Download to read offline
![Nî TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB
Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh.
3. Tr−êng hîp mua TSC§ h÷u h×nh theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp:
- Khi mua TSC§ h÷u h×nh theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp vµ ®−a vÒ sö dông
ngay cho SXKD, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ - ghi theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay)
Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu cã)
Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n [(PhÇn l·i tr¶ chËm lµ sè chªnh lÖch gi÷a
tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n trõ (-) gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay trõ (-) ThuÕ
GTGT (nÕu cã)]
Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n).
- §Þnh kú, thanh to¸n tiÒn cho ng−êi b¸n, ghi:
Nî TK 331- Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n
Cã c¸c TK 111, 112 (Sè ph¶i tr¶ ®Þnh kú bao gåm c¶ gi¸ gèc vµ l·i tr¶ chËm,
tr¶ gãp ph¶i tr¶ ®Þnh kú).
- §Þnh kú, tÝnh vµo chi phÝ theo sè l·i tr¶ chËm, tr¶ gãp ph¶i tr¶ cña tõng kú, ghi:
Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh
Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n.
4. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ®−îc tµi trî, biÕu, tÆng TSC§ h÷u h×nh ®−a vµo sö
dông ngay cho SXKD, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c.
C¸c chi phÝ kh¸c liªn quan trùc tiÕp ®Õn TSC§ h÷u h×nh ®−îc tµi trî, biÕu, tÆng
tÝnh vµo nguyªn gi¸, ghi:
Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh
Cã c¸c TK 111, 112, 331,...
5. Tr−êng hîp TSC§ h÷u h×nh tù chÕ:
- Khi sö dông s¶n phÈm do doanh nghiÖp tù chÕ t¹o ®Ó chuyÓn thµnh TSC§ h÷u
h×nh sö dông cho SXKD, ghi:
Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n
Cã TK 155 - Thµnh phÈm (NÕu xuÊt kho ra sö dông)
Cã TK 154 - Chi phÝ SXKD dë dang (NÕu s¶n xuÊt xong ®−a vµo sö dông ngay,
kh«ng qua kho).
154](https://image.slidesharecdn.com/long-110921003530-phpapp02/85/Long-154-320.jpg)
![[ Thương gia bds] Huyền học dễ học , dễ làm by GS.TS Đỗ Hoàng Toàn](https://cdn.slidesharecdn.com/ss_thumbnails/huyenhoc-ppt-120913211924-phpapp02-thumbnail.jpg?width=640&height=640&fit=bounds)
Long
- 1. DANH MôC HÖ THèNG TµI KHO¶N KÕ TO¸N DOANH NGHIÖP Sè hiÖu TK Sè TT T£N TµI KHO¶N Ghi chó CÊp 1 CÊp 2 1 2 3 4 5 lo¹i tk 1 TµI S¶N NG¾N H¹N 01 111 TiÒn mÆt 1111 TiÒn ViÖt Nam 1112 Ngo¹i tÖ 1113 Vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý 02 112 TiÒn göi Ng©n hµng Chi tiÕt theo 1121 TiÒn ViÖt Nam tõng ng©n hµng 1122 Ngo¹i tÖ 1123 Vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý 03 113 TiÒn ®ang chuyÓn 1131 TiÒn ViÖt Nam 1132 Ngo¹i tÖ 04 121 §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n 1211 Cæ phiÕu 1212 Tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu, kú phiÕu 05 128 §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c 1281 TiÒn göi cã kú h¹n 1288 §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c 06 129 Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n 07 131 Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Chi tiÕt theo ®èi t−îng 08 133 ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ 1331 ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña hµng hãa, dÞch vô 1332 ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña TSC§ 09 136 Ph¶i thu néi bé 1361 Vèn kinh doanh ë c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc 1368 Ph¶i thu néi bé kh¸c 10 138 Ph¶i thu kh¸c 1381 Tµi s¶n thiÕu chê xö lý 1385 Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸ 1388 Ph¶i thu kh¸c 11 139 Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi 1
- 2. Sè hiÖu TK Sè TT T£N TµI KHO¶N Ghi chó CÊp 1 CÊp 2 1 2 3 4 5 12 141 T¹m øng Chi tiÕt theo ®èi t−îng 13 142 Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n 14 144 CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n 15 151 Hµng mua ®ang ®i ®−êng 16 152 Nguyªn liÖu, vËt liÖu Chi tiÕt theo yªu cÇu qu¶n lý 17 153 C«ng cô, dông cô 18 154 Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang 19 155 Thµnh phÈm 20 156 Hµng hãa 1561 Gi¸ mua hµng hãa 1562 Chi phÝ thu mua hµng hãa 1567 Hµng hãa bÊt ®éng s¶n 21 157 Hµng göi ®i b¸n 22 158 Hµng ho¸ kho b¶o thuÕ §¬n vÞ cã XNK ®−îc lËp kho b¶o thuÕ 23 159 Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho 24 161 Chi sù nghiÖp 1611 Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc 1612 Chi sù nghiÖp n¨m nay LO¹I TK 2 TµI S¶N DµI H¹N 25 211 Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh 2111 Nhµ cöa, vËt kiÕn tróc 2112 M¸y mãc, thiÕt bÞ 2113 Ph−¬ng tiÖn vËn t¶i, truyÒn dÉn 2114 ThiÕt bÞ, dông cô qu¶n lý 2115 C©y l©u n¨m, sóc vËt lµm viÖc vµ cho s¶n phÈm 2118 TSC§ kh¸c 26 212 Tµi s¶n cè ®Þnh thuª tµi chÝnh 27 213 Tµi s¶n cè ®Þnh v« h×nh 2
- 3. Sè hiÖu TK Sè TT T£N TµI KHO¶N Ghi chó CÊp 1 CÊp 2 1 2 3 4 5 2131 QuyÒn sö dông ®Êt 2132 QuyÒn ph¸t hµnh 2133 B¶n quyÒn, b»ng s¸ng chÕ 2134 Nh·n hiÖu hµng ho¸ 2135 PhÇn mÒm m¸y vi tÝnh 2136 GiÊy phÐp vµ giÊy phÐp nh−îng quyÒn 2138 TSC§ v« h×nh kh¸c 28 214 Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh 2141 Hao mßn TSC§ h÷u h×nh 2142 Hao mßn TSC§ thuª tµi chÝnh 2143 Hao mßn TSC§ v« h×nh 2147 Hao mßn bÊt ®éng s¶n ®Çu t− 29 217 BÊt ®éng s¶n ®Çu t− 30 221 §Çu t− vµo c«ng ty con 31 222 Vèn gãp liªn doanh 32 223 §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt 33 228 §Çu t− dµi h¹n kh¸c 2281 Cæ phiÕu 2282 Tr¸i phiÕu 2288 §Çu t− dµi h¹n kh¸c 34 229 Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n 35 241 X©y dùng c¬ b¶n dë dang 2411 Mua s¾m TSC§ 2412 X©y dùng c¬ b¶n 2413 Söa ch÷a lín TSC§ 36 242 Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n 37 243 Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i 38 244 Ký quü, ký c−îc dµi h¹n LO¹I TK 3 Nî PH¶I TR¶ 39 311 Vay ng¾n h¹n 40 315 Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ 41 331 Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Chi tiÕt theo ®èi 3
- 4. Sè hiÖu TK Sè TT T£N TµI KHO¶N Ghi chó CÊp 1 CÊp 2 1 2 3 4 5 t−îng 42 333 ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc 3331 ThuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng ph¶i nép 33311 ThuÕ GTGT ®Çu ra 33312 ThuÕ GTGT hµng nhËp khÈu 3332 ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt 3333 ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu 3334 ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp 3335 ThuÕ thu nhËp c¸ nh©n 3336 ThuÕ tµi nguyªn 3337 ThuÕ nhµ ®Êt, tiÒn thuª ®Êt 3338 C¸c lo¹i thuÕ kh¸c 3339 PhÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép kh¸c 43 334 Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng 3341 Ph¶i tr¶ c«ng nh©n viªn 3348 Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng kh¸c 44 335 Chi phÝ ph¶i tr¶ 45 336 Ph¶i tr¶ néi bé 46 337 Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y DN x©y l¾p cã dùng thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch 47 338 Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c 3381 Tµi s¶n thõa chê gi¶i quyÕt 3382 Kinh phÝ c«ng ®oµn 3383 B¶o hiÓm x· héi 3384 B¶o hiÓm y tÕ 3385 Ph¶i tr¶ vÒ cæ phÇn ho¸ 3386 NhËn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n 3387 Doanh thu ch−a thùc hiÖn 3388 Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c 48 341 Vay dµi h¹n 49 342 Nî dµi h¹n 50 343 Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh 3431 MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu 3432 ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu 3433 Phô tréi tr¸i phiÕu 51 344 NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n 52 347 ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ 4
- 5. Sè hiÖu TK Sè TT T£N TµI KHO¶N Ghi chó CÊp 1 CÊp 2 1 2 3 4 5 53 351 Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm 54 352 Dù phßng ph¶i tr¶ LO¹I TK 4 VèN CHñ Së H÷U 55 411 Nguån vèn kinh doanh 4111 Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u 4112 ThÆng d− vèn cæ phÇn C.ty cæ phÇn 4118 Vèn kh¸c 56 412 Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n 57 413 Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i 4131 Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh 4132 Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong giai ®o¹n ®Çu t− XDCB 58 414 Quü ®Çu t− ph¸t triÓn 59 415 Quü dù phßng tµi chÝnh 60 418 C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u 61 419 Cæ phiÕu quü C.ty cæ phÇn 62 421 Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi 4211 Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m tr−íc 4212 Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m nay 63 431 Quü khen th−ëng, phóc lîi 4311 Quü khen th−ëng 4312 Quü phóc lîi 4313 Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ 64 441 Nguån vèn ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n ¸p dông cho DNNN 65 461 Nguån kinh phÝ sù nghiÖp Dïng cho 4611 Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc c¸c c«ng ty, 4612 Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m nay T.Cty cã nguån kinh phÝ 66 466 Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ 5
- 6. Sè hiÖu TK Sè TT T£N TµI KHO¶N Ghi chó CÊp 1 CÊp 2 1 2 3 4 5 LO¹I TK 5 Doanh thu 67 511 Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô 5111 Doanh thu b¸n hµng hãa 5112 Doanh thu b¸n c¸c thµnh phÈm Chi tiÕt theo 5113 Doanh thu cung cÊp dÞch vô yªu cÇu 5114 Doanh thu trî cÊp, trî gi¸ qu¶n lý 5117 Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t− 68 512 Doanh thu b¸n hµng néi bé ¸p dông khi 5121 Doanh thu b¸n hµng hãa cã b¸n hµng 5122 Doanh thu b¸n c¸c thµnh phÈm néi bé 5123 Doanh thu cung cÊp dÞch vô 69 515 Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh 70 521 ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i 71 531 Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i 72 532 Gi¶m gi¸ hµng b¸n LO¹I TK 6 CHI PHÝ S¶N XUÊT, KINH DOANH 73 611 Mua hµng ¸p dông 6111 Mua nguyªn liÖu, vËt liÖu ph−¬ng 6112 Mua hµng hãa ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú 74 621 Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp 75 622 Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp 76 623 Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng ¸p dông cho 6231 Chi phÝ nh©n c«ng ®¬n vÞ x©y l¾p 6232 Chi phÝ vËt liÖu 6233 Chi phÝ dông cô s¶n xuÊt 6234 Chi phÝ khÊu hao m¸y thi c«ng 6237 Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi 6238 Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c 6
- 7. Sè hiÖu TK Sè TT T£N TµI KHO¶N Ghi chó CÊp 1 CÊp 2 1 2 3 4 5 77 627 Chi phÝ s¶n xuÊt chung 6271 Chi phÝ nh©n viªn ph©n x−ëng 6272 Chi phÝ vËt liÖu 6273 Chi phÝ dông cô s¶n xuÊt 6274 Chi phÝ khÊu hao TSC§ 6277 Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi 6278 Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c 78 631 Gi¸ thµnh s¶n xuÊt PP. K kª ®Þnh kú 79 632 Gi¸ vèn hµng b¸n 80 635 Chi phÝ tµi chÝnh 81 641 Chi phÝ b¸n hµng 6411 Chi phÝ nh©n viªn 6412 Chi phÝ vËt liÖu, bao b× 6413 Chi phÝ dông cô, ®å dïng 6414 Chi phÝ khÊu hao TSC§ 6415 Chi phÝ b¶o hµnh 6417 Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi 6418 Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c 82 642 Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp 6421 Chi phÝ nh©n viªn qu¶n lý 6422 Chi phÝ vËt liÖu qu¶n lý 6423 Chi phÝ ®å dïng v¨n phßng 6424 Chi phÝ khÊu hao TSC§ 6425 ThuÕ, phÝ vµ lÖ phÝ 6426 Chi phÝ dù phßng 6427 Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi 6428 Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c LO¹I TK 7 THU NHËP KH¸C 83 711 Thu nhËp kh¸c Chi tiÕt theo ho¹t ®éng 7
- 8. LO¹I TK 8 CHI PHÝ KH¸C 84 811 Chi phÝ kh¸c Chi tiÕt theo ho¹t ®éng 85 821 Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp 8211 Chi phÝ thuÕ TNDN hiÖn hµnh 8212 Chi phÝ thuÕ TNDN ho·n l¹i LO¹I TK 9 X¸C §ÞNH KÕT QU¶ KINH DOANH 86 911 X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh LO¹I TK 0 TµI KHO¶N NGOµI B¶NG 001 Tµi s¶n thuª ngoµi 002 VËt t−, hµng hãa nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng Chi tiÕt theo yªu cÇu qu¶n lý 003 Hµng hãa nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc 004 Nî khã ®ßi ®· xö lý 007 Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i 008 Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n 8
- 9. Gi¶i ThÝch NéiDUNG, KÕt CÊu Vµ PH¦¥NG Ph¸p GHI ChÐp Tµi Kho¶n KÕ To¸n Lo¹i Tµi Kho¶n I Tµi S¶n Ng¾n H¹n Lo¹i tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã, t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m tµi s¶n ng¾n h¹n cña doanh nghiÖp. Tµi s¶n ng¾n h¹n cña doanh nghiÖp lµ nh÷ng tµi s¶n thuéc quyÒn së h÷u vµ qu¶n lý cña doanh nghiÖp, cã thêi gian sö dông, lu©n chuyÓn, thu håi vèn trong mét kú kinh doanh hoÆc trong mét n¨m. Tµi s¶n ng¾n h¹n cña doanh nghiÖp cã thÓ tån t¹i d−íi h×nh th¸i tiÒn, hiÖn vËt (vËt t−, hµng ho¸), d−íi d¹ng ®Çu t− ng¾n h¹n vµ c¸c kho¶n nî ph¶i thu. Tµi s¶n ng¾n h¹n cña doanh nghiÖp bao gåm: Vèn b»ng tiÒn; C¸c kho¶n ®Çu t− tµi chÝnh ng¾n h¹n; C¸c kho¶n ph¶i thu; Hµng tån kho vµ c¸c tµi s¶n ng¾n h¹n kh¸c. Thuéc lo¹i tµi kho¶n nµy cßn bao gåm tµi kho¶n chi sù nghiÖp. H¹ch to¸n kÕ to¸n tµi s¶n ng¾n h¹n cÇn l−u ý: 1. KÕ to¸n c¸c lo¹i tµi s¶n thuéc tµi s¶n ng¾n h¹n ph¶i tu©n thñ c¸c nguyªn t¾c ®¸nh gi¸ gi¸ trÞ quy ®Þnh cho tõng lo¹i tµi s¶n: Vèn b»ng tiÒn, ®Çu t− ng¾n h¹n, c¸c kho¶n ph¶i thu, c¸c kho¶n t¹m øng, c¸c kho¶n cÇm cè, ký c−îc, ký quü ng¾n h¹n, hµng tån kho...… 2. §èi víi c¸c lo¹i tµi s¶n ng¾n h¹n thuéc nhãm ®Çu t− ng¾n h¹n, c¸c tµi kho¶n nî ph¶i thu, hµng tån kho ®−îc ®¸nh gi¸ vµ ph¶n ¸nh gi¸ trÞ trªn c¸c tµi kho¶n kÕ to¸n theo gi¸ gèc. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n nÕu gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña hµng tån kho thÊp h¬n gi¸ gèc th× ®−îc lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho, ®èi víi c¸c kho¶n ph¶i thu ®· ®−îc ph©n lo¹i lµ kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi hoÆc cã kh¶ n¨ng kh«ng thu håi ®−îc th× ®−îc lËp dù phßng ph¶i thu khã ®ßi. Kho¶n dù phßng gi¶m gi¸, dù phßng ph¶i thu khã ®ßi kh«ng ®−îc ghi trùc tiÕp vµo c¸c tµi s¶n ng¾n h¹n mµ ph¶i ph¶n ¸nh trªn mét tµi kho¶n riªng (Tµi kho¶n dù phßng) vµ ®−îc ghi chÐp, xö lý theo quy ®Þnh cña chÕ ®é tµi chÝnh hiÖn hµnh. Tµi kho¶n dù phßng gi¶m gi¸, dù phßng ph¶i thu khã ®ßi vÒ tµi s¶n ng¾n h¹n ®−îc sö dông ®Ó ®iÒu chØnh gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n cña tµi s¶n ng¾n h¹n nh»m x¸c ®Þnh ®−îc gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña c¸c tµi s¶n ng¾n h¹n trªn B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n. Lo¹i tµi kho¶n Tµi s¶n ng¾n h¹n cã 24 tµi kho¶n, chia thµnh 6 nhãm: Nhãm Tµi kho¶n 11 - Vèn b»ng tiÒn, cã 3 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 111 - TiÒn mÆt; - Tµi kho¶n 112 - TiÒn göi Ng©n hµng; - Tµi kho¶n 113 - TiÒn ®ang chuyÓn. 9
- 10. Nhãm Tµi kho¶n12 - §Çu t− tµi chÝnh ng¾n h¹n, cã 3 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n; - Tµi kho¶n 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c; - Tµi kho¶n 129 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n. Nhãm Tµi kho¶n 13 - C¸c kho¶n ph¶i thu, cã 5 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng; - Tµi kho¶n 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ; - Tµi kho¶n 136 - Ph¶i thu néi bé; - Tµi kho¶n l38 - Ph¶i thu kh¸c; - Tµi kho¶n 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi. Nhãm Tµi kho¶n 14 - øng tr−íc, cã 3 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 141 - T¹m øng; - Tµi kho¶n 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n; - Tµi kho¶n 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n. Nhãm Tµi kho¶n 15 - Hµng tån kho, cã 9 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng; - Tµi kho¶n 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu; - Tµi kho¶n 153 - C«ng cô, dông cô; - Tµi kho¶n 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang; - Tµi kho¶n 155 - Thµnh phÈm; - Tµi kho¶n 156 - Hµng ho¸; - Tµi kho¶n 157 - Hµng göi ®i b¸n; - Tµi kho¶n 158 - Hµng ho¸ kho b¶o thuÕ; - Tµi kho¶n 159 - Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho. Nhãm Tµi kho¶n 16 - Chi sù nghiÖp, cã 1 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 161 - Chi sù nghiÖp. 10
- 11. Nhãm Tµi Kho¶n11 Vèn B»ng TiÒn C¸c tµi kho¶n vèn b»ng tiÒn dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m c¸c lo¹i vèn b»ng tiÒn cña doanh nghiÖp, gåm: TiÒn mÆt t¹i quü tiÒn mÆt, tiÒn göi ë c¸c Ng©n hµng vµ c¸c kho¶n tiÒn ®ang chuyÓn. H¹ch To¸n Vèn B»ng TiÒn CÇn T¤N Träng Mét Sè QUY §Þnh SAU 1. H¹ch to¸n vèn b»ng tiÒn ph¶i sö dông mét ®¬n vÞ tiÒn tÖ thèng nhÊt lµ §ång ViÖt Nam, trõ tr−êng hîp ®−îc phÐp sö dông mét ®¬n vÞ tiÒn tÖ th«ng dông kh¸c. 2. ë nh÷ng doanh nghiÖp cã ngo¹i tÖ nhËp quü tiÒn mÆt hoÆc göi vµo Ng©n hµng ph¶i quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch (Tû gi¸ hèi ®o¸i giao dÞch thùc tÕ, hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh) ®Ó ghi sæ kÕ to¸n. Tr−êng hîp mua ngo¹i tÖ vÒ nhËp quü tiÒn mÆt, göi vµo Ng©n hµng hoÆc thanh to¸n c«ng nî ngo¹i tÖ b»ng §ång ViÖt Nam th× ®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ mua hoÆc tû gi¸ thanh to¸n. Bªn Cã c¸c TK 1112, 1122 ®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n TK 1112 hoÆc TK 1122 theo mét trong c¸c ph−¬ng ph¸p: B×nh qu©n gia quyÒn, NhËp tr−íc, xuÊt tr−íc; NhËp sau, xuÊt tr−íc; Gi¸ thùc tÕ ®Ých danh (nh− mét lo¹i hµng ho¸ ®Æc biÖt). Nhãm Tµi kho¶n Vèn b»ng tiÒn cã nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh b»ng ngo¹i tÖ ph¶i quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam, ®ång thêi ph¶i h¹ch to¸n chi tiÕt ngo¹i tÖ theo nguyªn tÖ. NÕu cã chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i th× ph¶n ¸nh sè chªnh lÖch nµy trªn c¸c TK doanh thu, chi phÝ tµi chÝnh (nÕu ph¸t sinh trong giai ®o¹n SXKD, kÓ c¶ doanh nghiÖp SXKD cã ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB) hoÆc ph¶n ¸nh vµo TK 413 (NÕu ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t− XDCB - giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng). Sè d− cuèi kú cña c¸c tµi kho¶n vèn b»ng tiÒn cã gèc ngo¹i tÖ ph¶i ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè ë thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh n¨m. Ngo¹i tÖ ®−îc kÕ to¸n chi tiÕt theo tõng lo¹i nguyªn tÖ trªn Tµi kho¶n 007 "Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n). 3. §èi víi vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ph¶n ¸nh ë nhãm tµi kho¶n vèn b»ng tiÒn chØ ¸p dông cho c¸c doanh nghiÖp kh«ng ®¨ng ký kinh doanh vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý. vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ph¶i theo dâi sè l−îng, träng l−îng, quy c¸ch, phÈm chÊt vµ gi¸ trÞ cña tõng thø, tõng lo¹i. Gi¸ trÞ vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ®−îc tÝnh theo gi¸ thùc tÕ (Gi¸ ho¸ ®¬n hoÆc gi¸ ®−îc thanh to¸n) khi tÝnh gi¸ xuÊt vµng, b¹c, kim 11
- 12. khÝ quý, ®¸quý cã thÓ ¸p dông 1 trong 4 ph−¬ng ph¸p tÝnh gi¸ hµng tån kho. Nhãm tµi kho¶n 11 - Vèn b»ng tiÒn, cã 3 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 111 - TiÒn mÆt; - Tµi kho¶n 112 - TiÒn göi Ng©n hµng; - Tµi kho¶n 113 - TiÒn ®ang chuyÓn. 12
- 13. Tµi Kho¶n 111 TiÒn MÆt Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh thu, chi, tån quü t¹i quü doanh nghiÖp bao gåm: TiÒn ViÖt Nam, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét sè Quy §Þnh SAU 1. ChØ ph¶n ¸nh vµo TK 111 "TiÒn mÆt" sè tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ thùc tÕ nhËp, xuÊt quü tiÒn mÆt. §èi víi kho¶n tiÒn thu ®−îc chuyÓn nép ngay vµo Ng©n hµng (kh«ng qua quü tiÒn mÆt cña ®¬n vÞ) th× kh«ng ghi vµo bªn Nî TK 111 "TiÒn mÆt" mµ ghi vµo bªn Nî TK 113 "TiÒn ®ang chuyÓn". 2. C¸c kho¶n tiÒn mÆt do doanh nghiÖp kh¸c vµ c¸ nh©n ký c−îc, ký quü t¹i doanh nghiÖp ®−îc qu¶n lý vµ h¹ch to¸n nh− c¸c lo¹i tµi s¶n b»ng tiÒn cña ®¬n vÞ. 3. Khi tiÕn hµnh nhËp, xuÊt quü tiÒn mÆt ph¶i cã phiÕu thu, phiÕu chi vµ cã ®ñ ch÷ ký cña ng−êi nhËn, ng−êi giao, ng−êi cho phÐp nhËp, xuÊt quü theo quy ®Þnh cña chÕ ®é chøng tõ kÕ to¸n. Mét sè tr−êng hîp ®Æc biÖt ph¶i cã lÖnh nhËp quü, xuÊt quü ®Ýnh kÌm. 4. KÕ to¸n quü tiÒn mÆt ph¶i cã tr¸ch nhiÖm më sæ kÕ to¸n quü tiÒn mÆt, ghi chÐp hµng ngµy liªn tôc theo tr×nh tù ph¸t sinh c¸c kho¶n thu, chi, xuÊt, nhËp quü tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ vµ tÝnh ra sè tån quü t¹i mäi thêi ®iÓm. 5. Thñ quü chÞu tr¸ch nhiÖm qu¶n lý vµ nhËp, xuÊt quü tiÒn mÆt. Hµng ngµy thñ quü ph¶i kiÓm kª sè tån quü tiÒn mÆt thùc tÕ, ®èi chiÕu sè liÖu sæ quü tiÒn mÆt vµ sæ kÕ to¸n tiÒn mÆt. NÕu cã chªnh lÖch, kÕ to¸n vµ thñ quü ph¶i kiÓm tra l¹i ®Ó x¸c ®Þnh nguyªn nh©n vµ kiÕn nghÞ biÖn ph¸p xö lý chªnh lÖch. 6. ë nh÷ng doanh nghiÖp cã ngo¹i tÖ nhËp quü tiÒn mÆt ph¶i quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ cña nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh, hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp vô kinh tÕ ®Ó ghi sæ kÕ to¸n. Tr−êng hîp mua ngo¹i tÖ vÒ nhËp quü tiÒn mÆt ngo¹i tÖ b»ng §ång ViÖt Nam th× ®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ mua hoÆc tû gi¸ thanh to¸n. Bªn Cã TK 1112 ®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n TK 1112 theo mét trong c¸c ph−¬ng ph¸p: B×nh qu©n gia quyÒn; NhËp tr−íc, xuÊt tr−íc; NhËp sau, xuÊt tr−íc; Gi¸ thùc tÕ ®Ých danh (nh− mét lo¹i hµng ho¸ ®Æc biÖt). TiÒn mÆt b»ng ngo¹i tÖ ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo tõng lo¹i nguyªn tÖ trªn TK 007 "Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i" (TK ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n). 7. §èi víi vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ph¶n ¸nh ë tµi kho¶n tiÒn mÆt chØ ¸p dông cho c¸c doanh nghiÖp kh«ng ®¨ng ký kinh doanh vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ë c¸c doanh nghiÖp cã vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý nhËp quü tiÒn mÆt th× viÖc nhËp, xuÊt ®−îc h¹ch to¸n nh− c¸c lo¹i hµng tån kho, khi sö dông ®Ó thanh to¸n chi tr¶ ®−îc h¹ch to¸n nh− ngo¹i tÖ. 13
- 14. KÕt CÊu VµNéi DUNG Ph¶n ¸nh Cña Tµi Kho¶n 111 - TiÒn MÆt Bªn Nî: - C¸c kho¶n tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý nhËp quü; - Sè tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý thõa ë quü ph¸t hiÖn khi kiÓm kª. - Chªnh lÖch t¨ng tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ cuèi kú (®èi víi tiÒn mÆt ngo¹i tÖ). Bªn Cã: - C¸c kho¶n tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý xuÊt quü; - Sè tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý thiÕu hôt ë quü ph¸t hiÖn khi kiÓm kª; - Chªnh lÖch gi¶m tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ cuèi kú (®èi víi tiÒn mÆt ngo¹i tÖ). Sè d− bªn Nî: C¸c kho¶n tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý cßn tån quü tiÒn mÆt. Tµi kho¶n 111 - TiÒn mÆt, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1111 - TiÒn ViÖt Nam: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh thu, chi, tån quü tiÒn ViÖt Nam t¹i quü tiÒn mÆt. - Tµi kho¶n 1112 - Ngo¹i tÖ: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh thu, chi, t¨ng, gi¶m tû gi¸ vµ tån quü ngo¹i tÖ t¹i quü tiÒn mÆt theo gi¸ trÞ quy ®æi ra §ång ViÖt Nam. - Tµi kho¶n 1113 - Vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý nhËp, xuÊt, tån quü. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu 1. Thu tiÒn b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp lao vô, dÞch vô nhËp quü tiÒn mÆt cña ®¬n vÞ: - Tr−êng hîp b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 14
- 15. Cã TK 511- Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT). - Khi b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô lµ tæng gi¸ thanh to¸n, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Tæng gi¸ thanh to¸n). 2. Khi nhËn ®−îc tiÒn cña Ng©n s¸ch Nhµ n−íc thanh to¸n vÒ kho¶n trî cÊp, trî gi¸ b»ng tiÒn mÆt, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3339). 3. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, c¸c kho¶n thu nhËp kh¸c thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ (nh−: Thu l·i ®Çu t− ng¾n h¹n, dµi h¹n, thu vÒ thanh lý, nh−îng b¸n TSC§,...) b»ng tiÒn mÆt nhËp quü, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT). 4. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, c¸c kho¶n thu nhËp kh¸c thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT b»ng tiÒn mÆt, khi nhËp quü, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 5. Rót tiÒn göi Ng©n hµng vÒ nhËp quü tiÒn mÆt; vay dµi h¹n, ng¾n h¹n, vay kh¸c b»ng tiÒn mÆt (TiÒn ViÖt Nam hoÆc ngo¹i tÖ), ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng ( 1121, 1122) Cã c¸c TK 311, 341,... 6. Thu håi c¸c kho¶n nî ph¶i thu vµ nhËp quü tiÒn mÆt cña doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt(1111, 1112) 15
- 16. Cã TK 131- Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) Cã TK 141 - T¹m øng. 7. Thu håi c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n, c¸c kho¶n ký c−îc, ký quü hoÆc thu håi c¸c kho¶n cho vay nhËp quü tiÒn mÆt, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112) Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n; hoÆc Cã TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Cã TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c. 8. NhËn kho¶n ký quü, ký c−îc cña c¸c ®¬n vÞ kh¸c b»ng tiÒn mÆt, ngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112) Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (Kho¶n ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n) Cã TK 344 - NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n. 9. C¸c kho¶n thõa quü tiÒn mÆt ph¸t hiÖn khi kiÓm kª ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381). 10. Khi nhËn ®−îc vèn do ®−îc giao, nhËn vèn gãp b»ng tiÒn mÆt, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 11. XuÊt quü tiÒn mÆt göi vµo tµi kho¶n t¹i Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 12. XuÊt quü tiÒn mÆt mua chøng kho¸n ng¾n h¹n, dµi h¹n hoÆc ®Çu t− vµo c«ng ty con, ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt, gãp vèn liªn doanh, ghi: Nî TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh 16
- 17. Nî TK 223- §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 13. XuÊt quü tiÒn mÆt ®em ®i ký quü, ký c−îc, ghi: Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Nî TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 14. XuÊt quü tiÒn mÆt mua TSC§ ®−a ngay vµo sö dông: - Tr−êng hîp mua TSC§ vÒ sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 111 - TiÒn mÆt. - Tr−êng hîp mua TSC§ vÒ sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng.ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc sö dông cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n ®−îc trang tr¶i b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp, dù ¸n hoÆc sö dông cho ho¹t ®éng v¨n ho¸, phóc lîi ®−îc trang tr¶i b»ng quü khen th−ëng, phóc lîi, ghi: Nî c¸c TK 211, 213,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 111 - TiÒn mÆt (Tæng gi¸ thanh to¸n). NÕu TSC§ mua s¾m b»ng nguån vèn ®Çu t− XDCB hoÆc Quü §Çu t− ph¸t triÓn vµ ®−îc dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh, kÕ to¸n ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh, khi quyÕt to¸n vèn ®Çu t− XDCB ®−îc duyÖt, ghi: Nî c¸c TK 441, 414,... Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 15. XuÊt quü tiÒn mÆt chi cho ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB, chi söa ch÷a lín TSC§ hoÆc mua s¾m TSC§ ph¶i qua l¾p ®Æt ®Ó dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 16. XuÊt quü tiÒn mÆt mua nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô, hµng ho¸ vÒ nhËp kho ®Ó dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ 17
- 18. GTGT tÝnh theoph−¬ng ph¸p khÊu trõ (Theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn), ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Nî TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 17. XuÊt quü tiÒn mÆt mua vËt t−, hµng ho¸ dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, nhËp kho (Theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú), ghi: Nî TK 611 - Mua hµng (6111, 6112) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 18. XuÊt quü tiÒn mÆt thanh to¸n c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶, ghi: Nî TK 311 - Vay ng¾n h¹n Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 19. Doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ khi mua nguyªn vËt liÖu sö dông ngay vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ b»ng tiÒn mÆt ph¸t sinh trong kú, ghi: Nî c¸c TK 621, 623, 627, 641, 642,...… Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 20. XuÊt quü tiÒn mÆt sö dông cho ho¹t ®éng tµi chÝnh, ho¹t ®éng kh¸c, ghi: Nî c¸c TK 635, 811,...… Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 18
