand die is verzameld door een individu of zelfs door experts.
een tweet te sturen. Nu zijn lang niet alle groepen vanzelf “wijs”. Volgens
Surowiecki geldt een aantal basisvoorwaarden voor
2.5 Relatie beeldvorming en Twitter het benutten van collectieve wijsheid. De belangrijkste
voorwaarde is dat leden betrokken moeten zijn bij het
Een mediaboodschap heeft pas effect als mensen met onderwerp. Verder moeten zij in staat zijn zich zo goed
die boodschap zijn geconfronteerd. Hoe meer mensen mogelijk een onafhankelijke mening te vormen zonder
over een gebeurtenis horen, hoe groter het potenti- teveel beïnvloed te worden door anderen. Daarbij
ele effect kan zijn (Deutschmann & Danielson, 1960). moeten de opinies binnen de groep voldoende divers
Media-inhoud waaraan een individu zich heeft bloot- zijn en worden ze idealiter decentraal gevormd. Boven-
gesteld heeft een belangrijke invloed op de interper- dien moeten mensen zich kunnen specialiseren en zelf
soonlijke communicatie (De Boer & Brennecke, 2009: informatie kunnen toevoegen. En als laatste moet er
140). Massamedia bereiken een groot deel van het een mechanisme zijn dat er voor zorgt dat individuele
publiek, en de bereikte mensen verspreiden het nieuws meningen samengebundeld worden in collectieve be-
verder via interpersoonlijke communicatie. Social media slissingen. Dit mechanisme zorgt voor een selectie en fil-
maken het mogelijk om op een andere manier om te tering. Wanneer aan deze voorwaarden voldaan wordt,
gaan met kennis, informatie of “nieuws”. Social media dan is de optelling en middeling van individuele kennis
in het algemeen en Twitter in het bijzonder bieden heel accuraat. Twitter lijkt te voldoen aan de genoemde
geen centrale bron van informatie; de gebruikers delen voorwaarden van Surowiecki. De “frames” die op Twit-
hun kennis rechtstreeks en onderling in hun netwerk ter gedeeld worden verbinden feiten, waarden, acties
(Koeleman, 2009: 29-30). Er is hierdoor een verschui- en interpretaties waardoor een bepaalde (vaak losse)
ving van macht in communicatie ontstaan; gebruikers ordening ontstaat waarmee een ambigue werkelijkheid
kunnen kiezen wat ze wanneer willen zien én gebrui- beheersbaar en dus interpreteerbaar wordt gemaakt
kers zijn daarmee deelnemers geworden. Social media (Bekkers e.a., 2009: 51). De “frames” die gedeeld wor-
hebben het individu toegangsmacht en discursieve den in de twitterstroom maken het mogelijk dat volgers
macht gebracht. Internetgebruikers zijn dus niet langer een gemeenschappelijke taal ontwikkelen die helpt een
passieve consumenten die gewillig de inhoud die aan gedeelde interpretatie van de beleefde werkelijkheid te
hen wordt aangeboden verteren: het vroegere eenrich- creëren (Snow & Benford, 1988; Weick, 1969). De tweets
tingsverkeer in het toegankelijk maken van specifieke zijn korte, snelle en vaak impulsieve berichten waarin
Politie, Twitter en gezag 21

24. taal geen neutrale factor is. De woorden krijgen bete-
kenis en een lading in de betreffende context. Het is
het proces van de (ver)beeldende werking van (twitter)
taal. De volger leert, conform de theorie van Berger en
Luckmann (1966), hoe hij de wereld ziet. De werkelijk-
heid van de volger kan gezien worden als een geïn-
terpreteerde, gedefinieerde en dus geconstrueerde
realiteit. Via Twitter wordt een gedeeld beeld van de
sociale werkelijkheid geconstrueerd.
2.6 Conclusie
Concluderend kunnen we stellen dat de media een
voorname rol hebben in het proces van betekenisge-
ving en daarmee invloed hebben op de beeldvorming.
De media selecteren wat “nieuws”, oftewel relevant, is
en definiëren, “framen”, de nieuwsfeiten. De Boer en
Brennecke (2009) maken onderscheid tussen framebuil-
ding en framesetting. Framebuilding duidt op de wijze
waarop een onderwerp wordt gepresenteerd in de
media (De Boer & Brennecke, 2009). Framesetting heeft
betrekking op de effecten die kunnen uitgaan van de
“frames” afkomstig van de media. De ontvangers van
het mediabericht of de mediaboodschap kunnen de
“frames” overnemen, inkaderen en het onderwerp op
basis van het aangeboden “frame” interpreteren. De
interpretatie van een onderwerp door de media helpt
het publiek om het probleem of onderwerp te definië-
ren (De Boer & Brennecke, 2009).
De interactie en de dialoog tussen de gebruikers on-
derling, het samen produceren en delen, zijn typerend
voor social media in het algemeen en Twitter in het
bijzonder. Dit specifieke karakter van social media en
de vrije toegang hebben het individu “mediamacht”
gegeven. De relatie tussen het gebruik van Twitter en
het proces van beeldvorming komt tot uitdrukking in
“frame alignment”. In dit proces worden individuele
referentiekaders aan elkaar gekoppeld zodat een
gedeeld begrip ontstaat van een bepaalde situatie
(Street, 2001). Dit is precies wat er in de “twitter-
stroom“ gebeurt; de totstandkoming van een gedeeld
begrip over het onderwerp waarover getwitterd
wordt. Het beeld dat zo ontstaat is volgens Van Twist
(2010) een cruciale factor om tot handelen te kunnen
komen. Het beeld bepaalt de handelingsopties en de
verdere strategische ruimte.
22 Politie, Twitter en gezag

25. 3
Gezag en leiderschap
3.1 Inleiding 3.2 Gezag
In dit hoofdstuk worden de derde en vierde onder- 3.2.1 Gezagsgronden
zoeksvraag dieper behandeld.
De in hoofdstuk 1 genoemde en nog openstaande Weber (1947) maakt onderscheid tussen macht en ge-
deelvragen zijn: zag. Macht is het opleggen van een “wil” aan iemand
anders. Het maakt daarbij niet uit wat de wensen/be-
Wat is gezag en wat is bepalend voor de hoeften van de ander zijn. En of die ander weerstand
mate waarin de politie als gezaghebbend biedt. De wil wordt hoe dan ook opgelegd. Dit maakt
wordt ervaren? macht relationeel. Het vereist namelijk iemand die
domineert en een ander die zich onderwerpt en luistert
Wat is kenmerkend voor strategisch politie- naar degene die de macht uitoefent. Macht uitoefenen
leiderschap? betekent niet per definitie dat er wordt gehoorzaamd.
Weber betoogt dat er drie manieren zijn om macht uit
Voor de beantwoording van de eerste vraag kiezen te oefenen. Door directe fysieke macht, door te belonen
we voor een perspectief dat aansluit op het eerder of te straffen en door het beïnvloeden van de opinie.
door ons gekozen theoretische perspectief van het Vaker wordt macht meer via indirecte dwang uitgeoe-
sociaal-constructivisme. Het gezag van de politie is fend; een combinatie van belonen en straffen door het
niet alleen gebaseerd op een aantal formele gronden, gebruik van argumentatie, debat en retoriek (De Jong,
maar is vooral gebaseerd op de interactie tussen politie 1997).
en samenleving. Hieruit ontstaat een gedeeld beeld Gezag daarentegen geeft macht een positieve lading.
over wat politiegezag is. De effecten van de interactie Het verbetert als het ware de kwaliteit van macht.
maken de relatie tussen politie en samenleving tot Dat is iets anders dan dat gezag een vorm van macht
een vraagstuk van strategisch (politie)leiderschap. Het zou zijn. Dus de macht die iemand heeft als autoriteit
raakt namelijk direct aan de legitimiteit van de politie is in deze context geautoriseerd door de groep die
als organisatie. De vraag die hieruit voortvloeit, is wat onderworpen is aan die macht. Autoriteit komt van het
de kenmerken van strategisch (politie)leiderschap zijn. werkwoord autoriseren. De termen autoriteit en gezag
In paragraaf 3.2 definiëren we de begrippen gezag gebruiken we als synoniemen voor elkaar. Het Neder-
en politiegezag en werken we de relatie uit tussen de landse “gezag” staat namelijk voor “auctoritas” en daar
politie en samenleving vanuit het perspectief van het is weer het woord “autoriteit” van afgeleid. Volgens
gezag van de politie. Aansluitend wordt in paragraaf Weber is legitimiteit de lijm die een gemeenschap en de
3.3 de relatie gelegd met leiderschap en politieleider- afzonderlijke lagen/systemen die de gemeenschap vor-
schap. Strategisch politieleiderschap heeft onder meer men aan elkaar bindt. Er moet dus sprake zijn van een
betrekking op de wijze waarop de interactie tussen zeker geloof in de autoriteit van degenen die het voor
politie en samenleving vorm moet krijgen, met het oog het zeggen hebben anders werkt het niet binnen de ge-
op een gezaghebbende politie. Daarmee vervult leider- meenschap of het systeem. Weber onderkent hierin drie
schap een belangrijke rol in de mate waarin de politie ideaal typen van autoriteit: rationeel-legale autoriteit,
als gezaghebbend wordt ervaren. traditionele autoriteit en charismatische autoriteit (De
Jong, 1997).
Politie, Twitter en gezag 23

26. Drie typen van formeel gezag ongelijkheid te bewerkstelligen en te verduurzamen.
De rationeel-legale autoriteit behelst het geloof in een Echter, als niemand deze traditionele autoriteit uitdaagt
formalistisch normenstelsel, in de kracht van de wet is de kans groot dat het een dominante autoriteit blijft.
en de heersende bindende normen en waarden. Het Volgens Weber betekent dit dat de ontwikkeling naar
gaat hier dus niet om onderwerping aan een specifieke een rationeel-legale vorm van autoriteit geblokkeerd
individuele leider, maar aan een verzameling uniforme wordt, omdat het systeem vanuit zichzelf niet verandert
principes. Leiders hebben het recht te handelen, hun of evolueert. Het bestendigt dus eerder een status quo
macht uit te oefenen, wanneer ze hun positie hebben (De Jong, 1997).
verkregen op een procedureel juiste wijze. Autori-
teit ligt hier voornamelijk dus bij diegenen die door De charismatische autoriteit is gebaseerd op vermeende
regelgeving legaal verkregen maatregelen kunnen buitengewone karakteristieken van iemand. Mensen
uitvaardigen/effectueren (De Jong, 1997). Een goed worden geraakt door - en reageren op deze vorm
voorbeeld, volgens Weber (1947), van een legale-ratio- van autoriteit omdat ze daarnaast geloven dat deze
nele autoriteit is de bureaucratie. Een politiek systeem persoon een speciale roeping heeft. Mensen voelen een
van: wet en regelgeving, veel geschreven documenten, sterke emotionele band met een charismatisch leider. Of
een grote verscheidenheid aan diensten en afdelingen, die buitengewone gaven en krachten daadwerkelijk be-
gereguleerde vormen van vertegenwoordiging, re- staan is irrelevant. Het gaat erom dat de gemeenschap
gelmatige verkiezingen en politieke procedures. Deze erin gelooft. Charismatische autoriteit wordt gevonden
vorm van autoriteit ziet men vaak bij moderne staten, in de leider wiens missie en visie het is anderen te inspi-
stadsbesturen en bij publieke en private corporaties reren. Enkele voorbeelden: Martin Luther King, John F.
waarbij het vaak draait om vakkennis. De bureaucratie Kennedy en Nelson Mandela.
verkrijgt haar machtspositie door de enorme vakken- Volgens Weber is de basis voor charismatische autoriteit
nis. Omdat eigenlijk alles via die bureaucratie verloopt, de erkenning en acceptatie door de gemeenschap van
verwerft de bureaucratie steeds meer kennis en inzicht. datgene waar de leider aanspraak op maakt (De Jong,
Daarmee bestendigt ze in toenemende mate haar posi- 1997). Charismatische autoriteit kan revolutionair van
tie als rationeel-legale autoriteit. aard zijn, het kan traditionele autoriteit uitdagen en
soms zelfs rationeel-legale autoriteit. Tegelijkertijd kan
Voor de traditionele autoriteit is de legitimiteit geba- deze vorm van autoriteit verworden tot traditionele
seerd op gewoonte. Legitimiteit en de mogelijkheid autoriteit wanneer de macht wordt uitgeoefend door
macht uit te oefenen is verkregen vanuit het verleden. de “incrowd” van de charismatisch leider. Bovendien is
Vaak door overerfelijkheid (Weber, 1947). De traditio- het lastig voor charismatische leiders om de autoriteit te
nele rechten die hieruit voortvloeien ten behoeve van behouden. De gemeenschap moet namelijk continu de
de autoriteit worden door de gemeenschap geac- autoriteit legitimeren. Daarom is het voor de charisma-
cepteerd, of in ieder geval niet kritisch beoordeeld. tisch leider noodzakelijk constant te presteren. Het gaat
Het gaat hier om het geloof in “de goede oude tijd”, hierbij om de garantie voor het telkens weer opnieuw
in traditie, in wat men gewoon is te doen. Mensen verkrijgen van de legitimiteit van zijn autoriteit (De
eerbiedigen het verleden en hebben een stellig geloof Jong, 1997).
dat werkwijzen die in het verleden hun waarde heb-
ben aangetoond ook voor nu het beste zijn (De Jong, Gezag als sociale constructie
1997). Naast deze vormen van formeel gezag bestaat echter
Traditionele autoriteiten zijn bijvoorbeeld vorsten, ook het gezag als een sociaal construct. Berger en Luck-
stamhoofden, familiehoofden, dominante elites of een mann (1966) stellen dat ieder mens kennis op een eigen
bepaalde dominante cultuur. Traditionele autoriteiten wijze construeert en hierbij sterk beïnvloed wordt door
worden ondersteund door symbolen zoals: vlaggen, reacties vanuit de sociale omgeving. Anders gezegd, het
kruizen, vaste gewoontes en/of informele regels of geconstrueerde beeld van de werkelijkheid is het resul-
mythes. Of er is een vermeende connectie met “het taat van de interactie tussen de verschillende actoren in
Hogere”. Structuren en instituties ondersteunen het de maatschappij. Hierop doorredenerend betekent dit
voortbestaan van de traditionele autoriteit. Volgens dat het toekennen van en betekenis geven aan gezag
Weber (1947) is traditionele autoriteit een middel om op dezelfde manier tot stand komt. Er wordt dus een
24 Politie, Twitter en gezag

27. bepaalde waarde aan het gezag toegekend. Of zoals staande voortvloeit, is dat gezag niet meer automatisch
Castells (2009) het heeft verwoord: gezag in de net- en voor altijd wordt toegeschreven (“ascribed”). Gezag
werksamenleving komt vooral tot uitdrukking doordat wordt onder invloed van beeldvorming door inspan-
mensen ergens waarde aan toedichten. ning verworven (“achieved”) en in stand gehouden. In
Vanuit het beeld dat gezag een sociaal construct is de volgende subparagraaf wordt beschreven wat dit
heeft Zijderveld zijn visie op gezag, als aanvulling op betekent voor het gezag van de politie.
Weber, beschreven. Weber bekijkt gezag meer vanuit
het perspectief van een organisatie of institutie. Hij 3.2.2 Politiegezag
spreekt in dit verband bijvoorbeeld van de bureaucra-
tie, dominante elites en charismatische autoriteiten, In de voorgaande subparagraaf hebben we de gezags-
die op zichzelf welhaast ook als instituties zijn te gronden in algemene zin beschreven. Vervolgens is het
bestempelen. relevant te beschrijven wat de gronden zijn voor het
Zijdervelds perspectief op gezag heeft meer het gezag van de politie in het bijzonder. Kenmerkend voor
individu als vertrekpunt. Iemand met gezag wekt de politie is dat zij de belichaming is van het gewelds-
bewondering op, dwingt respect af en heeft moreel monopolie van de staat. De politie als institutie staat in
overwicht. Dit gebeurt dan op een manier dat het het teken van het geweldsmonopolie. De basis hiervoor
invloed heeft op het handelen van mensen (Zijderveld, werd gelegd door Thomas Hobbes (1588-1679). Deze
1985). De waarden die Zijderveld in verband brengt Engelse filosoof had, door de wetteloosheid en het
met gezag zijn expliciet afhankelijk van de vorming geweld van zijn tijd, een somber perspectief op een
van een gedeeld beeld. Dit gedeelde beeld komt tot staat zonder gezag. De mens zou dan zijn overgeleverd
stand als gevolg van sociale interactie in de samenle- aan een “strijd van allen tegen allen”. Om dit niet te
ving. Eenvoudiger gezegd, er is pas sprake van respect laten gebeuren moeten burgers in overeenstemming
afdwingend gezag als mensen een gedeeld beeld of met elkaar macht en gezag overdragen aan een derde
opvatting hebben over welke vorm dat dan aan zou partij. Dit zou een vorst of soeverein kunnen zijn die
moeten nemen. Pas dan is gezag ook legitiem. verregaande bevoegdheden heeft om de woelende
Vanwege deze redenering voegt Zijderveld twee krachten in toom te houden. Een “sociaal contract”
gezagsgronden toe aan de gezagsgronden van Weber. waarbij burgers gezamenlijk de macht overdragen.
Namelijk gezag dat voortkomt uit de publieke opinie In de zienswijze van Rousseau (1712-1778) over het “so-
en gezag dat is gebaseerd op professionele competen- ciaal contract” doet elk individu een stap terug ten be-
tie. Deze twee gezagsgronden zijn volgens Zijderveld hoeve van datgene dat bijdraagt aan het voortbestaan
dynamisch van aard, omdat ook de publieke opinie van de gemeenschap. Omdat Rousseau van mening was
dynamisch van aard is. Het is juist die dynamiek in onze dat burgers vooral naar zichzelf toerekenden, moesten
moderne samenleving die de trigger vormt voor een zij daar in opgevoed worden.
steeds vaker veranderende beeldvorming. Dit betekent Uit deze denkbeelden kan wettelijk gezag opgevat
dat de sociaal geconstrueerde werkelijkheid met worden als:
betrekking tot gezag aan verandering onderhevig is. 1. het resultaat van een afspraak van burgers onder-
Legitiem gezag is onder de invloed van beeldvorming ling, het “sociaal contract”;
dus tijdelijk van aard. Tegelijkertijd is hiermee gezegd 2. een onafhankelijke scheidsrechter die conflicten
dat gezag voorwaardelijk is, het moet aan bepaalde beslecht;
voorwaarden voldoen. Gezag moet zich voortdurend 3. een geweldsmonopolie.
waarmaken en tastbare effecten sorteren in de samen-
leving. Daarmee lijkt gezag een meer contractuele Deze denkbeelden gaan vooral over staatsvorming en
relatie te zijn geworden. Dit betekent dat er voort- -inrichting. Het derde punt, het geweldsmonopolie,
durend moet worden geschoold om de competenties positioneert de staat als maatschappelijke institutie.
op peil te houden om het gezag niet te verliezen. Het De staat beschikt over het alleengebruik van geweld
gevolg hiervan is dat gezag zich steeds verder speciali- namens en voor de samenleving (Weber, 1947). Ver-
seert. Uitgesproken vakkennis wordt steeds belangrij- bijzonderd naar de situatie binnen de grenzen van
ker. Hierdoor versmalt het gezag. Men weet meer over Nederland heeft de politie het monopolie van legitieme
minder. De notie van Zijderveld (1985) die uit boven- geweldsuitoefening in handen. Het geweldsmonopolie
Politie, Twitter en gezag 25

28. is daarmee het bestaansrecht van de politie. De politie aan een ernstig gebrek aan flexibiliteit, responsiviteit,
kan interveniëren in het domein van de burger door ondernemingsgeest en effectiviteit (Noordegraaf, 2004).
inbreuk te doen op diens grondrechten. Dit geeft de Effectiviteit en efficiency zijn daardoor leidende thema’s
politie een verregaande potentiële machtspositie. op de politiële beleidsagenda. Het bedrijfsleven en de
Die machtspositie dient te worden gecontroleerd. daar bestaande/veronderstelde vormen van leiderschap,
Dit gebeurt in eerste aanleg door het bevoegd gezag sturing, prestatie- en kwaliteitsmanagement wordt ge-
(Rosenthal, 2007). zien als voorbeeld en geprobeerd wordt dit te imiteren
Burgers hebben echter, naast het bevoegd gezag, in de veronderstelling gezag te verwerven (Boin e.a.,
steeds meer een rol gekregen, zich een rol toegeëi- 2003).
gend, in het controleren van de politie. Terpstra (2010)
noemt in zijn boek “Het Veiligheidscomplex” een aantal Onder invloed van het bedrijfsmatige denken verschuift
factoren die hebben bijgedragen aan het tanende het gezag van de politie naar zogenoemd consequen-
gezag van de politie. Zoals de opkomst van proteste- tieel gezag (Suchman, 1995). Hierbij verkrijgt de politie
rende jeugdbewegingen, de ontzuiling, het stijgende haar gezag door het realiseren van output en prestaties.
onderwijsniveau, de wens van “hoger geplaatsten” tot Dit komt in de buurt van de opvatting van Zijderveld:
meer egalitaire verhoudingen en het ontstaan van een expertises die zich moeten bewijzen in succesvolle out-
stedelijke onderklasse waarvan de jeugd zich niet zo put. Volgens Terpstra (2010) is het voor politieorganisa-
gemakkelijk voegt naar de regel en gezag. Daarnaast ties vaak moeilijk gezag te herwinnen door de aanpak
zijn sinds de jaren ‘90 burgers zich meer zorgen gaan van criminaliteit en wanorde zelf. Een belangrijke reden
maken over veiligheid, vooral op het gebied van over- hiervoor is dat de burger vooral verlangt dat de politie
last, criminaliteit en terrorisme. De burger verwacht tegen de ander optreedt.
van de overheid oplossingen op deze terreinen. De Terpstra (2010) merkt op dat de politie eerder symbo-
politie moet zich dus op een andere manier gaan lische legitimiteitstrategieën inzet om haar gezag te
verhouden tot haar omgeving. Het gezag op basis van tonen. Symbolische aspecten nemen een belangrijke
ongelijkheid en onderschikking is daardoor niet meer plaats in bij het politiewerk. Denk hierbij aan het uni-
vanzelfsprekend. De taak van de politie kan daarom form, de insignes, het logo, de politieauto en de slogan:
niet langer meer worden opgevat als louter wetshand- “Waakzaam en Dienstbaar”. Volgens de filosoof Paul
having. Het optreden van de politie is derhalve niet Moyaert (2007) zijn mensen veel meer symboolgevoe-
zondermeer gelegitimeerd. De burger eist daadwer- lig dan rationeel. Symbolen worden gebruikt om een
kelijke bescherming en veiligheid van de overheid complexe werkelijkheid te percipiëren. Ze dienen om
(Terpstra, 2010). de werkelijkheid begrijpbaar te maken. Zo beschouwd
bestaan symbolen bij de gratie van beeldvorming. Zij-
Het antwoord op deze vermeende gezagscrisis is derveld (1985) zegt in dit verband dat gezag an sich niet
gezocht in “service”: van een gezagsrelatie van on- waarneembaar is. Het wordt zichtbaar via de represen-
gelijkwaardigen naar een dienstverleningsrelatie van tanten, de symbolen van het gezag.
gelijkwaardigen (Terpstra, 2010). Met deze paradigma- Manning (1977) onderscheidt echter andere strategieën
wisseling vat de veronderstelling post dat de legiti- waarmee de politie probeert haar missie, mandaat en
miteit van de politie in belangrijke mate afhangt van activiteiten te presenteren. Zoals haar professionaliteit,
het aantoonbare productieniveau. Het streven naar de bureaucratische onpersoonlijke uitstraling, de inzet
een grotere bedrijfsmatigheid en servicegerichtheid van moderne strategieën en het gebruik van crimi-
als mogelijk antwoord op het afnemende gezag van naliteitscijfers. Het bedrijfsmatige denken werkt een
de politie. Veel van die hervormingen om te komen meer instrumentele opvatting van het politiewerk in de
tot een meer bedrijfsmatige politieorganisatie zijn hand. Het lijkt te hebben geleid tot de ontmythologi-
ontleend aan het New Public Management. Het boek sering van de politie waarbij de symbolische macht van
“Reinventing Government” van Osborne en Gaebler de politie wordt ondermijnd en daarmee haar gezag
(1992) is hierin trendsettend geweest. Volgens Osborne (Hoogenboom, 2006). Andere gezagsgronden zijn
en Gaebler heeft de eenzijdige fixatie op regels, proce- hierdoor onder druk komen te staan, zoals bereikbaar-
dures en hiërarchische sturing de publieke sector opge- heid, aanspreekbaarheid, zichtbaarheid, herkenbaar-
blazen, spilziek en traag gemaakt. De sector zou leiden heid en effectiviteit. Deze waarden staan symbool voor
26 Politie, Twitter en gezag

29. politiegezag en ontstaan vanuit beeldvorming. Het samenleving. Een proces dat in dit verband van belang
gaat er niet om of de burger er nu wel of niet terecht is, is attributie: het toeschrijven van de oorzaken van
ontevreden over is. In dit geval doet de notie van Tho- gebeurtenissen aan mensen, omstandigheden of dingen
mas (1928) opgeld: “when men define situations as real, (Heider, 1958). Heider beschreef in zijn theorie de wijze
they are real in their consequences”. waarop mensen het gedrag van zichzelf en van anderen
Voor de politie is het daarom van belang dat zij zich verklaren in termen van oorzaak en gevolg en hoe dit
meer richt op de eisen die de burger aan haar stelt van invloed is op hun motivatie. Heider deed onderzoek
teneinde haar gezag meer gestalte te geven. Juist in de en stelde vast dat mensen vrijwel automatisch attri-
interactie tussen burgers en politie kan de symbolische bueren wanneer zij gedrag van anderen waarnemen
macht van de politie vorm krijgen en krijgt het gezag en daaraan conclusies verbinden (Heider, 1958). De
van de politie betekenis. Uit het voorgaande blijkt attributietheorie is van belang om te bezien of dat wat
dat het van belang is dat de politie investeert in een de politie wil zijn ook in die mate wordt toegeschreven
optimale relatie met de omgeving. Politieleiderschap door de samenleving.
in deze context is dan ook niet iets wat los gezien kan
worden van de relatie met de samenleving. De positie 3.3.2 Strategisch politieleiderschap
en het gezag van de politie worden ontleend aan de
samenleving, of beter, worden haar gegund door de In subparagraaf 3.2.2 hebben we geschreven over de
samenleving. Het hangt in sterke mate of van de beel- veranderde relatie tussen politie en samenleving. Onder
den die de samenleving heeft, of krijgt voorgeschoteld, invloed van beeldvorming die ontstaat in de omge-
van en over de politie. De volgende paragraaf gaat ving van de politie wordt haar gezag op een bepaalde
dan ook over de rol van leiderschap in dit proces. manier gepercipieerd. We schreven dat het gezag
van de politie gestalte kan krijgen door tegemoet te
3.3 Leiderschap komen aan belangrijke sociale waarden van de burger.
Dat betekent dat zichtbaarheid, aanspreekbaarheid,
3.3.1 Kenmerken van leiderschap bereikbaarheid, herkenbaarheid en effectiviteit “instru-
menten” zijn om de beeldvorming ten aanzien van het
Met betrekking tot het begrip leiderschap wordt een gezag van de politie positief te beïnvloeden (Terpstra,
groot aantal definities gehanteerd. Stoker en Kolk 2010; Stichting Maatschappij, Veiligheid en Politie,
(2003) komen tot de volgende definitie van leider- 2002; Boin, e.a., 2003; Ministerie van Binnenlandse Za-
schap: leiderschap is het beïnvloeden van het gedrag ken, rapport Actieve Wederkerigheid, 2003). Tegelijkertijd
van (een groep) medewerkers, door een persoon die bestaan ze bij de gratie van beeldvorming. Of vrij naar
ten opzichte van die medewerkers een formele positie Zijderveld: deze gezagsgronden bestaan alleen maar
inneemt. Dit beïnvloeden van gedrag gebeurt door via datgene waardoor ze worden gerepresenteerd. Dit
gebruik te maken van bepaalde leiderschapsstijlen, maakt de vraag hoe de politie het beste de relatie met
eigenschappen en motieven en door het uitvoeren van de omgeving aan kan gaan om haar gezag positief te
verschillende activiteiten (Stoker & Kolk, 2003). In deze beïnvloeden tot een strategisch politievraagstuk.
definitie staat de effectiviteit van de leider centraal.
Dat is een te eenzijdige benadering. Het gaat om meer In het algemeen kan strategisch politieleiderschap
dan effectiviteit. Met name de persoon van de leider is worden opgevat als het optreden en handelen van
onderbelicht. Van Loon (2006) voegt aan de leider- hooggeplaatste politiefunctionarissen voor zover dat is
schapsdefinitie de visie van de leider toe en het feit dat gericht op structurele en duurzame (verbetering van de
leiderschap zich afspeelt binnen een bepaalde context organisatorische) kwaliteit in het politiekorps (Boin e.a.,
(de organisatie binnen een maatschappelijk krachten- 2003). Structurele en duurzame kwaliteit van het korps
veld). Hij definieert leiderschap als: het vanuit een visie is mede afhankelijk van de relatie die de politie heeft
van de leider dingen gedaan krijgen voor, door en met met haar omgeving, de burgers. Hiermee ontstaan twee
mensen binnen de context van de organisatie in het dimensies in het strategisch politieleiderschap: richting
maatschappelijk krachtenveld (Van Loon, 2006). geven aan het korps en inbedden van het korps in de
Politieleiderschap is in deze context dan ook niet maatschappelijke politieke context.
iets wat los gezien kan worden van de relatie met de Een heldere inspirerende visie is nodig om richting te
Politie, Twitter en gezag 27

30. kunnen geven aan een korps. Die visie moet zodanig de burger zal de politie moeten sturen om haar gezag
worden gecommuniceerd dat alle korpsleden weten te verstevigen. Immers, de burger is een belangheb-
wat de te behalen doelen zijn en waarom dat van bende partij die van essentieel belang is voor het gezag
belang is. Bovendien zal de visie in overeenstem- van de politie. Om op de hoogte te zijn van de feitelijke
ming moeten zijn met de geldende maatschappelijke omstandigheden, gevoelens en opvattingen van burgers
waarden. Dit geldt ook voor politiek-bestuurlijke eisen en daar scherp op te kunnen sturen, is de interactie tus-
aan de politie. Dit betekent vooral dat de politie zich sen politie en samenleving van groot belang. Hier valt
inspant om aansluiting te vinden bij de eisen die de uit op te maken dat de sociale waarden van de burger
burger stelt aan een effectieve, efficiënte politie (Boin tevens een middel zijn om de interactie tussen politie
e.a., 2003). en samenleving inhoud te geven. Het wezenlijke belang
Om op een verantwoorde manier invulling te geven van die interactie is dat deze sociale waarden van de
aan het bovenstaande onderscheiden Boin, Van der burger als kernwaarden van en door de politie worden
Torre en ’t Hart drie kernfuncties voor strategisch geïncorporeerd en vervolgens goed voor het voetlicht
leidinggevenden die de basis vormen voor effectief worden gebracht. Zodat de beeldvorming omtrent het
leiderschap. Leiderschap wordt gedefinieerd als de gezag van de politie positief wordt beïnvloed.
uitvoering van de volgende drie kernfuncties (Boin e.a., Maar het is bijzonder moeilijk om aan te geven in welke
2003): mate er wel of niet gehoor moet worden gegeven aan
• Het formuleren en uitdragen van een visie op de de roep om een meer zichtbare, bereikbare, aan-
realiseerbare doelen van de organisatie. De beleids- spreekbare, herkenbare en effectieve politie. Bij te veel
matige functie. gehoor, dan dreigt de politie te worden gezien al een
• Het ontwerpen van een organisatiepatroon waarin leiderloze, opportunistische organisatie die met alle
organisatieleden hun werk effectief en efficiënt winden meewaait. Bij te weinig gehoor, ontstaat het
kunnen verrichten. De organisatorische functie. beeld van een recalcitrante organisatie die het allemaal
• Het bewaken van relaties met belanghebbende zelf wel weet. De politie heeft tegenwoordig constant
partijen die van essentieel belang zijn voor de legi- te maken met bestuurlijke, politieke en maatschappe-
timiteit van een publieke organisatie. De diploma- lijke opdrachtgevers en belanghebbenden die kritiek
tieke functie. hebben en de koers van de politie nadrukkelijk willen
meebepalen. In dit spanningsveld is het van belang dat
Vooral de diplomatieke functie, die uitgaat van het de autonomie van de politieorganisatie behouden blijft.
bewaken van relaties, geeft aan dat interactie met Hierin zal de strategische politieleider steeds positie
de omgeving of samenleving ter beïnvloeding van de moeten kiezen. Het vereist evenwichtskunst van strate-
beeldvorming cruciaal zijn voor een strategische poli- gisch leidinggevenden. Dit impliceert de volgende eisen
tieleidinggevende. aan strategisch politieleiderschap om de relatie met de
De belangrijkste symbolische waarde en daarmee ook omgeving vorm te geven (Boin e.a.,2003):
de belangrijkste taak van de politie is volgens Paul - Zorg dat de geïnteresseerde buitenwacht een ade-
Frissen (2007): “er simpelweg te zijn”. Blijkens de door quaat beeld van de organisatie heeft;
de burger belangrijk gevonden sociale waarden wil - Leg uit wat de visie inhoudt en laat zo veel zien
zij het gevoel hebben dat de politie er is. En daarvoor als mogelijk over het feitelijk functioneren van de
moet de politie onder meer bereikbaar, aanspreekbaar, organisatie;
zichtbaar, herkenbaar, en effectief zijn. De burger wil - Onderhoud structureel contacten met betrokkenen
namelijk haar informatie kwijt kunnen aan de politie en geïnteresseerden in het politieke, maatschap-
en wil de politie zien in de buurt omdat dat een veilig pelijke, bestuurlijke, wetenschappelijke en media
gevoel geeft. De burger wil de politie aan kunnen spre- kringen;
ken op haar resultaten, op haar effectiviteit. De politie - Geef fouten toe, leg uit hoe en waarom deze zijn
moet herkenbaar zijn door te laten zien wat de burger ontstaan en welke lessen de organisatie eruit zal
van de politie kan verwachten. Hierbij gaat het om trekken.
een eenduidige, consistente werkwijze. Een politie die
laat zien betrokken te zijn bij de problemen waar de Aan de ene kant heeft de strategisch politieleider te
burger tegen aan loopt. Op deze verwachtingen van maken met een organisatie waar de interne cohesie
28 Politie, Twitter en gezag

31. gewaarborgd moet zijn om te voorkomen dat ze ten stemming met deze daar heersende waarden.
prooi valt aan allerlei grillen vanuit de samenleving Voor strategisch politieleiderschap levert het richting
waar op geacteerd moet worden. Het gevaar daarbij is geven aan deze noties een strategisch vraagstuk op.
dat de politieorganisatie te veel op zichzelf is gericht Concreet betekent het dat het korps ingebed dient te
en als instituut wegdrijft van haar omgeving. worden in de heersende maatschappelijke context.
Aan de andere kant trekt de omgeving aan de orga- Door het beïnvloeden van de beeldvorming vanuit haar
nisatie omdat die allerlei eisen aan de politie stelt en diplomatieke functie, op een zodanige wijze dat de
invloed wil hebben op de koers van de politie. Hier samenleving vindt dat de politie haar gezagsrol heeft
zal de politie op adequate wijze op moeten reageren verdiend.
omdat zij haar gezag verkrijgt door beeldvorming die Dit maakt het interessant om nader te onderzoeken hoe
in de samenleving tot stand komt. strategische politieleiders omgaan met dit spannings-
veld. Is er een heldere visie, een boodschap, wat de poli-
3.4 Conclusie tie wil uitstralen? En levert dat een congruent beeld op
in de externe omgeving, bij de burgers. Daarnaast is het
In onze risicosamenleving wordt de roep om “law and interessant te onderzoeken welke leiderschapsstijlen
order” steeds luider. De traditionele gezagsgronden zijn daarbij worden ingezet. Kortom, hoe geven strategisch
niet meer de gezagsgronden die de burger de politie leidinggevenden vanuit hun positie betekenis aan het
toedicht. Gezag is niet iets wat iemand of een organi- gezag van de politie?
satie van zichzelf heeft. Gezag wordt toebedeeld aan
een persoon of organisatie. Gezag wordt dus verkre- Terug naar de twee hoofdvragen van dit hoofdstuk.
gen van de ander. De burger rekent op een politie die Vooral beeldvorming van en door de burger is bepalend
zichtbaar, aanspreekbaar, bereikbaar, herkenbaar en voor de mate waarin de politie als gezaghebbend
effectief is. Een politie die “er is”, verkrijgt gezag van wordt ervaren. Waarbij gezag zo dicht mogelijk in de
de burger. De burger bepaalt of de politie als gezag- buurt dient te komen bij de geldende sociale waarden
hebbend wordt ervaren. Wanneer de politie weinig in de samenleving. Dit komt met name tot uitdrukking
werk maakt van beïnvloeding van de beeldvorming op in eisen zoals bereikbaarheid, aanspreekbaarheid, ef-
deze gezagsgronden wordt ze als nauwelijks zichtbaar fectiviteit, zichtbaarheid en herkenbaarheid. Deze eisen
ervaren en zal ze weinig gezag krijgen van de burger. worden vooral zichtbaar en krijgen vooral betekenis
Gezag laat zich representeren door/via symbolen. Sym- door “er te zijn”.
bolen kunnen alleen maar ontstaan bij de gratie van Het kenmerkende van politieleiderschap hierin is dat
beeldvorming. Door interactie met de burger ontstaat het in staat dient te zijn de organisatie aan te laten
een proces van beeldvorming. Dit betekent dat de sluiten op het beeld dat de samenleving heeft van
politie door interactie met de burger haar symbolische een gezaghebbende politie. Maar hierbij is het voor
macht, het fundament van haar gezag, vorm moet politieleiders tevens van belang daarin te waken voor
geven. een goede balans opdat de politieorganisatie haar
Om het gezag van de politie te vergroten volstaat autonomie behoudt.
een meer bedrijfsmatige, servicegerichte aanpak niet.
Door het sturen op louter output is de symbolische
waarde van de politie voor een belangrijk deel verlo-
ren gegaan en is er daarmee afbreuk gedaan aan de
fundamenten van het gezag van de politie. Het is voor
de politie daarom belangrijk te handelen in overeen-
stemming met de heersende waarden in de samenle-
ving wat betreft een gezaghebbende politie, te weten:
bereikbaarheid, aanspreekbaarheid, zichtbaarheid,
herkenbaarheid en effectiviteit. De diplomatieke func-
tie van strategisch politieleiderschap, het bewaken van
relaties met belanghebbenden, moet invulling geven
aan een optimale relatie met de omgeving in overeen-
Politie, Twitter en gezag 29

