SlideShare a Scribd company logo
Sterke samenwerking in de Ouderenzorg
Dr. Gert-Jan van der Putten, specialist ouderengeneeskunde
Presentatie g jvd_putten_2015
BELGISCH NEDERLANDS CONSORTIUM ONDERZOEK
MONDGEZONDHEID OUDEREN
INHOUD
• Veroudering inclusief gevolgen voor de mondgezondheid
• 3 Groepen ouderen, hoe herken je die?
• Mondgezondheid bij ouderen
• Ouderen in de mondzorgpraktijk
5
MENS: 65 BILJOEN CELLEN
VERGRIJZING VAN NEDERLAND
7
Bron: CBSSTAT, 2014
WANNEER BEN JE OUD?
SNEL GROEIENDE
LEVENSVERWACHTING
9
Figuur: Resterende levensverwachting bij 65 jaar
Trendmatig stijgt de levensverwachting met bijna een jaar per tien jaar. De ingeschatte resterende
levensverwachting voor mannen is zelfs met twee jaar gestegen sinds 2004
Figuur 3: resterende levensverwachting bij 65 jaar
12
14
16
18
20
22
24
1950
1955
1960
1965
1970
1975
1980
1985
1990
1995
2000
2005
2010
2015
2020
2025
2030
2035
2040
2045
2050
vrouw en
mannen
prognose 2004
prognose 2008
jaren
Bron: CBSSTAT, 2013
LET OP: VANAF 75 JAAR NEMEN DE BEPERKINGEN
SNEL TOE!
Beperkingen van ouderen naar geslacht
en leeftijd 2007
DOOR TOEGENOMEN
LEVENSVERWACHTING WEL GEWONNEN
JAREN, MAAR NIET ALLEMAAL GEZONDE
JAREN!
ZORGTECHNOLOGIE
12
NANOTECHNOLOGIE
13
GENETICA, SPINOZA 2015:
PROF. DR. CISCA WIJMENGA
14
ALZHEIMER CHRONISCHE ZIEKTE ?!
15
Medisch contact, 18 juni 2015
Strategies for
Engineered Negligible
Senescence
www.mfoundation.org
Aubrey de Grey, PhD Chairman and Chief Science Officer of the Methusalem foundation
16
17
18
19
CBS, 2010 (gegevens 2009)
Presentatie g jvd_putten_2015
0,0
1,0
2,0
3,0
4,0
5,0
6,0
7,0
8,0
9,0
%
20-29 y 30-39 y 40-49 y 50-59 y 60-69 y 70-y
Age group
men
w omen
CBS 2012, CBSSTAT
Percentage orale implantaten per leeftijdsgroep
CBS:2010 (n=1.000.000)
Presentatie g jvd_putten_2015
Study Country Age
Population
(mean)
Patient/
implants
Maen
function
time
(years)
Peri-
implant
disease
(BOP +)
Peri-
implant
muco
sitis
Peri-
implantitis
Fransson et al
2005, 2008)
Sweden
20-92 y
(64.7)
662/3413 5-20
100%
patients
92%
implants
-
27.8%
patients
12.4%
implants
Roos-
Jansaker et al
(2006)
Sweden ?
(65.8)
216/987 9-14
75.4%
implants
79.2%
patients
50.6%
implants
55.6-
77.4%
patients
43.3%
implants
Koldsland et
al
(2009,2010)
Norway 18-80 y
(43.8)
109/374 8.4
23.1-
60.4%
implants
39,%
patients
27.3%
implants
11.3-
47.1%
patients
36.6%
implants
Fransson. Clin Oral Implants Res 2005;Roos-Jansaker. Clin
Periodontol 2006; Koldsland, J Periodontol 2009, 2010
Osterberg, et al.,Number of teeth – a predictor of mortality in 70-year-old subjects.
Community Dentistry and Oral Epidemiology, 2007
Ansai et al. Relationship between tooth loss and mortality in 80-year-old Japanese
community-dwelling subjectsk BMC Public Health, 2010
Association between number of teeth
at age 70 and 7-year mortality
VERLIES VAN GEBITSELEMENTEN
• Voedingsdeficiënties
• Verlaging BMI en ondervoeding
• Slikproblemen
• Verminderde cognitie
• Vervroegd overlijden
LEVENSBESTENDIGE MONDZORG!
26
EEN BLOEDENDE TUMOR
27
BRAINSTORM SESSIE
• Wat zijn volgens u bij ouderen redenen
(risicofactoren) om tanden en kiezen te verliezen?
RISK FACTORS FOR TOOTH LOSS
• Slechte mondhygiëne
• Extractie i.v.m.1:
• (wortel)caries
• Parodontitis
• Prothetische en orthodontische redenen
• Verzoek van de patiënt
• Demografische en culturele factoren2
1 Spali et al 2004, Richards et al, 2005
2 Hangerden et al, 2003
ORAL DISEASES AS A RESULT OF
INADEQUATE ORAL HEALTH CARE
BRAINSTORM SESSIE
• Wat zijn risicofactoren voor het verkrijgen van een
slechte mondgezondheid?
RISK FACTORS FOR ORAL DISEASES
• Unhealthy diet
• Malnutrition
• Tobacco use
• Harmful alcohol use
• Poor oral hygiene
• Some diseases
• Systemic
• Neurological
• Dementia
• Cardiovascular
• COPD
• Cancer
• Medication use
Van der Putten, Poor oral health, a potential new
geriatric giant, Thesis 2011
?
The impact of oral health on general health
INHOUD
• Veroudering inclusief gevolgen voor de mondgezondheid
• 3 Groepen ouderen, hoe herken je die?
• Mondgezondheid bij ouderen
• Ouderen in de mondzorgpraktijk
GEVOLGEN POLITIEKE KEUZES
35
• Verzorgingshuizen verdwijnen
• Verpleeghuizen als ‘intensive care’
• Kwetsbare ouderen blijven langer in eigen woonomgeving
• Meer kwetsbare ouderen in mondzorgpraktijk en huisartspraktijk
36
3 GROEPEN OUDEREN
37
•Vitale ouderen
•Kwetsbare ouderen
•Geriatrische ouderen
KWETSBARE OUDEREN?
FRAILTY-CRITERIA VOLGENS FRIED