- 19. 21. C¸c kho¶nthiÕu quü tiÒn mÆt ph¸t hiÖn khi kiÓm kª ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 22. C¸c nghiÖp vô kinh tÕ liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ: 22.1. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ lµ tiÒn mÆt trong giai ®o¹n s¶n xuÊt, kinh doanh (KÓ c¶ cña ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n cña doanh nghiÖp s¶n xuÊt, kinh doanh võa cã ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB). a) Khi mua hµng ho¸, dÞch vô thanh to¸n b»ng tiÒn mÆt lµ ngo¹i tÖ. - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch mua ngoµi vËt t−, hµng ho¸, TSC§ dÞch vô, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 153, 156, 157, 211, 213, 241, 623, 627, 641, 642, 133,... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 111 (1112) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch mua ngoµi vËt t−, hµng ho¸, dÞch vô, TSC§, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 153, 156, 157, 211, 213, 241, 623, 627, 641, 642, 133,... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã TK 111 (1112) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - Khi nhËn vËt t−, hµng ho¸, TSC§, dÞch vô cña nhµ cung cÊp, hoÆc khi vay ng¾n h¹n, vay dµi h¹n, nî dµi h¹n, hoÆc nhËn nî néi bé,... b»ng ngo¹i tÖ, c¨n cø tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch, ghi: Nî c¸c TK cã liªn quan (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã c¸c TK 331, 311, 341, 342, 336,... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch). b) Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ (Nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî vay ng¾n h¹n, vay dµi h¹n, nî dµi h¹n, nî néi bé,...): - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) 19
- 20. Cã TK 111(1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (l·i tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). c) Khi ph¸t sinh doanh thu, thu nhËp kh¸c b»ng ngo¹i tÖ lµ tiÒn mÆt ghi: Nî TK 111 (1112) (Tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch BQLNH) Cã c¸c TK 511, 515, 711,... (Tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch BQLNH). §ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). d) Khi thu ®−îc tiÒn nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ (Ph¶i thu cña kh¸ch hµng, ph¶i thu néi bé,...): - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 111 (1112) (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 131, 136, 138,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 111 (1112) (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (l·i tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 131, 136, 138,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§TK) 22.2. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh trong kú liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ lµ tiÒn mÆt cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng). a) Khi mua ngoµi vËt t−, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ, khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt do ng−êi b¸n hoÆc bªn nhËn thÇu bµn giao: - NÕu ph¸t sinh lç chªnh lÖch tû gi¸ trong giao dÞch b»ng ngo¹i tÖ thanh to¸n mua 20
- 21. vËt t−, dÞchvô, TSC§, thiÕt bÞ, khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt do ng−êi b¸n hoÆc bªn nhËn thÇu bµn giao, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 211, 213 , 241,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch b»ng ngo¹i tÖ thanh to¸n mua vËt t−, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ, khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt do bªn nhËn thÇu bµn giao, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 211, 213, 241,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i ngµy giao dÞch) Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (L·i tû gi¸). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). b) Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ (nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî vay dµi h¹n, ng¾n h¹n, nî néi bé (nÕu cã),...): - NÕu ph¸t sinh lç chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Lç tû gi¸) Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT) - NÕu ph¸t sinh l·i chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,.... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 111 (1112) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). c) Hµng n¨m, chªnh lÖch tû gi¸ ®· thùc hiÖn ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t− x©y dùng (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) ®−îc ph¶n ¸nh luü kÕ trªn TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i" (4132) cho ®Õn khi hoµn thµnh ®Çu t− XDCB vµ ®−îc xö lý, h¹ch to¸n theo quy ®Þnh (Xem h−íng dÉn TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i). 22.3. KÕ to¸n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i cña c¸c kho¶n ngo¹i tÖ lµ tiÒn mÆt khi ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m. 21
- 22. ë thêi ®iÓmcuèi n¨m tµi chÝnh, doanh nghiÖp ph¶i ®¸nh gi¸ l¹i sè d− TK 111 "TiÒn mÆt" cã gèc ngo¹i tÖ theo tû gi¸ hèi ®o¸i ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh (Tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm kho¸ sæ lËp b¸o c¸o tµi chÝnh), cã thÓ ph¸t sinh chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (l·i hoÆc lç). Doanh nghiÖp ph¶i chi tiÕt kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i cña ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) (TK 4132) vµ cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh (TK 4131): NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 111 (1112) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132). - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132) Cã TK 111 (1112). 22
- 23. tµi kho¶n 112 tiÒn göi ng©n hµng Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m c¸c kho¶n tiÒn göi t¹i Ng©n hµng cña doanh nghiÖp. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét Sè QUY §Þnh SAU 1. C¨n cø ®Ó h¹ch to¸n trªn Tµi kho¶n 112 “TiÒn göi Ng©n hµng" lµ c¸c giÊy b¸o Cã, b¸o Nî hoÆc b¶n sao kª cña Ng©n hµng kÌm theo c¸c chøng tõ gèc (Uû nhiÖm chi, uû nhiÖm thu, sÐc chuyÓn kho¶n, sÐc b¶o chi,...) 2. Khi nhËn ®−îc chøng tõ cña Ng©n hµng göi ®Õn, kÕ to¸n ph¶i kiÓm tra, ®èi chiÕu víi chøng tõ gèc kÌm theo. NÕu cã sù chªnh lÖch gi÷a sè liÖu trªn sæ kÕ to¸n cña ®¬n vÞ, sè liÖu ë chøng tõ gèc víi sè liÖu trªn chøng tõ cña Ng©n hµng th× ®¬n vÞ ph¶i th«ng b¸o cho Ng©n hµng ®Ó cïng ®èi chiÕu, x¸c minh vµ xö lý kÞp thêi. Cuèi th¸ng, ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n chªnh lÖch th× kÕ to¸n ghi sæ theo sè liÖu cña Ng©n hµng trªn giÊy b¸o Nî, b¸o Cã hoÆc b¶n sao kª. Sè chªnh lÖch (nÕu cã) ghi vµo bªn Nî TK 138 "Ph¶i thu kh¸c" (1388) (NÕu sè liÖu cña kÕ to¸n lín h¬n sè liÖu cña Ng©n hµng) hoÆc ghi vµo bªn Cã TK 338 "Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c" (3388) (NÕu sè liÖu cña kÕ to¸n nhá h¬n sè liÖu cña Ng©n hµng). Sang th¸ng sau, tiÕp tôc kiÓm tra, ®èi chiÕu, x¸c ®Þnh nguyªn nh©n ®Ó ®iÒu chØnh sè liÖu ghi sæ. 3. ë nh÷ng ®¬n vÞ cã c¸c tæ chøc, bé phËn phô thuéc kh«ng tæ chøc kÕ to¸n riªng, cã thÓ më tµi kho¶n chuyªn thu, chuyªn chi hoÆc më tµi kho¶n thanh to¸n phï hîp ®Ó thuËn tiÖn cho viÖc giao dÞch, thanh to¸n. KÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt theo tõng lo¹i tiÒn göi (§ång ViÖt Nam, ngo¹i tÖ c¸c lo¹i). 4. Ph¶i tæ chøc h¹ch to¸n chi tiÕt sè tiÒn göi theo tõng tµi kho¶n ë Ng©n hµng ®Ó tiÖn cho viÖc kiÓm tra, ®èi chiÕu. 5. Tr−êng hîp göi tiÒn vµo Ng©n hµng b»ng ngo¹i tÖ th× ph¶i ®−îc quy ®æi ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh (Sau ®©y gäi t¾t lµ tû gi¸ giao dÞch BQLNH). Tr−êng hîp mua ngo¹i tÖ göi vµo Ng©n hµng ®−îc ph¶n ¸nh theo tû gi¸ mua thùc tÕ ph¶i tr¶. Tr−êng hîp rót tiÒn göi Ng©n hµng b»ng ngo¹i tÖ th× ®−îc quy ®æi ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ ®ang ph¶n ¸nh trªn sæ kÕ to¸n TK 1122 theo mét trong c¸c ph−¬ng ph¸p: B×nh qu©n gia quyÒn; NhËp tr−íc, xuÊt tr−íc; NhËp sau, xuÊt tr−íc; Gi¸ thùc tÕ ®Ých danh. 6. Trong giai ®o¹n s¶n xuÊt, kinh doanh (KÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n 23
- 24. cña doanh nghiÖpSXKD võa cã ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB) c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh liªn quan ®Õn tiÒn göi ngo¹i tÖ nÕu cã ph¸t sinh chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i th× c¸c kho¶n chªnh lÖch nµy ®−îc h¹ch to¸n vµo bªn Cã TK 515 "Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh" (L·i tû gi¸) hoÆc vµo bªn Nî TK 635 "Chi phÝ tµi chÝnh" (Lç tû gi¸). 7. C¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) nÕu cã ph¸t sinh chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i th× c¸c kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ liªn quan ®Õn tiÒn göi ngo¹i tÖ nµy ®−îc h¹ch to¸n vµo TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i" (4132). KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña Tµi Kho¶n 112 - TiÒn Göi NG¢N Hµng Bªn Nî: - C¸c kho¶n tiÒn ViÖt Nam, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quÝ, ®¸ quÝ göi vµo Ng©n hµng; - Chªnh lÖch t¨ng tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− tiÒn göi ngo¹i tÖ cuèi kú. Bªn Cã: - C¸c kho¶n tiÒn ViÖt Nam, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quÝ, ®¸ quÝ rót ra tõ Ng©n hµng; - Chªnh lÖch gi¶m tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− tiÒn göi ngo¹i tÖ cuèi kú. Sè dù bªn Nî: Sè tiÒn ViÖt Nam, ngo¹i tÖ, vµng b¹c, kim khÝ quÝ, ®¸ quÝ hiÖn cßn göi t¹i Ng©n hµng. Tµi kho¶n 112 - TiÒn göi Ng©n hµng, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1121 - TiÒn ViÖt Nam: Ph¶n ¸nh sè tiÒn göi vµo, rót ra vµ hiÖn ®ang göi t¹i Ng©n hµng b»ng §ång ViÖt Nam. - Tµi kho¶n 1122 - Ngo¹i tÖ: Ph¶n ¸nh sè tiÒn göi vµo, rót ra vµ hiÖn ®ang göi t¹i Ng©n hµng b»ng ngo¹i tÖ c¸c lo¹i ®· quy ®æi ra §ång ViÖt Nam. - Tµi kho¶n 1123 - Vµng, b¹c, kim khÝ quÝ, ®¸ quÝ: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý göi vµo, rót ra, vµ hiÖn ®ang göi t¹i Ng©n hµng. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu 1. XuÊt quü tiÒn mÆt göi vµo tµi kho¶n t¹i Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 2. NhËn ®−îc giÊy b¸o Cã cña Ng©n hµng vÒ sè tiÒn ®ang chuyÓn ®· vµo tµi kho¶n cña doanh nghiÖp, ghi: 24
- 25. Nî TK 112- TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn. 3. NhËn ®−îc tiÒn øng tr−íc hoÆc khi kh¸ch hµng tr¶ nî b»ng chuyÓn kho¶n, c¨n cø giÊy b¸o Cã cña Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 4. Thu håi c¸c kho¶n tiÒn ký quü, ký c−îc b»ng tiÒn göi Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Cã TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n. 5. NhËn vèn gãp liªn doanh, vèn gãp cæ phÇn do c¸c thµnh viªn gãp vèn chuyÓn ®Õn b»ng chuyÓn kho¶n, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 6. NhËn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n, dµi h¹n b»ng tiÒn göi Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 344 - NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388). 7. Thu håi c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n b»ng chuyÓn kho¶n, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (Gi¸ vèn) Cã TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (l·i) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 8. Thu tiÒn b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô hoÆc thu tõ ho¹t ®éng tµi chÝnh, ho¹t ®éng kh¸c b»ng chuyÓn kho¶n. 8.1. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, khi b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô vµ thu tõ c¸c ho¹t ®éng kh¸c thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ b»ng tiÒn göi Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) 25
- 26. Cã TK 515- Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Kho¶n thu ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Thu nhËp ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 8.2. Thu tiÒn b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô vµ c¸c kho¶n thu tõ ho¹t ®éng tµi chÝnh, ho¹t ®éng kh¸c kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp b»ng tiÒn göi Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 9. Thu l·i tiÒn göi Ng©n hµng, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh 10. Rót tiÒn göi Ng©n hµng vÒ nhËp quü tiÒn mÆt, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 11. ChuyÓn tiÒn göi Ng©n hµng ®i ký quü, ký c−îc (dµi h¹n, ng¾n h¹n), ghi: Nî TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 12. ChuyÓn tiÒn göi ng©n hµng ®i ®Çu t− tµi chÝnh ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n Nî TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 13. Tr¶ tiÒn mua vËt t−, c«ng cô, hµng ho¸ vÒ dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ b»ng chuyÓn kho¶n, uû nhiÖm chi hoÆc sÐc: - Tr−êng hîp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn, khi ph¸t sinh, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu 26
- 27. Nî TK 153- C«ng cô, dông cô Nî TK 156 - Hµng ho¸ Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. - Tr−êng hîp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú, khi ph¸t sinh, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 14. Tr¶ tiÒn mua TSC§, B§S ®Çu t−, ®Çu t− dµi h¹n, chi phÝ ®Çu t− XDCB phôc vô cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ b»ng chuyÓn kho¶n, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t− Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c Nî TK 241 - XDCB dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332 - nÕu cã) ... … Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 15. Thanh to¸n c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ b»ng chuyÓn kho¶n, ghi: Nî TK 311 - Vay ng¾n h¹n Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c Nî TK 341 - Vay dµi h¹n 27
- 28. Nî TK 342- Nî dµi h¹n ... Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 16. Tr¶ vèn gãp hoÆc tr¶ cæ tøc, lîi nhuËn cho c¸c bªn gãp vèn, chi c¸c quü doanh nghiÖp,... b»ng tiÒn göi Ng©n hµng, ghi: Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Nî c¸c TK 414, 415, 418,... Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 17. Thanh to¸n c¸c kho¶n chiÕt khÊu th−¬ng m¹i, gi¶m gi¸ hµng b¸n, hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ cho ng−êi mua b»ng chuyÓn kho¶n, ghi: Nî TK 521 - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i Nî TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i Nî TK 532 - Gi¶m gi¸ hµng b¸n Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 18. Chi b»ng tiÒn göi Ng©n hµng liªn quan ®Õn c¸c kho¶n chi phÝ sö dùng m¸y thi c«ng, chi phÝ s¶n xuÊt chung, chi phÝ b¸n hµng, chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp, chi phÝ ho¹t ®éng tµi chÝnh, chi phÝ kh¸c thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 642 – Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng. 19. C¸c nghiÖp vô kinh tÕ liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ. 19.1. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh trong kú liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ cña ho¹t ®éng kinh doanh, kÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB cña doanh nghiÖp s¶n xuÊt, kinh doanh: a) Khi mua vËt t−, hµng ho¸, TSC§, dÞch vô thanh to¸n b»ng tiÒn göi ngo¹i tÖ. 28
- 29. - NÕu ph¸tsinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch mua ngoµi vËt t−, hµng ho¸, TSC§, dÞch vô, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 153, 156, 211, 213, 241, 623, 627, 641, 642, 133,... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch). Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch mua ngoµi vËt t−, hµng ho¸, dÞch vô, TSC§, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 153, 156, 211, 213, 241, 623, 627, 641, 642, 133,... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch). Cã TK 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i) §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT) - Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ (nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî vay ng¾n h¹n, vay dµi h¹n, nî dµi h¹n, nî néi bé...) + NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). + NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). Nî TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). b) Khi ph¸t sinh doanh thu, thu nhËp kh¸c b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 112 (1122) (Tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch BQLNH) Cã c¸c TK 511, 515, 711,... (Tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch BQLNH). §ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). 29
- 30. c) Khi thu®−îc tiÒn nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ (Ph¶i thu cña kh¸ch hµng, ph¶i thu néi bé...) - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 112 (1122) (Tû gi¸ hèi ®o¸i ngµy giao dÞch) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 131, 136, 138,...(Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 112 (1122) (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 131, 136, 138,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Nî TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). 19.2. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh trong kú liªn quan ®Õn ngo¹i tÖ cña ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) a) Khi mua ngoµi hµng ho¸, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ, khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt do ng−êi b¸n hoÆc bªn nhËn thÇu bµn giao: - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch b»ng ngo¹i tÖ thanh to¸n mua vËt t−, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ, khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt do bªn nhËn thÇu bµn giao, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 211, 213, 241,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch b»ng ngo¹i tÖ thanh to¸n mua hµng ho¸, dÞch vô, TSC§, thiÕt bÞ khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt do bªn nhËn thÇu bµn giao, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 211, 213, 241,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã TK 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (L·i tû gi¸). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). b) Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ (Nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî vay dµi h¹n, ng¾n h¹n, nî néi bé (nÕu cã))… 30
- 31. - NÕu ph¸tsinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Lç tû gi¸) Cã TK 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (L·i tû gi¸). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i (TK ngoµi B¶ng C§KT). c) Hµng n¨m chªnh lÖch tû gi¸ ®· thùc hiÖn ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t− x©y dùng (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) ®−îc ph¶n ¸nh luü kÕ trªn TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) cho ®Õn khi hoµn thµnh ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n vµ ®−îc xö lý theo quy ®Þnh (Xem néi dung TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i). 19.3. KÕ to¸n ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m c¸c kho¶n tiÒn göi ngo¹i tÖ: ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh, doanh nghiÖp ph¶i ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n tiÒn göi ngo¹i tÖ theo tû gi¸ hèi ®o¸i ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh lµ tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh. Doanh nghiÖp ph¶i h¹ch to¸n chi tiÕt kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ nµy cña ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) vµo TK 4132 vµ cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh vµo TK 4131. - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 112 (1122) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132). - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132) Cã TK 112 (1122). 31
- 32. tµi kho¶n 113 tiÒn ®ang chuyÓn Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n tiÒn cña doanh nghiÖp ®· nép vµo Ng©n hµng, Kho b¹c Nhµ n−íc, ®· göi b−u ®iÖn ®Ó chuyÓn cho Ng©n hµng nh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊy b¸o Cã, tr¶ cho ®¬n vÞ kh¸c hay ®· lµm thñ tôc chuyÓn tiÒn tõ tµi kho¶n t¹i Ng©n hµng ®Ó tr¶ cho ®¬n vÞ kh¸c nh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊy b¸o Nî hay b¶n sao kª cña Ng©n hµng. TiÒn ®ang chuyÓn gåm tiÒn ViÖt Nam vµ ngo¹i tÖ ®ang chuyÓn trong c¸c tr−êng hîp sau: - Thu tiÒn mÆt hoÆc sÐc nép th¼ng vµo Ng©n hµng; - ChuyÓn tiÒn qua b−u ®iÖn ®Ó tr¶ cho ®¬n vÞ kh¸c; - Thu tiÒn b¸n hµng nép thuÕ vµo Kho b¹c (Giao tiÒn tay ba gi÷a doanh nghiÖp víi ng−êi mua hµng vµ Kho b¹c Nhµ n−íc). kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 113 - tiÒn ®ang chuyÓn Bªn Nî: - C¸c kho¶n tiÒn mÆt hoÆc sÐc b»ng tiÒn ViÖt Nam, ngo¹i tÖ ®· nép vµo Ng©n hµng hoÆc ®· göi b−u ®iÖn ®Ó chuyÓn vµo Ng©n hµng nh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊy b¸o Cã; - Chªnh lÖch t¨ng tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ tiÒn ®ang chuyÓn cuèi kú. Bªn Cã: - Sè kÕt chuyÓn vµo Tµi kho¶n 112 - TiÒn göi Ng©n hµng, hoÆc tµi kho¶n cã liªn quan; - Chªnh lÖch gi¶m tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ tiÒn ®ang chuyÓn cuèi kú. Sè d− bªn Nî: C¸c kho¶n tiÒn cßn ®ang chuyÓn cuèi kú. Tµi kho¶n 113 - TiÒn ®ang chuyÓn, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1131 - TiÒn ViÖt Nam: Ph¶n ¸nh sè tiÒn ViÖt Nam ®ang chuyÓn. - Tµi kho¶n 1132 - Ngo¹i tÖ: Ph¶n ¸nh sè ngo¹i tÖ ®ang chuyÓn. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Thu tiÒn b¸n hµng, tiÒn nî cña kh¸ch hµng hoÆc c¸c kho¶n thu nhËp kh¸c b»ng 32
- 33. tiÒn mÆt hoÆcsÐc nép th¼ng vµo Ng©n hµng (kh«ng qua quü) nh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊy b¸o Cã cña Ng©n hµng, ghi: Nî TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Thu nî cña kh¸ch hµng) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (NÕu cã) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 2. XuÊt quü tiÒn mÆt göi vµo Ng©n hµng nh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊy b¸o Cã cña Ng©n hµng, ghi: Nî TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132) Cã TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112). 3. Lµm thñ tôc chuyÓn tiÒn tõ tµi kho¶n ë Ng©n hµng ®Ó tr¶ cho chñ nî nh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊy b¸o Nî cña Ng©n hµng, ghi: Nî TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng ( 1121, 1122). 4. Kh¸ch hµng tr¶ tr−íc tiÒn mua hµng b»ng sÐc, ®¬n vÞ ®· nép sÐc vµo Ng©n hµng nh−ng ch−a nhËn ®−îc giÊy b¸o Cã cña Ng©n hµng, ghi: Nî TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 5. Ng©n hµng b¸o Cã c¸c kho¶n tiÒn ®ang chuyÓn ®· vµo tµi kho¶n tiÒn göi cña ®¬n vÞ, ghi: Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng (1121, 1122) Cã TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132). 6. Ng©n hµng b¸o Nî c¸c kho¶n tiÒn ®ang chuyÓn ®· chuyÓn cho ng−êi b¸n, ng−êi cung cÊp dÞch vô, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1131, 1132). 7. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, c¨n cø vµo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè, ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ trªn Tµi kho¶n 113 "TiÒn ®ang chuyÓn": 33
- 34. - NÕu chªnhlÖch tû gi¸ t¨ng, ghi: Nî TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1132) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i. - NÕu chªnh lÖch tû gi¸ gi¶m, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i Cã TK 113 - TiÒn ®ang chuyÓn (1132). 34
- 35. tµi kho¶n 121 ®Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh mua, b¸n vµ thanh to¸n chøng kho¸n (Cæ phiÕu, tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu,...) cã thêi h¹n thu håi kh«ng qu¸ mét n¨m hoÆc mua vµo, b¸n ra chøng kho¸n ®Ó kiÕm lêi. Chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n bao gåm: - Cæ phiÕu cã thÓ giao dÞch trªn thÞ tr−êng chøng kho¸n; - Tr¸i phiÕu gåm tr¸i phiÕu c«ng ty, tr¸i phiÕu chÝnh phñ; - C¸c lo¹i chøng kho¸n kh¸c theo qui ®Þnh cña ph¸p luËt. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n ph¶i ®−îc ghi sæ kÕ to¸n theo gi¸ thùc tÕ mua chøng kho¸n (gi¸ gèc), bao gåm: Gi¸ mua céng (+) c¸c chi phÝ mua (nÕu cã) nh− chi phÝ m«i giíi, giao dÞch, cung cÊp th«ng tin, thuÕ, lÖ phÝ vµ phÝ ng©n hµng. 2. Chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n bao gåm c¶ nh÷ng chøng kho¸n dµi h¹n ®−îc mua vµo ®Ó b¸n ë thÞ tr−êng chøng kho¸n mµ cã thÓ thu håi vèn trong thêi h¹n kh«ng qu¸ mét n¨m. 3. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, nÕu gi¸ trÞ thÞ tr−êng cña chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n bÞ gi¶m xuèng thÊp h¬n gi¸ gèc, kÕ to¸n ®−îc lËp dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n. 4. KÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt ®Ó theo dâi tõng lo¹i chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n mµ ®¬n vÞ ®ang n¾m gi÷ (Theo tõng lo¹i cæ phiÕu, tr¸i phiÕu, chøng kho¸n cã gi¸ trÞ kh¸c; Theo tõng lo¹i ®èi t¸c ®Çu t−; Theo tõng lo¹i mÖnh gi¸ vµ gi¸ mua thùc tÕ). kÕt cÊu vµ néi Dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 121 - ®Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n Bªn Nî: TrÞ gi¸ thùc tÕ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n mua vµo. Bªn Cã: TrÞ gi¸ thùc tÕ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n b¸n ra, ®¸o h¹n hoÆc ®−îc thanh to¸n. Sè d− bªn Nî: TrÞ gi¸ thùc tÕ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n do doanh nghiÖp ®ang n¾m gi÷. Tµi kho¶n 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: 35
- 36. - Tµi kho¶n1211 - Cæ phiÕu: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh mua, b¸n cæ phiÕu víi môc ®Ých n¾m gi÷ ®Ó b¸n kiÕm lêi. - Tµi kho¶n 1212 - Tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu, kú phiÕu: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh mua, b¸n vµ thanh to¸n c¸c lo¹i tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu, kú phiÕu ng¾n h¹n. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Khi mua chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n, c¨n cø vµo chi phÝ thùc tÕ mua (Gi¸ mua céng (+) Chi phÝ m«i giíi, giao dÞch, chi phÝ th«ng tin, lÖ phÝ, phÝ ng©n hµng,...), ghi: Nî TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 141 - T¹m øng Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n. 2. §Þnh kú tÝnh l·i vµ thu l·i tÝn phiÕu, tr¸i phiÕu, kú phiÕu: a) Tr−êng hîp nhËn tiÒn l·i vµ sö dông tiÒn l·i tiÕp tôc mua bæ sung tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu (kh«ng mang tiÒn vÒ doanh nghiÖp mµ sö dông tiÒn l·i mua ngay tr¸i phiÕu), ghi: Nî TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. b) Tr−êng hîp nhËn l·i b»ng tiÒn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. c) Tr−êng hîp nhËn l·i ®Çu t− bao gåm c¶ kho¶n l·i ®Çu t− dån tÝch tr−íc khi mua l¹i kho¶n ®Çu t− ®ã th× ph¶i ph©n bæ sè tiÒn l·i nµy. ChØ ghi nhËn lµ doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh phÇn tiÒn l·i cña c¸c kú mµ doanh nghiÖp mua kho¶n ®Çu t− nµy; Kho¶n tiÒn l·i dån tÝch tr−íc khi doanh nghiÖp mua l¹i kho¶n ®Çu t− ®−îc ghi gi¶m gi¸ trÞ cña chÝnh kho¶n ®Çu t− ®ã, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng tiÒn l·i thu ®−îc) Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (PhÇn tiÒn l·i ®Çu t− dån tÝch tr−íc khi doanh nghiÖp mua l¹i kho¶n ®Çu t−) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (PhÇn tiÒn l·i cña c¸c kú mµ doanh nghiÖp mua kho¶n ®Çu t− nµy). 36
- 37. 3. §Þnh kúnhËn cæ tøc (nÕu cã), ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Ch−a thu ®−îc tiÒn ngay) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 4. Khi chuyÓn nh−îng chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n, c¨n cø vµo gi¸ b¸n chøng kho¸n: a) Tr−êng hîp cã l·i, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (Gi¸ vèn) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n lín h¬n gi¸ vèn). b) Tr−êng hîp bÞ lç, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 hoÆc 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n nhá h¬n gi¸ vèn) Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (Gi¸ vèn). c) C¸c chi phÝ vÒ b¸n chøng kho¸n, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã c¸c TK 111, 112,... 5. Thu håi hoÆc thanh to¸n chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n ®· ®¸o h¹n, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 hoÆc 131 Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (Gi¸ vèn) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 37
