Uploaded byngPhan57
PPTX, PDF14 views

mniiiiiiii.mmmmimmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm

mini

Embed presentation

Download to read offline
M C Ạ BS. Vũ Ngọc Hà KHOA Y QUỐC GIA HÀ NỘI
PHÂN NHÓM CÁC B NH LÂY THEO Đ NG DA, NIÊM M C Ệ ƯỜ Ạ Căn c vào ngu n truy n nhi m ứ ồ ề ễ Căn c vào ngu n truy n nhi m là ng i hay súc v t, có th chia các b nh lây theo đ ng da, niêm m c thành hai phân ứ ồ ề ễ ườ ậ ể ệ ườ ạ nhóm: • Phân nhóm 1: M t s b nh lây ộ ố ệ + B nh d i ệ ạ + B nh xo n khu n Leptospirose. ệ ắ ẩ
QUÁ TRÌNH TRUY N NHI M Ề Ễ Ngu n truy n nhi m ồ ề ễ Ngu n truy n nhi m là ng i ồ ề ễ ườ : • Ng i b nh là ngu n truy n nhi m trong các b nh nh b nh hoa li u (giang mai, l u), ườ ệ ồ ề ễ ệ ư ệ ễ ậ b nh m t h t, viêm k t m c nhi m khu n, gh ... ệ ắ ộ ế ạ ễ ẩ ẻ
QUÁ TRÌNH TRUY N NHI M Ề Ễ Ngu n truy n nhi m ồ ề ễ Ngu n truy n nhi m là v t vô sinh: ồ ề ễ ậ • Ngu n truy n nhi m là v t vô sinh nh đ dùng b n, đ t (có nha bào c a tr c khu n ồ ề ễ ậ ư ồ ẩ ấ ủ ự ẩ than, nha bào u n ván). Ng i b nhi m khu n khi tác nhân gây b nh r i vào v t th ng ố ườ ị ễ ẩ ệ ơ ế ươ cùng v i đ t hay t c a chúng s ng đ c ớ ấ ử ủ ố ượ
QUÁ TRÌNH TRUY N NHI M Ề Ễ Đ ng ườ – c ch truy n nhi m ơ ế ề ễ • V trí c trú đ u tiên c a m m b nh là các t bào da, niêm m c (tr niêm m c đ ng hô h p và tiêu hóa đã đ c x p ị ư ầ ủ ầ ệ ế ạ ừ ạ ườ ấ ượ ế thành các nhóm riêng). M t s tr ng h p r t khó phân bi t đ ng truy n nhi m da, niêm m c v i đ ng máu, khi s ộ ố ườ ợ ấ ệ ườ ề ễ ạ ớ ườ ự đ t nh p c a m m b nh đòi h i s t n th ng c a h th ng da, niêm m c. ộ ậ ủ ầ ệ ỏ ự ổ ươ ủ ệ ố ạ • nh ng b nh ngoài da, tác nhân gây b nh khu trú trên b m t và đ c gi i phóng t ng đ i d dàng vào môi tr ng Ở ữ ệ ệ ề ặ ượ ả ươ ố ễ ườ bên ngoài. • Tuy m t vài b nh (các b nh hoa li u, b nh d i) có th lây tr c ti p (nh giao h p ho c c n) nh ng đa s các b nh lây ộ ệ ệ ễ ệ ạ ể ự ế ư ợ ặ ắ ư ố ệ gián ti p b ng nh ng y u t môi tr ng bên ngoài (v t d ng, n c, đ t). ế ằ ữ ế ố ườ ậ ụ ướ ấ • Ng i b nhi m khu n khi ti p xúc v i súc v t m c b nh ho c các nguyên li u l y t súc v t m c b nh; chăm sóc ho c ườ ị ễ ẩ ế ớ ậ ắ ệ ặ ệ ấ ừ ậ ắ ệ ặ gi t súc v t b b nh. ế ậ ị ệ • Nhi m khu n có th đ a vào v t th ng ngay lúc b th ng ho c khi băng bó, trong tr ng h p này nhi m khu n ễ ẩ ể ư ế ươ ị ươ ặ ườ ợ ễ ẩ th ng do tay ho c d ng c b n. ườ ặ ụ ụ ẩ • Vi c lan truy n đa s các b nh c a nhóm này tu thu c vào đi u ki n sinh ho t và trình đ văn hoá, v sinh c a dân ệ ề ố ệ ủ ỳ ộ ề ệ ạ ộ ệ ủ chúng.Ví d : b nh đau m t h t ch y u lan truy n do dùng chung khăn m t, b nh gh và n m da b ng qu n áo. ụ ệ ắ ộ ủ ế ề ặ ệ ẻ ấ ằ ầ
QUÁ TRÌNH TRUY N NHI M Ề Ễ Kh i c m th và mi n d ch ố ả ụ ễ ị • M i ng i đ u có th m c b nh, m t s b nh sau khi kh i có mi n d ch lâu b n nh b nh ọ ườ ề ể ắ ệ ộ ố ệ ỏ ễ ị ề ư ệ than, l m m long móng. ở ồ
BI N PHÁP PHÒNG CH NG Ệ Ố Đ i v i ngu n truy n nhi m ố ớ ồ ề ễ • Phát hi n s m ng i b nh, cách ly, đi u tr k p th i ệ ớ ườ ệ ề ị ị ờ • Ngu n truy n nhi m là đ ng v t m c b nh: ồ ề ễ ộ ậ ắ ệ + Di t ngu n lây.Ví d : tiêu di t chó trong b nh d i ệ ồ ụ ệ ệ ạ + Phát hi n s m và đi u tr nh ng đ ng v t nuôi m c b nh ho c mang m m b nh. ệ ớ ề ị ữ ộ ậ ắ ệ ặ ầ ệ + Tiêm phòng cho súc v t. ậ
BI N PHÁP PHÒNG CH NG Ệ Ố Đ i v i đ ng truy n nhi m ố ớ ườ ề ễ Ngăn ch n đ ng lây truy n b ng cách: ặ ườ ề ằ • Kh trùng, t y u ch t th i ng i b nh và đ ng v t m. ử ẩ ế ấ ả ườ ệ ộ ậ ố • B o v t t ngu n n c, n c th i c a xí nghi p ch bi n nguyên li u đ ng v t ph i ả ệ ố ồ ướ ướ ả ủ ệ ế ế ệ ộ ậ ả đ c t y u tr c khi ch y ra ngoài. ượ ẩ ế ướ ả • C i thi n đi u ki n s n xu t, x lý các y u t truy n nhi m. ả ệ ề ệ ả ấ ử ế ố ề ễ • Trang b qu n áo b o h (găng, ng) cho ng i ti p xúc v i đ ng v t, tránh xây xát da ị ầ ả ộ ủ ườ ế ớ ộ ậ chân tay. • Phòng b nh nhi m khu n qua v t th ng (u n ván): ph u thu t k p th i v t th ng và ệ ễ ẩ ế ươ ố ẫ ậ ị ờ ế ươ các bi n pháp vô khu n t i các tr m băng bó. ệ ẩ ạ ạ
BI N PHÁP PHÒNG CH NG Ệ Ố Đ i v i kh i c m th ố ớ ố ả ụ • Tuyên truy n giáo d c cho c ng đ ng th c hi n các bi n pháp phòng b nh. ề ụ ộ ồ ự ệ ệ ệ • Huy t thanh d phòng: m t s b nh có huy t thanh d phòng nh huy t thanh kháng ế ự ộ ố ệ ế ự ư ế u n ván, huy t thanh kháng d i. ố ế ạ • Tiêm ch ng đ i v i b nh đã có vaccine nh u n ván. ủ ố ớ ệ ư ố
B NH D I Ệ Ạ • B nh d i là m t b nh nhi m khu n c p tính truy n t súc v t sang ng i qua ệ ạ ộ ệ ễ ẩ ấ ề ừ ậ ườ đ ng da và niêm m c, là b nh viêm não t y c p tính do virus d i gây nên. ườ ạ ệ ủ ấ ạ • B nh d i th y kh p n i, t l m c b nh ng i tùy vào t l m c b nh ệ ạ ấ ở ắ ơ ỷ ệ ắ ệ ở ườ ỷ ệ ắ ệ ở súc v t. Hi n nay không có thu c nào ch a đ c b nh này ngo i tr vi c tiêm ậ ệ ố ữ ựợ ệ ạ ừ ệ phòng vaccine khi b súc v t nghi d i c n.T l ng i b chó c n nghi d i ph i ị ậ ạ ắ ỷ ệ ườ ị ắ ạ ả tiêm phòng cao hàng th 2 sau b nh tiêu ch y. ứ ệ ả • Ng i b nhi m virus d i s lên c n d i và t vong n u không đ c x lý ườ ị ễ ạ ẽ ơ ạ ử ế ượ ử đúng cách và k p th i. D i là b nh đ n nay y h c v n ph i bó tay m t khi b nh ị ờ ạ ệ ế ọ ẫ ả ộ ệ nhân đã có tri u ch ng lên c n d i, t vong 100%. ệ ứ ơ ạ ử • B nh l u hành trên toàn th gi i, h ng năm trên th gi i có 50.000 ng i ch t ệ ư ế ớ ằ ế ớ ườ ế vì d i, 99% t p trung Châu Phi, Châu Á và M La tinh. ạ ậ ở ỹ