Gewichtsverlies Ongewild > 4,5 kg of 5% afgevallen in het
jaar ervoor
Afname loopsnelheid Langzamer lopen dan 0,76 m/s, of wel meer
dan 6 seconden over 4 meter bij een looptest
Vermoeidheid Bevestigend antwoord kunnen geven op de
vragen:
-Kost alles wat u doet moeite
-Kost het u moeite op gang te komen
Energieverbruik tijdens beweging in de vrije
tijd
- Minder dan 393 of 280 kcal/week bij resp.
mannen of vrouwen
- Ofwel de laatste 3 maanden dagelijks
meer dan vier uur zitten, minder dan 1
wandeling per maand en geen activiteiten
zoals fietsen of joggen
Geringe handknijpkracht - Mannen met een score ≤ 30 kg.
- Vrouwen met een score ≤ 19 kg.
FRAILTY-CRITERIA VOLGENS FRIED
Gewichtsverlies Ongewild > 4,5 kg of 5% afgevallen in het
jaar ervoor
Afname loopsnelheid Langzamer lopen dan 0,76 m/s, of wel meer
dan 6 seconden over 4 meter bij een looptest
Vermoeidheid Bevestigend antwoord kunnen geven op de
vragen:
-Kost alles wat u doet moeite
-Kost het u moeite op gang te komen
Energieverbruik tijdens beweging in de vrije
tijd
- Minder dan 393 of 280 kcal/week bij resp.
mannen of vrouwen
- Ofwel de laatste 3 maanden dagelijks
meer dan vier uur zitten, minder dan 1
wandeling per maand en geen activiteiten
zoals fietsen of joggen
Geringe handknijpkracht - Mannen met een score ≤ 30 kg.
- Vrouwen met een score ≤ 19 kg.
KWETSBAARHEID CONCEPT:
DOMEINEN
Lichamelijk
domein
Psychisch domein
Sociaal-
maatschappelijk
domein
Gobbens et. al. 2010
FRAILTY OF KWETSBAARHEID
Kwetsbaarheid is niet als een ziekte maar als een toestand wat deels beïnvloedbaar
is.
Er is een wisselwerking tussen:
• aandoeningen en/of stoornissen die een oudere persoon kan hebben op
uiteenlopende gebieden;
• beperkingen in het dagelijks functioneren zoals in de communicatie,
zelfregie, taken vervullen, persoonlijke zorg, mobiliteit, huishoudelijk leven;
• moeilijkheden bij participatie, waar onder het opbouwen en onderhouden
van sociale relaties en deelname aan het maatschappelijk leven
KWETSBAARHEID VOOR
MONDGEZONDHEID
Lichamelijk
domein
Psychisch domein
Sociaal-
maatschappelijk
domein
Gobbens et. al. 2010
CATASTROFE SHIFT
DISEASE MANAGEMENT VS
WELNESS MANAGEMENT
VITAAL – KWETSBAAR – GERIATRISCH
GERIATRISCHE PATIËNT
Hoge leeftijd (circa 80 jaar en ouder)
Multi en co-morbiditeit
Polyfarmacie
Aanwezigheid op zgn geriatrische reuzen
GERIATRISCHE REUZEN
Geriatrische reuzen
 vallen
 verwardheid
 duizeligheid
 Incontinentie
 Ondervoeding
 Slechte mondgezondheid?
INHOUD
• Veroudering inclusief gevolgen voor de mondgezondheid
• 3 Groepen ouderen, hoe herken je die?
• Mondgezondheid bij ouderen
• Ouderen in de mondzorgpraktijk
50
SLECHTE MONDGEZONDHEID
IN ZORGINSTELLINGEN
51
Van der Putten, Gerodontology, 2011
52
Slechte mondgezondheid in
zorginstellingen
53
Slechte mondgezondheid in
zorginstellingen
Presentatie g jvd_putten_2015
WAT ZIJN MOGELIJKE REDENEN?
1) Verminderde zelfzorg
2) Verminderde oral clearance
3) Verminderde speekselsecretie als gevolg van
polyfarmacie, slechte nierfunctie
4) In adequate voeding (bv suiker, thee)
5) Niet meer naar de tandarts kunnen gaan (ivm
verminderde mobiliteit)
Presentatie g jvd_putten_2015
CAUSALE FACTOREN CARIËS
Presentatie g jvd_putten_2015
Presentatie g jvd_putten_2015
Presentatie g jvd_putten_2015
Presentatie g jvd_putten_2015
BELEMMERENDE FACTOREN
TANDARTSBEZOEK1. Vergeten van de afspraak
2. Geen klachten
3. Het niet meer nodig vinden (gebitsprothese)
4. Geen tandarts
5. Kosten tandartsbezoek
6. Geen mantelzorger om mee te gaan of niet durven vragen
7. Zelf niet meer naar de tandarts kunnen (mobiliteit)
8. Mondzorgpraktijk is niet goed bereikbaar/toegankelijk voor
kwetsbare ouderen
9. Angst voor tandheelkundige behandeling
10. …
Presentatie g jvd_putten_2015
65
OORZAAK EN GEVOLG
66
MondgezondheidAlgemene
gezondheid
RELATIE MONDGEZONDHEID –
ALGEMENE GEZONDHEID
Diabetes (slecht in te stellen)
Reuma (verloop kan progressiever zijn en agressiever)
CVA
Myocard infarct
Pneumonie (mond bacteriën in de longen)
Klepdefect, infectie orthopedische implantaten (bacteriën via
tandvleesbloeding in de bloedbaan)
Isolement of depressie door schaamte gebit
En nog veel meer ….
Presentatie g jvd_putten_2015
Presentatie g jvd_putten_2015
DEMENTIE
• Prevalentie dysfagie:13-57%
• Mondhygiëne is slecht
• Meer tandsteen, gingivitis,
parodontitis
• Meer cariës en verlies van tanden
• Meer medicamenten met
negatieve invloed op
mondgezondheid