32. 30 Politie, Twitter en gezag

33. 4
Theoretisch kader
en onderzoeksstrategie
4.1 Inleiding 4.2.2 Theoretisch kader
Op basis van de in hoofdstuk 2 en 3 verkregen theo- In hoofdstuk 2 zijn de kenmerkende eigenschappen
retische inzichten wordt in dit hoofdstuk een onder- van social media beschreven. In algemene termen kon
zoeksmodel gepresenteerd dat de samenhang tussen gesteld worden dat door de komst van social media
de verschillende theoretische deelvragen in beeld individuen “mediamacht” hebben gekregen. De discur-
brengt. Aan de hand van dit theoretisch kader zal de sieve en toegangsmacht die traditioneel bij de klassieke
onderzoeksstrategie worden bepaald. De volgende media lag, is deels verschoven naar het individu (Street,
deelvraag staat daarbij centraal: 2001).
Social media zijn vrij beschikbaar, gemakkelijk toeganke-
Wat is het veronderstelde effect van het lijk, interactief (sociaal) en vragen slechts een geringe
gebruik van Twitter op de beeldvorming over investering (een internetverbinding en een eenvoudig
het gezag de politie en hoe kan dit worden “platform” zijn voldoende) (Van Berlo, 2008). Dit maakt
onderzocht? dat social media een groot bereik kennen en zeer popu-
lair zijn. Eigenschappen waarin de toegangsmacht van
In paragraaf 4.2 wordt het theoretisch kader nader uit- social media tot uitdrukking komt.
gewerkt en het onderzoeksmodel geïntroduceerd. In Social media hebben daarnaast discursieve macht en
paragraaf 4.3 volgt de uitleg over de onderzoeksstra- maken het voor een ieder mogelijk om een beeld
tegie. De operationalisatie van het theoretisch kader of kader aan te reiken en daarmee zelf “nieuws” te
komt tot uitdrukking in het analysekader in paragraaf maken. De beeldvorming over een bepaald onderwerp
4.4. Het hoofdstuk wordt afgesloten met de conclusies wordt daardoor rechtstreeks beïnvloed of bepaald door
in paragraaf 4.5. een individu of groepen van individuen. Voor Twitter
geldt deze invloed op het proces van beeldvorming in
4.2 Theoretisch kader het bijzonder. De microblogging-dienst is bij uitstek een
instrument om snel en bondig een beeld te delen (Van
4.2.1 Inleiding Berlo, 2008). Met behulp van Twitter kunnen eenvoudig
korte notificaties (van maximaal 140 tekens) worden
In de voorgaande hoofdstukken zijn een aantal theore- geplaatst op internet. Er zijn lage eisen aan de kant
tische inzichten verzameld die ons behulpzaam kunnen van de gebruiker in termen van de investering in tijd
zijn bij de verdere uitwerking van de probleemstelling. en denken. Dit maakt de drempel voor het creëren van
De kennis over de relevante begrippen, gehanteerde nieuwe inhoud in de vorm van een twitterbericht, een
leerstukken en theorieën is daarbij van belang, maar zogenaamde tweet, laag. Bovenstaande eigenschappen
om tot beantwoording van de centrale onderzoeks- zorgen ervoor dat de update-frequentie hoog is en de
vraag te komen is bovenal inzicht in de relatie tussen interactie tussen gebruikers groot (Java e.a., 2007).
de verschillende begrippen een vereiste. De samen-
hang tussen de begrippen zal beredeneerd worden in De manier waarop een beeld wordt gedefinieerd en
subparagraaf 4.2.2 en komt vervolgens tot uitdrukking geïnterpreteerd is in hoofdstuk 2 beschreven in termen
in het conceptueel model in subparagraaf 4.2.3. van “framing” (De Boer & Brennecke, 2009; zie ook
Bekkers e.a., 2009). De Boer en Brennecke (2009) maken
Politie, Twitter en gezag 31

34. daarbij onderscheid tussen framebuilding en frame- 3 aangegeven dat naast de objectieve bronnen van
setting. Framebuilding duidt op de wijze waarop een gezag, onder andere tot uitdrukking komend in het ge-
onderwerp wordt gepresenteerd of ingekaderd. Snow weldsmonopolie, gezag ook te definiëren is als sociaal
en Benford (1988) hanteren daarbij een driedeling construct (Berger & Luckmann, 1966). Zijderveld (1985)
en spreken over “diagnostic framing”, “prognostic stelt dat het gezag van de politie in dit licht afhankelijk
framing” en “motivational framing”. is van haar professionaliteit en relatie met de samenle-
Framesetting heeft betrekking op de effecten die ving. Politiegezag is daarmee uit te drukken in termen
kunnen uitgaan van de “frames”. De ontvangers van van herkenbaarheid, zichtbaarheid, aanspreekbaarheid,
het mediabericht of de mediaboodschap kunnen de bereikbaarheid en effectiviteit.
“frames” overnemen en het onderwerp op basis van
het aangeboden “frame” interpreteren. “Framing” Bovenstaande notie zorgt er voor dat het relevant is om
heeft derhalve niet alleen betrekking op de productie te onderzoeken wat het effect is van tweets (oftewel
en reproductie van bepaalde beelden of referentieka- “frames”) van wijkagenten (en/of volgers van wijkagen-
ders, oftewel “frames”, maar ook op de wijze waarop ten) over het professioneel handelen van de politie en
die frames aan elkaar worden aangepast omdat haar relatie met de burger. Dit maakt “frames” óver het
verschillende actoren hun referentiekaders aan elkaar gebruik van Twitter door de politie ook interessant. Wat
koppelen. Dit proces is eerder beschreven in termen zijn met andere woorden de dominante “frames” die
van “frame alignment” (Bekkers e.a., 2009). Het oppik- ontstaan door en als gevolg van het “twittergedrag”
ken en koppelen van deze “frames” kan er toe leiden van wijkagenten en wat betekent dit voor de beeldvor-
dat de aandacht steeds groter wordt. Juist dit proces ming over het gezag van de politie?
wordt door het karakter en de (technische) eigenschap-
pen van Twitter gefaciliteerd. Berichten kunnen op Tenslotte is het van belang om te onderzoeken wat de
Twitter eenvoudig worden gereproduceerd (middels consequenties van bovenstaand proces zijn voor het
retweets) en eventuele reacties zijn makkelijk te volgen. strategische politieleiderschap. Het dominante beeld
Dit zorgt er in voorkomend geval voor dat de bericht- over het gezag van de politie en de veranderingen in
geving op Twitter ook wordt opgepikt door de klas- tijd zijn immers strategische onderwerpen die de positi-
sieke media en daarmee een brede lokale, nationale of onering van de politie raken, zoals eerder is betoogd in
zelfs internationale werking krijgt. hoofdstuk 1.
Deze consequenties voor het strategisch leiderschap
Daarmee komen we op een andere factor, namelijk kunnen geordend worden langs de volgende drie kern-
de expansie van de aandacht naar een grotere groep. functies van politieleiderschap (Boin e.a., 2003):
In dit proces van expansie vindt de definiëring van • De beleidsmatige functie: het formuleren en uitdra-
referentiekaders steeds opnieuw plaats wat uiteinde- gen van een visie;
lijk kan resulteren in een breed gedeeld of dominant • De organisatorische functie: het ontwerpen van een
beeld over het onderwerp in de samenleving (Berger & effectief en efficiënt organisatiepatroon;
Luckmann, 1966). • De diplomatieke functie: het bewaken van relaties
Samenvattend kan gesteld worden dat Twitter via de met belanghebbende partijen die van essentieel
productie en reproductie van beelden of “frames”, de belang zijn voor de legitimiteit van de organisatie.
zogenaamde “twitterstroom”, invloed kan uitoefenen Vooral deze laatste functie geeft aan dat interactie met
op de beeldvorming. De microblogging-dienst leent de omgeving of samenleving van cruciaal belang is.
zich hier gezien haar eigenschappen uitermate goed
voor. Op basis van bovenstaand theoretisch kader kunnen
het onderzoeksmodel, de onderzoeksstrategie en het
Dit werpt vervolgens de vraag op of politiemedewer- analysekader worden gepresenteerd.
kers - en meer specifiek wijkagenten die twitteren - de
beeldvorming over bijvoorbeeld het gezag van de poli-
tie kunnen beïnvloeden door hun handelen of gedrag
op Twitter, zoals dat wordt beleefd of ervaren door de
volgers van deze wijkagenten. Hiertoe is in hoofdstuk
32 Politie, Twitter en gezag

35. 4.2.3 Onderzoeksmodel media in het algemeen en Twitter in het bijzonder zijn
echter relatief nieuwe onderzoeksdomeinen waarover
Aan de hand van het redeneerpatroon in de vorige nog weinig wetenschappelijke kennis beschikbaar is. Dit
subparagraaf kan het onderzoeksmodel worden vast- maakt het gebruik van statistische technieken om de
gesteld en verbeeld. In het onderzoeksmodel (figuur informatie van een groot aantal respondenten kwanti-
4.1) komt de veronderstelde relatie tussen de centrale tatief te analyseren minder vanzelfsprekend (Van Thiel,
begrippen tot uitdrukking. 2010: 68). Het is hierdoor lastig een hoofdstrategie voor
het onderzoek te benoemen. In dit onderzoek zal der-
figuur 4.1 halve gebruik worden gemaakt van een combinatie van
methoden, ook wel “mixed method design” genoemd
(Van Thiel, 2010). Het ontwerp van deze combinatie
van methoden wordt verduidelijkt in de navolgende
subparagraaf.
4.3.2 Methoden en technieken van onderzoek
Het theoretisch kader en gepresenteerde onderzoeks-
model lenen zich dus voor een mix van onderzoeksme-
thoden. Er is getracht om voor de factoren en veron-
derstelde relaties uit het onderzoeksmodel passende
methoden te selecteren. In deze subparagraaf worden
In de navolgende paragraaf zal de onderzoeksstrategie de methoden achtereenvolgens geïntroduceerd en
worden beschreven aan de hand waarvan het onder- toegelicht. De voor- en nadelen van de verschillende
zoek zal plaatsvinden. methoden worden ook benoemd.
4.3 Onderzoeksstrategie Inhoudsanalyse
In de eerste plaats zal een inhoudsanalyse worden
4.3.1 Inleiding verricht naar de tweets van een tweetal geselecteerde
wijkagenten. De analyse richt zich primair op het proces
In deze paragraaf staat de strategie voor het empirisch van beeldvorming (“framing”) in relatie tot het gebruik
onderzoek centraal. De onderzoeksstrategie is de over- van Twitter door de wijkagenten, een van de veronder-
koepelende opzet of logica van het onderzoek. Binnen stelde relaties uit het onderzoeksmodel. De retweets en
een gekozen onderzoeksstrategie kunnen meerdere reacties van de volgers van deze wijkagenten worden
methoden van onderzoek worden ingezet (Van Thiel, bij de analyse betrokken. De twee wijkagenten worden
2010). Idealiter hangt de keuze voor een strategie geselecteerd op basis van hun frequente en duurzame
af van het onderwerp van onderzoek, de stand van (langdurige en consequente) gebruik van Twitter. Het
de wetenschap ten aanzien van het onderwerp en aantal volgers van de betrokken wijkagent wordt ook
het doel van onderzoek (Van Thiel, 2010: 64). Ook de betrokken bij de selectie. Tenslotte is het van belang
wetenschapsopvatting, ervaring en scholing van de dat de geselecteerde wijkagent inhoudelijk relevante
onderzoeker of onderzoekers spelen een rol (Van Thiel, berichten twittert over de politieprofessie en de relatie
2010: 64). tussen de burger en politie, reacties krijgt van volgers
Van Thiel onderscheid vier dominante onderzoeksstra- en ook zelf reageert op berichten van volgers.
tegieën: het experiment, de enquête, de gevalstudie Bij een inhoudsanalyse wordt de inhoud van bestaand
en het onderzoek van bestaand materiaal. Gezien materiaal bestudeerd (Van Thiel, 2010: 123). Het be-
het verklarende karakter van de probleemstelling en richtenverkeer van de twee geselecteerde wijkagenten
centrale onderzoeksvraag en het grote potentieel zal over een periode van 2 weken aan de hand van het
aan onderzoekseenheden (volgers van twitterende analysekader worden bezien en geanalyseerd.
wijkagenten) ligt de keuze voor de onderzoeksstrate- Het voordeel van deze methode is dat er veelal
gie enquête voor dit onderzoek voor de hand. Social voldoende materiaal beschikbaar is en dat het een
Politie, Twitter en gezag 33

36. efficiënte en goedkope manier van onderzoek is (Van als gevolg van de onderzoekssituatie (Van Thiel, 2010).
Thiel, 2010). Het belangrijkste nadeel is het operati- Ook bij de andere methoden in dit onderzoek kan deze
onalisatieprobleem. Bestaand materiaal is voor een storingsbron zich voordoen (Van Thiel, 2010: 61).
ander doel geproduceerd dan waarvoor het in het
onderzoek gebruikt zal worden. Als gevolg hiervan Interview
sluit de informatie in het materiaal niet altijd aan op De derde methode die gebruikt zal worden is het
de onderzoeksvragen (Van Thiel, 2010: 121). interview. De twee geselecteerde wijkagenten zullen
geïnterviewd worden. De interviews zullen een semige-
Enquête structureerd karakter hebben, waarbij de interviewer
De tweede methode die gehanteerd zal worden is de het gesprek zal leiden met behulp van een interview-
enquête. Met behulp van de enquête wordt primair handleiding. In deze handleiding zullen de onderwer-
onderzocht hoe het gedrag van de wijkagenten op pen worden opgenomen waarover vragen gesteld
Twitter door de volgers wordt beleefd en of de beeld- worden en mogelijk een aantal voorgeformuleerde
vorming over het gezag van de politie wordt beïnvloed vragen staan (Van Thiel, 2010: 109). Aan de hand van
door het gebruik van Twitter. het analysekader zal een lijst met te bespreken topics
De volgers van de twee geselecteerde wijkagenten worden samengesteld. De uitkomsten van de inhouds-
zullen gevraagd worden om een schriftelijke vragen- analyse en enquête zullen betrokken worden in het
lijst in te vullen. Kenmerkend voor een enquête is de gesprek. De veronderstelde relaties uit het onderzoeks-
grootschaligheid; er zijn veelal veel respondenten en er model worden hierdoor met behulp van deze methode
is daardoor veel te analyseren informatie beschikbaar. in samenhang beschouwd.
Daarom wordt er meestal gebruikgemaakt van gestan- Een groot voordeel van deze methode is de flexibele
daardiseerde metingen, bijvoorbeeld antwoordschalen manier om informatie te verzamelen. Zo kunnen er
of numerieke antwoordcategorieën. In dit onderzoek tijdens het gesprek aanvullende (verdiepings)vragen
wordt daar ook voor gekozen. worden gesteld om een gegeven antwoord beter te
Enquêtes kunnen gehanteerd worden voor het ver- begrijpen. Een belangrijk nadeel is gelegen in de com-
zamelen van feitelijke gegevens, maar worden vooral plexiteit. Een goed interview vereist de nodige vaardig-
gebruikt om informatie te verzamelen over de opvat- heden en gesprekstechnieken van de interviewer. Daar-
tingen van de respondenten over het onderzoekson- naast kost een interview veel tijd. Dit geldt ook voor de
derwerp, zo ook in dit onderzoek (Van Thiel: 2010, analyse van de antwoorden (Van Thiel 2010: 108).
86). In tegenstelling tot de inhoudsanalyse wordt bij
een enquête nieuwe informatie verzameld (Van Thiel, Focusgroep
2010). Op basis van het analysekader zal een vragenlijst Als laatste techniek is gekozen voor het gebruik van een
met overwegend gesloten vragen worden samenge- focusgroep. Dit is feitelijk een interview met meerdere
steld. respondenten tegelijkertijd. Een focusgroep heeft het
Een belangrijk voordeel van deze methode is de ef- karakter van een open discussie over een aantal vooraf
ficiëntie, die het gevolg is van de standaardisatie. De geselecteerde onderwerpen onder leiding van een
hoeveelheid data maakt dat de uitkomsten veelal gespreksmoderator (Van Thiel, 2010). De focusgroep zal
eenvoudig generaliseerbaar zijn (Van Thiel, 2010: samengesteld worden uit tactisch en strategisch leiding-
87). Een nadeel van de standaardisatie is dat het leidt gevenden van de politie, communicatiemedewerkers
tot een zekere oppervlakkigheid van de verzamelde van een aantal korpsen en de twee geselecteerde wijk-
informatie. Er gaat vaak veel informatie schuil achter agenten. De verbanden uitgedrukt in het onderzoeks-
de informatie die verzameld wordt middels de enquête model worden bediscussieerd en de uitkomsten van de
(Van Thiel, 2010: 87). Een ander groot nadeel is het andere onderzoeksmethoden geanalyseerd. Hierbij is er
verschijnsel sociale wenselijkheid. Respondenten geven extra aandacht voor de consequenties voor het strate-
vaak het antwoord waarvan ze denken dat het wordt gisch leiderschap binnen de politie.
verwacht of een antwoord dat maatschappelijk gezien Een belangrijk voor- of nadeel van deze techniek is dat
acceptabel is, ook bij anonieme vragenlijsten. Ook is de uitkomsten van de discussie beïnvloed worden door
bekend dat mensen bepaalde antwoordtendenties de groepsdynamica. Dit kan zowel een positief (con-
hebben; de neiging om het antwoord aan te passen textualiserend) als negatief (verstorend) effect hebben
34 Politie, Twitter en gezag

37. en daarmee dus ongewenst invloed uitoefenen op de van het onderzoek. De scope van twee wijkagenten
onderzoeksuitkomst (Van Thiel, 2010: 112). beperkt de mate waarin op basis van het onderzoek
algemeen geldende uitspraken over de probleemstel-
4.3.3 Betrouwbaarheid en geldigheid ling gedaan kunnen worden. De combinatie of mix
van methoden verstevigt echter de mogelijkheid van
Betrouwbaarheid en geldigheid zijn belangrijke crite- analytische generaliseerbaarheid (Van Thiel, 2010; Bek-
ria voor wetenschappelijk onderzoek en essentieel om kers e.a., 2009).
steekhoudende conclusies te kunnen verbinden aan
het onderzoek (Van Thiel, 2010: 57). 4.4 Analysekader
Betrouwbaarheid Aan de hand van het theoretische kader en met behulp
De betrouwbaarheid van onderzoek wordt bepaald van het conceptueel model kan een eensluidend en
door de elementen nauwkeurigheid en consistentie. generiek kader voor de waarneming en analyse in
Het element nauwkeurigheid stelt bovenal eisen dit onderzoek worden vastgesteld. Het analysekader
aan de meetinstrumenten die ingezet worden. In dit garandeert de uniformiteit in het onderzoek en zorgt
onderzoek zal bij de samenstelling van de vragenlijst dat de onderzoeksresultaten systematisch met elkaar
rekening moeten worden gehouden met dit element; te vergelijken zijn, hetgeen gezien de combinatie van
bij de keuze van de vraagstelling, maar ook bij de vast- onderzoeksmethoden essentieel is. Hierdoor wordt bij-
stelling van de verschillende standaardwaarden voor gedragen aan een betere mogelijkheid tot analytische
de beantwoording (Van Thiel, 2010). generaliseerbaarheid.
Consistentie gaat in essentie om herhaalbaarheid: on- De relaties in het onderzoeksmodel liggen nauw in
der dezelfde omstandigheden zal dezelfde meting tot elkaars verlengde en zijn daardoor in empirische zin
een gelijke bevinding leiden. Omdat mensen kunnen moeilijk van elkaar te onderscheiden. Daarom ligt het
leren van eerdere ervaringen, zal herhaling van onder- accent bij de operationalisatie van de belangrijkste
zoek bij (dezelfde) personen niet altijd leiden tot de- begrippen uit het theoretische kader op de inzet van
zelfde uitkomst. Consistentie kan wel worden bereikt de verschillende onderzoeksmethoden en technieken
door onderzoek te doen onder grote groepen mensen. die steeds een deel van het model bestrijken. Hieronder
Het is dan ook van belang dat de enquête verspreid volgt de uitwerking van het analysekader met behulp
wordt onder een groot aantal onderzoekseenheden, van dit “watervalmodel” (figuur 4.2).
oftewel volgers van de twee wijkagenten (Van Thiel,
2010: 57-58). De betrouwbaarheid neemt daarnaast
toe door het onderzoeksmodel consistent te gebruiken figuur 4.2
bij de toepassing van de verschillende methoden.
Geldigheid
De geldigheid of validiteit van onderzoek behelst een
tweetal hoofdvormen: interne en externe validiteit.
Interne validiteit betreft de geldigheid van het daad-
werkelijke onderzoek. De keuze om meerdere metho-
den en technieken van onderzoek te gebruiken komt
de interne validiteit van dit onderzoek ten goede.
De verschillende methoden maken het mogelijk de
uitkomsten te vergelijken en met elkaar te confronte-
ren. Dit gebruik van meerdere methoden wordt ook
wel “triangulatie” genoemd. Deze combinatie van
meerdere technieken en verschillende bronnen voor-
komt eenzijdigheid en maakt tevens de kans op “bias”
kleiner (Van Thiel, 2010: 61)
De externe validiteit betreft de generaliseerbaarheid
Politie, Twitter en gezag 35

38. Deel A: inhoudsanalyse men door de klassieke media?
- Hoe wordt gereageerd op de tweets van de wijk-
Met behulp van de inhoudsanalyse wordt onderzocht agent? Wordt in de reacties gerefereerd aan de
hoe in de “twitterstroom” het gezag van de politie vijf gezagsgronden: bereikbaarheid, aanspreek-
wordt “geframed” in termen van: baarheid, zichtbaarheid, herkenbaarheid en
1 de vijf gezagsgronden van de politie: bereikbaar- effectiviteit?
heid, aanspreekbaarheid, zichtbaarheid, herken- - Ontstaat er een gedeeld beeld over een issue
baarheid en effectiviteit; of vraagstuk door de koppeling van tweets,
2 het gebruik van Twitter door de wijkagent in rela- retweets en reacties in de “twitterstroom” van
tie tot deze vijf gezagsgronden. de wijkagent, oftewel is er sprake van “frame
alignement”?
Onderzoeksvragen: - Blijkt uit de reacties van de volgers hoe er
• Framebuilding: gedacht wordt over het gebruik van Twitter
- Over welke onderwerpen gaan de tweets? Zijn door de wijkagent? Zijn de volgers overwegend
dat ook onderwerpen die te relateren zijn aan positief of negatief over het gebruik van Twitter
de vijf gezagsgronden van de politie? door de wijkagent? Wordt daarbij verwezen
- Hoe selecteert de wijkagent de nieuwsfeiten, naar de vijf gezagsgronden?
vraagstukken of standpunten die hij gebruikt
voor zijn tweets? Welke factoren zijn van in-
vloed op zijn keuze? Deel B: enquête en interviews
- Blijkt uit de tweets van de wijkagent dat er
sprake is van “diagnostic framing”? Oftewel De enquête is gericht op het vaststellen van de relatie
zijn tweets te duiden als “frames” die een tussen de kenmerken van Twitter en de beeldvorming
bepaald onderwerp identificeren en afbakenen over het gezag van de politie gezien vanuit het perspec-
als issue en verwijzen naar de oorzaak en/of de tief van de volgers van de wijkagenten op Twitter.
veroorzaker. De interviews richten zich op dezelfde relatie, maar dan
- Blijkt uit de tweets van de wijkagent dat er vanuit het perspectief van de wijkagenten.
sprake is van “prognostic framing”? Dit zijn
“frames” waarin voorstellen of voorspellingen Onderzoeksvragen:
worden gedaan met betrekking tot de oplos- • Wat is volgens de wijkagenten en de
sing of aanpak van een issue. volgers de relevantie en betekenis van het
- Blijkt uit de tweets van de wijkagent dat er gebruik van Twitter voor de politie?
sprake is van “motivational framing”? Dit zijn Vanuit het perspectief van toegangsmacht:
“frames” die gericht zijn op het verwerven van - Is de wijkagent die gebruikmaakt van Twitter in
medestanders voor een bepaald vraagstuk of de optiek van de volgers voldoende aanwezig
standpunt. op Twitter? Wat zijn de verwachtingen van de
- Gaan de tweets die te duiden zijn in termen van volgers ten aanzien van de beschikbaarheid van
“diagnostic”, “prognostic” of “motivational de wijkagent op Twitter en voldoet de wijk-
framing” (impliciet of expliciet) over één van de agent aan deze verwachtingen? Welk beeld
vijf gezagsgronden: bereikbaarheid, aanspreek- heeft de wijkagent zelf over zijn aanwezigheid
baarheid, zichtbaarheid, herkenbaarheid en op Twitter?
effectiviteit? Waaruit blijkt dat? - Reageert de wijkagent in de optiek van de
volgers tijdig op vragen, signalen en/of reacties?
• Framesetting: Welk beeld heeft de wijkagent zelf hierover?
- Wordt er door de volgers gereageerd op de Vanuit het perspectief van discursieve macht:
tweets van de wijkagent? - Wie zijn de volgers van de wijkagent? Volgen
- Nemen de volgers de berichten van de wijk- de klassieke media de wijkagent ook? Wat is
agent over? Bijvoorbeeld middels een retweet? het motief van de volgers om de wijkagent op
- Worden de tweets van de wijkagent overgeno- Twitter te volgen? Is de volger van mening dat
36 Politie, Twitter en gezag

39. hij invloed heeft op het optreden van de wijk- Deel C: focusgroep
agent? Hoe belangrijk vindt de volger dit?
- Wat is het motief van de wijkagent om gebruik Met behulp van de focusgroep wordt onderzocht welke
te maken van Twitter. Wie volgt hij en waarom? consequenties het gebruik van Twitter heeft voor
Is de wijkagent van mening dat hij invloed kan het strategisch leiderschap binnen de politie. Welke
uitoefenen op het handelen en gedrag van de positieve en/of negatieve effecten zijn waarneembaar
volgers? ten aanzien van de drie kernfuncties van strategisch
- Wat is de “twitter-frequentie” van de wijk- leiderschap en welke maatregelen worden noodzakelijk
agent? Hoe ervaren zijn volgers dit? Hoe groot of gewenst geacht.
is, gebaseerd op het aantal volgers en het aan-
tal reacties en retweets op Twitter, het bereik Onderzoeksvragen:
van de wijkagent op Twitter? • Wat is volgens de strategisch leiding-
• Heeft het gebruik van Twitter volgens de gevenden het effect van het gebruik van
wijkagenten en de volgers invloed op de Twitter op de beeldvorming over het gezag
beeldvorming over het gezag van de poli- van de politie?
tie? • Als er een relatie tussen het gebruik van
- Hoe wordt de interactie in de “twitterstroom” Twitter en de beeldvorming over het gezag
door de wijkagent en zijn volgers beleefd? van de politie wordt onderkend, welke
Overwegend positief of negatief? consequenties heeft dit dan voor het stra-
- Wat is volgens de wijkagenten en de volgers tegisch politieleiderschap?
het effect van het gebruik van Twitter op de - Wat is het effect op de beleidsmatige functie in
beeldvorming over de vijf gezagsgronden: termen van visievorming en beleidsbepaling?
bereikbaarheid, aanspreekbaarheid, zichtbaar- - Wat is het effect op de uitwerking van de or-
heid, herkenbaarheid en effectiviteit? ganisatorische functie in termen van logistieke,
- Wat ligt volgens de wijkagenten en de volgers personele en financiële implicaties?
ten grondslag aan het veranderende beeld - Wat is het effect op de uitwerking van de diplo-
over de bereikbaarheid, aanspreekbaarheid, matieke functie in termen van het bewaken en
zichtbaarheid, herkenbaarheid en effectiviteit onderhouden van de relaties in de samenleving
van de politie, als blijkt dat de beeldvorming die van essentieel belang zijn voor de legitimi-
over het gezag van de politie wordt beïnvloed teit van de organisatie?
door het gebruik van Twitter? Vanuit zowel • Welke maatregelen zijn gewenst of nood-
het perspectief van de toegangsmacht als het zakelijk als antwoord op het effect van het
perspectief van de discursieve macht van het gebruik van Twitter op de drie kernfunc-
gebruik van Twitter. ties?
• Heeft het gebruik van Twitter door de
wijkagent de mening van de volgers ver-
anderd over het gezag van de politie? En
wat is het standpunt van de wijkagent?
- Hebben de tweets in de optiek van de wijkagen-
ten en de volgers effect op de relatie tussen de
politie en de burger in algemene zin?
- Is er iets veranderd in de relatie tussen de wijk-
agent en de burger sinds de wijkagent twittert?
Is het beeld van de volgers over het functione-
ren van de wijkagent veranderd sinds men hem
volgt op Twitter?
Politie, Twitter en gezag 37

40. In onderstaand figuur (4.3) worden de drie onder-
zoeksdelen geprojecteerd op het onderzoeksmodel.
figuur 4.3
4.5 Conclusies
In dit hoofdstuk is het antwoord op de vraag wat het
veronderstelde effect is tussen het gebruik van Twitter
en de beeldvorming over het gezag van de politie
geconceptualiseerd. Dit heeft geresulteerd in het
theoretisch kader. Dit kader is vervolgens verduidelijkt
in het onderzoeksmodel. Aansluitend is stilgestaan bij
de onderzoeksstrategie en de daaruit volgende keuze
voor een combinatie van methoden en technieken
van onderzoek. Tenslotte is op basis van het theore-
tisch kader en conceptueel model een analysekader
vastgesteld. De richting en inrichting van het empirisch
onderzoek is daarmee gewaarborgd.
38 Politie, Twitter en gezag

41. 5
Onderzoek en analyse
5.1 Inleiding gezag van de politie in de politiepraktijk en
hoe kan dit worden verklaard?
In het voorgaande hoofdstuk is de onderzoekstrategie
beschreven die ten grondslag ligt aan het empirisch En de daaruit voortvloeiende deelvraag:
onderzoek. In dit onderzoek worden de bevindingen
en analyses gepresenteerd. Dit hoofdstuk volgt het Als er een relatie bestaat tussen het gebruik
analysekader en kent een indeling langs de lijn van het van Twitter en de beeldvorming over het ge-
eerder in hoofdstuk 4 geïntroduceerde “watervalmo- zag van de politie, welke consequenties heeft
del” (figuur 5.1). dit dan voor strategisch politieleiderschap?
De beantwoording van de eerste deelvraag staat cen-
figuur 5.1 traal in de delen A en B van het model (figuur 5.1). Deel
C behelst de tweede deelvraag.
In paragraaf 5.2 wordt stilgestaan bij de bevindingen en
analyse van de inhoudsanalyse. In paragraaf 5.3 worden
de enquête en de interviews behandeld en in paragraaf
5.4 de uitkomsten van de focusgroep. De deelvragen
worden beantwoord in de afsluitende paragraaf 5.5.
5.2 Deel A: Inhoudsanalyse tweets
5.2.1 Inleiding
Over een periode van twee weken, van 1 tot en met 14
juni 2011, zijn de tweets en retweets van een tweetal ge-
selecteerde wijkagenten en de reacties van hun volgers
geanalyseerd. Om beïnvloeding van de “twitterstroom”
te voorkomen zijn de betreffende wijkagenten pas na
Deze indeling wordt gekozen omdat de relaties in het de analyseperiode op de hoogte gesteld van het feit dat
onderzoeksmodel (figuur 4.1) nauw in elkaars ver- zij onderwerp van onderzoek waren. De wijkagenten
lengde liggen en daardoor in empirische zin moeilijk zijn geselecteerd op basis van de volgende criteria:
van elkaar te onderscheiden zijn. 1. Het aantal verzonden tweets;
2. Het aantal volgers;
De volgende deelvragen staan bij de uitwerking 3. De mate waarin de wijkagent “in gesprek” is met
centraal: zijn volgers;
4. De mate van inhoudelijke relevantie van verzonden
Wat is het feitelijke effect van het gebruik tweets.
van Twitter op de beeldvorming over het
Politie, Twitter en gezag 39

42. Voor de criteria 1 en 2 is het “Overzicht Twitteraccounts Deze twee onderwerpen zijn ten behoeve van de ana-
Politie” 5
gebruikt. Het aantal verzonden tweets en het lyse vertaald naar de volgende vragen:
aantal volgers maakt deel uit van dit geraadpleegde 1. Hoe komt een tweet tot stand?
overzicht. Voor de criteria 3 en 4 zijn alle twitterac- 2. Waarover gaan de tweets van de wijkagenten?
counts van wijkagenten uit het genoemde overzicht, 3. Is er sprake van “diagnostic”, “prognostic” of “moti-
welke het hoogste scoren op de eerste twee criteria, vational framing” door de wijkagent in zijn tweets?
geraadpleegd. Bij deze scan bleek dat er veel wijkagen- 4. Is er sprake van interactie tussen de wijkagent en
ten weliswaar een twitteraccount hebben, maar (nog) zijn volgers?
niet erg actief zijn op Twitter. Op basis van bovenstaan- 5. Is er expansie van de tweet c.q. het beeld in de tweet
de selectiecriteria is gekozen voor de twitteraccount van de wijkagent?
WijkagentSassem van Bas Slutter (korps Hollands-Mid- 6. Is er sprake van tevredenheid over het gebruik van
den) en de twitteraccount PRRGrootenboer van Arnoud Twitter door de wijkagent?
Grootenboer (korps Rotterdam-Rijnmond) 6.
Door de wijkagenten zijn tijdens de analyseperiode res-
Door alle tweets van de geselecteerde wijkagenten te pectievelijk 69 tweets door WijkagentSassem verzonden
lezen en te analyseren aan de hand van een turflijst en 121 tweets door PRRGrootenboer. In totaal hebben
is in het onderzoek gezocht naar antwoorden op de we derhalve 190 tweets geanalyseerd op bovenstaande
onderzoeksvragen. Zie de “Turflijst inhoudsanalyse” die onderzoeksvragen. Er is per wijkagent gewerkt met
daarbij gebruikt is en welke als bijlagen 2 en 3 zijn de eerder genoemde analyse-turflijst waarmee we de
bijgevoegd. Ook zijn de ‘twitterstromen” en de “twitterstromen” hebben gevolgd en geanalyseerd.
“@mentions-lijsten” van beide wijkagenten als bijlagen
4 t/m 7 bijgevoegd. In de “twitterstromen” staan de 1. Totstandkoming van een tweet
tweets van de wijkagenten, welke ten behoeve van de Op grond van de inzichten uit hoofdstuk 2 kan veron-
inhoudsanalyse zijn genummerd. Bij het gebruik van dersteld worden dat de wijkagent discursieve macht
voorbeelden in onderstaande subparagrafen wordt heeft door het maken van tweets; hij kan daarmee im-
naar desbetreffende nummering verwezen. mers een beeld of kader verspreiden onder zijn volgers
en/of nieuws maken. Geanalyseerd is hoe een tweet tot
5.2.2 Bevindingen Inhoudsanalyse tweets stand komt. Autonoom door de wijkagent of betreft
het een reactie naar aanleiding van een incident (in de
Met behulp van de inhoudsanalyse is onderzocht of wijk), een retweet of een reactie op een @mention van
en hoe in de “twitterstroom” het gezag van de politie een ander?
wordt “geframed” in termen van de vijf gezagsgron-
den van de politie (bereikbaarheid, aanspreekbaar- In hoofdstuk 2 is ook uitleg gegeven over het medium
heid, zichtbaarheid, herkenbaarheid en effectiviteit). Twitter. Voor de analyse hebben we de volgende defini-
Dezelfde vraag is gesteld in relatie tot het feitelijke ties van de begrippen retweet en @mention gebruikt:
gebruik van Twitter door de wijkagent. Een retweet (RT) is de herhaling van een tweet van een
Zoals ook in het “watervalmodel” (figuur 5.1) is aange- ander. Wanneer de wijkagent een interessante tweet
geven, gaat het bij de inhoudsanalyse derhalve om de leest kan hij deze doorsturen aan zijn eigen volgers.
volgende twee onderwerpen: Door van een bericht een retweet te maken kan hij snel
A. “frames” over het gezag van de politie; het bericht verzenden en geeft hij de afzender (de
B. “frames” over het gebruik van Twitter door de poli- oorspronkelijke zender) “credits” voor de inhoud van
tie. het bericht.
Een @mention is een tweet van een ander waarin de
wijkagent wordt genoemd; bijvoorbeeld @WijkagentSas-
sem of @PRRGrootenboer. De wijkagent krijgt een mel-
ding wanneer hij een @mention ontvangt. Deze tweet
5
Het “Overzicht Twitteraccounts Politie” is samengesteld door A.J. Meijer (Universiteit Utrecht, mei 2011). Dit overzicht is te raadplegen via de
website “Politie 2.0”. Uit dit overzicht blijkt dat er d.d. 31 mei 2011 416 twitteraccounts in gebruik waren bij de Nederlandse politie.
6
Zie de “Matrix van het onderzoek naar de wijkagent” die als bijlage 1 is bijgevoegd.
40 Politie, Twitter en gezag

43. gaat als het ware over hem en hij kan de tweet beantwoor- De wijkagenten hebben verder 91 tweets reactief (48%)
den of verder verspreiden onder zijn volgers. verzonden naar aanleiding van een tweet of een
In de volgende tabel wordt de totstandkoming van de @mention van een ander.
tweets in cijfers uitgedrukt:
Twee voorbeelden van een reactieve tweet welke zijn
tabel 5.1 verzonden naar aanleiding van een tweet of een
@mention:
N=190 Totstandkoming van een tweet “Het is zelfs (inmiddels een belangrijk) onderdeel van mijn
Autonoom Reactief: n.a.v. Reactief: n.a.v. werk! RT @BNRpeptalk Mag u twitteren op uw werk van de
door wijkagent een incident een tweet of baas?” (tweet WijkagentSassem #6)
in de wijk @mention “@jaapstronks ik weet wel dat er teams zijn, maar hoe ze
Verdeling precies georganiseerd zijn weet ik niet. Zal het navragen.
tweets 19% 33% 48% Veel is gedrag.” (tweet PRRGrootenboer #56)
Van de door WijkagentSassem verstuurde tweets zijn 76%
een reactieve tweet naar aanleiding van een tweet of
Van de totaal 190 verstuurde tweets hebben de wijkagen- een @mention van een ander. Bij PRRGrootenboer was dit
ten samen 37 tweets autonoom (19%) gestart, dus geheel in 31% van zijn tweets het geval.
op eigen initiatief. Er is op dit onderdeel enig verschil
tussen de wijkagenten: WijkagentSassem heeft 13% van Samenvattend, van de 190 geanalyseerde tweets zijn
zijn tweets autonoom verzonden en PRRGrootenboer 23%. 37 tweets autonoom gestart door de wijkagent en 153
Wat een autonome tweet is of kan zijn, wordt inzichtelijk reactief gestart. De totstandkoming van tweets van de
gemaakt met de volgende voorbeelden. wijkagenten tijdens de analyseperiode was daarmee
als volgt: 19% van de tweets is autonoom gestart en
Twee voorbeelden van autonome tweets: 81%, het merendeel, van de tweets is een reactie op een
“Vandaag een late dienst ivm de avondopenstelling van bureau incident in de wijk of een reactie op een tweet van een
Sassenheim #receptiedienst” (tweet WijkagentSassem #46) ander.
“Nog even twee getuigenverklaringen opgenomen van een
eerder gepleegde mishandeling. Wordt een moeilijk oplosbare 2. Onderwerpen van de tweets van de wijk-
zaak.” (tweet PRRGrootenboer #37) agenten
Op basis van de theorie uit voorgaande hoofdstukken
De wijkagenten hebben 62 tweets reactief gestart (dat is doet de wijkagent aan framebuilding met het verzen-
33%) naar aanleiding van een incident in de wijk; waarbij den van een tweet; hij selecteert welk nieuws belang-
opgemerkt moet worden dat deze tweets veelal eveneens rijk is en bepaalt het kader en de aspecten die bij de
een autonoom karakter hebben. Op dit onderdeel is een behandeling van het onderwerp in zijn tweet benadrukt
verschil gemeten: WijkagentSassem heeft 10% van zijn worden met bijvoorbeeld een zogenaamde hashtag
tweets reactief verzonden naar aanleiding van een incident (# teken).
in zijn wijk en bij PRRGrootenboer was dat bij 45% van de Gaat de tweet over algemene onderwerpen als een
tweets het geval. persbericht, een preventieadvies, een getuigenoproep
of informatie uit de wijk? Of gaan de tweets over de vijf
Twee voorbeelden van reactieve tweets naar aanleiding gezagsgronden: bereikbaarheid, aanspreekbaarheid,
van een incident in de wijk: zichtbaarheid, herkenbaarheid en effectiviteit?
“Bezig met een zaak waarin een man heel #Sassenheim afloopt We hebben ook voor dit onderdeel alle 190 tweets
om geld te lenen. Leen niet zomaar geld uit, trap niet in smoes- bestudeerd voor de analyse, welke door de wijkagen-
jes!” (tweet WijkagentSassem #47) ten zijn verstuurd in de periode van 1 tot en met 14
“De dienst begint goed met de mededeling dat er een straat- juni 2011. In onderstaande tabel is te lezen waarover
rover is aangehouden van de week. Helaas 1 van m’n jongeren de tweets uit de “twitterstroom” van de wijkagenten
#adoptie.” (tweet PRRGrootenboer #23) gaan. Bij dit onderdeel van de analyse kon per tweet op
meerdere aspecten gescoord worden (N=197).
Politie, Twitter en gezag 41