B NH D I Ệ Ạ • Vi t nam trung bình h ng năm có 300-500 ng i ch t vì d i chi m 1/4 t ng s Ở ệ ằ ườ ế ạ ế ổ ố ng i ch t vì các b nh truy n nhi m, 95% s ch t do không tiêm phòng vaccine k p ườ ế ệ ề ễ ố ế ị th i. B nh d i có t l t vong thu c lo i cao, x p th ba (0,17/100.000 dân) trong ờ ệ ạ ỷ ệ ử ộ ạ ế ứ s 10 b nh truy n nhi m có t l ch t cao nh tVi t Nam giai đo n 1996 -2000. ố ệ ề ễ ỷ ệ ế ấ ệ ạ • Tr c 1995, b nh d i không đ c qu n lý giám sát ch t ch , các đ a ph ng t m ướ ệ ạ ượ ả ặ ẽ ị ươ ự ở d ch v tiêm phòng. ị ụ • T sau 1995 nh có Ch ng trình qu c gia phòng ch ng b nh nghi d i và nh t là ừ ờ ươ ố ố ệ ạ ấ sau khi có ch th s 95/TTg c a Th T ng Chính ph năm 1996, các ho t đ ng ỉ ị ố ủ ủ ướ ủ ạ ộ phòng ch ng b nh d i đ c đ y m nh và đã có s ph i h p t t h n gi a hai ngành ố ệ ạ ượ ẩ ạ ự ố ợ ố ơ ữ Y t và Thú y trong ho t đ ng phòng ch ng b nh d i cho ng i và cho súc v t g n ế ạ ộ ố ệ ạ ườ ậ ầ ng i (chó, mèo). Nh v y, s ng i t vong do b nh d i gi m rõ r t, t l ch t do ườ ờ ậ ố ườ ử ệ ạ ả ệ ỷ ệ ế d i năm 1996 là 0,35/100.000 dân đ n năm 2000 gi m xu ng còn 0,08/100.000 dân. ạ ế ả ố
B NH D I Ệ Ạ Tác nhân gây b nh: ệ • Virus d i thu c h Rhabdoviridae. Pasteur chia virus d i ra làm 2 lo i: ạ ộ ọ ạ ạ Virus d i đ ng ph : có đ c l c m nh, gây b nh d i súc v t và ng i. ạ ườ ố ộ ự ạ ệ ạ ở ậ ườ Virus d i c đ nh: là virus d i đ c nuôi c y trong phòng thí nghi m, đã gi m, m t đ c ạ ố ị ạ ượ ấ ệ ả ấ ộ l c và không gây b nh d i. Đ c dùng đ đi u ch v c xin. ự ệ ạ ượ ể ề ế ắ • Virus d i có s c đ kháng kém, b b t ho t nhanh chóng b i xà phòng, c n I t, 600C ạ ứ ề ị ấ ạ ở ồ ố ở ch t trong 5 phút, 1000C ch t trong 1 phút.Tuy vây, nhi t đ phòng , virus có th s ng ế ở ế ở ệ ộ ể ố đ c t 1-2 tu n. ượ ừ ầ
B NH D I Ệ Ạ Quá trình truy n nhi m ề ễ Ngu n truy n nhi m ồ ề ễ • B nh d i là m t b nh truy n t súc v t sang ng i.T t c các loài súc v t có vú đ u có th là ệ ạ ộ ệ ề ừ ậ ườ ấ ả ậ ề ể ngu n ch a virus d i (chó, mèo, bò ,l n). Nh ng do c ch truy n nhi m đ c bi t (c n nhau) cho ồ ứ ạ ợ ư ơ ế ề ễ ặ ệ ắ nên ch có loài chó là có th duy trì r t lâu s ti p di n liên t c c a quá trình d ch súc v t. ỉ ể ấ ự ế ễ ụ ủ ị ậ • Súc v t duy trì virus d i trong thiên nhiên là chó sói. Chó sói có th làm lây b nh cho các súc v t ậ ạ ể ệ ậ khác đ c bi t là chó nhà. D ch súc v t chó nguy hi m vì chúng s ng cùng v i ng i và kh năng ặ ệ ị ậ ở ể ố ớ ườ ả chúng làm lây cho ng i r t l n. n c ta, chó nhà là ngu n b nh d i ch y u (kho ng 97%) sau ườ ấ ớ Ở ướ ồ ệ ạ ủ ế ả đó là mèo (2,7%). • Mèo c ng có th làm lây b nh cho ng i khi b cào. D ch súc v t chó nguy hi m vì chúng s ng ũ ể ệ ườ ị ị ậ ở ể ố cùng v i ng i và có kh năng làm lây b nh cho ng i r t l n. ớ ườ ả ệ ườ ấ ớ • Trong n c b t c a ng i b nh có virus d i, s lây truy n t ng i sang ng i có th x y ra t ướ ọ ủ ườ ệ ạ ự ề ừ ườ ườ ể ả ừ n c dãi c a ng i b b nh có virus d i, nh ng ch a th y mô t m t tr ng h p nào làm lây ướ ủ ườ ị ệ ạ ư ư ấ ả ộ ườ ợ b nh cho ng i. ệ ườ
B NH D I Ệ Ạ Quá trình truy n nhi m ề ễ Đ ng truy n nhi m ườ ề ễ • B nh truy n t súc d i sang súc v t lành c ng b ng c n. Súc v t b t đ u bài xu t virus d i ệ ề ừ ạ ậ ũ ằ ắ ậ ắ ầ ấ ạ theo n c b t 4 - 12 ngày tr c khi xu t hi n các tri u ch ng đ u tiên. ướ ọ ướ ấ ệ ệ ứ ầ • Chó và mèo truy n b nh cho ng i b ng n c b t qua v t c n, cào. Súc v t còn có th ề ệ ườ ằ ướ ọ ế ắ ậ ể truy n b nh khi li m da ng i b xây x c. ề ệ ế ườ ị ướ
B NH D I Ệ Ạ Quá trình truy n nhi m ề ễ Kh i c m th ố ả ụ • M i ng i, m i l a tu i đ u có th m c b nh. ọ ườ ọ ứ ổ ề ể ắ ệ • T t c các loài đ ng v t máu nóng: gia súc, dã thú đ u có th b b nh d i. ấ ả ộ ậ ề ể ị ệ ạ
B NH D I Ệ Ạ B nh sinh: ệ • Virus d i vào c th ng i qua da và niêm m c. Ng i m c b nh là do b súc ạ ơ ể ườ ạ ườ ắ ệ ị v t d i c n ho c dây n c b t vào da b xây x c. Nh v y, không ph i b ậ ạ ắ ặ ướ ọ ị ướ ư ậ ả ị ch b c n m i nguy hi m mà b li m c ng nguy hi m. Lây nhi m qua niêm ỉ ị ắ ớ ể ị ế ũ ể ễ m c r t hi m. ạ ấ ế • T v t th ng virus s theo dây th n kinh h ng tâm t i h th n kinh trung ừ ế ươ ẽ ầ ướ ớ ệ ầ ng, sinh s n đó, làm t n th ng các t bào tu s ng và não. R i t đây ươ ả ở ổ ươ ế ỷ ố ồ ừ virus theo các dây th n kinh ly tâm t i tuy n n c b t đ gi i phóng ra ngoài. ầ ớ ế ướ ọ ể ả • B nh c nh lâm sàng là do tình tr ng não viêm do virus d i gây nên. ệ ả ạ ạ
B NH D I Ệ Ạ Bi u hi n lâm sàng: ể ệ Th i k b nh ờ ỳ ủ ệ • Có th thay đ i t 12 ngày đ n 1 năm, th ng là 2 đ n 3 tháng, k t ngày b c n. Th i k ể ổ ừ ế ườ ế ể ừ ị ắ ờ ỳ b nh ng n hay dài tu thu c vào v trí c a v t c n, tình tr ng n ng nh c a v t th ng ủ ệ ắ ỳ ộ ị ủ ế ắ ạ ặ ẹ ủ ế ươ và l ng virus đ c truy n sang ng i. N u b c n chân thì th i k b nh dài h n ượ ượ ề ườ ế ị ắ ở ờ ỳ ủ ệ ơ ở đ u và m t. ầ ặ • Tr c khi phát b nh có th có ti n tri u: lo l ng, thay đ i tính tình, có c m giác đau nh c ướ ệ ể ề ệ ắ ổ ả ứ n i b c n. ở ơ ị ắ
B NH D I Ệ Ạ Bi u hi n lâm sàng: ể ệ • Th i k phát b nh ờ ỳ ệ • Ng i b d i có th bi u hi n 2 th lâm sàng: th hung d ho c th li t. ườ ị ạ ể ể ệ ể ể ữ ặ ể ệ Th hung d ể ữ: B nh nhân gào thét, hoang t ng, đ p phá lung tung, co c ng, run r y t chi, ệ ưở ậ ứ ẩ ứ co gi t.Tăng c m giác c a các giác quan, s gió, s n c, co th t thanh qu n. Khát không dám ậ ả ủ ợ ợ ướ ắ ả u ng, ch nhìn th y ho c nghe ti ng n c ch y c ng gây co th t h ng và r t đau.Tình tr ng ố ỉ ấ ặ ế ướ ả ũ ắ ọ ấ ạ này tăng lên m i khi có kích thích dù r t nh vào các giác quan nh : lu ng gió nh , mùi v , ánh ỗ ấ ỏ ư ồ ẹ ị sáng...S t tăng d n, tăng ti t đ m dãi, r i lo n tim m ch và hô h p, xu t hi n nhi u o giác. ố ầ ế ờ ố ạ ạ ấ ấ ệ ề ả Các tri u ch ng trên xu t hi n thành t ng c n, ngày càng dày h n, m nh h n. B nh nhân ệ ứ ấ ệ ừ ơ ơ ạ ơ ệ th ng t vong sau 3-5 ngày. ườ ử Th li t ể ệ : ít g p h n th trên. B nh nhân th ng n m im, hay có li t h ng th ng: đ u tiên ặ ơ ể ệ ườ ằ ệ ướ ượ ầ li t chi d i, sau đó r i lo n c vòng r i li t chi trên, li t hô h p.T vong th ng do ng t. ệ ướ ố ạ ơ ồ ệ ệ ấ ử ườ ạ • T t c các b nh nhân lên c n d i đ u t vong. ấ ả ệ ơ ạ ề ử