• Gebitsprothese vaker niet
gedragen bij dementerenden
Philip et al., Gerodontology, 2012
Fujihara et al., Gerodontology, 2012
Arrivé et al., Comm Dent Oral Epidem,
2011
Philip et al., Int J Dent Hyg, 2011
Blass et al., Int J Geriatric Psychiatry, 2008
BRAINSTORM SESSIE
• Wat zijn volgens u voor een oudere
belemmerende factoren om naar uw praktijk te
komen?
72
73
Presentatie g jvd_putten_2015
75
76
77
78
79
Willcox DC. Age (Dordr). 2006
81
Tanno K, Sakata K, Ohsawa M, Onoda T, Itai K, Yaegashi Y, Tamakoshi A; JACC
Study Group. J Psychosom Res. 2009
Presentatie g jvd_putten_2015
83
84
EN HOE ZIT HET DAN MET DE
VOEDING EN
MONDGEZONDHEID BIJ
OUDEREN?
85
86
VITAMINEN EN PARODONTITIS
87
VITAMINEN EN VERLIES VAN
TANDEN
88
EN HOE ZIT HET DAN MET PROBIOTICA EN
MONDGEZONDHEID BIJ OUDEREN?
89
MONDGEZONDHEID EN
PROBIOTICA
• Verminderd hoeveel S. Mutans
• Minder caries
• Enkele studies mbt gingivitis en
paronditis
• Verminderd halitosis
90
INHOUD
• Veroudering inclusief gevolgen voor de mondgezondheid
• 3 Groepen ouderen, hoe herken je die?
• Mondgezondheid bij ouderen
• Ouderen in de mondzorgpraktijk
DE MODERNE
MONDZORGPRAKTIJK
92
KNMT PRAKTIJKWIJZER
OUDEREN
1 Het maken van een afspraak c.q. het oproepen voor
controle/behandeling – tijdstip, helpen herinneren,
huisbezoek
2 De binnenkomst in en verplaatsing door de praktijk –
geen drempels, brede deur en hulp bij opstaan en
lopen
3 De ontvangst (met hulp) door (balie)assistent –
begripvol, lage balie, aandacht voor mantelzorger
4 Het bezoek aan de behandelaar(s): controle,
behandeling, voorlichting en instructie-
aandachtspunten communicatie en let bij
behandeling op risico’s, levensloop bestendige zorg
DE PRAKTIJKWIJZER -
VERVOLG
5 Het bijhouden van het patiëntendossier- niet (meer)
verschijnen, anamnese, medisch en sociaal
6 Het afronden van het bezoek bij de behandelaar(s)
– eerst gesprek afronden en dan pas opstaan en
lopen
7 Het maken van vervolgafspraken- soepelheid m.b.t.
tijdstip (na hulp thuiszorg, middagdutje)
8 Het vertrek uit de praktijk- hulp geven evt. tot aan de
auto, taxi
ROL TANDARTS / MONDHYGIËNIST
1) Maakt deel uit van een multidisciplinair team!
2) Mondzorg verlener moet affiniteit hebben met kwetsbare
ouderen
3) Mondzorgpraktijk moet ‘ouderenproof’ zijn
4) Eventueel bereidt zijn om naar de kwetsbare ouderen toe te
gaan
5) Maakt mondzorgplan (deel van algemeen zorgplan!)
6) Instrueren mantelzorgers / thuiszorgmedewerkers
7) Contact met huisarts(en), medisch specialisten en apotheker(s)
8) Eventueel verwijzing naar Geriatrische verwijspraktijk/CBT/SBT
AANDACHTSPUNTEN
COMMUNICATIE MET EEN OUDERE
• Stel u en uw functie duidelijk voor
• Geef de reden en de te verwachten agenda van het bezoek aan
• Zorg voor een goede opstelling:
• de patiënt zit dichtbij, kan u zien,
• u zit aan de beste zijde voor spraak verstaan;
• er zijn geen afleidende zaken zoals radio,
• help bij gebruik van hulpmiddelen (gehoorapparaat, bril)die
een voorwaarde voor communicatie kunnen zijn. Geef
eventueel eerst een beetje te drinken, ingeval van droge
mond.
• Laat de gebitsprothese in bij de communicatie
AANDACHTSPUNTEN
COMMUNICATIE VERVOLG
• Schreeuw nooit (kan gehoorpijn opleveren en leidt niet tot beter
verstaan), maar spreek rustig, luid en duidelijk, in korte zinnen
• Vermijd twee vragen in één zin
• Laat uw gezicht zien (liplezen), zorg voor goede verlichting van de
kamer
• Let op non-verbale communicatie van de patiënt
• Gebruik zelf non-verbale communicatie en aarzel niet om een hand
vast te houden om aandacht en vertrouwen te wekken
AANDACHTSPUNTEN
COMMUNICATIE VERVOLG
• Communiceer op gelijke hoogte met de patiënt (letterlijk als
figuurlijk, geen kleutertaal of opa-omataal)
• Begin met open vragen
• Geef in aanvang (eerste 2 à 3 minuten) de oudere de tijd
om zelf het woord te voeren
• Wees u bewust van het effect van de aanwezigheid van
een familielid of mantelzorger.
• Spreek mét en niet over de patiënt
AANDACHTSPUNTEN
COMMUNICATIE VERVOLG
• Vat het gesprek samen en vraag of er zaken ten onrechte onbesproken
zijn gebleven
• Vraag of de patiënt ermee akkoord gaat dat u ook een gesprek met
een naaste aanknoopt over het besprokene
• Wees geduldig, tactvol en creatief
• Neem de tijd!
SAMEN ……..
Vrij naar gedicht Astrid Kuiper, NVGd Roodboek
Veel ouderen zitten thuis
omringd door zorgen of een dichte mist
Laten wij er met elkaar voor zorgen
dat hun mondzorg nooit wordt gewist