44. tabel 5.2 verdachte rechtmatig is aangehouden. Chef
v dienst is tevens hulpofficier van justitie.”
N=197 Algemene onderwerpen (tweet PRRGrootenboer #95)
Persbericht- Preventie Getuigen- Info uit Overige
info oproep de wijk Bij de analyse naar het antwoord op
Verdeling de vraag “Waarover gaan de tweets?”
tweets 6% 5% 2% 45% 42% is ook gekeken of de tweets van de
wijkagenten een relatie hebben met
de vijf gezagsgronden: bereikbaarheid,
De categorie “overige” omvat 83 tweets. 39% van dat aanspreekbaarheid, zichtbaarheid, herkenbaarheid
aantal gaat over de politie of het politiewerk. 31% en effectiviteit. Er is bij dit onderdeel gemeten dat
van de “overige” tweets betreft het uitwisselen van PRRGrootenboer vaker tweets stuurt over “effectiviteit
algemene informatie (bijvoorbeeld het maken van een politie” dan WijkagentSassem. In aantallen betrof dit 9
afspraak of een vraag over een algemeen onderwerp). tweets met een relatie naar “effectiviteit politie” door
Verder bleek 16% van de categorie “overige” te gaan WijkagentSassem en 28 tweets door PRRGrootenboer. Voor
over het gebruik van Twitter of social media door de de overige onderwerpen was verhoudingsgewijs in de
politie. meting weinig verschil tussen de wijkagenten te zien.
De volgende voorbeelden betreffen tweets over de vijf
Er is een verschil tussen de tweets van de wijkagenten gezagsgronden.
over “info uit de wijk” gemeten. WijkagentSassem heeft
25% van zijn tweets gebaseerd op informatie uit de Voorbeeld van een tweet over bereikbaarheid politie:
wijk en bij PRRGrootenboer is dit in 59% van zijn tweets “Even contact gehad op het proefpark de punt met de
het geval. WijkagentSassem heeft meer tweets verstuurd nieuwe beheerder. Gelijk gegevens uitgewisseld.” (tweet
over de onderwerpen “preventie” en “getuigenop- PRRGrootenboer #25)
roep”: samen 17% van zijn tweets; tegenover 1% van Voorbeeld van een tweet over aanspreekbaarheid poli-
de verzonden tweets daarover door PRRGrootenboer. tie: “Meneer meneer, “welke taal bent u”. Je bedoelt zeker,
Voor de overige onderwerpen was verhoudingsgewijs waar komt u vandaan. #opvoeden” (tweet PRRGrootenboer
in de meting weinig verschil tussen de wijkagenten #14)
te zien. Met onderstaande voorbeelden worden de Voorbeeld van een tweet over zichtbaarheid politie:
verschillende soort tweets geïllustreerd. “Surveillance op de Kaag. Druk met zeilboten van scouting.
Mooi! Ook veel boten van @Tjardasassem http:…” (tweet
Voorbeeld van een persbericht-tweet: “Klasse, wat een WijkagentSassem #5)
snelheid met officieel persbericht. RT @politieRR Overvaller Voorbeeld van een tweet over herkenbaarheid politie:
aangehouden na achtervolging http….” (tweet PRRGroot- “politieRR …Politie houdt alcoholcontrole http:…..” (tweet
enboer #64) PRRGrootenboer #87)
Voorbeeld van een preventie-tweet: “Tips zijn lastig te Voorbeeld tweet over effectiviteit politie: “Een andere
geven. Zorg dat je auto geen mooi en makkelijk doel is. autoriteit, in dit geval oudere chef van dienst, helpt bij be-
Verlicht parkeren, geen waardevolle spullen.” (tweet Wijk- paalde culturen beter om toch je doel te bereiken. #opvoe-
agentSassem #33) den” (tweet PRRGrootenboer #73)
Voorbeeld van een getuigenoproep die is geretweet
door de wijkagent: “Onze auto is vannacht #gestolen! Een
grijze Renault Megane (station). Kenteken …. Omgeving
Duiven. Plz. RT” (tweet WijkagentSassem #24)
Voorbeeld van een tweet met info uit de wijk: “Beken-
de riag klant zat voor z’n portiek te schreeuwen. Uiteindelijk
naar binnen gepraat. #sneu bericht aan hulpverlener volgt”.
(tweet PRRGrootenboer #43)
Voorbeeld van een tweet uit de categorie “overige”:
“Zojuist meegekeken met een voorgeleiding. Toetsen of
42 Politie, Twitter en gezag

45. Voor de tweets die een relatie hebben met politiege- late diensten in de wijk. Geef gerust tips of aandachtspunten
zag (N=123) is de onderlinge verdeling over de vijf door. #doetmaarmelden #Delsfhaven.” (tweet PRRGrooten-
gezagsgronden opgenomen in onderstaande tabel. De boer #20)
uitkomst is in percentages weergegeven.
Bovenstaande analyse heeft een beeld gegeven over de
tabel 5.3 onderwerpen waarover de tweets van de wijkagenten
gaan. Geconcludeerd kan worden dat het merendeel
N=123 Gezag gerelateerde onderwerpen van de tweets die de geselecteerde wijkagenten sturen
Bereikbaar- Aanspreek- Zichtbaar- Herken- Effectivi- gaan over relevante politieonderwerpen: 58% van de
heid baarheid heid baarheid teit tweets gaat over een persbericht-info, preventie, getui-
Verdeling genoproep of informatie uit de wijk.
tweets 9% 37% 15% 9% 30% In de 190 door de wijkagenten verzonden tweets is 123
keer een relatie te leggen naar één van de gezags-
gronden (let wel: één tweet kan te relateren zijn aan
meerdere gezagsgronden). De tweets van WijkagentSas-
In hoofdstuk 2 is uitgelegd dat framebuilding duidt op sem zijn 49 keer te relateren aan één of meer van de
de wijze waarop een onderwerp wordt gepresenteerd vijf gezagsgronden. Bij PRRGrootenboer kwamen de
in de media. De wijkagent kan zijn framebuilding kracht gezagsgronden 74 keer in een tweet terug. Hieruit blijkt
bijzetten of benadrukken door gebruik te maken dat de vijf gezagsgronden tot uitdrukking komen in de
van een hashtag (#teken) in zijn tweet. Gebruikers “twitterstroom” van beide wijkagenten.
van Twitter kunnen een zoekopdracht plaatsen naar
onderwerpen waarbij het teken is gebruikt. Het bereik 3. Aard van de “framing” door de wijkagent
van de verzonden tweet wordt daarmee groter, omdat In hoofdstuk 2 is de theorie over “framing” uitgewerkt.
hiermee geïnteresseerde twitteraars buiten de groep Conform de inzichten van Snow en Benford (1988)
volgers van de wijkagent het bericht eerder zullen wordt in dit onderzoek het onderscheid gemaakt tussen
lezen. de drie soorten “framing”: “diagnostic”, “prognostic”
WijkagentSassem heeft in zijn 69 geanalyseerde tweets en “motivational framing”. Bij dit deel van de inhouds-
33 keer een hashtag gebruikt en PRRGrootenboer in zijn analyse stellen we vast of er sprake is van één van deze
121 tweets 60 keer. Deze meting hebben we gedaan soorten “framing” in de verzonden tweets door de
door het turven van de hashtags. De wijkagenten wijkagent.
gebruiken voornamelijk een hashtag bij het vermelden
van locaties (plaatsnaam, straat) een thema (bijvoor- Voor dit deel van de meting hebben we alle 190 tweets
beeld “loverboys”) en bij het benoemen van partners bestudeerd uit de geselecteerde periode. In na vol-
(bijvoorbeeld Jeugdzorg, GGD). gende tabel is te lezen of er in de verzonden tweets van
Hashtags worden door de beide wijkagenten ook de wijkagenten sprake is van “diagnostic”, “prognostic”
gebruikt bij woorden die verwijzen naar één van de of “motivational framing”. In aantallen was dit in 41
gezagsgronden. Bij de analyse van de 190 tweets was tweets van de wijkagenten het geval; dus in 22% van
dit 14 keer het geval. Met een analysetool van het het totaal aantal tweets is sprake van één van de ge-
programma Twitter hebben we bekeken bij welke noemde soorten “framing”. Uit tabel 5.4 blijkt dus dat
woorden de wijkagenten een hashtag hebben gebruikt. de bewuste “framing” door de wijkagenten beperkt is.
Hierna volgen enkele voorbeelden daarvan.
Voorbeelden van deze met een hashtag gebruikte
woorden zijn: politie, betrokkenheid, durftemelden, durf-
tevragen, geweld, imago, trots, vertrouwen, burgernet, bur-
gerpanel, controle, goedbezig, wijkagent en zelfoplossen.
Voorbeeld van een tweet met daarin het gebruik
van een woord in relatie tot een gezagsgrond, met
vermelding van een hashtag: “Vanmiddag het begin van 4
Politie, Twitter en gezag 43

46. tabel 5.4 4. De interactie tussen de wijk-
agent en zijn volgers
N=190 Is er sprake van “diagnostic”, “prognostic” of “motiva- Omdat het gedeelde beeld (voor dit
tional framing” door de wijkagent in zijn tweet? onderzoek met name het beeld over het
“Diagnostic “Prognostic “Motivational gezag van de politie) tot stand komt
framing” framing” framing” als gevolg van sociale interactie in de
Verdeling 11% 3% 8% samenleving, is ook het proces van in-
tweets (20 tweets) (5 tweets) (16 tweets) teractie onderzocht in deze analyse. De
tweets die op Twitter gedeeld worden
Voorbeeld van een tweet met “diagnostic framing”: door de wijkagent, verbinden feiten, waarden, acties
“Vanmorgen gesproken met een coordinator jeugd. Onze en interpretaties, waardoor verdere beeldvorming ont-
concl. is toch wel dat we als politie behoorlijk achterlopen staat. Het geconstrueerde beeld over het politiegezag
qua digitale kennis/aanpak.” (tweet PRRGrootenboer #92) dat door het twitteren ontstaat of kan ontstaan, is het
Voorbeeld van een tweet met “prognostic framing”: resultaat van de interactie in de “twitterstroom”.
“Goed gesprek gehad met eigenaar @Prinses Theater over
feest en andere zaken. #lunapark #Delfshaven wordt een We hebben aan de hand van de inhoudsanalyse vast-
mooi feestje.” (tweet PRRGrootenboer #53) gesteld dat er in de “twitterstroom” van de wijkagent
Voorbeeld van een tweet met “motivational framing”: sprake is van interactie. Er is niet alleen sprake van
“Net item op #editieNL over in beeld brengen inbrekers versus zenden (bijvoorbeeld de eerder genoemde “autonome
#privacy. Wat mij betreft verspeel je dat recht als je inbreekt!” tweets”), maar ook van het beantwoorden van volgers
(tweet WijkagentSassem #20) of het reageren op volgers. De interactie is niet altijd
goed waarneembaar in de “twitterstroom” omdat
Als bij de analyse bleek dat de tweet te duiden was als het contact met de volgers grotendeels verloopt via
één van deze vormen van “framing”, dan hebben we zogenaamde “direct-messages”; deze (persoonlijke) be-
vervolgens geanalyseerd of desbetreffende tweet te richten staan niet in de “twitterstroom” en zijn slechts
relateren was aan de vijf gezagsgronden. In 11% (aantal zichtbaar voor de ontvanger. Opmerking onderzoekers:
21) van het totaal aantal verzonden tweets bleek dat er in de interviews gaven beide wijkagenten aan dat de
sprake was van “framing” over één van de vijf gezags- meeste interactie met de volgers plaatsvindt via “direct-
gronden. messages”.
Uit de inhoudsanalyse blijkt dat er in de periode 1 tot
Voorbeeld: “Met extra “autoriteit” vader aangesproken op en met 14 juni 2011, 72 @WijkagentSassem-mentions
zijn gedrag. Tevens uitgelegd dat hij op andere manieren zijn geplaatst en 110 @PRRGrootenboer-mentions. Deze
moet/kan opvoeden.” (tweet PRRGrootenboer #72) “@mentions-lijsten” van beide wijkagenten zijn als bij-
lagen 6 en 7 bijgevoegd. Hierna volgen twee voorbeel-
Samenvattend kan gesteld worden dat in 41 tweets van den van @mentions.
de wijkagenten sprake is van “framing”; oftewel in 22%
van het totaal aantal verzonden tweets wordt daadwer- Voorbeeld: “@wijkagentSassem Wat kost dat aan een scoo-
kelijk “geframed” door de wijkagent. Er is dus slechts ter hangen #durftevragen. Meningsverschil met dochterlief.”
in beperkte mate sprake van bewuste “framing”. Wel (@mention WijkagentSassem #59)
is uit de inhoudsanalyse gebleken dat van de 41 tweets Voorbeeld: “@PRRGrootenboer Jij lult wat af op zn dag :-)
waarin sprake was van één van de genoemde soorten Hoe was het Rotterdamse spreekwoord ook al weer? Niet lul-
“framing”, het geconstrueerde “frame” in 51% van len maar poetsen :-)” (@mention PRRGrootenboer #28)
de tweets te relateren was aan één of meer van de vijf
gezagsgronden. Ook is vastgesteld dat de drie soorten In de “twitterstromen” en in de “@mentions-lijsten”
“framing” (“diagnostic”, “prognostic” en “motivatio- hebben we waargenomen dat de wijkagent soms open-
nal framing”) worden toegepast in de tweets van de lijk antwoord geeft op een “direct-message”; deze tweets
wijkagenten. Gebleken is dat in lichte mate “diagnostic zijn dan voor al hun volgers zichtbaar. Bovenstaande
framing” en “motivational framing” plaatsvindt en dat voorbeelden van @mentions zijn daar een illustratie van.
“prognostic framing” nauwelijks wordt toegepast. De antwoorden van en aan de volgers waren, zoals
44 Politie, Twitter en gezag

47. eerder onderkend, voor ons niet altijd zichtbaar in de onderwerp. Eén tweet kan te relateren zijn aan meer-
“twitterstroom” doordat veelvuldig gebruik wordt dere gezagsgronden; we hebben in de 16 tweets die
gemaakt van “direct-messages” (DM). Zie hierna twee “geretweet” zijn 23 keer een relatie met één van de vijf
voorbeelden daarvan. gezagsgronden vastgesteld.
Voorbeeld van een antwoord aan de volger: “@fdirk Op grond van de inhoudsanalyse van de tweets kon niet
Klopt, heb er ook een belbericht over gekregen. Zie DM” worden vastgesteld of de tweets van de wijkagenten
(tweet PRRGrootenboer #98) overgenomen zijn door de klassieke media. De namen
Voorbeeld: “@4duckie2see @jojanneke buurtbewoner. Heel van de twitteraccounts zijn namelijk nagenoeg niet te
vaak is het niks. Maar de locatie, tijdstip en manier waarop herleiden naar een specifiek persoon of organisatie,
maakte het op dat moment vaag.” (tweet PRRGrootenboer zoals bijvoorbeeld een klassiek medium.
#17) We hebben vervolgens gekeken welke soorten tweets
van de wijkagenten wel “geretweet” worden en welke
In dit onderdeel van de analyse waren verhoudingsge- minder?
wijs weinig verschillen tussen de wijkagenten te zien.
We hebben met behulp van de de inhoudsanalyse van tabel 5.5
de “twitterstromen” en “@mentions-lijs-
ten” kunnen vaststellen dat er frequent N=30 Welke soorten tweets van de wijkagent worden
contact is tussen de wijkagenten en hun “geretweet” door hun volgers?
volgers. De wijkagenten beantwoorden Persbericht- Preventie Getuigen- Info uit Overige
vragen die aan hen worden gesteld veel- info oproep de wijk tweets
al middels de “@mention-functie” van Verdeling
Twitter. Uit dit deel van de inhoudsana- retweets 27% 3% 3% 60% 7%
lyse blijkt dus dat er interactie is tussen
de wijkagenten en hun volgers. De “korte lijn” tussen
wijkagent en volgers die zo ontstaat, vergroot de aan- Uit deze analyse blijkt dat voornamelijk de tweets van
spreekbaarheid en bereikbaarheid van de wijkagent. de wijkagent met “informatie uit de wijk” worden
“geretweet” door de volgers. Hierna volgen enkele
5. Expansie van de tweet c.q. het beeld in de voorbeelden van tweets van wijkagenten die zijn “ge-
tweet van de wijkagent retweet”.
Het oppikken en koppelen van tweets (“frame
alignment”) zorgt voor expansie van het beeld. Dit is Voorbeeld tweet met informatie uit de wijk: “Gesprek
beschreven in de theorie van hoofdstuk 2. met moeder die de opvoeding bij mij neerlegt. “U moet les
Er is gekeken of er in de geselecteerde onderzoekspe- geven in groep 2 om te zeggen dat kinderen niet op auto’s
riode expansie was van beelden in de “twitterstroom” mogen lopen.” (tweet PRRGrootenboer #44)
van de geselecteerde wijkagenten. Wij hebben geteld Voorbeeld: ‘Moeder wil zoon met 4000 euro aan boetes
hoeveel tweets van de wijkagenten zijn opgepakt of belonen met een auto. “Dan stopt hij met zeuren”.” (tweet
versterkt door een volger (bijvoorbeeld middels een PRRGrootenboer #92)
retweet). Voorbeeld van tweet met persbericht-info: “96-jarige
Van de 69 verzonden tweets van WijkagentSassem zijn vrouw bekent moord uit 1946.” (tweet WijkagentSassem
9 tweets “geretweet” door zijn volgers; dit is 13% van #37)
zijn tweets. Van de 121 verzonden tweets van PRRGroo-
tenboer zijn 21 tweets “geretweet” door zijn volgers; Uit deze analyse blijkt dat de tweets die een speciaal of
dit is 17% van zijn tweets. Voor de beide wijkagenten bijzonder bericht uit de wijk bevatten, meer “gere-
samen betekent dit dat er 30 tweets (is 15%) van de tweet” worden dan andere, meer algemene, berichten.
190 tweets zijn “geretweet” door hun volgers (N=30). Van de 30 berichten die “geretweet” zijn, waren er 16
Van de 30 tweets die zijn “geretweet”, zo blijkt uit tweets (53%) waarin sprake was van een relatie met de
de inhoudsanalyse, waren er 16 tweets (53%) waarin vijf gezagsgronden. Retweets die te relateren zijn aan
sprake was van een relatie met een gezag gerelateerd de gezagsgronden aanspreekbaarheid en effectiviteit
Politie, Twitter en gezag 45

48. scoren hierbij hoger dan de retweets over de drie an- het kader en de aspecten die bij de behandeling van
dere gezagsgronden en kennen een grotere expansie. het onderwerp in zijn tweet benadrukt worden. Uit de
Het “retweeten”, het oppikken en koppelen van inhoudsanalyse blijkt dat in 41 tweets (uit een totaal
tweets, zorgt dus voor expansie van het beeld uit de van 190) sprake was van daadwerkelijke “framing”. Het
tweets. Deze vorm van expansie is waargenomen in de geconstrueerde “frame” was in 51% van die tweets te
“twitterstromen” van de wijkagenten. relateren aan één van de vijf gezagsgronden.
Kijkend naar het totaal aantal verzonden tweets door
6. Tevredenheid over het gebruik van Twitter de wijkagenten betekent dit dat 11% (in aantal 21) kan
door de wijkagent worden aangemerkt als “frame” over één van de vijf
Uit de analyse van de “twitterstromen” blijkt dat er eerder genoemde gezagsgronden. Door ons zijn bij de
ook tweets geplaatst worden die betrekking hebben analyse ook “frames” waargenomen over het gebruik
op het feitelijk gebruik van Twitter door de wijkagen- van Twitter door de wijkagenten.
ten. Het scoren op een turflijst, van de vraag of de
volger tevreden is over het gebruik van Twitter door Uit de theorie over framesetting is gebleken dat er ef-
de wijkagent, bleek echter geen betrouwbare uitkomst fecten kunnen uitgaan van de “frames”. Op individueel
te genereren. De interpretatie van de antwoorden niveau kan framesetting effect hebben op het proces
positief, negatief of neutraal op deze vraag is volgens van informatieverwerking en de attitude en het gedrag
ons subjectief en kan alleen vastgesteld worden in een ten opzichte van een onderwerp veranderen. Vertalend
interview met de wijkagenten en/of de volgers. naar deze inhoudsanalyse betekent dit volgens ons
Daarom wordt volstaan met de vermelding van enkele dat de tweets van de wijkagent effect hebben op de
markante tweets over de tevredenheid over het ge- informatieverwerking, de attitude en het gedrag van
bruik van Twitter door de wijkagent: de volgers. Dit komt bijvoorbeeld tot uitdrukking in de
Voorbeeld: “Ik vind het al goede zaak dat jullie op Twitter reacties op tweets van de wijkagenten en blijkt uit het
te vinden zijn! Geeft toch wat inzicht in jullie activiteiten / feit dat de tweets van de wijkagent regelmatig “ge-
werkzaamheden.” (tweet WijkagentSassem #4) retweet” worden. Dit laatste is voor 15% van de tweets
Voorbeeld: “Heeft wijkagent nwhout twitter? #jammer als het geval. De helft van deze tweets is te relateren aan
dat er nog niet is.” (tweet WijkagentSassem #14) de vijf gezagsgronden. De volgers kunnen door de
Voorbeeld: “Een terechte opsteker. Ben nog nooit zo goed veelvuldige interactie en het lezen van de tweets hun
op de hoogte gehouden van wel&wee in gemeente vanuit beeldvorming over bijvoorbeeld het gezag van de poli-
politiekant.” (tweet WijkagentSassem #34) tie bijstellen.
Voorbeeld: “Mag ik nog even zeggen dat de #Twitcops Geconcludeerd kan worden dat de wijkagenten groten-
echt goed zijn. Helpt de wijk! Zit mentions terug te lezen! deels reactieve tweets plaatsen. Ze reageren op gebeur-
@PRRGrootenboer @PRRBerenschot” (@mention PRRGroo- tenissen in de wijk, tweets, @mentions en “direct-messa-
tenboer #106) ges” van volgers. Uit de inhoudsanalyse is gebleken dat
Voorbeeld: “Mooie tweets van jouw kant en mooi werk!” deze (indirecte) interactie met de burgers in de wijk
(@mention PRRGrootenboer #65) vooral effect heeft op de bereikbaarheid en aanspreek-
baarheid van de wijkagenten. Daarnaast blijkt dat het
Deze laatste vraag over de tevredenheid over het ge- gebruik van Twitter invloed heeft op het beeld over
bruik van Twitter door de wijkagent is tevens opgeno- de effectiviteit van de politie. Vooral de berichten over
men in de onderzoeksmethoden “interview wijkagen- behaalde resultaten in de wijk kennen expansie; deze
ten” en “enquête onder de volgers”. tweets worden opgepakt door de volgers en meermaals
“geretweet”.
5.2.3 Deelconclusie inhoudsanalyse tweets
Uit deel A van het empirisch onderzoek, de inhouds-
analyse van de tweets, blijkt dat in ruim een op de vijf
tweets van de wijkagenten sprake is van “framing”. De
wijkagent doet met behulp van Twitter aan framebuil-
ding. Hij selecteert welk nieuws belangrijk is en bepaalt
46 Politie, Twitter en gezag

49. 5.3 Deel B: enquête en interviews omdat er gebruikgemaakt wordt van ingewikkelde
formules. Daarom hebben wij een berekening gemaakt
5.3.1 Inleiding met behulp van een zogenaamde steekproefcalculator7.
Met een grootte van de populatie van tussen de 2.000
Deel B behelst de analyse van de enquête onder de en 2.500 volgers van de twee wijkagenten samen resul-
volgers van de wijkagenten en de analyse van de in- teert dat in een minimale steekproef van 66 ingestuurde
terviews met de twee geselecteerde wijkagenten. Cen- enquêtes. Gezien de grote respons (N=179) hebben de
traal staat de relatie tussen de kenmerken van Twitter twee wijkagenten na vier dagen de volgers, via een
en de aspecten van beeldvorming vanuit respectievelijk reguliere tweet, op de hoogte gesteld van het feit dat
het perspectief van de volgers en de wijkagenten. deelname niet meer mogelijk was.
5.3.2 Bevindingen en analyse enquête Zoals reeds gesteld is de enquête gericht op het vaststel-
len van de relatie tussen de kenmerken van Twitter en
Algemeen de beeldvorming over het gezag van de politie gezien
In de periode van vrijdag 1 juli tot en met maandag vanuit het perspectief van de volgers van de wijkagen-
4 juli 2011 bestond voor de volgers van de twee wijk- ten op Twitter. De bevindingen worden in deze subpa-
agenten de mogelijkheid om de enquête in te vullen. ragraaf kort beschreven en geanalyseerd. De in deze
Via een tweet zijn de volgers van de wijkagenten door subparagraaf opgenomen opmerkingen van volgers
de wijkagent zelf gevraagd om deel te nemen aan komen uit de vrije tekstvelden in de enquête.
de enquête. Deze is regulier uitgezet en zelfstandig
opgemerkt door de volgers van de twee geselec- In totaal zijn er 179 volledig en juist ingevulde enquêtes.
teerde wijkagenten. In de bewuste tweet was een link Van deze respondenten volgen er 88 wijkagent Bas Slut-
opgenomen naar een site waar de enquête online kon ter en 64 wijkagent Arnoud Grootenboer. 10 responden-
worden ingevuld. ten volgen beide wijkagenten. De overige 17 respon-
denten volgen de bewuste wijkagenten niet actief via
Door het CBS (Te Riele, 2002) is veel onderzoek gedaan Twitter, maar mogelijk een andere politieambtenaar uit
naar vertekening in de uitkomsten van persoons- de betrokken korpsen.
enquêtes en de ondervertegenwoordiging van be- Bijna de helft van de respondenten woont niet in Rotter-
paalde groepen bij de respons. Uitkomsten zouden dam of Sassenheim, maar verspreid over Nederland. De
nauwkeuriger kunnen worden als deze ondervertegen- verhouding man/vrouw is 60% tegenover 40%.
woordiging wordt teruggebracht. Om dit te bewaken 53% (96 respondenten) heeft een HBO of WO opleiding
is als een van de algemene vragen (naast geslacht en voltooid en 58% (104 respondenten) is tussen de 25 en
leeftijd) in de enquête opgenomen wat de hoogst ge- 45 jaar oud zo blijkt uit figuur 5.2.
noten opleiding van de respondenten is. Dit geeft een
indruk van de maatschappelijke positie en is een indi-
catie voor de non-respons. De wijkagenten is gevraagd
om de volgers meerdere malen aan te sporen om de
vragenlijst in te vullen. Dit is gedurende de periode dat
de enquête actief was een aantal keren gebeurd met
behulp van een tweet.
Ten aanzien van de benodigde respons is het tevens
van belang te weten dat de grootte van de benodigde
geschikte steekproef veelal wordt bepaald door de
grootte van de populatie. Het berekenen en bepalen
van de steekproefgrootte is echter een vak apart,
7
Bron: www.marktonderzoek.punt.nl
Politie, Twitter en gezag 47

50. figuur 5.2 figuur 5.3
Leeftijdsopbouw respondenten in absolute getallen (N=179) Kunt voor de volgende stelling aangeven in hoeverre u het
hiermee eens of oneens bent? (N=179)
De politie is meer zichtbaar geworden door het gebruik van
Twitter. (absolute getallen)
De verdere analyse van de enquêteresultaten vindt
achtereenvolgens plaats vanuit het perspectief van
de toegangsmacht en discursieve macht van Twitter. De waardering van de zichtbaarheid van de wijkagent
Daarna richt de analyse zich specifiek op de beeldvor- laat eenzelfde, sterk positief beeld zien. Verscheidene
ming over het gezag van de politie. volgers hebben de zichtbaarheid van de wijkagent be-
commentarieerd, zowel in positieve als in negatieve zin.
Vanuit het perspectief van toegangsmacht
In hoofdstuk 2 zijn de kenmerkende eigenschappen Opmerkingen respondenten: “Veel interessante berichten
van social media beschreven. In algemene termen kon en erg actueel! Vooral het beeld dat de politie er voor je is,
gesteld worden dat door de komst van social media wordt versterkt.”
individuen “mediamacht” hebben gekregen. Social
media zijn vrij beschikbaar, gemakkelijk toegankelijk, “De officiële tweets van de politie voegen niks toe. De meer
interactief (sociaal) en vragen slechts een geringe persoonlijke tweets (…) zijn leuk en nuttig tegelijk, met de
investering en kennen daardoor een groot bereik nodige luchtigheid!
(Van Berlo, 2008). Dit zijn eigenschappen waarin de
toegangsmacht van social media tot uitdrukking komt “De twitterende agenten die ik volg zijn (…) allemaal goed in
en waardoor ze zeer populair zijn. Voor Twitter geldt twitteren. De tweets hebben de juiste mix van leuke voorval-
dit in het bijzonder. len, ernstige zaken, dagelijkse beslommeringen etc.”
In dit licht is het van belang om eerst vast te stellen of
de wijkagent die gebruikmaakt van Twitter in de op- Naast de uitlatingen over de zichtbaarheid van de wijk-
tiek van de volgers voldoende “aanwezig” en daarmee agenten op Twitter is het van belang om inzicht te heb-
voldoende “zichtbaar” is op Twitter. Daarnaast is het ben in de motieven om de wijkagent te volgen. Uit de
relevant om te weten waarom de volgers interesse enquête blijkt dat het voornaamste motief om de wijk-
hebben in de tweets van de wijkagent. agent te volgen voortkomt uit een informatiebehoefte
Het oordeel van de respondenten over de zichtbaar- bij de volgers. Meer dan 80% van de volgers bevestigt
heid van de wijkagenten op Twitter komt tot uitdruk- meer informatie te willen van de politie (figuur 5.4).
king in de volgende tabel (figuur 5.3). 83% van de
volgers (148 respondenten) geeft aan het eens of zelfs
helemaal eens te zijn met de stelling dat de politie
meer zichtbaar is geworden door het gebruik van Twit-
ter.
48 Politie, Twitter en gezag

51. figuur 5.4 krijgen van informatie impliceert een mogelijkheid voor
Kunt u voor de volgende uitspraak aangeven in hoeverre u de politie om haar informatie kwijt te kunnen aan de
het hiermee eens bent? (N=179) volgers en biedt kansen om op die manier de beeldvor-
Ik ben de wijkagent via Twitter gaan volgen, omdat ik meer ming over de politie te beïnvloeden.
informatie van de politie wil. (absolute getallen)
Vanuit het perspectief van discursieve macht
Social media hebben daarnaast discursieve macht en
maken het voor een ieder mogelijk om een beeld
of kader aan te reiken en daarmee zelf “nieuws” te
maken. De beeldvorming over een bepaald onderwerp
wordt daardoor rechtstreeks beïnvloed of bepaald door
een individu of groepen van individuen. Voor Twitter
geldt deze invloed op het proces van beeldvorming in
het bijzonder. De microblogging-dienst is bij uitstek een
instrument om snel en bondig een beeld te delen (Van
Berlo, 2008). Bovenstaande eigenschappen zorgen er-
voor dat de update-frequentie hoog is en de interactie
Verscheidene geënquêteerde volgers spreken zich uit tussen gebruikers groot (Java e.a., 2007).
over het effect van de verkregen informatie op de Vanuit het perspectief van de toegangsmacht volgden
beeldvorming over het werk van de politie. overduidelijke cijfers met betrekking tot het motief om
de wijkagent te volgen op Twitter. Dit gebeurt vooral
Opmerking respondent : “Twitter heeft mij een beeld ge-
8
vanuit een duidelijke behoefte om informatie van de
geven van wat de wijkagent en de politie allemaal doen. Ik politie te krijgen. Bij de analyse van de enquêteresulta-
zie nu pas hoe druk, veelzijdig en zwaar het werk is. Ik heb ten met als invalshoek de discursieve macht draait het
zeker meer respect gekregen voor de persoon en het werk.” vooral om deze interactie en de invloed op het proces
van beeldvorming.
Ook blijkt dat een aantal volgers vanuit een beroeps- Om zicht te krijgen op de interactie met de volgers is in
matige inslag interesse heeft in de informatie van de de eerste plaats gevraagd naar de benaderbaarheid van
wijkagenten. de wijkagenten op Twitter. Bijna 90% van de volgers
(160 respondenten) is het (helemaal) eens met de stel-
Opmerkingen respondenten: “Ik volg het ivm mijn werk. ling dat de wijkagent op Twitter benaderbaar is (figuur
Zo weet ik wat er gaande is in Rotterdam. Ik werk als ge- 5.5).
zinsvoogd bij bureau jeugd zorg in Rotterdam.”
“Doordat ik vaak Twitter (…) kan ik snel anticiperen op hun
tweets, ik kan in onze surveillancerapport een reële invulling
geven van waar de politie mee bezig is…”
Samenvattend kan gesteld worden dat de volgers
een positief oordeel hebben over de “aanwezigheid”
van de wijkagent op Twitter. Ook zijn de volgers van
mening dat de wijkagent tegemoet komt aan hun in-
formatiebehoefte. Het gebruik van het medium heeft
daarmee een positief effect op de zichtbaarheid van
de politie. Het belang dat de volgers hechten aan het
8
Bron opmerkingen respondenten: ingevulde vrije tekstvelden in de enquête
Politie, Twitter en gezag 49

52. figuur 5.5 figuur 5.7
Kunt u voor de volgende uitspraak aangeven in hoeverre u Kunt u voor de volgende uitspraak aangeven in hoeverre u
het hiermee eens bent? (N=179) het hiermee eens bent? (N=179)
De wijkagenten op Twitter is benaderbaar. (absolute getal- Ik ben de wijkagent via Twitter gaan volgen, omdat ik invloed
len) op het handelen van de politie wil uitoefenen. (absolute
getallen)
62% (111 respondenten) van de volgers geeft aan
daadwerkelijk in contact te willen zijn met de politie, Geconcludeerd kan worden dat de volgers de wijkagen-
oftewel interactie na te streven (figuur 5.6). Aan feite- ten vooral vanuit een behoefte aan informatie volgen
lijke interactie lijkt derhalve een minder groot belang en veel minder omdat zij ook invloed willen uitoefenen
te worden gehecht. op de politie. De volgers hebben niet de indruk dat zij
deze macht hebben of kunnen uitoefenen.
figuur 5.6
Kunt u voor de volgende uitspraak aangeven in hoeverre u Het merendeel denkt overigens wel dat er door de
het hiermee eens bent? (N=179) politie geregeld handelend wordt opgetreden naar
Ik ben de wijkagent via Twitter gaan volgen, omdat ik in aanleiding van een melding van een volger, zo blijkt
contact wil zijn met de politie. (absolute getallen) uit figuur 5.8. 39% (70 respondenten) heeft het idee
dat de politie soms optreedt na een melding op Twitter
en 26% (47 respondenten) meent zelfs dat de politie
vaak handelt naar aanleiding van een tip of melding op
Twitter.
figuur 5.8
Heeft u het idee dat de politie naar aanleiding van uw tweets
handelend optreedt? (N=179) (absolute getallen)
Als de vraag gesteld wordt of de volger invloed wil
uitoefenen op het handelen van de politie, neemt de
score verder af. Slechts 24% van de volgers (43 respon-
denten) geeft als motief om de wijkagent te volgen, de
wens aan om invloed uit te oefenen op het handelen
van de politie (figuur 5.7).
50 Politie, Twitter en gezag

53. De volgers hebben zich andersom ook uitgesproken Naast deze meer impliciete stellingnamen over de ver-
over de invloed van de wijkagenten op de volgers. schillende gezagsgronden is de volgers ook de directe
79% van de volgers geeft aan regelmatig of zelfs vaak vraag gesteld of het gebruik van Twitter het gezag van
te handelen naar een waarschuwing of verzoek van de de politie versterkt. Ruim 57% van de volgers (102 res-
wijkagent (figuur 5.9). pondenten) stelt dat het gezag van de politie positief
beïnvloed wordt door het gebruik van Twitter (figuur
figuur 5.9 5.10).
Als de wijkagent een bericht met een verzoek of waarschu-
wing via Twitter verstuurt, handelt u daar dan naar? (N=179) figuur 5.10
(absolute getallen) Vindt u dat het gebruik van Twitter het gezag van de politie
versterkt? (N=179) (absolute getallen)
Naast het oordeel over de zichtbaarheid van de wijk- Ondanks deze hoge score heeft een aantal respon-
agenten op Twitter hebben de respondenten zich ook denten zich ook kritisch uitgelaten over het effect van
positief uitgesproken over het feitelijke handelen van het gebruik van Twitter op het gezag van de politie,
de wijkagenten naar aanleiding van het berichtenver- hetgeen blijkt uit de navolgende opmerkingen in de
keer op Twitter en daarmee over de aanspreekbaar- enquête.
heid en bereikbaarheid van de politie. Ook kan gesteld
worden dat de wijkagent met zijn tweets en reacties Opmerkingen respondenten: “Niet gezag versterkend
de beeldvorming en daarmee ook het handelen van de maar wel verbindend (waardoor respect ontstaat, wat meer
volgers beïnvloedt, dit blijkt vooral uit figuur 5.9. Dit effect heeft dan gezag naar mijn mening)”
heeft een positief effect op de beeldvorming over de
effectiviteit van de politie. “Het gezag wordt niet zozeer versterkt maar meer gewaar-
deerd, omdat de activiteiten zichtbaarder worden.”
Vanuit het perspectief van beeldvorming
over het gezag van de politie “Gezag niet, wel bekendheid en acceptatie. Met name onder
Bij de beschrijving van de eerdere resultaten in het ka- jeugd.”
der van de toegangsmacht werd reeds duidelijk dat de
algemene waardering over de interactie in de twitter- “Volgens mij gaat het niet om het vergroten van het gezag
stroom positief is; de wijkagent is in de optiek van de maar om het vergroten van de toegankelijkheid en van de
volgers voldoende zichtbaar. Ook over de gezagsgron- mogelijkheid om laagdrempelig informatie te delen. Dat
den bereikbaarheid, aanspreekbaarheid en effectiviteit geldt voor beide kanten.”
wordt positief geoordeeld.
Afsluitend is gevraagd of de volgers menen dat hun
Een voorbeeld van een opmerking van een respondent beeld over het functioneren van de politie is veranderd
over de zichtbaarheid van de politie: “Politie op Twitter sinds het gebruik van Twitter door de wijkagent. 67%
draagt bij aan sociale cohesie in de buurt. Bewoners zien van de volgers (120 respondenten) stelt dat het beeld
wie er in hun wijk wonen en voelen zich meer betrokken.” over het functioneren in positieve zin is bijgesteld
Politie, Twitter en gezag 51

