Pertemuan ketiga sebagai Pensyarah Pelawat di UIN Ar Raniry Banda Aceh untuk kursus Mikro dan Makro Islam. Pertemuan kali ini berkisar dengan Sistem Monetori Islam dan Kadar Inflasi.

1. 1
SISTEM MONETORI DALAM ISLAM DAN
KADAR INFLASI
Oleh: Dr. Mohd Adib Abd Muin, IFP, CQIF (Wealth Management)
Senior Lecturer
Islamic Business School (IBS)
Universiti Utara Malaysia
mohdadib@uum.edu.my
PERTEMUAN KETIGA – 22 MEI 2025 / 24 ZULKAEDAH 1446H (KHAMIS)
UIN AR-RANIRY BANDA ACEH
FAKULTAS EKONOMI DAN BISNIS ISLAM
EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM

2. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM
KANDUNGAN
1. Pengenalan
2. Sistem Monetori dari perspektif konvensional dan Islam
3. Kadar Inflasi
4. Kesimpulan
2

3. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM
1. PENGENALAN
 Sistem monetari merujuk kepada rangka kerja yang digunakan oleh sesebuah negara atau
sekumpulan negara untuk menguruskan bekalan wang, kadar pertukaran, dan institusi
kewangan yang berkaitan.
 Ia merupakan elemen penting dalam sesebuah ekonomi kerana ia menentukan bagaimana
transaksi dijalankan, nilai mata wang ditentukan, dan kestabilan kewangan dikekalkan.
 Secara asasnya, sistem monetari melibatkan penggunaan wang sebagai medium pertukaran,
unit kiraan, dan penyimpan nilai.
 Ia juga merangkumi dasar-dasar yang digubal oleh pihak berkuasa monetari, seperti bank
pusat, untuk mengawal inflasi, kadar faedah, dan pertumbuhan ekonomi.
 Dalam konteks global, terdapat dua pendekatan utama terhadap sistem monetari: sistem
monetari konvensional dan sistem monetari Islam. Sistem konvensional bergantung kepada
wang fiat dan kadar faedah sebagai alat utama dasar monetari, manakala sistem Islam pula
dibina berasaskan prinsip Syariah yang menolak unsur riba, gharar dan maysir. Perbezaan asas
ini menjadikan perbandingan antara kedua-dua sistem ini satu perbincangan yang penting
dalam usaha mewujudkan ekonomi yang adil, stabil dan beretika.
3

4. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM 4
2. Sistem Monetori dari perspektif
konvensional dan Islam

5. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM
Definisi Sistem Monetari
 Sistem Monetari Konvensional: Merujuk kepada sistem kewangan
yang berasaskan wang fiat dan dikawal oleh bank pusat. Ia
melibatkan instrumen seperti kadar faedah, dasar fiskal dan dasar
monetari untuk mengawal inflasi, pertumbuhan ekonomi dan
kestabilan mata wang.
 Sistem Monetari Islam: Berasaskan prinsip Syariah, ia menolak
unsur riba (faedah), gharar (ketidaktentuan), dan maysir (judi).
Sistem ini menekankan keadilan, kestabilan nilai wang, dan
penyokong transaksi berasaskan aset sebenar (real asset-backed).
5

6. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM
Prinsip Asas Sistem Monetori
Aspek Konvensional Islam
Asas utama Faedah (riba), pasaran bebas
Larangan riba, keadilan,
berkongsi risiko
Jenis wang
Wang fiat (tidak bersandar
emas/perak)
Wang sebenar (seperti dinar
dan dirham), atau fiat dengan
prinsip Syariah
Instrumen utama
Kadar faedah, bon, mata wang
fiat
Sukuk, mudharabah,
musyarakah
Peranan bank pusat Kawalan inflasi, kadar faedah
Kawal kestabilan nilai wang
dan patuh Syariah
6

7. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM
Perbandingan Elemen Utama
 Wang dan Nilainya
 Konvensional: Nilai wang bergantung kepada kepercayaan pasaran dan dasar bank pusat. Wang
fiat tiada sandaran fizikal.
 Islam: Wang seharusnya bersandarkan kepada aset sebenar, seperti emas atau perak (maqasid
Syariah menyokong kestabilan dan keadilan dalam pertukaran nilai).
 Kadar Faedah
 Konvensional: Digunakan sebagai alat utama dasar monetari. Faedah dikenakan atas pinjaman.
 Islam: Faedah dilarang sama sekali. Pembiayaan dilakukan berdasarkan perkongsian untung-
rugi dan kontrak yang adil.
 Penciptaan Wang
 Konvensional: Wang dicipta melalui pinjaman oleh bank (fractional reserve banking).
 Islam: Terdapat perdebatan, tetapi secara ideal, wang perlu dicipta melalui aktiviti ekonomi
sebenar, bukan sekadar pinjaman berasaskan hutang.
7

8. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM
Isu dan Cabaran
 Sistem Konvensional
 Inflasi berlebihan akibat pencetakan wang berlebihan.
 Ketidaksamarataan ekonomi.
 Kecenderungan kepada krisis kewangan seperti 2008.
 Sistem Islam
 Kurangnya institusi kewangan Islam yang benar-benar bebas daripada riba.
 Cabaran dalam pelaksanaan sistem mata wang bersandarkan aset.
 Kesesuaian dalam konteks global yang didominasi sistem konvensional.
8

9. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM
Ciri-Ciri Utama Sistem Monetori Konvensional
 Penggunaan Wang Fiat: Mata wang yang digunakan tidak disandarkan kepada aset
sebenar seperti emas atau perak, tetapi hanya bernilai berdasarkan kepercayaan
pengguna dan jaminan kerajaan.
 Peranan Bank Pusat: Bank pusat seperti Federal Reserve (AS), Bank Negara Malaysia, atau
European Central Bank memainkan peranan utama dalam mengawal dasar monetari,
mencetak wang, menetapkan kadar faedah, dan memantau kestabilan kewangan.
 Dasar Kadar Faedah: Kadar faedah merupakan instrumen utama yang digunakan untuk
mengawal bekalan wang. Kadar faedah yang rendah menggalakkan pinjaman dan
perbelanjaan, manakala kadar yang tinggi mengawal inflasi.
 Fractional Reserve Banking: Bank hanya menyimpan sebahagian kecil daripada deposit
sebagai rizab dan memberi pinjaman selebihnya. Ini membolehkan penciptaan wang
melalui sistem kredit.
9

10. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM
Ciri-Ciri Utama Sistem Monetori Islam
10
 Larangan Riba (Faedah): Segala bentuk keuntungan yang diperoleh daripada wang atas wang
(interest) dilarang. Keuntungan hanya sah jika bersandarkan kepada aktiviti ekonomi yang sebenar.
 Keadilan Ekonomi: Sistem Islam bertujuan mencegah penindasan ekonomi, ketidaksamarataan
kekayaan, dan eksploitasi pihak yang lemah.
 Wang Sebagai Medium Pertukaran Sahaja: Wang tidak dianggap sebagai komoditi yang boleh dijual
beli atau dijana keuntungan semata-mata. Ia hanya berfungsi sebagai alat pertukaran, penyimpan nilai
dan unit kiraan.
 Sandaran Kepada Aset Sebenar: Wang ideal dalam Islam adalah wang yang bersandarkan kepada
nilai sebenar, seperti dinar emas dan dirham perak, atau sekurang-kurangnya wang fiat yang disokong
oleh aset.
 Konsep Zakat dan Wakaf: Instrumen redistributif ini adalah penting dalam menjamin keseimbangan
ekonomi dan mengurangkan jurang kekayaan.

11. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM 11
3. Kadar Inflasi

12. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM
Kadar Inflasi
 Inflasi merujuk kepada peningkatan berterusan dalam paras harga umum
barangan dan perkhidmatan dalam sesuatu ekonomi sepanjang tempoh
masa tertentu. Apabila inflasi berlaku, kuasa beli wang akan menurun — iaitu,
pengguna memerlukan lebih banyak wang untuk membeli barangan atau
perkhidmatan yang sama berbanding sebelum ini.
 Definisi Inflasi: ialah ukuran perubahan harga barangan dan perkhidmatan
dalam ekonomi bagi sesuatu tempoh dan boleh diukur dengan
membandingkan kos barangan pada masa ini dengan kos barangan yang
sama pada tahun sebelumnya.
 Contoh Mudah: Jika harga sekilogram beras meningkat dari RM2.50 kepada
RM3.00 dalam setahun, ini menunjukkan berlakunya inflasi.
12

13. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM
Jenis-Jenis Inflasi
1.Inflasi Tarikan Permintaan (Demand-pull inflation): Berlaku
apabila permintaan melebihi penawaran dalam ekonomi.
2.Inflasi Tolakan Kos (Cost-push inflation):
Berlaku apabila kos pengeluaran meningkat, contohnya kos bahan
mentah atau tenaga kerja.
3.Inflasi Import:
Berlaku apabila harga barangan yang diimport meningkat, lalu
mempengaruhi harga dalam negara.
13

14. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM
Kesan Inflasi
 Mengurangkan kuasa beli pengguna.
 Meningkatkan kos hidup.
 Menjejaskan simpanan wang.
 Dalam jangka panjang, boleh mengganggu kestabilan ekonomi
jika tidak dikawal.
14

15. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM 15
Kadar Inflasi Malaysia (2020–2025)
Tahun Kadar Inflasi (%)
2020 -1.1%
2021 2.5%
2022 3.4%
2023 2.5%
2024 2.8%
2025 2.4% (unjuran)
Nota:
 Pada tahun 2020, Malaysia mengalami deflasi sebanyak -1.1% akibat kesan
pandemik COVID-19.
 Inflasi meningkat kepada 3.4% pada 2022 disebabkan oleh pemulihan ekonomi
dan peningkatan harga komoditi.
 Unjuran untuk 2025 menunjukkan kadar inflasi sekitar 2.4%, mencerminkan
kestabilan harga yang berterusan.

16. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM 16
Kadar Inflasi Indonesia (2020–2025)
Tahun Kadar Inflasi (%)
2020 2.0%
2021 1.6%
2022 4.2%
2023 3.7%
2024 2.5%
2025 2.5% (unjuran)
Nota:
 Inflasi di Indonesia memuncak pada 4.2% pada 2022, dipengaruhi oleh kenaikan
harga bahan api dan makanan.
 Menurut data dari WorldData.info, kadar inflasi pada 2023 adalah 3.7%, dan
unjuran untuk 2025 adalah sekitar 2.5%.

17. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM
Perbandingan Ringkas
 Malaysia mengalami deflasi pada 2020, manakala Indonesia
mengekalkan inflasi positif sepanjang tempoh tersebut.
 Kedua-dua negara mencatatkan peningkatan inflasi pada 2022
akibat faktor global seperti gangguan rantaian bekalan dan
kenaikan harga tenaga.
 Unjuran untuk 2025 menunjukkan kadar inflasi yang stabil dan
terkawal di kedua-dua negara, sekitar 2.4%–2.5%.
17

18. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM
Mengapa Inflasi Rendah dan Stabil Penting?
1. Menjaga Kuasa Beli Rakyat
•Apabila inflasi rendah dan stabil, nilai wang tidak merosot dengan cepat.
•Pengguna dapat membeli barangan dan perkhidmatan dengan harga yang berpatutan.
•Ini memastikan taraf hidup rakyat tidak terjejas.
2. Mewujudkan Kepastian Ekonomi
•Persekitaran ekonomi yang stabil membantu pengguna, pelabur dan perniagaan membuat
keputusan jangka panjang dengan lebih yakin.
•Pelabur lebih cenderung melabur dalam ekonomi yang stabil kerana risiko yang rendah.
3. Menggalakkan Tabungan dan Pelaburan
•Inflasi yang tinggi menghakis nilai simpanan.
•Kestabilan harga memberi insentif kepada rakyat untuk menyimpan dan melabur, yang penting
untuk pertumbuhan ekonomi jangka panjang.
18

19. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM
Mengapa Inflasi Rendah dan Stabil Penting?
4. Melindungi Golongan Berpendapatan Tetap
•Golongan seperti pesara dan pekerja bergaji tetap lebih terkesan oleh inflasi tinggi.
•Inflasi yang rendah membantu mereka mengekalkan kuasa beli.
5. Menyokong Dasar Kewangan dan Monetari
•Bank pusat seperti Bank Negara Malaysia boleh merancang kadar faedah dan bekalan
wang dengan lebih berkesan jika inflasi terkawal.
•Ini membantu menstabilkan ekonomi dan mengelakkan kitaran krisis kewangan.
6. Mengelakkan Ketidaktentuan Pasaran
•Inflasi yang tidak stabil boleh menyebabkan ketidakyakinan dalam pasaran.
•Harga barangan dan kos pengeluaran yang tidak menentu menyukarkan perniagaan
merancang operasi dan menentukan harga jualan.
19

20. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM 20
5. KESIMPULAN

21. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM 21
 Secara keseluruhannya, sistem monetari memainkan peranan penting dalam
kestabilan ekonomi sesebuah negara. Sistem monetari konvensional berasaskan
kepada penggunaan wang fiat dan kadar faedah sebagai alat utama dasar
monetari. Ia memberikan fleksibiliti kepada kerajaan dan bank pusat untuk
mengawal inflasi, kadar pertukaran, dan pertumbuhan ekonomi. Namun begitu,
sistem ini juga tidak terlepas daripada kelemahan seperti penciptaan wang
berlebihan, ketidaksamarataan ekonomi, dan kecenderungan kepada krisis
kewangan.
 Sebaliknya, sistem monetari Islam berasaskan prinsip Syariah yang menolak riba,
gharar dan maysir, serta menggalakkan transaksi yang berlandaskan aset
sebenar. Sistem ini menekankan keadilan ekonomi, kestabilan nilai wang, dan
pembahagian kekayaan yang saksama melalui instrumen seperti zakat, wakaf
dan pembiayaan patuh Syariah. Walaupun pelaksanaannya dalam konteks global
moden masih menghadapi pelbagai cabaran, sistem ini menawarkan satu
pendekatan yang lebih beretika dan mampan dari sudut ekonomi jangka
KESIMPULAN

22. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM 22
 Dalam kedua-dua sistem, kadar inflasi merupakan isu utama yang memberi
kesan langsung kepada kuasa beli rakyat dan kestabilan ekonomi. Sistem
konvensional mengawal inflasi melalui kadar faedah dan dasar monetari,
manakala sistem Islam menyasarkan kestabilan harga melalui larangan
eksploitasi kewangan dan penekanan terhadap keaslian nilai ekonomi.
 Oleh itu, memahami kekuatan dan kelemahan kedua-dua sistem amat penting
dalam merancang dasar ekonomi yang lebih adil, stabil, dan sejahtera untuk
masa depan.
Samb..

23. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM 23
Q & A

24. EKONOMI MIKRO DAN MAKRO ISLAM 24
Soalan:
1) Nyatakan prinsip asas Monetori Islam?
2) Mengapa kadar inflasi yang rendah dan stabil sangat penting kepada semua pihak?
LATIHAN 3