B NH D I Ệ Ạ Ch n đoán ẩ : D a vào các y u t sau: ự ế ố • Có ti n s b súc v t (chó, mèo...) c n, cào, li m ho c làm th t các súc v t có bi u hi n b d i ề ử ị ậ ắ ế ặ ị ậ ể ệ ị ạ nh : chó, mèo đ t ng t tr nên hung d không có lý do, c n xé lung tung, c n nhi u ng i ư ộ ộ ở ữ ắ ắ ề ườ ho c thay đ i tính n t nh d t, n m xó t i. ặ ổ ế ư ủ ộ ằ ố • Các tri u ch ng lâm sàng c a b nh d i ệ ứ ủ ệ ạ • Xét nghi m: ệ + Xác đ nh virus d i t các b nh ph m: n c m t, n c b t, d ch não t y, m nh sinh thi t não ị ạ ừ ệ ẩ ướ ắ ướ ọ ị ủ ả ế b ng ph ng pháp mi n d ch hu nh quang. ằ ươ ễ ị ỳ + Phân l p virus d i t các b nh ph m trên b ng ph ng pháp nuôi c y t bào.Th c t c 2 ậ ạ ừ ệ ẩ ằ ươ ấ ế ự ế ả ph ng pháp trên ít đ c áp d ng và khó th c hi n. ươ ượ ụ ự ệ + N u b nh nhân t vong:Tìm ti u th Negri trong não vùng s ng Amon và các t n th ng ế ệ ử ể ể ở ừ ổ ươ viêm não b ng kính hi n vi đi n t . ằ ể ệ ử
B NH D I Ệ Ạ Đi u tr - D phòng: ề ị ự • Hi n nay ch a có thu c gì có th c u s ng b nh nhân khi đã lên c n d i. Do đó tiêm ệ ư ố ể ứ ố ệ ơ ạ vaccine và huy t thanh kháng d i là cách duy nh t đ d phòng cho ng i b súc v t nghi ế ạ ấ ể ự ườ ị ậ d i c n. ạ ắ • Đ phòng b nh d i c n ph i: ể ệ ạ ầ ả Ki m soát súc v t nghi d i ể ậ ạ Ph i tiêm v c xin tr d i cho nh ng ng i b chó kh nghi c n. ả ắ ừ ạ ữ ườ ị ả ắ
B NH D I Ệ Ạ Bi n pháp d phòng: ệ ự • C m th chó rong ngoài đ ng ph , ph i b t giam ho c gi t chó ch y rong. ấ ả ườ ố ả ắ ặ ế ạ • Di t chó d i ệ ạ • Tiêm vaccine phòng d i cho chó. ạ • N u phát hi n ra súc v t b d i ph i gi t t t c chó và mèo đã b súc v t đó c n ho c ế ệ ậ ị ạ ả ế ấ ả ị ậ ắ ặ tiêm vaccine ch ng d i và cách ly theo dõi 10-15 ngày. ố ạ • N u súc v t d i ch t ph i chôn xác c n th n đ b o v súc v t khác, chu ng nh t súc v t ế ậ ạ ế ả ẩ ậ ể ả ệ ậ ồ ố ậ đó ph i đ c t y u . ả ượ ẩ ế
B NH D I Ệ Ạ Bi n pháp d phòng khi b súc v t c n: ệ ự ị ậ ắ  S c u: ơ ứ • Đ i v i ng i b súc v t c n, cào, c n ph i r a ngay th t k v t th ng b ng n c xà phòng sau đó r a l i b ng n c ố ớ ườ ị ậ ắ ầ ả ử ậ ỹ ế ươ ằ ướ ử ạ ằ ướ (c n làm cho t t c các v t c n và các v t th ng khác mà có th b nhi m virus d i). Sau khi r a thì bôi c n sát trùng ầ ấ ả ế ắ ế ươ ể ị ễ ạ ử ồ hay dung d ch Iode. Sát khu n v t th ng đ ch ng b i nhi m và gi m đ n m c t i thi u l ng virus d i xâm nh p. ị ẩ ế ươ ể ố ộ ễ ả ế ứ ố ể ượ ạ ậ  Tiêm v c xin: ắ • Đi u tr c n đ c b t đ u càng s m càng t t sau khi b c n nh ng các tr ng h p đ n mu n dù bao lâu c ng v n đi u ề ị ầ ượ ắ ầ ớ ố ị ắ ư ườ ợ ế ộ ũ ẫ ề tr cho h . ị ọ  N u tr ng h p v t c n nh , xa th n kinh trung ng (nh c ng chân) và t i th i đi m c n con v t v n bình th ng thì ế ườ ợ ế ắ ẹ ầ ươ ư ở ẳ ạ ờ ể ắ ậ ẫ ườ không c n tiêm vaccine mà ch c n theo dõi con v t trong vòng 10 ngày.Trong th i gian theo dõi n u th y con v t b ăn, ch t, ầ ỉ ầ ậ ờ ế ấ ậ ỏ ế m t tích ho c b bán m th t thì ph i đ c tiêm vaccine d i ngay. N u theo dõi sau 10 ngày, con v t v n s ng bình th ng thì ấ ặ ị ổ ị ả ượ ạ ế ậ ẫ ố ườ không c n tiêm. ầ
B NH D I Ệ Ạ Bi n pháp d phòng khi b súc v t c n: ệ ự ị ậ ắ  Tiêm v c xin: ắ • C n tiêm vaccine ngay sau khi b c n trong nh ng tr ng h p sau: ầ ị ắ ữ ườ ợ +V t c n nh , xa th n kinh trung ng nh ng không theo dõi đ c con v t. ế ắ ẹ ầ ươ ư ượ ậ +V t c n không n ng l m và xa th n kinh trung ng nh ng t i th i đi m c n con v t ế ắ ặ ắ ầ ươ ư ạ ờ ể ắ ậ đang b m. ị ố + Con v t nghi d i ho c đang lên c n d i. ậ ạ ặ ơ ạ +V t c n đ u, m t c , đ u chi n i có nhi u dây th n kinh, b ph n sinh d c dù v t c n r t nh . ế ắ ở ầ ặ ổ ầ ơ ề ầ ộ ậ ụ ế ắ ấ ẹ + Có nhi u v t c n ề ế ắ +V t c n sâu. ế ắ - Vaccine Fuenzalida: doVi t Nam s n xu t. ệ ả ấ +Tác d ng ph không đáng k : có th có vài bi u hi n t i ch tiêm nh ng a, m n đ , đôi khi m t ho c đau đ u nh , tri u ch ng s h t sau khi ng ng tiêm. ụ ụ ể ể ể ệ ạ ỗ ư ứ ẩ ỏ ệ ặ ầ ẹ ệ ứ ẽ ế ừ + Ch đ nh tiêm: Nh ng ng i sau khi b súc v t d i ho c nghi ng m c d i c n, k c ph n có thai và tr em đ u có th tiêm đ c nh ng ph i d i s ỉ ị ữ ườ ị ậ ạ ặ ờ ắ ạ ắ ể ả ụ ữ ẻ ề ể ượ ư ả ướ ự h ng d n, theo dõi c a bác s chuyên khoa. ướ ẫ ủ ĩ + Li u tiêm:Tiêm trong da 6 li u, m i li u cách nhau 2 ngày T 15 tu i tr lên: m i li u tiêm 0,2 ml. ề ề ỗ ề ừ ổ ở ỗ ề D i15 tu i: m i li u tiêm 0,1ml. ướ ổ ỗ ề Tiêm nh c l i vào ngày th 21 và 30 sau m i tiêm th nh t. ắ ạ ứ ũ ứ ấ
B NH D I Ệ Ạ Bi n pháp d phòng khi b súc v t c n: ệ ự ị ậ ắ  Huy t thanh kháng d i ế ạ : • Ch đ nh:Trong nh ng tr ng h p sau c n ph i tiêm đ ng th i c v c xin và huy t thanh kháng d i: ỉ ị ữ ườ ợ ầ ả ồ ờ ả ắ ế ạ + Con v t nghi d i ho c đang lên c n d i. ậ ạ ặ ơ ạ +V t c n đ u, m t c , đ u chi n i có nhi u dây th n kinh, b ph n sinh d c dù v t c n r t nh . ế ắ ở ầ ặ ổ ầ ơ ề ầ ộ ậ ụ ế ắ ấ ẹ + Có nhi u v t c n ề ế ắ +V t c n sâu. ế ắ • Tiêm huy t thanh kháng d i càng s m càng có hi u qu cao, n u ch m quá c ng không nên quá 7 ngày sau khi b c n. ế ạ ớ ệ ả ế ậ ũ ị ắ • Cách tiêm và li u l ng: ề ượ  Tr c khi tiêm ph i th ph n ng. ướ ả ử ả ứ  Huy t thanh kháng d i đ c dùng cùng lúc v i li u vaccine đ u tiên. Huy t thanh kháng d i ph i đ c ng m sâu vào v t th ng và tiêm ế ạ ượ ớ ề ầ ế ạ ả ựợ ấ ế ươ quanh v t th ng.Ttiêm m t li u duy nh t. ế ươ ộ ề ấ Có 2 lo i: ạ + Lo i ch t huy t thanh ng i: dùng 20UI/kg cân n ng. ạ ế ừ ế ườ ặ + Lo i ch t huy t thanh ng a: dùng 40UI/kg cân n ng. ạ ế ừ ế ự ặ
B NH D I Ệ Ạ Đi u tr khi đã lên c n d i ề ị ơ ạ : • Hi n nay ch a có thu c gì có th c u s ng b nh nhân khi đã lên c n d i. Ch đi u tr tri u ệ ư ố ể ứ ố ệ ơ ạ ỉ ề ị ệ ch ng: an th n, đ n i yên t nh, riêng bi t. ứ ầ ể ơ ỉ ệ • B nh d i đ c coi là b nh t i nguy hi m nên khi săn sóc ph i m c đ y đ trang b (m , ệ ạ ượ ệ ố ể ả ặ ầ ủ ị ũ kh u trang, găng tay, ng, qu n áo dài tay), r a tay b ng xà phòng k sau khi săn sóc r i sát ẩ ủ ầ ử ằ ỹ ồ trùng b ng c n. ằ ồ • Các đ dùng c a b nh nhân c n đ t h y. C n lau r a gi ng, sàn nhà... b ng xà phòng và ồ ủ ệ ầ ố ủ ầ ử ườ ằ phun thu c kh trùng. ố ử
XIN CẢM ƠN!