54. (figuur 5.11). Dit geldt zowel voor wat betreft het 5.3.3 Deelconclusie enquête
functioneren van de politie in het algemeen, alsook
het functioneren van de wijkagent, die gebruikmaakt Uit de enquête is gebleken dat meer dan 80% van de
van Twitter. volgers behoefte heeft aan meer informatie van de
politie via Twitter. Dit impliceert een mogelijkheid voor
figuur 5.11 de politie om haar informatie kwijt te kunnen aan de
Is uw beeld over het functioneren van de politie veranderd volgers en biedt kansen om op die manier de beeldvor-
sinds u de wijkagent volgt op Twitter? (N=179) (absolute ming over de politie te beïnvloeden. Met betrekking tot
getallen) de vergroting van de zichtbaarheid van de politie op
Twitter maken de uitkomsten duidelijk dat dit als zeer
sterk wordt ervaren door de volgers. De waardering
van de zichtbaarheid van de wijkagent laat eenzelfde,
sterk positief beeld zien. De volgers hebben hierdoor
een scherper beeld van het werk en de activiteiten van
de politie.
De algemene waardering over de interactie in de
“twitterstroom” is eveneens positief, zo blijkt uit de
vragen over de aanspreekbaarheid van de wijkagenten.
Geconcludeerd kan worden dat de volgers de wijkagen-
ten vooral vanuit een behoefte aan informatie volgen
en veel minder omdat zij ook invloed willen uitoefenen
op de politie. Andersom geldt dat de wijkagent met zijn
Exemplarisch voor het beeld onder volgers over het tweets en reacties de beeldvorming en het handelen van
gebruik van Twitter door de wijkagent is de opmerking de volgers beïnvloedt en daarmee ook het beeld over
van de volgende respondent. de effectiviteit van de politie. Dit heeft een positief ef-
fect op de beeldvorming over het gezag van de politie.
Opmerking respondent: “Zo vind ik het interessant en fijn
om te horen waar de politie mee bezig is en kan ik het beter 5.3.4 Bevindingen en analyse interviews
relateren aan mijn werkelijkheid. Dat creëert betrokkenheid. wijkagenten
Verder vind ik het prettig de mens achter de functionaris te
zien, doordat er af en toe ook privézaken worden gemeld. Algemeen
Van mens tot mens communiceren heeft meer impact dan De wijkagenten waarvan de “twitterstroom” is geana-
van functionaris naar functionaris. Ik denk dat mensen zich lyseerd, Arnoud Grootenboer (PRRGrootenboer) en Bas
meer aangesproken voelen door wie ze zijn als mens in Slutter (WijkagentSassem), zijn door ons ook geïnter-
plaats van wie ze lijken te zijn door functie of handelen. viewd. Deze interviews hebben plaatsgevonden met het
Kortom; ik vind het een prima initiatief, de wijkagent op oogmerk om de interpretatie van de inhoudsanalyse te
Twitter.” toetsen en om de relatie tussen de kenmerken van Twit-
ter en de beeldvorming over het gezag van de politie,
Het voorbeeld typeert de invloed van het gebruik gezien vanuit het perspectief van de twitterende wijk-
van Twitter op de beeldvorming op het gezag van de agent, vast te stellen. In de interviews is gevraagd naar
politie en benadrukt het belang van zichtbaarheid en de achterliggende en diepere motivatie en beleving van
aanspreekbaarheid. de wijkagenten in relatie tot hun gebruik van Twitter
en de beeldvorming die daaruit voortvloeit.
Bij de analyse van de interviews zijn de antwoorden ge-
analyseerd en geclusterd naar aanleiding van de topics
uit het onderzoeksmodel. Na analyse van de beide
interviews is gekeken welke thema’s relevant waren
voor het beantwoorden van de onderzoeksvraag en de
deelvragen.
De wijkagenten maken ongeveer twee jaar gebruik van
52 Politie, Twitter en gezag

55. Twitter in hun werk. Ze zijn daarmee gestart omdat zij De wijkagenten doen zonder enige twijfel aan
zichzelf en het werk van de wijkagent in de wijk meer “framing”, zowel bewust als onbewust. Zij verbinden
zichtbaar willen maken voor de wijkbewoners. feiten, waarden, acties en interpretaties in hun tweets
De wijkagenten hebben inmiddels (stand op 23 juni en geven hun eigen opvatting erin weer. Onderstaande
2011) 1.306 volgers (PRRGrootenboer) en 1.160 volgers quote illustreert het bewust “framen” door de wijk-
(WijkagentSassem), welk aantal met ongeveer 2 tot 5 agent.
volgers per dag groeit. Per week haken ongeveer 2 tot
5 volgers af. Onder de volgers zijn tal van doelgroepen Quote wijkagent: “Een politieke partij sprak in de Tweede
vertegenwoordigd: wijkbewoners en volgers van bui- Kamer uit dat er meer geflitst moest worden in woonwijken
ten de wijk (zelfs woonachtig in het buitenland); jong dan op snelwegen. Ik heb daar in een tweet op gereageerd
en oud; netwerkpartners, landelijke en lokale politici, dat ik dit de onzin vond en dat het absoluut ondoordacht
wetenschappers en de klassieke media. was. Ik ben namelijk van mening dat het in een woonwijk
De wijkagenten twitteren over hun werk als wijkagent meer om infrastructurele aanpassingen gaat. Ik had een link
in de wijk in brede zin. Ook schrijven zij in hun tweets toegevoegd naar het artikel, meer niet. Er werd door veel
over beleidsonderwerpen (zoals bijvoorbeeld actieve mensen op mijn tweet gereageerd”.
wederkerigheid) en over de activiteiten van hun wijk-
team. De onderwerpen in de tweets van de wijkagenten ko-
Beide wijkagenten maken hun tweets geheel zelf; zij men voort uit hun werkzaamheden als wijkagent, maar
starten nagenoeg alle tweets autonoom. Zij “retweet- zij gebruiken ook informatie uit bijvoorbeeld beleids-
en” alleen als zij berichten de moeite waard vinden en documenten. Zij twitteren veel over het imago van de
als zij zelf helemaal achter de ontvangen tweet staan politie en over de achterkant van het verhaal van het
én alleen als zij zeker weten dat dat ook geldt voor de politiewerk, waarvan de volgende quotes een illustratie
politieorganisatie. De wijkagenten sturen gemiddeld zijn.
12 tweets per werkdag.
In de analyse van de interviews is gekeken naar de Quote wijkagent: “Een voorbeeld speelde zich af bij een
volgende onderwerpen: uit de hand gelopen hockeyfeest. We stonden daar als een
• “framing”; soort ME peloton te knokken tegen ventjes van amper 16
• beeldvorming; jaar. We stonden elkaar aan te kijken van “wat moeten we
• de twitterende wijkagenten en hun leidinggeven- nu?”. Het was eigenlijk zielig om hen te slaan. Maar ja, we
den; werden wel bekogeld met bierflessen en stenen. We hebben
• de effecten van het gebruik van Twitter door de toen toch met gebruik van licht geweld opgetreden, maar
wijkagenten. het is zeker binnen de perken gebleven. De volgende dag op
Deze onderwerpen worden achtereenvolgens uitge- Twitter deugde dat politieoptreden van geen kant volgens
werkt. die gasten. Toen ben ik de discussie met ze aangegaan, maar
zo dat al mijn volgers mee konden lezen. Vervolgens gingen
Framing mijn volgers weer met die knapen in discussie en uitten hun
In hoofdstuk 2 is de volgende uitleg gegeven over ongenoegen over het gedrag van die jongens”.
“frames”: zij bemiddelen en verbinden feiten, waar-
den, acties en interpretaties waardoor een bepaalde Quote wijkagent: “Als ik in mijn “twitterstroom” lees: “daar
(vaak losse) ordening ontstaat waarmee een ambigue staan ze weer die belastinginners met hun lasergun”, dan
werkelijkheid beheersbaar en dus interpreteerbaar Twitter ik terug dat we veel klachten hebben gehad en ik
wordt gemaakt (Bekkers e.a. 2009: 51). In de interviews vermeld daar nog een paar snelheden bij die zijn gemeten.
is onderzocht of de wijkagenten in hun tweets aan Dan begrijpen mensen waarom de politie daar staat”.
“framing” doen. En als dat het geval is, wat zijn dan de
onderwerpen, welke soorten “framing” worden toege- De wijkagenten laten met hun tweets aan de volgers
past en is er ook sprake van “frame alignment”? weten wat hun activiteiten als wijkagent zijn, maar zij
geven ook bewust een beeld van de wijkproblematiek.
Zoals bijvoorbeeld in deze tweet: “Ik word aangesproken
door een Antilliaanse man op straat X over de stand van
Politie, Twitter en gezag 53

56. zaken van zijn aangifte”. Hiermee wil de wijkagent het over de rol die ouders hebben ten aanzien van de
beeld schetsen dat hij aanwezig is op die “overlastlo- (hang)jeugd in de wijk.
catie”, maar ook dat de Antilliaanse mannen daar niet Er lijkt vooral sprake te zijn van “motivational framing”
slechts doelloos hangen. Hij wil de volgers daarmee in de tweets van de wijkagenten. Zij geven adviezen,
een reëler beeld schetsen van de wijk(-bewoners) en tips en verwijzen in hun tweets naar tal van zaken om
laten merken dat hij de overlastlocaties bezoekt. de volgers te motiveren om problemen in de wijk te
De tweets gaan volgens de wijkagenten dus groten- voorkomen en/of zelf op te lossen. Dit kan bijvoorbeeld
deels over hun werk als wijkagent. Beide wijkagenten gaan over een parkeerprobleem, maar ook andere pre-
sturen geen tweets die naar hun inschatting het gevoel ventieberichten of een zwaarder onderwerp (bijvoor-
van veiligheid van de volgers negatief kunnen beïn- beeld een geweldsincident). Zij maken de volgers attent
vloeden. Zij maken bewuste keuzes over de onderwer- op hun eigen rol in de aanpak van problematiek.
pen. Nu ze allebei ervaren twitteraars zijn, zoeken zij
wat meer de “grens” op; zij durven wat meer scherpte Nu uit de analyse van de interviews is gebleken dat er
te brengen in hun tweets. Bijvoorbeeld door te twit- sprake is van de verschillende soorten “framing” door
teren over onderwerpen die de afdeling communicatie de wijkagenten in hun tweets, is het relevant om te
links laat liggen; bijvoorbeeld over een zedenzaak of weten of die “frames” ook expansie kennen en gekop-
een mislukte reanimatie. Zij letten er dan wel goed op peld worden. “Frame alignment” is het proces waarin
dat de tweet niet te herleiden is naar een locatie en/ individuele referentiekaders aan elkaar worden gekop-
of slachtoffer. Of de wijkagent gebruikt een bedekte peld, zodat een gedeeld begrip ontstaat. In het gebruik
term; bijvoorbeeld “normafwijkend seksueel gedrag”. van Twitter door de wijkagenten worden beelden zeker
De wijkagent pakt dergelijke onderwerpen op in het aan elkaar gekoppeld; de wijkagenten twitteren zelf
kader van bijvoorbeeld preventie (zedenzaak) of om over eigen “beelden” of zij “retweeten” het bericht van
te laten merken wat het met hem als persoon doet een ander. Ook de tweets van de wijkagenten worden
(reanimatie). door hun volgers doorgestuurd, al dan niet met een
toevoeging van een tekst of eigen mening. Daarnaast
De wijkagenten zijn dus autonoom in het opstellen van gebruiken de klassieke media ook de tweets van de
hun tweets. Zij bepalen zelf de inhoud. Beide wijkagen- wijkagenten. Soms staat de tekst van een tweet van de
ten vinden het gebruik van humor belangrijk in hun wijkagent letterlijk in de krant.
tweets. In de volgende quote legt een wijkagent uit Soms geven de wijkagenten een “corrigerende reply”
waarom de toon en de sfeer van een tweet belangrijk naar alle volgers als bijvoorbeeld iemand een bepaalde
zijn. negatieve tweet over de politie heeft gestuurd die voor
iedereen zichtbaar was. Maar vaak laten zij die zaken
Quote wijkagent: “Een bericht moet origineel zijn en er lopen, zij krijgen naar eigen zeggen soms hele vreemde,
moet eigenheid uit spreken. Geen saaie persberichten. Het ongepaste tweets binnen.
moet leuk zijn om iemand te volgen. Het gaat om contact
zoeken, contact maken en houden; om verbinding maken”. Samenvattend kan gesteld worden dat er sprake is van
bewuste en onbewuste “framing”, zelfs van de drie
Nu uit de interviews is gebleken dat er sprake is van soorten “framing” én van “frame alignment” in het
“framing”, is het vervolgens van belang om te weten gebruik van Twitter door de wijkagenten. De tweets
of er ook sprake is van de verschillende soorten van waarin volgens de wijkagenten sprake is van “framing”,
“framing”, welke in hoofdstuk 2 geïntroduceerd zijn: gaan volgens de wijkagenten voornamelijk over het
“diagnostic”, “prognostic” en “motivational framing” feitelijke politiewerk en het imago van de politie.
(Snow & Benford, 1988). We hebben in de interviews
voorbeelden gehoord van de drie typen:
Van “diagnostic framing” is sprake in de tweets over
bijvoorbeeld een incident van huiselijk geweld, waarbij
de wijkagent heeft opgetreden, of het hiervoor ge-
noemde voorbeeld over de snelheidscontrole.
Een voorbeeld van “prognostic framing” is een tweet
54 Politie, Twitter en gezag

57. Beeldvorming lemaal doen in de wijk. Zij maken tweets over hun eigen
Uit de theorie, zoals is beschreven in hoofdstuk 2, blijkt werkzaamheden en die van collega’s in het wijkteam,
dat beeldvorming een proces is van sociale interactie; over het imago van de politie en ook over de vijf
het uitwisselen van beelden met elkaar. De wijkagen- gezagsgronden. Met het gebruik van Twitter willen de
ten zenden tweets met daarin hun belevenissen, hun wijkagenten de beeldvorming over de politie positief
mening en hun beelden, maar er is ook sprake van beïnvloeden.
interactie. In het begin konden zij de volgers ook écht De vijf gezagsgronden die we in het onderzoek in ver-
zelf volgen waardoor meer directe interactie mogelijk band hebben gebracht met beeldvorming over gezag
was. Door het grote aantal volgers dat zij tegenwoor- komen in de voorbeelden van de wijkagenten duidelijk
dig hebben (respectievelijk 1.306 en 1.160 volgers) is naar voren.
het voor hen niet meer mogelijk om alle tweets van de Zij twitteren omdat zij herkenbaar willen zijn voor de
volgers te lezen en daar vervolgens op te reageren. De volgers uit hun wijk. Zij laten in hun tweets weten wat
wijkagenten lezen de door hen ontvangen tweets nu zij doen in de wijk, waar de politie voor staat en zij la-
alleen nog maar aan de hand van een actuele zoek- ten tevens regelmatig iets zien van zichzelf als persoon.
vraag die zij hebben ingesteld. De volgende quote is daar een voorbeeld van.
Het lukt de wijkagenten nog wel om op de “direct-
messages” te reageren en de @mentions te lezen en Quote wijkagent: “Wanneer ik door de wijk loop dan word
daar met regelmaat op te reageren. Er is dus zeker ik vaak spontaan aangesproken met mijn naam. Ik weet dan
wel sprake van interactie met hun volgers. Uiteraard vaak niet wie het is: “Ja van Twitter, ik volg je via Twitter!”.
in de “twitterstroom”, maar zij worden ook in de wijk Ook mensen die niet wekelijks of maandelijks met de politie
aangesproken over hun tweets; mensen kennen hen als of met mij in aanraking komen weten nu toch wie de wijk-
de twitterende wijkagent en spreken hen makkelijker agent is en wat hij doet, omdat ze me volgen”.
aan. Dat is ook een vorm van interactie als gevolg van
het gebruik van Twitter. Dat de volgers erg betrok- Beide wijkagenten hebben de ervaring dat door de
ken zijn bij de wijkagenten blijkt uit het volgende laagdrempeligheid van Twitter de politie makkelij-
voorbeeld: ker aanspreekbaar is. Mensen twitteren klachten van
overlast bijvoorbeeld makkelijker aan hen door dan
Voorbeeld: Een wijkagent had de volgende tweet dat ze daar het algemene nummer van de politie voor
gestuurd: “Wie wil er een dienst met de wijkagent mee- bellen. Of men wil bijvoorbeeld bepaalde informatie
lopen?”. Deze actie vond plaats in het prille begin van over een delict wel aan de wijkagent twitteren via een
het twitteren en toen waren een aantal mensen met “direct-message”, omdat men hem gevoelsmatig goed
hem meegelopen, wat zijn netwerk goed versterkt kent van Twitter. Er lijkt een band te ontstaan door het
heeft. Hij heeft die actie recent herhaald, maar had twitteren.
toen binnen een half uur 40 volgers die graag een
dienst met hem willen meelopen. Hij heeft toen met- Wanneer de wijkagenten een terugkoppeling geven
een een tweet gestuurd dat er niet meer aanmeldingen over de aanpak van bepaalde klachten via Twitter, dan
mogelijk waren. maken zij daarmee de politie ook meer zichtbaar in de
wijk. De volgende quote gaat over het zichtbaar zijn in
In hoofdstuk 2 is theoretische uitleg gegeven over het de wijk middels Twitter.
begrip “beeldvorming”. Het gaat daarbij om zowel
tekstuele als visuele beelden in het dagelijks leven, die Quote wijkagent: “Wanneer de politie een terugkoppeling
ons omringen als gedachten, overtuigingen, associa- geeft over de aanpak van klachten via Twitter, maakt het de
ties, gevoelens en ervaringen. Door de uitwisseling van politie ook zichtbaar. Dan proberen we daar dezelfde week
beelden vindt beïnvloeding plaats van elkaars beelden. nog naar te kijken. Dan organiseren we daar een controle.
In dit deel van de analyse van de interviews beschrijven Maken er een foto van en samen met de resultaten zet ik dat
we of er sprake is van beeldvorming door de wijkagen- op Twitter. Dit geeft heel veel tevredenheid bij de bewoners”.
ten via Twitter.
Met het gebruik van Twitter willen de wijkagenten De zichtbaarheid van de politie blijkt ook uit de voor-
aan hun volgers laten zien wat zij als wijkagent al- beelden van de wijkagenten waarin zij over hun aan-
Politie, Twitter en gezag 55

58. wezigheid twitteren op de probleemlocaties. Volgers dat de beeldvorming over de politie positief wordt
hebben hen dan niet letterlijk gezien, maar hebben in beïnvloedt.
de tweets wel “gezien” dat zij er waren, hetgeen blijkt
uit de volgende quotes van de wijkagenten. Uit de analyse blijkt dat beeldvorming als proces van so-
ciale interactie plaatsvindt in de “twitterstroom”, door
Quote wijkagent: “In een tweet vroeg ik de volgers om het verzenden van tweets, “direct-messages” en
aan te geven wat volgens hen vervelende problemen waren @mentions. De beeldvorming gaat over het politiewerk,
in de wijk. In korte tijd kreeg ik 60 reacties op mijn oproep het imago van de politie en over de vijf gezagsgronden.
via Twitter. Dit resulteerde in een aantal politieactiviteiten Het is de intentie van beide wijkagenten om het imago
waar de volgers die de suggestie hadden gedaan bij aanwe- van de politie positief te beïnvloeden door het versprei-
zig mochten zijn.” den van “beelden” in hun tweets.
Volgers uiten zich tegen de wijkagenten erg positief
Doordat de wijkagenten hun volgers informeren over over het gebruik van Twitter. De druk om te blijven
wat de politie doet wordt het voor de volgers, de twitteren is daardoor groot, want mensen reageren erg
bewoners van hun wijk, ook beter herkenbaar waarom enthousiast. Het voorziet volgens de wijkagenten in een
de politie bepaalde acties onderneemt. behoefte.
Quote wijkagent: “Via een tweet van mij werd een vermist De twitterende wijkagenten en hun leiding-
zwakbegaafd meisje snel terugvonden voordat haar situatie gevenden
nog erger werd. In een halfuur tijd had ik 9.000 mensen Tijdens de interviews is ook gevraagd naar de rol van
bereikt met mijn tweet over de vermissing. Snel kwam er de leidinggevenden met betrekking tot het gebruik van
een reactie van een volger die het meisje had gezien in ge- Twitter door de wijkagent. Leidinggevenden in de om-
zelschap van een bekende van de politie. Aan de hand van geving van de wijkagent bemoeien zich niet of nauwe-
deze tip werd het meisje gevonden. Dit is een voorbeeld van lijks met het twitteren. De operationeel leidinggevende
effectief optreden van de politie door de inzet van Twitter.” leest de tweets veelal wel als volger, maar bemoeit zich
geheel niet met de inhoud. De chefs leveren geen bij-
De wijkagent verlaagt de drempel voor mensen om in drage, wat in de ogen van de wijkagenten een gemiste
contact te komen met de politie en hij maakt de politie kans is. De wijkagenten zien zelf wel mogelijkheden om
meer zichtbaar. Twitter ook in te zetten als tactisch hulpmiddel in het
politiewerk. Er is echter nog geen inbedding van het
Quote wijkagent: “Een geluidsoverlast daar komt de nood- gebruik van Twitter in de politieorganisatie.
hulp nog zelden voor. Een tweet naar de wijkagent werkt,
want die komt wel. Misschien wat later, maar hij komt”. Aan wijkagent Slutter werd gevraagd of er in zijn korps
(korps Hollands Midden) een richtlijn of beleidsstuk met
Kijkend naar de overige gezagsgronden, dan blijkt dat kaders over het gebruik van Twitter bestaat. Volgens
er volgens de wijkagenten door hen regelmatig een hem is er slechts één richtlijn, eigenlijk meer een vuist-
tweet wordt gestuurd over het effectief optreden van regel: “Wat je thuis, aan je vrienden, op een feestje of in de
de politie; de wijkagenten twitteren namelijk frequent kroeg niet vertelt dat meld je ook niet op Twitter”.
over problemen die zij hebben opgelost en over zaken Er zijn volgens de wijkagent Grootenboer slechts
die zij hebben doorverwezen naar partners. globale kaders gegeven door de regio Rotterdam-
Via Twitter zijn de wijkagenten makkelijker en snel- Rijnmond: geen tweets over onveiligheid en niet over
ler bereikbaar. De volgers twitteren ook regelmatig TGO’s. Verder heeft de wijkagent in Rotterdam “carte
berichtjes over onderwerpen waar ze de politie anders blanche” van de organisatie voor wat betreft de inhoud
niet snel voor zouden bellen. Zo verlagen de wijkagen- van de tweets.
ten de drempel voor mensen om in contact te komen Noot onderzoekers: van beide korpsen zijn de beleids-
met de politie en maken zij de politie meer zichtbaar. notities die betrekking hebben op het gebruik van social
Deze voorbeelden laten zien dat de vijf gezagsgronden media besproken in de focusgroep.
volgens de wijkagenten zelf veelvuldig voorkomen in
hun tweets. Zij versturen deze tweets met de intentie
56 Politie, Twitter en gezag

59. Beide wijkagenten zijn het er over eens dat zij goede Verder komen zaken via een tweet soms sneller bij de
apparatuur en programma’s nodig hebben voor het wijkagent dan wanneer mensen het “call centre” bel-
gebruik van Twitter in hun werk, zowel mobiele ap- len. De wijkagent krijgt namelijk door de reacties van
paratuur als een bureau-PC met toegang tot Twitter. volgers (“direct-messages” en @mentions) veel informa-
Het twitteren kan volgens het concept “learning by tie over de wijk die hij anders niet had gekregen. Dit
doing” geleerd worden, maar coaching helpt veel beter betreft ook andere informatie dan politie informatie;
op weg. Bij die coaching kan ook aandacht besteed bijvoorbeeld politieke rapporten over onderwerpen
worden aan het “digitale-bewustzijn”. die te maken hebben met politiewerk. (Opmerking
onderzoekers: de politie moet zich bewust zijn van dit
De wijkagenten koppelen met name politiek-bestuur- fenomeen en beslissen of zij Twitter willen gebruiken
lijke informatie en klachten uit de “twitterstroom” als extra “Intake-kanaal”).
terug aan hun leidinggevenden. Zo kon een wijkagent De volgende quotes gaan over het verkrijgen van
een keer zijn chef een bestuurlijke notitie geven die hij informatie via Twitter, die waarschijnlijk via de reguliere
via Twitter gekregen had voordat deze gepubliceerd intake-kanalen de wijkagent niet hadden bereikt.
werd.
Door het gebruik van Twitter is er een onderdeel van Quote wijkagent: “Er was sprake van de vorming van een
het werk van de wijkagenten bijgekomen, waar zijn bende. De jeugd plaatste foto’s van zichzelf op Twitter en ik
leidinggevende geen directe controle of grip op heeft. kon, door hetgeen zichtbaar was op de achtergrond, zien dat
Aan de andere kant maakt het het werk van de wijk- het een jeugdbende in mijn wijk was.”
agenten ook voor de leidinggevende beter zichtbaar.
De leidinggevende kan in de tweets van de wijkagent Quote wijkagent: “Een jongen had een reclasseringsvoor-
precies lezen wat hij in de wijk heeft gedaan die dag. waarde lopen om geen contact te hebben met bepaalde
Samenvattend kan gesteld worden dat de rol van de vrienden van hem. Ik zag hem vervolgens twitteren met
leidinggevenden zeer beperkt is. foto’s waaruit bleek dat er wél contact was. Deze informatie
had ik zonder het gebruik van Twitter niet gekregen.”
Effecten van het gebruik van Twitter door de
wijkagenten Het contact met netwerkpartners heeft negatieve en
De volgende effecten worden onderscheiden en be- positieve effecten. Er is verdieping ontstaan door het
schreven in dit deel van de analyse: het grote en snelle twitter-contact, want men heeft de wijkagent en zijn
bereik van de wijkagenten, het effect op het beeld werkzaamheden beter leren kennen, doordat zij hem
over de politie bij de volgers (de wijkagenten hebben volgen op Twitter. Maar er is soms ook wat angst dat hij
de intentie om dat positief te beïnvloeden), er worden te makkelijk concrete casuïstiek in zijn tweets opneemt.
zaken opgelost met behulp van Twitter en Twitter De wijkagenten lossen dit op door hierover met hen
blijkt in de praktijk een (extra) informatiekanaal tussen te praten en heel transparant te zijn. De volgende
volgers en de wijkagenten. Tot slot kunnen de effecten quote is een voorbeeld van het effect van het gebruik
genoemd worden die ontstaan in de contacten met de van Twitter door de wijkagent: zijn volgers zijn beter
netwerkpartners. geïnformeerd.
De wijkagenten zijn van mening dat hun volgers, waar- Quote wijkagent: “Ik wil graag positief bijdragen aan de
onder veel wijkbewoners, via hun tweets een beter veiligheid in de wijk. Om dat te bereiken maak ik ook gebruik
beeld krijgen van wat er allemaal bij politiewerk komt van Twitter. Ik merk dat het twitteren een positief effect
kijken. heeft in de wijk. Als voorbeeld kan ik noemen dat ik minder
Ook zijn zij allebei van mening dat hun bereik groot hoef uit te leggen in buurtvergaderingen omdat men in mijn
is en erg snel gaat; met ieder één tweet bereiken zij tweets al heeft gelezen wat ik allemaal doe in de wijk.”
samen 2.466 volgers.
Er zijn zaken opgelost met behulp van de “twitter- Er is volgens de wijkagenten een nieuwe “laag” bij-
stroom”. Soms via een “direct-message” en soms melden gekomen: de “digitale wijk” bovenop de wijk. Ook is
getuigen zich naar aanleiding van de tweet van de er verdieping ontstaan door het gebruik van Twitter
wijkagent. in hun contacten in de wijk, met bewoners en met
Politie, Twitter en gezag 57

60. netwerkpartners. De drempel om hem aan te spreken geïnformeerd worden. Door de specifieke eigenschap-
is lager geworden. pen van Twitter (open, laagdrempelig, snel, expansieve
De wijkagent heeft “extra oren, ogen én een mond” kracht, sociale interactie) komt de politie dichter bij de
gekregen in zijn wijk en in zijn werk. volger en visa versa. De één op één beïnvloeding van
de beeldvorming via Twitter vertaalt zich in een beter
5.3.5 Deelconclusie interviews wijkagenten inzicht bij volgers over waarom de politie doet wat ze
doet.
De toepassingsmogelijkheden van het gebruik van
Twitter zijn volgens beide wijkagenten ruim. Zij Het effect van het gebruik van Twitter door de wijk-
geven door hun tweets de volgers een beeld van het agenten is voor hun gevoel groot. Soms merken de
politiewerk en het wijkagentenwerk. Hun bereik is wijkagenten die effecten bewust, maar het is ook niet
groot; met één tweet hebben zij direct toegang tot altijd merkbaar voor hen.
respectievelijk 1.306 en 1.160 volgers uit verschillende Kijkend naar de vijf gezagsgronden, dan zijn beide
doelgroepen. De interactie met volgers verloopt snel wijkagenten van mening dat het twitteren bijdraagt
en is laagdrempelig. aan het versterken van de beeldvorming over het gezag
Door de verspreiding van de beelden in de tweets van van de politie. Door het gebruik van Twitter zijn zij
de wijkagent (gemiddeld 12 tweets per werkdag) en naar eigen zeggen beter bereikbaar, makkelijker aan-
door de interactie worden individuele referentiekaders spreekbaar, goed zichtbaar in de digitale wereld, meer
van de volgers aan elkaar gekoppeld, zodat een ge- herkenbaar en kunnen zij effectiever communiceren
deeld beeld of begrip kan ontstaan van een bepaalde en optreden door de informatie-uitwisseling met de
situatie. De wijkagenten leggen in hun tweets uit wat volgers.
de politie doet en waarom zij dat doet. Zij betrekken Een ander effect van het twitteren door de wijkagent is
door het twitteren de burgers bij het politiewerk met dat er zaken mee worden opgelost, er komt via Twitter
de intentie om de beeldvorming over de politie positief informatie bij de wijkagenten binnen en er zijn nieuwe
te beïnvloeden. Het oppikken en koppelen van de contacten ontstaan en bestaande contacten zijn geïn-
frames zorgt ervoor dat de aandacht voor een thema tensiveerd. Kortom, er is een “digitale wijk” bovenop
(het politiewerk en het politiegezag) steeds groter kan de wijk gekomen, waarin de wijkagent veel van zichzelf
worden. De discursieve macht van de wijkagent komt laat zien en direct contact heeft met zijn grote aantal
tot uitdrukking in dit proces van “frame alignment”. volgers.
De wijkagenten konden beide tal van voorbeelden Tot slot voorziet het twitteren volgens de wijkagenten
noemen die volgens ons aansluiten bij de definiëring in een behoefte. Zij ervaren tevredenheid bij zichzelf én
van “diagnostic”, “prognostic” en “motivational bij hun volgers.
framing”. Het merendeel van deze voorbeelden is te
classificeren als een vorm van “motivational framing”.
De wijkagenten trachten te verduidelijken waarom
wijkbewoners vooral zelf aan de slag moeten om pro-
blemen in de wijk op te lossen of te voorkomen.
De interactie met de volgers is volgens de theorie uit
hoofdstuk 2 van groot belang voor beeldvorming;
want juist in de interactie met verschillende mensen
worden betekenissen uitgewisseld (Adoni & Mane,
1984). Het twitteren van de wijkagenten draagt bij
aan de beeldvorming van de volgers. Ook ontstaat er
“directe” interactie naar aanleiding van het twitteren;
mensen spreken de wijkagenten daarover spontaan
aan als ze hem tegenkomen.
Volgers krijgen meer aandacht voor de politie omdat
zij in de tweets van de wijkagent over het politiewerk
58 Politie, Twitter en gezag

61. 5.4 Deel C: focusgroep Eén van onderzoekers heeft opgetreden als gespreks-
moderator. Bij de uitnodiging voor de bijeenkomst is de
5.4.1 Inleiding focusgroep, middels een “factsheet”, vooraf geïnfor-
meerd over de belangrijke begrippen, de opzet van
Om de consequenties voor politieleiderschap te duiden de focusgroep en de centrale onderzoeksvraag. Voor
is gekozen voor het organiseren van een bijeenkomst de start van de discussie is aan de leden uitgelegd wat
in de vorm van een focusgroep. De organisatie van de deze onderzoeksmethode behelst en wat het exacte
focusgroep lag in het verlengde van de drie andere doel was van de bijeenkomst. De focusgroep is inhou-
gekozen onderzoeksmethoden (de inhoudsanalyse, en- delijk geïnformeerd over de door ons geformuleerde en
quête en de interviews). Tijdens een bijeenkomst op 12 met elkaar samenhangende theorieën ten aanzien van:
juli 2011 is bediscussieerd welke gevolgen het gebruik de kenmerken van Twitter, “framing”, beeldvorming
van Twitter heeft voor strategisch politieleiderschap. over het gezag van de politie en strategisch politielei-
Er is besproken welke effecten er te bedenken of te derschap. Deze begrippen zijn toegelicht aan de hand
voorzien zijn ten aanzien van de drie kernfuncties van van het onderzoeksmodel.
strategisch (politie)leiderschap. Deze kernfuncties zijn In de volgende subparagraaf wordt ingegaan op de re-
al eerder door ons genoemd en beschreven (Boin e.a., sultaten van de bijeenkomst in relatie tot de deelvraag:
2003) en luiden:
• Het formuleren en uitdragen van een visie op de Als er een relatie bestaat tussen het gebruik
realiseerbare doelen van de organisatie. De beleids- van Twitter en de beeldvorming over het ge-
matige functie; zag van de politie, welke consequenties heeft
• Het ontwerpen van een organisatiepatroon waarin dit dan voor strategisch politieleiderschap?
organisatieleden hun werk effectief en efficiënt
kunnen verrichten. De organisatorische functie; 5.4.2 Uitkomsten en analyse focusgroep
• Het bewaken van relaties met belanghebbende
partijen die van essentieel belang zijn voor de legi- Na de uitleg en de presentatie van de onderzoeksre-
timiteit van een publieke organisatie. De diploma- sultaten lag de nadruk in de discussie in eerste aanleg
tieke functie. op het invullen van de diplomatieke functie (Boin e.a.,
2003). Het belang van het bewaken van de relaties in
De concrete vraag die voorlag, is wat het gebruik het kader van de legitimiteit van de organisatie werd
van Twitter door de politie betekent voor de invul- expliciet benoemd. Als gezamenlijke kernwaarde
ling van deze drie kernfuncties. Om de discussie in werd gesteld dat verbinding met en nabijheid tot de
de focusgroep goed invulling te geven en mogelijke maatschappij een absolute noodzaak is voor de politie.
negatieve effecten in het groepsdynamische proces te De gebiedsgebonden functie van de politie en de aan-
voorkomen, is gekomen tot de volgende gemêleerde wezigheid in de publieke ruimte, dicht bij de burger, is
samenstelling: essentieel voor het bestaansrecht van de politie.
• Drie leidinggevenden op strategisch niveau, te we-
ten Martine Vis (lid van de Korpsleiding Rotterdam- Quote: “Vertrouwen wordt opgebouwd vanuit relaties en
Rijnmond), Jaco van Hoorn (plaatsvervangend contacten. Contacten zijn bepalend voor het verkregen
korpschef Hollands-Midden) en René Arends (direc- gezag.”
teur bedrijfsvoering Hollands-Midden);
• Drie communicatie-experts, te weten Jelle Egas Al snel werd de link gelegd naar Twitter als een middel
(woordvoerder namens de Raad van Korpschefs), om de verbinding met de burger te maken in de nieuwe
Renate van der Elzen (communicatieadviseur publieke ruimte van het internet en social media. Twitter
Hollands-Midden) en Lisette Kaptein (communica- is een middel om nabijheid vorm te geven. De politie
tieadviseur Brabant Zuid-Oost); dient het platform Twitter te gebruiken om relaties met
• Twee wijkagenten die centraal hebben gestaan burgers aan te gaan. Burgers overigens die vrij moeten
in dit onderzoek, namelijk Bas Slutter (korps kunnen kiezen of zij deze relatie op deze specifieke ma-
Hollands-Midden) en Arnoud Grootenboer (korps nier willen aangaan. Aandacht dient er in dit verband
Rotterdam-Rijnmond); te zijn voor specifieke doelgroepen. De politie zou in
• De vier onderzoekers.
Politie, Twitter en gezag 59