More Related Content

Similar to Presentatie g jvd_putten_2015

Workshop C - De Wijkanalyse
Workshop C - De WijkanalyseWorkshop C - De Wijkanalyse
Workshop C - De Wijkanalyse
Stijn Huijsmans
 
Domeinpresentatie Natuur & Gezondheid (HBO)
Domeinpresentatie Natuur & Gezondheid (HBO)Domeinpresentatie Natuur & Gezondheid (HBO)
Domeinpresentatie Natuur & Gezondheid (HBO)
Onderwijsbeurzen
 
Co-design voor adequaat eten en bewegen
Co-design voor adequaat eten en bewegenCo-design voor adequaat eten en bewegen
Co-design voor adequaat eten en bewegen
UREATE
 
Column: Het zal je maar gebeuren!.
Column: Het zal je maar gebeuren!.Column: Het zal je maar gebeuren!.
Column: Het zal je maar gebeuren!.
Madelon Grin
 
Malnutritie binnen de ouderzorg 16022012
Malnutritie binnen de ouderzorg 16022012Malnutritie binnen de ouderzorg 16022012
Malnutritie binnen de ouderzorg 16022012
VBVK
 
Masterclass ecd 3e jaar huisartsenopleiding uv a
Masterclass ecd 3e jaar huisartsenopleiding uv aMasterclass ecd 3e jaar huisartsenopleiding uv a
Masterclass ecd 3e jaar huisartsenopleiding uv a
moppes59
 
Gezondheidsapps ontdek hoe je gezondheid in eigen hand kan nemen
Gezondheidsapps ontdek hoe je gezondheid in eigen hand kan nemenGezondheidsapps ontdek hoe je gezondheid in eigen hand kan nemen
Gezondheidsapps ontdek hoe je gezondheid in eigen hand kan nemen
Jacqueline Barendregt
 
Presentatie preventie kompas algemeen-small as
Presentatie preventie kompas  algemeen-small asPresentatie preventie kompas  algemeen-small as
Presentatie preventie kompas algemeen-small as
annabelsplinter
 
Presentatie preventie kompas algemeen-small as
Presentatie preventie kompas  algemeen-small asPresentatie preventie kompas  algemeen-small as
Presentatie preventie kompas algemeen-small as
annabelsplinter
 
Seminar 27-11-2015 mw. Oostwaard
Seminar 27-11-2015 mw. OostwaardSeminar 27-11-2015 mw. Oostwaard
Seminar 27-11-2015 mw. Oostwaard
Stichting Interdisciplinaire Werkgroep Osteoporose
 
Healthy concepts in beeld 2009
Healthy concepts in beeld 2009Healthy concepts in beeld 2009
Healthy concepts in beeld 2009
Van Spronsen & Partners horeca - advies
 
2011 Leaflet Medische Specialisten1
2011 Leaflet Medische Specialisten12011 Leaflet Medische Specialisten1
2011 Leaflet Medische Specialisten1
WinWinCompany
 
Presentatie Piet Van Herck
Presentatie Piet Van HerckPresentatie Piet Van Herck
Presentatie Piet Van Herck
Voka Health Community
 
GEZONDE VOEDING VOOR LICHAAM & GEEST- Dr. Peter Haima – Food Passionistas, 25...
GEZONDE VOEDING VOOR LICHAAM & GEEST- Dr. Peter Haima – Food Passionistas, 25...GEZONDE VOEDING VOOR LICHAAM & GEEST- Dr. Peter Haima – Food Passionistas, 25...
GEZONDE VOEDING VOOR LICHAAM & GEEST- Dr. Peter Haima – Food Passionistas, 25...
Peter Haima, Ph.D.
 