More Related Content

PPTX
pppppp.pptxmmmmmmmmmmmmmmmmmoommmmmmmmmmmmmmmmm
byngPhan57
 
PPTX
Downlaod Slideshre 1. nnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnn
byduongminhchinh2602
 
PPTX
DICH TE BENH DA NIEM MAC minniiiiiiiiiiiii
byduongminhchinh2602
 
PPTX
Downlaod Slideshare 22. pipppppppppppppp
byduongminhchinh2602
 
PPT
Virus
byLe Khac Thien Luan
 
PPT
Sự đề kháng Vi Sinh VMU ĐH Y Khoa Vinh
byTBFTTH
 
PDF
Bài lí thuyết 2- điều dưỡng (xưgtb1).pdf
byMHuynHongTh
 
PDF
Bài giảng BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT DENGUE
bynataliej4
 
pppppp.pptxmmmmmmmmmmmmmmmmmoommmmmmmmmmmmmmmmm
byngPhan57
 
Downlaod Slideshre 1. nnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnn
byduongminhchinh2602
 
DICH TE BENH DA NIEM MAC minniiiiiiiiiiiii
byduongminhchinh2602
 
Downlaod Slideshare 22. pipppppppppppppp
byduongminhchinh2602
 
Virus
byLe Khac Thien Luan
 
Sự đề kháng Vi Sinh VMU ĐH Y Khoa Vinh
byTBFTTH
 
Bài lí thuyết 2- điều dưỡng (xưgtb1).pdf
byMHuynHongTh
 
Bài giảng BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT DENGUE
bynataliej4
 

Similar to mniiiiiiii.mmmmimmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm

PPT
Virus 130109070414-phpapp02
byQuỳnh Tjểu Quỷ
 
PPT
Bệnh bạch hầu - 2019 - Đại học Y dược TPHCM
byUpdate Y học
 
PPTX
BENH CAU THAN cua Tien Si, Bac Si To Muoi .pptx
byletgiaminh
 
PDF
Bài giảng BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT DENGUE
bynataliej4
 
PPT
Thu y c4. bệnh nhiệt thán
bySinhKy-HaNam
 
PPT
Bài giảng cách làm bệnh án nhi khoa
byThnhNguync69
 
PDF
Bài giảng bệnh uốn ván (tetanus)
bynataliej4
 
PPTX
Nhóm 6 Bài 14 Công nghệ lớp 11 của Trường Trung Học Phổ Thông số 2 Nguyễn Huệ...
bycuongzuta
 
PDF
2. Benh phong duoc bang Vaccin_TS Thắng updated 29.7.24.pdf
bytrinhtruong44
 
PPT
Bai 2 bs duy phong benh lay truyen dv sang nguoi moi noi va tai noi_may 2018
byTran My Phuc
 
PPT
Cach lam benh an nhi khoa
byyoungunoistalented1995
 
PPTX
Bản trình bày Công nghệ lớp 11 của Trường Trung Học Phổ Thông số 2 Nguyễn Huệ...
bycuongzuta
 