62. voorkomend geval een beweging moeten maken naar organisatorische functie. De discussie ging over hoe er
specifieke doelgroepen toe. Twitter is daarvoor een een organisatiepatroon ontworpen zou kunnen worden
middel, zeker voor een doelgroep als bijvoorbeeld de waardoor agenten effectief en efficiënt de verbinding
jeugd. met de maatschappij kunnen aangaan met behulp van
social media en in hoeverre daarop gestuurd dient te
Toch werden direct ook een paar aandachtspunten worden.
benoemd. Social media (en dus ook Twitter) hebben Het Rotterdamse korps benoemde hierin haar nieuw
een groot - voor de zender niet te overzien - bereik en ontwikkelde visiedocument. De kern van dit beleids-
berichten komen zonder eventuele nuancering in de stuk is dat er negen domeinen (persvoorlichting,
samenleving terecht. Hierdoor is het effect vaak on- crisiscommunicatie, opsporing etc.) zijn benoemd voor
voorspelbaar. Dit maakt het nodig extra alert te zijn op de toepassing van social media en dat daar vanuit een
die gevolgen. Die extra alertheid is overigens, volgens expertgroep op wordt toegezien. Er is in dit document
de focusgroep, geen reden om er terughoudend mee een operationalisatie gemaakt van de doelen van het
om te gaan. Integendeel, een politie die middenin de korps en het gebruik van Twitter is hierin ingebed.
maatschappij staat en die wil communiceren met de
samenleving moet ook gebruikmaken van de media Quote: “Het is niet om te sturen, maar wel een manier om
die door velen in die maatschappij gebruikt worden. strakke regie te voeren.”
Ook kwam ter tafel dat deze alertheid onderdeel moet
zijn van de professionaliteit van de politieagent. Deze Ook beschikt het Rotterdamse korps over een basis-
professionaliteit vormt, tezamen met vertrouwen, voor gebruikshandleiding Twitter. Een deel van het twit-
de leden van focusgroep de essentie en de basis voor terbeleid is hierin verwoord. De kern van dit laatste
het gezag van de politie. document is dat twitteren geen doel op zich is, maar
deel uitmaakt van het integrale communicatiebeleid en
Quote: “Mensen willen gewoon graag weten dat de politie een rol speelt binnen het gebiedsgebonden politiewerk.
in de buurt is. Dat zij bereikbaar en betrouwbaar is. De mo-
derne middelen zoals Twitter zijn eigenlijk de vervanger van Quote: “Je kunt wel beleid maken, maar als je geen volgers
het politiebureau in elk dorp zoals vroeger” hebt, bereik je uiteindelijk helemaal niets.”
Als belangrijke tegenhanger van het belang van het Het korps Hollands Midden heeft een ontwikkelplan
aangaan van relaties met de burger kwam de repres- nieuwe media en stelt dat met het gebruik van social
sieve taak aan bod. Deze twee functies van de politie media het effect wordt beoogd dat bewoners eerder ge-
moeten met elkaar in balans zijn. Het risico bestaat dat neigd zijn om samen met politie Hollands Midden aan
gebiedsbonden politiewerk zich onvoldoende bezig- hun eigen veiligheid en leefbaarheid te werken.
houdt met de repressieve taak omdat veel aandacht Alhoewel er een gedeelde visie is tussen de korpsen
wordt besteed aan het opbouwen van een relatie Rotterdam-Rijnmond en Hollands Midden over het
met de buurtbewoners. Als er echter te veel aandacht aanbrengen van enige structuur, is het korps Hollands
uitgaat naar handhaving en de repressieve kant van Midden veel minder geneigd regie te voeren op wie er
het politiewerk, bestaat het gevaar dat de politie de twittert en wordt er meer nadruk gelegd op de profes-
verbinding met de burger verliest. sionaliteit van de diender en zijn of haar discretionaire
bevoegdheid. Hierbij werd vooral de intrinsieke moti-
Quote: “Het motto van de politie bestaat niet voor niets vatie van de politieagent benadrukt. De aanwezigheid
uit de kreten waakzaam EN dienstbaar. We moeten dus alle van een intrinsieke motivatie waar de liefde voor het
twee zijn”. vak uit blijkt en waarin maatwerk naar de burger toe
centraal staat.
Terug naar de eerder genoemde professionaliteit: met
betrekking tot de denkbeelden om deze benodigde Quotes: “Twitter is slechts een middel. We hebben ook geen
professionaliteit te ontwikkelen en centraal te stellen, visiedocument over het gebruik van een dienstauto, dus
tekende zich een tweedeling af. Een tweedeling in het waarom wel over Twitter?”
licht van de tweede kernfunctie van Boin, namelijk de “Twitter kan bijdragen aan de relatie met de burger en de
60 Politie, Twitter en gezag

63. politie kan ermee “framen”. De politie moet relaties ook visie en strategisch politieleiderschap. Ook werden de
opbouwen voor het geval dat zij die ooit nodig heeft.” mogelijkheden om de publieke opinie te beïnvloeden
besproken. Beeldvorming is belangrijk. Twitter kan
Het cultuuraspect kwam ook in de discussie naar voren. gezien de kenmerken een krachtig hulpmiddel zijn en is
Er werd aangegeven dat er binnen de politiecultuur dientengevolge belangrijk voor de politie.
veel scepsis is tegenover Twitter. (Relatief) onbekend
maakt in dit geval nog steeds onbemind. Het is echter In relatie tot de centrale onderzoeksvraag werd door
wel zo dat de jonge instroom van nieuwe agenten de focusgroep benadrukt dat zij de effecten van het
wel thuis is in het gebruik van Twitter en andere social gebruik van Twitter door de wijkagenten vooral in re-
media. De beweging is dus niet te stoppen en onvermij- latie tot beeldvorming zien. De relatie met gezag werd
delijk. De focusgroep detecteert wel dat de strate- vooral geduid in relatie tot de lokale, gebiedsgebonden
gische top van de politie waarschijnlijk de grootste functie en invulling. De rol van Twitter zou dus vooral
moeite zal hebben om bij te blijven. Alleen al vanwege lokaal liggen en ook gehouden moet worden. Het gaat
de generatiekloof kijken zij vanuit een ander para- hierbij vooral om communicatie met burgers en directe
digma naar de omgeving. Zij hoeven de slag zelf niet participatie in de netwerksamenleving. Hiervoor moet
te maken, maar dienen wél de ruimte te geven voor vooral in de responsiviteit op lokaal niveau worden
de ontwikkeling ervan. Desalniettemin is coaching van geïnvesteerd. Iets wat aan de basis van de organisatie
beginnende twittergebruikers gewenst. Met name het georganiseerd dient te worden.
digi-bewustzijn is van essentieel belang. De regie op Op strategisch niveau heeft dit een ander effect. Politie-
het gebruik van Twitter moet volgens de focusgroep leiders moeten het gebruik van social media, en dus ook
alleen liggen op dit digi-bewustzijn; niet op de inhoud van Twitter, veel meer gaan stimuleren, maar daarover
van berichten, want dat staat haaks op de essentie van ook meer overeenstemming bereiken met elkaar. De
social media. politieleiders van de toekomst zullen moeten kunnen
omgaan met de nieuwe generatie politiemensen die op-
Uiteraard werd ook de vorming van de Nationale groeien met social media. Zonder krampachtige sturing
Politie besproken. Deze discussie appelleerde direct van bovenaf, want dat werkt de ontwikkeling tegen.
aan de beleidsmatige functie van politieleiderschap. De opdracht voor strategisch politieleidinggevenden
Oftewel het formuleren en uitdragen van een visie op ligt veel meer in het werken aan de cultuur van de
de realiseerbare doelen van de organisatie. organisatie. Dus ruimte geven aan de ontwikkelingen
In hoofdstuk 3 is betoogd dat de politie haar gezag en het wegnemen van scepsis en angsten in de organi-
vooral verkrijgt vanuit haar omgeving. Het gaat daarbij satie met betrekking tot het gebruik van social media.
met name ook om de rol van de strategische politielei- De politie moet een organisatie blijven die in alle haar-
dinggevende om via visievorming betekenis te geven vaten van de samenleving zit. Met de nieuwe generatie
aan de interactie tussen de politie en haar omgeving dienders is dit onontkoombaar.
en/of de samenleving teneinde de beeldvorming
over het gezag van de politie te beïnvloeden. Uit het De focusgroep stelt dat er vooral behoefte is aan visie
voorgaande blijkt dat het gebruik van Twitter door de en eenheid omtrent netwerkgedrag en digi-bewust-
wijkagent strategische implicaties heeft voor de politie. zijn. De vorming van de Nationale Politie zou bij het
Twitter is een communicatiemiddel waarmee de politie vormen van die eenheid kunnen helpen, maar er zou
zich positioneert in de samenleving. Daar is nu nog ook te veel sturing van kunnen uitgaan. De focusgroep
geen nationale visie op ontwikkeld. De inhoud van het vindt vooral dat de nadruk zou moeten liggen op het
twitterbericht lijkt daarbij cruciaal. Het is een manier faciliteren van het aangaan van relaties met de burger
om middenin de samenleving te staan en relaties aan en het vormgeven van nabijheid. Dit wel met inacht-
te gaan met burgers en dit vereist, zo bleek al eerder, neming van de repressieve taken, de notie dat gezag
nabijheid. Een lokale verankering en inbedding lijkt ook bestaat bij de gratie van afstand en de symbolische
dus essentieel. Hoe verder de politie afstaat van de waarde van de politie: het “er zijn”.
burger, hoe minder de politie het gezag kan beïnvloe-
den, aldus de focusgroep. Het sturingsvraagstuk heeft
dus een prominente rol ingenomen in de discussie over
Politie, Twitter en gezag 61

64. 5.4.3 Deelconclusie focusgroep twitterbericht lijkt daarbij cruciaal. Het is een manier
om middenin de samenleving te staan en relaties aan
In de focusgroep is als gezamenlijke kernwaarde te gaan met burgers en dit vereist, zo bleek al eerder,
gesteld dat verbinding met en nabijheid tot de maat- nabijheid. Een lokale verankering en inbedding lijkt dus
schappij een absolute noodzaak is voor de politie. De essentieel. Hoe verder de politie afstaat van de burger,
gebiedsgebonden functie van de politie en de aanwe- hoe minder de politie het gezag kan beïnvloeden, aldus
zigheid in de publieke ruimte, dicht bij de burger, is de focusgroep. Het sturingsvraagstuk heeft dus een
essentieel voor het bestaansrecht van de politie. Twit- prominente rol ingenomen in de discussie over visie en
ter wordt gezien als een middel om nabijheid vorm te strategisch politieleiderschap.
geven waarbij er aandacht dient te zijn voor specifieke Beeldvorming is hiervoor belangrijk. Twitter kan ge-
doelgroepen, zoals bijvoorbeeld jeugd. zien de kenmerken een krachtig hulpmiddel zijn en is
Een politie die midden in de maatschappij staat en dientengevolge belangrijk voor de politie. De rol van
die wil communiceren met de samenleving moet ook Twitter zou dan vooral lokaal moeten liggen en ook
gebruik maken van de media die door velen in die gehouden moeten worden. Het gaat hierbij dus vooral
maatschappij gebruikt worden. Alert en professioneel om communicatie met burgers en het participeren in
handelen vormt, tezamen met vertrouwen de essentie de netwerksamenleving. Hiervoor moet vooral op de
en de basis voor het gezag van de politie. De repressie- responsiviteit op lokaal niveau worden geïnvesteerd.
ve taak moet hierbij niet vergeten worden en in balans Daarvoor is “bottom-up-kracht” nodig, welke door stra-
blijven met het aangaan van relaties met de burger. tegische leiders gestimuleerd moet worden. Dus geen
Alhoewel er een gedeelde visie is tussen de korpsen krampachtige sturing van bovenaf, want dat werkt de
Rotterdam en Hollands Midden over het aanbrengen ontwikkeling tegen.
van enige structuur, is het korps Hollands Midden veel
minder geneigd regie te voeren op wie er twittert en
wordt er meer nadruk gelegd op de professionaliteit
van de diender en zijn of haar discretionaire bevoegd-
heid. Hierbij is vooral de intrinsieke motivatie van de
politieagent benadrukt, met ruimte voor maatwerk
naar de burger toe.
Qua cultuuraspecten is er een beweging zichtbaar, die
door de instroom van nieuwe, jonge politieagenten,
niet te stoppen is. De focusgroep detecteert wel dat
de strategische top van de politie waarschijnlijk de
grootste moeite zal hebben om bij te blijven. Alleen al
vanwege de generatiekloof kijken zij vanuit een ander
paradigma naar de omgeving. Zij hoeven de slag zelf
niet te maken, maar dienen wél de ruimte te geven
aan de ontwikkeling van het gebruik van social media.
Daarbij is ook coaching van beginnende twitterge-
bruikers gewenst. Met name het digi-bewustzijn is van
essentieel belang.
De discussie over de vorming van de Nationale Politie
appelleerde direct aan de beleidsmatige functie van
politieleiderschap. Oftewel het formuleren en uitdra-
gen van een visie op de realiseerbare doelen van de
organisatie. Het gebruik van Twitter door de wijkagent
heeft strategische implicaties voor de politie. Twitter
is een communicatiemiddel waarmee de politie zich
positioneert in de samenleving. Daar is nu nog geen
nationale visie op ontwikkeld. De inhoud van het
62 Politie, Twitter en gezag

65. 5.5 Conclusies 5.5.2 Effecten van Twitter
5.5.1 Inleiding Uit deel A en B van het empirisch onderzoek, respec-
tievelijk de inhoudsanalyse, enquête en interviews is
De onderzoeksbevindingen en analyse uit de voor- gebleken dat de beeldvorming over de vijf gezagsgron-
gaande paragrafen maken het mogelijk om de in pa- den in positieve zin beïnvloed wordt door het gebruik
ragraaf 5.1 beschreven deelvragen te beantwoorden. van Twitter door de wijkagenten.
Zoals aangekondigd worden deze vragen beantwoord Uit de analyses blijkt dat daar waar sprake is van “fra-
langs het watervalmodel (figuur 5.1), oftewel langs de ming” in de tweets van de wijkagenten, de inhoud in de
methoden van onderzoek. In deel A en B is onderzoek helft van de gevallen te relateren is aan één van de vijf
gedaan naar het feitelijke effect van het gebruik van gezagsgronden. De wijkagent selecteert het nieuws dat
Twitter op de beeldvorming over het gezag van de hij belangrijk vindt en bepaalt autonoom hoe het beeld
politie en deel C behelst de relatie met strategisch poli- van een nieuwsfeit neergezet moet worden. Hierdoor
tieleiderschap. Het watervalmodel overlapt het onder- worden tevens impliciet de kaders aangegeven van het
zoeksmodel en geprojecteerd op het onderzoeksmodel nieuwsonderwerp dat de wijkagent met zijn volgers
ontstaat de eerder gepresenteerde figuur: deelt.
De twitterende wijkagenten laten hun volgers via
figuur 5.12 hun “frames” - verpakt in twitterberichten - naar de
werkelijkheid kijken. Uit de enquête is gebleken dat
de volgers vooral op zoek zijn naar informatie van de
politie die betrekking heeft op hun lokale netwerk, de
wijk. Door daarover te twitteren krijgt de volger meer
het gevoel bij het politiewerk betrokken te zijn. Het ge-
voel van betrokkenheid wordt nog eens versterkt door
de laagdrempeligheid en de grote expansiekracht van
Twitter. Daardoor kan snel naar veel mensen worden
gereageerd. Twitter wordt door de wijkagenten tactisch
en strategisch gebruikt. Ten eerste om informatie te de-
len en ten tweede om een beeld bij de volgers/burgers
te “framen”, bijvoorbeeld ten aanzien van het gezag
van de politie.
Uit de enquête blijkt tevens dat de reacties van de vol-
In subparagraaf 5.5.2 volgt de uitwerking van het ant- gers overwegend positief zijn over de interactie met de
woord op de deelvraag: wijkagent. Met name door het delen van informatie via
Twitter wordt de politie als meer zichtbaar ervaren door
Wat is het feitelijke effect van het gebruik de volger. Een groot aantal volgers heeft behoefte aan
van Twitter op de beeldvorming over het ge- meer informatie van de politie. Gesteld kan worden dat
zag van de politie in de politiepraktijk en hoe via twitterberichten, waarin de volger wordt geïnfor-
kan dit worden verklaard? meerd over feitelijk politiewerk, de gezagsgronden het
best in positieve zin kunnen worden beïnvloed. Ook
En in subparagraaf 5.5.3 de beantwoording van de expliciet daarnaar gevraagd hebben de geënquêteerde
vraag: volgers de overtuiging dat Twitter de beeldvorming
over het gezag van de politie positief beïnvloedt.
Als er een relatie bestaat tussen het gebruik
van Twitter en de beeldvorming over het
gezag van de politie, welke consequenties
heeft dit dan voor strategisch politieleider-
schap?
Politie, Twitter en gezag 63

66. 5.5.3 Consequenties voor politieleiderschap
Door de deelnemers van de focusgroep, deel C van
het empirisch onderzoek, zijn verbinding en nabijheid
benoemd als belangrijke kernwaarden van de politie.
Dicht bij de burger zijn is essentieel voor het bestaans-
recht van de politie. Twitter is daarbij een middel om
die verbinding en nabijheid vorm te geven. Social media
kan worden gezien als een extensie van de “traditione-
le” publieke ruimte. In deze “nieuwe” publieke ruimte
wordt vooral door de jongere generaties gecommuni-
ceerd via Twitter. De politie moet dus wel mee in het
gebruik van Twitter om ook dáár contact - verbinding
en nabijheid - te organiseren.
De sleuteltermen verbinding en nabijheid veronderstel-
len een politie die zich manifesteert in de haarvaten
van de meer lokale netwerken. Er bestaat behoefte
aan een landelijk gedeelde visie die onderschrijft dat
social media, Twitter, ingezet moet worden om de res-
ponsiviteit op lokaal niveau via die “nieuwe” publieke
ruimte vorm te geven. Tegelijkertijd zal er zo beperkt
mogelijk sturingskracht van strategisch leidinggeven-
den ingezet moeten worden. Het gebruik van Twitter
zal door strategisch politieleidinggevenden moeten
worden toevertrouwd aan de gebruikers. De intrinsiek
gemotiveerde, alerte, professionele politieagent, opdat
deze maatwerk kan bieden als het gaat om nabijheid
zoeken en verbinding maken met de burger. Twitter
is daar een middel voor. De focusgroep stelt dat de
opdracht voor strategisch politieleidinggevenden veel
meer ligt in het werken aan de cultuur in de organisa-
tie. Dus ruimte maken en geven aan de ontwikkelingen
en het wegnemen van scepsis en angsten rondom het
gebruik van social media.
64 Politie, Twitter en gezag

67. 6
Conclusies
en aanbevelingen
6.1 Inleiding 6.2 Beantwoording deelvragen
In hoofdstuk 1 is geschetst dat publieke organisaties 6.2.1 Deelvraag 1 en 2
vooralsnog op een gebrekkige manier lijken om te
gaan met de kracht van social media. We leven in een Wat is beeldvorming en hoe wordt beeldvor-
“mediated reality” en worden sterker beïnvloed door ming beïnvloed door de media?
de beelden die we hoogfrequent via de media krijgen
voorgeschoteld dan door onze eigen schaarse feitelijke Wat is kenmerkend voor social media in het
waarnemingen. Het risico bestaat dat de overheid, de algemeen, en voor Twitter in het bijzonder?
politie incluis, achter blijft bij deze maatschappelijke
ontwikkeling met mogelijke gevolgen voor het ver- Voor de beantwoording van deze deelvragen is litera-
trouwen in de overheid. tuuronderzoek verricht. De uitkomsten van dit onderzoek
De vraag die we in dit licht hebben gesteld is, hoe de zijn gedeeld in hoofdstuk 2. Beeldvorming is de beteke-
politie juist social media, en meer specifiek, Twitter kan nis of lading die woorden ontlenen aan de relatie die ze
gebruiken om de beeldvorming rondom haar gezag tot elkaar hebben, gebezigd of gebruikt in een bepaalde
positief te beïnvloeden, danwel te versterken. Vervol- context. Afhankelijk van hoe de woorden zich tot de ge-
gens is onderzocht wat het gebruik van social media geven context verhouden wordt een bepaalde werkelijk-
door de politie impliceert voor strategisch politieleider- heid geïnterpreteerd. De media organiseren die relatie
schap. tussen woorden en context. Op deze manieren selecteren,
definiëren en “framen” de media het nieuws. De manier
In dit laatste, afsluitende hoofdstuk wordt een ant- waarop het nieuws in de media onder de aandacht wordt
woord gegeven op de uit de probleemstelling herleide gebracht, wordt framebuilding genoemd. De ontvangers
centrale onderzoeksvraag: van dit nieuws gaan daar op een bepaalde wijze mee om.
Ze nemen het over, interpreteren het op een bepaalde
Wat is het effect van het gebruik van Twitter manier of kaderen het in. Dit is framesetting. Het onder-
door wijkagenten op de beeldvorming over werp wordt gedefinieerd. Het initiatief lag traditioneel
het gezag van de politie, hoe kan dit worden vooral bij de klassieke media.
verklaard en welke consequenties heeft dit Het kenmerkende van social media is dat iedereen deze
voor strategisch politieleiderschap? “mediamacht” heeft en dus nieuws kan maken. Het
wezen van Twitter is juist het samen produceren en delen
Om deze vraag te beantwoorden worden de opgedane van nieuws in de meest brede zin van het woord. Het is
inzichten en bevindingen kort weergeven en conclusies de reden van bestaan van Twitter. Iedereen heeft er in
verbonden aan de onderzoeksresultaten. In paragraaf principe toegang toe en heeft daarmee de macht van het
6.2 worden de antwoorden op de deelvragen beschre- woord, ofwel discursieve macht: anderen kunnen laten
ven en in paragraaf 6.3 het antwoord op de centrale geloven in datgene wat wordt gezegd of geschreven.
vraag. Tenslotte worden in paragraaf 6.4 enkele aanbe- Met Twitter kunnen zeer veel individuele referentie-
velingen beschreven die volgen uit de conclusies. kaders, “frames”, in korte tijd achterelkaar gekoppeld
worden. Door deze “frame alignment” ontstaat er snel
bij veel twitteraars een gedeeld begrip/beeld van een
bepaalde situatie.
Politie, Twitter en gezag 65

68. 6.2.2 Deelvraag 3 en 4 6.2.3 Deelvraag 5
Wat is gezag en wat is bepalend voor de Wat is het veronderstelde effect van het
mate waarin de politie als gezaghebbend gebruik van Twitter op de beeldvorming over
wordt ervaren? het gezag van de politie en hoe kan dit wor-
den onderzocht?
Wat is kenmerkend voor strategisch politie-
leiderschap? In hoofdstuk 4 is het antwoord op deze vraag gecon-
ceptualiseerd in het theoretisch kader en vervolgens
Een weergave van het literatuuronderzoek dat voor verduidelijkt in het onderzoeksmodel (figuur 6.1).
de beantwoording van deze deelvragen is verricht
staat uitgewerkt in hoofdstuk 3. Gezag is niet iets dat figuur 6.1
iemand of een organisatie van zichzelf heeft. Gezag
wordt toebedeeld. Voor de politie geldt dat zij haar
gezag niet (meer) af kan dwingen vanuit de tradi-
tionele gezagsgronden. Gezag krijgt de politie van
de burger. Maar dat gaat niet zomaar. Om dat gezag
te verkrijgen zal de politie aan moeten sluiten bij de
heersende waarden in de samenleving wat betreft de
waarden die de burger een gezaghebbende politie
toedicht. Die waarden zijn: zichtbaarheid, aanspreek-
baarheid, bereikbaarheid, herkenbaarheid en effectivi-
teit. Het gaat er hierbij om dat de politie werk maakt
van beïnvloeding van de beeldvorming ten aanzien van
deze gezagsgronden. Het proces van beeldvorming kan
alleen op gang worden gebracht door interactie met
de burger. Vanuit de diplomatieke functie van strate-
gisch leiderschap (bewaken van relaties met belang-
hebbenden, dus de burger) moet die interactie worden Aansluitend is stilgestaan bij de onderzoeksstrategie en
geïnitieerd. Alleen via deze weg kan de beeldvorming de daaruit volgende keuze voor een mix van methoden
zodanig worden beïnvloed dat de politie haar gezags- en technieken van onderzoek.
rol verdient en krijgt toebedeeld van de burger. Het veronderstelde effect is dat wijkagenten door het
Dus, de beeldvorming van en door de burger bepaalt gebruik van Twitter de beeldvorming over het gezag
de mate waarin de politie als gezaghebbend wordt van de politie in positieve zin kunnen beïnvloeden.
ervaren. Meer concreet betekent dit dat het gezag van Om dit te kunnen onderzoeken zijn de sleuteltermen
de politie aan moet sluiten bij de heersende waarden die zijn beschreven in de hoofdstukken 1, 2, en 3 in het
die gelden in de samenleving, ten aanzien van een onderzoeksmodel (figuur 6.1) met elkaar in verband
gezaghebbende politie. De taak van de strategisch gebracht. Om de veronderstelde verbanden te onder-
politieleidinggevenden is de politieorganisatie aan te zoeken is gekozen voor vier verschillende methoden
laten sluiten bij die heersende waarden. van onderzoek.
1. Een inhoudsanalyse. Er is een inhoudsanalyse ver-
richt op de tweets van twee geselecteerde wijk-
agenten. Zij zijn geselecteerd op basis van hun
aantal volgers, hun frequente en duurzame gebruik
van Twitter, hun mate van interactie en tot slot de
relevantie van hun berichten. De analyse heeft zich
primair gericht op het proces van beeldvorming,
waarbij ook de interactie met de volgers in de ana-
lyse is meegenomen.
66 Politie, Twitter en gezag

69. 2. Een enquête. Met de enquête is onderzocht hoe 6.2.4 Deelvraag 6
het gedrag van de twee wijkagenten op Twitter
door de volgers wordt ervaren. Met name of de Wat is het feitelijke effect van het gebruik
perceptie van de geënquêteerden wat betreft het van Twitter op de beeldvorming over het ge-
gezag van de politie werd beïnvloed door het pro- zag van de politie in de politiepraktijk en hoe
ces van beeldvorming via Twitter. kan dit worden verklaard?
3. Interviews. Van de twee geselecteerde wijkagen-
ten is een interview afgenomen. Dit is gedaan met Voor de beantwoording van deze vraag is primair geput
behulp van een lijst met te bespreken topics; zoals uit de analyses van de interviews, de enquête en de
de intentie van de wijkagenten, beeldvorming twitterberichten van de wijkagenten.
vanuit het perspectief van de wijkagent, de rol van Uit de analyses blijkt dat daar waar sprake was van “fra-
leidinggevenden en de effecten van het gebruik ming”, er in de helft van de gevallen een tweet wordt
van Twitter. Daarbij zijn de uitkomsten van de verzonden waarvan de inhoud te relateren is aan één
inhoudsanalyse in het interview meegenomen. van de vijf gezagsgronden. De wijkagent selecteert het
4. Een focusgroep. Eigenlijk is dit een interview / nieuws dat hij belangrijk vindt en bepaalt autonoom
open discussie met meerdere respondenten tegelij- hoe het beeld van een nieuwsfeit neergezet moet wor-
kertijd over vooraf geselecteerde onderwerpen. De den. Hierdoor worden tevens impliciet de kaders aange-
twee wijkagenten, communicatiemedewerkers en geven van het nieuwsonderwerp dat de wijkagent met
strategisch leidinggevenden hadden zitting in de zijn volgers deelt.
focusgroep. De focus van de discussie was de con- Uit de inhoudsanalyse blijkt dat de beeldvorming over
sequenties van de verbanden uit het onderzoeks- de vijf gezagsgronden van de politie in positieve zin
model voor strategisch politieleidinggevenden. wordt beïnvloed door het gebruik van Twitter. Dit geldt
Daarbij nadrukkelijk kijkend naar de drie functies met name voor de gezagsgronden aanspreekbaar-
van strategisch leiderschap (beleidsmatig, organisa- heid en effectiviteit. Deze gezagsgronden komen het
torisch en diplomatiek). meest terug in de tweets en de berichten worden vaak
“geretweet”. Verder blijkt uit de inhoudsanalyse dat de
Tenslotte is op basis van het theoretisch kader en het twitterende wijkagenten hun volgers via hun “frames”
onderzoeksmodel een analysekader vastgesteld. Dit - “verpakt” in twitterberichten - naar de werkelijk-
om de onderzoeksresultaten systematisch met elkaar te heid laten kijken. Beelden die door de ontvangers
kunnen vergelijken en te analyseren, en om de unifor- geïnterpreteerd worden. Dit proces heet framesetting.
miteit in het onderzoek te garanderen. Een proces wat versterkt wordt door koppeling van de
verschillende aan elkaar gerelateerde “beelden” die op
Twitter worden verspreid. Deze “frames” worden als
het ware achter elkaar gezet en met elkaar in verband
gebracht in de “twitterstroom”. “Frame alignment”
wordt dit genoemd. Het proces van “framing”, frameset-
ting en “frame alignment” heeft invloed op de houding
en het gedrag van de ontvanger. Tweets hebben daar-
mee invloed op de informatieverwerking, attitude en
het gedrag van volgers.
Uit de analyse van de enquête is gebleken dat de vol-
gers vooral op zoek zijn naar informatie van de politie
die betrekking heeft op hun lokale netwerk, de wijk.
Door daarover te twitteren, krijgt de volger meer het
gevoel bij het politiewerk betrokken te zijn. Het gevoel
van betrokkenheid wordt nog eens versterkt door de
laagdrempeligheid en de grote expansiekracht van
Twitter. Daardoor kan snel naar veel mensen worden
Politie, Twitter en gezag 67

70. gereageerd over bepaalde onderwerpen. Twitter wordt 6.2.5 Deelvraag 7
door de wijkagenten tactisch en strategisch gebruikt.
Ten eerste om informatie te delen en ten tweede om Als er een relatie bestaat tussen het gebruik
een beeld bij de volgers/burgers te “framen”, bijvoor- van Twitter en de beeldvorming over het ge-
beeld ten aanzien van het gezag van de politie. De zag van de politie, welke consequenties heeft
geënquêteerden spreken zich vooral positief uit over dit dan voor strategisch politieleiderschap?
de gezagsgronden zichtbaarheid en effectiviteit. De
wijkagenten houden overigens impliciet rekening met De analyse van de focusgroep bijeenkomst is gebruikt
dezelfde gezagsgronden. Ze geven desgevraagd aan voor de beantwoording van deze deelvraag. De discus-
zodanig te twitteren dat de zichtbaarheid en effectivi- sie in de focusgroep is gevoerd tegen de achtergrond
teit van de politie positief worden beïnvloed, zo bleek van de drie kernfuncties van strategisch leiderschap
uit de interviews. (Boin e.a., 2003).
Negentig procent van de geënquêteerden geeft aan Uit de mix van onderzoeksmethoden is komen vast
van mening te zijn dat de wijkagent beter aanspreek- te staan dat er een relatie bestaat tussen het gebruik
baar is geworden door het gebruik van Twitter. Ook van Twitter en de beeldvorming over het gezag van
stellen de volgers dat de activiteiten van de politie en/ de politie. Op strategisch niveau is het van belang een
of wijkagent meer zichtbaar worden door Twitter en gezamenlijke kernwaarde te formuleren die iets zegt
dat de politie / wijkagent adequaat reageert op de pro- over wie of wat de politie wil zijn. Verbinding en nabij-
blematiek in de wijk. heid worden gezien als belangrijke kernwaarden van
Uit de enquête blijkt tevens dat de reacties van de de politie. Dicht bij de burger zijn is essentieel voor de
volgers overwegend positief zijn over de interactie met politie. Twitter is daarbij een middel om die verbinding
de wijkagent. Met name door het delen van informatie en nabijheid vorm te geven. Social media kan worden
via Twitter wordt de politie als meer zichtbaar ervaren gezien als een extensie van de “traditionele” publieke
door de volger. In de interactie via Twitter gaat het dik- ruimte. In deze “nieuwe” publieke ruimte wordt vooral
wijls (impliciet) over de vijf gezagsgronden. Een groot door de jongere generaties gecommuniceerd. De politie
aantal volgers heeft behoefte aan meer informatie van moet dus wel mee in het gebruik van Twitter om ook
de politie. Gesteld kan worden dat via twitterberichten dáár contact - verbinding en nabijheid - te organiseren.
waarin de volger wordt geïnformeerd over feitelijk De sleuteltermen verbinding en nabijheid veronderstel-
politiewerk de gezagsgronden het best in positieve zin len een politie die zich manifesteert in de haarvaten
kunnen worden beïnvloed. Echter, expliciet daarnaar van de meer lokale netwerken. Er bestaat behoefte aan
gevraagd, hebben de geënquêteerde volgers overigens een landelijk gedeelde visie die onderschrijft dat social
niet de overtuiging dat Twitter de beeldvorming over media, Twitter, ingezet moet worden om de respon-
het gezag van de politie beïnvloedt. De verklaring siviteit op lokaal niveau via die “nieuwe” publieke
hiervoor kan zijn dat er sprake is van een “definition ruimte vorm te geven. Tegelijkertijd zal er zo beperkt
gap” wat betreft politiegezag, tussen geënquêteerde mogelijk sturingskracht van strategisch leidinggeven-
volgers en de onderzoekers. den ingezet moeten worden. Het gebruik van Twitter
We concluderen dat het gebruik van Twitter door de zal door strategisch politieleidinggevenden moeten
wijkagenten met name een positieve invloed heeft op worden toevertrouwd aan de gebruikers. De intrinsiek
de beeldvorming over de gezagsgronden aanspreek- gemotiveerde, alerte, professionele politieagent, opdat
baarheid, zichtbaarheid en effectiviteit. Dit blijkt zowel deze maatwerk kan bieden als het gaat om nabijheid
uit de inhoudsanalyse als uit de interviews en wordt zoeken en verbinding maken met de burger. Twitter is
bevestigd in de enquête. daar een middel voor. De opdracht voor strategisch poli-
Een interessante notie tenslotte is dat door het contact tieleidinggevenden ligt veel meer in het werken aan de
tussen de wijkagent en zijn volgers op Twitter de cultuur in de organisatie. Dus ruimte maken en geven
wijkagent ook letterlijk meer wordt herkend op straat. aan de ontwikkelingen en het wegnemen van scepsis en
De relatie tussen volger en wijkagent blijft klaarblij- angsten rondom het gebruik van social media.
kelijk niet steken in de wereld van social media maar
verplaatst zich naar de “echte wereld”.
68 Politie, Twitter en gezag

71. 6.3 Beantwoording centrale vraag zichtbaarheid, herkenbaarheid, aanspreekbaarheid, be-
reikbaarheid en effectiviteit. Als de beeldvorming van
Wat is het effect van het gebruik van Twitter de burger bepalend is voor de mate waarin de politie
door wijkagenten op de beeldvorming over als gezaghebbend wordt ervaren, dan dient de politie
het gezag van de politie, hoe kan dit worden werk te maken van beïnvloeding van die beeldvorming.
verklaard en welke consequenties heeft dit
voor strategisch politieleiderschap? De feitelijke effecten van het gebruik van Twitter op de
beeldvorming over het gezag van de politie blijken uit
De hoofdvraag kan beantwoord worden door de deel- de beschreven en toegepaste onderzoeksmethoden en
vragen in samenhang te bezien. zijn positief te noemen. Volgers vinden hun wijkagent
Met behulp van Twitter zijn wijkagenten in staat een makkelijker en beter aanspreekbaar door het gebruik
beeld te “framen” over het gezag van de politie. De van Twitter en achten de wijkagent, tot hun grote
wijkagent bepaalt zelfstandig de wijze waarop hij een tevredenheid, meer benaderbaar. Dit sluit aan bij het
bericht “neer wil zetten”. De wijkagent “timed”, for- belang dat de leden van de focusgroep hechten aan
muleert en communiceert op een zodanige wijze opdat de nabijheid en de verbinding van de politie met de
de volger meer vanuit het perspectief van de wijkagent (lokale) samenleving.
naar de werkelijkheid gaat kijken. In de “twitter- Dat de zichtbaarheid vergroot wordt blijkt vooral uit de
stroom” worden de verschillende “frames” of beelden enquête en wordt bevestigd door de ervaringen van de
veelal achter elkaar gezet en met elkaar in verband wijkagenten zelf. Ze krijgen positieve reacties op hun
gebracht. Dit proces van “frame alignment” versterkt tweets en het aantal volgers groeit gestaag. De geën-
het effect en de invloed waarmee twitterberichten de quêteerden waarderen vooral de berichten over de ac-
blik op de werkelijkheid van de volgers beïnvloedt. Als tiviteiten van de wijkagent. De volgers stellen hierdoor
het gaat om beïnvloeding van de beeldvorming (ten meer inzicht te krijgen in het werk van de politie en de
aanzien van het gezag van de politie) dan is intensieve wijkagent. Dit sluit naadloos aan op de focusgroep die
interactie cruciaal. Door de laagdrempeligheid (ieder- van mening is dat de burgers een actieve politie in hun
een heeft toegang) en de grote expansiekracht veroor- wijk willen; een politie die participeert in de (netwerk)
zaakt Twitter deze intensieve interactie. Via “framing”, samenleving.
framesetting, “frame alignment” en intensieve interac-
tie komt het proces van beeldvorming tot stand. Ook de beeldvorming over de effectiviteit van de politie
Met Twitter is de politie dus in staat het proces van wordt positief beinvloed door het gebruik van Twitter
beeldvorming ten aanzien van haar gezag te beïnvloe- door de wijkagent. Met de tweets kunnen de wijkagen-
den. Op deze manier verkrijgt de politie discursieve ten concreet en direct laten zien wat de politie in de
macht ten opzichte van de volgers / de burgers en wijk doet en welke resultaten er geboekt worden. Ook
kan het beeld over het gezag van de politie worden wordt er actuele informatie uitgewisseld tussen de
“geframed”. De politie kan namelijk door de specifieke wijkagent en zijn volgers; hierdoor dragen de volgers
eigenschappen van Twitter sterke invloed uitoefenen / burgers (indirect) bij aan het politiewerk in de wijk.
op de keuze van de nieuwsonderwerpen die via Twit- De wijkagent bereikt met zijn tweets een grote schare
ter worden gecommuniceerd. Daarnaast biedt het volgers van diverse achtergrond en komaf en daarmee
de politie de mogelijkheid om invloed uit te oefenen een verscheidenheid aan doelgroepen: wijkbewoners,
op de discussie die via Twitter over die onderwerpen bestuurders, lokale ondernemers, politici, wetenschap-
wordt gevoerd. pers, journalisten en andere hulpverleners.
Een cruciale voorwaarde om gezag te verkrijgen is dat Twitter is daarmee een geschikt medium om de burgers
de politie aansluit bij de heersende waarden die in de / volgers meer bij het politiewerk te betrekken en zo de
samenleving gelden ten aanzien van een gezagheb- beeldvorming over het gezag van de politie te beïnvloe-
bende politie. Gezag is namelijk niet iets dat de politie den. Kortom, met Twitter kan de politie laten zien dat
van zichzelf heeft of kan afdwingen vanuit de tradi- zij aansluit bij de beelden en de waarden die er bestaan
tionele gezagsgronden. Haar gezag moet zij toebe- in de samenleving ten aanzien van een gezaghebbende
deeld krijgen vanuit de samenleving. De heersende politie.
waarden in de samenleving over politiegezag zijn:
Politie, Twitter en gezag 69