- 38. tµi kho¶n 128 ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m cña c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c bao gåm c¶ c¸c kho¶n cho vay mµ thêi h¹n thu håi kh«ng qu¸ mét n¨m.… Trong c¸c tr−êng hîp ®Çu t− b»ng tiÒn hoÆc hiÖn vËt (nh−: Tµi s¶n cè ®Þnh, nguyªn liÖu, vËt liÖu, hµng ho¸,...) gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− ®−îc tÝnh theo gi¸ tho¶ thuËn cña c¸c bªn tham gia ®Çu t− ®èi víi c¸c tµi s¶n ®−a ®i ®Çu t−. PhÇn chªnh lÖch (nÕu cã) gi÷a gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n cña ®¬n vÞ víi gi¸ trÞ tµi s¶n ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i ph¶n ¸nh vµo bªn Nî Tµi kho¶n 811 hoÆc bªn Cã Tµi kho¶n 711. KÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt theo dâi tõng kho¶n ®Çu t−, tõng hîp ®ång cho vay. kÕt cÊu vµ néi Dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 128 - ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c Bªn Nî: Gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c t¨ng. Bªn Cã: Gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c gi¶m. Sè d− bªn Nî: Gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c hiÖn cßn. Tµi kho¶n 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1281 - TiÒn göi cã kú h¹n: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh t¨ng, gi¶m vµ sè hiÖn cã cña tiÒn göi cã kú h¹n. - Tµi kho¶n 1288 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh t¨ng, gi¶m vµ sè hiÖn cã cña c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Khi dïng vèn b»ng tiÒn ®Ó ®Çu t− ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c (1281, 1288) Cã c¸c TK 111, 112,... 2. Doanh nghiÖp ®−a ®i ®Çu t− b»ng vËt t−, s¶n phÈm, hµng ho¸ vµ thêi gian n¾m gi÷ c¸c kho¶n ®Çu t− ®ã d−íi 1 n¨m: a) NÕu gi¸ trÞ vËt t−, s¶n phÈm, hµng ho¸ ®−a ®i ®Çu t− ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i cao h¬n 38
- 39. gi¸ trÞ ghisæ kÕ to¸n, ghi: Nî TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c (1288) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ). b) NÕu gi¸ trÞ vËt t−, s¶n phÈm, hµng ho¸ ®−a ®i ®Çu t− ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi trªn sæ kÕ to¸n, ghi: Nî TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c (1288) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 156 - Hµng ho¸. 3. Khi thu håi c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n kh¸c, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 152, 156, 211,...… Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Tr−êng hîp lç) Cã TK 128 - §Çu t− ng¾n h¹n kh¸c (1281, 1288) (Gi¸ vèn) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Tr−êng hîp l·i). 39
- 40. tµi kho¶n 129 dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m c¸c kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n. Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n ®−îc lËp ®Ó ghi nhËn c¸c kho¶n lç cã thÒ ph¸t sinh do sù gi¶m gi¸ cña c¸c chøng kho¸n ng¾n h¹n doanh nghiÖp ®ang n¾m gi÷ cã thÓ x¶y ra. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. ViÖc trÝch lËp vµ hoµn nhËp kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n ®−îc thùc hiÖn ë thêi ®iÓm kho¸ sæ kÕ to¸n ®Ó lËp b¸o c¸o tµi chÝnh n¨m. §èi víi c¸c doanh nghiÖp cã lËp b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é nÕu cã biÕn ®éng lín vÒ lËp dù phßng th× ®−îc ®iÒu chØnh trÝch thªm hoÆc hoµn nhËp. 2. Møc lËp dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n ®−îc x¸c ®Þnh b»ng chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc (gi¸ thÞ tr−êng) vµ gi¸ gèc ghi trªn sæ kÕ to¸n. NÕu sè dù phßng ph¶i lËp kú nµy cao h¬n sè d− dù phßng ®· lËp ë cuèi kú kÕ to¸n tr−íc th× sè chªnh lÖch ®ã ®−îc ghi nhËn vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú. NÕu sè dù phßng ph¶i lËp n¨m nay thÊp h¬n sè d− dù phßng ®· lËp ®ang ghi trªn sæ kÕ to¸n th× sè chªnh lÖch ®ã ®−îc ghi gi¶m chi phÝ tµi chÝnh. 3. §iÒu kiÖn ®Ó trÝch lËp c¸c kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n lµ: - Chøng kho¸n cña doanh nghiÖp ®−îc doanh nghiÖp ®Çu t− theo ®óng quy ®Þnh cña ph¸p luËt; - §−îc tù do mua, b¸n trªn thÞ tr−êng mµ t¹i thêi ®iÓm kiÓm kª, lËp b¸o c¸o tµi chÝnh cã gi¸ thÞ tr−êng gi¶m xuèng so víi gi¸ gèc ghi trªn sæ kÕ to¸n. (Chøng kho¸n kh«ng ®−îc mua b¸n tù do th× kh«ng ®−îc lËp dù phßng). 4. Doanh nghiÖp ph¶i lËp dù phßng cho tõng lo¹i chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n khi cã biÕn ®éng gi¶m gi¸ t¹i thêi ®iÓm cuèi kú kÕ to¸n n¨m theo c«ng thøc: Møc dù Sè l−îng chøng Gi¸ gèc Gi¸ thÞ phßng gi¶m kho¸n bÞ gi¶m chøng tr−êng cña gi¸ ®Çu t− = gi¸ t¹i thêi x kho¸n ghi - chøng chøng kho¸n ®iÓm cuèi kú kÕ trªn sæ kÕ kho¸n ®Çu ng¾n h¹n to¸n n¨m to¸n t− ng¾n h¹n Doanh nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh sè dù phßng cÇn lËp cho tõng lo¹i chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n bÞ gi¶m gi¸ vµ ®−îc tæng hîp vµo b¶ng kª chi tiÕt dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− so s¸nh víi sè ®· lËp cuèi kú kÕ to¸n tr−íc ®Ó x¸c ®Þnh sè ph¶i lËp thªm hoÆc hoµn nhËp ghi gi¶m chi phÝ tµi chÝnh. 40
- 41. kÕt cÊu vµnéi Dung ph¶n ¶nh cña tµi kho¶n 129 - dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n Bªn Nî: Hoµn nhËp sè dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n kú nµy ph¶i lËp nhá h¬n sè ®· lËp cuèi kú tr−íc. Bªn Cã: TrÝch lËp dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n (Sè cÇn trÝch lËp lÇn ®Çu vµ sè chªnh lÖch gi÷a sè dù phßng kú nµy ph¶i lËp lín h¬n sè ®· lËp cuèi kú tr−íc). Sè d− bªn Cã: Sè dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n hiÖn cã cuèi kú. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo biÕn ®éng gi¶m gi¸ cña c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n hiÖn cã, tÝnh to¸n møc dù phßng cÇn lËp lÇn ®Çu, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 129 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n. 2. Cuèi kú kÕ to¸n sau: - NÕu kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n ph¶i lËp ë kú kÕ to¸n nµy nhá h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n ®· lËp cuèi kú kÕ to¸n tr−íc th× sè chªnh lÖch nhá h¬n ph¶i ®−îc hoµn nhËp, ghi: Nî TK 129 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n Cã TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh. - NÕu kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n ph¶i lËp ë kú kÕ to¸n nµy lín h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n ®· lËp cuèi kú kÕ to¸n tr−íc th× ph¶i trÝch lËp thªm theo sè chªnh lÖch lín h¬n, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 129 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n. 41
- 42. tµi kho¶n 131 ph¶i thu cña kh¸ch hµng Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n nî ph¶i thu vµ t×nh h×nh thanh to¸n c¸c kho¶n nî ph¶i thu cña doanh nghiÖp víi kh¸ch hµng vÒ tiÒn b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, B§S ®Çu t−, TSC§, cung cÊp dÞch vô. Tµi kho¶n nµy cßn dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ph¶i thu cña ng−êi nhËn thÇu XDCB víi ng−êi giao thÇu vÒ khèi l−îng c«ng t¸c XDCB ®· hoµn thµnh. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Nî ph¶i thu cÇn ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt cho tõng ®èi t−îng ph¶i thu, theo tõng néi dung ph¶i thu, theo dâi chi tiÕt ph¶i thu ng¾n h¹n, ph¶i thu dµi h¹n vµ ghi chÐp theo tõng lÇn thanh to¸n. §èi t−îng ph¶i thu lµ c¸c kh¸ch hµng cã quan hÖ kinh tÕ víi doanh nghiÖp vÒ mua s¶n phÈm, hµng ho¸, nhËn cung cÊp dÞch vô, kÓ c¶ TSC§, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−. 2. Kh«ng ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy c¸c nghiÖp vô b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, B§S ®Çu t−, TSC§, cung cÊp dÞch vô thu tiÒn ngay (TiÒn mÆt, sÐc hoÆc ®· thu qua Ng©n hµng). 3. Trong h¹ch to¸n chi tiÕt tµi kho¶n nµy, kÕ to¸n ph¶i tiÕn hµnh ph©n lo¹i c¸c kho¶n nî, lo¹i nî cã thÓ tr¶ ®óng h¹n, kho¶n nî khã ®ßi hoÆc cã kh¶ n¨ng kh«ng thu håi ®−îc, ®Ó cã c¨n cø x¸c ®Þnh sè trÝch lËp dù phßng ph¶i thu khã ®ßi hoÆc cã biÖn ph¸p xö lý ®èi víi kho¶n nî ph¶i thu kh«ng ®ßi ®−îc. 4. Trong quan hÖ b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô theo tho¶ thuËn gi÷a doanh nghiÖp víi kh¸ch hµng, nÕu s¶n phÈm, hµng ho¸, B§S ®Çu t− ®· giao, dÞch vô ®· cung cÊp kh«ng ®óng theo tho¶ thuËn trong hîp ®ång kinh tÕ th× ng−êi mua cã thÓ yªu cÇu doanh nghiÖp gi¶m gi¸ hµng b¸n hoÆc tr¶ l¹i sè hµng ®· giao. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 131 - ph¶i thu cña kh¸ch hµng Bªn Nî: - Sè tiÒn ph¶i thu cña kh¸ch hµng vÒ s¶n phÈm, hµng ho¸, B§S ®Çu t−, TSC§ ®· giao, dÞch vô ®· cung cÊp vµ ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú; - Sè tiÒn thõa tr¶ l¹i cho kh¸ch hµng. Bªn Cã: - Sè tiÒn kh¸ch hµng ®· tr¶ nî; - Sè tiÒn ®· nhËn øng tr−íc, tr¶ tr−íc cña kh¸ch hµng; 42
- 43. - Kho¶n gi¶mgi¸ hµng b¸n cho kh¸ch hµng sau khi ®· giao hµng vµ kh¸ch hµng cã khiÕu n¹i; - Doanh thu cña sè hµng ®· b¸n bÞ ng−êi mua tr¶ l¹i (Cã thuÕ GTGT hoÆc kh«ng cã thuÕ GTGT); - Sè tiÒn chiÕt khÊu thanh to¸n vµ chiÕt khÊu th−¬ng m¹i cho ng−êi mua. Sè d− bªn Nî: Sè tiÒn cßn ph¶i thu cña kh¸ch hµng. Tµi kho¶n nµy cã thÓ cã sè d− bªn Cã. Sè d− bªn Cã ph¶n ¸nh sè tiÒn nhËn tr−íc, hoÆc sè ®· thu nhiÒu h¬n sè ph¶i thu cña kh¸ch hµng chi tiÕt theo tõng ®èi t−îng cô thÓ. Khi lËp B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n, ph¶i lÊy sè d− chi tiÕt theo tõng ®èi t−îng ph¶i thu cña tµi kho¶n nµy ®Ó ghi c¶ hai chØ tiªu bªn "Tµi s¶n" vµ bªn "Nguån vèn". ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè ho¹t ®éng kinh tÕ chñ yÕu 1. Doanh thu cña khèi l−îng s¶n phÈm, hµng ho¸, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− xuÊt b¸n, dÞch vô ®· cung cÊp ®−îc x¸c ®Þnh lµ tiªu thô. KÕ to¸n ghi sè tiÒn ph¶i thu cña kh¸ch hµng nh−ng ch−a thu: - §èi víi hµng ho¸, dÞch vô, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) (5111, 5112, 5113, 5117) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). - §èi víi hµng ho¸, dÞch vô, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô theo tæng gi¸ thanh to¸n, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n) (5111, 5112, 5113 , 5117). 2. Tr−êng hîp hµng b¸n bÞ kh¸ch hµng tr¶ l¹i: §èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: 43
- 44. Nî TK 531- Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (Sè thuÕ GTGT cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã c¸c TK 111, 112,... - §èi víi hµng ho¸ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, doanh thu hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i, ghi: Nî TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 3. C¨n cø chøng tõ x¸c nhËn sè tiÒn ®−îc gi¶m gi¸ cña l−îng hµng ®· b¸n cho kh¸ch hµng kh«ng phï hîp víi quy c¸ch, chÊt l−îng hµng ho¸ ghi trong hîp ®ång, nÕu kh¸ch hµng ch−a thanh to¸n sè tiÒn mua hµng, kÕ to¸n ghi gi¶m trõ sè tiÒn ph¶i thu cña kh¸ch hµng vÒ sè tiÒn gi¶m gi¸ hµng b¸n: - §èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 532 - Gi¶m gi¸ hµng b¸n (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (ThuÕ GTGT cña hµng gi¶m gi¸) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng sè tiÒn gi¶m gi¸). - §èi víi hµng ho¸ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ nh−ng doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, kÕ to¸n ph¶n ¸nh sè tiÒn gi¶m gi¸ hµng b¸n, ghi: Nî TK 532 - Gi¶m gi¸ hµng b¸n Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 4. NhËn ®−îc tiÒn do kh¸ch hµng tr¶ (KÓ c¶ tiÒn l·i cña sè nî - nÕu cã) liªn quan ®Õn s¶n phÈm, hµng ho¸, B§S ®Çu t− ®· b¸n, dÞch vô ®· cung cÊp, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (PhÇn tiÒn l·i). 5. Sè chiÕt khÊu thanh to¸n ph¶i tr¶ cho ng−êi mua do ng−êi mua thanh to¸n tiÒn mua hµng tr−íc thêi h¹n quy ®Þnh, trõ vµo kho¶n nî ph¶i thu cña kh¸ch hµng, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Sè tiÒn chiÕt khÊu thanh to¸n) 44
- 45. Cã TK 131- Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 6. Sè chiÕt khÊu th−¬ng m¹i ph¶i tr¶ cho ng−êi mua trõ vµo kho¶n nî ph¶i thu cña kh¸ch hµng, ghi: Nî TK 521 - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 7. NhËn tiÒn øng tr−íc cña kh¸ch hµng theo hîp ®ång b¸n hµng hoÆc cung cÊp dÞch vô, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 8. Ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n c¸c kho¶n ph¶i thu cña nhµ thÇu ®èi víi kh¸ch hµng liªn quan ®Õn hîp ®ång x©y dùng: 8.1. Tr−êng hîp hîp ®ång x©y dùng quy ®Þnh nhµ thÇu ®−îc thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch, khi kÕt qu¶ thùc hiÖn hîp ®ång x©y dùng ®−îc −íc tÝnh mét c¸ch ®¸ng tin cËy, kÕ to¸n c¨n cø vµo chøng tõ ph¶n ¸nh doanh thu t−¬ng øng víi phÇn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh (kh«ng ph¶i ho¸ ®¬n) do nhµ thÇu tù x¸c ®Þnh, ghi: Nî TK 337 - Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y dùng Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô. - C¨n cø vµo ho¸ ®¬n ®−îc lËp theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch ®Ó ph¶n ¸nh sè tiÒn kh¸ch hµng ph¶i tr¶ theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch ®· ghi trong hîp ®ång, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 337 - Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y dùng Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 8.2. Tr−êng hîp hîp ®ång x©y dùng quy ®Þnh nhµ thÇu ®−îc thanh to¸n theo gi¸ trÞ khèi l−îng thùc hiÖn, khi kÕt qu¶ thùc hiÖn hîp ®ång x©y dùng ®−îc x¸c ®Þnh mét c¸ch ®¸ng tin cËy vµ ®−îc kh¸ch hµng x¸c nhËn, kÕ to¸n ph¶i lËp ho¸ ®¬n trªn c¬ së phÇn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh ®−îc kh¸ch hµng x¸c nhËn, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô. 8.3. Kho¶n tiÒn th−ëng thu ®−îc tõ kh¸ch hµng tr¶ phô thªm cho nhµ thÇu khi thùc hiÖn hîp ®ång ®¹t hoÆc v−ît mét sè chØ tiªu cô thÓ ®· ®−îc ghi trong hîp ®ång, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô. 45
- 46. 8.4. Kho¶n båith−êng thu ®−îc tõ kh¸ch hµng hay c¸c bªn kh¸c ®Ó bï ®¾p cho c¸c chi phÝ kh«ng bao gåm trong gi¸ trÞ hîp ®ång (vÝ dô: Sù chËm trÔ do kh¸ch hµng g©y nªn; sai sãt trong c¸c chØ tiªu kü thuËt hoÆc thiÕt kÕ vµ c¸c tranh chÊp vÒ c¸c thay ®æi trong viÖc thùc hiÖn hîp ®ång), ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô. 8.5. Khi nhËn ®−îc tiÒn thanh to¸n khèi l−îng c«ng tr×nh hoµn thµnh hoÆc kho¶n øng tr−íc tõ kh¸ch hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 9. KÕ to¸n c¸c kho¶n ph¶i thu cña kh¸ch hµng t¹i ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu: 9.1. Khi nhËn cña ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu mét kho¶n tiÒn mua hµng tr¶ tr−íc ®Ó më LC..., c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ giao uû th¸c nhËp khÈu). 9.2. Khi chuyÓn tiÒn hoÆc vay ng©n hµng ®Ó ký quü më LC (NÕu thanh to¸n b»ng th− tÝn dông), c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Cã c¸c TK 111, 112, 311,..... 9.3. Khi nhËp khÈu vËt t−, thiÕt bÞ, hµng ho¸ cÇn ph¶n ¸nh c¸c nghiÖp vô sau: - Sè tiÒn hµng uû th¸c nhËp khÈu ph¶i thanh to¸n hé víi ng−êi b¸n cho bªn giao uû th¸c, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng (NÕu hµng mua ®ang ®i ®−êng) Nî TK 156 - Hµng ho¸ (NÕu hµng vÒ nhËp kho) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ng−êi b¸n). Tr−êng hîp nhËn hµng cña n−íc ngoµi kh«ng nhËp kho chuyÓn giao th¼ng cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt ng−êi b¸n n−íc ngoµi). - ThuÕ nhËp khÈu ph¶i nép hé cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng 46
- 47. Nî TK 156- Hµng ho¸ Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu). Tr−êng hîp nhËn hµng cña n−íc ngoµi kh«ng nhËp kho chuyÓn giao th¼ng cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu) Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu). - ThuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng hµng nhËp khÈu ph¶i nép hé cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng Nî TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312). Tr−êng hîp nhËn hµng cña n−íc ngoµi kh«ng qua nhËp kho chuyÓn giao th¼ng cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312). - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ph¶i nép hé cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng Nî TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt. Tr−êng hîp nhËp hµng cña n−íc ngoµi kh«ng qua nhËp kho chuyÓn giao th¼ng cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu) Cã TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt. - Khi tr¶ hµng cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT xuÊt tr¶ hµng vµ c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ uû th¸c NK) Cã TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ trÞ hµng nhËp khÈu ®· bao gåm c¸c kho¶n thuÕ ph¶i nép) Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng. 9.4. §èi víi phÝ uû th¸c nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT tÝnh trªn phÝ uû th¸c nhËp khÈu, c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT vµ c¸c chøng tõ liªn quan, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu phÝ uû th¸c nhËp khÈu, ghi: 47
- 48. Nî c¸c TK131, 111, 112,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép. 9.5. §èi víi c¸c kho¶n chi hé cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu liªn quan ®Õn ho¹t ®éng nhËn uû th¸c nhËp khÈu (PhÝ ng©n hµng, phÝ gi¸m ®Þnh h¶i quan, chi thuª kho, thuª b·i, chi bèc xÕp, vËn chuyÓn hµng...), c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ uû th¸c NK) Cã TK 111, 112,... 9.6. Khi ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu chuyÓn tr¶ nèt sè tiÒn hµng nhËp khÈu, tiÒn thuÕ nhËp khÈu, thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu, thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt (NÕu ®¬n vÞ uû th¸c nhê nép hé vµo NSNN c¸c kho¶n thuÕ nµy), vµ c¸c kho¶n chi hé cho ho¹t ®éng uû th¸c nhËp khÈu, phÝ uû th¸c nhËp khÈu, c¨n cø vµo c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ uû th¸c NK). 9.7. Khi thanh to¸n hé tiÒn hµng nhËp khÈu víi ng−êi b¸n cho ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ng−êi b¸n) Cã c¸c TK 112, 144,... 9.8. Khi nép hé thuÕ nhËp khÈu, thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu, thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt vµo NSNN, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî c¸c TK 3331, 3332, 3333,... Cã c¸c TK 111, 112,... 9.9. Tr−êng hîp ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu lµm thñ tôc nép c¸c lo¹i thuÕ liªn quan ®Õn hµng nhËp khÈu, ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu tù nép c¸c kho¶n thuÕ nµy vµo NSNN, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, kÕ to¸n ph¶n ¸nh sè tiÒn ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu ®· nép vµo NSNN, ghi: Nî c¸c TK 3331, 3332, 3333,... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu). 10. Tr−êng hîp kh¸ch hµng kh«ng thanh to¸n b»ng tiÒn mµ thanh to¸n b»ng hµng (Theo ph−¬ng thøc hµng ®æi hµng), c¨n cø vµo gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ nhËn trao ®æi (TÝnh theo gi¸ trÞ hîp lý ghi trong Ho¸ ®¬n GTGT hoÆc Ho¸ ®¬n b¸n hµng cña kh¸ch hµng) trõ vµo sè nî ph¶i thu cña kh¸ch hµng, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô 48
- 49. Nî TK 156- Hµng ho¸ Nî TK 611 - Mua hµng (Tr−êng hîp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú) . Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 11. Tr−êng hîp ph¸t sinh kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi thùc sù kh«ng thÓ thu nî ®−îc ph¶i xö lý xo¸ sæ: C¨n cø vµo biªn b¶n xö lý xo¸ nî, ghi: Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (Sè ®· lËp dù phßng) Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (Sè ch−a lËp dù phßng) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. §ång thêi, ghi ®¬n vµo bªn Nî TK 004 "Nî khã ®ßi ®· xö lý" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n) nh»m tiÕp tôc theo dâi trong thêi h¹n quy ®Þnh ®Ó cã thÓ truy thu ng−êi m¾c nî sè tiÒn ®ã. 12. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, sè d− nî ph¶i thu cña kh¸ch hµng cã gèc ngo¹i tÖ ®−îc ®¸nh gi¸ theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh: - NÕu tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh lín h¬n tû gi¸ ®ang ph¶n ¸nh trªn sæ kÕ to¸n Tµi kho¶n 131 cã gèc ngo¹i tÖ th× sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131). - NÕu tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh nhá h¬n tû gi¸ ®ang ph¶n ¸nh trªn sæ kÕ to¸n Tµi kho¶n 131 cã gèc ngo¹i tÖ th× sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. - Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi niªn ®é kÕ to¸n c¸c kho¶n ph¶i thu cña kh¸ch hµng cã gèc ngo¹i tÖ theo tû gi¸ hèi ®o¸i cuèi kú (Xem h−íng dÉn ë Tµi kho¶n 413). 49
- 50. tµi kho¶n 133 thuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng ®−îc khÊu trõ Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ, ®· khÊu trõ vµ cßn ®−îc khÊu trõ cña doanh nghiÖp. ThuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ lµ thuÕ GTGT cña hµng ho¸, dÞch vô dïng cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT. ThuÕ GTGT ®Çu vµo b»ng (=) Tæng sè thuÕ GTGT ghi trªn Ho¸ ®¬n GTGT mua hµng ho¸, dÞch vô (bao gåm c¶ tµi s¶n cè ®Þnh) dïng cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT, sè thuÕ GTGT ghi trªn chøng tõ nép thuÕ cña hµng ho¸ nhËp khÈu, hoÆc chøng tõ nép thuÕ GTGT thay cho phÝa n−íc ngoµi theo quy ®Þnh cña Bé Tµi chÝnh ¸p dông ®èi víi c¸c tæ chøc, c¸ nh©n n−íc ngoµi cã ho¹t ®éng kinh doanh t¹i ViÖt Nam kh«ng thuéc c¸c h×nh thøc ®Çu t− theo LuËt §Çu t− n−íc ngoµi t¹i ViÖt Nam. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Tµi kho¶n 133 chØ ¸p dông ®èi víi doanh nghiÖp thuéc ®èi t−îng nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, kh«ng ¸p dông ®èi víi hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp vµ hµng ho¸ dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT. 2. §èi víi hµng ho¸, dÞch vô mua vµo dïng ®ång thêi cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT vµ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT th× doanh nghiÖp ph¶i h¹ch to¸n riªng thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ vµ thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ. Tr−êng hîp kh«ng thÓ h¹ch to¸n riªng ®−îc th× sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 133. Cuèi kú, kÕ to¸n ph¶i x¸c ®Þnh sè thuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ theo tû lÖ (%) gi÷a doanh thu b¸n hµng, cung cÊp dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT so víi tæng doanh thu b¸n hµng, cung cÊp dÞch vô ph¸t sinh trong kú. Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ ®−îc tÝnh vµo gi¸ vèn cña hµng b¸n ra hoÆc chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh tuú theo tõng tr−êng hîp cô thÓ. Tr−êng hîp sè thuÕ GTGT kh«ng ®−îc khÊu trõ cã gi¸ trÞ lín th× tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n ra trong kú t−¬ng øng víi doanh thu trong kú, sè cßn l¹i ®−îc tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n ra cña kú kÕ to¸n sau. 3. Tr−êng hîp doanh nghiÖp mua hµng ho¸, dÞch vô dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n ®−îc trang tr¶i b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp, dù ¸n, hoÆc dïng vµo ho¹t ®éng phóc lîi, khen th−ëng ®−îc trang tr¶i b»ng quü phóc lîi, khen th−ëng cña doanh nghiÖp th× sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ 50
- 51. vµ kh«ng h¹chto¸n vµo Tµi kho¶n 133. Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ ®−îc tÝnh vµo gi¸ trÞ cña vËt t−, hµng ho¸, tµi s¶n cè ®Þnh, dÞch vô mua vµo. 4. Tr−êng hîp hµng ho¸, dÞch vô mua vµo ®−îc dïng chøng tõ ®Æc thï (nh− tem b−u ®iÖn, vÐ c−íc vËn t¶i...) ghi gi¸ thanh to¸n lµ gi¸ ®· cã thuÕ GTGT th× doanh nghiÖp ®−îc c¨n cø vµo gi¸ hµng ho¸, dÞch vô mua vµo ®· cã thuÕ GTGT ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ kh«ng cã thuÕ vµ thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ theo ph−¬ng ph¸p tÝnh ®−îc quy ®Þnh t¹i ®iÓm b, kho¶n 1.2, Môc I, PhÇn III Th«ng t− sè 120/2003/TT-BTC ngµy 12/12/2003 cña Bé Tµi chÝnh. 5. §èi víi c¬ së s¶n xuÊt n«ng, l©m, ng− nghiÖp xuÊt khÈu s¶n phÈm do m×nh trùc tiÕp nu«i, trång, ®¸nh b¾t khai th¸c, th× chØ ®−îc khÊu trõ thuÕ ®Çu vµo cña hµng ho¸, dÞch vô sö dông trùc tiÕp cho giai ®o¹n khai th¸c. 6. Hµng ho¸ mua vµo bÞ tæn thÊt do thiªn tai, ho¶ ho¹n, bÞ mÊt, x¸c ®Þnh do tr¸ch nhiÖm cña c¸c tæ chøc, c¸ nh©n ph¶i båi th−êng th× thuÕ GTGT ®Çu vµo cña sè hµng ho¸ nµy ®−îc tÝnh vµo gi¸ trÞ hµng ho¸ tæn thÊt ph¶i båi th−êng, kh«ng ®−îc tÝnh vµo sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ khi kª khai thuÕ GTGT ph¶i nép. 7. ThuÕ GTGT ®Çu vµo ph¸t sinh trong th¸ng nµo th× ®−îc kª khai khÊu trõ khi x¸c ®Þnh thuÕ GTGT ph¶i nép cña th¸ng ®ã. NÕu sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ lín h¬n sè thuÕ GTGT ®Çu ra th× chØ khÊu trõ thuÕ GTGT ®Çu vµo b»ng (=) sè thuÕ GTGT ®Çu ra cña th¸ng ®ã, sè thuÕ GTGT ®Çu vµo cßn l¹i ®−îc khÊu trõ tiÕp vµo kú tÝnh thuÕ sau hoÆc ®−îc xÐt hoµn thuÕ theo quy ®Þnh cña LuËt thuÕ GTGT. Tr−êng hîp Ho¸ ®¬n GTGT hoÆc chøng tõ nép thuÕ GTGT ®Çu vµo cña hµng ho¸, dÞch vô mua vµo ph¸t sinh trong th¸ng nh−ng ch−a kª khai kÞp trong th¸ng th× ®−îc kª khai khÊu trõ vµo c¸c th¸ng tiÕp sau theo quy ®Þnh cña LuËt thuÕ GTGT. 8. V¨n phßng Tæng c«ng ty kh«ng trùc tiÕp ho¹t ®éng kinh doanh kh«ng thuéc ®èi t−îng nép thuÕ GTGT th× kh«ng ®−îc khÊu trõ hay hoµn thuÕ GTGT ®Çu vµo cña hµng ho¸, dÞch vô mua vµo phôc vô cho ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ. Tr−êng hîp V¨n phßng Tæng c«ng ty cã ho¹t ®éng kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT th× ph¶i ®¨ng ký, kª khai nép thuÕ GTGT riªng cho c¸c ho¹t ®éng nµy. 9. §èi víi doanh nghiÖp kinh doanh nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp trªn GTGT ®−îc chuyÓn sang nép thuÕ theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, ®−îc khÊu trõ thuÕ GTGT cña hµng ho¸, dÞch vô mua vµo ph¸t sinh kÓ tõ th¸ng ®−îc ¸p dông nép thuÕ theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ; ®èi víi hµng ho¸, dÞch vô mua vµo tr−íc th¸ng ®−îc ¸p dông nép thuÕ theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ th× kh«ng ®−îc tÝnh khÊu trõ thuÕ GTGT ®Çu vµo. 10. Theo LuËt thuÕ GTGT th× c¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh sè thuÕ ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ lµ sè thuÕ GTGT ghi trªn Ho¸ ®¬n GTGT khi mua hµng ho¸, dÞch vô hoÆc chøng tõ nép thuÕ GTGT ®èi víi hµng ho¸ nhËp khÈu hoÆc chøng tõ nép thuÕ GTGT thay cho nhµ thÇu n−íc ngoµi theo quy ®Þnh. Tr−êng hîp hµng ho¸, dÞch vô mua vµo kh«ng theo Ho¸ ®¬n GTGT hoÆc cã Ho¸ ®¬n GTGT nh−ng kh«ng ®óng quy ®Þnh cña ph¸p luËt th× doanh nghiÖp kh«ng ®−îc khÊu trõ thuÕ GTGT ®Çu vµo. Tr−êng hîp Ho¸ ®¬n GTGT kh«ng ghi 51
- 52. thuÕ GTGT (trõtr−êng hîp ®Æc thï ®−îc dïng Ho¸ ®¬n GTGT ghi gi¸ thanh to¸n lµ gi¸ ®· cã thuÕ GTGT); kh«ng ghi hoÆc ghi kh«ng ®óng tªn, ®Þa chØ, m· sè thuÕ cña ng−êi b¸n nªn kh«ng x¸c ®Þnh ®−îc ng−êi b¸n; ho¸ ®¬n, chøng tõ nép thuÕ GTGT gi¶, ho¸ ®¬n bÞ tÈy xo¸, ho¸ ®¬n khèng (kh«ng b¸n hµng ho¸, dÞch vô); ho¸ ®¬n ghi gi¸ trÞ cao h¬n gi¸ trÞ thùc tÕ cña hµng ho¸, dÞch vô ®· b¸n th× doanh nghiÖp kh«ng ®−îc khÊu trõ thuÕ GTGT ®Çu vµo. kÕt cÊu vµ néi Dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 133 - thuÕ gtgt ®−îc khÊu trõ Bªn Nî: Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ. Bªn Cã: - Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®· khÊu trõ; - KÕt chuyÓn sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ; - ThuÕ GTGT ®Çu vµo cña hµng ho¸ mua vµo nh−ng ®· tr¶ l¹i, ®−îc gi¶m gi¸; - Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®· ®−îc hoµn l¹i. Sè d− bªn Nî: Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo cßn ®−îc khÊu trõ, sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc hoµn l¹i nh−ng NSNN ch−a hoµn tr¶. Tµi kho¶n 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1331 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña hµng ho¸, dÞch vô: Ph¶n ¸nh thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ cña vËt t−, hµng ho¸, dÞch vô mua ngoµi dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ. - Tµi kho¶n 1332 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña tµi s¶n cè ®Þnh: Ph¶n ¸nh thuÕ GTGT ®Çu vµo cña qu¸ tr×nh ®Çu t−, mua s¾m tµi s¶n cè ®Þnh dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, cña qu¸ tr×nh mua s¾m bÊt ®éng s¶n ®Çu t− ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Khi mua vËt t−, hµng ho¸, TSC§ dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, mua bÊt ®éng s¶n ®Çu t− thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ nhËp kho, chi phÝ thu mua, vËn chuyÓn, bèc xÕp, thuª kho b·i... tõ n¬i mua vÒ ®Õn doanh nghiÖp theo gi¸ thùc tÕ bao gåm gi¸ mua ch−a cã 52