PDF
Bài Giảng Truyền Nhiễm Y Hà Nội
bynataliej4
 
PDF
Đại cương về bệnh truyền nhiễm gia cầm.pdf
byhienntt1008
 
PPT
Chương Tổng quát chẩn đoán bệnh trên gia súc
byhlongveterinary28
 
PPT
chuong Tong quat (1).ppt Chương tổng quát
byhlongveterinary28
 
PPT
Thu y c4. bệnh cúm gà và lở mồm long móng
bySinhKy-HaNam
 
PDF
DTH bệnh truyền nhiễm- đại học y dược tphcm
byphamnhi280104
 
PPTX
Bệnh cúm gia cầm ( cúm a
byPhạm Hương Lan
 
PPTX
3. LỚP CÔN TRÙNG.pptx3. LỚP CÔN TRÙNG.pptx
byngochy25yds
 
Virus 130109070414-phpapp02
byQuỳnh Tjểu Quỷ
 
Bệnh bạch hầu - 2019 - Đại học Y dược TPHCM
byUpdate Y học
 
BENH CAU THAN cua Tien Si, Bac Si To Muoi .pptx
byletgiaminh
 
Bài giảng BỆNH SỐT XUẤT HUYẾT DENGUE
bynataliej4
 
Thu y c4. bệnh nhiệt thán
bySinhKy-HaNam
 
Bài giảng cách làm bệnh án nhi khoa
byThnhNguync69
 
Bài giảng bệnh uốn ván (tetanus)
bynataliej4
 
Nhóm 6 Bài 14 Công nghệ lớp 11 của Trường Trung Học Phổ Thông số 2 Nguyễn Huệ...
bycuongzuta
 
2. Benh phong duoc bang Vaccin_TS Thắng updated 29.7.24.pdf
bytrinhtruong44
 
Bai 2 bs duy phong benh lay truyen dv sang nguoi moi noi va tai noi_may 2018
byTran My Phuc
 
Cach lam benh an nhi khoa
byyoungunoistalented1995
 
Bản trình bày Công nghệ lớp 11 của Trường Trung Học Phổ Thông số 2 Nguyễn Huệ...
bycuongzuta
 
