Samen met een collega voor Destil en relaties van mijn vorige werkgever een presentatie verzorgd over vertraging in de bouw

1. Welkom! Tilburg, 27 maart 2008

2. 16.00 u. Welkom door Karin Bruers 16.05 Korte introductie DESTIL en Holla Poelman Van Leeuwen Advocaten 16.15 Actualiteiten Bouwrecht door mr. Frank van der Kruis en mr. Remco Bressers 17.15 Rondleiding 17.45 Borrel 19.30 Einde Programma

3. Actualiteiten Bouwrecht

4. Full service  specialisten Grootste onafhankelijke kantoor in Zuid-Nederland: ca. 85 advocaten Top 20 Drie vestigingen Lokaal, regionaal, landelijk en internationaal werkzaam Netlaw en European Law Firm (ELF) Profiel kantoor

5. Persoonlijk Specialistisch Dichtbij (3 locaties) Sterk (krachtenbundeling) Altijd sterk! Motto kantoor

6. Onroerend goed, Bouwrecht Ondernemingsrecht, Insolventierecht Arbeidsrecht Aansprakelijkheidsrecht/verzekeringsrecht Intellectuele eigendom Bestuursrecht (overheid) Personen- en familierecht, Strafrecht e.d. Dienstenpakket

7. Ondernemingen, mkb-bedrijven Not-for-profit instellingen Overheden Particulieren Verwijzers (intermediairs) Cliënten

8. Gevolgen vertraging van de bouw mr. Frank van der Kruis

9. Vertraging voor rekening en risico aannemer Vertraging voor rekening en risico opdrachtgever Verval van aanspraken Inleiding

10. Uitvoeringsduur: Bepaalde fatale datum Werkbare werkdagen Weken, maanden Aanvang van de Bouw Boete Vertraging voor rekening en risico aannemer (1)

11. Onwerkbare werkdagen: Dagen waarop niet mag worden gewerkt Vakanties, feestdagen, etc. Dagen waarop niet kan worden gewerkt Onwerkbaar weer Overig: Werkstakingen of uitsluitingen Wijzigingen in werk Schorsing van werk Algemene overmacht Vertraging voor rekening en risico aannemer (2)

12. HET BEWIJS: Hoofdregel: aannemer moet bewijzen Bewijsmiddelen: Registratie door aannemer en opdrachtgever Registratie door alleen aannemer is niet bindend Rapportages KNMI, Misset, Elsevier Gemiddeld aantal werkbare werkdagen per jaar Vertraging voor rekening en risico aannemer (3)

13. Te laat en toen? Verval Verjaring GIW versus UAV Boete, gefixeerde schadevergoeding Vertraging voor rekening en risico aannemer (4)

14. Uitvoeringsduur Stagnatie Index Vertraging voor rekening en risico opdrachtgever (1)

15. Risico opdrachtgever: Tijdige bouwvergunning Vergunningen voor opzet van werk Overheidsingrijpen Vertraging voor rekening en risico opdrachtgever (2)

16. Welke kosten komen voor vergoeding in aanmerking? a. Hogere algemene kosten b. Langere duur verzekering voor zover deze afhankelijk is van bouwtijd c. Renteverlies over in werk gestoken kapitaal d. Winstderving door niet kunnen aannemen van ander werk e. Schade in naam en crediet Vertraging voor rekening en risico opdrachtgever (3)

17. f. Improductieve uren van personeel g. Inmiddels gestegen lonen h. Prijsstijgingen van materialen i. Ongebruikt materieel en gereedschap j. Loodsen en keten k. Water, electriciteit, telefoon l. Belastingen m. Potentiële schade n. Bouwplaatskosten Vertraging voor rekening en risico opdrachtgever (4)

18. Hoe kan vertragingschade niet worden berekend? Niet op basis van nacalculatie met begroting Geen vergelijking tussen werkelijke productie en normale omstandigheden Ondernemersrisico blijft bij aannemer Vertraging voor rekening en risico opdrachtgever (5)

19. Tijdig melden! Verval Rechtsverwerking Vertraging voor rekening en risico opdrachtgever (6)

20. Zorg voor goede registratie op de bouw Trek tijdig aan de bel voor bouwtijd-verlenging Meld direct schade en concretiseer de schade Tot besluit