- 53. thuÕ GTGT ®Çuvµo vµ ph¶n ¸nh thuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Nî TK 156 - Hµng ho¸ Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Nî TK 611 - Mua hµng Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t− Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331, 1332) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). 2. Khi mua vËt t−, hµng ho¸, c«ng cô, dÞch vô dïng ngay vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô, söa ch÷a TSC§, ®Çu t− XDCB thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸, c«ng cô, dÞch vô tÝnh vµo chi phÝ theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT, vµ ph¶n ¸nh thuÕ GTGT ®Çu vµo, ghi: Nî c¸c TK 621, 623, 627, 641, 642, 241, 142, 242,... (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). 3. Khi mua hµng ho¸ giao b¸n ngay (Thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ) cho kh¸ch hµng (Kh«ng qua nhËp kho), ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). 4. Khi nhËp khÈu vËt t−, hµng ho¸, TSC§, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhËp khÈu bao gåm tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n cho ng−êi b¸n (Theo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ, hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp vô kinh tÕ), thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ph¶i nép (nÕu cã), chi phÝ vËn chuyÓn, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu) Nî TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu) Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3332, 3333) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 53
- 54. Riªng ®èi víithuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶n ¸nh nh− sau: - NÕu hµng nhËp khÈu dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× thuÕ GTGT cña hµng nhËp khÈu sÏ ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331, 1332) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33312). - NÕu hµng nhËp khÈu dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, hoÆc dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, ho¹t ®éng v¨n ho¸, phóc lîi,... ®−îc trang tr¶i b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp, dù ¸n hoÆc quü khen th−ëng, phóc lîi th× thuÕ GTGT ph¶i nép cña hµng nhËp khÈu ®−îc tÝnh vµo gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸, TSC§ mua vµo, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ cã thuÕ GTGT vµ thuÕ nhËp khÈu) Nî TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ cã thuÕ GTGT vµ thuÕ nhËp khÈu) Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Gi¸ cã thuÕ GTGT vµ thuÕ nhËp khÈu) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33312). 5. Tr−êng hîp hµng ®· mua vµ ®· tr¶ l¹i hoÆc hµng ®· mua ®−îc gi¶m gi¸ do kÐm, mÊt phÈm chÊt thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, c¨n cø vµo chøng tõ xuÊt hµng tr¶ l¹i cho bªn b¸n vµ c¸c chøng tõ liªn quan, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng ®· mua vµ ®· tr¶ l¹i ng−êi b¸n hoÆc hµng ®· mua ®−îc gi¶m gi¸, thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 331 (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (ThuÕ GTGT ®Çu vµo cña hµng mua tr¶ l¹i hoÆc ®−îc gi¶m gi¸) Cã c¸c TK 152, 153, 156, 211,... (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT). 6. §èi víi vËt t−, hµng ho¸, dÞch vô, TSC§ mua vÒ dïng ®ång thêi cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT vµ kh«ng chÞu thuÕ GTGT nh−ng doanh nghiÖp kh«ng h¹ch to¸n riªng ®−îc thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ: 6.1. Khi mua vËt t−, hµng ho¸, TSC§, ghi: Nî c¸c TK 152, 153, 156, 211, 213 (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (ThuÕ GTGT ®Çu vµo) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 6.2. Cuèi kú, kÕ to¸n tÝnh vµ x¸c ®Þnh thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ, kh«ng ®−îc khÊu trõ trªn c¬ së ph©n bæ theo tû lÖ doanh thu. Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc tÝnh khÊu trõ theo tû lÖ (%) gi÷a doanh thu b¸n hµng, cung cÊp dÞch vô chÞu thuÕ GTGT so víi tæng doanh thu b¸n hµng, cung cÊp dÞch vô ph¸t sinh trong kú. §èi víi sè thuÕ GTGT 54
- 55. ®Çu vµo kh«ng®−îc khÊu trõ trong kú sÏ ph¶n ¸nh nh− sau: - Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ trong kú, tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n trong kú, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331). - Tr−êng hîp sè thuÕ GTGT kh«ng ®−îc khÊu trõ cã trÞ gi¸ lín ®−îc tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n ra cña c¸c kú kÕ to¸n sau, kÕt chuyÓn sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ trong kú tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña c¸c kú kÕ to¸n sau, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n; hoÆc Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331). §Þnh kú, khi tÝnh sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n sau, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã c¸c TK 142, 242,.... 7. Khi mua TSC§ cã Ho¸ ®¬n GTGT dïng chung cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT vµ kh«ng chÞu thuÕ GTGT, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT, thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc ph¶n ¸nh vµo bªn Nî TK 133 ®Ó cuèi kú tÝnh vµ x¸c ®Þnh sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ trªn c¬ së tû lÖ doanh thu b¸n hµng, cung øng dÞch vô chÞu thuÕ GTGT so víi tæng doanh thu b¸n hµng vµ cung øng dÞch vô ph¸t sinh trong kú: - Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ trong kú, ghi: Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép nhµ n−íc (33311) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332). - Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ ®−îc h¹ch to¸n vµo c¸c tµi kho¶n tËp hîp chi phÝ cã liªn quan ®Õn viÖc sö dông TSC§: + Tr−êng hîp sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ lín ph¶i ph©n bæ dÇn, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n; hoÆc Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332). + §Þnh kú, khi ph©n bæ sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ tÝnh vµo chi phÝ, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... 55
- 56. Cã TK 142- Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (NÕu ph©n bæ dµi h¹n). + Tr−êng hîp sè thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332). 8. VËt t−, hµng ho¸, TSC§ mua vµo bÞ tæn thÊt do thiªn tai, ho¶ ho¹n, bÞ mÊt, x¸c ®Þnh do tr¸ch nhiÖm cña c¸c tæ chøc, c¸ nh©n ph¶i båi th−êng th× thuÕ GTGT ®Çu vµo cña sè hµng ho¸ nµy kh«ng ®−îc tÝnh vµo sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ khi kª khai thuÕ GTGT ph¶i nép: - Tr−êng hîp thuÕ GTGT cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ mua vµo bÞ tæn thÊt ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n chê xö lý, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331, 1332). - Tr−êng hîp thuÕ GTGT cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ mua vµo bÞ tæn thÊt khi cã quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn vÒ sè thu båi th−êng cña c¸c tæ chøc, c¸ nh©n, ghi: Nî c¸c TK 111, 334,... (Sè thu båi th−êng) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (NÕu ®−îc tÝnh vµo chi phÝ) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vµ cã quyÕt ®Þnh xö lý ngay). 9. §èi víi hµng ho¸, dÞch vô mua vµo ®Ó xuÊt khÈu ®−îc khÊu trõ, hoµn thuÕ GTGT ®Çu vµo khi ®¶m b¶o cã ®ñ ®iÒu kiÖn, thñ tôc vµ hå s¬ ®Ó khÊu trõ hoµn thuÕ GTGT ®Çu vµo theo quy ®Þnh hiÖn hµnh: - ThuÕ GTGT ®Çu vµo ph¸t sinh khi mua vËt t−, hµng ho¸, dÞch vô, TSC§ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng xuÊt khÈu hµng ho¸, dÞch vô ®−îc khÊu trõ, hoµn thuÕ theo chÕ ®é quy ®Þnh ®−îc kÕ to¸n nh− tr−êng hîp mua vËt t−, hµng ho¸, dÞch vô, TSC§ trong n−íc (Xem h−íng dÉn ë môc 1, 2, 3). - Khi ®−îc hoµn thuÕ GTGT ®Çu vµo cña hµng ho¸, dÞch vô xuÊt khÈu (nÕu cã), ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331). 10. Cuèi th¸ng, kÕ to¸n x¸c ®Þnh sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ vµo sè thuÕ GTGT ®Çu ra khi x¸c ®Þnh sè thuÕ GTGT ph¶i nép trong kú, ghi: Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ. 56
- 57. 11. §èi víidoanh nghiÖp thuéc ®èi t−îng nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ mµ th−êng xuyªn cã sè thuÕ GTGT ®Çu vµo lín h¬n sè thuÕ GTGT ®Çu ra ®−îc c¬ quan cã thÈm quyÒn cho phÐp hoµn l¹i thuÕ GTGT theo quy ®Þnh cña luËt thuÕ. Khi nhËn ®−îc tiÒn NSNN thanh to¸n vÒ sè tiÒn thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc hoµn l¹i, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331, 1332). 57
- 58. tµi kho¶n 136 ph¶i thu néi bé Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n nî vµ t×nh h×nh thanh to¸n c¸c kho¶n nî ph¶i thu cña doanh nghiÖp víi ®¬n vÞ cÊp trªn, gi÷a c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc, hoÆc c¸c ®¬n vÞ phô thuéc trong mét doanh nghiÖp ®éc lËp, c¸c doanh nghiÖp ®éc lËp trong Tæng c«ng ty vÒ c¸c kho¶n vay m−în, chi hé, tr¶ hé, thu hé, hoÆc c¸c kho¶n mµ doanh nghiÖp cÊp d−íi cã nghÜa vô nép lªn ®¬n vÞ cÊp trªn hoÆc cÊp trªn ph¶i cÊp cho cÊp d−íi. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Ph¹m vi vµ néi dung ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n 136 thuéc quan hÖ thanh to¸n néi bé vÒ c¸c kho¶n ph¶i thu gi÷a ®¬n vÞ cÊp trªn vµ ®¬n vÞ cÊp d−íi, gi÷a c¸c ®¬n vÞ cÊp d−íi víi nhau. Trong ®ã, cÊp trªn lµ Tæng c«ng ty, c«ng ty ph¶i lµ doanh nghiÖp s¶n xuÊt, kinh doanh ®éc lËp kh«ng ph¶i lµ c¬ quan qu¶n lý, c¸c ®¬n vÞ cÊp d−íi lµ c¸c doanh nghiÖp thµnh viªn trùc thuéc hoÆc phô thuéc Tæng c«ng ty, c«ng ty nh−ng ph¶i lµ ®¬n vÞ cã tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n riªng. 2. Néi dung c¸c kho¶n ph¶i thu néi bé ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 136 bao gåm: a) ë doanh nghiÖp cÊp trªn (doanh nghiÖp ®éc lËp, Tæng c«ng ty): - Vèn, quü hoÆc kinh phÝ ®· giao, ®· cÊp cho cÊp d−íi; - Vèn kinh doanh cho cÊp d−íi vay kh«ng tÝnh l·i; - C¸c kho¶n cÊp d−íi ph¶i nép lªn cÊp trªn theo quy ®Þnh; - C¸c kho¶n nhê cÊp d−íi thu hé; - C¸c kho¶n ®· chi, ®· tr¶ hé cÊp d−íi; - C¸c kho¶n ®· giao cho ®¬n vÞ trùc thuéc ®Ó thùc hiÖn khèi l−îng giao kho¸n néi bé vµ nhËn l¹i gi¸ trÞ giao kho¸n néi bé; - C¸c kho¶n ph¶i thu v·ng lai kh¸c. b) ë doanh nghiÖp cÊp d−íi (Doanh nghiÖp thµnh viªn trùc thuéc hoÆc ®¬n vÞ h¹ch to¸n phô thuéc): - C¸c kho¶n ®−îc ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp nh−ng ch−a nhËn ®−îc (Trõ vèn kinh doanh vµ kinh phÝ); - Kho¶n cho vay vèn kinh doanh; - C¸c kho¶n nhê ®¬n vÞ cÊp trªn hoÆc ®¬n vÞ néi bé kh¸c thu hé; - C¸c kho¶n ®· chi, ®· tr¶ hé ®¬n vÞ cÊp trªn vµ ®¬n vÞ néi bé kh¸c; - C¸c kho¶n ph¶i thu v·ng lai kh¸c. 3. Tµi kho¶n nµy kh«ng ph¶n ¸nh sè vèn ®Çu t− mµ c«ng ty mÑ ®Çu t− vèn vµo c¸c c«ng ty con vµ c¸c kho¶n thanh to¸n gi÷a c«ng ty mÑ vµ c«ng ty con. 4. Tµi kho¶n 136 ph¶i h¹ch to¸n chi tiÕt theo tõng ®¬n vÞ cã quan hÖ thanh to¸n vµ 58
- 59. theo dâi riªngtõng kho¶n ph¶i thu néi bé. Tõng doanh nghiÖp cÇn cã biÖn ph¸p ®«n ®èc gi¶i quyÕt døt ®iÓm c¸c kho¶n nî ph¶i thu néi bé trong niªn ®é kÕ to¸n. 5. Cuèi kú kÕ to¸n, ph¶i kiÓm tra, ®èi chiÕu vµ x¸c nhËn sè ph¸t sinh, sè d− Tµi kho¶n 136 "Ph¶i thu néi bé", Tµi kho¶n 336 "Ph¶i tr¶ néi bé" víi c¸c ®¬n vÞ cã quan hÖ theo tõng néi dung thanh to¸n. TiÕn hµnh thanh to¸n bï trõ theo tõng kho¶n cña tõng ®¬n vÞ cã quan hÖ, ®ång thêi h¹ch to¸n bï trõ trªn 2 Tµi kho¶n 136 "Ph¶i thu néi bé" vµ Tµi kho¶n 336 "Ph¶i tr¶ néi bé" (Theo chi tiÕt tõng ®èi t−îng) Khi ®èi chiÕu, nÕu cã chªnh lÖch, ph¶i t×m nguyªn nh©n vµ ®iÒu chØnh kÞp thêi. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 136 - ph¶i thu néi bé Bªn Nî: - Sè vèn kinh doanh ®· giao cho ®¬n vÞ cÊp d−íi (bao gåm vèn cÊp trùc tiÕp vµ cÊp b»ng c¸c ph−¬ng thøc kh¸c); - C¸c kho¶n ®· chi hé, tr¶ hé ®¬n vÞ cÊp trªn, cÊp d−íi; - Sè tiÒn ®¬n vÞ cÊp trªn ph¶i thu vÒ, c¸c kho¶n ®¬n vÞ cÊp d−íi ph¶i nép; - Sè tiÒn ®¬n vÞ cÊp d−íi ph¶i thu vÒ, c¸c kho¶n cÊp trªn ph¶i giao xuèng; - Sè tiÒn ph¶i thu vÒ b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô cho ®¬n vÞ cÊp trªn, cÊp d−íi, gi÷a c¸c ®¬n vÞ néi bé. Bªn Cã: - Thu håi vèn, quü ë ®¬n vÞ thµnh viªn; - QuyÕt to¸n víi ®¬n vÞ thµnh viªn vÒ kinh phÝ sù nghiÖp ®· cÊp, ®· sö dông; - Sè tiÒn ®· thu vÒ c¸c kho¶n ph¶i thu trong néi bé; - Bï trõ ph¶i thu víi ph¶i tr¶ trong néi bé cña cïng mét ®èi t−îng. Sè d− bªn Nî: Sè nî cßn ph¶i thu ë c¸c ®¬n vÞ néi bé. Tµi kho¶n 136 - Ph¶i thu néi bé, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1361 - Vèn kinh doanh ë ®¬n vÞ trùc thuéc: Tµi kho¶n nµy chØ më ë ®¬n vÞ cÊp trªn (Tæng c«ng ty, c«ng ty) ®Ó ph¶n ¸nh sè vèn kinh doanh hiÖn cã ë c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc do ®¬n vÞ cÊp trªn giao trùc tiÕp hoÆc h×nh thµnh b»ng c¸c ph−¬ng thøc kh¸c. Tµi kho¶n nµy kh«ng ph¶n ¸nh sè vèn ®Çu t− mµ c«ng ty mÑ ®Çu t− vµo c¸c c«ng ty con, c¸c kho¶n nµy ph¶n ¸nh trªn Tµi kho¶n 221 "§Çu t− vµo c«ng ty con". - Tµi kho¶n 1368 - Ph¶i thu néi bé kh¸c: Ph¶n ¸nh tÊt c¶ c¸c kho¶n ph¶i thu kh¸c gi÷a c¸c ®¬n vÞ néi bé. 59
- 60. ph−¬ng ph¸p h¹chto¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu I. H¹ch to¸n ë ®¬n vÞ cÊp d−íi: 1. Khi ®¬n vÞ cÊp d−íi nhËn ®−îc vèn do Tæng c«ng ty, c«ng ty giao xuèng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 211,... Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 2. Khi chi hé, tr¶ hé cho ®¬n vÞ cÊp trªn vµ c¸c ®¬n vÞ néi bé kh¸c, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã c¸c TK 111, 112,... 3. C¨n cø vµo th«ng b¸o hoÆc chøng tõ x¸c nhËn cña ®¬n vÞ cÊp trªn vÒ sè ®−îc chia c¸c quü doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã c¸c TK 414, 415, 431,... 4. Sè lç vÒ ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh ®· ®−îc cÊp trªn chÊp nhËn cÊp bï, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi. 5. Ph¶i thu ®¬n vÞ cÊp trªn vµ c¸c ®¬n vÞ néi bé kh¸c vÒ doanh thu b¸n hµng néi bé, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 6. Khi nhËn ®−îc tiÒn hoÆc vËt t−, tµi s¶n cña cÊp trªn hoÆc ®¬n vÞ néi bé kh¸c thanh to¸n vÒ c¸c kho¶n ph¶i thu, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 152, 153,... Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368). 7. Bï trõ c¸c kho¶n ph¶i thu néi bé víi c¸c kho¶n ph¶i tr¶ néi bé cña cïng mét ®èi t−îng, ghi: Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368). II. H¹ch to¸n ë ®¬n vÞ cÊp trªn 1. Khi ®¬n vÞ cÊp trªn (Tæng c«ng ty, c«ng ty) giao vèn kinh doanh cho ®¬n vÞ trùc thuéc, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361 - Vèn kinh doanh ë c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc) Cã c¸c TK 111, 112,... 2. Tr−êng hîp ®¬n vÞ cÊp trªn giao vèn kinh doanh cho ®¬n vÞ trùc thuéc b»ng tµi s¶n cè ®Þnh, ghi: 60
- 61. Nî TK 136- Ph¶i thu néi bé (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§) (1361) Nî TK 214 - Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh (Gi¸ trÞ hao mßn cña TSC§) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). 3. Tr−êng hîp c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc nhËn vèn kinh doanh trùc tiÕp tõ Ng©n s¸ch Nhµ n−íc theo sù uû quyÒn cña ®¬n vÞ cÊp trªn. Khi ®¬n vÞ trùc thuéc thùc nhËn vèn, ®¬n vÞ cÊp trªn ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 4. C¨n cø vµo b¸o c¸o ®¬n vÞ trùc thuéc nép lªn vÒ sè vèn kinh doanh t¨ng do mua s¾m TSC§ b»ng nguån vèn ®Çu t− XDCB hoÆc quü ®Çu t− ph¸t triÓn, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 5. Cuèi kú, c¨n cø phª duyÖt cña ®¬n vÞ cÊp trªn vÒ b¸o c¸o tµi chÝnh cña ®¬n vÞ trùc thuéc, kÕ to¸n ®¬n vÞ cÊp trªn ghi sè vèn kinh doanh ®−îc bæ sung tõ lîi nhuËn ho¹t ®éng kinh doanh trong kú cña ®¬n vÞ trùc thuéc, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 6. Khi ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp kinh phÝ sù nghiÖp, dù ¸n cho ®¬n vÞ cÊp d−íi, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã c¸c TK 111, 112, 461,... Tr−êng hîp rót dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ®Ó cÊp kinh phÝ cho ®¬n vÞ cÊp d−íi, ®ång thêi ghi Cã TK 008 - "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n). 7. Tr−êng hîp ®¬n vÞ trùc thuéc ph¶i hoµn l¹i vèn kinh doanh cho ®¬n vÞ cÊp trªn, khi nhËn ®−îc tiÒn do ®¬n vÞ trùc thuéc nép lªn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361). 8. C¨n cø vµo b¸o c¸o cña ®¬n vÞ trùc thuéc vÒ sè vèn kinh doanh ®¬n vÞ trùc thuéc ®· nép Ng©n s¸ch Nhµ n−íc theo sù uû quyÒn cña cÊp trªn, ghi: Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1361). 9. Kho¶n ph¶i thu vÒ l·i cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh, ho¹t ®éng kh¸c ë c¸c ®¬n vÞ cÊp d−íi, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi. 10. Kho¶n ph¶i thu cña ®¬n vÞ cÊp d−íi ph¶i nép cho ®¬n vÞ cÊp trªn vÒ quü ®Çu t− ph¸t triÓn, quü dù phßng tµi chÝnh, quü khen th−ëng, phóc lîi, c¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u, ghi: 61
- 62. Nî TK 136- Ph¶i thu néi bé (1368) Cã TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn Cã TK 415 - Quü dù phßng tµi chÝnh Cã TK 418 - C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi. 11. Khi nhËn ®−îc tiÒn do ®¬n vÞ cÊp d−íi nép lªn vÒ nép tiÒn l·i kinh doanh, nép vÒ quü ®Çu t− ph¸t triÓn, quü dù phßng tµi chÝnh, quü khen th−ëng, phóc lîi, c¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368). 12. Khi chi hé, tr¶ hé c¸c kho¶n nî cña ®¬n vÞ cÊp d−íi, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368) Cã c¸c TK 111, 112,... 13. Khi thùc nhËn ®−îc tiÒn cña ®¬n vÞ cÊp d−íi chuyÓn tr¶ vÒ c¸c kho¶n ®· chi hé, tr¶ hé, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368). 14. Bï trõ c¸c kho¶n ph¶i thu néi bé víi c¸c kho¶n ph¶i tr¶ néi bé cña cïng mét ®èi t−îng, ghi: Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (1368). 15. Ph¶i thu ®¬n vÞ cÊp d−íi vÒ kinh phÝ qu¶n lý ph¶i nép cÊp trªn, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé. Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Chi tiÕt lo¹i doanh thu lín nhÊt). 62
- 63. tµi kho¶n 138 ph¶i thu kh¸c Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n nî ph¶i thu ngoµi ph¹m vi ®· ph¶n ¸nh ë c¸c Tµi kho¶n ph¶i thu (TK 131, 133, 136) vµ t×nh h×nh thanh to¸n c¸c kho¶n nî ph¶i thu nµy. Néi dung vµ ph¹m vi ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n nµy gåm c¸c nghiÖp vô chñ yÕu sau: 1. Gi¸ trÞ tµi s¶n thiÕu ®· ®−îc ph¸t hiÖn nh−ng ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n, ph¶i chê xö lý; 2. C¸c kho¶n ph¶i thu vÒ båi th−êng vËt chÊt do c¸ nh©n, tËp thÓ (trong vµ ngoµi ®¬n vÞ) g©y ra nh− mÊt m¸t, h− háng vËt t−, hµng ho¸, tiÒn vèn,... ®· ®−îc xö lý b¾t båi th−êng; 3. C¸c kho¶n cho vay, cho m−în vËt t−, tiÒn vèn cã tÝnh chÊt t¹m thêi kh«ng lÊy l·i; 4. C¸c kho¶n ®· chi cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, chi dù ¸n, chi ®Çu t− XDCB, chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh nh−ng kh«ng ®−îc cÊp cã thÈm quyÒn phª duyÖt ph¶i thu håi; 5. C¸c kho¶n ®¬n vÞ nhËn uû th¸c xuÊt khÈu chi hé cho ®¬n vÞ uû th¸c xuÊt khÈu vÒ phÝ ng©n hµng, phÝ gi¸m ®Þnh h¶i quan, phÝ vËn chuyÓn, bèc v¸c,... 6. C¸c kho¶n ph¶i thu ph¸t sinh khi cæ phÇn ho¸ c«ng ty nhµ n−íc, nh−: Chi phÝ cæ phÇn ho¸, trî cÊp cho lao ®éng th«i viÖc, mÊt viÖc, hç trî ®µo t¹o l¹i lao ®éng trong doanh nghiÖp cæ phÇn ho¸,... 7. TiÒn l·i, cæ tøc, lîi nhuËn ph¶i thu tõ c¸c ho¹t ®éng ®Çu t− tµi chÝnh; 8. C¸c kho¶n ph¶i thu kh¸c ngoµi c¸c kho¶n trªn. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 138 - ph¶i thu kh¸c Bªn Nî: - Gi¸ trÞ tµi s¶n thiÕu chê gi¶i quyÕt; - Ph¶i thu cña c¸ nh©n, tËp thÓ (trong vµ ngoµi ®¬n vÞ) ®èi víi tµi s¶n thiÕu ®· x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n vµ cã biªn b¶n xö lý ngay; - Sè tiÒn ph¶i thu vÒ c¸c kho¶n ph¸t sinh khi cæ phÇn ho¸ c«ng ty nhµ n−íc; - Ph¶i thu vÒ tiÒn l·i, cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia tõ c¸c ho¹t ®éng ®Çu t− tµi chÝnh; - C¸c kho¶n nî ph¶i thu kh¸c. Bªn Cã: 63
- 64. - KÕt chuyÓngi¸ trÞ tµi s¶n thiÕu vµo c¸c tµi kho¶n liªn quan theo quyÕt ®Þnh ghi trong biªn b¶n xö lý; - KÕt chuyÓn c¸c kho¶n ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸ c«ng ty nhµ n−íc; - Sè tiÒn ®· thu ®−îc vÒ c¸c kho¶n nî ph¶i thu kh¸c. Sè d− bªn Nî: C¸c kho¶n nî ph¶i thu kh¸c ch−a thu ®−îc. Tµi kho¶n nµy cã thÓ cã sè d− bªn Cã: Sè d− bªn Cã ph¶n ¸nh sè ®· thu nhiÒu h¬n sè ph¶i thu (Tr−êng hîp c¸ biÖt vµ trong chi tiÕt cña tõng ®èi t−îng cô thÓ) Tµi kho¶n 138 - Ph¶i thu kh¸c, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ tµi s¶n thiÕu ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n, cßn chê quyÕt ®Þnh xö lý. VÒ nguyªn t¾c trong mäi tr−êng hîp ph¸t hiÖn thiÕu tµi s¶n, ph¶i truy t×m nguyªn nh©n vµ ng−êi ph¹m lçi ®Ó cã biÖn ph¸p xö lý cô thÓ. ChØ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 1381 tr−êng hîp ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vÒ thiÕu, mÊt m¸t, h− háng tµi s¶n cña doanh nghiÖp ph¶i chê xö lý. Tr−êng hîp tµi s¶n thiÕu ®· x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vµ ®· cã biªn b¶n xö lý ngay trong kú th× ghi vµo c¸c tµi kho¶n liªn quan, kh«ng h¹ch to¸n qua Tµi kho¶n 1381. - Tµi kho¶n 1385- Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸: Ph¶n ¸nh sè ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸ mµ doanh nghiÖp ®· chi ra, nh−: Chi phÝ cæ phÇn ho¸, trî cÊp cho lao ®éng th«i viÖc, mÊt viÖc, hç trî ®µo t¹o l¹i lao ®éng trong doanh nghiÖp cæ phÇn ho¸,... - Tµi kho¶n 1388 - Ph¶i thu kh¸c: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ph¶i thu cña ®¬n vÞ ngoµi ph¹m vi c¸c kho¶n ph¶i thu ph¶n ¸nh ë c¸c TK 131, 133, 136 vµ TK 1381, 1385, nh−: Ph¶i thu c¸c kho¶n cæ tøc, lîi nhuËn, tiÒn l·i; Ph¶i thu c¸c kho¶n ph¶i båi th−êng do lµm mÊt tiÒn, tµi s¶n;... ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh ph¸t hiÖn thiÕu, ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n, chê xö lý, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Cã TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). §ång thêi ghi gi¶m TSC§ h÷u h×nh trªn sæ kÕ to¸n chi tiÕt TSC§. 64
- 65. 2. TSC§ h÷uh×nh dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n hoÆc ho¹t ®éng phóc lîi ph¸t hiÖn thiÕu, ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n, chê xö lý, ghi gi¶m: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i) (TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n) Nî TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i) (TSC§ dïng cho ho¹t ®éng phóc lîi) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). §ång thêi ph¶n ¸nh phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña tµi s¶n thiÕu chê xö lý, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (TSC§ dïng cho ho¹t ®éng phóc lîi) Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n). 3. Tr−êng hîp tiÒn mÆt tån quü, vËt t−, hµng ho¸, ... ph¸t hiÖn thiÕu khi kiÓm kª, ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n, chê xö lý, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) Cã TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 156 - Hµng ho¸. 4. Khi cã biªn b¶n xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn ®èi víi tµi s¶n thiÕu, c¨n cø vµo quyÕt ®Þnh xö lý, ghi: Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (Sè båi th−êng trõ vµo l−¬ng) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388 - Ph¶i thu kh¸c (PhÇn b¾t båi th−êng) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ trÞ hao hôt mÊt m¸t cña hµng tån kho sau khi trõ sè thu båi th−êng theo quyÕt ®Þnh xö lý) Nî c¸c TK liªn quan (theo quyÕt ®Þnh xö lý) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý). 5. Tr−êng hîp tµi s¶n ph¸t hiÖn thiÕu ®· x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vµ ng−êi chÞu tr¸ch nhiÖm th× c¨n cø nguyªn nh©n hoÆc ng−êi chÞu tr¸ch nhiÖm båi th−êng, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388 - Ph¶i thu kh¸c) (Sè ph¶i båi th−êng) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (Sè båi th−êng trõ vµo l−¬ng) 65
- 66. Nî TK 632- Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ trÞ hao hôt, mÊt m¸t cña hµng tån kho sau khi trõ sè thu båi th−êng theo quyÕt ®Þnh xö lý) Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 6. C¸c kho¶n cho vay, cho m−în vËt t−, tiÒn vèn t¹m thêi vµ c¸c kho¶n ph¶i thu kh¸c, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) Cã TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô. 7. Khi ®¬n vÞ nhËn uû th¸c xuÊt khÈu chi hé cho bªn uû th¸c xuÊt khÈu c¸c kho¶n phÝ ng©n hµng, phÝ gi¸m ®Þnh h¶i quan, phÝ vËn chuyÓn, bèc v¸c, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112,... 8. §Þnh kú khi x¸c ®Þnh tiÒn l·i ph¶i thu vµ sè cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Sè ®· thu ®−îc tiÒn) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 9. Khi ®−îc ®¬n vÞ uû th¸c xuÊt khÈu thanh to¸n bï trõ víi c¸c kho¶n ®· chi hé, kÕ to¸n ®¬n vÞ nhËn uû th¸c xuÊt khÈu ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388). 10. Khi thu ®−îc tiÒn cña c¸c kho¶n nî ph¶i thu kh¸c, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388). 66
- 67. 11. §èi víiDNNN, khi cã quyÕt ®Þnh xö lý nî ph¶i thu kh¸c kh«ng cã kh¶ n¨ng thu håi, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (Sè båi th−êng cña c¸ nh©n, tËp thÓ cã liªn quan) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (Sè båi th−êng trõ vµo t−¬ng) Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (NÕu ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù phßng ph¶i thu khã ®ßi) Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (NÕu ®−îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ kinh doanh) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388 - Ph¶i thu kh¸c). §ång thêi ghi ®¬n vµo Bªn Nî TK 004 - Nî khã ®ßi ®· xö lý - Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n. 12. Khi c¸c doanh nghiÖp hoµn thµnh thñ tôc b¸n c¸c kho¶n ph¶i thu kh¸c (®ang ®−îc ph¶n ¸nh trªn B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n) cho c«ng ty mua b¸n nî, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... (Sè tiÒn thu ®−îc tõ viÖc b¸n kho¶n nî ph¶i thu) Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (Sè chªnh lÖch ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù phßng ph¶i thu khã ®ßi) Nî c¸c TK liªn quan (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ gèc kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi víi sè tiÒn thu ®−îc tõ b¸n kho¶n nî vµ sè ®· ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388). 13. Khi ph¸t sinh chi phÝ cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n−íc, ghi: Nî TK 1385 - Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸ (Chi tiÕt chi phÝ cæ phÇn ho¸) Cã c¸c TK 111, 112, 152, 331,... 14. Khi thanh to¸n trî cÊp cho ng−êi lao ®éng th«i viÖc, mÊt viÖc do chuyÓn doanh nghiÖp nhµ n−íc thµnh c«ng ty cæ phÇn, ghi: Nî TK 1385 - Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸ Cã c¸c TK 111, 112,... 15. Khi chi tr¶ c¸c kho¶n vÒ hç trî ®µo t¹o l¹i ng−êi lao ®éng trong doanh nghiÖp nhµ n−íc cæ phÇn ho¸ ®Ó bè trÝ viÖc lµm míi trong c«ng ty cæ phÇn, ghi: Nî TK 1385 - Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸ Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 16. Khi kÕt thóc qu¸ tr×nh cæ phÇn ho¸, doanh nghiÖp ph¶i b¸o c¸o vµ thùc hiÖn quyÕt to¸n c¸c kho¶n chi vÒ cæ phÇn ho¸ víi c¬ quan quyÕt ®Þnh cæ phÇn ho¸. Tæng sè chi phÝ cæ phÇn ho¸, chi trî cÊp cho lao ®éng th«i viÖc, mÊt viÖc, chi hç trî ®µo t¹o l¹i lao 67
- 68. ®éng,... ®−îc trõ(-) vµo sè tiÒn thu b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc thu ®−îc tõ cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp nhµ n−íc, ghi: Nî TK 3385 - Ph¶i tr¶ vÒ cæ phÇn ho¸ (Chi tiÕt phÇn tiÒn thu b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc) Cã TK 1385 - Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸. 17. C¸c kho¶n chi cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, chi ®Çu t− XDCB, chi phÝ SXKD nh−ng kh«ng ®−îc cÊp cã thÈm quyÒn phª duyÖt ph¶i thu håi, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c Cã c¸c TK 161, 241, 641, 642,... 68