Bài Giảng Truyền Nhiễm Y Hà Nội
bynataliej4
 
Đại cương về bệnh truyền nhiễm gia cầm.pdf
byhienntt1008
 
Chương Tổng quát chẩn đoán bệnh trên gia súc
byhlongveterinary28
 
chuong Tong quat (1).ppt Chương tổng quát
byhlongveterinary28
 
Thu y c4. bệnh cúm gà và lở mồm long móng
bySinhKy-HaNam
 
DTH bệnh truyền nhiễm- đại học y dược tphcm
byphamnhi280104
 
Bệnh cúm gia cầm ( cúm a
byPhạm Hương Lan
 
3. LỚP CÔN TRÙNG.pptx3. LỚP CÔN TRÙNG.pptx
byngochy25yds
 

mniiiiiiii.mmmmimmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm

  • 1.
    M C Ạ BS. VũNgọc Hà KHOA Y QUỐC GIA HÀ NỘI
  • 2.
    PHÂN NHÓM CÁCB NH LÂY THEO Đ NG DA, NIÊM M C Ệ ƯỜ Ạ Căn c vào ngu n truy n nhi m ứ ồ ề ễ Căn c vào ngu n truy n nhi m là ng i hay súc v t, có th chia các b nh lây theo đ ng da, niêm m c thành hai phân ứ ồ ề ễ ườ ậ ể ệ ườ ạ nhóm: • Phân nhóm 1: M t s b nh lây ộ ố ệ + B nh d i ệ ạ + B nh xo n khu n Leptospirose. ệ ắ ẩ
  • 3.
    QUÁ TRÌNH TRUYN NHI M Ề Ễ Ngu n truy n nhi m ồ ề ễ Ngu n truy n nhi m là ng i ồ ề ễ ườ : • Ng i b nh là ngu n truy n nhi m trong các b nh nh b nh hoa li u (giang mai, l u), ườ ệ ồ ề ễ ệ ư ệ ễ ậ b nh m t h t, viêm k t m c nhi m khu n, gh ... ệ ắ ộ ế ạ ễ ẩ ẻ
  • 4.
    QUÁ TRÌNH TRUYN NHI M Ề Ễ Ngu n truy n nhi m ồ ề ễ Ngu n truy n nhi m là v t vô sinh: ồ ề ễ ậ • Ngu n truy n nhi m là v t vô sinh nh đ dùng b n, đ t (có nha bào c a tr c khu n ồ ề ễ ậ ư ồ ẩ ấ ủ ự ẩ than, nha bào u n ván). Ng i b nhi m khu n khi tác nhân gây b nh r i vào v t th ng ố ườ ị ễ ẩ ệ ơ ế ươ cùng v i đ t hay t c a chúng s ng đ c ớ ấ ử ủ ố ượ
  • 5.
    QUÁ TRÌNH TRUYN NHI M Ề Ễ Đ ng ườ – c ch truy n nhi m ơ ế ề ễ • V trí c trú đ u tiên c a m m b nh là các t bào da, niêm m c (tr niêm m c đ ng hô h p và tiêu hóa đã đ c x p ị ư ầ ủ ầ ệ ế ạ ừ ạ ườ ấ ượ ế thành các nhóm riêng). M t s tr ng h p r t khó phân bi t đ ng truy n nhi m da, niêm m c v i đ ng máu, khi s ộ ố ườ ợ ấ ệ ườ ề ễ ạ ớ ườ ự đ t nh p c a m m b nh đòi h i s t n th ng c a h th ng da, niêm m c. ộ ậ ủ ầ ệ ỏ ự ổ ươ ủ ệ ố ạ • nh ng b nh ngoài da, tác nhân gây b nh khu trú trên b m t và đ c gi i phóng t ng đ i d dàng vào môi tr ng Ở ữ ệ ệ ề ặ ượ ả ươ ố ễ ườ bên ngoài. • Tuy m t vài b nh (các b nh hoa li u, b nh d i) có th lây tr c ti p (nh giao h p ho c c n) nh ng đa s các b nh lây ộ ệ ệ ễ ệ ạ ể ự ế ư ợ ặ ắ ư ố ệ gián ti p b ng nh ng y u t môi tr ng bên ngoài (v t d ng, n c, đ t). ế ằ ữ ế ố ườ ậ ụ ướ ấ • Ng i b nhi m khu n khi ti p xúc v i súc v t m c b nh ho c các nguyên li u l y t súc v t m c b nh; chăm sóc ho c ườ ị ễ ẩ ế ớ ậ ắ ệ ặ ệ ấ ừ ậ ắ ệ ặ gi t súc v t b b nh. ế ậ ị ệ • Nhi m khu n có th đ a vào v t th ng ngay lúc b th ng ho c khi băng bó, trong tr ng h p này nhi m khu n ễ ẩ ể ư ế ươ ị ươ ặ ườ ợ ễ ẩ th ng do tay ho c d ng c b n. ườ ặ ụ ụ ẩ • Vi c lan truy n đa s các b nh c a nhóm này tu thu c vào đi u ki n sinh ho t và trình đ văn hoá, v sinh c a dân ệ ề ố ệ ủ ỳ ộ ề ệ ạ ộ ệ ủ chúng.Ví d : b nh đau m t h t ch y u lan truy n do dùng chung khăn m t, b nh gh và n m da b ng qu n áo. ụ ệ ắ ộ ủ ế ề ặ ệ ẻ ấ ằ ầ
  • 6.
    QUÁ TRÌNH TRUYN NHI M Ề Ễ Kh i c m th và mi n d ch ố ả ụ ễ ị • M i ng i đ u có th m c b nh, m t s b nh sau khi kh i có mi n d ch lâu b n nh b nh ọ ườ ề ể ắ ệ ộ ố ệ ỏ ễ ị ề ư ệ than, l m m long móng. ở ồ
  • 7.
    BI N PHÁPPHÒNG CH NG Ệ Ố Đ i v i ngu n truy n nhi m ố ớ ồ ề ễ • Phát hi n s m ng i b nh, cách ly, đi u tr k p th i ệ ớ ườ ệ ề ị ị ờ • Ngu n truy n nhi m là đ ng v t m c b nh: ồ ề ễ ộ ậ ắ ệ + Di t ngu n lây.Ví d : tiêu di t chó trong b nh d i ệ ồ ụ ệ ệ ạ + Phát hi n s m và đi u tr nh ng đ ng v t nuôi m c b nh ho c mang m m b nh. ệ ớ ề ị ữ ộ ậ ắ ệ ặ ầ ệ + Tiêm phòng cho súc v t. ậ
  • 8.
    BI N PHÁPPHÒNG CH NG Ệ Ố Đ i v i đ ng truy n nhi m ố ớ ườ ề ễ Ngăn ch n đ ng lây truy n b ng cách: ặ ườ ề ằ • Kh trùng, t y u ch t th i ng i b nh và đ ng v t m. ử ẩ ế ấ ả ườ ệ ộ ậ ố • B o v t t ngu n n c, n c th i c a xí nghi p ch bi n nguyên li u đ ng v t ph i ả ệ ố ồ ướ ướ ả ủ ệ ế ế ệ ộ ậ ả đ c t y u tr c khi ch y ra ngoài. ượ ẩ ế ướ ả • C i thi n đi u ki n s n xu t, x lý các y u t truy n nhi m. ả ệ ề ệ ả ấ ử ế ố ề ễ • Trang b qu n áo b o h (găng, ng) cho ng i ti p xúc v i đ ng v t, tránh xây xát da ị ầ ả ộ ủ ườ ế ớ ộ ậ chân tay. • Phòng b nh nhi m khu n qua v t th ng (u n ván): ph u thu t k p th i v t th ng và ệ ễ ẩ ế ươ ố ẫ ậ ị ờ ế ươ các bi n pháp vô khu n t i các tr m băng bó. ệ ẩ ạ ạ
  • 9.
    BI N PHÁPPHÒNG CH NG Ệ Ố Đ i v i kh i c m th ố ớ ố ả ụ • Tuyên truy n giáo d c cho c ng đ ng th c hi n các bi n pháp phòng b nh. ề ụ ộ ồ ự ệ ệ ệ • Huy t thanh d phòng: m t s b nh có huy t thanh d phòng nh huy t thanh kháng ế ự ộ ố ệ ế ự ư ế u n ván, huy t thanh kháng d i. ố ế ạ • Tiêm ch ng đ i v i b nh đã có vaccine nh u n ván. ủ ố ớ ệ ư ố
  • 10.
    B NH DI Ệ Ạ • B nh d i là m t b nh nhi m khu n c p tính truy n t súc v t sang ng i qua ệ ạ ộ ệ ễ ẩ ấ ề ừ ậ ườ đ ng da và niêm m c, là b nh viêm não t y c p tính do virus d i gây nên. ườ ạ ệ ủ ấ ạ • B nh d i th y kh p n i, t l m c b nh ng i tùy vào t l m c b nh ệ ạ ấ ở ắ ơ ỷ ệ ắ ệ ở ườ ỷ ệ ắ ệ ở súc v t. Hi n nay không có thu c nào ch a đ c b nh này ngo i tr vi c tiêm ậ ệ ố ữ ựợ ệ ạ ừ ệ phòng vaccine khi b súc v t nghi d i c n.T l ng i b chó c n nghi d i ph i ị ậ ạ ắ ỷ ệ ườ ị ắ ạ ả tiêm phòng cao hàng th 2 sau b nh tiêu ch y. ứ ệ ả • Ng i b nhi m virus d i s lên c n d i và t vong n u không đ c x lý ườ ị ễ ạ ẽ ơ ạ ử ế ượ ử đúng cách và k p th i. D i là b nh đ n nay y h c v n ph i bó tay m t khi b nh ị ờ ạ ệ ế ọ ẫ ả ộ ệ nhân đã có tri u ch ng lên c n d i, t vong 100%. ệ ứ ơ ạ ử • B nh l u hành trên toàn th gi i, h ng năm trên th gi i có 50.000 ng i ch t ệ ư ế ớ ằ ế ớ ườ ế vì d i, 99% t p trung Châu Phi, Châu Á và M La tinh. ạ ậ ở ỹ
  • 11.
