Download to read offline
Presentation in Azeri lang for IT .pptx
- 1. Azərbaycan Respublikası Elmvə Təhsil Nazirliyi Azərbaycan Texniki Universiteti İnternet texnologiyaları
- 2. Plan: • Şəbəkədə informasiyamübadiləsinin təşkili yolları və problemləri • İnformasiyaların yeni mühafizə yolları
- 3. Kompüter şəbəkəsi İlk şəbəkələrdənbiri 1960-cı ildə IBM tərəfindən istifadəyə verilmiş və ilkin olaraq iki əsas sistem sistemini birləşdirən və hava yollarının bronlaşdırma sisteminə çevrilən yarı avtomatik biznes tədqiqat mühiti (SABRE) idi. 1963-cü ildə amerikalı psixoloq və kompüter alimi JCR Licklider Pentaqonun Qabaqcıl Tədqiqat Layihələri Agentliyinin (ARPA) ilk direktoru olanda "Qalaktikalararası Kompüter Şəbəkəsi" adlandırdığı konsepsiyanı təklif etdi. Licklider bunu "hamı üçün açıq olan elektron ortaqlıq" kimi təsvir etdi,"hökumətlər, qurumlar, korporasiyalar və fərdlər üçün informasiya qarşılıqlı əlaqəsinin əsas və vacib vasitəsidir.
- 5. Şəbəkədə informasiya mübadiləsinintəşkili yolları və problemləri Hesablama dünyasında məlumat mübadiləsi əsas rol oynayır. E-poçtların göndərilməsindən tutmuş faylların ötürülməsinə qədər məlumatların tez və səmərəli şəkildə paylaşılması bugünkü rəqəmsal mühitdə vacibdir. Müxtəlif sistemlərdə məlumat mübadiləsinin necə baş verdiyini və məlumatlarınızın məxfiliyini və bütövlüyünü necə təmin edə biləcəyinizi kəşf edin. Hesablamada məlumat mübadiləsi müəyyən edilmiş protokollara və standartlara əsaslanır, məsələn, veb üçün Hipertekst Transfer Protokolu (HTTP), fayl ötürülməsi üçün Fayl Transfer Protokolu (FTP), e-poçt göndərmək üçün E-poçt Protokolu (SMTP) və başqaları.
- 6. Problemlər Bəzi şəbəkə problemlərimarşrutlaşdırıcılar, açarlar, firewalllar kimi nasaz aparatdan və hətta şəbəkə bant genişliyində artımlar, proqram konfiqurasiyasında dəyişikliklər və ya təhlükəsizlik pozuntuları kimi gözlənilməz istifadə nümunələrindən yarana bilər. Şəbəkə problemləri məyusedicidir və nəzarətsiz qaldıqda, onların biznes şəbəkəniz üçün fəlakətli nəticələri ola bilər. Buna görə də şəbəkənizdə nəyin səhv ola biləcəyini başa düşmək və şəbəkə problemlərini hətta son istifadəçilərinizə təsir etməmişdən əvvəl tez müəyyən etmək və aradan qaldırmaq üçün şəbəkə performansını davamlı olaraq izləmək vacibdir.
- 7. İnformasiyaların yeni mühafizəyolları Milyonlarla müştərinin şəxsi məlumatlarını cinayətkarlara ifşa edən böyük məlumat pozuntusu barədə eşitmədən bir neçə gün xəbərləri skan etmək çətindir. Şəxsi məlumatlarınızın yanlış əllərə keçməməsi üçün burada bir neçə ipucu var. Güclü parollar yaradın: Parol yaradarkən, ad gününüz kimi kibercinayətkarın asanlıqla anlaya biləcəyi sözlər və ya rəqəmlər üzərində düşünün. Kiçik və böyük hərflərin, rəqəmlərin və simvolların birləşmələrini seçin və onları vaxtaşırı dəyişdirin. Bir neçə saytda eyni paroldan istifadə etmək əvəzinə unikal parol yaratmaq daha yaxşıdır - parol meneceri aləti izləməyə kömək edə bilər.
- 8. İnformasiyaların yeni mühafizəyolları Sosial mediada çox paylaşmayın: Hamımızın həyatlarının çox intim təfərrüatlarını internetdə yerləşdirən bir dostumuz var. Bu, təkcə zəhlətökən deyil, həm də şəxsi məlumatlarınızı riskə ata bilər. Məxfilik parametrlərinizi yoxlayın ki, yazılarınızı kimin gördüyündən xəbərdar olasınız və yerinizi, məmləkətinizi, ad gününüzü və ya digər şəxsi məlumatlarınızı yerləşdirərkən ehtiyatlı olun. Pulsuz Wi-Fi-dan ehtiyatla istifadə edin: Kiçik bir onlayn alış-veriş heç kimə zərər vermədi...yoxsa etdi? Pulsuz ictimai Wi-Fi şəbəkələrinin əksəriyyətində çox az təhlükəsizlik tədbirləri var, yəni eyni şəbəkədən istifadə edən başqaları fəaliyyətinizə asanlıqla daxil ola bilər. Kredit kartını çıxarmazdan əvvəl evdə və ya təhlükəsiz, parolla qorunan şəbəkədə olana qədər gözləməlisiniz.
- 9. İnformasiyaların yeni mühafizəyolları Bağlantılara və qoşmalara diqqət yetirin: Kibercinayətkarlar hiyləgərdirlər və tez-tez bankdan, kommunal şirkətdən və ya digər korporativ qurumdan qanuni rabitə kimi görünmək üçün fişinq fırıldaqlarını tərtib edirlər. Orfoqrafiya səhvləri və ya tipik göndərəndən fərqli e-poçt ünvanı kimi bəzi şeylər e-poçtun spam olduğuna dair bir ipucu ola bilər. Saytın təhlükəsiz olub olmadığını yoxlayın: Veb saytına şəxsi məlumat daxil etməzdən əvvəl brauzerinizin yuxarı hissəsinə nəzər salın. Kilid simvolu varsa və URL “https” ilə başlayırsa, bu saytın təhlükəsiz olduğunu bildirir. Saytın məxfilik siyasəti, əlaqə məlumatı və ya “təsdiqlənmiş təhlükəsiz” möhür kimi saytın etibarlı olub olmadığını müəyyən etməyin bir neçə başqa yolu var.
- 11.