- 69. tµi kho¶n 139 dù phßng ph¶i thu khã ®ßi Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh trÝch lËp, sö dông vµ hoµn nhËp kho¶n dù phßng c¸c kho¶n ph¶i thu khã ®ßi hoÆc cã kh¶ n¨ng kh«ng ®ßi ®−îc vµo cuèi niªn ®é kÕ to¸n. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét Sè QUy §Þnh SAU 1. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n hoÆc cuèi kú kÕ to¸n gi÷a niªn ®é (§èi víi ®¬n vÞ cã lËp b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é) doanh nghiÖp x¸c ®Þnh c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi hoÆc cã kh¶ n¨ng kh«ng ®ßi ®−îc ®Ó trÝch lËp hoÆc hoµn nhËp kho¶n dù phßng ph¶i thu khã ®ßi tÝnh vµo hoÆc ghi gi¶m chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp cña kú b¸o c¸o. 2. VÒ nguyªn t¾c, c¨n cø lËp dù phßng lµ ph¶i cã nh÷ng b»ng chøng ®¸ng tin cËy vÒ c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi (Kh¸ch hµng bÞ ph¸ s¶n hoÆc bÞ tæn thÊt, thiÖt h¹i lín vÒ tµi s¶n,... nªn kh«ng hoÆc khã cã kh¶ n¨ng thanh to¸n, ®¬n vÞ ®· lµm thñ tôc ®ßi nî nhiÒu lÇn vÉn kh«ng thu ®−îc nî). Theo quy ®Þnh hiÖn hµnh th× c¸c kho¶n ph¶i thu ®−îc coi lµ kho¶n ph¶i thu khã ®ßi ph¶i cã c¸c b»ng chøng chñ yÕu d−íi ®©y: - Sè tiÒn ph¶i thu ph¶i theo dâi ®−îc cho tõng ®èi t−îng, theo tõng néi dung, tõng kho¶n nî, trong ®ã ghi râ sè nî ph¶i thu khã ®ßi; - Ph¶i cã chøng tõ gèc hoÆc giÊy x¸c nhËn cña kh¸ch nî vÒ sè tiÒn cßn nî ch−a tr¶ bao gåm: Hîp ®ång kinh tÕ, khÕ −íc vay nî, b¶n thanh lý hîp ®ång, cam kÕt nî, ®èi chiÕu c«ng nî... 3. C¨n cø ®Ó ®−îc ghi nhËn lµ mét kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi lµ: - Nî ph¶i thu qu¸ h¹n thanh to¸n ghi trong hîp ®ång kinh tÕ, c¸c khÕ −íc vay nî, b¶n cam kÕt hîp ®ång hoÆc cam kÕt nî, doanh nghiÖp ®· ®ßi nhiÒu lÇn nh−ng vÉn ch−a thu ®−îc; - Nî ph¶i thu ch−a ®Õn thêi h¹n thanh to¸n nh−ng kh¸ch nî ®· l©m vµo t×nh tr¹ng ph¸ s¶n hoÆc ®ang lµm thñ tôc gi¶i thÓ, mÊt tÝch, bá trèn. 4. Møc lËp dù phßng c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi theo quy ®Þnh cña chÕ ®é tµi chÝnh doanh nghiÖp hiÖn hµnh. 5. §èi víi nh÷ng kho¶n ph¶i thu khã ®ßi kÐo dµi trong nhiÒu n¨m, doanh nghiÖp ®· cè g¾ng dïng mäi biÖn ph¸p ®Ó thu nî nh−ng vÉn kh«ng thu ®−îc nî vµ x¸c ®Þnh kh¸ch nî thùc sù kh«ng cã kh¶ n¨ng thanh to¸n th× doanh nghiÖp cã thÓ ph¶i lµm c¸c thñ tôc b¸n nî cho C«ng ty mua, b¸n nî vµ tµi s¶n tån ®äng hoÆc xo¸ nh÷ng kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi trªn sæ kÕ to¸n. NÕu lµm thñ tôc xo¸ nî th× ®ång thêi ph¶i theo dâi chi tiÕt ë TK 004 "Nî khã ®ßi ®· xö lý" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®æi kÕ to¸n). ViÖc xo¸ c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi ph¶i ®−îc sù ®ång ý cña Héi ®ång qu¶n trÞ doanh nghiÖp vµ c¬ quan qu¶n lý tµi chÝnh (NÕu lµ 69
- 70. doanh nghiÖp Nhµn−íc) hoÆc cÊp cã thÈm quyÒn theo quy ®Þnh trong ®iÒu lÖ doanh nghiÖp. Sè nî nµy ®−îc theo dâi trong thêi h¹n quy ®Þnh cña chÝnh s¸ch tµi chÝnh, chê kh¶ n¨ng cã ®iÒu kiÖn thanh to¸n sè tiÒn thu ®−îc vÒ nî khã ®ßi ®· xö lý. NÕu sau khi ®· xo¸ nî, kh¸ch hµng cã kh¶ n¨ng thanh to¸n vµ doanh nghiÖp ®· ®ßi ®−îc nî ®· xö lý (§−îc theo dâi trªn TK 004 "Nî khã ®ßi ®· xö lý") th× sè nî thu ®−îc sÏ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 711 "Thu nhËp kh¸c". kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 139 - dù phßng ph¶i thu khã ®ßi Bªn Nî: - Hoµn nhËp dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi. - Xo¸ c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi. Bªn Cã: Sè dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi ®−îc lËp tÝnh vµo chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp. Sè d− bªn Cã: Sè dù phßng c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi hiÖn cã cuèi kú. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Cuèi kú kÕ to¸n n¨m hoÆc cuèi kú kÕ to¸n gi÷a niªn ®é (®èi víi doanh nghiÖp cã lËp b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é), doanh nghiÖp c¨n cø c¸c kho¶n nî ph¶i thu ®−îc x¸c ®Þnh lµ kh«ng ch¾c ch¾n thu ®−îc (Nî ph¶i thu khã ®ßi), kÕ to¸n tÝnh, x¸c ®Þnh sè dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi cÇn trÝch lËp hoÆc hoµn nhËp. NÕu sè dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi cÇn trÝch lËp ë kú kÕ to¸n nµy lín h¬n sè dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi ®· trÝch lËp ë kú kÕ to¸n tr−íc ch−a sö dùng hÕt, th× sè chªnh lÖch lín h¬n ®−îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi. 2. NÕu sè dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi cÇn trÝch lËp ë kú kÕ to¸n nµy nhá h¬n sè dù phßng nî ph¶i thu khã ®ßi ®· trÝch lËp ë kú kÕ to¸n tr−íc ch−a sö dông hÕt, th× sè chªnh lÖch ®−îc hoµn nhËp ghi gi¶m chi phÝ, ghi: Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi Cã TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (Chi tiÕt hoµn nhËp dù phßng ph¶i thu khã ®ßi). 3. C¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi khi x¸c ®Þnh thùc sù lµ kh«ng ®ßi ®−îc ®−îc phÐp 70
- 71. xo¸ nî. ViÖcxo¸ nî c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi ph¶i theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh. C¨n cø vµo quyÕt ®Þnh xo¸ nî vÒ c¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi, ghi: Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (NÕu ®· lËp dù phßng) Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (NÕu ch−a lËp dù phßng) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c. §ång thêi ghi vµo bªn Nî TK 004 "Nî khã ®ßi ®· xö lý" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n). 4. §èi víi nh÷ng kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi ®· ®−îc xö lý xo¸ nî, nÕu sau ®ã l¹i thu håi ®−îc nî, kÕ to¸n c¨n cø vµo gi¸ trÞ thùc tÕ cña kho¶n nî ®· thu håi ®−îc, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. §ång thêi ghi ®¬n vµo bªn Cã TK 004 "Nî khã ®ßi ®· xö lý" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n). 5. C¸c kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi cã thÓ ®−îc b¸n cho C«ng ty mua, b¸n nî. Khi doanh nghiÖp hoµn thµnh thñ tôc b¸n c¸c kho¶n nî ph¶i thu (®ang ph¶n ¸nh trªn B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n) cho C«ng ty mua, b¸n nî vµ thu ®−îc tõ tiÒn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... (Sè tiÒn thu ®−îc tõ viÖc b¸n kho¶n nî ph¶i thu) Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (Sè chªnh lÖch ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù phßng ph¶i thu khã ®ßi) Nî c¸c TK liªn quan (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ gèc kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi víi sè tiÒn thu ®−îc tõ b¸n kho¶n nî vµ sè ®· ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù phßng ph¶i thu khã ®ßi theo quy ®Þnh cña chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh) Cã c¸c TK 131, 138,... 71
- 72. tµi kho¶n 141 t¹m øng Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n t¹m øng cña doanh nghiÖp cho ng−êi lao ®éng trong ®¬n vÞ vµ t×nh h×nh thanh to¸n c¸c kho¶n t¹m øng ®ã. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Kho¶n t¹m øng lµ mét kho¶n tiÒn hoÆc vËt t− do doanh nghiÖp giao cho ng−êi nhËn t¹m øng ®Ó thùc hiÖn nhiÖm vô s¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc gi¶i quyÕt mét c«ng viÖc nµo ®ã ®−îc phª duyÖt. Ng−êi nhËn t¹m øng ph¶i lµ ng−êi lao ®éng lµm viÖc t¹i doanh nghiÖp. §èi víi ng−êi nhËn t¹m øng th−êng xuyªn (Thuéc c¸c bé phËn cung øng vËt t−, qu¶n trÞ, hµnh chÝnh) ph¶i ®−îc Gi¸m ®èc chØ ®Þnh b»ng v¨n b¶n. 2. Ng−êi nhËn t¹m øng (Cã t− c¸ch c¸ nh©n hay tËp thÓ) ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm víi doanh nghiÖp vÒ sè ®· nhËn t¹m øng vµ chØ ®−îc sö dông t¹m øng theo ®óng môc ®Ých vµ néi dung c«ng viÖc ®· ®−îc phª duyÖt. NÕu sè tiÒn nhËn t¹m øng kh«ng sö dông hoÆc kh«ng sö dông hÕt ph¶i nép l¹i quü. Ng−êi nhËn t¹m øng kh«ng ®−îc chuyÓn sè tiÒn t¹m øng cho ng−êi kh¸c sö dông. Khi hoµn thµnh, kÕt thóc c«ng viÖc ®−îc giao, ng−êi nhËn t¹m øng ph¶i lËp b¶ng thanh to¸n t¹m øng (KÌm theo chøng tõ gèc) ®Ó thanh to¸n toµn bé, døt ®iÓm (Theo tõng lÇn, tõng kho¶n) sè t¹m øng ®· nhËn, sè t¹m øng ®· sö dông vµ kho¶n chªnh lÖch gi÷a sè ®· nhËn t¹m øng víi sè ®· sö dông (nÕu cã). Kho¶n t¹m øng sö dông kh«ng hÕt nÕu kh«ng nép l¹i quü th× ph¶i tÝnh trõ vµo l−¬ng cña ng−êi nhËn t¹m øng. Tr−êng hîp chi qu¸ sè nhËn t¹m øng th× doanh nghiÖp sÏ chi bæ sung sè cßn thiÕu. 3. Ph¶i thanh to¸n døt ®iÓm kho¶n t¹m øng kú tr−íc míi ®−îc nhËn t¹m øng kú sau. 4. KÕ to¸n ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt theo dâi cho tõng ng−êi nhËn t¹m øng vµ ghi chÐp ®Çy ®ñ t×nh h×nh nhËn, thanh to¸n t¹m øng theo tõng lÇn t¹m øng. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 141 - t¹m øng Bªn Nî: C¸c kho¶n tiÒn, vËt t− ®· t¹m øng cho ng−êi lao ®éng cña doanh nghiÖp. Bªn Cã: - C¸c kho¶n t¹m øng ®· ®−îc thanh to¸n; - Sè tiÒn t¹m øng dïng kh«ng hÕt nhËp l¹i quü hoÆc tÝnh trõ vµo l−¬ng; 72
- 73. - C¸c kho¶nvËt t− sö dông kh«ng hÕt nhËp l¹i kho. Sè d− bªn Nî: Sè t¹m øng ch−a thanh to¸n. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Khi t¹m øng tiÒn hoÆc vËt t− cho ng−êi lao ®éng trong ®¬n vÞ, ghi: Nî TK 141 - T¹m øng Cã c¸c TK 111, 112, 152,... 2. Khi thùc hiÖn xong c«ng viÖc ®−îc giao, ng−êi nhËn t¹m øng lËp B¶ng thanh to¸n t¹m øng kÌm theo c¸c chøng tõ gèc ®· ®−îc ký duyÖt ®Ó quyÕt to¸n kho¶n t¹m øng, ghi: Nî c¸c TK 152, 153, 156, 241, 331, 621, 623, 627, 642,... Cã TK 141 - T¹m øng. 3. C¸c kho¶n t¹m øng chi (hoÆc sö dông) kh«ng hÕt, ph¶i nhËp l¹i quü, nhËp l¹i kho hoÆc trõ vµo l−¬ng cña ng−êi nhËn t¹m øng, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Cã TK 141 - T¹m øng. 4. Tr−êng hîp sè thùc chi ®· ®−îc duyÖt lín h¬n sè ®· nhËn t¹m øng, kÕ to¸n lËp phiÕu chi ®Ó thanh to¸n thªm cho ng−êi nhËn t¹m øng, ghi: Nî c¸c TK 152, 153, 156, 241, 621, 622, 627,... Cã TK 111 - TiÒn mÆt. 73
- 74. tµi kho¶n 142 chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chi phÝ thùc tÕ ®· ph¸t sinh, nh−ng ch−a ®−îc tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña kú ph¸t sinh vµ viÖc kÕt chuyÓn c¸c kho¶n chi phÝ nµy vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña c¸c kú kÕ to¸n sau trong mét n¨m tµi chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh. Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n lµ nh÷ng kho¶n chi phÝ thùc tÕ ®· ph¸t sinh, nh−ng cã liªn quan tíi ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh cña nhiÒu kú h¹ch to¸n trong mét n¨m tµi chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh, nªn ch−a thÓ tÝnh hÕt vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú ph¸t sinh mµ ®−îc tÝnh vµo hai hay nhiÒu kú kÕ to¸n tiÕp theo. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Thuéc lo¹i chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n, gåm: - Chi phÝ tr¶ tr−íc vÒ thuª cöa hµng, nhµ x−ëng, nhµ kho, v¨n phßng cho mét n¨m tµi chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh. - Chi phÝ tr¶ tr−íc vÒ thuª dÞch vô cung cÊp cho ho¹t ®éng kinh doanh cña mét n¨m tµi chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh. - Chi phÝ mua c¸c lo¹i b¶o hiÓm (B¶o hiÓm ch¸y, næ, b¶o hiÓm tr¸ch nhiÖm d©n sù chñ ph−¬ng tiÖn vËn t¶i, b¶o hiÓm th©n xe...) vµ c¸c lo¹i lÖ phÝ mua vµ tr¶ mét lÇn trong n¨m. - C«ng cô, dông cô thuéc tµi s¶n l−u ®éng xuÊt dïng mét lÇn víi gi¸ trÞ lín vµ c«ng cô, dông cô cã thêi gian sö dông d−íi mét n¨m. - Gi¸ trÞ bao b× lu©n chuyÓn, ®å dïng cho thuª víi kú h¹n tèi ®a lµ mét n¨m tµi chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh. - Chi phÝ mua c¸c tµi liÖu kü thuËt vµ c¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n kh¸c ®−îc tÝnh ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ kinh doanh trong mét n¨m tµi chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh. - Chi phÝ trong thêi gian ngõng viÖc (Kh«ng l−êng tr−íc ®−îc). - Chi phÝ söa ch÷a TSC§ ph¸t sinh mét lÇn qu¸ lín cÇn ph¶i ph©n bæ cho nhiÒu kú kÕ to¸n (th¸ng, quÝ) trong mét n¨m tµi chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh. - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n kh¸c (nh− l·i tiÒn vay tr¶ tr−íc, l·i mua hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp,...). 2. ChØ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 142 nh÷ng kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n ph¸t sinh cã gi¸ trÞ lín liªn quan ®Õn kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña nhiÒu kú trong mét n¨m tµi chÝnh hoÆc mét chu kú kinh doanh kh«ng thÓ tÝnh hÕt cho kú ph¸t sinh chi phÝ. Tõng doanh 74
- 75. nghiÖp ph¶i x¸c®Þnh vµ quy ®Þnh chÆt chÏ néi dung c¸c kho¶n chi phÝ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 142 "Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n". 3. ViÖc tÝnh vµ ph©n bæ chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh tõng kú h¹ch to¸n ph¶i c¨n cø vµo tÝnh chÊt, møc ®é tõng lo¹i chi phÝ mµ lùa chän ph−¬ng ph¸p vµ tiªu thøc phï hîp, kÕ ho¹ch ho¸ chÆt chÏ. KÕ to¸n ph¶i theo dâi chi tiÕt tõng kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n ®· ph¸t sinh, ®· ph©n bæ vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh vµo c¸c ®èi t−îng chÞu chi phÝ cña tõng kú h¹ch to¸n vµ sè cßn l¹i ch−a tÝnh vµo chi phÝ. 4. §èi víi chi phÝ söa ch÷a TSC§ nÕu ph¸t sinh mét lÇn qu¸ lín th× ®−îc ph©n bæ dÇn vµo c¸c kú kÕ to¸n tiÕp theo trong vßng mét n¨m tµi chÝnh. §èi víi nh÷ng TSC§ ®Æc thï, viÖc söa ch÷a lín cã tÝnh chu kú, doanh nghiÖp cã thÓ trÝch tr−íc chi phÝ söa ch÷a lín vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 142 - chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Bªn Nî: C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n thùc tÕ ph¸t sinh. Bªn Cã: C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n ®· tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú. Sè dù bªn Nî: C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n ch−a tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n cã liªn quan ®Õn nhiÒu kú kÕ to¸n trong mét n¨m tµi chÝnh th× ®−îc ph©n bæ dÇn: a) §èi víi chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô 75
- 76. Cã TK 241- X©y dùng c¬ b¶n dë dang (2413) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c. b) §èi víi chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 141 - T¹m øng Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 2. Tr−êng hîp thuª TSC§ lµ thuª ho¹t ®éng (V¨n phßng lµm viÖc, nhµ x−ëng, cöa hµng,...), khi doanh nghiÖp tr¶ tr−íc tiÒn thuª cho nhiÒu kú kÕ to¸n trong mét n¨m tµi chÝnh: - NÕu TSC§ thuª sö dông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (Gi¸ thuª ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112,..... - NÕu TSC§ thuª sö dông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112,.... 3. §Þnh kú, tiÕn hµnh tÝnh ph©n bæ chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi: Nî TK 241- X©y dùng c¬ b¶n dë dang Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n. 4. §èi víi c«ng cô, dông cô xuÊt dïng mét lÇn cã gi¸ trÞ lín, thêi gian sö dông d−íi 76
- 77. mét n¨m ph¶iph©n bæ nhiÒu kú (th¸ng, quý) trong mét n¨m: - Khi xuÊt c«ng cô, dông cô, c¨n cø vµo phiÕu xuÊt kho, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô. - §Þnh kú (th¸ng, quý) tiÕn hµnh ph©n bæ c«ng cô, dông cô theo tiªu thøc hîp lý. C¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh møc chi phÝ ph¶i ph©n bæ mçi kú trong n¨m cã thÓ lµ thêi gian sö dông hoÆc khèi l−îng s¶n phÈm, dÞch vô mµ c«ng cô, dông cô tham gia kinh doanh trong tõng kú h¹ch to¸n. Khi ph©n bæ, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,...… Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n. 5. Tr−êng hîp chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n lµ chi phÝ söa ch÷a TSC§ thùc tÕ ph¸t sinh mét lÇn qu¸ lín, ph¶i ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña nhiÒu kú kÕ to¸n trong mét n¨m tµi chÝnh, khi c«ng viÖc söa ch÷a TSC§ hoµn thµnh, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã TK 241- XDCB dë dang (2413). 6. TÝnh vµ ph©n bæ chi phÝ söa ch÷a TSC§ vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong c¸c kú kÕ to¸n, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n. 7. Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn tµi s¶n thuª tµi chÝnh tr−íc khi nhËn tµi s¶n thuª nh− ®µm ph¸n, ký kÕt hîp ®ång..., ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã c¸c TK 111, 112,.... 8. Chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª tµi chÝnh ®−îc ghi nhËn vµo nguyªn gi¸ TSC§ thuª tµi chÝnh, ghi: Nî TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (KÕt chuyÓn chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn TSC§ thuª tµi chÝnh ph¸t sinh tr−íc khi nhËn TSC§ thuª) Cã c¸c TK 111, 112,.... (Sè chi phÝ trùc tiÕp liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª ph¸t sinh khi nhËn tµi s¶n thuª tµi chÝnh). 77
- 78. 9. Tr−êng hîpdoanh nghiÖp tr¶ tr−íc l·i tiÒn vay cho bªn cho vay ®−îc tÝnh vµo chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã c¸c TK 111, 112... - §Þnh kú, khi ph©n bæ l·i tiÒn vay theo sè ph¶i tr¶ tõng kú, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu chi phÝ ®i vay ghi vµo chi phÝ SXKD) Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (NÕu chi phÝ ®i vay ®−îc vèn ho¸ tÝnh vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t− x©y dùng dë dang) Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu chi phÝ ®i vay ®−îc vèn ho¸ tÝnh vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang) Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n. 78
- 79. tµi kho¶n 144 cÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh c¸c kho¶n tµi s¶n, tiÒn vèn cña doanh nghiÖp mang ®i cÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n (Thêi gian d−íi mét n¨m hoÆc d−íi mét chu kú s¶n xuÊt, kinh doanh b×nh th−êng) t¹i Ng©n hµng, C«ng ty Tµi chÝnh, Kho b¹c Nhµ n−íc, c¸c tæ chøc tÝn dông trong c¸c quan hÖ kinh tÕ. CÇm cè lµ viÖc doanh nghiÖp mang tµi s¶n cña m×nh giao cho ng−êi nhËn cÇm cè cÇm gi÷ ®Ó vay vèn hoÆc ®Ó nhËn c¸c lo¹i b¶o l·nh. Tµi s¶n cÇm cè cã thÓ lµ vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý, «t«, xe m¸y... vµ còng cã thÓ lµ nh÷ng giÊy tê chøng nhËn quyÒn së h÷u vÒ nhµ, ®Êt hoÆc tµi s¶n. Nh÷ng tµi s¶n ®· mang cÇm cè, doanh nghiÖp cã thÓ kh«ng cßn quyÒn sö dông trong thêi gian ®ang cÇm cè. Sau khi thanh to¸n tiÒn vay, doanh nghiÖp nhËn l¹i nh÷ng tµi s¶n ®· cÇm cè. NÕu doanh nghiÖp kh«ng tr¶ nî ®−îc tiÒn vay hoÆc bÞ ph¸ s¶n th× ng−êi cho vay cã thÓ ph¸t m¹i c¸c tµi s¶n cÇm cè ®Ó lÊy tiÒn bï ®¾p l¹i sè tiÒn cho vay bÞ mÊt. Ký quü lµ viÖc doanh nghiÖp göi mét kho¶n tiÒn hoÆc kim lo¹i quý, ®¸ quý hay c¸c giÊy tê cã gi¸ trÞ vµo tµi kho¶n phong to¶ t¹i Ng©n hµng ®Ó ®¶m b¶o viÖc thùc hiÖn b¶o l·nh cho doanh nghiÖp. Ký c−îc lµ viÖc doanh nghiÖp ®i thuª tµi s¶n giao cho bªn cho thuª mét kho¶n tiÒn hoÆc kim khÝ quý, ®¸ quý hoÆc c¸c vËt cã gi¸ trÞ cao kh¸c nh»m môc ®Ých rµng buéc vµ n©ng cao tr¸ch nhiÖm cña ng−êi ®i thuª tµi s¶n ph¶i qu¶n lý, sö dông tèt tµi s¶n ®i thuª vµ hoµn tr¶ tµi s¶n ®óng thêi gian quy ®Þnh. TiÒn ®Æt c−îc do bªn cã tµi s¶n cho thuª quy ®Þnh cã thÓ b»ng hoÆc cao h¬n gi¸ trÞ cña tµi s¶n cho thuª. §èi víi tµi s¶n ®−a ®i cÇm cè, ký quü, ký c−îc, ®−îc ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 144 "CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n" theo gi¸ ®· ghi sæ kÕ to¸n cña doanh nghiÖp. Khi xuÊt tµi s¶n mang ®i cÇm cè, ký quü, ký c−îc ghi theo gi¸ nµo th× khi thu vÒ ghi theo gi¸ ®ã. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 144 - cÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Bªn Nî: Gi¸ trÞ tµi s¶n mang ®i cÇm cè vµ gi¸ trÞ tµi s¶n hoÆc sè tiÒn ®· ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n. Bªn Cã: Gi¸ trÞ tµi s¶n cÇm cè vµ gi¸ trÞ tµi s¶n hoÆc sè tiÒn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n ®· nhËn l¹i hoÆc ®· thanh to¸n. Sè d− bªn Nî: Gi¸ trÞ tµi s¶n cßn ®ang cÇm cè vµ gi¸ trÞ tµi s¶n hoÆc sè tiÒn cßn ®ang ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n. 79
- 80. ph−¬ng ph¸p h¹chto¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. Dïng tiÒn mÆt, vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý hoÆc tiÒn göi Ng©n hµng ®Ó ký c−îc, ký quü ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Cã TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112, 1113) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng (1121, 1122, 1123). 2. Tr−êng hîp dïng tµi s¶n cè ®Þnh ®Ó cÇm cè ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh (Gi¸ trÞ hao mßn) Cã TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). Tr−êng hîp thÕ chÊp b»ng giÊy tê (GiÊy chøng nhËn së h÷u nhµ ®Êt, tµi s¶n) th× kh«ng ph¶n ¸nh trªn tµi kho¶n nµy mµ chØ theo dâi trªn sæ chi tiÕt. 3. Khi nhËn l¹i tµi s¶n cÇm cè hoÆc tiÒn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n: 3.1. NhËn l¹i tµi s¶n cè ®Þnh cÇm cè, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ khi ®−a ®i cÇm cè) Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n (Gi¸ trÞ cßn l¹i khi ®−a ®i cÇm cè) Cã TK 214 - Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh (Gi¸ trÞ hao mßn). 3.2. NhËn l¹i sè tiÒn hoÆc vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112, 1113) Nî TK 112 - TiÒn göi ng©n hµng (1121, 1122, 1123 ) Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n. 4. Tr−êng hîp doanh nghiÖp kh«ng thùc hiÖn ®óng nh÷ng cam kÕt, bÞ ph¹t vi ph¹m hîp ®ång trõ vµo tiÒn ký quü ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè tiÒn bÞ trõ) Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n. 5. Tr−êng hîp ®¬n vÞ kh«ng thanh to¸n tiÒn b¸n hµng cho ng−êi cã hµng göi b¸n, ng−êi b¸n hµng ®Ò nghÞ trõ vµo tiÒn ®· ký quü. Khi nhËn ®−îc th«ng b¸o cña ng−êi cã hµng göi b¸n hoÆc cña ng−êi b¸n hµng, ghi : Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n. 80
- 81. nhãm tµi kho¶n15 hµng tån kho Nhãm Tµi kho¶n hµng tån kho ®−îc dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng hµng tån kho cña doanh nghiÖp (NÕu doanh nghiÖp thùc hiÖn kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn) hoÆc ®−îc dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng tån kho ®Çu kú vµ cuèi kú kÕ to¸n cña doanh nghiÖp (NÕu doanh nghiÖp thùc hiÖn kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Hµng tån kho cña doanh nghiÖp lµ nh÷ng tµi s¶n: §−îc gi÷ ®Ó b¸n trong kú s¶n xuÊt, kinh doanh b×nh th−êng; §ang trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang; Nguyªn liÖu; VËt liÖu; C«ng cô, dông cô (gäi chung lµ vËt t−) ®Ó sö dông trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc cung cÊp dÞch vô. Hµng tån kho cña mçi doanh nghiÖp cã thÓ bao gåm: Hµng ho¸ mua vÒ ®Ó b¸n (hµng ho¸ tån kho, hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n, hµng mua ®ang ®i ®−êng, hµng göi ®i b¸n, hµng göi ®i gia c«ng chÕ biÕn); Thµnh phÈm tån kho vµ thµnh phÈm göi ®i b¸n; s¶n phÈm dë dang (s¶n phÈm ch−a hoµn thµnh vµ s¶n phÈm hoµn thµnh ch−a lµm thñ tôc nhËp kho); Nguyªn liÖu, vËt liÖu; C«ng cô, dông cô tån kho, göi ®i gia c«ng chÕ biÕn vµ ®· mua ®ang ®i ®−êng; Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dÞch vô dë dang; Nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu ®Ó s¶n xuÊt, gia c«ng hµng xuÊt khÈu vµ thµnh phÈm, hµng ho¸ ®−îc l−u gi÷ t¹i kho b¶o thuÕ cña doanh nghiÖp. h¹ch to¸n hµng tån cho cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. KÕ to¸n hµng tån kho ph¶n ¸nh trªn c¸c tµi kho¶n thuéc nhãm hµng tån kho ph¶i ®−îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 "Hµng tån kho”, vÒ viÖc x¸c ®Þnh gi¸ gèc hµng tån kho, ph−¬ng ph¸p tÝnh gi¸ trÞ hµng tån kho, x¸c ®Þnh gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc, lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho vµ ghi nhËn chi phÝ. 2. Nguyªn t¾c x¸c ®Þnh gi¸ gèc hµng tån kho ®−îc quy ®Þnh cô thÓ cho tõng lo¹i vËt t−, hµng ho¸, theo nguån h×nh thµnh vµ thêi ®iÓm tÝnh gi¸. 3. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT ®Çu vµo. 4. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, hoÆc hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, hoÆc dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, phóc lîi, dù ¸n, gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ mua vµo ®−îc ph¶n ¸nh theo tæng gi¸ thanh to¸n (Bao gåm c¶ thuÕ GTGT ®Çu vµo). 5. Khi x¸c ®Þnh gi¸ trÞ hµng tån kho cuèi kú, doanh nghiÖp ¸p dông theo mét trong c¸c ph−¬ng ph¸p sau: 81
- 82. a) Ph−¬ng ph¸ptÝnh theo gi¸ ®Ých danh: Ph−¬ng ph¸p tÝnh theo gi¸ ®Ých danh ®−îc ¸p dông dùa trªn gi¸ trÞ thùc tÕ cña tõng thø hµng ho¸ mua vµo, tõng thø s¶n phÈm s¶n xuÊt ra nªn chØ ¸p dông cho c¸c doanh nghiÖp cã Ýt mÆt hµng hoÆc mÆt hµng æn ®Þnh vµ nhËn diÖn ®−îc. b) Ph−¬ng ph¸p b×nh qu©n gia quyÒn: Theo ph−¬ng ph¸p b×nh qu©n gia quyÒn, gi¸ trÞ cña tõng lo¹i hµng tån kho ®−îc tÝnh theo gi¸ trÞ trung b×nh cña tõng lo¹i hµng tån kho ®Çu kú vµ gi¸ trÞ tõng lo¹i hµng tån kho ®−îc mua hoÆc s¶n xuÊt trong kú. Gi¸ trÞ trung b×nh cã thÓ ®−îc tÝnh theo tõng kú hoÆc sau tõng l« hµng nhËp vÒ, phô thuéc vµo ®iÒu kiÖn cô thÓ cña mçi doanh nghiÖp. c) Ph−¬ng ph¸p nhËp tr−íc, xuÊt tr−íc (FIFO): Ph−¬ng ph¸p nhËp tr−íc, xuÊt tr−íc ¸p dông dùa trªn gi¶ ®Þnh lµ gi¸ trÞ hµng tån kho ®−îc mua hoÆc ®−îc s¶n xuÊt tr−íc th× ®−îc xuÊt tr−íc, vµ gi¸ trÞ hµng tån kho cßn l¹i cuèi kú lµ gi¸ trÞ hµng tån kho ®−îc mua hoÆc s¶n xuÊt gÇn thêi ®iÓm cuèi kú. Theo ph−¬ng ph¸p nµy th× gi¸ trÞ hµng xuÊt kho ®−îc tÝnh theo gi¸ cña l« hµng nhËp kho ë thêi ®iÓm ®Çu kú hoÆc gÇn ®Çu kú, gi¸ trÞ cña hµng tån kho cuèi kú ®−îc tÝnh theo gi¸ cña hµng nhËp kho ë thêi ®iÓm cuèi kú hoÆc gÇn cuèi kú cßn tån kho. d) Ph−¬ng ph¸p nhËp sau, xuÊt tr−íc (LIFO): Ph−¬ng ph¸p nhËp sau, xuÊt tr−íc ¸p dông dùa trªn gi¶ ®Þnh lµ gi¸ trÞ hµng tån kho ®−îc mua hoÆc ®−îc s¶n xuÊt sau th× ®−îc xuÊt tr−íc vµ gi¸ trÞ hµng tån kho cßn l¹i cuèi kú lµ gi¸ trÞ hµng tån kho ®−îc mua hoÆc s¶n xuÊt tr−íc ®ã. Theo ph−¬ng ph¸p nµy th× gi¸ trÞ hµng xuÊt kho ®−îc tÝnh theo gi¸ cña l« hµng nhËp sau hoÆc gÇn sau cïng, gi¸ trÞ hµng tån kho ®−îc tÝnh theo gi¸ cña hµng nhËp kho ®Çu kú hoÆc gÇn ®Çu kú cßn tån kho. Mçi ph−¬ng ph¸p tÝnh gi¸ trÞ hµng tån kho ®Òu cã nh÷ng −u, nh−îc ®iÓm nhÊt ®Þnh. Møc ®é chÝnh x¸c vµ ®é tin cËy cña mçi ph−¬ng ph¸p tuú thuéc vµo yªu cÇu qu¶n lý, tr×nh ®é, n¨ng lùc nghiÖp vô vµ tr×nh ®é trang bÞ c«ng cô tÝnh to¸n, ph−¬ng tiÖn xö lý th«ng tin cña doanh nghiÖp. §ång thêi còng tuú thuéc vµo yªu cÇu b¶o qu¶n, tÝnh phøc t¹p vÒ chñng lo¹i, quy c¸ch vµ sù biÕn ®éng cña vËt t−, hµng ho¸ ë doanh nghiÖp. 6. §èi víi vËt t−, hµng ho¸ mua vµo b»ng ngo¹i tÖ ph¶i c¨n cø vµo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn Ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp vô kinh tÕ ®Ó quy ®æi ngo¹i tÖ ra ®ång ViÖt Nam ®Ó ghi gi¸ trÞ hµng tån kho ®· nhËp kho. 7. §Õn cuèi niªn ®é kÕ to¸n, nÕu xÐt thÊy gi¸ trÞ hµng tån kho kh«ng thu håi ®ñ do bÞ h− háng, lçi thêi, gi¸ b¸n bÞ gi¶m hoÆc chi phÝ hoµn thiÖn, chi phÝ b¸n hµng t¨ng lªn th× ph¶i ghi gi¶m gi¸ gèc hµng tån kho cho b»ng gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña hµng tån kho. Gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc lµ gi¸ b¸n −íc tÝnh cña hµng tån kho trong kú s¶n xuÊt, kinh doanh b×nh th−êng trõ (-) chi phÝ −íc tÝnh ®Ó hoµn thiÖn s¶n phÈm vµ chi phÝ −íc tÝnh cÇn thiÕt cho viÖc tiªu thô chóng. ViÖc ghi gi¶m gi¸ gèc hµng tån kho cho b»ng gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc 82
- 83. ®−îc thùc hiÖnb»ng c¸ch lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho. Sè dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®−îc lËp lµ sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ gèc cña hµng tån kho lín h¬n gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña chóng. 8. Khi b¸n hµng tån kho, gi¸ gèc cña hµng tån kho ®· b¸n ®−îc ghi nhËn lµ chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú phï hîp víi doanh thu liªn quan ®Õn chøng ®−îc ghi nhËn. TÊt c¶ c¸c kho¶n chªnh lÖch gi÷a kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËp ë cuèi kú kÕ to¸n nµy lín h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· tËp ë cuèi kú kÕ to¸n tr−íc, c¸c kho¶n hao hôt, mÊt m¸t cña hµng tån kho, sau khi ®· trõ (-) phÇn båi th−êng do tr¸ch nhiÖm c¸ nh©n g©y ra, vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung kh«ng ph©n bæ, ®−îc ghi nhËn lµ chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú. Tr−êng hîp kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®−îc lËp ë cuèi kú kÕ to¸n nµy nhá h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· lËp ë cuèi kú kÕ to¸n tr−íc, th× sè chªnh lÖch nhá h¬n ph¶i ®−îc hoµn nhËp ghi gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh. 9. KÕ to¸n hµng tån kho ph¶i ®ång thêi kÕ to¸n chi tiÕt c¶ vÒ gi¸ trÞ vµ hiÖn vËt theo tõng thø, tõng lo¹i, quy c¸ch vËt t−, hµng ho¸ theo tõng ®Þa ®iÓm qu¶n lý vµ sö dông, lu«n ph¶i ®¶m b¶o sù khíp, ®óng c¶ vÒ gi¸ trÞ vµ hiÖn vËt gi÷a thùc tÕ vÒ vËt t−, hµng ho¸ víi sæ kÕ to¸n tæng hîp vµ sæ kÕ to¸n chi tiÕt. Doanh nghiÖp cã thÓ lùa chän mét trong 3 ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n chi tiÕt sau: - Ph−¬ng ph¸p thÎ song song; - Ph−¬ng ph¸p sæ ®èi chiÕu lu©n chuyÓn; - Ph−¬ng ph¸p sæ sè d−. 10. Trong mét doanh nghiÖp (mét ®¬n vÞ kÕ to¸n) chØ ®−îc ¸p dông mét trong hai ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n hµng tån kho: Ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn, hoÆc ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú. ViÖc lùa chän ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n hµng tån kho ¸p dông t¹i doanh nghiÖp ph¶i c¨n cø vµo ®Æc ®iÓm, tÝnh chÊt, sè l−îng, chñng lo¹i vËt t−, hµng ho¸ vµ yªu cÇu qu¶n lý ®Ó cã sù vËn dông thÝch hîp vµ ph¶i ®−îc thùc hiÖn nhÊt qu¸n trong niªn ®é kÕ to¸n. C¸c ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n hµng tån kho. a) Ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn: Ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn lµ ph−¬ng ph¸p theo dâi vµ ph¶n ¸nh th−êng xuyªn, liªn tôc, cã hÖ thèng t×nh h×nh nhËp, xuÊt, tån vËt t−, hµng ho¸ trªn sæ kÕ to¸n. Trong tr−êng hîp ¸p dông ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn, c¸c tµi kho¶n kÕ to¸n hµng tån kho ®−îc dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã, t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m cña vËt t−, hµng ho¸. V× vËy, gi¸ trÞ hµng tån kho trªn sæ kÕ to¸n cã thÓ ®−îc x¸c ®Þnh ë bÊt kú thêi ®iÓm nµo trong kú kÕ to¸n. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo sè liÖu kiÓm kª thùc tÕ hµng tån kho, so s¸nh, ®èi chiÕu víi sè liÖu hµng tån kho trªn sæ kÕ to¸n. VÒ nguyªn t¾c sè tån kho thùc tÕ ph¶i lu«n phï hîp víi sè tån kho trªn sæ kÕ to¸n. NÕu cã chªnh lÖch ph¶i truy t×m nguyªn nh©n vµ cã gi¶i ph¸p xö lý kÞp thêi. 83