Het PlusKompas - workshop Fysieke Fitheid 55+ voor HASIC
Het PlusKompas - workshop Fysieke Fitheid 55+ voor HASICHet PlusKompas - workshop Fysieke Fitheid 55+ voor HASIC
Het PlusKompas - workshop Fysieke Fitheid 55+ voor HASIC
InspanningLoont
 
5 maart 2019 | De Gezonde Generatie; hoe kunnen we landelijk samenwerken aan ...
5 maart 2019 | De Gezonde Generatie; hoe kunnen we landelijk samenwerken aan ...5 maart 2019 | De Gezonde Generatie; hoe kunnen we landelijk samenwerken aan ...
5 maart 2019 | De Gezonde Generatie; hoe kunnen we landelijk samenwerken aan ...
Health Hub Utrecht
 
Zwaarlijvigheid
ZwaarlijvigheidZwaarlijvigheid
Zwaarlijvigheid
FrederikVO
 

Similar to Presentatie g jvd_putten_2015 (20)

Workshop C - De Wijkanalyse
Workshop C - De WijkanalyseWorkshop C - De Wijkanalyse
Workshop C - De Wijkanalyse
 
Genk
GenkGenk
Genk
 
Domeinpresentatie Natuur & Gezondheid (HBO)
Domeinpresentatie Natuur & Gezondheid (HBO)Domeinpresentatie Natuur & Gezondheid (HBO)
Domeinpresentatie Natuur & Gezondheid (HBO)
 
Presentatie frans kok
Presentatie frans kokPresentatie frans kok
Presentatie frans kok
 
Co-design voor adequaat eten en bewegen
Co-design voor adequaat eten en bewegenCo-design voor adequaat eten en bewegen
Co-design voor adequaat eten en bewegen
 
Column: Het zal je maar gebeuren!.
Column: Het zal je maar gebeuren!.Column: Het zal je maar gebeuren!.
Column: Het zal je maar gebeuren!.
 
Malnutritie binnen de ouderzorg 16022012
Malnutritie binnen de ouderzorg 16022012Malnutritie binnen de ouderzorg 16022012
Malnutritie binnen de ouderzorg 16022012
 
Masterclass ecd 3e jaar huisartsenopleiding uv a
Masterclass ecd 3e jaar huisartsenopleiding uv aMasterclass ecd 3e jaar huisartsenopleiding uv a
Masterclass ecd 3e jaar huisartsenopleiding uv a
 
Gezondheidsapps ontdek hoe je gezondheid in eigen hand kan nemen
Gezondheidsapps ontdek hoe je gezondheid in eigen hand kan nemenGezondheidsapps ontdek hoe je gezondheid in eigen hand kan nemen
Gezondheidsapps ontdek hoe je gezondheid in eigen hand kan nemen
 
Presentatie preventie kompas algemeen-small as
Presentatie preventie kompas  algemeen-small asPresentatie preventie kompas  algemeen-small as
Presentatie preventie kompas algemeen-small as
 
Presentatie preventie kompas algemeen-small as
Presentatie preventie kompas  algemeen-small asPresentatie preventie kompas  algemeen-small as
Presentatie preventie kompas algemeen-small as
 
Seminar 27-11-2015 mw. Oostwaard
Seminar 27-11-2015 mw. OostwaardSeminar 27-11-2015 mw. Oostwaard
Seminar 27-11-2015 mw. Oostwaard
 
Healthy concepts in beeld 2009
Healthy concepts in beeld 2009Healthy concepts in beeld 2009
Healthy concepts in beeld 2009
 
2011 Leaflet Medische Specialisten1
2011 Leaflet Medische Specialisten12011 Leaflet Medische Specialisten1
2011 Leaflet Medische Specialisten1
 
Presentatie Piet Van Herck
Presentatie Piet Van HerckPresentatie Piet Van Herck
Presentatie Piet Van Herck
 
4 2 Week 4 2 3
4 2 Week 4 2 34 2 Week 4 2 3
4 2 Week 4 2 3
 
GEZONDE VOEDING VOOR LICHAAM & GEEST- Dr. Peter Haima – Food Passionistas, 25...
GEZONDE VOEDING VOOR LICHAAM & GEEST- Dr. Peter Haima – Food Passionistas, 25...GEZONDE VOEDING VOOR LICHAAM & GEEST- Dr. Peter Haima – Food Passionistas, 25...
GEZONDE VOEDING VOOR LICHAAM & GEEST- Dr. Peter Haima – Food Passionistas, 25...
 
Het PlusKompas - workshop Fysieke Fitheid 55+ voor HASIC
Het PlusKompas - workshop Fysieke Fitheid 55+ voor HASICHet PlusKompas - workshop Fysieke Fitheid 55+ voor HASIC
Het PlusKompas - workshop Fysieke Fitheid 55+ voor HASIC
 
5 maart 2019 | De Gezonde Generatie; hoe kunnen we landelijk samenwerken aan ...
5 maart 2019 | De Gezonde Generatie; hoe kunnen we landelijk samenwerken aan ...5 maart 2019 | De Gezonde Generatie; hoe kunnen we landelijk samenwerken aan ...
5 maart 2019 | De Gezonde Generatie; hoe kunnen we landelijk samenwerken aan ...
 