72. Voor politieleiders op strategisch niveau betekent dit 6.4 Aanbevelingen
dat invulling gegeven moet worden aan de diplo-
matieke functie van strategisch leiderschap door een Hieronder is een aantal aanbevelingen beschreven
heldere visie te formuleren over wie of wat de politie naar aanleiding van dit onderzoek. De aanbevelingen
wil zijn. Daarnaast mag van strategisch leidinggeven- zijn geformuleerd tegen de achtergrond van de drie
den worden verwacht dat ze de politieorganisatie kernfuncties van strategisch leiderschap: beleidsmatig,
stimuleren om deze visie uit te dragen, ook met behulp organisatorisch en diplomatiek (Boin e.a., 2003).
van social media, waaronder Twitter. De politie ontleent
haar bestaansrecht (en daarmee haar gezag) immers • Uit de interviews met de wijkagenten en uit diverse
aan intensieve interactie met de burger tot in de richtlijnen en beleidsnotities komt een beeld naar
haarvaten van de netwerksamenleving. Tegelijkertijd voren van terughoudendheid, angst en scepsis wat
zal strategisch leiderschap zich in dit verband moe- het gebruik van Twitter aangaat. Om optimaal en
ten laten kenmerken door een zo beperkt mogelijke adequaat Twitter te kunnen inzetten zal een orga-
sturingskracht. De ontwikkeling van het gebruik nisatiecultuur nagestreefd moeten worden waarin
van Twitter zal moeten worden overgelaten aan de ruimte is om het gebruik van social media, Twitter,
gebruikers zelf. Het wezenskenmerk van social media, verder te ontwikkelen.
en dus ook van Twitter, is namelijk dat het laagdrem-
pelig is, tot interactie leidt, expansieve kracht kent • Twitter ontstaat en bestaat door de bijdrage van
en zich voortdurend en snel ontwikkelt. Dit verhoudt velen. Het is een vanuit zichzelf, van binnenuit,
zich niet goed tot een sterke sturing van bovenaf. Het ontwikkelend medium. Een medium dat zich niet
dient zichzelf te vormen door een bijdrage van allen. laat kenmerken door grenzen. Juist de onbegrensd-
Strategisch politieleidinggevenden zullen de angst en heid is een kenmerk van Twitter. Dit aan banden
scepsis in de organisatie ten aanzien van het gebruik leggen amputeert Twitter als het ware van zijn
van Twitter moeten wegnemen. Het gaat juist om het kracht. Formuleer daarom geen strak beleid voor
geven van ruimte aan de verdere ontwikkelingen van het gebruik van Twitter. Zeker niet wat de inhoud
het gebruik van social media in het algemeen en Twitter van de twitterberichten betreft. Maak medewerkers
in het bijzonder. wel bewust van de pro’s en contra’s van het gebruik
van social media. Laat de ontwikkeling van het ge-
Samenvattend kan gesteld worden dat de beeldvor- bruik van Twitter verder over aan de gebruikers zelf,
ming over het gezag van de politie positief wordt omdat dit aansluit bij het wezenskenmerk van social
beïnvloed door het gebruik van Twitter door wijkagen- media.
ten. Het twitteren is een middel om de beelden over de
politie te “framen” en om de verbinding en nabijheid • De politie heeft geen gezag van zichzelf en kan dat
op lokaal niveau vorm te geven, in samenhang met ook niet afdwingen vanuit de traditionele gezags-
het klassieke / fysieke contact in de wijk. Dit is een gronden. Gezag wordt de politie toebedeeld vanuit
versterkend proces voor het politiegezag. De verdere het beeld dat de samenleving heeft van een gezag-
ontwikkeling van het gebruik van social media in het hebbende politie. Hiervan zal de politie zich op alle
politiewerk vraagt van de strategisch leidinggevenden niveaus bewust moeten zijn. Formuleer daarom (bij
invulling van de diplomatieke functie. Zij moeten de voorkeur op landelijk niveau) wie of wat de politie
professie bovenal faciliteren en ruimte geven. Geen wil zijn, aansluitend op de waarden / beelden die er
krampachtige sturing van bovenaf, want dat werkt de in de samenleving bestaan ten aanzien van politie-
ontwikkeling tegen. gezag. En organiseer dat dat adequaat en professio-
neel via onder meer social media wordt uitgedragen.
• De burger heeft meer behoefte aan informatie van
de politie. Het gaat dan om informatie die direct
raakt aan de het dagelijkse leven van de burger in
de lokale netwerksamenleving; de wijk, de buurt.
Bovendien heeft de politie die informatie vanuit
70 Politie, Twitter en gezag

73. het lokale niveau ook nodig. Richt daarom vanuit passen van Twitter. Het medium leent zich niet voor
het besef dat de politie het vertrouwen en de eenrichtingsverkeer, maar vereist een actief contact met
informatie van de burger nodig heeft, het gebruik de geïnteresseerde en betrokken volgers. Interactie is
van Twitter vooral op de lokale netwerksamenle- daarmee de belangrijkste factor om aan gezag te win-
ving. Daar is de interactie met de burger het meest nen. Wij sluiten niet uit dat een actieve wijkagent die
intensief en dus het effect van de beeldvorming op met zijn tweets en reacties een groot aantal volgers uit
het gezag van de politie het grootst. verschillende relevante doelgroepen aan zich weet te
binden, meer effect sorteert in “de buitenwereld” dan
• Twitter is een relatief nieuw medium. Social media een districts- of korpschef.
zijn iets van jongere generaties. Twitter is snel,
makkelijk toegankelijk voor iedereen en het onder-
scheidt zich door een specifiek taalgebruik. Voor
velen maakt het onderdeel uit van het dagelijkse
leven. Echter, lang niet voor iedereen. Communi-
catie is maatwerk, en al helemaal als het dient om
de beeldvorming te beïnvloeden. Gebruik daarom
Twitter doelgericht voor specifieke doelgroepen en
niet als een “one size fits all” communicatiemiddel.
Stimuleer het bouwen aan online relaties, maar
organiseer dat in samenhang met fysiek contact in
de lokale netwerksamenleving (de wijk).
• De combinatie van twittercontact en fysiek contact
geeft de burger het gevoel betrokken te zijn bij het
politiewerk. Dit zorgt voor een gecommitteerde
burger die de politie gezag toekent.
• Om de gezagsgronden van de politie positief te
kunnen beïnvloeden zal de politie zich moeten
laten zien. Vooral door intensieve interactie met de
burger in de samenleving. Twitter stelt de politie
in staat positie in te nemen dicht bij de burger. De
drempel voor het contact met de politie wordt,
door de eigenschappen van Twitter, voor de burger
daardoor erg laag. Bewaak daarin goed de balans.
Gezag bestaat óók bij de gratie van afstand.
Uit ons onderzoek blijkt dat Twitter een middel is om
de beelden over het gezag van de politie positief te
beïnvloeden. Twitter heeft natuurlijk ook negatieve
kanten; een onjuist of onbedoeld bericht kan door het
karakter van het medium snel en grote (imago)schade
aanrichten. Juist van deze effecten lijkt de politielei-
ding zich bewust. Het is essentieel om vooral de kansen
van social media te zien zonder de “scherpe kantjes” uit
het oog te verliezen. Social media zijn er en zullen naar
verwachting een dominante positie blijven innemen in
de samenleving.
Interactie is een voorwaarde voor het succesvol toe-
Politie, Twitter en gezag 71

74. 72 Politie, Twitter en gezag

75. Literatuur
Aalberts, C. & Kreijveld, M. (2011) Veel gekwetter, weinig wol. De inzet van sociale media door overheid, politiek en
burgers, Den Haag: SDU uitgevers
Adoni, H. & Mane, S. (1984) Media and the social construction of reality, toward an integration of theory and re-
search, In: Communication Research 11-3, p. 325
Amabile, T.M. & Khaire M. (2008) Creativity and the role of the leader, chpt: Growth. Harvard Business Review, Oct.
2008
Baarda, D.B. (2007) Basisboek Methoden en Technieken, Groningen: Noordhoff uitgevers
Bekkers, V.J.J.M. e.a. (2009) De virtuele lont in het kruitvat, Den Haag: Lemma
Bekkers, V.J.J.M., Edwards, A.R., Moody, R.F.I. & Beunders, H.J.G. (2008) New media, micro-mobilization and political
agenda setting: how young people have used web 2.0 to change the education agenda in the Netherlands. Confe-
rence: EGPA 2008 Permanent Study Group ICT and public administration: Rotterdam (3-5 september 2008)
Berger, P.L. & Luckmann, Th. (1966) The Social Construction of Reality, Harmondsworth: Penguin books
Berlo, Van D., (2008) Ambtenaars 2.0. Nieuwe ideeën en praktische tips om te werken aan een overheid 2.0, Den
Haag: Media Groep
Berlo, Van D., (2009) Ambtenaars 2.0. Actiepunten om te werken aan een overheid 2.0, Den Haag: Media Groep
Beunders, H.J.G. & Muller, E. (2005) Politie en media, feiten, fictie en imagopolitiek, Politie en Wetenschap, Zeist:
Kerkebosch
Boer, C. de & Brennecke, S. (2009) Media en publiek, zesde, herziene druk, Amsterdam: Boom
Boin, R.A., Torre, E.J van der & Hart, P. ‘t (2003) Blauwe Bazen, Apeldoorn: Politie en Wetenschap
Bos, J., Veen, M. van der, Turk, K. (2010) Twitter in crisiscommunicatie. Een onderzoek naar de mogelijkheden van het
gebruik van Twitter tijdens crises, COT Instituut voor Veiligheids- en crisismanagement en Aon Company
Bovens, M.A.P. (2003) De Digitale republiek, Amsterdam: Amsterdam university Press
Bovens M.A.P., ‘t Hart P., Van Twist M.J.W. (2007) Openbaar bestuur; beleid, organisatie en politiek, Deventer: Kluwer
Boulos, K.M.N. & Wheeler, S. (2007) The emerging Web 2.0 social software: an enabling suite of sociable technologies
in health and healthcare education, Health Information and Libraries Journal, Vol. 24, no. 1
Castells, M. (2009) Communication power, Oxford: University Press
Cobb, R.W. & Elder C.D. (1972) Participation in American Politics: The Dynamics of Agenda-Building, Baltimore: The
John Hopkins University Press
Deutschmann, P. & Danielson, W. (1960) Diffusion of knowledge of the major news story, Journalism Quarterly, 37, pp.
345-358
Ebner, M. & Schiefner, M. (2008) Microblogging – more than fun? In “Proceding of IADIS Mobile Learning Conference
2008” pp. 155-159
Entman, R.M. (1993) Framing: toward clarification of a fractured paradigm. Journal of Communication, 43 (4) pp. 51-
58
Fijnaut, C.J.C.F., e.a. (2007) Politie. Studies over haar werking en organisatie, Deventer: Kluwer
Politie, Twitter en gezag 73

76. Frissen, P.H.A. (2007) De staat van verschil, Amsterdam: Van Gennep
Frissen, V., Staden, M. van, Huijboom, N., Kotterink, B., Huveneers, S., Kuipers, M., e.a. (2008) Naar een “User Genera-
ted State?” De impact van nieuwe media voor overheid en openbaar bestuur; Delft, TNO Informatie- en communica-
tietechnologie
Hajer, M.A. & Lawes, D. (2006) Ordering through discourse. In R. Goodin, M. Rein & M. Moran (Eds.), Handbook of
Public Policy pp. 250-268, Oxford: Oxford University Press
Hartog D.N. den, Muijen, J.J. van, Koopman, P.C. (1996), Journal of Leadership and organizational studies. Vol. 3, 4
pp. 68-83
Hartog D.N. den, Koopman, P.C., Muijen, J.J. van (1997) Leiderschap en machtsuitoefening in organisaties: Inspireren,
ruilen en consulteren. Gedrag en Organisatie, Schoonhoven: Academic Service
Hawking, S.W. (1988) A brief history of time, Bantam books
Heider, F. (1958) The psychology of interpersonal relations. New York: John Wiley & Sons
Heifetz, R.H. (1994) Leadership without easy answers. Cambridge Mass. London, England: The Belknap press of Har-
vard University Press
Hoogenboom, B. (2006) Operationele betrokkenheid: prestatiesturing en bedrijfsvoering Nederlandse politie. Den
Haag: Elsevier
Java, A., Finin, T., Song, X., Tseng, B., (2007) Why we Twitter: Understanding microblogging Usage and Communities;
gepubliceerd in “Proceedings of the 9th WebKDD and 1st SNA-KDD 2007 workshop on Web mining and social net-
work analysis”, augustus 2007
Juran, J.M. (1992) Kwaliteitsmanagement – plannen, besturen, verbeteren. Deventer: Wolters Kluwer
Jong, M.J. de (1997) Grootmeesters van de sociologie, Den Haag: Boom
Koeleman, H. (2009) Twitteren op je werk en andere mogelijkheden van social media voor interne communicatie,
Deventer: Kluwer
Lanting, M. (2010) Connect, De impact van sociale netwerken op organisaties en leiderschap, Business Contact
Lipsman, A. (2009) Changing demographics of Twitter; van het blog: http://blog.comscore.com/2009/09/changing_de-
mographics_of_twitter.html
Nationaal Crisiscentrum (2010) Social media en crisiscommunicatie, literatuuronderzoek
Loon, E.J.P. van (2006) Het geheim van de leider. Zoektocht naar essentie, Assen: Koninklijke van Gorcum
Maeseele, P.A. (2003) Cultivatie en de Sociale constructie van de Realiteit, Gent: Universiteit Gent (licentiaatsthesis)
Manning, P.K. (1977) Police work: The social organization of policing, Cambridge Mass.: MIT Press
Meershoek, A.J.J. (2000) hoofdstuk: Blauw, blauw: Het tanende gezag van de politie, in: Het gezag van de politie,
Dordrecht: SMVP
Merton, R.K. (1967) Social Theory and Social Structure, New York: Free Press
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2005), Rapport: Actieve Wederkerigheid
Mintzberg, H. (2010) Managing, San Francisco: Berret – Koehler Publishers Inc.
Moyaert, P. (2007) Godsdienst als symbolische praktijk, Amsterdam: SUN
Stoker, J.J. & Kolk N.J. (2003) Grip op leiderschap. Toegankelijke modellen en praktische inzichten, Deventer: Kluwer.
Zaltbommel: INK
Noordegraaf, M. (2008) Management in het publieke domein, Bussum: Coutinho
Pirsig, R.M. (1974) Zen and the Art of Motorcycle Maintenance: An Inquiry into Values
Riele, S. te (2002) Vertekening door non-respons. Hoe nauwkeurig zijn de
uitkomsten van persoonsenquêtes? CBS
Servaes, J. & Tonnaer, C. (1992) De Nieuwsmarkt. Vorm en inhoud van de internationale berichtgeving, Groningen:
Wolters-Noordhoff
Snow, D.A. & R.D. Benford (1988) Ideology, frame resonance, and participant mobilization, In B. Klandermans, H.P.
Kriesi & S. Tarrow (Eds), International Social Movement Research 1 pp. 197-217, Greenwich: JAI
Snow, D.A., Rochford, E.B., Worden, S.K. & Benford, R.D. (1986) Frame Alignment Processes, Micromobilization, and
Movement Participation, American Sociological Review, 51 pp. 464-481
Sprenger, C. (2005) Sociaal-constructivisme: een verbindend kader, In: Opleiden en Ontwikkeling, nr.6 2005 pp. 11-15
74 Politie, Twitter en gezag

77. Street, J. (2001) Mass media, politics and democracy, Houndsmills: Palgrave
Stuurgroep Internetstrategie van de Nederlandse politie (2010) De politie Online
Suchman, M.C. (1995) Managing Legitimacy: Strategic and Institutional approaches, The Academy of Managment
Review, nr. 20, pp. 578-603
Surowiecki, J. (2004) The wisdom of crowds, Anchor Books
Terpstra, J. (2010) Het Veiligheidscomplex, Den Haag: Boom
Theorieën van Thomas Hobbes, John Locke & Jean Jacques Rousseau uit: Tijdschrift voor de politie. 2008, jrg. 70 pp.
22-26
Thomas, W.I. (1928) The Methodology of Behavior Study, The Child in America: Behavior Problems and Programs, p.
572. New York: Knopf
Thiel, S. van (2010) Bestuurskundig onderzoek, Bussum: Coutinho
Thompson, J.B. (1995) The media and modernity. A social theory of the media, Cambridge: Polity Press
Twist, M.J.W. van, (2010) Over (on)macht en (on)behagen in de beleidsadvisering, Den Haag: Lemma
Twist, M.J.W. van, e.a. (2010) Figureren in het verhaal van de ander, Den Haag: NSOB
Tyler, T.R. (2004) Enhancing police legitimacy. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, p.
87
Vlist, T.R. van der (1991) Leiderschap in organisaties. Den Haag: Boom
Weber, M. (1947) The Theory of Social and Economic Organization, New York: The free Press
Weick, K. (1969) The Social Psychology of Organizing, Reading, MA: Addison-Wesley
Zijderveld, A.C. (1985) De dynamiek van het gezag, Den Haag: VUGA
Politie, Twitter en gezag 75

78. 76 Politie, Twitter en gezag

79. Bijlagen
1. Matrix selectie wijkagenten
2. Turflijst inhoudsanalyse tweets WijkagentSassem
3. Turflijst inhoudsanalyse tweets PRRGrootenboer
4. Tweets WijkagentSassem 1 juni t/m 14 juni 2011
5. Tweets PRRGrootenboer 1 juni t/m 14 juni 2011
6. Lijst @mentions WijkagentSassem 1 juni t/m 14 juni 2011
7. Lijst @mentions PRRGrootenboer 1 juni t/m 14 juni 2011
8. Analyse / topiclijst interviews
9. Factsheet focusgroep
Politie, Twitter en gezag 77

80. 78 Politie, Twitter en gezag

81. Bijlage 1
Matrix keuze wijkagent (d.d. 9-6-2011)
Naam wijkagent Aantal tweets Aantal volgers Mate Relevantie Opmerking
in gesprek
PAA java knsm 998 402 +/- +/-
Polvaassenzw 2905 383 +/- -
polWwijkcentrum 1936 604 + +
WijkagLeidenMid 1055 737 +/- +/-
WijkagentSassem 2327 1126 ++ ++
WijkagVoorhout 1228 622 +/- +/-
wa tilbwest05 1944 426 + + 2 wijkagenten voor
1 gebied met 1 account
PRRGrootenboer 2849 1356 ++ ++
wijkag votulast 810 716 ? ? Geen tweets in juni 2011
wijkagut zuilen 735 891 ? ? Geen tweets in juni 2011
Politie, Twitter en gezag 79

82. 80 Politie, Twitter en gezag

83. Bijlage 2
Turflijst inhoudsanalyse WijkagentSassem
1. Hoe komt een tweet tot stand?
Betreft: het onderzoeken van de discursieve macht van de wijkagent;
hij kan met een tweet een beeld of kader verspreiden onder zijn volgers en/of nieuws maken. Gemeten wordt hoe een tweet tot
stand komt.
Tweet nr Datum Autonoom: Reactief: n.a.v. Reactief: n.a.v.
start door een incident een tweet
de wijkagent in de wijk of @mention
van een ander
1 01-06-2011 1
2 03-06-2011 1
3 03-06-2011 1
4 03-06-3011 1
5 03-06-2011 1
6 03-06-2011 1
7 03-06-2011 1
8 03-06-2011 1
9 03-06-2011 1
10 03-06-2011 1
11 03-06-2011 1
12 03-06-2011 1
13 03-06-2011 1
14 03-06-2011 1
15 04-06-2011 1
16 05-06-2011 1
17 06-06-2011 1
18 06-06-2011 1
19 06-06-2011 1
20 06-06-2011 1
21 06-06-2011 1
22 06-06-2011 1
23 07-06-2011 1
24 07-06-2011 1
25 07-06-2011 1
26 07-06-2011 1
27 07-06-2011 1
Politie, Twitter en gezag 81

84. Tweet nr Datum Autonoom: Reactief: n.a.v. Reactief: n.a.v.
start door een incident een tweet
de wijkagent in de wijk of @mention
van een ander
28 07-06-2011 1
29 07-06-2011 1
30 07-06-2011 1
31 07-06-2011 1
32 07-06-2011 1
33 07-06-2011 1
34 07-06-2011 1
35 07-06-2011 1
36 07-06-2011 1
37 08-06-2011 1
38 08-06-2011 1
39 08-06-2011 1
40 08-06-2011 1
41 08-06-2011 1
42 08-06-2011 1
43 08-06-2011 1
44 08-06-2011 1
45 08-06-2011 1
46 09-06-2011 1
47 09-06-2011 1
48 09-06-2011 1
49 09-06-2011 1
50 09-06-2011 1
51 09-06-2011 1
52 09-06-2011 1
53 09-06-2011 1
54 09-06-2011 1
55 09-06-2011 1
56 09-06-2011 1
57 09-06-2011 1
58 10-06-2011 1
59 10-06-2011 1
60 10-06-2011 1
61 10-06-2011 1
62 10-06-2011 1
63 10-06-2011 1
64 11-06-2011 1
65 11-06-2011 1
66 12-06-2011 1
67 14-06-2011 1
68 14-06-2011 1
69 14-06-2011 1
totaal 9 7 53
82 Politie, Twitter en gezag

85. 2. Waarover gaan de tweets?
De wijkagent doet aan framebuilding met het verzenden van een tweet; hij selecteert welk nieuws belangrijk is en bepaalt het kader
en de aspecten die bij de behandeling van het onderwerp in zijn tweet benadrukt worden met bijvoorbeeld een hashtag (# teken).
Waarover gaat de tweet; over algemene onderwerpen of over gezag gerelateerde onderwerpen?
Algemene onderwerpen Gezag gerelateerde onderwerpen
Tweet Pers- Preventie Getuigen- Info uit Overige Bereik- Aanspreek- Zichtbaar- Herken- Effec-
nr. bericht- oproep de wijk baar- baarheid heid baarheid tiviteit
info heid
1 1
2 1 1
3 1 1 1 1
4 1 1 1
5 1 1
6 1 1 1
7 1 1 1
8 1 1 1
9 1
10 1
11 1
12 1
13 1
14 1 1 1
15 1 1 1
16 1
17 1 1 1
18 1
19 1
20 1
21 1
22 1 1
23 1
24 1 1
25 1
26
27 1
28 1 1 1 1
29 1 1 1
30 1 1 1
31 1 1
32 1 1
33 1
34 1 1 1 1
35 1
36 1
37 1
38 1
Politie, Twitter en gezag 83

86. Algemene onderwerpen Gezag gerelateerde onderwerpen
Tweet Pers- Preventie Getuigen- Info uit Overige Bereik- Aanspreek- Zichtbaar- Herken- Effec-
nr. bericht- oproep de wijk baar- baarheid heid baarheid tiviteit
info heid
39 1 1 1
40 1 1 1
41 1
42 1
43 1
44 1
45 1
46 1 1 1
47 1 1
48 1 1 1
49 1
50 1 1 1
51 1
52 1 1 1 1
53 1 1
54 1 1 1
55 1
56 1
57 1
58 1 1 1
59 1 1
60 1
61 1
62 1 1
63 1
64 1
65 1
66 1
67 1
68 1
69 1
totaal 6 9 3 17 38 8 19 6 7 9
84 Politie, Twitter en gezag

87. 3. Is er sprake van “diagnostic”, “prognostic” of “motivational framing”
door de wijkagent in zijn tweets?
Is er in de tweet sprake van het identificeren en afbakenen van een bepaald feit of gebeurtenis als probleem, daarbij verwijzende
naar de oorzaken ervan of naar degene die schuldig is aan het ontstaan van het probleem (“diagnostic framing”)?
Of doet de wijkagent in zijn tweet voorstellen die mogelijkerwijs een oplossing kunnen bieden voor het probleem, alsmede welke
strategieën en tactieken vereist zijn om deze oplossing te laten werken (“prognostic framing”)?
Of is er in de tweet van de wijkagent sprake van “motivational framing”, hetgeen betrekking heeft op de activiteiten die nodig zijn
om mogelijke medestanders te verleiden om zich achter een bepaald doel te scharen?
(conform de theorie van Snow en Benford (1988))
Tweet Diagnostic Prognostic Motivational Als de tweet te duiden is als één van deze vormen van “framing”,
nr. framing framing framing gaat de tweet dan over één van de 5 gezags-gronden?
1 1
2 1 1
4 1 1
6 1 1
7 1 1
8 1 1
9 1
10 1
14 1 1
20 1
22 1
29 1 1
31 1
32 1
33 1
34 1 1
35 1
39 1 1
40 1 1
47 1
53 1
56 1
59 1
65 1
totaal 8 3 13 10
Politie, Twitter en gezag 85

88. 86 Politie, Twitter en gezag

89. Bijlage 3
Turflijst inhoudsanalyse PRRGrootenboer
1. Hoe komt een tweet tot stand?
Betreft: het onderzoeken van de discursieve macht van de wijkagent;
hij kan met een tweet een beeld of kader verspreiden onder zijn volgers en/of nieuws maken. Gemeten wordt hoe een tweet tot
stand komt.
Tweet nr Datum Autonoom: Reactief: n.a.v. Reactief: n.a.v.
start door een incident een tweet
de wijkagent in de wijk of @mention
van een ander
1 01-06-2011 1
2 01-06-2011 1
3 01-06-2011 1
4 01-06-2011 1
5 01-06-2011 1
6 01-06-2011 1
7 01-06-2011 1
8 01-06-2011 1
9 01-06-2011 1
10 01-06-2011 1
11 01-06-2011 1
12 01-06-2011 1
13 01-06-2011 1
14 01-06-2011 1
15 01-06-2011 1
16 01-06-2011 1
17 01-06-2011 1
18 01-06-2011 1
19 02-06-2011 1
20 03-06-2011 1
21 03-06-2011 1
22 03-06-2011 1
23 03-06-2011 1
24 03-06-2011 1
25 03-06-2011 1
26 03-06-2011 1
27 03-06-2011 1
Politie, Twitter en gezag 87

90. Tweet nr Datum Autonoom: Reactief: n.a.v. Reactief: n.a.v.
start door een incident een tweet
de wijkagent in de wijk of @mention
van een ander
28 03-06-2011 1
29 03-06-2011 1
30 03-06-2011 1
31 03-06-2011 1
32 03-06-2011 1
33 03-06-2011 1
34 03-06-2011 1
35 03-06-2011 1
36 03-06-2011 1
37 03-06-2011 1
38 03-06-2011 1
39 03-06-2011 1
40 03-06-2011 1
41 03-06-2011 1
42 04-06-2011 1
43 04-06-2011 1
44 04-06-2011 1
45 04-06-2011 1
46 04-06-2011 1
47 04-06-2011 1
48 04-06-2011 1
49 04-06-2011 1
50 04-06-2011 1
51 04-06-2011 1
52 04-06-2011 1
53 04-06-2011 1
54 04-06-2011 1
55 04-06-2011 1
56 04-06-2011 1
57 05-06-2011 1
58 05-06-2011 1
59 05-06-2011 1
60 05-06-2011 1
61 05-06-2011 1
62 05-06-2011 1
63 05-06-2011 1
64 05-06-2011 1
65 05-06-2011 1
66 05-06-2011 1
67 05-06-2011 1
68 05-06-2011 1
69 05-06-2011 1
70 05-06-2011 1
71 05-06-2011 1
72 05-06-2011 1
73 05-06-2011 1
88 Politie, Twitter en gezag

91. Tweet nr Datum Autonoom: Reactief: n.a.v. Reactief: n.a.v.
start door een incident een tweet
de wijkagent in de wijk of @mention
van een ander
74 05-06-2011 1
75 05-06-2011 1
76 05-06-2011 1
77 05-06-2011 1
78 05-06-2011 1
79 05-06-2011 1
80 05-06-2011 1
81 06-06-2011 1
82 06-06-2011 1
83 06-06-2011 1
84 06-06-2011 1
85 06-06-2011 1
86 06-06-2011 1
87 06-06-2011 1
88 06-06-2011 1
89 06-06-2011 1
90 06-06-2011 1
91 06-06-2011 1
92 06-06-2011 1
93 06-06-2011 1
94 06-06-2011 1
95 06-06-2011 1
96 06-06-2011 1
97 06-06-2011 1
98 07-06-2011 1
99 07-06-2011 1
100 07-06-2011 1
101 07-06-2011 1
102 07-06-2011 1
103 07-06-2011 1
104 07-06-2011 1
105 08-06-2011 1
106 08-06-2011 1
107 08-06-2011 1
108 08-06-2011 1
109 08-06-2011 1
110 08-06-2011 1
111 08-06-2011 1
112 09-06-2011 1
113 09-06-2011 1
114 09-06-2011 1
115 09-06-2011 1
116 10-06-2011 1
117 14-06-2011 1
118 14-06-2011 1
119 14-06-2011 1
Politie, Twitter en gezag 89

92. Tweet nr Datum Autonoom: Reactief: n.a.v. Reactief: n.a.v.
start door een incident een tweet
de wijkagent in de wijk of @mention
van een ander
120 14-06-2011 1
121 14-06-2011 1
totaal 28 55 38
90 Politie, Twitter en gezag

93. 2. Waarover gaan de tweets?
De wijkagent doet aan framebuilding met het verzenden van een tweet; hij selecteert welk nieuws belangrijk is en bepaalt het kader
en de aspecten die bij de behandeling van het onderwerp in zijn tweet benadrukt worden met bijvoorbeeld een hashtag (# teken).
Waarover gaat de tweet; over algemene onderwerpen of over gezag gerelateerde onderwerpen?
Algemene onderwerpen Gezag gerelateerde onderwerpen
Tweet Pers- Preventie Getuigen- Info uit Overige Bereik- Aanspreek- Zichtbaar- Herken- Effec-
nr. bericht- oproep de wijk baar- baarheid heid baarheid tiviteit
info heid
1 1 1
2 1 1
3 1
4 1
5 1
6 1 1
7 1
8 1
9 1 1
10 1 1 1
11 1
12 1 1
13 1
14 1 1
15 1
16 1 1
17 1 1
18 1 1
19 1
20 1 1 1
21 1
22 1
23 1 1
24 1 1
25 1 1
26 1
27 1 1
28 1 1
29 1 1
30 1 1 1
31 1
32 1 1
33 1 1
34 1 1
35 1 1
36 1 1
37 1 1
38 1
39 1 1
Politie, Twitter en gezag 91

94. Algemene onderwerpen Gezag gerelateerde onderwerpen
Tweet Pers- Preventie Getuigen- Info uit Overige Bereik- Aanspreek- Zichtbaar- Herken- Effec-
nr. bericht- oproep de wijk baar- baarheid heid baarheid tiviteit
info heid
40 1
41 1
42 1 1
43 1 1
44 1 1
45 1 1
46 1
47 1
48 1 1
49 1
50 1 1
51 1 1
52 1 1 1
53 1 1
54 1 1
55 1 1
56 1
57 1
58 1 1 1
59 1 1
60 1
61 1
62 1
63 1
64 1 1
65 1
66 1 1
67 1 1
68 1
69 1 1 1
70 1 1
71 1
72 1 1 1
73 1 1
74 1 1
75 1
76 1
77 1 1 1
78 1
79 1
80 1 1
81 1 1
82 1
83 1
84 1
92 Politie, Twitter en gezag

95. Algemene onderwerpen Gezag gerelateerde onderwerpen
Tweet Pers- Preventie Getuigen- Info uit Overige Bereik- Aanspreek- Zichtbaar- Herken- Effec-
nr. bericht- oproep de wijk baar- baarheid heid baarheid tiviteit
info heid
85 1
86 1
87 1 1 1 1
88 1 1 1
89 1 1
90 1 1
91 1
92 1
93 1
94 1
95 1 1
96 1
97 1 1
98 1
99 1
100 1
101 1
102 1
103 1
104 1 1
105 1
106 1
107 1 1
108 1 1
109 1
110 1
111 1 1 1 1
112 1
113 1
114 1
115 1 1
116 1 1
117 1
118 1
119 1
120 1 1 1
121 1
totaal 7 1 0 71 44 3 27 12 4 28
Politie, Twitter en gezag 93

96. 3. Is er sprake van “diagnostic”, “prognostic” of “motivational framing”
door de wijkagent in zijn tweets?
Is er in de tweet sprake van het identificeren en afbakenen van een bepaald feit of gebeurtenis als probleem, daarbij verwijzende
naar de oorzaken ervan of naar degene die schuldig is aan het ontstaan van het probleem (“diagnostic framing”)?
Of doet de wijkagent in zijn tweet voorstellen die mogelijkerwijs een oplossing kunnen bieden voor het probleem, alsmede welke
strategieën en tactieken vereist zijn om deze oplossing te laten werken (“prognostic framing”)?
Of is er in de tweet van de wijkagent sprake van “motivational framing”, hetgeen betrekking heeft op de activiteiten die nodig zijn
om mogelijke medestanders te verleiden om zich achter een bepaald doel te scharen?
(conform de theorie van Snow en Benford (1988))
Tweet Diagnostic Prognostic Motivational Als de tweet te duiden is als één van deze vormen van “framing”,
nr. framing framing framing gaat de tweet dan over één van de 5 gezags-gronden?
2 1
5 1
9 1
10 1 1
14 1
23 1
37 1 1
48 1 1
53 1 1
64 1 1
69 1 1
72 1 1
73 1 1
81 1 1
90 1
118 1 1
120 1 1
totaal 12 2 3 11
94 Politie, Twitter en gezag

97. Bijlage 4
Tweets WijkagentSassem 1 juni t/m 14 juni 2011
69 Rene_Arends Op dit moment schorsing in de 61 wijkagLeidenMid (3)gezicht en op armen.Heeft
OR. Het gaat over de plannen van de Dienst ook vaak een hazewindhond bij zich. RT please.
Informatie 14 Jun Favorite Undo Retweet Reply 10 Jun Favorite Undo Retweet Reply
68 ZwareJongens Opgepakt in de Marskwaker. 60 Twittttim Onderzoek gereed: Politie, Sociale
Terwijl er duidelijk op het bordje stond: “BE- Media en Integriteit. Iedereen bedankt voor bij-
ZEM STELEN”! Mét spatie dus! #flauwhoor 14 drage! Resultaat gaat naar HGL en HM. http://t.
Jun Favorite Undo Retweet Reply co/bAQDkOf 10 Jun Favorite Undo Retweet
Reply
67 Op naar Leiderdorp voor een overleg met de
korpsleiding / OR. We bespreken belangrijke 59 @Lisbeth_impie dat ligt eraan. Het hangen
zaken over en in het belang van HM en perso- opzich is niet strafbaar. Dat neemt niet weg dat
neel. 14 Jun Favorite Reply Delete het levensgevaarlijk is. 10 Jun Favorite Reply
Delete
66 Mss @niekstra? RT @ERICFINMAN Gezocht en
#dtv iemand die skeeler les kan geven rond 58 PolitieHM Vanochtend assisteerde een poli-
nieuw vennep. RT als je wilt :-) 12 Jun Favorite tiehelicopter bij een onderzoek naar mogelijke
Reply Delete brandstichtingen in Leiden; nadere informatie
volgt. 10 Jun Favorite Undo Retweet Reply
65 @Riesij @HotelBoerhaave is het handig om je
vakantie te melden op twitter? @inbreker leest 57 @fransnederstigt @jwvdvijver nou dan mag het
ook mee. 11 Jun Favorite Reply Delete wel wat overzichtelijker haha. Succes nog even.
9 Jun Favorite Reply Delete
64 @Twittttim ik ben heel benieuwd. 11 Jun Favo-
rite Reply Delete 56 @jwvdvijver ik heb het idee dat jullie jezelf van
het werk houden. #twittergemeenteraad. 9 Jun
63 wijkagLeidenMid Voor ieder tussen Sassen- Favorite Reply Delete
heim en Leiden:Al meerdere keren is een man
zomaar bij een automobilist ingestapt en eist 55 Zie ondertussen mijn tijdslijn volstromen met
dan nr Leiden gereden (1) 10 Jun Favorite Undo Teylingse politici die elkaar verwijten maken
Retweet Reply over begrotingen... 9 Jun Favorite Reply Delete
62 wijkagLeidenMid (2)te worden!Trap er niet 54 Receptiedienst gebruikt voor een goed gesprek
in.Tot nu toe wil men geen aangifte doen. met twee inwoners. Nuttige zaken gehoord
Signalement:breed postuur.ong 1.70m,rond waar ik mee verder kan. Nu alles nog even op
gezicht,ong 43jr,exceem in z’n 10 Jun Favorite papier. 9 Jun Favorite Reply Delete
Undo Retweet Reply
Politie, Twitter en gezag 95

98. 53 @Nomit23 @Beanut83 Dat zou zomaar kunnen. 41 politieaa Met de 5 eurotruc weten criminelen
Belangrijkste is dat iedereen oplet en weet slinks een pinpas én de pincode te stelen. Het
dat dit soort mensen rondlopen 9 Jun Favorite werkt als volgt: http://ow.ly/5cXUz 8 Jun Favo-
Reply Delete rite Undo Retweet Reply
52 @Juut1971 Gaan we doen. 9 Jun Favorite Reply 40 @royalfleur Gaat erom dat er iets vernield is,
Delete niet wat. Ze moeten gewoon van jouw spullen
afblijven. Aangifte geeft ons een goed beeld. 8
51 Wie van mijn (vrouwelijke) volgers heeft wijze Jun Favorite Reply Delete
levenslessen? Schrijf een brief en win plaatsing
in een bijzonder Boek: http://t.co/6FyiFGX 9 Jun 39 @royalfleur aangifte doen. Kan via internet.
Favorite Reply Delete Misschien een getuigeoproep via twitter? Ik
retweet uiteraard 8 Jun Favorite Reply Delete
50 Nav diverse klachten nu aan het controleren
op de #zandsloot en #sassenheim. Is sinds kort 38 RvNetten Nou heb ik net de stemkastjes op
eenrichtingsweg. 9 Jun Favorite Reply Delete het #VNG jaarcongres even bekeken. Maar de
‘ja-mits’ en ‘nee-tenzij’ knoppen zitten er niet
49 @wesleyfriedhoff Dat gaan we daar al doen. op...... 8 Jun Favorite Undo Retweet Reply
War kan ik jou vinden? 9 Jun Favorite Reply
Delete 37 96-jarige vrouw bekent moord uit 1946: http://
twurl.nl/5tggp1 8 Jun Favorite Reply Delete
48 Op weg naar de #Akzo voor een kennismaking
met het nieuwe diensthoofd van de beveiliging 36 RT @TourDeJose @Wijkagentsassem ik vind het
aldaar. #Netwerk #onderhouden 9 Jun Favorite hysterisch grappig maar eigenlijk is het diep-
Reply Delete triest 7 Jun Favorite Reply Delete
47 Bezig met een zaak waarin een man heel #Sas- 35 Zit de slechtste chauffeur te kijken op #ned1.
senheim afloopt om geld te lenen. Leen niet Wat een drama. Ik zeg rijbewijs afpakken en
zomaar geld uit, trap niet in smoesjes! 9 Jun nooit meer teruggeven. #levensgevaarlijk.
Favorite Reply Delete #dacvn 7 Jun Favorite Reply Delete
46 Vandaag een late dienst ivm de avondopenstel- 34 bouwmuller @Wijkagentsassem een terechte
ling van bureau Sassenheim. #receptiedienst opsteker. Ben nog nooit zo goed op de hoogte
9 Jun Favorite Reply Delete gehouden van wel&wee in gemeente vanuit
politiekant. 7 Jun Favorite Undo Retweet Reply
45 @Takietaak werkt prima. Succes ermee 8 Jun
Favorite Reply Delete 33 @Stefbuurman tips zijn lastig geven. Zorg dat
je auto geen mooi en makkelijk doel is verlicht
44 @Takietaak everytrail 8 Jun Favorite Reply De- parkeren, geen waardevolle spullen. 7 Jun Favo-
lete rite Reply Delete
43 @JaapdeKok Dat is waar. ben benieuwd naar de 32 @Stefbuurman vingerafdrukken van een auto
uitkomsten 8 Jun Favorite Reply Delete nemen is bijna ondoenlijk gezien de vele afdruk-
ken die erop staan. 7 Jun Favorite Reply Delete
42 @JaapdeKok is dit het grootste probleem daar?
Oorzaak/gevolg. 8 Jun Favorite Reply Delete 31 Balen zeg, waar woon je? “@Stefbuurman voor
de 3e keer in een jaar auto opengebroken en
navi er uit. neem aan dat ik niet de enige ben? 7
Jun Favorite Reply Delete
96 Politie, Twitter en gezag