- 84. Ph−¬ng ph¸p kªkhai th−êng xuyªn th−êng ¸p dông cho c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt (c«ng nghiÖp, x©y l¾p...) vµ c¸c ®¬n vÞ th−¬ng nghiÖp kinh doanh c¸c mÆt hµng cã gi¸ trÞ lín nh− m¸y mãc, thiÕt bÞ, hµng cã kü thuËt, chÊt l−îng cao... b) Ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú: Ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú lµ ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª thùc tÕ ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ tån kho cuèi kú vËt t−, hµng ho¸ trªn sæ kÕ to¸n tæng hîp vµ tõ ®ã tÝnh gi¸ trÞ cña hµng ho¸, vËt t− ®· xuÊt trong kú theo c«ng thøc : TrÞ gi¸ hµng TrÞ gi¸ hµng Tæng gi¸ trÞ TrÞ gi¸ hµng xuÊt kho = tån kho + hµng nhËp - tån kho cuèi trong kú ®Çu kú kho trong kú kú Theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú, mäi biÕn ®éng cña vËt t−, hµng ho¸ (NhËp kho, xuÊt kho) kh«ng theo dâi, ph¶n ¸nh trªn c¸c tµi kho¶n kÕ to¸n hµng tån kho. Gi¸ trÞ cña vËt t−, hµng ho¸ mua vµ nhËp kho trong kú ®−îc theo dâi, ph¶n ¸nh trªn mét tµi kho¶n kÕ to¸n riªng (Tµi kho¶n 611 "Mua hµng"). C«ng t¸c kiÓm kª vËt t−, hµng ho¸ ®−îc tiÕn hµnh cuèi mçi kú kÕ to¸n ®Ó x¸c ®Þnh trÞ gi¸ vËt t−, hµng ho¸ tån kho thùc tÕ, trÞ gi¸ vËt t−, hµng ho¸ xuÊt kho trong kú (Tiªu dïng cho s¶n xuÊt hoÆc xuÊt b¸n) lµm c¨n cø ghi sæ kÕ to¸n cña Tµi kho¶n 611 "Mua hµng". Nh− vËy, khi ¸p dông ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú, c¸c tµi kho¶n kÕ to¸n hµng tån kho chØ sö dông ë ®Çu kú kÕ to¸n (®Ó kÕt chuyÓn sè d− ®Çu kú) vµ cuèi kú kÕ to¸n (®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ thùc tÕ hµng tån kho cuèi kú). Ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú th−êng ¸p dông ë c¸c ®¬n vÞ cã nhiÒu chñng lo¹i hµng ho¸, vËt t− víi quy c¸ch, mÉu m· rÊt kh¸c nhau, gi¸ trÞ thÊp, hµng ho¸, vËt t− xuÊt dïng hoÆc xuÊt b¸n th−êng xuyªn (cöa hµng b¸n lÎ...). Ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú hµng tån kho cã −u ®iÓm lµ ®¬n gi¶n, gi¶m nhÑ khèi l−îng c«ng viÖc h¹ch to¸n. Nh−ng ®é chÝnh x¸c vÒ gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ xuÊt dïng, xuÊt b¸n bÞ ¶nh h−ëng cña chÊt l−îng c«ng t¸c qu¶n lý t¹i kho, quÇy, bÕn b·i. Nhãm Tµi kho¶n Hµng tån kho cã 9 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng; - Tµi kho¶n 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu; - Tµi kho¶n 153 - C«ng cô, dông cô; - Tµi kho¶n 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang; - Tµi kho¶n 155 - Thµnh phÈm; - Tµi kho¶n 156 - Hµng ho¸; - Tµi kho¶n 157 - Hµng göi ®i b¸n; - Tµi kho¶n 158 - Hµng ho¸ kho b¶o thuÕ; - Tµi kho¶n 159 - Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho. 84
- 85. tµi kho¶n 151 hµng mua ®ang ®i ®−êng Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ cña c¸c lo¹i hµng ho¸, vËt t− (Nguyªn liÖu, vËt liÖu; c«ng cô, dông cô; hµng ho¸) mua ngoµi ®· thuéc quyªn së h÷u cña doanh nghiÖp cßn ®ang trªn ®−êng vËn chuyÓn, ë bÕn c¶ng, bÕn b·i hoÆc ®· vÒ ®Õn doanh nghiÖp nh−ng ®ang chê kiÓm nhËn nhËp kho. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Hµng ho¸, vËt t− ®−îc coi lµ thuéc quyÒn së h÷u cña doanh nghiÖp nh−ng ch−a nhËp kho, bao gåm: - Hµng ho¸, vËt t− mua ngoµi ®· thanh to¸n tiÒn hoÆc ®· chÊp nhËn thanh to¸n nh−ng cßn ®Ó ë kho ng−êi b¸n, ë bÕn c¶ng, bÕn b·i hoÆc ®ang trªn ®−êng vËn chuyÓn; - Hµng ho¸, vËt t− mua ngoµi ®· vÒ ®Õn doanh nghiÖp nh−ng ®ang chê kiÓm nghiÖm, kiÓm nhËn nhËp kho. 2. KÕ to¸n hµng mua ®ang ®i ®−êng ®−îc ghi nhËn trªn Tµi kho¶n 151 theo nguyªn t¾c gi¸ gèc quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 " Hµng tån kho". 3. Hµng ngµy, khi nhËn ®−îc ho¸ ®¬n mua hµng, nh−ng hµng ch−a vÒ nhËp kho, kÕ to¸n ch−a ghi sæ mµ tiÕn hµnh ®èi chiÕu víi hîp ®ång kinh tÕ vµ l−u ho¸ ®¬n vµo tËp hå s¬ riªng: "Hµng mua ®ang ®i ®−êng". Trong th¸ng, nÕu hµng vÒ nhËp kho, kÕ to¸n c¨n cø vµo phiÕu nhËp kho vµ ho¸ ®¬n mua hµng ghi sæ trùc tiÕp vµo c¸c Tµi kho¶n 152 “Nguyªn liÖu, vËt liÖu” Tµi kho¶n 153 "C«ng cô, dông cô”, Tµi kho¶n 156 "Hµng ho¸”, Tµi kho¶n 158 "Hµng ho¸ kho b¶o thuÕ". NÕu cuèi th¸ng hµng vÉn ch−a vÒ th× c¨n cø ho¸ ®¬n mua hµng ghi vµo Tµi kho¶n 151 “Hµng mua ®ang ®i ®−êng”. 4. KÕ to¸n ph¶i më chi tiÕt ®Ó theo dâi hµng mua ®ang ®i.®−êng theo tõng chñng lo¹i hµng ho¸, vËt t−, tõng l« hµng, tõng hîp ®ång kinh tÕ. kÕt cÊu vµ néi Dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 151 - hµng mua ®ang ®i ®−êng Bªn Nî: - TrÞ gi¸ hµng ho¸, vËt t− ®· mua ®ang ®i ®−êng; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña hµng vËt t− mua ®ang ®i ®−êng cuèi kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Bªn Cã: 85
- 86. - TrÞ gi¸hµng ho¸, vËt t− ®· mua ®ang ®i ®−êng ®· vÒ nhËp kho hoÆc ®· chuyÓn giao th¼ng cho kh¸ch hµng; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña hµng ho¸, vËt t− ®· mua ®ang ®i ®−êng ®Çu kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Sè d− bªn Nî: TrÞ gi¸ hµng ho¸, vËt t− ®· mua nh−ng cßn ®ang ®i ®−êng (Ch−a vÒ nhËp kho ®¬n vÞ). ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn. 1. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n mua hµng cña c¸c lo¹i hµng mua ch−a vÒ nhËp kho dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n; hoÆc Cã c¸c TK 111, 112, 141,... NÕu hµng ch−a vÒ nhËp kho dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 2. Sang th¸ng sau, khi hµng vÒ nhËp kho, c¨n cø ho¸ ®¬n vµ phiÕu nhËp kho, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Nî TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng. 3. Tr−êng hîp sang th¸ng sau hµng ho¸, vËt t− ®· mua ®ang ®i ®−êng kh«ng nhËp kho mµ giao th¼ng cho kh¸ch hµng theo hîp ®ång kinh tÕ t¹i ph−¬ng tiÖn, t¹i kho ng−êi b¸n, t¹i bÕn c¶ng, bÕn b·i, hoÆc göi th¼ng cho kh¸ch hµng, göi b¸n ®¹i lý, ký göi, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n; hoÆc Nî TK 157- Hµng göi ®i b¸n 86
- 87. Cã TK 151- Hµng mua ®ang ®i ®−êng. 4. Tr−êng hîp hµng mua ®ang ®i ®−êng bÞ hao hôt, mÊt m¸t ph¸t hiÖn ngay khi ph¸t sinh hoÆc khi kiÓm kª cuèi kú, c¨n cø vµo biªn b¶n vÒ mÊt m¸t, hao hôt, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng tån kho bÞ mÊt m¸t, hao hôt, ghi: Nî TK 1381- Tµi s¶n thiÕu chê xö lý Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng. II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú. 1 §Çu kú, kÕ to¸n c¨n cø trÞ gi¸ thùc tÕ hµng ho¸, vËt t− ®ang ®i ®−êng ®· kÕt chuyÓn cuèi kú tr−íc kÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña hµng ho¸, vËt t− ®ang ®i ®−êng ®Çu kú, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng. 2. Cuèi kú, kÕ to¸n c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª x¸c ®Þnh trÞ gi¸ thùc tÕ cña hµng ho¸, vËt t− ®· mua nh−ng ch−a vÒ nhËp kho (Cßn ®ang ®i ®−êng cuèi kú), ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng Cã TK 611 - Mua hµng. 87
- 88. tµi kho¶n 152 nguyªn liÖu, vËt liÖu Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m cña c¸c lo¹i nguyªn liÖu, vËt liÖu trong kho cña doanh nghiÖp. Nguyªn liÖu, vËt liÖu cña doanh nghiÖp lµ nh÷ng ®èi t−îng lao ®éng mua ngoµi hoÆc tù chÕ biÕn dïng cho môc ®Ých s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp. Nguyªn liÖu, vËt liÖu ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n nµy ®−îc ph©n lo¹i nh− sau: - Nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh; - VËt liÖu phô; - Nhiªn liÖu; - Phô tïng thay thÕ; - VËt liÖu vµ thiÕt bÞ x©y dùng c¬ b¶n. 1. Nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh: Lµ nh÷ng lo¹i nguyªn liÖu vµ vËt liÖu khi tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt th× cÊu thµnh thùc thÓ vËt chÊt, thùc thÓ chÝnh cña s¶n phÈm. V× vËy kh¸i niÖm nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh g¾n liÒn víi tõng doanh nghiÖp s¶n xuÊt cô thÓ. Trong c¸c doanh nghiÖp kinh doanh th−¬ng m¹i, dÞch vô... kh«ng ®Æt ra kh¸i niÖm vËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô. Nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh còng bao gåm c¶ nöa thµnh phÈm mua ngoµi víi môc ®Ých tiÕp tôc qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, chÕ t¹o ra thµnh phÈm. 2. VËt liÖu phô: Lµ nh÷ng lo¹i vËt liÖu khi tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kh«ng cÊu thµnh thùc thÓ chÝnh cña s¶n phÈm nh−ng cã thÓ kÕt hîp víi vËt liÖu chÝnh lµm thay ®æi mµu s¾c, mïi vÞ, h×nh d¸ng bªn ngoµi, t¨ng thªm chÊt l−îng cña s¶n phÈm hoÆc t¹o ®iÒu kiÖn cho qu¸ tr×nh chÕ t¹o s¶n phÈm ®−îc thùc hiÖn b×nh th−êng, hoÆc phôc vô cho nhu cÇu c«ng nghÖ, kü thuËt, b¶o qu¶n ®ãng gãi; phôc vô cho qu¸ tr×nh lao ®éng. 3. Nhiªn liÖu: Lµ nh÷ng thø cã t¸c dông cung cÊp nhiÖt l−îng trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kinh doanh t¹o ®iÒu kiÖn cho qu¸ tr×nh chÕ t¹o s¶n phÈm diÔn ra b×nh th−êng. Nhiªn liÖu cã thÓ tån t¹i ë thÓ láng, thÓ r¾n vµ thÓ khÝ. 4. Phô tïng thay thÕ: Lµ nh÷ng vËt t− dïng ®Ó thay thÕ, söa ch÷a m¸y mãc thiÕt bÞ, ph−¬ng tiÖn vËn t¶i, c«ng cô, dông cô s¶n xuÊt... 5. VËt liÖu vµ thiÕt bÞ x©y dùng c¬ b¶n: Lµ nh÷ng lo¹i vËt liÖu vµ thiÕt bÞ ®−îc sö dông cho c«ng viÖc x©y dùng c¬ b¶n. §èi víi thiÕt bÞ x©y dùng c¬ b¶n bao gåm c¶ thiÕt bÞ cÇn l¾p, kh«ng cÇn l¾p, c«ng cô, khÝ cô vµ vËt kÕt cÊu dïng ®Ó l¾p ®Æt vµo c«ng tr×nh x©y dùng c¬ b¶n. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. KÕ to¸n nhËp, xuÊt, tån kho nguyªn liÖu, vËt liÖu trªn tµi kho¶n 152 ph¶i ®−îc thùc hiÖn theo nguyªn t¾c gi¸ gèc quy ®Þnh trong chuÈn mùc sè 02 "Hµng tån kho". Néi 88
- 89. dung gi¸ gèccña nguyªn liÖu, vËt liÖu ®−îc x¸c ®Þnh tuú theo tõng nguån nhËp. 1.1. Gi¸ gèc cña nguyªn liÖu, vËt liÖu mua ngoµi, bao gåm: Gi¸ mua ghi trªn ho¸ ®¬n, thuÕ nhËp khÈu ph¶i nép, thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hµng nhËp khÈu ph¶i nép (nÕu cã), chi phÝ vËn chuyÓn, bèc xÕp, b¶o qu¶n, ph©n lo¹i, b¶o hiÓm,... nguyªn liÖu, vËt liÖu tõ n¬i mua vÒ ®Õn kho cña doanh nghiÖp, c«ng t¸c phÝ cña c¸n bé thu mua, chi phÝ cña bé phËn thu mua ®éc lËp, c¸c chi phÝ kh¸c cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc thu mua nguyªn vËt liÖu vµ sè hao hôt tù nhiªn trong ®Þnh møc (nÕu cã): - Tr−êng hîp doanh nghiÖp mua nguyªn liÖu, vËt liÖu dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× gi¸ trÞ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vµo ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT. ThuÕ GTGT ®Çu vµo khi mua nguyªn liÖu, vËt liÖu vµ thuÕ GTGT ®Çu vµo cña dÞch vô vËn chuyÓn, bèc xÕp, b¶o qu¶n, chi phÝ gia c«ng,... ®−îc khÊu trõ vµ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 133 "ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331). - Tr−êng hîp doanh nghiÖp mua nguyªn liÖu, vËt liÖu dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, hoÆc dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, phóc lîi, dù ¸n th× gi¸ trÞ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vµo ®−îc ph¶n ¸nh theo tæng gi¸ thanh to¸n bao gåm c¶ thuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ (nÕu cã). - §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu mua b»ng ngo¹i tÖ th× ph¶i ®−îc quy ®æi ra ®ång ViÖt Nam theo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp vô ®Ó ghi t¨ng gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp kho. 1.2. Gi¸ gèc cña nguyªn liÖu, vËt liÖu tù chÕ biÕn, bao gåm: Gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu xuÊt chÕ biÕn vµ chi phÝ chÕ biÕn. 1.3. Gi¸ gèc cña nguyªn liÖu, vËt liÖu thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn, bao gåm: Gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu xuÊt thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn, chi phÝ vËn chuyÓn vËt liÖu ®Õn n¬i chÕ biÕn vµ tõ n¬i chÕ biÕn vÒ ®¬n vÞ, tiÒn thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn. 1.4. Gi¸ gèc cña nguyªn liÖu nhËn gãp vèn liªn doanh, cæ phÇn: Lµ gi¸ trÞ ®−îc c¸c bªn tham gia gãp vèn liªn doanh thèng nhÊt ®¸nh gi¸ chÊp thuËn. 2. ViÖc tÝnh trÞ gi¸ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho, ®−îc thùc hiÖn theo mét trong bèn ph−¬ng ph¸p quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÓ to¸n sè 02 “Hµng tån kho”: - Ph−¬ng ph¸p gi¸ ®Ých danh; - Ph−¬ng ph¸p b×nh qu©n gia quyÒn sau mçi lÇn nhËp hoÆc cuèi kú; - Ph−¬ng ph¸p nhËp tr−íc, xuÊt tr−íc; - Ph−¬ng ph¸p nhËp sau, xuÊt tr−íc. Doanh nghiÖp lùa chän ph−¬ng ph¸p tÝnh gi¸ nµo th× ph¶i ®¶m b¶o tÝnh nhÊt qu¸n trong c¶ niªn ®é kÕ to¸n. 3. KÕ to¸n chi tiÕt nguyªn liÖu, vËt liÖu ph¶i thùc hiÖn theo tõng kho, tõng lo¹i, 89
- 90. tõng nhãm, thønguyªn liÖu, vËt liÖu. 4. Tr−êng hîp doanh nghiÖp sö dông gi¸ h¹ch to¸n trong kÕ to¸n chi tiÕt nhËp, xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu, th× cuèi kú kÕ to¸n ph¶i tÝnh HÖ sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ thùc tÕ vµ gi¸ h¹ch to¸n cña nguyªn liÖu, vËt liÖu ®Ó tÝnh gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu xuÊt dïng trong kú theo c«ng thøc: Gi¸ thùc tÕ cña nguyªn Gi¸ thùc tÕ cña nguyªn HÖ sè chªnh lÖch liÖu, vËt liÖu tån kho + liÖu, vËt liÖu nhËp kho gi÷a gi¸ thùc tÕ ®Çu kú trong kú vµ gi¸ h¹ch to¸n = cña nguyªn liÖu, Gi¸ h¹ch to¸n cña Gi¸ h¹ch to¸n cña vËt liÖu (1) nguyªn liÖu, vËt liÖu + nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho ®Çu kú nhËp kho trong kú Gi¸ h¹ch to¸n cña HÖ sè chªnh lÖch gi÷a Gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt gi¸ thùc tÕ vµ gi¸ h¹ch nguyªn liÖu, vËt liÖu = x liÖu xuÊt dïng to¸n cña nguyªn liÖu, xuÊt dïng trong kú trong vËt liÖu (1) kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 152 - nguyªn liÖu, vËt liÖu Bªn Nî: - TrÞ gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp kho do mua ngoµi, tù chÕ, thuª ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn, nhËn gãp vèn hoÆc tõ c¸c nguån kh¸c; - TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa ph¸t hiÖn khi kiÓm kª; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho cuèi kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Bªn Cã: - TrÞ gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu xuÊt kho dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh, ®Ó b¸n, thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn, hoÆc ®−a ®i gãp vèn; - TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu tr¶ l¹i ng−êi b¸n hoÆc ®−îc gi¶m gi¸ hµng mua; - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i nguyªn liÖu, vËt liÖu khi mua ®−îc h−ëng; - TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu hao hôt, mÊt m¸t ph¸t hiÖn khi kiÓm kª; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho ®Çu kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Sè d− bªn Nî: TrÞ gi¸ thùc tÕ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho cuèi kú. 90
- 91. ph−¬ng ph¸p h¹chto¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn. 1. Khi mua nguyªn liÖu, vËt liÖu vÒ nhËp kho ®¬n vÞ, c¨n cø ho¸ ®¬n, phiÕu nhËp kho vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan ph¶n ¸nh gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp kho: - §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vµo dïng ®Ó s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). - §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vµo dïng ®Ó s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc dïng ®Ó s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc phôc vô cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, phóc lîi, dù ¸n, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112, 141, 311, 331, ... (Tæng gi¸ thanh to¸n). 2. Tr−êng hîp mua nguyªn, vËt liÖu ®−îc h−ëng chiÕt khÊu th−¬ng m¹i th× ph¶i ghi gi¶m gi¸ gèc nguyªn liÖu, vËt liÖu ®· mua ®èi víi kho¶n chiÕt khÊu th−¬ng m¹i thùc tÕ ®−îc h−ëng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 331,... Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã). 3. Tr−êng hîp nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vÒ nhËp kho nh−ng ®¬n vÞ ph¸t hiÖn kh«ng ®óng quy c¸ch, phÈm chÊt theo hîp ®ång ký kÕt ph¶i tr¶ l¹i ng−êi b¸n hoÆc ®−îc gi¶m gi¸, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng mua xuÊt kho tr¶ l¹i hoÆc ®−îc gi¶m gi¸, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 331,.... Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã). 4. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ®· nhËn ®−îc ho¸ ®¬n mua hµng nh−ng nguyªn liÖu, vËt liÖu ch−a vÒ nhËp kho ®¬n vÞ th× kÕ to¸n l−u ho¸ ®¬n vµo mét tËp hå s¬ riªng "Hµng mua ®ang ®i ®−êng". 4.1. NÕu trong th¸ng hµng vÒ th× c¨n cø vµo ho¸ ®¬n, phiÕu nhËp kho ®Ó ghi vµo Tµi kho¶n 152 “Nguyªn liÖu, vËt liÖu”. 4.2. NÕu ®Õn cuèi th¸ng nguyªn liÖu, vËt liÖu vÉn ch−a vÒ th× c¨n cø vµo ho¸ ®¬n 91
- 92. (Tr−êng hîp nguyªnliÖu, vËt liÖu dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ), kÕ to¸n ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n; hoÆc Cã c¸c TK 111, 112, 141,... Sang th¸ng sau, khi nguyªn liÖu, vËt liÖu vÒ nhËp kho, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n vµ phiÕu nhËp kho, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng. 5. Khi tr¶ tiÒn cho ng−êi b¸n, nÕu ®−îc h−ëng chiÕt khÊu thanh to¸n, th× kho¶n chiÕt khÊu thanh to¸n thùc tÕ ®−îc h−ëng ®−îc ghi nhËn vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (ChiÕt khÊu thanh to¸n). 6. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu: - NÕu nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu vÒ dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh vµo gi¸ gèc nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu theo gi¸ cã thuÕ nhËp khÈu, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ cã thuÕ nhËp khÈu) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu). §ång thêi ph¶n ¸nh thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶i nép ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312 - ThuÕ GTGT hµng nhËp khÈu) - §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu vÒ ®Ó dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc dïng cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n (kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ gèc nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu theo gi¸ cã thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu), ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ cã thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu) 92
- 93. Cã TK 3331- ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312). - NÕu nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu ph¶i chÞu thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt th× sè thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ph¶i nép ®−îc ph¶n ¸nh vµo gi¸ gèc nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu, ghi: Nî TK 152- Nguyªn liÖu, vËt liÖu (gi¸ cã thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hµng nhËp khÈu) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt. 7. C¸c chi phÝ vÒ thu mua, bèc xÕp, vËn chuyÓn nguyªn liÖu, vËt liÖu tõ n¬i mua vÒ kho doanh nghiÖp, tr−êng hîp nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vÒ dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,... 8. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp kho do thuª ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn: - Khi xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu ®−a ®i gia c«ng, chÕ biÕn, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. - Khi ph¸t sinh chi phÝ thuª ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 131, 141,... - Khi nhËp l¹i kho sè nguyªn liÖu, vËt liÖu thuª ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn xong, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 9. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp kho do tù chÕ: - Khi xuÊt kho nguyªn liÖu, vËt liÖu ®Ó tù chÕ biÕn, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. - Khi nhËp kho nguyªn liÖu, vËt liÖu ®· tù chÕ, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 10. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa ph¸t hiÖn khi kiÓm kª ®· x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n th× c¨n cø nguyªn nh©n thõa ®Ó ghi sæ, nÕu ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn 93
- 94. nh©n th× c¨ncø vµo gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381 - Tµi s¶n thõa chê gi¶i quyÕt). - Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa ph¸t hiÖn trong kiÓm kª, c¨n cø vµo quyÕt ®Þnh xö lý, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381) Cã c¸c tµi kho¶n cã liªn quan. - NÕu x¸c ®Þnh ngay khi kiÓm kª sè nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa lµ cña c¸c ®¬n vÞ kh¸c khi nhËp kho ch−a ghi t¨ng TK 152 th× kh«ng ghi vµo bªn Cã Tµi kho¶n 338(3381) mµ ghi vµo bªn Nî Tµi kho¶n 002 "VËt t−, hµng ho¸ nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng". Khi tr¶ l¹i nguyªn liÖu, vËt liÖu cho ®¬n vÞ kh¸c ghi vµo bªn Cã Tµi kho¶n 002 (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n). 11. Khi xuÊt kho nguyªn liÖu, vËt liÖu sö dông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi : Nî TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. 12. XuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu sö dông cho ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n hoÆc söa ch÷a lín TSC§, ghi: Nî TK 241- X©y dùng c¬ b¶n dë dang Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. 13. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu ®−a ®i gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t: a) Khi xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu ®−a ®i gãp vèn liªn doanh, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh ( Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Theo gi¸ trÞ ghi sæ) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña nguyªn liÖu, vËt liÖu t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh). b) Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®· b¸n thµnh phÈm s¶n xuÊt b»ng nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËn gãp vèn, hoÆc b¸n sè nguyªn liÖu, vËt liÖu ®ã cho bªn thø ba ®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh kÕt chuyÓn phÇn doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thu nhËp kh¸c trong kú, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn 94
- 95. Cã TK 711- Thu nhËp kh¸c. 14. Khi xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu ®−a ®i gãp vèn vµo c«ng ty liªn kÕt, ghi: Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ). 15. §èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu thiÕu hôt ph¸t hiÖn khi kiÓm kª: Mäi tr−êng hîp thiÕu hôt nguyªn liÖu, vËt liÖu trong kho hoÆc t¹i n¬i qu¶n lý, b¶o qu¶n ph¸t hiÖn khi kiÓm kª ph¶i lËp biªn b¶n vµ truy t×m nguyªn nh©n, x¸c ®Þnh ng−êi nhËn lçi. C¨n cø vµo biªn b¶n kiÓm kª vµ quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn ®Ó ghi sæ kÕ to¸n: - NÕu do nhÇm lÉn hoÆc ch−a ghi sæ ph¶i tiÕn hµnh ghi bæ sung hoÆc ®iÒu chØnh l¹i sè liÖu trªn sæ kÕ to¸n; - NÕu gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu hao hôt n»m trong ph¹m vi hao hôt cho phÐp (Hao hôt vËt liÖu trong ®Þnh møc), ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. NÕu sè hao hôt, mÊt m¸t ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n ph¶i chê xö lý, c¨n cø vµo gi¸ trÞ hao hôt, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý, c¨n cø vµo quyÕt ®Þnh, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (Ng−êi ph¹m lçi nép tiÒn båi th−êng) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Ph¶i thu tiÒn båi th−êng cña ng−êi ph¹m lçi) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu trõ vµo tiÒn l−¬ng cña ng−êi ' ph¹m lçi) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn gi¸ trÞ hao hôt, mÊt m¸t nguyªn liÖu, vËt liÖu cßn l¹i ph¶i tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381- Tµi s¶n thiÕu chê xö lý). II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú. 1. §Çu kú, kÕt chuyÓn trÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho ®Çu kú, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. 2. Cuèi kú, c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª x¸c ®Þnh gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho cuèi kú, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 611 - Mua hµng. 95
- 96. tµi kho¶n 153 c«ng cô, dông cô Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m c¸c lo¹i c«ng cô, dông cô cña doanh nghiÖp. C«ng cô, dông cô lµ nh÷ng t− liÖu lao ®éng kh«ng cã ®ñ c¸c tiªu chuÈn vÒ gi¸ trÞ vµ thêi gian sö dông quy ®Þnh ®èi víi TSC§. V× vËy c«ng cô, dông cô ®−îc qu¶n lý vµ h¹ch to¸n nh− nguyªn liÖu, vËt liÖu. Theo quy ®Þnh hiÖn hµnh, nh÷ng t− liÖu lao ®éng sau ®©y nÕu kh«ng ®ñ tiªu chuÈn ghi nhËn TSC§ th× ®−îc ghi nhËn lµ c«ng cô, dông cô: C¸c ®µ gi¸o, v¸n khu«n, c«ng cô, dông cô g¸ l¾p chuyªn dïng cho s¶n xuÊt x©y l¾p; C¸c lo¹i bao b× b¸n kÌm theo hµng ho¸ cã tÝnh tiÒn riªng, nh−ng trong qu¸ tr×nh b¶o qu¶n hµng ho¸ vËn chuyÓn trªn ®−êng vµ dù tr÷ trong kho cã tÝnh gi¸ trÞ hao mßn ®Ó trõ dÇn gi¸ trÞ cña bao b×; - Nh÷ng dông cô, ®å nghÒ b»ng thuû tinh, sµnh, sø; - Ph−¬ng tiÖn qu¶n lý, ®å dïng v¨n phßng; - QuÇn ¸o, giµy dÐp chuyªn dïng ®Ó lµm viÖc,... h¹ch to¸n kÕ to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. KÕ to¸n nhËp, xuÊt, tån kho c«ng cô, dông cô trªn tµi kho¶n 153 ®−îc thùc hiÖn theo gi¸ gèc. Nguyªn t¾c x¸c ®Þnh gi¸ gèc nhËp kho c«ng cô, dông cô ®−îc thùc hiÖn nh− quy ®Þnh ®èi víi nguyªn liÖu, vËt liÖu (Xem gi¶i thÝch ë TK 152). 2. ViÖc tÝnh gi¸ trÞ c«ng cô, dùng cô tån kho còng ®−îc thùc hiÖn theo ômét trong bèn ph−¬ng ph¸p quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 "Hµng tån kho”. 3. KÕ to¸n chi tiÕt c«ng cô, dông cô ph¶i thùc hiÖn theo tõng kho, tõng lo¹i, tõng nhãm, tõng thø c«ng cô, dông cô. 4. C«ng cô, dông cô xuÊt dïng cho s¶n xuÊt, kinh doanh, cho thuª ph¶i ®−îc theo dâi vÒ hiÖn vËt vµ gi¸ trÞ trªn sæ kÕ to¸n chi tiÕt theo n¬i sö dông, theo ®èi t−îng thuª vµ ng−êi chÞu tr¸ch nhiÖm vËt chÊt. §èi víi c«ng cô, dông cô cã gi¸ trÞ lín, quý hiÕm ph¶i cã thÓ thøc b¶o qu¶n ®Æc biÖt. 5. §èi víi c¸c c«ng cô, dông cô cã gi¸ trÞ nhá khi xuÊt dïng cho s¶n xuÊt, kinh doanh ph¶i ghi nhËn toµn bé mét lÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh. 6. Tr−êng hîp xuÊt dïng c«ng cô, dông cô mét lÇn cã gi¸ trÞ lín vµ cã thêi gian sö dông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh d−íi mét n¨m th× gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô xuÊt dïng ®−îc ghi vµo Tµi kho¶n 142 "Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n" vµ ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cho c¸c kú kÕ to¸n th¸ng hoÆc quý trong n¨m. 7. Tr−êng hîp c«ng cô, dông cô xuÊt dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh cã gi¸ trÞ lín 96
