Download to read offline
Portugalia
- 1. Evropa mesdhetare Portugalia Punoi :Klarisa Karaboja Klasa : VIII-A
- 2. Portugalia • Republika Portugeze apoPortugalia është shtet i ndodhur në pjesën jug- perëndimore të Evropës. • Portugalia kufizohet në perëndim dhe jug nga Oqeani Atlantik dhe në lindje dhe veri nga Spanja. • Kryeqytet i Portugalisë është Lisbona. • Ka nje popullsi prej 11 000 000 banore . • Vetë emri i Republikës "Portugali" vjen nga vendi i lashtë sipas emrit romak "Portus Cale", që mendohet të jetë një fjalë e kombinuar latino-greke me kuptimin "Porti i bukur" .
- 3. Historia • Gjatë luftëravekundër arabëve, veçohen disa figura si Ferdinati i I-të i Kastielës. Rreth viteve 1300-1400 vijne deri tek shpallja e mbretërisë që sundon për disa gjenerata e njohur si dinastia Aviz. Pas disa konflikteve mbretërore, rreth viteve 1650- 1660 vendoset dinastia e quajtur Dinastia Bragança. Më 31 gusht 1911 nxirret kushtetuta e republikës, me të cilën merr fund sundimi monarkë dhe vijne deri tek ndarja e kishës nga shteti. Në qershor 1927, gjenerali M. De Oliveita Gomes da Costa merr sundimin dhe vendosë diktaturën e tij. • Gjatë luftës së dytë botërore ishte neutrale dhe më 1949 pason anëtarësimi në NATO dhe lëshimi për ShBA i bazës në Azoren. Më 1955 anëtarësohet në Kombet e bashkuara, ndërsa më 1979 fillon bisedimet me Bashkimin Evropian.
- 4. Politika • Pas kushtetutëssë 10 prillit 1976 e cila ishte në fuqi që nga 25 prilli i po ati viti, Portugalia ishte republikë demokratike. Sipas kushtetutës me tendenca socialiste, për dëmshpërblime të tokave të pronarëve të mëdhenj, kushtetuta mund të ndryshohej më së shpejti në tetor të 1980-ës dhe pastaj çdo 5 vite në raste të veçanta. • Kryepari i shtetit, sipas kësaj kushtetute është presidenti i republikës, i zgjedhur me mandat 5 vjeçar. Në të njëjtën kohë kryepari është edhe president i këshillit revolucionar. • Përndryshe ligj vënia ishte në duar të kuvendit të Republikës i përbërë nga 263 delegatë me mandat 4-vjeçar. Republika udhëhiqet nga një kryeministër i zgjedhur nga presidenti si dhe nga ministrat dhe sekretarët e shtetit.
- 5. Njësitë administrative • Portugaliaka një strukturë të komplikuar të ndarjes administrative. Baza e kësaj strukture janë 308 komunat ,të cilat ndahen në 4,000 bashkësi lokale . • Të gjitha këto përmblidhen në nivele më të larta, disa në rrethe administrative e disa në bashkësi të tjera të ndara sipas interesave p.sh. në komuna turistike të quajtura ndryshe edhe zona turistike. • Përveç kësaj ka edhe bashkësi të krijuara sipas interesit historik si : Alentejo , Algarve , Beira , Douro etj.
- 6. Gjeografia • Sipërfaqja epërgjithshme e Portugalisë është 92,391 km2, 91,951 km2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 440 km2 ujë. • Vija bregdetare e Portugalisë është 1,793 km e gjatë ndërsa kufiri tokësorë 1,214 km i gjatë. • Klima e Portugalisë është oqeanike e ndryshueshme, e ftohtë dhe me reshje në veri ndërsa në jug e ngrohtë. • Pjesa më e madhe e relievit të Portugalisë është terren malorë në veri të lumit Tagus dhe terren i vrazhdë në jug. Pika më e ultë e relievit gjendet përgjatë bregdetit të oqeanit Atlantik dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,351 metrave në vendin e quajtur "Pika e vjetër" në Azores. • Ishujt e Portugalise janë Arkipelagu i Azoreve 1500 km larg brigjeve evropiane dhe ate te Madeiras 500 km larg brigjeve afrikane. • Portugalia ka kushte të mira për zhvillimin e bujqësisë ,peshkimit dhe të blegtorisë. Ky vend është shumë i njohur për prodhimine verërave (Porto, Madera), vajit të ullirit,për Drurin e Tapës (vendin e parë në botë) dhe orizit etj.
- 7. Qyteti i bukur, Sintra Ishulli Azore Tuneli mes pemëve Disa vende turistike ne Portugali
- 8. Quinta da Regaleira,Sintra • Quinta da Regaleira është një pasuri e vendosur pranë qendrës historike të Sintra, klasifikuar si Trashëgimi e Pasurisë Botërore nga UNESCO.Ketu mund të vizitoni Gruta do Labirinto dhe pusin e tij misterioz të dëshirave! Ky pus i thelle 27 metra, ngjan me një kullë të përmbysur. Në vartësi të drejtimi që zgjidhni, udhëtoni drejt thellësive të tokës .
- 9. Shpellat dhe zgavrate Portugalise • Rajoni më jugor i Portugalisë, Algavare, ka një bregdet të mrekullueshëm, të pasur me shpella dhe zgavra spektakolare të gurëve gëlqeror. • Këto lloje të zgavrave janë formuar nga erozioni i shkaktuar nga valët e oqeanit Atlantik, që vazhdimisht i godasin shkëmbinjtë.
- 10. Lumi Odeleite Pallati Conventode Cristo • Lumi Odeleite rrjedh nëpër Portugali, ndërsa buron në malet Serra de Caldeirao. Ky lumë njihet edhe me emrin “Dragoi i kaltër”. • Convento de Cristo tani shërben si manastir romano-katolik në qytetin Tomaro, mirëpo në shekullin XII kur është ndërtuar, kështjella ka pasur rëndësi të madhe si fortifikatë e kalorësve legjendarë.
- 11. Vreshtat piktoreske tëLuginës Douro • Lugina Douro është një trevë rreth lumit me të njëjtin emër, në veri të Portugalisë, në afërsi të qytetit Porto. Kjo zonë njihet botërisht për prodhimin e verës (sidomos verës Porto), traditë kjo që daton që 2.000 vjet. • Kodrinat dhe luginat e kësaj treve janë të mbuluara me terracat e hardhisë së rrushit, ku rrushi kultivohet që nga lumi deri të majat më të larta të saj.
- 12. Festivali i lulevenë Madeira, një atraksion i veçantë turistik • Festivali i luleve në Madeira në Portugalisë (Madeira Floëer Festival), çdo vit shënon fillimin e pranverës, ndërkaq tashmë është shndërruar në një atraksion të njohur turistik. • Ky festival është një tribut për lulet e bukura, ndërsa zhvillohet përgjatë rrugëve të Funchalit, që pushtohen nga muzika, ngjyrat e ndryshme, dhe aromat e këndshme të luleve. • Pika qendrore e këtij festivali është Parada e luleve, ku grupet e organizuara – me pjesëmarrjen e qindra personave – defilojnë rrugëve të këtij qyteti, të veshur me kostume që përshkruajnë lulet, ndërsa vallëzojnë nën ritmin e muzikës së përzgjedhur.