Zwaarlijvigheid
ZwaarlijvigheidZwaarlijvigheid
Zwaarlijvigheid
 

Presentatie g jvd_putten_2015

  • 1. Sterke samenwerking in de Ouderenzorg Dr. Gert-Jan van der Putten, specialist ouderengeneeskunde
  • 3. BELGISCH NEDERLANDS CONSORTIUM ONDERZOEK MONDGEZONDHEID OUDEREN
  • 4. INHOUD • Veroudering inclusief gevolgen voor de mondgezondheid • 3 Groepen ouderen, hoe herken je die? • Mondgezondheid bij ouderen • Ouderen in de mondzorgpraktijk
  • 5. 5
  • 9. SNEL GROEIENDE LEVENSVERWACHTING 9 Figuur: Resterende levensverwachting bij 65 jaar Trendmatig stijgt de levensverwachting met bijna een jaar per tien jaar. De ingeschatte resterende levensverwachting voor mannen is zelfs met twee jaar gestegen sinds 2004 Figuur 3: resterende levensverwachting bij 65 jaar 12 14 16 18 20 22 24 1950 1955 1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2010 2015 2020 2025 2030 2035 2040 2045 2050 vrouw en mannen prognose 2004 prognose 2008 jaren Bron: CBSSTAT, 2013
  • 10. LET OP: VANAF 75 JAAR NEMEN DE BEPERKINGEN SNEL TOE! Beperkingen van ouderen naar geslacht en leeftijd 2007
  • 11. DOOR TOEGENOMEN LEVENSVERWACHTING WEL GEWONNEN JAREN, MAAR NIET ALLEMAAL GEZONDE JAREN!
  • 14. GENETICA, SPINOZA 2015: PROF. DR. CISCA WIJMENGA 14
  • 15. ALZHEIMER CHRONISCHE ZIEKTE ?! 15 Medisch contact, 18 juni 2015
  • 16. Strategies for Engineered Negligible Senescence www.mfoundation.org Aubrey de Grey, PhD Chairman and Chief Science Officer of the Methusalem foundation 16
  • 17. 17
  • 18. 18
  • 21. 0,0 1,0 2,0 3,0 4,0 5,0 6,0 7,0 8,0 9,0 % 20-29 y 30-39 y 40-49 y 50-59 y 60-69 y 70-y Age group men w omen CBS 2012, CBSSTAT Percentage orale implantaten per leeftijdsgroep CBS:2010 (n=1.000.000)
  • 23. Study Country Age Population (mean) Patient/ implants Maen function time (years) Peri- implant disease (BOP +) Peri- implant muco sitis Peri- implantitis Fransson et al 2005, 2008) Sweden 20-92 y (64.7) 662/3413 5-20 100% patients 92% implants - 27.8% patients 12.4% implants Roos- Jansaker et al (2006) Sweden ? (65.8) 216/987 9-14 75.4% implants 79.2% patients 50.6% implants 55.6- 77.4% patients 43.3% implants Koldsland et al (2009,2010) Norway 18-80 y (43.8) 109/374 8.4 23.1- 60.4% implants 39,% patients 27.3% implants 11.3- 47.1% patients 36.6% implants Fransson. Clin Oral Implants Res 2005;Roos-Jansaker. Clin Periodontol 2006; Koldsland, J Periodontol 2009, 2010
  • 24. Osterberg, et al.,Number of teeth – a predictor of mortality in 70-year-old subjects. Community Dentistry and Oral Epidemiology, 2007 Ansai et al. Relationship between tooth loss and mortality in 80-year-old Japanese community-dwelling subjectsk BMC Public Health, 2010 Association between number of teeth at age 70 and 7-year mortality
  • 25. VERLIES VAN GEBITSELEMENTEN • Voedingsdeficiënties • Verlaging BMI en ondervoeding • Slikproblemen • Verminderde cognitie • Vervroegd overlijden
  • 28. BRAINSTORM SESSIE • Wat zijn volgens u bij ouderen redenen (risicofactoren) om tanden en kiezen te verliezen?
  • 29. RISK FACTORS FOR TOOTH LOSS • Slechte mondhygiëne • Extractie i.v.m.1: • (wortel)caries • Parodontitis • Prothetische en orthodontische redenen • Verzoek van de patiënt • Demografische en culturele factoren2 1 Spali et al 2004, Richards et al, 2005 2 Hangerden et al, 2003
  • 30. ORAL DISEASES AS A RESULT OF INADEQUATE ORAL HEALTH CARE
  • 31. BRAINSTORM SESSIE • Wat zijn risicofactoren voor het verkrijgen van een slechte mondgezondheid?
  • 32. RISK FACTORS FOR ORAL DISEASES • Unhealthy diet • Malnutrition • Tobacco use • Harmful alcohol use • Poor oral hygiene • Some diseases • Systemic • Neurological • Dementia • Cardiovascular • COPD • Cancer • Medication use Van der Putten, Poor oral health, a potential new geriatric giant, Thesis 2011
  • 33. ? The impact of oral health on general health
  • 34. INHOUD • Veroudering inclusief gevolgen voor de mondgezondheid • 3 Groepen ouderen, hoe herken je die? • Mondgezondheid bij ouderen • Ouderen in de mondzorgpraktijk
  • 35. GEVOLGEN POLITIEKE KEUZES 35 • Verzorgingshuizen verdwijnen • Verpleeghuizen als ‘intensive care’ • Kwetsbare ouderen blijven langer in eigen woonomgeving • Meer kwetsbare ouderen in mondzorgpraktijk en huisartspraktijk