- 97. vµ cã thêigian sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh trªn mét n¨m th× gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô xuÊt dïng ®−îc ghi vµo Tµi kho¶n 242 "Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n" vµ ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 153 - c«ng cô, dông cô Bªn Nî: - TrÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô nhËp kho do mua ngoµi, tù chÕ, thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn, nhËn gãp vèn; - TrÞ gi¸ c«ng cô, dông cô cho thuª nhËp l¹i kho; - TrÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô thõa ph¸t hiÖn khi kiÓm kª; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô tån kho cuèi kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Bªn Cã: - TrÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô xuÊt kho sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh, cho thuª hoÆc gãp vèn; - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i khi mua c«ng cô, dông cô ®−îc h−ëng; - TrÞ gi¸ c«ng cô, dông cô tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n hoÆc ®−îc ng−êi b¸n gi¶m gi¸; - TrÞ gi¸ c«ng cô, dông cô thiÕu ph¸t hiÖn trong kiÓm kª; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô tån kho ®Çu kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Sè d− bªn Nî: TrÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô tån kho. Tµi kho¶n 153 - C«ng cô, dông cô, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1531 - C«ng cô, dông cô: Ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng c¸c lo¹i c«ng cô, dông cô. - Tµi kho¶n 1532 - Bao b× lu©n chuyÓn: Ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng c¸c lo¹i bao b× lu©n chuyÓn sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp. Bao b× lu©n chuyÓn lµ c¸c lo¹i bao b× sö dông nhiÒu lÇn, cho nhiÒu chu kú s¶n xuÊt, kinh doanh. TrÞ gi¸ cña bao b× lu©n chuyÓn khi xuÊt dïng ®−îc ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña nhiÒu kú h¹ch to¸n. - Tµi kho¶n 1533 - §å dïng cho thuª: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng c¸c lo¹i c«ng cô, dông cô doanh nghiÖp chuyªn dïng ®Ó cho thuª. 97
- 98. ChØ h¹ch to¸nvµo tµi kho¶n nµy nh÷ng c«ng cô, dông cô doanh nghiÖp mua vµo víi môc ®Ých cho thuª, tr−êng hîp kh«ng ph©n biÖt ®−îc th× h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 1531. Tr−êng hîp cho thuª c«ng cô, dông cô dïng trong s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp th× ngoµi viÖc h¹ch to¸n trªn tµi kho¶n cÊp 1 cßn ph¶i h¹ch to¸n chuyÓn c«ng cô, dông cô trªn tµi kho¶n cÊp 2. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn. 1. Mua c«ng cô, dông cô nhËp kho dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× gi¸ trÞ cña c«ng cô, dông cô ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n, phiÕu nhËp kho vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan, ghi: Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo) (1331) Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). - §èi víi c«ng cô, dông cô mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc diÖn chÞu thuÕ GTGT hoÆc phôc vô cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, phóc lîi, dù ¸n, ghi: Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). 2. Tr−êng hîp c«ng cô, dông cô mua vÒ ®· nhËp kho ®−îc h−ëng chiÕt khÊu th−¬ng m¹i, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 331,...… Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (Sè chiÕt khÊu th−¬ng m¹i ®−îc h−ëng) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331). 3. C«ng cô, dông cô mua vÒ ®−îc ng−êi b¸n gi¶m gi¸ do kh«ng ®óng quy c¸ch, phÈm chÊt theo hîp ®ång, kho¶n ®−îc gi¶m gi¸, ghi: Nî TK 111, 112; hoÆc Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (Sè ®−îc gi¶m gi¸) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã). 98
- 99. 4. Tr¶ l¹ic«ng cô, dông cô ®· mua cho ng−êi b¸n, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (Gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô tr¶ l¹i) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) (ThuÕ GTGT ®Çu vµo cña c«ng cô, dông cô tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n). 5. Ph¶n ¸nh chiÕt khÊu thanh to¸n ®−îc h−ëng (nÕu cã), ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Sè chiÕt khÊu thanh to¸n ®−îc h−ëng). 6. XuÊt c«ng cô, dông cô sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh: 6.1. NÕu gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô kh«ng lín, tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh mét lÇn, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (6273) Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng (6412, 6413) Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6423) Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (1531, 1532). 6.2. NÕu gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô lín, sö dông cho nhiÒu kú s¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc xuÊt dïng bao b× lu©n chuyÓn, ph¶i ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, khi xuÊt kho c«ng cô, dông cô, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (C«ng cô, dông cô cã gi¸ trÞ lín vµ cã thêi gian sö dông d−íi mét n¨m) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (C«ng cô, dông cô cã thêi gian sö dông trªn mét n¨m vµ cã gi¸ trÞ lín) Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (1531, 1532). - Khi ph©n bæ gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô xuÊt dïng cho tõng kú kÕ to¸n, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 7. §èi víi c«ng cô, dông cô cho thuª: Khi xuÊt kho c«ng cô, dông cô cho thuª, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n 99
- 100. Nî TK 242- Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô (1533). Ph©n bæ gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô cho thuª vµo chi phÝ, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. - §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu vÒ cho thuª c«ng cô, dông cô, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). NhËn l¹i c«ng cô, dông cô cho thuª, ghi: Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô (1533). Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (Gi¸ trÞ cßn l¹i ch−a tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh) Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Gi¸ trÞ cßn l¹i ch−a tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh). 8. Khi kiÓm kª ph¸t hiÖn c«ng cô, dông cô thõa, thiÕu, mÊt, h− háng, kÕ to¸n ph¶i c¨n cø vµo nguyªn nh©n hoÆc quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn ®Ó xö lý nh− sau: 8.1. NÕu thõa, thiÕu do nhÇm lÉn hoÆc ch−a ghi sæ ph¶i tiÕn hµnh ghi bæ sung hoÆc ®iÒu chØnh l¹i sè liÖu trªn sæ kÕ to¸n. G8.2. Tr−êng hîp ph¸t hiÖn thiÕu khi kiÓm kª ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vµ ng−êi ph¹m lçi, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý) Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô. Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý: NÕu ng−êi lµm mÊt, háng ph¶i båi th−êng, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Ph¶i thu tiÒn båi th−êng cña ng−êi ph¹m lçi) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn thiÕu hôt, mÊt, h− háng c«ng cô, dông cô cßn l¹i ph¶i tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381). 8.3. Tr−êng hîp ph¸t hiÖn thõa ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n ph¶i chê xö lý, ghi: 100
- 101. Nî TK 153- C«ng cô, dông cô Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381) Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381) Cã c¸c TK liªn quan. II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú 1. §Çu kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña c«ng cô, dông cô tån kho ®Çu kú, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô. 2. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª x¸c ®Þnh trÞ gi¸ c«ng cô, dông cô tån kho cuèi kú, ghi: Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Cã TK 611 - Mua hµng. 101
- 102. tµi kho¶n 154 chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh phôc vô cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm c«ng nghiÖp, x©y l¾p, nu«i, trång, chÕ biÕn s¶n phÈm n«ng, l©m, ng− nghiÖp, dÞch vô ë doanh nghiÖp ¸p dông ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn trong h¹ch to¸n hµng tån kho. ë nh÷ng doanh nghiÖp ¸p dông ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú trong h¹ch to¸n hµng tån kho, Tµi kho¶n 154 chØ ph¶n ¸nh gi¸ trÞ thùc tÕ cña s¶n phÈm, dÞch vô dë dang cuèi kú. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang" ph¶n ¸nh chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh ph¸t sinh trong kú; chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña khèi l−îng s¶n phÈm, dÞch vô hoµn thµnh trong kú; chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang ®Çu kú, cuèi kú cña c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh chÝnh, phô vµ thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn ë c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt (C«ng nghiÖp, x©y l¾p, n«ng nghiÖp, l©m nghiÖp, ng− nghiÖp,...), hoÆc ë c¸c ®¬n vÞ kinh doanh dÞch vô (VËn t¶i, b−u ®iÖn, du lÞch, kh¸ch s¹n,...). Tµi kho¶n 154 còng ph¶n ¸nh chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt, gia c«ng chÕ biÕn, hoÆc cung cÊp dÞch vô cña c¸c doanh nghiÖp th−¬ng m¹i, nÕu cã tæ chøc c¸c lo¹i h×nh ho¹t ®éng nµy. 2. Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh h¹ch to¸n trªn Tµi kho¶n 154 ph¶i ®−îc chi tiÕt theo ®Þa ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ (Ph©n x−ëng, bé phËn s¶n xuÊt, ®éi s¶n xuÊt, c«ng tr−êng,...); theo lo¹i, nhãm s¶n phÈm, hoÆc chi tiÕt, bé phËn s¶n phÈm; theo tõng lo¹i dÞch vô hoÆc theo tõng c«ng ®o¹n dÞch vô. 3. Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh ph¶n ¸nh trªn Tµi kho¶n 154 gåm nh÷ng chi phÝ sau: - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp; - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp; - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (§èi víi ho¹t ®éng x©y l¾p); - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. 4. Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng v−ît trªn møc b×nh th−êng vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng ®−îc tÝnh vµo gi¸ trÞ hµng tån kho mµ ph¶i tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n. 5. Cuèi kú, ph©n bæ vµ kÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh vµo chi phÝ chÕ biÕn cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo møc c«ng suÊt b×nh th−êng (Cã TK 627, Nî TK 154). Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra thÊp h¬n c«ng suÊt b×nh th−êng th× kÕ to¸n ph¶i tÝnh vµ x¸c ®Þnh chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh ph©n bæ vµo chi phÝ chÕ biÕn 102
- 103. cho mçi ®¬nvÞ s¶n phÈm theo møc c«ng suÊt b×nh th−êng. Kho¶n chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ (kh«ng tÝnh vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm) ®−îc ghi nhËn vµo gi¸ vèn hµng b¸n trong kú (Cã TK 627, Nî TK 632). Chi phÝ s¶n xuÊt chung biÕn ®æi ®−îc ph©n bæ hÕt vµo chi phÝ chÕ biÕn cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh. 6. §èi víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt x©y l¾p, Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang" lµ tµi kho¶n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p, víi c¸c kho¶n môc tÝnh gi¸ thµnh: Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp; Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp; Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng; Chi phÝ s¶n xuÊt chung. §èi víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt s¶n phÈm kh¸c, Tµi kho¶n 154 dïng ®Ó ph¶n ¸nh, tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh cña c¸c ph©n x−ëng hoÆc bé phËn s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm. 7. §èi víi doanh nghiÖp s¶n xuÊt c«ng nghiÖp cã ho¹t ®éng thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn, cung cÊp lao vô, dÞch vô ra bªn ngoµi hoÆc phôc vô cho viÖc s¶n xuÊt s¶n phÈm th× nh÷ng chi phÝ cña ho¹t ®éng nµy còng ®−îc tËp hîp vµo Tµi kho¶n 154. 8. Kh«ng h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 154 nh÷ng chi phÝ sau: - Chi phÝ b¸n hµng; - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp; - Chi phÝ tµi chÝnh; - Chi phÝ kh¸c; - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp; - Chi sù nghiÖp, chi dù ¸n; - Chi ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n; - C¸c kho¶n chi ®−îc trang tr¶i b»ng nguån kh¸c. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 154 - chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Bªn Nî: - C¸c chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng, chi phÝ s¶n xuÊt chung ph¸t sinh trong kú liªn quan ®Õn s¶n xuÊt s¶n phÈm vµ chi phÝ thùc hiÖn dÞch vô; - C¸c chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng, chi phÝ s¶n xuÊt chung ph¸t sinh trong kú liªn quan ®Õn gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p c«ng tr×nh hoÆc gi¸ thµnh x©y l¾p theo gi¸ kho¸n néi bé; - KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang cuèi kú (tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Bªn Cã: 103
- 104. - Gi¸ thµnhs¶n xuÊt thùc tÕ cña s¶n phÈm ®· chÕ t¹o xong nhËp kho hoÆc chuyÓn ®i b¸n; - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh bµn giao tõng phÇn, hoÆc toµn bé tiªu thô trong kú; hoÆc bµn giao cho ®¬n vÞ nhËn thÇu chÝnh x©y l¾p (CÊp trªn hoÆc néi bé); hoÆc gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh chê tiªu thô; - Chi phÝ thùc tÕ cña khèi l−îng dÞch vô ®· hoµn thµnh cung cÊp cho kh¸ch hµng; - TrÞ gi¸ phÕ liÖu thu håi, gi¸ trÞ s¶n phÈm háng kh«ng söa ch÷a ®−îc; - TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu, hµng ho¸ gia c«ng xong nhËp l¹i kho; - Ph¶n ¸nh chi phÝ nguyªn vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng v−ît trªn møc b×nh th−êng vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng ®−îc tÝnh vµo trÞ gi¸ hµng tån kho mµ ph¶i tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n. §èi víi ®¬n vÞ s¶n xuÊt theo ®¬n ®Æt hµng, hoÆc ®¬n vÞ cã chu kú s¶n xuÊt s¶n phÈm dµi mµ hµng kú kÕ to¸n ®· kÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh vµo TK 154 ®Õn khi s¶n phÈm hoµn thµnh míi x¸c ®Þnh ®−îc chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ®−îc tÝnh vµo trÞ gi¸ hµng tån kho mµ ph¶i h¹ch to¸n vµo gi¸ vèn hµng b¸n (Cã TK 154, Nî TK 632); - KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang ®Çu kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Sè dù bªn Nî: Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cßn dë dang cuèi kú. ph−¬ng ph¸p vËn dông tµi kho¶n 154 trong mét sè ngµnh chñ yÕu C«ng nghiÖp Tµi kho¶n 154 - "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang" ¸p dông trong ngµnh c«ng nghiÖp dïng ®Ó tËp hîp, tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cña c¸c ph©n x−ëng, hoÆc bé phËn s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm. §èi víi c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt cã thuª ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn, cung cÊp lao vô, dÞch vô cho bªn ngoµi hoÆc phôc vô cho viÖc s¶n xuÊt s¶n phÈm th× chi phÝ cña nh÷ng ho¹t ®éng nµy còng ®−îc tËp hîp vµo Tµi kho¶n 154. h¹ch to¸n tµi kho¶n 154 trong ngµnh c«ng nghiÖp cÇn chó ý 1. ChØ ®−îc ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 154 nh÷ng néi dung chi phÝ sau: - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp cho viÖc s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm, cung cÊp dÞch vô; 104
- 105. - Chi phÝnh©n c«ng trùc tiÕp cho viÖc s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm, cung cÊp dÞch vô; - Chi phÝ s¶n xuÊt chung phôc vô trùc tiÕp cho viÖc s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm vµ cung cÊp dÞch vô. 2. Tµi kho¶n 154 ë c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt c«ng nghiÖp ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo ®Þa ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ (Ph©n x−ëng, bé phËn s¶n xuÊt), theo lo¹i, nhãm s¶n phÈm, s¶n phÈm, hoÆc chi tiÕt bé phËn s¶n phÈm. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu trong ngµnh c«ng nghiÖp I. Tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn. 1. Cuèi kú, kÕ to¸n kÕt chuyÓn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp theo tõng ®èi t−îng tËp hîp chi phÝ, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trªn møc b×nh th−êng) Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp. 2. Cuèi kú, kÕ to¸n kÕt chuyÓn chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp theo tõng ®èi t−îng tËp hîp chi phÝ, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nh©n c«ng trªn møc b×nh th−êng) Cã TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp. 3. Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra cao h¬n hoÆc b»ng c«ng suÊt b×nh th−êng th× cuèi kú, kÕ to¸n thùc hiÖn viÖc tÝnh to¸n, ph©n bæ vµ kÕt chuyÓn toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt chung (chi phÝ s¶n xuÊt chung biÕn ®æi vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh) cho tõng ®èi t−îng tËp hîp chi phÝ, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. 4. Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra thÊp h¬n c«ng suÊt b×nh th−êng th× kÕ to¸n ph¶i tÝnh vµ x¸c ®Þnh chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh ph©n bæ vµo chi phÝ chÕ biÕn cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo møc c«ng suÊt b×nh th−êng. Kho¶n chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ (kh«ng tÝnh vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm sè chªnh lÖch gi÷a tæng sè chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh thùc tÕ ph¸t sinh lín h¬n chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh tÝnh vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm) ®−îc ghi nhËn vµo gi¸ vèn hµng b¸n trong kú, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n 105
- 106. bæ vµo gi¸thµnh s¶n phÈm) Cã TK 627- Chi phÝ s¶n xuÊt chung. 5. TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu xuÊt thuª ngoµi gia c«ng nhËp l¹i kho, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 6. TrÞ gi¸ s¶n phÈm háng kh«ng söa ch÷a ®−îc, ng−êi g©y ra thiÖt h¹i s¶n phÈm háng ph¶i båi th−êng, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 7. §èi víi ®¬n vÞ cã chu kú s¶n xuÊt, kinh doanh dµi mµ trong kú kÕ to¸n ®· kÕt chuyÓn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung sang TK 154, khi x¸c ®Þnh ®−îc chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp v−ît trªn møc b×nh th−êng vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng tÝnh vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm, kÕ to¸n ph¶n ¸nh chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng v−ît trªn møc b×nh th−êng vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ (kh«ng ®−îc tÝnh vµo trÞ gi¸ hµng tån kho) mµ ph¶i tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (Tr−êng hîp ®· kÕt chuyÓn chi phÝ tõ TK 621, 622, 627 sang TK 154). 8. Gi¸ thµnh s¶n phÈm thùc tÕ nhËp kho trong kú, ghi: Nî TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 9. Tr−êng hîp s¶n phÈm s¶n xuÊt xong, kh«ng tiÕn hµnh nhËp kho mµ chuyÓn giao th¼ng cho ng−êi mua hµng (S¶n phÈm ®iÖn, n−íc...), ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. II. Tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú. 1. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª thùc tÕ, x¸c ®Þnh trÞ gi¸ thùc tÕ chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang vµ thùc hiÖn viÖc kÕt chuyÓn, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Cã TK 631 - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt. 2. §Çu kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn chi phÝ thùc tÕ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang, ghi: Nî TK 631 - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt 106
- 107. Cã TK 154- Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. N«ng nghiÖp Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang" ¸p dông trong ngµnh n«ng nghiÖp dïng ®Ó tËp hîp tæng chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm cña c¸c ho¹t ®éng nu«i trång, chÕ biÕn s¶n phÈm hoÆc dÞch vô n«ng nghiÖp. h¹ch to¸n tµi kho¶n 154 trong ngµnh n«ng nghiÖp cÇn chó ý 1. Tµi kho¶n nµy ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo ngµnh kinh doanh n«ng nghiÖp (Trång trät, ch¨n nu«i, chÕ biÕn,...), theo ®Þa ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ (Ph©n x−ëng, ®éi s¶n xuÊt,...), chi tiÕt theo tõng lo¹i c©y con vµ tõng lo¹i s¶n phÈm, tõng s¶n phÈm hoÆc dÞch vô. 2. Gi¸ thµnh s¶n xuÊt thùc tÕ cña s¶n phÈm n«ng nghiÖp ®−îc x¸c ®Þnh vµo cuèi vô thu ho¹ch, hoÆc cuèi n¨m. S¶n phÈm thu ho¹ch n¨m nµo th× tÝnh gi¸ thµnh trong n¨m ®ã nghÜa lµ chi phÝ chi ra trong n¨m nay nh−ng n¨m sau míi thu ho¹ch s¶n phÈm th× n¨m sau míi tÝnh gi¸ thµnh. 3. §èi víi ngµnh trång trät, chi phÝ ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo 3 lo¹i c©y: - C©y ng¾n ngµy (Lóa, khoai, s¾n,...); - C©y trång mét lÇn thu ho¹ch nhiÒu lÇn (Døa, chuèi,...); - C©y l©u n¨m (ChÌ, cµ phª, cao su, hå tiªu, c©y ¨n qu¶,...). §èi víi c¸c lo¹i c©y trång 2, 3 vô trong mét n¨m, hoÆc trång n¨m nay, n¨m sau míi thu ho¹ch, hoÆc lo¹i c©y võa cã diÖn tÝch trång míi, võa cã diÖn tÝch ch¨m sãc thu ho¹ch trong cïng mét n¨m,... th× ph¶i c¨n cø vµo t×nh h×nh thùc tÕ ®Ó ghi chÐp, ph¶n ¸nh râ rµng chi phÝ cña vô nµy víi vô kh¸c, cña diÖn tÝch nµy víi diÖn tÝch kh¸c, cña n¨m tr−íc víi n¨m nay vµ n¨m sau,... 4. Kh«ng ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy chi phÝ khai hoang, trång míi vµ ch¨m sãc c©y l©u n¨m ®ang trong thêi kú XDCB, chi phÝ b¸n hµng, chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp, chi phÝ ho¹t ®éng tµi chÝnh, chi phÝ kh¸c. 5. VÒ nguyªn t¾c, chi phÝ s¶n xuÊt ngµnh trång trät ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt vµo bªn Nî Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang" theo tõng ®èi t−îng tËp hîp chi phÝ. §èi víi mét sè lo¹i chi phÝ cã liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi t−îng h¹ch to¸n, hoÆc liªn quan ®Õn nhiÒu vô, nhiÒu thêi kú th× ph¶i ph¶n ¸nh trªn c¸c tµi kho¶n riªng, sau ®ã ph©n bæ vµo gi¸ thµnh cña c¸c lo¹i s¶n phÈm liªn quan nh−: Chi phÝ t−íi tiªu n−íc, chi phÝ chuÈn bÞ ®Êt vµ trång míi n¨m ®Çu cña nh÷ng c©y trång mét lÇn, thu ho¹ch nhiÒu lÇn (Chi phÝ nµy kh«ng thuéc vèn ®Çu t− XDCB),... 6. Trªn cïng mét diÖn tÝch canh t¸c, nÕu trång xen tõ hai lo¹i c©y n«ng nghiÖp ng¾n ngµy trë lªn th× nh÷ng chi phÝ ph¸t sinh cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn lo¹i c©y nµo th× tËp hîp riªng cho lo¹i c©y ®ã (nh−: H¹t gièng, chi phÝ gieo trång, thu ho¹ch,...), chi phÝ ph¸t sinh chung cho nhiÒu lo¹i c©y (Chi phÝ cµy bõa, t−íi tiªu n−íc,...) th× ®−îc tËp hîp riªng vµ ph©n 107
- 108. bæ cho tõnglo¹i c©y theo diÖn tÝch gieo trång, hoÆc theo mét tiªu thøc phï hîp. 7. §èi víi c©y l©u n¨m, qu¸ tr×nh tõ khi lµm ®Êt, gieo trång, ch¨m sãc ®Õn khi b¾t ®Çu cã s¶n phÈm (thu, bãi) th× ®−îc h¹ch to¸n nh− qu¸ tr×nh ®Çu t− XDCB ®Ó h×nh thµnh nªn TSC§) ®−îc tËp hîp chi phÝ ë TK 241 "XDCB dë dang". Chi phÝ cho v−ên c©y l©u n¨m trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kinh doanh bao gåm c¸c chi phÝ cho kh©u ch¨m sãc, kh©u thu ho¹ch. 8. Khi h¹ch to¸n chi phÝ ngµnh ch¨n nu«i trªn Tµi kho¶n 154 cÇn chó ý mét sè ®iÓm sau: - H¹ch to¸n chi phÝ ch¨n nu«i ph¶i chi tiÕt cho tõng lo¹i ho¹t ®éng ch¨n nu«i (nh− ch¨n nu«i tr©u bß, ch¨n nu«i lîn,...), theo tõng nhãm hoÆc tõng lo¹i gia sóc, gia cÇm; - Sóc vËt, con cña ®µn sóc vËt c¬ b¶n hay nu«i bÐo ®Î ra sau khi t¸ch mÑ ®−îc më sæ chi tiÕt theo dâi riªng theo gi¸ thµnh thùc tÕ; - §èi víi sóc vËt c¬ b¶n khi ®µo th¶i chuyÓn thµnh sóc vËt nu«i lín, nu«i bÐo ®−îc h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 154 theo gi¸ trÞ cßn l¹i cña sóc vËt c¬ b¶n; - §èi t−îng tÝnh gi¸ thµnh trong ngµnh ch¨n nu«i lµ: 1 kg s÷a t−¬i, 1 con bß con tiªu chuÈn, gi¸ thµnh 1 kg thÞt t¨ng, gi¸ thµnh 1 kg thÞt h¬i, gi¸ thµnh 1 ngµy/con ch¨n nu«i,... 9. PhÇn chi phÝ nguyªn vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp v−ît trªn møc b×nh th−êng, chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng ®−îc tÝnh vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm mµ ®−îc h¹ch to¸n vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu trong ngµnh n«ng nghiÖp I. Tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn. 1. Cuèi kú, kÕ to¸n tÝnh vµ kÕt chuyÓn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp theo ®èi t−îng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trªn møc b×nh th−êng) Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp. 2. Cuèi kú, kÕ to¸n tÝnh vµ kÕt chuyÓn chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp theo tõng ®èi t−îng tËp hîp chi phÝ, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nh©n c«ng trªn møc b×nh th−êng) Cã TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp. 108
- 109. 3. Cuèi kú,kÕ to¸n thùc hiÖn viÖc tÝnh to¸n, ph©n bæ vµ kÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung cho tõng ®èi t−îng tËp hîp chi phÝ, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm) Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. 4. TrÞ gi¸ s¶n phÈm phô thu håi (Nh−: Ph©n sóc vËt, r¬m, r¹,...), ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 5. TrÞ gi¸ phÕ liÖu thu håi, nguyªn liÖu, vËt liÖu xuÊt thuª ngoµi gia c«ng xong nhËp l¹i kho, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 6. TrÞ gi¸ sóc vËt con vµ sóc vËt nu«i bÐo chuyÓn sang sóc vËt lµm viÖc, hoÆc sóc vËt sinh s¶n, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (2116) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 7. Gi¸ thµnh s¶n xuÊt thùc tÕ s¶n phÈm s¶n xuÊt xong nhËp kho hoÆc tiªu thô ngay, ghi: . Nî TK 155 - Thµnh phÈm Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. II. Tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n mét sè ho¹t ®éng kinh tÕ chñ yÕu ë Tµi kho¶n 154 trong ngµnh N«ng nghiÖp t−¬ng tù nh− ®èi víi ngµnh C«ng nghiÖp. Kinh doanh dÞch vô Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang" ¸p dông trong c¸c ®¬n vÞ kinh doanh dÞch vô nh−: Giao th«ng vËn t¶i, b−u ®iÖn, du lÞch, dÞch vô,... Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó tËp hîp tæng chi phÝ (Nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ s¶n xuÊt chung) vµ tÝnh gi¸ thµnh cña khèi l−îng dÞch vô ®· thùc hiÖn. h¹ch to¸n tµi kho¶n 154 trong ngµnh kinh doanh dÞch vô cÇn chó ý 109
- 110. 1. §èi víingµnh giao th«ng vËn t¶i, tµi kho¶n nµy dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh vÒ vËn t¶i ®−êng bé (« t«, tµu ®iÖn, vËn t¶i b»ng ph−¬ng tiÖn th« s¬ kh¸c...) vËn t¶i ®−êng s¾t, ®−êng thuû, ®−êng hµng kh«ng, vËn t¶i ®−êng èng,... Tµi kho¶n 154 ¸p dông cho ngµnh giao th«ng vËn t¶i ph¶i ®−îc më chi tiÕt cho tõng lo¹i ho¹t ®éng (VËn t¶i hµnh kh¸ch, vËn t¶i hµng ho¸,...) theo tõng ®¬n vÞ hoÆc bé phËn kinh doanh dÞch vô. Trong qu¸ tr×nh vËn t¶i, s¨m lèp bÞ hao mßn víi møc ®é nhanh h¬n møc khÊu hao ®Çu xe nªn th−êng ph¶i thay thÕ nhiÒu lÇn nh−ng gi¸ trÞ s¨m lèp thay thÕ kh«ng tÝnh vµo gi¸ thµnh vËn t¶i ngay mét lóc khi xuÊt dïng thay thÕ, mµ ph¶i chuyÓn dÇn tõng th¸ng. V× vËy, hµng th¸ng c¸c ®¬n vÞ vËn t¶i «t« ®−îc trÝch tr−íc chi phÝ s¨m lèp vµo gi¸ thµnh vËn t¶i (Chi phÝ ph¶i tr¶) theo quy ®Þnh cña chÕ ®é tµi chÝnh hiÖn hµnh. 2. PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp v−ît trªn møc b×nh th−êng vµ phÇn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng ®−îc tÝnh vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm mµ ®−îc h¹ch to¸n vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n. 3. §èi víi ho¹t ®éng kinh doanh du lÞch, tµi kho¶n nµy ®−îc më chi tiÕt theo tõng lo¹i ho¹t ®éng nh−: H−íng dÉn du lÞch, kinh doanh kh¸ch s¹n, kinh doanh vËn t¶i du lÞch,... 4. Trong ho¹t ®éng kinh doanh kh¸ch s¹n, Tµi kho¶n 154 ph¶i më chi tiÕt theo tõng lo¹i dÞch vô nh−: Ho¹t ®éng ¨n, uèng, dÞch vô buång nghØ, dÞch vô vui ch¬i gi¶i trÝ, phôc vô kh¸c (GiÆt, lµ, c¾t tãc, ®iÖn tÝn, thÓ thao,...). Ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n mét sè ho¹t ®éng kinh tÕ chñ yÕu ë Tµi kho¶n 154 ë c¸c ®¬n vÞ thuéc ngµnh kinh doanh dÞch vô t−¬ng tù nh− ®èi víi ngµnh c«ng nghiÖp. Ngoµi ra cÇn chó ý: NghiÖp vô kÕt chuyÓn gi¸ thµnh thùc tÕ cña khèi l−îng dÞch vô ®· hoµn thµnh vµ ®· chuyÓn giao cho ng−êi mua vµ ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. X©y l¾p §èi víi ho¹t ®éng kinh doanh x©y l¾p quy ®Þnh chØ ¸p dông ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn, kh«ng ¸p dông ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú nªn Tµi kho¶n 154 dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, phôc vô cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm x©y l¾p c«ng nghiÖp, dÞch vô cña doanh nghiÖp x©y l¾p. PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp v−ît trªn møc b×nh th−êng vµ phÇn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng ®−îc tÝnh vµo gi¸ thµnh c«ng tr×nh x©y l¾p mµ ®−îc h¹ch to¸n vµo gi¸ vèn hµng b¸n cña kú kÕ to¸n. Tµi kho¶n nµy trong ngµnh X©y l¾p cã 4 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1541 - X©y l¾p: Dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ, tÝnh gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n 110