99. 30 RT @PolitieHM Voorhout, Noordwijk - Identiteit 19 http://m.nrc.nl/nieuws/2011/06/06/opstelten-
bekend van dode man langs spoor http://bit.ly/ kiest-nationale-politietop-er-moest-absoluut-
iPrL32 7 Jun Favorite Reply Delete vrouw-in-de-leiding/ 6 Jun Favorite Reply Delete
29 RT @san0707 Even een opsteker. http://bit.ly/ 18 RT @PolitieHM Sassenheim - Pas op voor zakken-
lJxIVk Social Media maken communicatie tussen rollers http://bit.ly/kK7lq2 6 Jun Favorite Reply
politie en burger gelijkwaardiger #goedbezig 7 Delete
Jun Favorite Reply Delete
17 BartZijp #Flitser” #Sassenheim Van Pallandlaan
28 Info? 0900-8844 RT @wijkagvoorhout in nacht nabij #A44 #Lisse #laser 6 Jun Favorite Undo
van vr op za in de volkstuinen van #Elstgeest Retweet Reply
#Voorhout kuikentjes gedood en kip gestolen.
RT! 7 Jun Favorite Reply Delete 16 sanderallegro GEZOCHT: wegens afzeggen spre-
ker is Amsterdamse senioren groep op zoek naar
27 @royalfleur ja, tot half 6 7 Jun Favorite Reply spreker over sociale media op di 7 juni 15:00
Delete uur in Amsterdam 5 Jun Favorite Undo Retweet
Reply
26 @royalfleur Ai. Das jammer. Zit in vergadering
in Leiderdorp. 7 Jun Favorite Reply Delete 15 PZHZVroegh Er zijn weer #nepgoudverkopers
aktief langs de #rijkswegen en bij #tankstations.
25 @royalfleur Lang zal ze leven in de Gloria! Trap er niet in en bel altijd 0900-8844. Graag
Gefeliciteerd! 7 Jun Favorite Reply Delete #RT 4 Jun Favorite Undo Retweet Reply
24 ZZPassistent Onze auto is vanacht #gestolen! 14 Helaas nog niet, hopelijk wil hij het wel in de
Een grijze renault megane (station). Kenteken toekomst. RT @Lisbeth_impie heeft wijkagent
08-FB-FD Omgeving Duiven. Plz. RT 7 Jun Favo- nwhout twitter? #jammer als dat er nog niet is 3
rite Undo Retweet Reply Jun Favorite Reply Delete
23 Na een leuk weekend waarin mijn zoon is 13 ‘Agent schiet twee mensen dood in Hoensbroek’
gedoopt en een gezellige bbq nu op weg naar - Binnenland - AD http://t.co/EugV4b4 via @
Leiderdorp voor de #ondernemingsraad. #me- AddThis 3 Jun Favorite Reply Delete
dezeggeschap 7 Jun Favorite Reply Delete
12 @DennisAtletiek Misschien @wijkagentLisse ?? 3
22 janwillemvdpol Knevel meldt bij KvdB dat de Jun Favorite Reply Delete
politie bij inbraken vaak te laks is. Ongefun-
deerde borrelpraat. Bah! Eigenlijk moet ik 11 @DennisAtletiek Morgen kan ik helaas niet. Veel
me niet meer ergeren... 6 Jun Favorite Undo succes met jullie recordpoging. 3 Jun Favorite
Retweet Reply Reply Delete
21 RT @M_Leeuwerink de spijker op zijn kop! RT @ 10 MijnDenkTank @BNRpeptalk Sommigen durven
police20 “Zit jij al op Facebook?” column 6 juni PolitieTweets niet op persoonlijke titel te ret-
www.smvp.nl. http://bit.ly/lLzWkJ #easycratie 6 weeten, bang voor repressailes. Zin of onzin? @
Jun Favorite Reply Delete wijkagentsassem 3 Jun Favorite Undo Retweet
Reply
20 rickdus Net item op #editieNL over in beeld
brengen inbrekers versus #privacy. Wat mij 9 @MijnDenkTank @BNRpeptalk Tja,is een gevoel
betreft verspeel je dat recht als je inbreekt! 6 dus kan het naar mijn mening nooit onzin zijn,
Jun Favorite Undo Retweet Reply repressailes gebeuren niet zo snel. #trendge-
voel? 3 Jun Favorite Reply Delete
Politie, Twitter en gezag 97

100. 8 @BNRpeptalk En het werkt! Veel volgers her-
kennen mij nu op straat als DE wijkagent van
het dorp en spreken mij aan. Doel bereikt. 3
Jun Favorite Reply Delete
7 @BNRpeptalk Vooral om mijn wijk in te lichten,
voor te lichten. Informatie brengen en halen en
gewoon de wijkagent leren kennen. Wat doe
ik! 3 Jun Favorite Reply Delete
6 Het is zelfs (inmiddels een belangrijk)onderdeel
van mijn werk! RT @BNRpeptalk Mag u twit-
teren op uw werk van de baas? 3 Jun Favorite
Reply Delete
5 Surveillance op de kaag. Druk met zeilboten
van scouting. Mooi! Ook veel boten van @
Tjardasassem http://yfrog.com/73idojj 3 Jun
Favorite Reply Delete
4 AlexFurious @Wijkagentsassem ik vind het al
goede zaak dat jullie op Twitter te vinden zijn!
Geeft toch wat inzicht in jullie activiteiten/
werkzaamheden 3 Jun Favorite Undo Retweet
Reply
3 Straks samen met de BOA van de gemeente
Teylingen voor controle de Kaag op. Ook dat
is natuurlijk mijn wijk.... 3 Jun Favorite Reply
Delete
2 Vanmorgen gesproken met een coordinator
jeugd. Onze concl. is toch wel dat we als politie
behoorlijk achterlopen qua digitale kennis/aan-
pak. 3 Jun Favorite Reply Delete
1 App helpt mensen in nood: http://twurl.
nl/2lt12t ; ik ben benieuwd of het werkt!?! 1
Jun Favorite Reply Delete
98 Politie, Twitter en gezag

101. Bijlage 5
Tweets PRRGrootenboer 1 juni t/m 14 juni 2011
121 timmietovenaar dan sijpelt het via hem wel 113 Met een driekanten doek een “schaatsverband”
naar beneden. Nog nieuwe dingen gehoord? aanleggen in juni! De leraar #BHV graaft diep in
11:35 PM Jun 14th via TwitBird in reply to tim- zijn geheugen. 3:35 PM Jun 9th via TwitBird
mietovenaar
112 Vandaag BHV cursus in #Dordrecht samen met
120 PRRberenschot Straatroof in Botu, dader(‘s) wijkagent Leo. Brandje blussen en EHBO. 8:59
vlak na de melding aangehouden. #wijkteam- AM Jun 9th via TwitBird
botu goed zichtbaar aanwezig! 6:33 PM Jun
14th via Twitter for iPhone Retweeted by you 111 ‘Social media maken communicatie tussen
politie en burger gelijkwaardiger’ - Commu-
119 @timmietovenaar ben benieuwd hoe het was. nicatie http://t.co/Jyc5NmW , met dank aan @
Was dat met externe partners? Of vanuit de AnalPoetNL 8:49 PM Jun 8th via Tweet Button
deelraad? 9:21 PM Jun 14th via TweetDeck in
reply to timmietovenaar 110 Eerste wedstrijd gelijk verloren. Wel goed, an-
ders worden de verwachtingen zo hoog. ;) 1:44
118 PRRVis Mooie en goede “strategische notitie PM Jun 8th via TwitBird
social media RR en ZHZ” gemaakt door @Su-
deplu e.a., vrijdag bespreken met Expertgroep. 109 Nu nog even ballen! #zandhappen - http://
Geeft energie! 1:00 PM Jun 14th via Twitter for moby.to/0l0hh1 12:54 PM Jun 8th via Mobypic-
BlackBerry® Retweeted by you ture
117 @MartinSpitholt heb ik gedaan... 3:56 PM Jun 108 Tijdens het rijden naar Ouddorp alle andere
14th via TweetDeck in reply to MartinSpitholt zaken gedaan. Lthg voor gezin 5 kinderen en
jeugdigen overleggen. 12:52 PM Jun 8th via
116 Een lang weekend vrij. Samen met @PZHZGroo- TwitBird
tenboer er op uit. In beide regio’s 0900-8844 of
112 bij spoed. #1politie 8:14 AM Jun 10th via 107 Aad en Leo van #Bouman en ik hebben jaren-
TwitBird lang samengewerkt als het om verslaafden ging
op de locatie Spanjaardstraat. Korte lijnen. 10:07
115 Toch nog even naar het werk. Een stuk op pa- AM Jun 8th via TwitBird
pier zetten over een gezin. Op verzoek van de
leiding. 8:21 PM Jun 9th via TwitBird 106 Afscheid van een ketenpartner Aad Sprokkereef
van het Leger des Heils. - http://moby.to/4k0xyv
114 Help mee levens redden! Op AED4.EU vind je 10:05 AM Jun 8th
de dichtstbijzijnde AED en kun je zelf AED’s 1
aanmelden - http://bit.ly/fvoBar 3:50 PM Jun 05 Ondanks mijn verlofaanvraag ivm een beachvol-
9th via AED4.EU for iPhone leybal toernooi vandaag toch nog 2 afspraken.
10:02 AM Jun 8th via TwitBird
Politie, Twitter en gezag 99

102. 104 @DriehoekBrigade welkom ik ben weer erg
benieuwd welke jongere dit is! Naast @Grosvos 92 Moeder wilt zoon met 4000 € aan boetes belo-
de volgende. Goed bezig! 11:48 PM Jun 7th via nen met een auto. “dan stopt hij met zeuren”.
TwitBird 6:29 PM Jun 6th via TwitBird
103 @TheWolt87 het is broer, vijf minuten ouder :) 91 Huisbaas aanmelden bij het pandenteam. -
11:44 PM Jun 7th via TwitBird http://moby.to/ov2oa0 5:20 PM Jun 6th via
Mobypicture
102 @timmietovenaar graag, maar is een langere
weg dan gedacht #iphone4 7:23 PM Jun 7th via 90 Ook even een andere gesignaleerde zoeken.
TweetDeck in reply to timmietovenaar Schrijnende leefsituatie #schiedamseweg -
http://moby.to/9jpw26 5:17 PM Jun 6th via
101 @pietertops GEFELICITEERD 7:22 PM Jun 7th via Mobypicture
TweetDeck in reply to pietertops
89 Gelijk langs een bewoonster waarvan haar zoon
100 Ik heb net “iPhone geen gevaar voor politie veel boetes heeft open staan. #bekeuring 5:15
en defensie” via @volkskrant gelezen. http://s. PM Jun 6th via TwitBird
vk.nl/2442646 4:21 PM Jun 7th via vk.nl mobile
88 Na de mail beantwoord te hebben op de fiets
99 @eijzelenberg ik weet niet of dat jouw boete er de wijk in. #bospolder - http://moby.to/5d7tdm
tussen zat ;) 4:04 PM Jun 7th via TwitBird 5:05 PM Jun 6th via Mobypicture
98 @fdirk klopt, heb er ook een belbericht over 87 politieRR Politie houdt alcoholcontrole http://
gekregen. Zie DM 12:25 AM Jun 7th via Twit- bit.ly/keo4iP 1:39 PM Jun 6th via twitter-
Bird in reply to fdirk feed Retweeted by you
97 Auto is getakeld en wordt veilig gesteld op 86 Altijd goed om een proefschrift toegestuurd te
sporen. 4 jongens zijn er uit gerend nl. - http:// krijgen. “dalende aantal verwijzingen HALT”
moby.to/wej4oq 11:31 PM Jun 6th via Mobypic- - http://moby.to/1yw5lj 4:43 PM Jun 6th via
ture Mobypicture
96 Soms denk je alles gezien te hebben. Joyriding, 85 Uiteraard wisten @prrberenschot wat er te
hoe krijg ik de auto weg. - http://moby.to/ halen is. Toch ook oprechte felicitaties hoor
lxlhph 11:07 PM Jun 6th via Mobypicture ;) - http://moby.to/zo8koo 2:27 PM Jun 6th via
Mobypicture
95 Zojuist meegekeken met een voorgeleiding.
Toetsen of verdachte rechtmatig is aangehou- 84 PRRberenschot 2 kanjers van het wijkteam
den. Chef v dienst is tevens hulpofficier van #bospoldertussendijken worden bevorderd tot
justitie. 10:01 PM Jun 6th via TwitBird hoofdagent. Even ons gezicht laten zien. #trots
1:35 PM Jun 6th via Twitter for iPhone Retwee-
94 PRRTeamLoverboy Dit team is druk bezig ted by you
om de daders die gebruik te maken van de
loverboy-methodiek op te sporen in de regio 83 Pleinactiviteiten op het plein dr Woltjerschool.
Rotterdam #loverboys # politie 2:49 PM Jun 6th Dat is beter dan klimmen op het dakpark. -
via web Retweeted by you and 7 others http://moby.to/kgaf4u 1:35 PM Jun 6th via
Mobypicture
93 Ook even bijpraten met de chef van dienst cq
projectleider twitter op Marconiplein. 8:45 PM
Jun 6th via TwitBird
100 Politie, Twitter en gezag

103. 82 @PZHZGrootenboer bij ons was een poging 71 Vader schuift verantwoordelijkheid door naar
suïcide, bleek op de 1e etage op het balkon te omgeving, school en blackberry. Ook gelijk een
zitten, genietend van een ijsje. #tegenstellin- corrigerende tik aan zoon waar ik bij sta. 10:24
gen 9:52 AM Jun 6th via TwitBird PM Jun 5th via TwitBird
81 Ruud_Bakker Sterke daling auto- en wonin- 70 Had ik net een jongen (13 jaar) thuis gebracht.
ginbraken door o.a. persoonsgerichte aanpak Zie ik hem nu al weer fietsen door de wijk. “ik
veelplegers http://bit.ly/mtFpki #Paretoprincipe zoek mijn moeder”. #zorgmelding 10:22 PM Jun
#in 7:59 AM Jun 6th via TweetDeck Retweeted 5th via TwitBird
by you and 7 others
69 Nog even alle pleinen langs en frisse lucht
80 Nu ook naar bed om morgenochtend vroeg ook inademen. Aantal reacties van ouders onbegrij-
de #opvoeding te kunnen doen! #Weltrusten, pelijk en zeer zorgelijk. 10:10 PM Jun 5th via
voor meldingen 0900-8844 of 112 bij spoed. TwitBird
11:52 PM Jun 5th via TwitBird
68 Alle ouders gesproken. Officier v Justitie heeft
79 @WILLIAMMIERO @liesbethg dank u wel! 11:44 besloten om 50 euro boete te laten betalen p.p.
PM Jun 5th via TwitBird in reply to WILLIAM- 10:09 PM Jun 5th via TwitBird
MIERO
67 6 jongens 10/15 jaar aangehouden voor poging
78 @puurleven @Hermandaddy dank 11:41 PM Jun inbraak cq vernieling. 3 andere alleen baldadig-
5th via TwitBird in reply to puurleven heid. 7:38 PM Jun 5th via TwitBird
77 @puurleven uiteraard, dat is een vereiste. Vader 66 Een aantal jongens aangehouden voor baldadig-
zonder zoon aangesproken. 10:44 PM Jun 5th heid cq vernieling. 6:39 PM Jun 5th via TwitBird
via TwitBird in reply to puurleven
65 Melding verdachte personen op het dakpark.
76 @lopdb gebruik hem gerust! 10:40 PM Jun 5th - http://moby.to/jwebpu 6:25 PM Jun 5th via
via TwitBird in reply to lopdb Mobypicture
75 @GivernyakaGG vond het ook niet makkelijk, 64 Klasse, wat een snelheid met officieel persbe-
uiteindelijk ga ik met vader en zoon langs naar richt. RT @politieRR Overvaller aangehouden na
jongerenwerk. 10:37 PM Jun 5th via TwitBird in achtervolging http://bit.ly/j11j8q 5:40 PM Jun
reply to GivernyakaGG 5th via TwitBird
74 Met een jongere in gesprek over baantje bij de 63 @Jeandaman daar moeten we straks nog even
#KFC en geld verdienen voor vakantie #trots langs. We zijn daar snel naar buiten gerend. 4:48
Geniet er van Serkan! 10:34 PM Jun 5th via PM Jun 5th via TwitBird
TwitBird
62 @elsekramer ja, het ging supersnel, maar mis-
73 Een andere autoriteit, in dit geval oudere chef daad loont in dit geval niet! 4:24 PM Jun 5th via
van dienst, helpt bij bepaalde culturen beter TwitBird in reply to elsekramer
om toch je doel te bereiken. #opvoeden 10:29
PM Jun 5th via TwitBird 61 @RTV_Rijnmond kunt u mij terugvolgen voor
DM? 4:22 PM Jun 5th via TwitBird
72 Met een extra “autoriteit” vader aangesproken
op zijn gedrag. Tevens uitgelegd dat hij op an- 60 @sander_sch zie tweets van gisteren 3:15 PM
dere manieren moet/kan opvoeden. 10:26 PM Jun 5th via TwitBird in reply to sander_sch
Jun 5th via TwitBird
Politie, Twitter en gezag 101

104. 59 Na bizarre achtervolging op de Nieuwe Binnen- 48 Dat wordt een hometeam aanvragen #GGD
weg en door het centrum is de dader aange- #lthg Al die verschillende hulpverlening op
houden. 3:14 PM Jun 5th via TwitBird elkaar afstemmen. Met name in het belang van
het kind. 8:19 PM Jun 4th via TwitBird
58 Uit gesprek gegaan ivm overval op winkel
Grote Visserijstraat. auto die betrokken was 47 Onder de indruk van een moeder met 5 kin-
gezien op Schiedamseweg en doorgegeven aan deren, huiselijk geweld, geen verblijfstatus,
collega’s 3:12 PM Jun 5th via TwitBird geen inkomen. Probeert alle dubbeltjes om te
draaien. 8:12 PM Jun 4th via TwitBird
57 Onderweg naar “enemy of the state”. Ik ben
benieuwd. 2:30 PM Jun 5th via TwitBird 46 Meneer geeft aan dat hij een “enemy of the
state” is. Morgen komt hij met bewijzen. 5:38
56 @jaapstronks ik weet wel dat er teams zijn, PM Jun 4th via TwitBird
maar hoe precies georganiseerd zijn weet ik
niet. Zal het navragen. Veel is gedrag. 11:59 PM 45 Nu weer in gesprek met een verslaafde man
Jun 4th via TwitBird in reply to jaapstronks over gecontroleerd gebruik. Ervaringsdeskun-
dige van de straat. #urbanprofessor 5:14 PM Jun
55 Jongeman @dantegrimlotus zegt, “shit joh, ik 4th via TwitBird
wist dat jullie geen machines zijn” #Delfshaven
(we aten iets) 11:57 PM Jun 4th via TwitBird 44 Gesprek met moeder die de opvoeding bij mij
neer legt. “u moet les geven in groep 2 om
54 Ook in de wijk het nodige parkeergedrag be- te zeggen dat kinderen niet op auto’s mogen
keuren. #verkeer #bospolder - http://moby.to/ lopen” 5:11 PM Jun 4th via TwitBird
qzh98k 11:44 PM Jun 4th via Mobypicture
43 Bekende riag klant zat voor z’n portiek te
53 Goed gesprek gehad met eigenaar @Prinses- schreeuwen. Uiteindelijk naar binnen gepraat.
Theater over feest en andere zaken. #lunapark #sneu bericht aan hulpverlener volgt. 5:00 PM
#Delfshaven wordt een mooi feestje. 11:43 PM Jun 4th via TwitBird
Jun 4th via TwitBird
42 Verplicht op de foto met een vrijgezel. #voorha-
52 Langs bij @PrinsesTheater vanwege feest #luna- ven - http://moby.to/uwqnge 4:44 PM Jun 4th
park contact maken met de organisatie. 11:03 via Mobypicture
PM Jun 4th via TwitBird
41 @sharitagonesh stonden jullie op het balkon te-
51 Leuk gesprek !RT @AnneNoordzij Net buurt- genover? 11:51 PM Jun 3rd via TwitBird in reply
agent @PRRGrootenboer gesproken over zijn to sharitagonesh
bijdrage bij #jeugdzorg20 21 juni 2011 11:02
PM Jun 4th via TwitBird 40 @keesspruijt mooi filmpje, ben zeker benieuwd
naar de hele uitzending. 11:47 PM Jun 3rd via
50 In gesprek met Bulgaarse bewoners die heerlijk TwitBird in reply to keesspruijt
genieten in park 1943 en de boel netjes achter-
laten. 8:56 PM Jun 4th via TwitBird 39 Fikse ruzie in de huiselijke sfeer. Beide hebben
hun handen niet thuis gehouden. Partijen ge-
49 Vrouwelijke collega heeft haar vervoermid- scheiden, zorgformulier voor het kind. 11:24 PM
del naar huis uitgeleend om een vlieger uit de Jun 3rd via TwitBird
boom te halen. #held - http://moby.to/vlo1s0
8:44 PM Jun 4th via Mobypicture 38 Mooie zonsondergang van een mooie avond in
#bospolder - http://moby.to/jjw181 10:18 PM
Jun 3rd via Mobypicture
102 Politie, Twitter en gezag

105. 37 Nog even twee getuigenverklaringen opgeno- 26 Via de chef van dienst opdracht gekregen om
men van een eerder gepleegde mishandeling. een meisje aan te houden die weg was gelopen
Wordt een moeilijk oplosbare zaak. 10:02 PM uit de jeugdinrichting. 6:20 PM Jun 3rd via Twit-
Jun 3rd via TwitBird Bird
36 Nog niet 3kwart de Watergeusstraat doorgelo- 25 Even contact gehad op het proefpark de punt
pen en al 3 verliefde stelletjes geteld. 9:26 PM met de nieuwe beheerder. Gelijk gegevens uit-
Jun 3rd via TwitBird gewisseld. 5:06 PM Jun 3rd via TwitBird
35 Interessant welke discussie er ontstaat, lijkt wel 24 Wat een verademing die schiedamseweg af. Nu
een bivakmuts zegt de horeca eigenaar. Frap- heerlijk op de fiets door de wijk. 4:45 PM Jun
pant is dat het de 1e x is dat ik het zie. 9:06 PM 3rd via TwitBird
Jun 3rd via TwitBird
23 Dienst begint goed met de mededeling dat er
34 Met eigenaar horecagelegenheid in gesprek een straatrover is aangehouden van de week.
over een burka verbod. @PRRberenschot ging Helaas 1 van m’n jongeren #adoptie 4:18 PM Jun
nl in gesprek met een vrouw gekleed in een 3rd via TwitBird
burka. 9:04 PM Jun 3rd via TwitBird
22 @prrberenschot met de nieuwe wijkauto. Nu
33 Ilias (8 jaar) tegen @PRRberenschot “U bent alle partners er in, #iPad ‘s (hetnieuwewerken)
toch meneer schaap?” 8:53 PM Jun 3rd via Twit- - http://moby.to/f6xve3 3:10 PM Jun 3rd via
Bird Mobypicture
32 Een bewoonster heeft zichzelf buitengesloten, 21 RT @brigadierASTEN Nieuwe #campagne van
even kijken of dat we op een andere manier Sire: #kinderen #scheiden niet.... Erg goede
binnen kunnen komen. #Gijsingstraat 8:27 PM #boodschap, mooi gemaakt! http://bit.ly/
Jun 3rd via TwitBird lQxfqQ. 11:02 AM Jun 3rd via TwitBird
31 @fvkwnl niet in de briefing maar ik ken genoeg 20 Vanmiddag het begin van 4 late diensten in de
agenten die het weten. 8:23 PM Jun 3rd via wijk. Geef gerust tips of aandachtspunten door.
TwitBird in reply to fvkwnl #doetmaarmelden #Delfshaven 9:15 AM Jun 3rd
via TwitBird
30 In gesprek met jongeren oa @Grosvos drie-
hoekplein. @PRRberenschot “ik ben er voor alle 19 aliunal42 KVO schiedamseweg op gang geko-
bewoners, ook jullie”. #tussendijken 8:16 PM men met tevredenheid van vele ondernemers
Jun 3rd via TwitBird 11:42 AM Jun 2nd via Twitter for iPhone Ret-
weeted by you and 1 other
29 2/2 kan ik gelukkig in de wijk blijven. Er ge-
beurt weer genoeg! Mogelijk later meer. 6:26 18 Mooi initiatief van studenten #hro Hogeschool
PM Jun 3rd via TwitBird Rotterdam :App helpt mensen in nood: http://
twurl.nl/gsj6h3 Het nieuwe werken !!! 7:46 PM
28 Inrichting gebeld, halverwege richting En- Jun 1st via NU iPhone
schede wordt ze overgedragen. Eerst proces
verbaal in orde maken. Gelukkig gaan collega’s 17 @4duckie2see @jojanneke buurtbewoner. Heel
mee. 1/2 6:25 PM Jun 3rd via TwitBird vaak is het niks. Maar de locatie, tijdstip en
manier waarop maakte het op dat moment
27 Meisje bij haar biologische vader aangetroffen vaag. 4:57 PM Jun 1st via TweetDeck in reply to
die niet de voogdij heeft. Meisje is 15 jaar. 6:23 4duckie2see
PM Jun 3rd via TwitBird
Politie, Twitter en gezag 103

106. 16 @4duckie2see @Jojanneke het was alleen de 5 Een man die allerlei diensten brieven en uit-
vraag of dat hij dat aan het doen was. Plus mel- werpselen stuurt. Complot theorieën en waan-
ding was van een verdacht persoon door een beelden. Niet gevaarlijk maar super hinderlijk.
buurtw 4:56 PM Jun 1st via TweetDeck in reply 12:14 PM Jun 1st via TwitBird
to 4duckie2see
4 Langer dan verwacht in gesprek bij de #GGD
15 Na een “panna” gehad te hebben toch maar afdelingen lokaal zorgnetwerk en lokaal team
naar het bureau om de late dienst te briefen. huiselijk geweld. 12:13 PM Jun 1st via TwitBird
(mooi excuus) 3:32 PM Jun 1st via TwitBird
3 Even geleend materiaal terug brengen bij wijk-
14 Meneer meneer, “welke taal bent u”. Je be- team Delfshaven. - http://moby.to/c7xuw3 10:33
doelt zeker, waar komt u vandaan. #opvoeden AM Jun 1st via Mobypicture
3:24 PM Jun 1st via TwitBird
2 De gastvrijheid van de wijk, Turkse thee met
13 Na twee penalty’s gekeept te hebben snel het koekjes en verhalen over de familie. #diversiteit
doel uit. (nu had ik ze nog) #Bospolderplein - http://moby.to/u3y9xv 8:42 AM Jun 1st via Mo-
3:22 PM Jun 1st via TwitBird bypicture
12 Bospolderplein: even kijken bij nationale #bui- 1 Goedemorgen, eerst langs bij de jeugdcoordina-
tenspeeldag - http://moby.to/gzokin 3:15 PM tor. Korte lijntjes en casuïstiek bespreken. 7:40
Jun 1st via Mobypicture AM Jun 1st via TwitBird
11 Nog even een melding afgooien bij het Maat-
schappelijk Werk van Delfshaven #signaleren en
#adviseren 3:11 PM Jun 1st via TwitBird
10 Ondernemer uit zijn waardering naar alle
partners. De betrokkenheid en warmte na de
overval. Voelt zich zeer serieus genomen. #com-
pliment 1:30 PM Jun 1st via TwitBird
9 Heftig verhaal van ondernemer die nog angstig
is omdat ze zijn overvallen. Gelukkig heeft hij
hulp gezocht. #ondersteunen 1:19 PM Jun 1st
via TwitBird
8 Nu bij Keurmerk Veilig Ondernemen tezamen
met ondernemers uit de horeca #schiedamse-
weg en Stadsmarinier, deelgemeente #Delfsha-
ven 12:43 PM Jun 1st via TwitBird
7 @Leand3r ja vanmiddag op Bospolderplein
12:40 PM Jun 1st via TwitBird in reply to Le-
and3r
6 Ook een geweldzaak die ruim 9 jaar speelt. Hoe
pakken we het aan en doen we nu de juiste
stapjes maken. #evalueren omzetten in acties.
12:15 PM Jun 1st via TwitBird
104 Politie, Twitter en gezag

107. Bijlage 6
@mentions WijkagentSassem 1 juni t/m 14 juni 2011
72 Teylinger @Rene_Arends @janpeters1964 @ 65 Riesij @inbreker @wijkagentsassem Een koekje
Wijkagentsassem @henkvanvegten52 OR gaat of een broodje bij de koffie? 11 Jun Favorite
met zn tijd mee toch? Substantieel is mijn aan- Retweet Reply
tal volgers minder :-( 14 Jun Favorite Retweet
Reply 64 inbreker @Wijkagentsassem @riesij @hotelboer-
haave Dank voor de tip Bas! 11 Jun Favorite
71 Dekkerplm @Wijkagentsassem Vooral ‘s avonds Retweet Reply
wanneer de doelgroep (kleuters) gaat slapen.
Dit graag meer controleren en corrigeren. 63 Lisbeth_impie @Wijkagentsassem @wijkag-
Omwonende wil #rust14 Jun Favorite Retweet Voorhout dus afhankelijk door wie je wordt
Reply aangehouden als je hangt aan scooter #niet-
echtregelvoor 11 Jun Favorite Retweet Reply
70 Dekkerplm @Wijkagentsassem Ik word
regelmatig aangesproken op vernielzucht in 62 cvdtogt @Wijkagentsassem maar je hebt dan
speeltuin Caleche. Jonge aanplant wordt ont- toch geen helm op 10 Jun Favorite Retweet
worteld. Te veel #hangjongen 14 Jun Favorite Reply
Retweet Reply
61 Noordwijk00 @Wijkagentsassem 1 richting
69 Rene_Arends Substantieel aantal van mijn zandslootkade vanaf Hoofdstraat borden dui-
volgers vandaag aanwezig in de OR: @janpe- delijk. Maar kan bij verkl. linksaf volgens pijl op
ters1964 @Wijkagentsassem @henkvanveg- wegdek. Verwarrend 10 Jun Favorite Retweet
ten52 @Teylinger ... 14 Jun Favorite Retweet Reply
Reply
60 Lisbeth_impie @Wijkagentsassem hè dat is
68 Niekstra Ik kan. Wanneer? RT @Wijkagentsas- raar!!! Mijn meissie gewonnen! Dat is ook ba-
sem: Mss @niekstra? RT @ERICFINMAN Gezocht len! 10 Jun Favorite Retweet Reply
en #dtv iemand die skeeler les kan geven rond
nieuw vennep.12 Jun Favorite Retweet Reply 59 Lisbeth_impie “@Lisbeth_impie: Wat kost dat
aan een scooter hangen #durftevragen
67 inbreker @Riesij @wijkagentsassem Persoonlijk
geef ik de voorkeur aan een koekje...11 Jun 58 @wijkagVoorhout meningsverschil met dochter
Favorite Retweet Reply lief!” @Wijkagentsassem 10 Jun Favorite Ret-
weet Reply
66 TaaamJooo @wijkagLeidenMid @Wijkagentsas-
sem Volgens mij stond ie net in Sassem, vlak 57 jwvdvijver @Wijkagentsassem we stellen de
bij zijn appartement..11 Jun Favorite Retweet kaders voor de komende jaren en daar ontstaat
Reply weleens discussie.. 9 Jun Favorite Retweet Reply
Politie, Twitter en gezag 105

108. 56 fransnederstigt RT @Wijkagentsassem @jwvd- 45 JaapdeKok @Wijkagentsassem Het moet wel
vijver Nee Bas, dit is natuurlijk gewoon een ma- een behapbaar thema zijn voor de student. Dus
nier om inwoners meer te betrekken. Inspraak ... een afgeleide. Wel uitdaging voor anderen:
per twitter. 9 Jun Favorite Retweet Reply imagoschade? 8 Jun Favorite Retweet Reply
55 jwvdvijver @Wijkagentsassem sorry Bas. Willen 44 RobvanLaere @Wijkagentsassem @royalfleur
je niet van je werk houden :-) 9 Jun Favorite en misschien hebben ze nog we meer vernield.
Retweet Reply Aangifte helpt politie dan bij reconstructie 8 Jun
Favorite Retweet Reply
54 Juut1971 @Wijkagentsassem en dan ook graag
meteen op snelheid want sommige automobi- 43 royalfleur @RobvanLaere @wijkagentsassem
listen denken dat het hier een snelweg is.... 9 das aan de huurbaas geloof ik, ik wil alleen m’n
Jun Favorite Retweet Reply post 8 Jun Favorite Retweet Reply
53 royalfleur @Wijkagentsassem ik heb alleen t 42 RobvanLaere @royalfleur @wijkagentsassem als
#twitterboeket wijze les, geef bloemen liefde 9 je schade wil verhalen is aangifte essentieel 8
Jun Favorite Retweet Reply Jun Favorite Retweet Reply
52 Steven_de_Jong @Wijkagentsassem dank je 41 royalfleur @Wijkagentsassem ja aangifte voor
wel voor de RT! 9 Jun Favorite Retweet Reply n brievenbus? Weet ook niet wanneer t gebeurd
is.. Krijg hm nu met geen mogelijkheid open
51 Juut1971 goeie aktie!! Kom ook eens contro- #niethandig 8 Jun Favorite Retweet Reply
leren in de hein baderstraat daar wordt ook
nog steeds tegen het verkeer in gereden @ 40 royalfleur @Wijkagentsassem onze brievenbus
Wijkagentsassem 9 Jun Favorite Retweet Reply is gesloopt laatst.. Wat nu? 8 Jun Favorite Ret-
weet Reply
50 san0707 @Wijkagentsassem Kijk dan ook ff
naar de fietsers ri voorhout, die rechts geen 39 TCATAndy RT @Wijkagentsassem: 96-jarige
voorrang geven #zandsloot #gevaarlijkesituatie vrouw bekent moord uit 1946: http://twurl.
9 Jun Favorite Retweet Reply nl/5tggp1 8 Jun Favorite Retweet Reply
49 Beanut83 @Nomit23 Zelfde gast die toen ook 38 RT @TourDeJose @Wijkagentsassem ik vind het
in de kroeg was? “@Wijkagentsassem: Bezig hysterisch grappig maar eigenlijk is het diep-
met zaak waarin een man heel Sassem afloopt triest 7 Jun Favorite Reply Delete
om geld te lenen.” 9 Jun Favorite Retweet
Reply 37 fransnederstigt @Wijkagentsassem Nogal
ja. Ik zit ook te kijken, maar ik krijg acuut straat-
48 wesleyfriedhoff @Wijkagentsassem gezellig! vrees van die oudere man en die jongen die he-
Kom je nog een bakkie doen? #AkzoNobel 9 le-maal NIETS ziet! 7 Jun Favorite Retweet Reply
Jun Favorite Retweet Reply
36 TourDeJose @Wijkagentsassem ik vind het hys-
47 FredMeijv @Wijkagentsassem heeeee bekend terisch grappig maar eigenlijk is het dieptriest 7
verhaal, hoorde onze buurtjes er ook al over, Jun Favorite Retweet Reply
daar was ook iemand aan de deur geweest voor
geld 9 Jun Favorite Retweet Reply 35 vdvtweets @Wijkagentsassem maar broccoli en
tagiatelle sms-en tijden het sturen is ook niet
46 Takietaak @Wijkagentsassem oke Bas, die ga makkelijk... #slechtechauffeurs 7 Jun Favorite
ik zoeken... 8 Jun Favorite Reply Retweet Reply
106 Politie, Twitter en gezag

109. 34 bouwmuller @Wijkagentsassem een terechte 24 PeterNiesen @CorGroen @wijkagvoorhout @
opsteker. Ben nog nooit zo goed op de hoogte wijkagentsassem schandalig, moet je opletten
gehouden van wel&wee in gemeente vanuit als je straks een van die gasten verrot slaat, dan
politiekant. 7 Jun Favorite Undo Retweet Reply komen ze wel! 3 Jun Favorite Retweet Reply
33 rtbuurman @Wijkagentsassem @politiehm 7 23 CorGroen @PeterNiesen @wijkagvoorhout @
Jun Favorite Retweet Reply wijkagentsassem nu helaas niet 3 Jun Favorite
Retweet Reply
32 joycemitch @Wijkagentsassem @Stefbuurman
navigatie eruit halen?? Dan neem ik aan dat 22 PeterNiesen @CorGroen @wijkagvoorhout @
het niet meer gebeurd.. Bij mij werkt het inie- wijkagentsassem kan je dat bord niet pikken en
derigeval.. 7 Jun Favorite Retweet Reply bij jou ophangen? Krijg je wel respons vd wijk-
agent? In A’dam wel! 3 Jun Favorite Retweet
31 Stefbuurman @Wijkagentsassem geestburg sas- Reply
senheim. had al gebeld of de politie vinger af-
drukken wilden nemen. misschien (cont) http:// 21 PeterNiesen @CorGroen @wijkagvoorhout @
tl.gd/av952c 7 Jun Favorite Retweet Reply wijkagentsassem en het is al 2011! Ken je na-
gaan! 3 Jun Favorite Retweet Reply
30 RobvanLaere The Rob van Laere Daily is out!
http://bit.ly/lGpSbQ ▸ Top stories today via @ 20 CorGroen @peterniesen @wijkagvoorhout @
wijkagentsassem @ictzorgcom @ak_noordwijk wijkagentsassem Weet je wat zo gek is peet, bij
@noortukker 7 Jun Favorite Retweet Reply het gemeentehuis hangt een bord na 2000 geen
kabaal meer :/ 3 Jun Favorite Retweet Reply
29 Stefbuurman @Wijkagentsassem voor de 3e
keer in een jaar weer auto opengebroken en 19 GillyanJustMe @CorGroen @wijkagvoorhout @
navi er uit. neem aan dat ik niet de enige ben? wijkagentsassem Tot 20:00 uur toch?! ;) 3 Jun
7 Jun Favorite Retweet Reply Favorite Retweet Reply
28 san0707 @Wijkagentsassem Even een opsteker. 18 CorGroen @PeterNiesen @wijkagvoorhout @
http://bit.ly/lJxIVk Social Media maken commu- wijkagentsassem echt niet normaal!! 3 Jun
nicatie tussen politie en burger gelijkwaardiger Favorite Retweet Reply
#goedbezig 7 Jun Favorite Retweet Reply
17 PeterNiesen @CorGroen @wijkagVoorhout @
27 marjolente @jacquessmits @wijkagentsassem Wijkagentsassem tot er een overspannen man
geeft je een kijkje in de keuken, maar alleen met een bijl en een zwaard naar buiten rent !
op de momenten dat het hem uitkomt...=> 3 Jun Favorite Retweet Reply
werkt dus wel.... 7 Jun Favorite Retweet Reply
royalfleur @Wijkagentsassem de hele dag?? 7 16 CorGroen Tot hoelaat mag er als een bezetene
Jun Favorite Retweet Reply tegen doeltjes worden getrapt met muziek aan?
@wijkagVoorhout @Wijkagentsassem 3 Jun
26 royalfleur @Wijkagentsassem ha! Bedankt! Favorite Retweet Reply
Vandaag geen pannekoeken maar taart! Tot
zo;) 7 Jun Favorite Retweet Reply 15 Lisbeth_impie @Wijkagentsassem idd in noord-
wijkerhout gebeurt ook nog wel het 1 en ander!
25 FranciscusB @Wijkagentsassem van harte Helaas!!!! Dus kom op wijkagent nwhout 3 Jun
gefeliciteerd met de doop van je zoon! 7 Jun Favorite Retweet Reply
Favorite Retweet Reply
Politie, Twitter en gezag 107