  • 36. 36
  • 37. 3 GROEPEN OUDEREN 37 •Vitale ouderen •Kwetsbare ouderen •Geriatrische ouderen
  • 39. FRAILTY-CRITERIA VOLGENS FRIED Gewichtsverlies Ongewild > 4,5 kg of 5% afgevallen in het jaar ervoor Afname loopsnelheid Langzamer lopen dan 0,76 m/s, of wel meer dan 6 seconden over 4 meter bij een looptest Vermoeidheid Bevestigend antwoord kunnen geven op de vragen: -Kost alles wat u doet moeite -Kost het u moeite op gang te komen Energieverbruik tijdens beweging in de vrije tijd - Minder dan 393 of 280 kcal/week bij resp. mannen of vrouwen - Ofwel de laatste 3 maanden dagelijks meer dan vier uur zitten, minder dan 1 wandeling per maand en geen activiteiten zoals fietsen of joggen Geringe handknijpkracht - Mannen met een score ≤ 30 kg. - Vrouwen met een score ≤ 19 kg.
  • 40. FRAILTY-CRITERIA VOLGENS FRIED Gewichtsverlies Ongewild > 4,5 kg of 5% afgevallen in het jaar ervoor Afname loopsnelheid Langzamer lopen dan 0,76 m/s, of wel meer dan 6 seconden over 4 meter bij een looptest Vermoeidheid Bevestigend antwoord kunnen geven op de vragen: -Kost alles wat u doet moeite -Kost het u moeite op gang te komen Energieverbruik tijdens beweging in de vrije tijd - Minder dan 393 of 280 kcal/week bij resp. mannen of vrouwen - Ofwel de laatste 3 maanden dagelijks meer dan vier uur zitten, minder dan 1 wandeling per maand en geen activiteiten zoals fietsen of joggen Geringe handknijpkracht - Mannen met een score ≤ 30 kg. - Vrouwen met een score ≤ 19 kg.
  • 42. FRAILTY OF KWETSBAARHEID Kwetsbaarheid is niet als een ziekte maar als een toestand wat deels beïnvloedbaar is. Er is een wisselwerking tussen: • aandoeningen en/of stoornissen die een oudere persoon kan hebben op uiteenlopende gebieden; • beperkingen in het dagelijks functioneren zoals in de communicatie, zelfregie, taken vervullen, persoonlijke zorg, mobiliteit, huishoudelijk leven; • moeilijkheden bij participatie, waar onder het opbouwen en onderhouden van sociale relaties en deelname aan het maatschappelijk leven
  • 46. VITAAL – KWETSBAAR – GERIATRISCH
  • 47. GERIATRISCHE PATIËNT Hoge leeftijd (circa 80 jaar en ouder) Multi en co-morbiditeit Polyfarmacie Aanwezigheid op zgn geriatrische reuzen
  • 48. GERIATRISCHE REUZEN Geriatrische reuzen  vallen  verwardheid  duizeligheid  Incontinentie  Ondervoeding  Slechte mondgezondheid?
  • 49. INHOUD • Veroudering inclusief gevolgen voor de mondgezondheid • 3 Groepen ouderen, hoe herken je die? • Mondgezondheid bij ouderen • Ouderen in de mondzorgpraktijk
  • 50. 50
  • 51. SLECHTE MONDGEZONDHEID IN ZORGINSTELLINGEN 51 Van der Putten, Gerodontology, 2011
  • 55. WAT ZIJN MOGELIJKE REDENEN? 1) Verminderde zelfzorg 2) Verminderde oral clearance 3) Verminderde speekselsecretie als gevolg van polyfarmacie, slechte nierfunctie 4) In adequate voeding (bv suiker, thee) 5) Niet meer naar de tandarts kunnen gaan (ivm verminderde mobiliteit)
  • 62. BELEMMERENDE FACTOREN TANDARTSBEZOEK1. Vergeten van de afspraak 2. Geen klachten 3. Het niet meer nodig vinden (gebitsprothese) 4. Geen tandarts 5. Kosten tandartsbezoek 6. Geen mantelzorger om mee te gaan of niet durven vragen 7. Zelf niet meer naar de tandarts kunnen (mobiliteit) 8. Mondzorgpraktijk is niet goed bereikbaar/toegankelijk voor kwetsbare ouderen 9. Angst voor tandheelkundige behandeling 10. …
  • 64. 65
  • 66. RELATIE MONDGEZONDHEID – ALGEMENE GEZONDHEID Diabetes (slecht in te stellen) Reuma (verloop kan progressiever zijn en agressiever) CVA Myocard infarct Pneumonie (mond bacteriën in de longen) Klepdefect, infectie orthopedische implantaten (bacteriën via tandvleesbloeding in de bloedbaan) Isolement of depressie door schaamte gebit En nog veel meer ….
  • 69. DEMENTIE • Prevalentie dysfagie:13-57% • Mondhygiëne is slecht • Meer tandsteen, gingivitis, parodontitis • Meer cariës en verlies van tanden • Meer medicamenten met negatieve invloed op mondgezondheid • Gebitsprothese vaker niet gedragen bij dementerenden Philip et al., Gerodontology, 2012 Fujihara et al., Gerodontology, 2012 Arrivé et al., Comm Dent Oral Epidem, 2011 Philip et al., Int J Dent Hyg, 2011 Blass et al., Int J Geriatric Psychiatry, 2008