21. Waarschuwingsplicht van aannemer mr. Remco Bressers

22. Plicht anderen voor hun fouten te behoeden en schade te voorkomen Waarschuwingsplicht aannemer

23. Aannemer belast met uitvoering van werk dat door anderen dan hemzelf is ontworpen, zowel in esthetische als constructieve zin; daarmede niet verantwoordelijk voor tekortkomingen in dat ontwerp. Uitgangspunt

24. Aannemer verplicht te waarschuwen voor hem kenbare fouten in werk van zijn contractspartij Niet waarschuwen: aansprakelijkheid voor gehele of groot deel van schade Correctie

25. Vooral (oudere) rechtspraak Raad van Arbitrage voor de Bouw laat zien wanneer waarschuwingsplicht niet bestaat Uitzondering: wanneer niet?

26. Waarschuwingplicht: marginale toetsing RvA: Indien er een waarschuwingsplicht zou bestaan, dan verdient aandacht dat aannemer de voorgeschreven constructie in algemeen niet tot in detail behoeft te controleren. Hij kan volstaan met marginale toetsing. Hoe ver moet je gaan?

27. Ook Hoge Raad neemt bestaan van waarschuwingplicht aan Bijzondere toevoeging Hoge Raad: kennis, wetenschap en kunde bij diegene die gewaarschuwd moet worden, disculpeert aannemer niet Hoge Raad

28. Artikel 7:754 BW De aannemer is bij het aangaan of het uitvoeren van de overeenkomst verplicht de opdrachtgever te waarschuwen voor onjuistheden in de opdracht voor zover hij deze kende of redelijkerwijs behoorde te kennen . Hetzelfde geldt in geval van gebreken en ongeschiktheid van zaken afkomstig van de opdracht-gever, daaronder begrepen de grond waarop de opdrachtgever een werk laat uitvoeren, alsmede fouten of gebreken in door de opdrachtgever verstrekte plannen, tekeningen, berekeningen, bestekken of uitvoeringsvoorschriften. In de wet

29. Al bij sluiten van overeenkomst waarschuwingsplicht. Dat betekent zelfs dat precontractueel onderzocht moet worden of er gewaarschuwd moet worden. Let op! (1)

30. Kennen of redelijkerwijze behoren te kennen. Duidt dus op geobjectiveerde wetenschap : wat had een redelijk handelend aannemer, behept met normale vakkennis die van hem mag worden verwacht, moeten ontdekken. Let op! (2)

31. Rechtsregels over waarschuwingsplicht zijn van regelend recht. Mag dus in contract van afgeweken worden. Afhankelijk van machtspositie opdrachtgever gebeurt dat in praktijk. Eenzijdig en onredelijk, maar tussen professionele partijen in beginsel bindend. Onze waarschuwing!

32. Retentierecht mr. Remco Bressers

33. De bevoegdheid van een schuldeiser om de nakoming van zijn verplichting tot teruggave van een andermans zaak op te schorten totdat zijn vordering wordt voldaan. (Art. 3:290 e.v. BW) Wat is Retentierecht?

34. Retentie slechts mogelijk wanneer schuldeiser de zaak in zijn macht heeft. Daarvan is sprake als afgifte nodig is om zaak weer in macht te brengen van rechthebbende (meestal opdrachtgever) HR: afgifte van onroerende zaak geschiedt door deze te ontruimen Wanneer mogelijk?

35. Retentierecht gaat verloren wanneer wederpartij de zaak in zijn macht krijgt Ontruiming Oplevering Wanneer vervalt het?

36. Niet ontruimen Afsluitbaar hekwerk Bord met vermelding dat retentierecht wordt uitgeoefend Brief aan opdrachtgever met mededeling dat retentierecht wordt uitgeoefend en mededeling dat toegang tot werk wordt ontzegd Uitoefenen retentierecht

37. RvA: Naast vergoeding van openstaande facturen ook recht op vergoeding voor kosten in verband met inroepen retentierecht. Gaat alleen om hoognodige, redelijke kosten, zoals doorlopende bouwplaats- en toezichtskosten. Vergoeding

38. Vragen?

39. www.hpla.nl Dank voor jullie aandacht!