110. 14 Lisbeth_impie @Wijkagentsassem heeft wijk- 3 adlengkeek @Wijkagentsassem nog zo iets
agent nwhout twitter? #jammer als dat er nog voor Iphone vind je hier http://goo.gl/UfRks
niet is 3 Jun Favorite Retweet Reply #catastrophe #app / Lengkeek Fotografie 1 Jun
Favorite Retweet Reply
13 Me_vs_Dennis @Wijkagentsassem we gaan het
vragen, bedankt 3 Jun Favorite Retweet Reply 2 rickdus Ik denk wel dat dit potentie heeft RT @
Wijkagentsassem: App helpt mensen in nood:
12 Me_vs_Dennis @Wijkagentsassem doe u http://twurl.nl/2lt12t ; ik ben benieuwd of het
morgen ook mee met de wereldrecordpoging? werkt!?! 1 Jun Favorite Retweet Reply
http://www.spartaan.net/recordpoging/ 3 Jun
Favorite Retweet Reply 1 b0ll0cks @SweetMarien @wijkagentsassem
100% eens. Ik heb ook het fout gemaakt. 1 Jun
11 MijnDenkTank @BNRpeptalk Sommigen durven Favorite Retweet Reply
PolitieTweets niet op persoonlijke titel te ret-
weeten, bang voor repressailes. Zin of onzin? @
wijkagentsassem 3 Jun Favorite Undo Retweet
Reply
10 BNRpeptalk @Wijkagentsassem Op welke
manier gebruik je twitter voor het werk? 3 Jun
Favorite Retweet Reply
9 RUIGconcepts @Wijkagentsassem mooi werk!
Oudste zit nu op t water. Veilig gevoel. #moe-
dertweet 3 Jun Favorite Retweet Reply
8 jonkerjan Helemaal mee eens RT @AlexFuri-
ous: @Wijkagentsassem ik vind het al goede
zaak dat jullie op Twitter te vinden zijn! Geeft
toch wat inzicht. 3 Jun Favorite Retweet Reply
7 nonammi @Wijkagentsassem we zwaaien!! 3
Jun Favorite Retweet Reply
6 guy_bosman @Wijkagentsassem zie je dan zo
wel op de kaag. Werkse! 3 Jun Favorite Ret-
weet Reply
5 RafkeS @Wijkagentsassem Vervelend natuurlijk
met dit technisch weer... ;-) #kaag 3 Jun Favo-
rite Retweet Reply
4 AlexFurious @Wijkagentsassem ik vind het al
goede zaak dat jullie op Twitter te vinden zijn!
Geeft toch wat inzicht in jullie activiteiten/
werkzaamheden 3 Jun Favorite Undo Retweet
Reply
108 Politie, Twitter en gezag

111. Bijlage 7
@mentions PRRGrootenboer 1 juni t/m 14 juni 2011
110 timmietovenaar @PRRGrootenboer We zijn nog 103 Marlonvd90 @PZHZGrootenboer @prrgroot-
‘live’ bezig, het is met externe partners uit de enboer heel veel plezier allebei! 10 juni 2011
Deelgemeente o.a ook jeugdcoordinator van 10:15:25 via Twitter for iPhone in reply to PZHZ-
de politie 14 juni 2011 21:30:35 via Seesmic in Grootenboer
reply to PRRGrootenboer
102 patron_maart_83 @PZHZGrootenboer @
109 MartinSpitholt @PRRGrootenboer wil je me svp PRRGrootenboer beide heren een weekend
volgen zodat ik je een DM kan sturen? BvD 14 weg. Zal rustig worden op twitter 10 juni 2011
juni 2011 09:34:51 via Twitter for Mac 09:21:57 via Twitter for BlackBerry® in reply to
PZHZGrootenboer
108 winaliteelite @PRRGrootenboer http://t.co/
qWgw2Zp part 1 http://t.co/x4K94gU part 2 101 PZHZGrootenboer RT @PRRGrootenboer Een
watch this amazing product and the home busi- lang weekend vrij. Samen met @PZHZGrooten-
ness opportunity. JOIN US 13 juni 2011 12:50:09 boer er op uit. In beide regio’s 0900-8844 of 112
via web in reply to PRRGrootenboer bij spoed. #1politie 10 juni 2011 09:04:29 via
TwitBird
107 Lissie2311 Wat moeten we toch zonder onze
wijkagent op schiedamseweg! #subway @ 100 RobvdWoude @PRRGrootenboer @PZHZGroot-
PRRGrootenboer 11 juni 2011 17:39:19 via Twit- enboer Fijn weekend. En waar ga je met je broer
ter for iPhone naar toe dit Pinksterweekend? 10 juni 2011
08:16:58 via web in reply to PRRGrootenboer
106 Reusweb Mag ik nog even zeggen dat de
#Twitcops echt goed zijn.. helpt de wijk! zit 99 PaddyLegrand @Pam1979 @poolders @kwart-
mentions terug te lezen! @PRRGrootenboer @ je55 @PRRGrootenboer @LonnyDrees bedankt
PRRberenschot 10 juni 2011 23:10:51 via Tweet- voor het advies! Mevr. Legrand is er blij mee 9
Deck juni 2011 11:28:59 via TweetCaster
105 PRRSepers @PRRGrootenboer veel plezier! 10 98 Disputax @HavanKevin @PRRGrootenboer ...
juni 2011 10:42:18 via web in reply to PRRGroo- leuk! Wil je Gemma ook van mij de groeten
tenboer doen? 9 juni 2011 11:13:00 via web in reply to
HavanKevin
104 BigBossRobin @PRRGrootenboer noorden
iemand gezocht zoals jou. ik kan heel boekje 97 HavanKevin @PRRGrootenboer Doe Gemma van
open doen voor agent die promotie wil, nie- de planning de groeten van me... 9 juni 2011
mand luisterd hier.. 10 juni 2011 10:38:01 via 11:11:35 via web in reply to PRRGrootenboer
web
96 RobvdWoude @PRRGrootenboer Welkom op ons
mooie eiland :-) 9 juni 2011 09:03:24 via web in
reply to PRRGrootenboer
Politie, Twitter en gezag 109

112. 95 mpschilthuizen @PRRGrootenboer: is erg leuk!, 85 PZHZGrootenboer RT @PRRGrootenboer Ik
veel succes 9 juni 2011 09:02:44 via Echofon in heb net “iPhone geen gevaar voor politie en
reply to PRRGrootenboer defensie” via @volkskrant gelezen. http://s.
vk.nl/2442646 7 juni 2011 17:07:48 via TwitBird
94 geertmolen @PRRGrootenboer Leuke EHBO
dag toegewenst 9 juni 2011 09:01:26 via web 84 Libel RT @PRRGrootenboer: Ik heb net “iPhone
from Zwijndrecht, South Holland in reply to geen gevaar voor politie en defensie” via @
PRRGrootenboer volkskrant gelezen. http://s.vk.nl/2442646 7 juni
2011 16:23:59 via Seesmic twhirl
93 twittersuggests @DhrBarendse New suggesti-
ons for you: @DonDiablo, @PRRGrootenboer 83 eijzelenberg @PRRGrootenboer is toch van de
and @DjZany. More at http://twitter.com/#!/ zotten! 7 juni 2011 12:31:39 via Plume in reply
who_to_follow 8 juni 2011 21:31:35 via Real to PRRGrootenboer
Time Who To Follow
82 fdirk @PRRGrootenboer Ok, thnx! 7 juni 2011
92 V_vd_Pas The Vincent van der Pas Daily is out! 10:36:03 via web in reply to PRRGrootenboer
http://bit.ly/h7xjeK ▸ Top stories today via @
politierrwest @cnvonderwijs @prrgrootenboer 81 Rayenn @PRRGrootenboer Mag je daar dan niet
@muiswerk 8 juni 2011 12:14:53 via Paper.li met de auto komen? Bospolderplein, ruimte
zat ... 7 juni 2011 08:55:24 via web in reply to
91 AnalPoetNL @prrgrootenboer (korte lijnen) Dit PRRGrootenboer
al gelezen? “ #SocMed maken communicatie
tussen #politie en #burger gelijkwaardiger “ 80 fdirk LOL 1x @PRRGrootenboer was genoeg
http://ow.ly/5cMh6 8 juni 2011 10:15:15 via geweest, sorry 6 juni 2011 23:42:37 via web
HootSuite in reply to PRRGrootenboer
79 fdirk @PRRGrootenboer @PRRGrootenboer Wat
90 RVHNL @PRRGrootenboer De valkuil van passie was dat bloed vanmorgen aan de gijsingstraat??
voor je werk hebben, suc6! 8 juni 2011 10:03:31 De gehele portiek zat eronder volgens mij 6 juni
via web in reply to PRRGrootenboer 2011 23:41:51 via web in reply to PRRGrooten-
boer
89 edwinkort @PRRGrootenboer is dan toch over-
werk ;) 8 juni 2011 10:03:08 via TweetDeck in 78 GivernyakaGG @PRRGrootenboer waar gaat
reply to PRRGrootenboer de wereld naar toe? #wateengekte 6 juni 2011
20:35:57 via Twitter for BlackBerry® in reply to
88 eijzelenberg @PRRGrootenboer hallo, hihi nee PRRGrootenboer
dat weet ik ook niét. Maar wat een instelling
zeg van die moeder! 8 juni 2011 01:57:41 via 77 AnneNoordzij Mijn zonen: jullie niet hoor!
Plume in reply to PRRGrootenboer RT @PRRGrootenboer: Moeder wilt zoon met
4000€aan boetes belonen met een auto. “dan
87 HannekeLukacs Dan twitter ik door ;-) RT @ stopt hij met zeuren”. 6 juni 2011 20:05:58 via
PRRGrootenboer “iPhone geen gevaar voor Echofon
politie en defensie” @volkskrant http://s.
vk.nl/2442646 7 juni 2011 19:32:07 via TwitBird 76 fvkwnl Is ze bang of wil lief gevonden worden?
@PRRGrootenboer Moeder wilt zoon met
86 timmietovenaar @PRRGrootenboer Dus nu als 4000€aan boetes belonen met auto. “dan stopt
twitcop aan de...? #iphone 7 juni 2011 17:44:30 hij met zeuren”. 6 juni 2011 19:41:22 via web in
via Seesmic in reply to PRRGrootenboer reply to PRRGrootenboer
110 Politie, Twitter en gezag

113. 75 geertmolen @PRRGrootenboer z’n “moeder” 66 GivernyakaGG @PRRGrootenboer goed idee
wil idereen wel. de mijne zou mij voor gek we leven in 2011 we moeten nu wel beter weten
verklaren. 6 juni 2011 18:36:57 via web in reply 5 juni 2011 22:42:21 via Twitter for BlackBerry®
to PRRGrootenboer in reply to PRRGrootenboer
74 PRRberenschot @PRRGrootenboer het gebak 65 liesbethg @PRRGrootenboer mooie tweets van
hoort erbij. Gebak, bloemen, besluit en de jouw kant en mooi werk! 5 juni 2011 22:41:24
nieuwe strepen. #traditie 6 juni 2011 16:06:06 via web in reply to PRRGrootenboer
via Twitter for iPhone in reply to PRRGrooten-
boer 64 WILLIAMMIERO @PRRGrootenboer veel respect
voor jouw werkwijze 5 juni 2011 22:39:55 via
73 V_vd_Pas The Vincent van der Pas Daily is out! TweetDeck in reply to PRRGrootenboer
http://bit.ly/h7xjeK ▸ Top stories today via @
prrgrootenboer @politierrwest @cnvonderwijs 6 63 puurleven @PRRGrootenboer in de hoop dat de
juni 2011 12:14:18 via Paper.li correctie uitgesproken is in de afwezigheid van
zoon ivm gezag.Net als functioneringsgesprek
72 de_Staatsie @PRRGrootenboer Hij wilde als ondet 4 ogen. 5 juni 2011 22:33:50 via Twitter
1e bij de ijsboer te zijn door van het balkon te for iPhone in reply to PRRGrootenboer
springen misbruik 112 0900 8844 ?? 6 juni 2011
11:06:26 via web 62 SjaakSeen @PRRGrootenboer goede aan-
pak en ook mooi als reflectie middel 5 juni
71 Pinokkio_meldt @PRRGrootenboer @PZHZ- 2011 22:32:08 via Twitter for iPad in reply to
Grootenboer Helaas bij u familielid in ZHZ vol- PRRGrootenboer
gens berichten anders afgelopen. #tegenstel-
ling #triest #verwerking 6 juni 2011 10:37:24 61 lopdb Kijk, dat is nog eens een scéne voor #for-
via web in reply to PRRGrootenboer maatwpd ! RT @PRRGrootenboer: Vader schuift
verantwoordelijkheid doo… (cont) http://deck.
70 0900Alternatief @PRRGrootenboer En bel je ly/~GqLoE 5 juni 2011 22:27:25 via TweetDeck
prepaid zoek dan een 0900-alternatief voor
0900-8844 via http://bit.ly/iExRKy #opvoeding 60 GivernyakaGG @PRRGrootenboer oei dat zou ik
#Weltrusten 5 juni 2011 23:55:05 via TweetDeck wel lastig vinden 5 juni 2011 22:25:27 via Twitter
in reply to PRRGrootenboer for BlackBerry® in reply to PRRGrootenboer
69 Hermandaddy @PRRGrootenboer jij ook en 59 SjaakSeen @PRRGrootenboer dat betekent
bedankt voor volgen. Volg je al langer compl. nog diverse gesprekken te voeren 5 juni
Voor inzet. Voor straks truste. #pluim 5 juni 2011 22:18:31 via Twitter for iPad in reply to
2011 23:47:27 via Twitterrific in reply to PRRGrootenboer
PRRGrootenboer
58 edwinkort @PRRGrootenboer Schijnt normaal
68 puurleven @PRRGrootenboer Trots! Compli- te zijn. Heb veel ouders horen zeggen ‘dat is
menten van tevreden werker/burger en @ toch van de gemeente...’ als je ze aansprak op
Hermandaddy collega E’hoven! yes we can! ;-) vernielingen.. 5 juni 2011 22:12:48 via Tweet-
5 juni 2011 23:16:21 via Twitter for iPhone from Deck in reply to PRRGrootenboer
Terneuzen, Zeeland in reply to PRRGrooten-
boer 57 WILLIAMMIERO RT @PRRGrootenboer: 6
jongens 10/15 jaar aangehouden voor poging
67 yvetboedjap @PRRGrootenboer triest hoor!!! inbraak cq vernieling. 3 andere alleen balda-
5 juni 2011 22:49:02 via Twitter for BlackBerry® digheid. Compliments 5 juni 2011 22:03:59 via
in reply to PRRGrootenboer TweetDeck
Politie, Twitter en gezag 111

114. 56 Couriertje @PRRGrootenboer zag een leeg dak 46 GuyRamos @PRRGrootenboer #NL 2011. Topje
5 juni 2011 18:28:12 via TweetDeck in reply to van ijsberg van de verborgen #armoede in de
PRRGrootenboer grote steden van NL. Wie zegt Nederland zegt
EU #werkaandewinkel 5 juni 2011 06:42:59 via
55 DazedMusic @PRRGrootenboer dakpark begint Twitter for BlackBerry® in reply to PRRGrooten-
er mooi uit te zien! 5 juni 2011 18:27:50 via boer
Twitter for Mac in reply to PRRGrootenboer
45 renegerl al deze moeders in klas 2 en cursus
54 AnneNoordzij @PRRGrootenboer je wilde geen opvoedenRT @PRRGrootenboer Gesprek met
rustige dienst! :-)))))) Top! 5 juni 2011 17:47:30 moeder die de opvoeding bij mij nee… (cont)
via web in reply to PRRGrootenboer http://deck.ly/~lkOz6 5 juni 2011 06:26:58 via
TweetDeck
53 PZHZGrootenboer @BertSeinstra @prrgrooten-
boer gelukkig hebben we hetzelfde werkweek- 44 jaapstronks @PRRGrootenboer ps: ik wilde niet
end. 5 juni 2011 17:04:13 via Twitter for iPhone indruk wekken dat ik vind dat gemeente ervoor
in reply to BertSeinstra verantwoordelijk is - het is de schuld van de
bewoners... 5 juni 2011 00:08:08 via Twitter for
52 Jeandaman @PRRGrootenboer wat waren de iPad in reply to PRRGrootenboer
bewijzen van de “enemy o/t state?” 5 juni
2011 16:46:37 via Twitter for iPhone in reply to 43 jaapstronks @PRRGrootenboer klopt. Het is wat
PRRGrootenboer levendiger hier, dan krijg je dat ook. Heb net iig
een melding doorgegeven via gemeente-site. 5
51 elsekramer @PRRGrootenboer heel goed. juni 2011 00:04:37 via Twitter for iPad in reply to
waren ze erg geschrokken? was het die toko op PRRGrootenboer
de hoek? 5 juni 2011 16:24:34 via TweetDeck in
reply to PRRGrootenboer 42 estherannemarie @PRRGrootenboer je zou ze
natuurlijk ook gewoon zelf op kunnen voeden
50 BertSeinstra @PZHZGrootenboer @PRRGroot- als ouder........ 4 juni 2011 23:49:40 via web in
enboer Het blijft bijzonder. Twee broers die om reply to PRRGrootenboer
15:14 tweeten vanuit een andere politieregio.
5 juni 2011 15:30:42 via TweetDeck in reply to 41 jaapstronks @PRRGrootenboer in Oude Noorden
PZHZGrootenboer waren er teams van mensen die afval opruim-
den, zijn die er in Delfshaven soms niet, toeval-
49 PRRvanBree #overvaller aangehouden “@ lig? 4 juni 2011 23:49:27 via Twitter for iPad in
PRRGrootenboer: Na bizarre achtervolging op reply to PRRGrootenboer
de Nieuwe Binnenweg en door het centrum is
de dader aangehouden.” 5 juni 2011 15:21:59 40 jaapstronks @PRRGrootenboer mij valt op dat
via Twitter for Android in de Havenstraat altijd zoveel zwerfafval op
straat ligt. In oude noorden was dat nooit zo,
48 sander_sch @PRRGrootenboer Film uit 1998? Of hoe komt dat? 4 juni 2011 23:47:23 via Twitter
heb ik wat gemist? 5 juni 2011 14:43:46 via web for iPad in reply to PRRGrootenboer
in reply to PRRGrootenboer
39 wenceslaus dit is politie 2.0 !!! RT @AnneNoord-
47 GivernyakaGG @PRRGrootenboer ik ben ook zij Net buurtagent @PRRGrootenboer gesproken
benieuwd 5 juni 2011 14:35:47 via Twitter for over zijn bijdrage bij #jeugdzorg20 21 juni 2011
BlackBerry® in reply to PRRGrootenboer 4 juni 2011 23:36:57 via web
112 Politie, Twitter en gezag

115. 38 MiriamFianen Ben benieuwd! @PRRGroot- 28 RobvdWoude @PRRGrootenboer Jij lult wat af
enboer RT @AnneNoordzij Net buurtagent @ op zn dag :-) Hoe was het Rotterdamse spreek-
PRRGrootenboer gesproken over zijn bijdrage woord ook al weer? Niet lullen maar poetsen
bij #jeugdzorg20 21 juni 2011 4 juni 2011 :-) 4 juni 2011 17:16:52 via web in reply to
23:17:19 via Panoramic moTweets PRRGrootenboer
37 PRRGrootenboer Leuk gesprek !RT @AnneN- 27 geertmolen @PRRGrootenboer tuurlijk, ver-
oordzij Net buurtagent @PRRGrootenboer antwoording weer eens afschuiven 4 juni 2011
gesproken over zijn bijdrage bij #jeugdzorg20 17:14:55 via web in reply to PRRGrootenboer
21 juni 2011 4 juni 2011 23:02:35 via TwitBird
26 Yetvpk @PRRGrootenboer trieste moeders heb
36 AnneNoordzij Net buurtagent @PRRGrooten- je er toch bij hé? 4 juni 2011 17:13:35 via Tweet-
boer gesproken over zijn bijdrage bij #jeugd- Deck in reply to PRRGrootenboer
zorg20 21 juni 2011 4 juni 2011 22:39:00 via
Echofon 25 TerrierBram @PRRGrootenboer Deze Cannabis
klant heeft hard gewerkt op de tuin, en gaat
35 WichernM Jaaajaaa..... RT @PRRGrootenboer vers onder van de douche wat medisch preven-
Gesprek met een moeder. “U moet les geven tieve kruiden dampen. 4 juni 2011 17:02:41 via
in groep 2 om te zeggen dat kinderen niet op web in reply to PRRGrootenboer
auto’s mogen lopen” 4 juni 2011 20:52:22 via
Twitterrific 24 RobvdWoude @PRRGrootenboer Waarom ge-
beurt mij dat nou nooit? #altijdgeluk 4 juni 2011
34 HavanKevin @PRRGrootenboer haha 4 juni 16:47:56 via web in reply to PRRGrootenboer
2011 20:51:15 via Twitter for Android in reply
to PRRGrootenboer 23 BernardKorfker @PRRGrootenboer Love is in the
air....everywhere you look around.... 4 juni 2011
33 TheWolt87 @PRRGrootenboer Hahahah HELD! 10:07:43 via web in reply to PRRGrootenboer
RT waard. 4 juni 2011 20:47:29 via web from
Rotterdam in reply to PRRGrootenboer 22 sharitagonesh @PRRGrootenboer ja dat waren
@ramonsmits @sirolf84 en ik :) we riepen nog
32 Jeandaman “@PRRGrootenboer: Meneer geeft “je bent nog jong! Doe het niet!” 4 juni 2011
aan dat hij een “enemy of the state” is. Morgen 09:55:16 via Twitter for iPhone in reply to
komt hij met bewijzen.” hehe 4 juni 2011 PRRGrootenboer
19:41:15 via Twitter for iPhone
21 Nickyjansen73 @PRRGrootenboer Arm kind.
31 Leand3r @PRRGrootenboer heeft die meneer Vechtende ouders en t kind wordt geholpen
toevallig de naam “Will Smith” ? 4 juni 2011 met...een zorgformulier! 3 juni 2011 23:30:31 via
18:15:20 via Twitter for Android in reply to Twitter for iPhone in reply to PRRGrootenboer
PRRGrootenboer
20 sharitagonesh @PRRGrootenboer je was me net
30 Obliviator73 Hahahahahaha, pics or did’nt voor met je foto. 3 juni 2011 22:20:59 via Twitter
happen morgen RT @PRRGrootenboer Meneer for iPhone in reply to PRRGrootenboer
geeft aan dat hij een “enemy of the state” is.
Morgen komt hij met ... 4 juni 2011 17:41:04 via 19 sharitagonesh @PRRGrootenboer kom is van
Twitterrific dat dak af joh ;) mooi uitzicht zeker? 3 juni 2011
22:19:08 via Twitter for iPhone
29 lamerus @PRRGrootenboer dat is een goede
moeder! 4 juni 2011 17:22:36 via web in reply
to PRRGrootenboer
Politie, Twitter en gezag 113

116. 18 alexdelgadofon Net @PRRberenschot en @ alle partners er in, #iPad ‘s (hetnieuwewerken)
PRRGrootenboer tegen gekomen. Altijd on - http://moby.to/f6xve3 3 juni 2011 15:25:31 via
duty. 3 juni 2011 22:07:49 via UberSocial Snaptu
17 richardvanboven @PRRGrootenboer Is er ook ‘n 7 nathansakoetoe @PRRGrootenboer @prrberen-
Sparta-burka? 3 juni 2011 21:13:14 via Mobile schot Een Porsche als nieuwe wijkauto? 3 juni
Web in reply to PRRGrootenboer 2011 15:13:42 via web from Rotterdam
16 rooiesok @PRRGrootenboer Daar hoef je toch 6 V_vd_Pas The Vincent van der Pas Daily is out!
geen discussie over te voeren. Hij mag huisre- http://bit.ly/fnun8U ▸ Top stories today via @
gels hanteren naar eigen goeddunken! #boer- jufanja @kennisnet_so @prrgrootenboer @mees-
kaverbod 3 juni 2011 21:11:25 via HootSuite tersipke 3 juni 2011 12:14:19 via Paper.li
15 inja84 @PRRGrootenboer twittert de wijkagent 5 Jojanneke @PRRGrootenboer Ah. Wat adviseer
van saftlevenstraat en omgeving ook? 3 juni je me te doen? 1 juni 2011 17:32:22 via Twitter
2011 21:06:51 via Twitter for BlackBerry® in for iPhone in reply to PRRGrootenboer
reply to PRRGrootenboer
4 edwinkort @PRRGrootenboer dan mag jij de
14 Terry_74 @PRRGrootenboer haha mooie politie zijn ;) #buitenspeeldag 3:17 PM Jun 1st
actie-foto’s 3 juni 2011 20:58:36 via Twitter for via TweetDeck in reply to PRRGrootenboer
iPhone in reply to PRRGrootenboer
3 Leand3r @PRRGrootenboer gaat u nog wat
13 PRRberenschot @prrgrootenboer als waaghals doen vandaag in het kader van #nationalebui-
vanaf 3de etage, naar 2de. Bewoonster was tenspeeldag ? 11:53 AM Jun 1st via Twitter for
sleutel vergeten. - http://moby.to/lr57h7 3 juni Android
2011 20:40:21 via Mobypicture
2 m_hoove @Jojanneke @PRRGrootenboer MO
12 peebeenl @PRRGrootenboer blijft toch triest voor woninginbraken? Kun je met inbreken WIFI
zo jong e. Dan tussen vuren zitten:( 3 juni 2011 dan zien of er iemand thuis is? 7:17 AM Jun 1st
19:24:52 via Osfoora for iPhone in reply to via TweetDeck in reply to Jojanneke
PRRGrootenboer
1 PatrickMolenaar @PRRGrootenboer HOEZO is
11 fvkwnl Krijg jij @PRRGrootenboer in de brie- “de laptop vanuit de auto een bekende modus
ving te horen dat Turkije vanavond kwalificatie operandi voor woninginbraken”?????? http://
wedstrijd EK speelt of weten alle agenten dat bit.ly/jtXSvB #snaptweetniet 12:03 AM Jun 1st
gewoon? 3 juni 2011 19:14:32 via web via web in reply to PRRGrootenboer
10 Couriertje @PRRGrootenboer dat word dan
pijnlijk gesprekje zeker? 3 juni 2011 16:31:33
via Mobile Web in reply to PRRGrootenboer
9 AnalPoetNL @prrgrootenboer (helaas 1 van
m’n jongeren #adoptie) Op ieder potje past
een dekseltje - maar op iedere situatie niet een
oplossing .. 3 juni 2011 16:22:13 via HootSuite
in reply to PRRGrootenboer
8 PRRHarammotahar RT @PRRGrootenboer: @
prrberenschot met de nieuwe wijkauto. Nu
114 Politie, Twitter en gezag

117. Bijlage 8
Analyse interviews wijkagenten
Inleiding Methode van onderzoek van het in-
Met de wijkagenten PRRGrootenboer (korps Rotter- terview
dam-Rijnmond) en WijkagentSassem (korps Hollands Beide interviews zijn door twee onderzoekers afgeno-
Midden), waarvan de “twitterstromen” zijn geana- men. Bij het uitschrijven van de interviews werden de
lyseerd, zijn tevens interviews gehouden. Dit betrof topics en vragen zoals opgenomen in het analysekader
in beide gevallen een intensief gesprek tussen twee van hoofdstuk 4 als leidraad gebruikt.
onderzoekers en de wijkagent met een semigestruc- Om de betrouwbaarheid (zijn de uitkomsten niet afhan-
tureerd karakter. De interviews met de wijkagenten kelijk van toeval) en de validiteit (meet de onderzoeker
hebben mede plaatsgevonden met het oogmerk om wat hij wil meten) te vergroten is in dit deel van het on-
de interpretatie van de inhoudsanalyse te toetsen. derzoek aandacht geschonken aan de volgende punten
Daarnaast waren de interviews gericht op het vaststel- (Baarda, 2007):
len van de relatie tussen de kenmerken van Twitter en - De gekozen methode heeft zoveel mogelijk onder
de beeldvorming over het gezag van de politie gezien gelijke omstandigheden en op dezelfde wijze
vanuit het perspectief van de twitterende wijkagent. plaatsgevonden.
In de interviews is gevraagd naar de achterliggende - De verwerking en analyse van de gegevens hebben
en diepere motivatie en beleving van de wijkagent in kort na de interviews plaatsgevonden omdat latere
relatie tot zijn gebruik van Twitter en de beeldvorming en/of indirecte registratie invloed kan hebben op de
die daaruit voortvloeit. betrouwbaarheid van het onderzoek.
Voor de structuur van het gesprek is gebruik gemaakt - Er is bij de uitwerking en analyse gebruik gemaakt
van een vooraf opgestelde vragenlijst. Deze vragenlijst van de aantekeningen en de geluidsopname die zijn
is opgesteld op basis van gekozen topics, waarbij is gemaakt tijdens de interviews.
uitgegaan van de vraagstelling en het theoretische ka- - Tijdens de interviews is het gesprek regelmatig
der van het onderzoek. In de onderstaande vragenlijst samengevat op een open manier. Deze samenvattin-
/ topiclijst staan onderwerpen en/of specifieke vragen gen zijn gegeven om structuur in het interview aan
met betrekking tot het onderzoeksonderwerp. te brengen, te toetsen of de wijkagent alles goed
Bij aanvang van de interviews is door de onderzoekers gehoord had en om de relatie te bevorderen.
aan de wijkagenten uitgelegd wat het doel van het - De onderzoekers hebben getracht zoveel mogelijk
gesprek was. vervolgvragen te stellen die uitsluitend ingingen op
De onderzoekers hebben de wijkagenten geholpen om wat de wijkagent had geuit. Doorvragen is zoveel
hun motivatie en beleving van het gebruik van Twitter mogelijk op een neutrale manier gedaan zodat de
te beschrijven zonder zelf invloed op de resultaten van wijkagent geen indruk zou kunnen krijgen of de
het gesprek uit te oefenen. onderzoekers het wel of niet met hem eens zouden
zijn of dat een uitspraak “vreemd” gevonden werd.
- Het non-verbale gedrag van de wijkagenten is be-
trokken bij de vervolgvragen en het doorvragen.
- De onderzoekers hebben suggestieve vragen verme-
den.
Politie, Twitter en gezag 115

118. Vragenlijst / topiclijst interviews 20. Wat heb je nodig van jouw leidinggevenden (of van
de organisatie) om effectief uitvoering te kunnen
A: Twitter in het algemeen: geven aan het gebruik van Twitter?
1. Hoe lang maak je al gebruik van Twitter in je werk 21. Vind je dat jouw Korps je voldoende faciliteert om
als wijkagent? adequaat gebruik te maken van Twitter?
2. Waarom ben je gebruik gaan maken van Twit- 22. Geef je een terugkoppeling van de informatie uit je
ter? “twitterstroom”: aan je leidinggevende of collega’s?
3. Wat / waarover Twitter je? Heb je voorbeelden?
4. Wat is je frequentie van het gebruik van Twitter? 23. Is er verder nog iets dat je kwijt wilt?
5. Hoe komt een tweet tot stand?
6. Zorg je zelf voor de inhoud van je tweets?
7. Kun je effecten / resultaten noemen die te relate- Analyse van de interviews
ren zijn aan jouw tweets? De onderzoekers hebben hun voorkeuren en opvat-
8. Wanneer is er volgens jou sprake van een adequaat tingen over de onderzoeksvraag vooraf en tijdens het
(effectief) gebruik van Twitter door de politie? analyseren van de gegevens zoveel mogelijk uitgescha-
keld. De interpretatie van de onderzoeksgegevens is
B: Twitteren en volgers: beoordeeld en nagekeken door de twee andere leden
9. Wat doe je om volgers te krijgen en/of aan je te van de afstudeergroep.
binden? Omdat de informatieterugkoppeling de betrouwbaar-
10. Is er volgens jou sprake van voldoende interactie heid en de validiteit van het onderzoek kan vergroten,
tussen jou en je volgers? Ben je daar tevreden zijn de samenvatting van de inhoudsanalyse van de
over? “twitterstromen” en de interviews ook voorgelegd aan
11. Heb je het idee dat de burger jouw waarschuwin- de focusgroep.
gen / adviezen via tweets opvolgen? Bij de analyse van het interviews zijn de antwoorden
12. Ben je door het gebruik van Twitter nu sneller en geanalyseerd en geclusterd naar aanleiding van de to-
beter geïnformeerd over zaken die spelen in jouw pics uit het onderzoeksmodel. Na analyse van de beide
wijk? interviews is gekeken welke thema’s relevant waren
voor het beantwoorden van de onderzoeksvraag en de
C: Beeldvorming en Twitter: deelvragen. De uitwerking van de interviews is opgeno-
13. Waarover twitter je veelal? men in hoofdstuk 5.
14. Is jouw beeld over de buurt veranderd sinds je twit-
tert?
15. Denk je dat het beeld dat de volgers van jou heb-
ben is veranderd sinds je twittert?
16. Vind je dat het gebruik van Twitter het beeld van
de politie beïnvloed? Hoe heeft dat beeld zich dan
ontwikkeld? (Noot: relateren aan de vijf gezags-
gronden)
D: De Twitterende wijkagent en zijn leiding-
gevende:
17. In hoeverre bemoeit jouw leidinggevende zich met
jouw gebruik van Twitter? Bemoeit de leidingge-
vende zich met de inhoud van de tweets?
18. Heeft jouw korps en/of leidinggevende kaders
aangegeven voor het gebruik van Twitter?
19. Ken jij, indien van toepassing, het beleid of de visie
van je korps t.a.v. het gebruik van Twitter? Wat
vind je van dat beleid en/of van die visie?
116 Politie, Twitter en gezag

119. Bijlage 9
Factsheet focusgroep
Inleiding Beeldvorming
“De opkomst van social media en de gebrekkige manier
waarop publieke organisaties omgaan met nieuwe media Onze individuele perceptie wordt beïnvloed door hoe
spelen een rol bij het afnemen van het vertrouwen in de we met elkaar omgaan. Mooier geformuleerd: In de in-
overheid”, aldus een kritisch citaat uit het rapport “Zelf teractie tussen mensen worden betekenissen uitgewis-
Vertrouwen” van de Nationale DenkTank 2010. seld. Dit is eenvoudig verwoord het proces van beeld-
vorming (Berger & Luckmann, 1966). De media hebben
Wij, een viertal studenten van de Strategische Leer- een sterke invloed op dit proces van betekenisgeving.
gang Leidinggeven 7 (SLL7), onderzoeken in het kader De media bepalen wat relevant nieuws is en definiëren,
van onze afstudeerscriptie de invloed van het gebruik “framen”, de nieuwsfeiten (Van Twist, 2010). Beeld-
van social media op de beeldvorming over het gezag vorming is dus “core business” van de media. Bij social
van de politie. Hierbij richten wij ons met name op het media gaat het meer dan bij de klassieke media om de
gebruik van Twitter door wijkagenten en het mogelijke interactie en de dialoog tussen de gebruikers onder-
effecten daarvan op het gezag van de politie. ling. Het samen produceren en delen, zijn typerend
voor social media in het algemeen en Twitter in het
Onderzoeksvraag bijzonder. Dit betekent dat de macht in het proces van
We leven in een “mediated reality”: De enorme beeldvorming bij social media meer op het niveau van
hoeveelheid beelden die ons dagelijks overspoelen het individu ligt.
drukken als het ware onze eigen rechtstreekse waarne-
mingen steeds verder weg. Deze beelden of “frames” Voordat we ingaan op de manier van onderzoek is het
beïnvloeden sterk hoe de burger naar de wereld kijkt. van belang de twee andere kernbegrippen, namelijk ge-
De vraag die wij ons stellen is of het beeld dat via deze zag en strategisch politieleiderschap, kort toe te lichten.
“frames” tot stand komt te beïnvloeden is daar waar
het om het gezag van de politie gaat. Gezag
De centrale onderzoeksvraag die we hierbij hebben Het gezag heeft de politieorganisatie niet vanzelf-
geformuleerd luidt als volgt: sprekend gekregen (Zijderveld, 1985). Het kan niet per
definitie worden ontleend aan het aan haar toebe-
“Wat is het effect van het gebruik van deelde geweldsmonopolie. Het wordt verkregen van
Twitter door wijkagenten op de beeld- een ander, namelijk de burger. En die burger wil een
vorming over het gezag van de politie, zichtbare, herkenbare, aanspreekbare, bereikbare en
hoe kan dit worden verklaard en welke effectieve politie. Daarmee zijn deze begrippen belang-
consequenties heeft dit voor strategisch rijke gezagsgronden van de politie geworden. Wanneer
politieleiderschap?” de politie weinig werk maakt van beïnvloeding van de
beeldvorming ten aanzien van deze gezagsgronden
Belangrijke sleutelbegrippen die uit deze onderzoeks- zal ze weinig gezag krijgen van de burger. Het behoeft
vraag naar voren komen zijn beeldvorming, gezag en weinig betoog dat dit implicaties heeft voor het strate-
strategisch politieleiderschap. gisch politieleiderschap.
Politie, Twitter en gezag 117

120. Strategisch politieleiderschap Welke consequenties heeft het gebruik van
Twitter voor het strategisch politieleider-
Wij hanteren in ons onderzoek de navolgende drie cru- schap?
ciale functies van strategisch politieleiderschap (Boin Het gaat er in de discussie om te komen tot het be-
e.a., 2003): grijpen / interpreteren van het gebruik van Twitter
1. Het formuleren en uitdragen van een visie op de in relatie tot een gezaghebbende politie. Dit tegen
realiseerbare doelen van de organisatie. De beleids- de achtergrond van de theorieën rondom beeldvor-
matige functie. ming, gezag en strategisch leiderschap. De verbanden
2. Het ontwerpen van een organisatiepatroon waarin uitgedrukt in onderstaand onderzoeksmodel worden
organisatieleden hun werk effectief en efficiënt door de focusgroep bediscussieerd en de uitkomsten
kunnen verrichten. De organisatorische functie. van de andere onderzoeksmethoden geanalyseerd. De
3. Het bewaken van relaties met belanghebbende uitkomsten van de andere onderzoeksmethoden zullen
partijen die van essentieel belang zijn voor de legi- aan het begin van de bijeenkomst van de focusgroep
timiteit van een publieke organisatie. De diploma- worden gepresenteerd.
tieke functie.
De voorgestelde agenda voor de bijeenkomst:
In het kader van ons onderzoek is de diplomatieke 1. Opening
functie erg interessant. De nadruk ligt hier namelijk op 2. Welkom en voorstelronde
de interactie met de omgeving om de beeldvorming te 3. Presentatie theoretisch kader en onderzoeksmodel
beïnvloeden. De strategische politieleider is in staat de 4. Presentatie bevindingen inhoudsanalyse, enquête
politieorganisatie aan te laten sluiten op het beeld dat en interviews
de samenleving heeft van een gezaghebbende politie. 5. Discussie over herkenbaarheid uitkomsten en conse-
En daarvoor formuleert hij/zij een heldere visie, een quenties politieleiderschap
cruciale taak voor de strategische politieleider. 6. Wat verder ter tafel komt
7. Afsluiting
Methode van onderzoek
Om een antwoord te vinden op onze onderzoeksvraag Ellen Boverman
hebben we gekozen voor een mix van onderzoeksme- Leen van Duijn
thoden: Peter de Graaf
1. Een inhoudsanalyse naar de tweets van twee gese- Jasper Ritzema
lecteerde wijkagenten.
2. Een enquête onder de volgers van de twee geselec-
teerde wijkagenten.
3. Het afnemen van een interview van de twee gese-
lecteerde wijkagenten.
4. Het organiseren van een focusgroep.
U bent uitgenodigd om zitting te nemen in de focus-
groep. Een focusgroep heeft het karakter van een
open discussie over een aantal vooraf geselecteerde
onderwerpen onder leiding van een gespreksmodera-
tor.
Uit ons onderzoek blijkt dat Twitter een communicatie-
middel is waarmee de politie zich op allerlei manieren
positioneert in de samenleving. Daarmee heeft het
gebruik van Twitter door de wijkagent strategische
implicaties voor de politie. De concrete vraag voor de
focusgroep is:
118 Politie, Twitter en gezag