  • 70. BRAINSTORM SESSIE • Wat zijn volgens u voor een oudere belemmerende factoren om naar uw praktijk te komen?
  • 71. 72
  • 72. 73
  • 74. 75
  • 75. 76
  • 76. 77
  • 77. 78
  • 78. 79
  • 79. Willcox DC. Age (Dordr). 2006
  • 80. 81 Tanno K, Sakata K, Ohsawa M, Onoda T, Itai K, Yaegashi Y, Tamakoshi A; JACC Study Group. J Psychosom Res. 2009
  • 82. 83
  • 83. 84
  • 84. EN HOE ZIT HET DAN MET DE VOEDING EN MONDGEZONDHEID BIJ OUDEREN? 85
  • 85. 86
  • 87. VITAMINEN EN VERLIES VAN TANDEN 88
  • 88. EN HOE ZIT HET DAN MET PROBIOTICA EN MONDGEZONDHEID BIJ OUDEREN? 89
  • 89. MONDGEZONDHEID EN PROBIOTICA • Verminderd hoeveel S. Mutans • Minder caries • Enkele studies mbt gingivitis en paronditis • Verminderd halitosis 90
  • 90. INHOUD • Veroudering inclusief gevolgen voor de mondgezondheid • 3 Groepen ouderen, hoe herken je die? • Mondgezondheid bij ouderen • Ouderen in de mondzorgpraktijk
  • 92. KNMT PRAKTIJKWIJZER OUDEREN 1 Het maken van een afspraak c.q. het oproepen voor controle/behandeling – tijdstip, helpen herinneren, huisbezoek 2 De binnenkomst in en verplaatsing door de praktijk – geen drempels, brede deur en hulp bij opstaan en lopen 3 De ontvangst (met hulp) door (balie)assistent – begripvol, lage balie, aandacht voor mantelzorger 4 Het bezoek aan de behandelaar(s): controle, behandeling, voorlichting en instructie- aandachtspunten communicatie en let bij behandeling op risico’s, levensloop bestendige zorg
  • 93. DE PRAKTIJKWIJZER - VERVOLG 5 Het bijhouden van het patiëntendossier- niet (meer) verschijnen, anamnese, medisch en sociaal 6 Het afronden van het bezoek bij de behandelaar(s) – eerst gesprek afronden en dan pas opstaan en lopen 7 Het maken van vervolgafspraken- soepelheid m.b.t. tijdstip (na hulp thuiszorg, middagdutje) 8 Het vertrek uit de praktijk- hulp geven evt. tot aan de auto, taxi
  • 94. ROL TANDARTS / MONDHYGIËNIST 1) Maakt deel uit van een multidisciplinair team! 2) Mondzorg verlener moet affiniteit hebben met kwetsbare ouderen 3) Mondzorgpraktijk moet ‘ouderenproof’ zijn 4) Eventueel bereidt zijn om naar de kwetsbare ouderen toe te gaan 5) Maakt mondzorgplan (deel van algemeen zorgplan!) 6) Instrueren mantelzorgers / thuiszorgmedewerkers 7) Contact met huisarts(en), medisch specialisten en apotheker(s) 8) Eventueel verwijzing naar Geriatrische verwijspraktijk/CBT/SBT
  • 95. AANDACHTSPUNTEN COMMUNICATIE MET EEN OUDERE • Stel u en uw functie duidelijk voor • Geef de reden en de te verwachten agenda van het bezoek aan • Zorg voor een goede opstelling: • de patiënt zit dichtbij, kan u zien, • u zit aan de beste zijde voor spraak verstaan; • er zijn geen afleidende zaken zoals radio, • help bij gebruik van hulpmiddelen (gehoorapparaat, bril)die een voorwaarde voor communicatie kunnen zijn. Geef eventueel eerst een beetje te drinken, ingeval van droge mond. • Laat de gebitsprothese in bij de communicatie
  • 96. AANDACHTSPUNTEN COMMUNICATIE VERVOLG • Schreeuw nooit (kan gehoorpijn opleveren en leidt niet tot beter verstaan), maar spreek rustig, luid en duidelijk, in korte zinnen • Vermijd twee vragen in één zin • Laat uw gezicht zien (liplezen), zorg voor goede verlichting van de kamer • Let op non-verbale communicatie van de patiënt • Gebruik zelf non-verbale communicatie en aarzel niet om een hand vast te houden om aandacht en vertrouwen te wekken
  • 97. AANDACHTSPUNTEN COMMUNICATIE VERVOLG • Communiceer op gelijke hoogte met de patiënt (letterlijk als figuurlijk, geen kleutertaal of opa-omataal) • Begin met open vragen • Geef in aanvang (eerste 2 à 3 minuten) de oudere de tijd om zelf het woord te voeren • Wees u bewust van het effect van de aanwezigheid van een familielid of mantelzorger. • Spreek mét en niet over de patiënt
  • 98. AANDACHTSPUNTEN COMMUNICATIE VERVOLG • Vat het gesprek samen en vraag of er zaken ten onrechte onbesproken zijn gebleven • Vraag of de patiënt ermee akkoord gaat dat u ook een gesprek met een naaste aanknoopt over het besprokene • Wees geduldig, tactvol en creatief • Neem de tijd!
  • 99. SAMEN …….. Vrij naar gedicht Astrid Kuiper, NVGd Roodboek Veel ouderen zitten thuis omringd door zorgen of een dichte mist Laten wij er met elkaar voor zorgen dat hun mondzorg nooit wordt gewist