    B NH DI Ệ Ạ • Vi t nam trung bình h ng năm có 300-500 ng i ch t vì d i chi m 1/4 t ng s Ở ệ ằ ườ ế ạ ế ổ ố ng i ch t vì các b nh truy n nhi m, 95% s ch t do không tiêm phòng vaccine k p ườ ế ệ ề ễ ố ế ị th i. B nh d i có t l t vong thu c lo i cao, x p th ba (0,17/100.000 dân) trong ờ ệ ạ ỷ ệ ử ộ ạ ế ứ s 10 b nh truy n nhi m có t l ch t cao nh tVi t Nam giai đo n 1996 -2000. ố ệ ề ễ ỷ ệ ế ấ ệ ạ • Tr c 1995, b nh d i không đ c qu n lý giám sát ch t ch , các đ a ph ng t m ướ ệ ạ ượ ả ặ ẽ ị ươ ự ở d ch v tiêm phòng. ị ụ • T sau 1995 nh có Ch ng trình qu c gia phòng ch ng b nh nghi d i và nh t là ừ ờ ươ ố ố ệ ạ ấ sau khi có ch th s 95/TTg c a Th T ng Chính ph năm 1996, các ho t đ ng ỉ ị ố ủ ủ ướ ủ ạ ộ phòng ch ng b nh d i đ c đ y m nh và đã có s ph i h p t t h n gi a hai ngành ố ệ ạ ượ ẩ ạ ự ố ợ ố ơ ữ Y t và Thú y trong ho t đ ng phòng ch ng b nh d i cho ng i và cho súc v t g n ế ạ ộ ố ệ ạ ườ ậ ầ ng i (chó, mèo). Nh v y, s ng i t vong do b nh d i gi m rõ r t, t l ch t do ườ ờ ậ ố ườ ử ệ ạ ả ệ ỷ ệ ế d i năm 1996 là 0,35/100.000 dân đ n năm 2000 gi m xu ng còn 0,08/100.000 dân. ạ ế ả ố
  • 12.
    B NH DI Ệ Ạ Tác nhân gây b nh: ệ • Virus d i thu c h Rhabdoviridae. Pasteur chia virus d i ra làm 2 lo i: ạ ộ ọ ạ ạ Virus d i đ ng ph : có đ c l c m nh, gây b nh d i súc v t và ng i. ạ ườ ố ộ ự ạ ệ ạ ở ậ ườ Virus d i c đ nh: là virus d i đ c nuôi c y trong phòng thí nghi m, đã gi m, m t đ c ạ ố ị ạ ượ ấ ệ ả ấ ộ l c và không gây b nh d i. Đ c dùng đ đi u ch v c xin. ự ệ ạ ượ ể ề ế ắ • Virus d i có s c đ kháng kém, b b t ho t nhanh chóng b i xà phòng, c n I t, 600C ạ ứ ề ị ấ ạ ở ồ ố ở ch t trong 5 phút, 1000C ch t trong 1 phút.Tuy vây, nhi t đ phòng , virus có th s ng ế ở ế ở ệ ộ ể ố đ c t 1-2 tu n. ượ ừ ầ
  • 13.
    B NH DI Ệ Ạ Quá trình truy n nhi m ề ễ Ngu n truy n nhi m ồ ề ễ • B nh d i là m t b nh truy n t súc v t sang ng i.T t c các loài súc v t có vú đ u có th là ệ ạ ộ ệ ề ừ ậ ườ ấ ả ậ ề ể ngu n ch a virus d i (chó, mèo, bò ,l n). Nh ng do c ch truy n nhi m đ c bi t (c n nhau) cho ồ ứ ạ ợ ư ơ ế ề ễ ặ ệ ắ nên ch có loài chó là có th duy trì r t lâu s ti p di n liên t c c a quá trình d ch súc v t. ỉ ể ấ ự ế ễ ụ ủ ị ậ • Súc v t duy trì virus d i trong thiên nhiên là chó sói. Chó sói có th làm lây b nh cho các súc v t ậ ạ ể ệ ậ khác đ c bi t là chó nhà. D ch súc v t chó nguy hi m vì chúng s ng cùng v i ng i và kh năng ặ ệ ị ậ ở ể ố ớ ườ ả chúng làm lây cho ng i r t l n. n c ta, chó nhà là ngu n b nh d i ch y u (kho ng 97%) sau ườ ấ ớ Ở ướ ồ ệ ạ ủ ế ả đó là mèo (2,7%). • Mèo c ng có th làm lây b nh cho ng i khi b cào. D ch súc v t chó nguy hi m vì chúng s ng ũ ể ệ ườ ị ị ậ ở ể ố cùng v i ng i và có kh năng làm lây b nh cho ng i r t l n. ớ ườ ả ệ ườ ấ ớ • Trong n c b t c a ng i b nh có virus d i, s lây truy n t ng i sang ng i có th x y ra t ướ ọ ủ ườ ệ ạ ự ề ừ ườ ườ ể ả ừ n c dãi c a ng i b b nh có virus d i, nh ng ch a th y mô t m t tr ng h p nào làm lây ướ ủ ườ ị ệ ạ ư ư ấ ả ộ ườ ợ b nh cho ng i. ệ ườ
  • 14.
    B NH DI Ệ Ạ Quá trình truy n nhi m ề ễ Đ ng truy n nhi m ườ ề ễ • B nh truy n t súc d i sang súc v t lành c ng b ng c n. Súc v t b t đ u bài xu t virus d i ệ ề ừ ạ ậ ũ ằ ắ ậ ắ ầ ấ ạ theo n c b t 4 - 12 ngày tr c khi xu t hi n các tri u ch ng đ u tiên. ướ ọ ướ ấ ệ ệ ứ ầ • Chó và mèo truy n b nh cho ng i b ng n c b t qua v t c n, cào. Súc v t còn có th ề ệ ườ ằ ướ ọ ế ắ ậ ể truy n b nh khi li m da ng i b xây x c. ề ệ ế ườ ị ướ
  • 15.
    B NH DI Ệ Ạ Quá trình truy n nhi m ề ễ Kh i c m th ố ả ụ • M i ng i, m i l a tu i đ u có th m c b nh. ọ ườ ọ ứ ổ ề ể ắ ệ • T t c các loài đ ng v t máu nóng: gia súc, dã thú đ u có th b b nh d i. ấ ả ộ ậ ề ể ị ệ ạ
  • 16.
    B NH DI Ệ Ạ B nh sinh: ệ • Virus d i vào c th ng i qua da và niêm m c. Ng i m c b nh là do b súc ạ ơ ể ườ ạ ườ ắ ệ ị v t d i c n ho c dây n c b t vào da b xây x c. Nh v y, không ph i b ậ ạ ắ ặ ướ ọ ị ướ ư ậ ả ị ch b c n m i nguy hi m mà b li m c ng nguy hi m. Lây nhi m qua niêm ỉ ị ắ ớ ể ị ế ũ ể ễ m c r t hi m. ạ ấ ế • T v t th ng virus s theo dây th n kinh h ng tâm t i h th n kinh trung ừ ế ươ ẽ ầ ướ ớ ệ ầ ng, sinh s n đó, làm t n th ng các t bào tu s ng và não. R i t đây ươ ả ở ổ ươ ế ỷ ố ồ ừ virus theo các dây th n kinh ly tâm t i tuy n n c b t đ gi i phóng ra ngoài. ầ ớ ế ướ ọ ể ả • B nh c nh lâm sàng là do tình tr ng não viêm do virus d i gây nên. ệ ả ạ ạ
  • 17.
    B NH DI Ệ Ạ Bi u hi n lâm sàng: ể ệ Th i k b nh ờ ỳ ủ ệ • Có th thay đ i t 12 ngày đ n 1 năm, th ng là 2 đ n 3 tháng, k t ngày b c n. Th i k ể ổ ừ ế ườ ế ể ừ ị ắ ờ ỳ b nh ng n hay dài tu thu c vào v trí c a v t c n, tình tr ng n ng nh c a v t th ng ủ ệ ắ ỳ ộ ị ủ ế ắ ạ ặ ẹ ủ ế ươ và l ng virus đ c truy n sang ng i. N u b c n chân thì th i k b nh dài h n ượ ượ ề ườ ế ị ắ ở ờ ỳ ủ ệ ơ ở đ u và m t. ầ ặ • Tr c khi phát b nh có th có ti n tri u: lo l ng, thay đ i tính tình, có c m giác đau nh c ướ ệ ể ề ệ ắ ổ ả ứ n i b c n. ở ơ ị ắ
  • 18.
    B NH DI Ệ Ạ Bi u hi n lâm sàng: ể ệ • Th i k phát b nh ờ ỳ ệ • Ng i b d i có th bi u hi n 2 th lâm sàng: th hung d ho c th li t. ườ ị ạ ể ể ệ ể ể ữ ặ ể ệ Th hung d ể ữ: B nh nhân gào thét, hoang t ng, đ p phá lung tung, co c ng, run r y t chi, ệ ưở ậ ứ ẩ ứ co gi t.Tăng c m giác c a các giác quan, s gió, s n c, co th t thanh qu n. Khát không dám ậ ả ủ ợ ợ ướ ắ ả u ng, ch nhìn th y ho c nghe ti ng n c ch y c ng gây co th t h ng và r t đau.Tình tr ng ố ỉ ấ ặ ế ướ ả ũ ắ ọ ấ ạ này tăng lên m i khi có kích thích dù r t nh vào các giác quan nh : lu ng gió nh , mùi v , ánh ỗ ấ ỏ ư ồ ẹ ị sáng...S t tăng d n, tăng ti t đ m dãi, r i lo n tim m ch và hô h p, xu t hi n nhi u o giác. ố ầ ế ờ ố ạ ạ ấ ấ ệ ề ả Các tri u ch ng trên xu t hi n thành t ng c n, ngày càng dày h n, m nh h n. B nh nhân ệ ứ ấ ệ ừ ơ ơ ạ ơ ệ th ng t vong sau 3-5 ngày. ườ ử Th li t ể ệ : ít g p h n th trên. B nh nhân th ng n m im, hay có li t h ng th ng: đ u tiên ặ ơ ể ệ ườ ằ ệ ướ ượ ầ li t chi d i, sau đó r i lo n c vòng r i li t chi trên, li t hô h p.T vong th ng do ng t. ệ ướ ố ạ ơ ồ ệ ệ ấ ử ườ ạ • T t c các b nh nhân lên c n d i đ u t vong. ấ ả ệ ơ ạ ề ử
  • 19.
    B NH DI Ệ Ạ Ch n đoán ẩ : D a vào các y u t sau: ự ế ố • Có ti n s b súc v t (chó, mèo...) c n, cào, li m ho c làm th t các súc v t có bi u hi n b d i ề ử ị ậ ắ ế ặ ị ậ ể ệ ị ạ nh : chó, mèo đ t ng t tr nên hung d không có lý do, c n xé lung tung, c n nhi u ng i ư ộ ộ ở ữ ắ ắ ề ườ ho c thay đ i tính n t nh d t, n m xó t i. ặ ổ ế ư ủ ộ ằ ố • Các tri u ch ng lâm sàng c a b nh d i ệ ứ ủ ệ ạ • Xét nghi m: ệ + Xác đ nh virus d i t các b nh ph m: n c m t, n c b t, d ch não t y, m nh sinh thi t não ị ạ ừ ệ ẩ ướ ắ ướ ọ ị ủ ả ế b ng ph ng pháp mi n d ch hu nh quang. ằ ươ ễ ị ỳ + Phân l p virus d i t các b nh ph m trên b ng ph ng pháp nuôi c y t bào.Th c t c 2 ậ ạ ừ ệ ẩ ằ ươ ấ ế ự ế ả ph ng pháp trên ít đ c áp d ng và khó th c hi n. ươ ượ ụ ự ệ + N u b nh nhân t vong:Tìm ti u th Negri trong não vùng s ng Amon và các t n th ng ế ệ ử ể ể ở ừ ổ ươ viêm não b ng kính hi n vi đi n t . ằ ể ệ ử
  • 20.
    B NH DI Ệ Ạ Đi u tr - D phòng: ề ị ự • Hi n nay ch a có thu c gì có th c u s ng b nh nhân khi đã lên c n d i. Do đó tiêm ệ ư ố ể ứ ố ệ ơ ạ vaccine và huy t thanh kháng d i là cách duy nh t đ d phòng cho ng i b súc v t nghi ế ạ ấ ể ự ườ ị ậ d i c n. ạ ắ • Đ phòng b nh d i c n ph i: ể ệ ạ ầ ả Ki m soát súc v t nghi d i ể ậ ạ Ph i tiêm v c xin tr d i cho nh ng ng i b chó kh nghi c n. ả ắ ừ ạ ữ ườ ị ả ắ
  • 21.
    B NH DI Ệ Ạ Bi n pháp d phòng: ệ ự • C m th chó rong ngoài đ ng ph , ph i b t giam ho c gi t chó ch y rong. ấ ả ườ ố ả ắ ặ ế ạ • Di t chó d i ệ ạ • Tiêm vaccine phòng d i cho chó. ạ • N u phát hi n ra súc v t b d i ph i gi t t t c chó và mèo đã b súc v t đó c n ho c ế ệ ậ ị ạ ả ế ấ ả ị ậ ắ ặ tiêm vaccine ch ng d i và cách ly theo dõi 10-15 ngày. ố ạ • N u súc v t d i ch t ph i chôn xác c n th n đ b o v súc v t khác, chu ng nh t súc v t ế ậ ạ ế ả ẩ ậ ể ả ệ ậ ồ ố ậ đó ph i đ c t y u . ả ượ ẩ ế
  • 22.
    B NH DI Ệ Ạ Bi n pháp d phòng khi b súc v t c n: ệ ự ị ậ ắ  S c u: ơ ứ • Đ i v i ng i b súc v t c n, cào, c n ph i r a ngay th t k v t th ng b ng n c xà phòng sau đó r a l i b ng n c ố ớ ườ ị ậ ắ ầ ả ử ậ ỹ ế ươ ằ ướ ử ạ ằ ướ (c n làm cho t t c các v t c n và các v t th ng khác mà có th b nhi m virus d i). Sau khi r a thì bôi c n sát trùng ầ ấ ả ế ắ ế ươ ể ị ễ ạ ử ồ hay dung d ch Iode. Sát khu n v t th ng đ ch ng b i nhi m và gi m đ n m c t i thi u l ng virus d i xâm nh p. ị ẩ ế ươ ể ố ộ ễ ả ế ứ ố ể ượ ạ ậ  Tiêm v c xin: ắ • Đi u tr c n đ c b t đ u càng s m càng t t sau khi b c n nh ng các tr ng h p đ n mu n dù bao lâu c ng v n đi u ề ị ầ ượ ắ ầ ớ ố ị ắ ư ườ ợ ế ộ ũ ẫ ề tr cho h . ị ọ  N u tr ng h p v t c n nh , xa th n kinh trung ng (nh c ng chân) và t i th i đi m c n con v t v n bình th ng thì ế ườ ợ ế ắ ẹ ầ ươ ư ở ẳ ạ ờ ể ắ ậ ẫ ườ không c n tiêm vaccine mà ch c n theo dõi con v t trong vòng 10 ngày.Trong th i gian theo dõi n u th y con v t b ăn, ch t, ầ ỉ ầ ậ ờ ế ấ ậ ỏ ế m t tích ho c b bán m th t thì ph i đ c tiêm vaccine d i ngay. N u theo dõi sau 10 ngày, con v t v n s ng bình th ng thì ấ ặ ị ổ ị ả ượ ạ ế ậ ẫ ố ườ không c n tiêm. ầ
  • 23.
    B NH DI Ệ Ạ Bi n pháp d phòng khi b súc v t c n: ệ ự ị ậ ắ  Tiêm v c xin: ắ • C n tiêm vaccine ngay sau khi b c n trong nh ng tr ng h p sau: ầ ị ắ ữ ườ ợ +V t c n nh , xa th n kinh trung ng nh ng không theo dõi đ c con v t. ế ắ ẹ ầ ươ ư ượ ậ +V t c n không n ng l m và xa th n kinh trung ng nh ng t i th i đi m c n con v t ế ắ ặ ắ ầ ươ ư ạ ờ ể ắ ậ đang b m. ị ố + Con v t nghi d i ho c đang lên c n d i. ậ ạ ặ ơ ạ +V t c n đ u, m t c , đ u chi n i có nhi u dây th n kinh, b ph n sinh d c dù v t c n r t nh . ế ắ ở ầ ặ ổ ầ ơ ề ầ ộ ậ ụ ế ắ ấ ẹ + Có nhi u v t c n ề ế ắ +V t c n sâu. ế ắ - Vaccine Fuenzalida: doVi t Nam s n xu t. ệ ả ấ +Tác d ng ph không đáng k : có th có vài bi u hi n t i ch tiêm nh ng a, m n đ , đôi khi m t ho c đau đ u nh , tri u ch ng s h t sau khi ng ng tiêm. ụ ụ ể ể ể ệ ạ ỗ ư ứ ẩ ỏ ệ ặ ầ ẹ ệ ứ ẽ ế ừ + Ch đ nh tiêm: Nh ng ng i sau khi b súc v t d i ho c nghi ng m c d i c n, k c ph n có thai và tr em đ u có th tiêm đ c nh ng ph i d i s ỉ ị ữ ườ ị ậ ạ ặ ờ ắ ạ ắ ể ả ụ ữ ẻ ề ể ượ ư ả ướ ự h ng d n, theo dõi c a bác s chuyên khoa. ướ ẫ ủ ĩ + Li u tiêm:Tiêm trong da 6 li u, m i li u cách nhau 2 ngày T 15 tu i tr lên: m i li u tiêm 0,2 ml. ề ề ỗ ề ừ ổ ở ỗ ề D i15 tu i: m i li u tiêm 0,1ml. ướ ổ ỗ ề Tiêm nh c l i vào ngày th 21 và 30 sau m i tiêm th nh t. ắ ạ ứ ũ ứ ấ
  • 24.
    B NH DI Ệ Ạ Bi n pháp d phòng khi b súc v t c n: ệ ự ị ậ ắ  Huy t thanh kháng d i ế ạ : • Ch đ nh:Trong nh ng tr ng h p sau c n ph i tiêm đ ng th i c v c xin và huy t thanh kháng d i: ỉ ị ữ ườ ợ ầ ả ồ ờ ả ắ ế ạ + Con v t nghi d i ho c đang lên c n d i. ậ ạ ặ ơ ạ +V t c n đ u, m t c , đ u chi n i có nhi u dây th n kinh, b ph n sinh d c dù v t c n r t nh . ế ắ ở ầ ặ ổ ầ ơ ề ầ ộ ậ ụ ế ắ ấ ẹ + Có nhi u v t c n ề ế ắ +V t c n sâu. ế ắ • Tiêm huy t thanh kháng d i càng s m càng có hi u qu cao, n u ch m quá c ng không nên quá 7 ngày sau khi b c n. ế ạ ớ ệ ả ế ậ ũ ị ắ • Cách tiêm và li u l ng: ề ượ  Tr c khi tiêm ph i th ph n ng. ướ ả ử ả ứ  Huy t thanh kháng d i đ c dùng cùng lúc v i li u vaccine đ u tiên. Huy t thanh kháng d i ph i đ c ng m sâu vào v t th ng và tiêm ế ạ ượ ớ ề ầ ế ạ ả ựợ ấ ế ươ quanh v t th ng.Ttiêm m t li u duy nh t. ế ươ ộ ề ấ Có 2 lo i: ạ + Lo i ch t huy t thanh ng i: dùng 20UI/kg cân n ng. ạ ế ừ ế ườ ặ + Lo i ch t huy t thanh ng a: dùng 40UI/kg cân n ng. ạ ế ừ ế ự ặ
  • 25.
    B NH DI Ệ Ạ Đi u tr khi đã lên c n d i ề ị ơ ạ : • Hi n nay ch a có thu c gì có th c u s ng b nh nhân khi đã lên c n d i. Ch đi u tr tri u ệ ư ố ể ứ ố ệ ơ ạ ỉ ề ị ệ ch ng: an th n, đ n i yên t nh, riêng bi t. ứ ầ ể ơ ỉ ệ • B nh d i đ c coi là b nh t i nguy hi m nên khi săn sóc ph i m c đ y đ trang b (m , ệ ạ ượ ệ ố ể ả ặ ầ ủ ị ũ kh u trang, găng tay, ng, qu n áo dài tay), r a tay b ng xà phòng k sau khi săn sóc r i sát ẩ ủ ầ ử ằ ỹ ồ trùng b ng c n. ằ ồ • Các đ dùng c a b nh nhân c n đ t h y. C n lau r a gi ng, sàn nhà... b ng xà phòng và ồ ủ ệ ầ ố ủ ầ ử ườ ằ phun thu c kh trùng. ố ử
  • 26.