- 111. phÈm x©y l¾pvµ ph¶n ¸nh gi¸ trÞ s¶n phÈm x©y l¾p dë dang cuèi kú; - Tµi kho¶n 1542 - S¶n phÈm kh¸c: Dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ, tÝnh gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm kh¸c vµ ph¶n ¸nh gi¸ trÞ s¶n phÈm kh¸c dë dang cuèi kú (Thµnh phÈm, cÊu kiÖn x©y l¾p,...); - Tµi kho¶n 1543 - DÞch vô: Dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ, tÝnh gi¸ thµnh dÞch vô vµ ph¶n ¸nh chi phÝ dÞch vô dë dang cuèi kú; - Tµi kho¶n 1544 - Chi phÝ b¶o hµnh x©y l¾p: Dïng ®Ó tËp hîp chi phÝ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y dùng, l¾p ®Æt thùc tÕ ph¸t sinh trong kú vµ gi¸ trÞ c«ng tr×nh b¶o hµnh x©y l¾p cßn dë dang cuèi kú. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu trong ngµnh x©y l¾p I. Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm l©y l¾p (kÓ c¶ ë ®¬n vÞ nhËn kho¸n néi bé vÒ s¶n phÈm x©y l¾p cã tæ chøc kÕ to¸n riªng) ViÖc tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt, tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p ph¶i theo tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh vµ theo kho¶n môc gi¸ thµnh quy ®Þnh trong gi¸ trÞ dù to¸n x©y l¾p, gåm: - Chi phÝ vËt liÖu; - Chi phÝ nh©n c«ng; - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng; - ChÝ phÝ chung. Riªng chi phÝ chung ®−îc tËp hîp bªn Nî Tµi kho¶n 1541 "X©y l¾p" : ChØ bao gåm chi phÝ chung ph¸t sinh ë ®éi nhËn thÇu hoÆc c«ng tr−êng x©y l¾p. Cßn chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp x©y l¾p lµ mét bé phËn cña chi phÝ chung) ®−îc tËp hîp bªn Nî Tµi kho¶n 642 "Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp". Chi phÝ nµy sÏ ®−îc kÕt chuyÓn vµo bªn Nî Tµi kho¶n 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh" tham gia vµo gi¸ thµnh toµn bé s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh vµ b¸n ra trong kú. 1. Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n tËp hîp chi phÝ x©y l¾p (bªn Nî Tµi kho¶n 1541 “X©y l¾p”): 1. 1. H¹ch to¸n kho¶n môc nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp: Kho¶n môc chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp bao gåm: Gi¸ trÞ thùc tÕ cña vËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô, c¸c cÊu kiÖn hoÆc c¸c bé phËn rêi, vËt liÖu lu©n chuyÓn tham gia cÊu thµnh thùc thÓ s¶n phÈm x©y, l¾p hoÆc gióp cho viÖc thùc hiÖn vµ hoµn thµnh khèi l−îng x©y, l¾p (Kh«ng kÓ vËt liÖu phô cho m¸y mãc, ph−¬ng tiÖn thi c«ng vµ nh÷ng vËt liÖu tÝnh trong chi phÝ chung). Nguyªn t¾c h¹ch to¸n kho¶n môc nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp: Nguyªn liÖu, vËt 111
- 112. liÖu sö dôngcho x©y dùng h¹ng môc c«ng tr×nh nµo ph¶i tÝnh trùc tiÕp cho s¶n phÈm h¹ng môc c«ng tr×nh ®ã trªn c¬ së chøng tõ gèc theo sè l−îng thùc tÕ ®· sö dông vµ theo gi¸ thùc tÕ xuÊt kho (Gi¸ b×nh qu©n gia quyÒn; Gi¸ nhËp tr−íc, xuÊt tr−íc,...) Cuèi kú h¹ch to¸n hoÆc khi c«ng tr×nh hoµn thµnh, tiÕn hµnh kiÓm kª sè vËt liÖu cßn l¹i t¹i n¬i s¶n xuÊt (nÕu cã) ®Ó ghi gi¶m trõ chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp xuÊt sö dông cho c«ng tr×nh. Trong ®iÒu kiÖn thùc tÕ s¶n xuÊt x©y l¾p kh«ng cho phÐp tÝnh chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp cho tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh th× ®¬n vÞ cã thÓ ¸p dông ph−¬ng ph¸p ph©n bæ vËt liÖu cho ®èi t−îng sö dông theo tiªu thøc hîp lý (Tû lÖ víi ®Þnh møc tiªu hao nguyªn liÖu, vËt liÖu,...). C¨n cø vµo B¶ng ph©n bæ vËt liÖu cho tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (Kho¶n môc: Chi phÝ vËt liÖu) (1541) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp v−ît trªn møc b×nh th−êng) Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp. 1.2. H¹ch to¸n kho¶n môc chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp: H¹ch to¸n t−¬ng tù nh− ngµnh c«ng nghiÖp 1.3. H¹ch to¸n kho¶n môc chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng: Kho¶n môc chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng bao gåm: Chi phÝ cho c¸c m¸y thi c«ng nh»m thùc hiÖn khèi l−îng c«ng t¸c x©y l¾p b»ng m¸y. M¸y mãc thi c«ng lµ lo¹i m¸y trùc tiÕp phôc vô x©y l¾p c«ng tr×nh. §ã lµ nh÷ng m¸y mãc chuyÓn ®éng b»ng ®éng c¬ h¬i n−íc, diezen, x¨ng, ®iÖn,... (KÓ c¶ lo¹i m¸y phôc vô x©y, l¾p). Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng bao gåm: Chi phÝ th−êng xuyªn vµ chi phÝ t¹m thêi. Chi phÝ th−êng xuyªn cho ho¹t ®éng cña m¸y thi c«ng, gåm: Chi phÝ nh©n c«ng ®iÒu khiÓn m¸y, phôc vô m¸y,...; Chi phÝ vËt liÖu; Chi phÝ c«ng cô, dông cô; Chi phÝ khÊu hao TSC§; Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi (Chi phÝ söa ch÷a nhá, ®iÖn, n−íc, b¶o hiÓm xe, m¸y,...); Chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn. Chi phÝ t¹m thêi cho ho¹t ®éng cña m¸y thi c«ng, gåm: Chi phÝ söa ch÷a lín m¸y thi c«ng (®¹i tu, trung tu,...) kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn ghi t¨ng nguyªn gi¸ m¸y thi c«ng; Chi phÝ c«ng tr×nh t¹m thêi cho m¸y thi c«ng (lÒu, l¸n, bÖ, ®−êng ray ch¹y m¸y,...). Chi phÝ t¹m thêi cña m¸y cã thÓ ph¸t sinh tr−íc (§−îc h¹ch to¸n vµo bªn Nî Tµi kho¶n 142, hoÆc TK 242) sau ®ã sÏ ph©n bæ dÇn vµo Nî Tµi kho¶n 623 "Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng"; HoÆc ph¸t sinh sau, nh−ng ph¶i tÝnh tr−íc vµo chi phÝ s¶n xuÊt x©y l¾p trong kú (Do liªn quan tíi viÖc sö dông thùc tÕ m¸y mãc thi c«ng trong kú). Tr−êng hîp nµy ph¶i tiÕn hµnh trÝch tr−íc chi phÝ, ghi Cã Tµi kho¶n 335 "Chi phÝ ph¶i tr¶", Nî Tµi kho¶n 623 "Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng". ViÖc tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh vÒ chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng ph¶i ®−îc h¹ch to¸n riªng biÖt theo tõng m¸y thi c«ng (Xem h−íng dÉn ë phÇn Tµi kho¶n 623 "Chi 112
- 113. phÝ sö dôngm¸y thi c«ng"). - C¨n cø vµo B¶ng ph©n bæ chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (Chi phÝ thùc tÕ ca m¸y) tÝnh cho tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (Kho¶n môc chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng v−ît trªn møc b×nh th−êng) Cã TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng. 1.4. H¹ch to¸n kho¶n môc chi phÝ s¶n xuÊt chung: - Chi phÝ s¶n xuÊt chung ph¶n ¸nh chi phÝ s¶n xuÊt cña ®éi, c«ng tr−êng x©y dùng gåm: L−¬ng nh©n viªn qu¶n lý ph©n x−ëng, tæ, ®éi x©y dùng; Kho¶n trÝch b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn ®−îc tÝnh theo tØ lÖ quy ®Þnh trªn tiÒn l−¬ng ph¶i tr¶ c«ng nh©n trùc tiÕp x©y l¾p, nh©n viªn sö dông m¸y thi c«ng vµ nh©n viªn qu¶n lý ph©n x−ëng, tæ, ®éi; KhÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh dïng chung cho ho¹t ®éng cña ®éi vµ nh÷ng chi phÝ kh¸c liªn quan ®Õn ho¹t ®éng cña ®éi,... Khi c¸c chi phÝ nµy ph¸t sinh trong kú, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã c¸c TK 334, 338, 152, 153, 142, 214, 335, 111, 112,... - Khi x¸c ®Þnh sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶. - Khi ph¸t sinh chi phÝ söa ch÷a vµ b¶o hµnh c«ng tr×nh, nh− chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng, chi phØ s¶n xuÊt chung, kÕ to¸n ph¶n ¸nh vµo c¸c Tµi kho¶n chi phÝ cã liªn quan, ghi: Nî TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp Nî TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã c¸c TK 112, 152, 153, 214, 331, 334, 338,... - Cuèi kú, kÕt chuyÓn chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh trong kú vÒ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng, chi phÝ s¶n xuÊt chung liªn quan ®Õn ho¹t ®éng söa ch÷a vµ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p ®Ó tæng hîp chi phÝ söa ch÷a vµ b¶o hµnh vµ tÝnh gi¸ thµnh b¶o hµnh, ghi: 113
- 114. Nî TK 154- Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp Cã TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp Cã TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. - Khi c«ng viÖc söa ch÷a b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p hoµn thµnh bµn giao cho kh¸ch hµng, ghi: Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶ Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. - HÕt thêi h¹n b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p, nÕu c«ng tr×nh kh«ng ph¶i b¶o hµnh hoÆc sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p lín h¬n chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh th× sè chªnh lÖch ph¶i hoµn nhËp, ghi: Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶ Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. - Cuèi kú h¹ch to¸n, c¨n cø vµo B¶ng ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt chung ®Ó ph©n bæ vµ kÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung cho c¸c c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh cã liªn quan (Tû lÖ víi chi phÝ nh©n c«ng), ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ kh«ng tÝnh vµo gi¸ thµnh c«ng tr×nh x©y l¾p) Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. 2. Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n vµ kÕt chuyÓn chi phÝ x©y l¾p (bªn Cã TK 1541 “ X©y l¾p”): 2.1. C¸c chi phÝ cña hîp ®ång kh«ng thÓ thu håi (VÝ dô: Kh«ng ®ñ tÝnh thùc thi vÒ mÆt ph¸p lý nh− cã sù nghi ngê vÒ hiÖu lùc cña nã, hoÆc hîp ®ång mµ kh¸ch hµng kh«ng thÓ thùc thi nghÜa vô cña m×nh... ) ph¶i ®−îc ghi nhËn ngay lµ chi phÝ trong kú, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 2.2. Chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn tõng hîp ®ång cã thÓ ®−îc gi¶m nÕu cã c¸c kho¶n thu kh¸c kh«ng bao gåm trong doanh thu cña hîp ®ång. VÝ dô: C¸c kho¶n thu tõ viÖc b¸n nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa vµ thanh lý m¸y mãc, thiÕt bÞ thi c«ng khi kÕt thóc hîp ®ång x©y dùng: a) NhËp kho nguyªn liÖu, vËt liÖu thõa khi kÕt thóc hîp ®ång x©y dùng, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Theo gi¸ gèc) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 114
- 115. b) PhÕ liÖuthu håi nhËp kho, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Theo gi¸ cã thÓ thu håi) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. c) Tr−êng hîp vËt liÖu thõa vµ phÕ liÖu thu håi kh«ng qua nhËp kho mµ b¸n ngay, kÕ to¸n ph¶n ¸nh c¸c kho¶n thu b¸n vËt liÖu thõa vµ phÕ liÖu, ghi gi¶m chi phÝ: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT). d) KÕ to¸n thanh lý m¸y mãc, thiÕt bÞ thi c«ng chuyªn dïng cho mét hîp ®ång x©y dùng vµ TSC§ nµy ®· trÝch khÊu hao ®ñ theo nguyªn gi¸ khi kÕt thóc hîp ®ång x©y dùng: + Ph¶n ¸nh sè thu vÒ thanh lý m¸y mãc, thiÕt bÞ thi c«ng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT). + Ph¶n ¸nh chi phÝ thanh lý m¸y mãc, thiÕt bÞ (nÕu cã), ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (33311) Cã c¸c TK 111, 112,... + Ghi gi¶m TSC§ ®· khÊu hao hÕt lµ m¸y mãc, thiÕt bÞ thi c«ng chuyªn dïng ®· thanh lý, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh. 2.3. Cuèi kú h¹ch to¸n, c¨n cø vµo gi¸ thµnh s¶n xuÊt s¶n phÈm x©y l¾p thùc tÕ hoµn thµnh ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n (Bµn giao tõng phÇn hoÆc.toµn bé cho Ban qu¶n lý c«ng tr×nh - bªn A); hoÆc bµn giao cho ®¬n vÞ nhËn thÇu chÝnh néi bé: a) Tr−êng hîp bµn giao cho Bªn A (KÓ c¶ bµn giao khèi l−îng x©y l¾p hoµn thµnh theo hîp ®ång kho¸n néi bé, cho ®¬n vÞ nhËn kho¸n cã tæ chøc kÕ to¸n riªng), ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 154 - ChÝ phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (1541). b) Tr−êng hîp s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh chê b¸n (X©y dùng nhµ ®Ó b¸n,...) hoÆc s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh nh−ng ch−a bµn giao, c¨n cø vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh chê b¸n, ghi: 115
- 116. Nî TK 155- Thµnh phÈm Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (1541). c) Tr−êng hîp bµn giao s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh cho ®¬n vÞ nhËn thÇu chÝnh x©y l¾p (CÊp trªn, ®¬n vÞ néi bé - do thùc hiÖn hîp ®ång kho¸n x©y l¾p néi bé, ®¬n vÞ nhËn kho¸n cã tæ chøc kÕ to¸n riªng nh−ng chØ h¹ch to¸n ®Õn gi¸ thµnh s¶n xuÊt x©y l¾p), ghi: Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé (3362) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (1541). II. Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh ®èi víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt s¶n phÈm c«ng nghiÖp vµ dÞch vô trong doanh nghiÖp x©y l¾p thùc hiÖn nh− quy ®Þnh cho ngµnh c«ng nghiÖp. 116
- 117. tµi kho¶n 155 thµnh phÈm Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng cña c¸c lo¹i thµnh phÈm cña doanh nghiÖp. Thµnh phÈm lµ nh÷ng s¶n phÈm ®· kÕt thóc qu¸ tr×nh chÕ biÕn do c¸c bé phËn s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp s¶n xuÊt hoÆc thuª ngoµi gia c«ng xong ®· ®−îc kiÓm nghiÖm phï hîp víi tiªu chuÈn kü thuËt vµ nhËp kho. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1 KÕ to¸n nhËp, xuÊt, tån kho thµnh phÈm trªn Tµi kho¶n 155 ®−îc thùc hiÖn theo nguyªn t¾c gi¸ gèc quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 " Hµng tån kho". 2. Thµnh phÈm do c¸c bé phËn s¶n xuÊt chÝnh vµ s¶n xuÊt phô cña ®¬n vÞ s¶n xuÊt ra ph¶i ®−îc ®¸nh gi¸ theo gi¸ thµnh s¶n xuÊt (gi¸ gèc), bao gåm: Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ s¶n xuÊt chung vµ nh÷ng chi phÝ cã liªn quan trùc tiÕp kh¸c ®Õn viÖc s¶n xuÊt s¶n phÈm. + §èi víi chi phÝ s¶n xuÊt chung biÕn ®æi ®−îc ph©n bæ hÕt vµo chi phÝ chÕ biÕn cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh trong kú. + §èi víi chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh ®−îc ph©n bæ vµo chi phÝ chÕ biÕn cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm dùa trªn c«ng suÊt b×nh th−êng cña m¸y mãc thiÕt bÞ s¶n xuÊt. C«ng suÊt b×nh th−êng lµ sè l−îng s¶n phÈm ®¹t ®−îc ë møc trung b×nh trong c¸c ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt b×nh th−êng. + Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra cao h¬n c«ng suÊt b×nh th−êng th× chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh ®−îc ph©n bæ cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh. + Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra thÊp h¬n møc c«ng suÊt b×nh th−êng th× chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh chØ ®−îc ph©n bæ vµo chi phÝ chÕ biÕn cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo møc c«ng suÊt b×nh th−êng. Kho¶n chi phÝ s¶n xuÊt chung kh«ng ph©n bæ ®−îc ghi nhËn lµ chi phÝ ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh (Ghi nhËn vµo gi¸ vèn hµng b¸n) trong kú. 3. Kh«ng ®−îc tÝnh vµo gi¸ gèc thµnh phÈm c¸c chi phÝ sau: a) Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng vµ c¸c chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh kh¸c ph¸t sinh trªn møc b×nh th−êng; b) Chi phÝ b¶o qu¶n hµng tån kho trõ c¸c kho¶n chi phÝ b¶o qu¶n hµng tån kho cÇn thiÕt cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt tiÕp theo vµ chi phÝ b¶o qu¶n quy ®Þnh ë ®o¹n 06 cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02- Hµng tån kho; c) Chi phÝ b¸n hµng; d) Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp. 117
- 118. 4. Thµnh phÈmthuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn ®−îc ®¸nh gi¸ theo gi¸ thµnh thùc tÕ gia c«ng chÕ biÕn bao gåm: Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp, chi phÝ thuª gia c«ng vµ c¸c chi phÝ kh¸c cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn qu¸ tr×nh gia c«ng. 5. ViÖc tÝnh gi¸ trÞ thµnh phÈm tån kho ®−îc thùc hiÖn theo mét trong bèn ph−¬ng ph¸p quy ®Þnh trong chuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 " Hµng tån kho". 6. Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn, nÕu kÕ to¸n chi tiÕt nhËp, xuÊt kho thµnh phÈm hµng ngµy ®−îc ghi sæ theo gi¸ h¹ch to¸n (Cã thÓ lµ gi¸ thµnh kÕ ho¹ch hoÆc gi¸ nhËp kho thèng nhÊt quy ®Þnh). Cuèi th¸ng, kÕ to¸n ph¶i tÝnh gi¸ thµnh thùc tÕ cña thµnh phÈm nhËp kho vµ x¸c ®Þnh hÖ sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ thµnh thùc tÕ vµ gi¸ h¹ch to¸n cña thµnh phÈm (TÝnh c¶ sè chªnh lÖch cña thµnh phÈm ®Çu kú) lµm c¬ së x¸c ®Þnh gi¸ thµnh thùc tÕ cña thµnh phÈm nhËp, xuÊt kho trong kú (Sö dông c«ng thøc tÝnh ®· nªu ë phÇn gi¶i thÝch Tµi kho¶n 152 “Nguyªn liÖu, vËt liÖu”). 7. KÕ to¸n chi tiÕt thµnh phÈm ph¶i thùc hiÖn theo tõng kho, tõng lo¹i, nhãm, thø thµnh phÈm. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 155 - thµnh phÈm Bªn Nî: - TrÞ gi¸ cña thµnh phÈm nhËp kho; - TrÞ gi¸ cña thµnh phÈm thõa khi kiÓm kª; - KÕt chuyÓn gi¸ trÞ cña thµnh phÈm tån kho cuèi kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Bªn Cã: - TrÞ gi¸ thùc tÕ cña thµnh phÈm xuÊt kho; - TrÞ gi¸ cña thµnh phÈm thiÕu hôt khi kiÓm kª; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ cña thµnh phÈm tån kho ®Çu kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Sè d− bªn N¬: TrÞ gi¸ thùc tÕ cña thµnh phÈm tån kho cuèi kú. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn. 118
- 119. 1. NhËp khothµnh phÈm do ®¬n vÞ s¶n xuÊt ra hoÆc thuª ngoµi gia c«ng, ghi: Nî TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 2. XuÊt kho thµnh phÈm ®Ó b¸n cho kh¸ch hµng, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña thµnh phÈm xuÊt b¸n, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm. 3. XuÊt kho thµnh phÈm göi ®i b¸n, xuÊt kho cho c¸c c¬ së nhËn b¸n hµng ®¹i lý, ký göi hoÆc xuÊt kho cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc (Tr−êng hîp sö dông phiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé), ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm. 4. Khi ng−êi mua tr¶ l¹i sè thµnh phÈm ®· b¸n: Tr−êng hîp thµnh phÈm ®· b¸n bÞ tr¶ l¹i thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i). §ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña thµnh phÈm ®· b¸n nhËp l¹i kho, ghi: Nî TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n. 5. XuÊt thµnh phÈm tiªu dïng néi bé cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh: Tr−êng hîp xuÊt kho thµnh phÈm thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®Ó sö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ: + Khi xuÊt kho thµnh phÈm, ghi: Nî TK 632- Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm. + Ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng néi bé cña thµnh phÈm xuÊt kho tiªu dïng néi bé vµ thuÕ GTGT ®Çu ra, ghi: Nî TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang 119
- 120. Cã TK 512- Doanh thu b¸n hµng néi bé (Theo chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm). 6. XuÊt kho thµnh phÈm ®−a ®i gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t: a) Khi xuÊt kho thµnh phÈm ®−a ®i gãp vèn liªn doanh, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña thµnh phÈm) Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña thµnh phÈm t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn( Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña thµnh phÈm t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh). b) Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®· b¸n sè thµnh phÈm nhËn gãp vèn cho bªn thø ba ®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh kÕt chuyÓn phÇn doanh thu ch−a thùc hiÖn cßn l¹i vµo thu nhËp kh¸c trong kú ®ã, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c . 7. XuÊt thµnh phÈm ®−a ®i gãp vèn vµo c«ng ty liªn kÕt ghi: Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña thµnh phÈm) Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña thµnh phÈm). 8. Mäi tr−êng hîp ph¸t hiÖn thõa, thiÕu thµnh phÈm khi kiÓm kª ®Òu ph¶i lËp biªn b¶n vµ truy t×m nguyªn nh©n x¸c ®Þnh ng−êi ph¹m lçi. C¨n cø vµo biªn b¶n kiÓm kª vµ quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn ®Ó ghi sæ kÕ to¸n: - NÕu thõa, thiÕu thµnh phÈm do nhÇm lÉn hoÆc ch−a ghi sæ kÕ to¸n ph¶i tiÕn hµnh ghi bæ sung hoÆc ®iÒu chØnh l¹i sè liÖu trªn sæ kÕ to¸n; - Tr−êng hîp ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n thõa, thiÕu ph¶i chê xö lý: + NÕu thõa, ghi: Nî TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381). Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c. Cã c¸c Tµi kho¶n liªn quan. 120
- 121. - NÕu thiÕu,ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý) Cã TK 155 - Thµnh phÈm. Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn, kÕ to¸n ghi sæ theo quyÕt ®Þnh xö lý, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (NÕu c¸ nh©n ph¹m lçi båi th−êng b»ng tiÒn) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu trõ vµo l−¬ng cña c¸ nh©n ph¹m lçi) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Ph¶i thu tiÒn båi th−êng cña ng−êi ph¹m lçi) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn gi¸ trÞ hao hôt, mÊt m¸t cßn l¹i sau khi trõ sè thu båi th−êng) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381). II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú. 1. §Çu kú, kÕ to¸n c¨n cø kÕt qu¶ kiÓm kª thµnh phÈm ®· kÕt chuyÓn cuèi kú tr−íc ®Ó kÕt chuyÓn gi¸ trÞ thµnh phÈm tån kho ®Çu kú vµo Tµi kho¶n 632 "Gi¸ vèn hµng b¸n", ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm. 2. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª thµnh phÈm tån kho, kÕt chuyÓn gi¸ trÞ thµnh phÈm tån kho cuèi kú, ghi: Nî TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n. 121
- 122. tµi kho¶n 156 hµng ho¸ Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m c¸c lo¹i hµng ho¸ cña doanh nghiÖp bao gåm hµng ho¸ t¹i c¸c kho hµng, quÇy hµng, hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n. Hµng ho¸ lµ c¸c lo¹i vËt t−, s¶n phÈm do doanh nghiÖp mua vÒ víi môc ®Ých ®Ó b¸n (B¸n bu«n vµ b¸n lÎ). Gi¸ gèc hµng ho¸ mua vµo, bao gåm: Gi¸ mua theo ho¸ ®¬n vµ chi phÝ thu mua hµng ho¸. Tr−êng hîp doanh nghiÖp mua hµng ho¸ vÒ ®Ó b¸n l¹i nh−ng v× lý do nµo ®ã cÇn ph¶i gia c«ng, s¬ chÕ, t©n trang, ph©n lo¹i chän läc ®Ó lµm t¨ng thªm gi¸ trÞ hoÆc kh¶ n¨ng b¸n cña hµng ho¸ th× trÞ gi¸ hµng mua gåm gi¸ mua theo ho¸ ®¬n céng (+) chi phÝ gia c«ng, s¬ chÕ. §èi víi hµng ho¸ nhËp khÈu, ngoµi c¸c chi phÝ trªn cßn bao gåm c¶ thuÕ nhËp khÈu, thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hµng nhËp khÈu (nÕu cã), thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu (nÕu kh«ng ®−îc khÊu trõ), chi phÝ b¶o hiÓm,... Tr−êng hîp hµng ho¸ mua vÒ võa dïng ®Ó b¸n, võa dïng ®Ó s¶n xuÊt, kinh doanh kh«ng ph©n biÖt râ rµng gi÷a hai môc ®Ých b¸n l¹i hay ®Ó sö dông th× vÉn ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 156 “Hµng ho¸”. Nh÷ng tr−êng hîp sau ®©y kh«ng ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 156 “Hµng ho¸”: 1. Hµng ho¸ nhËn b¸n hé, nhËn gi÷ hé cho c¸c doanh nghiÖp kh¸c (Ghi vµo Tµi kho¶n 002 "VËt t−, hµng ho¸ nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng", hoÆc Tµi kho¶n 003 "Hµng ho¸ nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n)). 2. Hµng ho¸ mua vÒ dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh (Ghi vµo c¸c Tµi kho¶n 152 “Nguyªn liÖu, vËt liÖu”, hoÆc Tµi kho¶n 153 "C«ng cô, dông cô”,...) h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. KÕ to¸n nhËp, xuÊt, tån kho hµng ho¸ trªn Tµi kho¶n 156 ®−îc ph¶n ¸nh theo nguyªn t¾c gi¸ gèc quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 - “Hµng tån kho”; - Gi¸ gèc hµng ho¸ mua vµo bao gåm gi¸ mua theo ho¸ ®¬n, thuÕ nhËp khÈu, thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt (nÕu cã), thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu (NÕu kh«ng ®−îc khÊu trõ) vµ c¸c chi phÝ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh thu mua, vËn chuyÓn, bèc xÕp, b¶o qu¶n hµng tõ n¬i mua vÒ kho doanh nghiÖp. - Hµng ho¸ mua vÒ sö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× gi¸ gèc cña hµng ho¸ mua vµo ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT. - Hµng ho¸ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, th× 122
- 123. gi¸ gèc hµngho¸ mua vµo ®−îc ph¶n ¸nh theo tæng gi¸ thanh to¸n (Bao gåm c¶ thuÕ GTGT ®Çu vµo). 2. Gi¸ gèc cña hµng ho¸ mua vµo ®−îc tÝnh theo tõng nguån nhËp vµ ph¶i theo dâi, ph¶n ¸nh riªng biÖt trÞ gi¸ mua vµ chi phÝ thu mua hµng ho¸. 3. §Ó tÝnh gi¸ trÞ hµng ho¸ tån kho, kÕ to¸n cã thÓ ¸p dông mét trong bèn ph−¬ng ph¸p tÝnh gi¸ trÞ hµng tån kho theo quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 - “Hµng tån kho”. 4. Chi phÝ thu mua hµng ho¸ trong kú ®−îc tÝnh cho hµng ho¸ tiªu thô trong kú vµ hµng ho¸ tån kho cuèi kú. ViÖc lùa chän tiªu thøc ph©n bæ chi phÝ thu mua hµng ho¸ tuú thuéc t×nh h×nh cô thÓ cña tõng doanh nghiÖp nh−ng ph¶i thùc hiÖn theo nguyªn t¾c nhÊt qu¸n. 5. KÕ to¸n chi tiÕt hµng ho¸ ph¶i thùc hiÖn theo tõng kho, tõng lo¹i, tõng nhãm, thø hµng ho¸. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 156 - hµng ho¸ Bªn Nî: - TrÞ gi¸ mua vµo cña hµng ho¸ theo ho¸ ®¬n mua hµng (Bao gåm c¸c lo¹i thuÕ kh«ng ®−îc hoµn l¹i); - Chi phÝ thu mua hµng ho¸; - TrÞ gi¸ cña hµng ho¸ thuª ngoµi gia c«ng (Gåm gi¸ mua vµo vµ chi phÝ gia c«ng); - TrÞ gi¸ hµng ho¸ ®· b¸n bÞ ng−êi mua tr¶ l¹i; - TrÞ gi¸ hµng ho¸ ph¸t hiÖn thõa khi kiÓm kª; - KÕt chuyÓn gi¸ trÞ hµng ho¸ tån kho cuèi kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú); - TrÞ gi¸ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n mua vµo hoÆc chuyÓn tõ bÊt ®éng s¶n ®Çu t−. Bªn Cã: - TrÞ gi¸ cña hµng ho¸ xuÊt kho ®Ó b¸n, giao ®¹i lý, giao cho ®¬n vÞ phô thuéc; thuª ngoµi gia c«ng, hoÆc sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh; - Chi phÝ thu mua ph©n bæ cho hµng ho¸ ®· b¸n trong kú; - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i hµng mua ®−îc h−ëng; - C¸c kho¶n gi¶m gi¸ hµng mua ®−îc h−ëng; - TrÞ gi¸ hµng ho¸ tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n; - TrÞ gi¸ hµng ho¸ ph¸t hiÖn thiÕu khi kiÓm kª; - KÕt chuyÓn gi¸ trÞ hµng ho¸ tån kho ®Çu kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n 123
- 124. hµng tån khotheo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú); - TrÞ gi¸ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n ®· b¸n hoÆc chuyÓn thµnh bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, bÊt ®éng s¶n chñ së h÷u sö dông hoÆc tµi s¶n cè ®Þnh. Sè d− bªn Nî: - TrÞ gi¸ mua vµo cña hµng ho¸ tån kho; - Chi phÝ thu mua cña hµng ho¸ tån kho. Tµi kho¶n 156 - Hµng ho¸, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1561 - Gi¸ mua hµng ho¸: Ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng cña hµng ho¸ mua vµo vµ ®· nhËp kho (TÝnh theo trÞ gi¸ mua vµo); - Tµi kho¶n 1562 - Chi phÝ thu mua hµng ho¸: Ph¶n ¸nh chi phÝ thu mua hµng ho¸ ph¸t sinh liªn quan ®Õn sè hµng ho¸ ®· nhËp kho trong kú vµ t×nh h×nh ph©n bæ chi phÝ thu mua hµng ho¸ hiÖn cã trong kú cho khèi l−îng hµng ho¸ ®· b¸n trong kú vµ tån kho thùc tÕ cuèi kú (KÓ c¶ tån trong kho vµ hµng göi ®i b¸n, hµng göi ®¹i lý, ký göi ch−a b¸n ®−îc). Chi phÝ thu mua hµng ho¸ h¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy chØ bao gåm c¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn qu¸ tr×nh thu mua hµng ho¸ nh−: Chi phÝ b¶o hiÓm hµng ho¸, tiÒn thuª kho, thuª bÕn b·i,... chi phÝ vËn chuyÓn, bèc xÕp, b¶o qu¶n ®−a hµng ho¸ tõ n¬i mua vÒ ®Õn kho doanh nghiÖp; c¸c kho¶n hao hôt tù nhiªn trong ®Þnh møc ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh thu mua hµng ho¸. - Tµi kho¶n 1567 - Hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng cña c¸c lo¹i hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n cña doanh nghiÖp. Hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n gåm: QuyÒn sö dông ®Êt; nhµ; hoÆc nhµ vµ quyÒn sö dông ®Êt; c¬ së h¹ tÇng mua ®Ó b¸n trong kú ho¹t ®éng kinh doanh b×nh th−êng; BÊt ®éng s¶n ®Çu t− chuyÓn thµnh hµng tån kho khi chñ së h÷u b¾t ®Çu triÓn khai cho môc ®Ých b¸n. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 1561 - gi¸ mua hµng ho¸ Bªn Nî: - TrÞ gi¸ hµng ho¸ mua vµo ®· nhËp kho theo ho¸ ®¬n mua hµng; - ThuÕ nhËp khÈu hoÆc thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt cña hµng nhËp khÈu hoÆc thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu, thuÕ GTGT ®Çu vµo - nÕu kh«ng ®−îc khÊu trõ, tÝnh cho sè hµng ho¸ mua ngoµi ®· nhËp kho; - TrÞ gi¸ cña hµng ho¸ giao gia c«ng, chÕ biÕn xong nhËp kho, gåm: Gi¸ mua vµo vµ chi phÝ gia c«ng chÕ biÕn; - TrÞ gi¸ hµng ho¸ nhËn vèn gãp; - TrÞ gi¸ hµng ho¸ ®· b¸n bÞ tr¶ l¹i nhËp kho; - TrÞ gi¸ hµng ho¸ ph¸t hiÖn thõa khi kiÓm kª; 124
- 125. - KÕt chuyÓntrÞ gi¸ hµng ho¸ tån kho cuèi kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Bªn Cã: - TrÞ gi¸ thùc tÕ cña hµng ho¸ xuÊt kho trong kú (XuÊt b¸n, trao ®æi, biÕu tÆng, xuÊt giao ®¹i lý, ®¬n vÞ trùc thuéc, xuÊt sö dông néi bé, xuÊt gãp vèn liªn doanh, liªn kÕt); - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i hµng mua ®−îc h−ëng; - C¸c kho¶n gi¶m gi¸ hµng mua ®−îc h−ëng; - TrÞ gi¸ hµng ho¸ tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n; - TrÞ gi¸ hµng ho¸ hao hôt, mÊt m¸t; - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ hµng ho¸ tån kho ®Çu kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Sè d− bªn Nî: - TrÞ gi¸ hµng ho¸ thùc tÕ tån kho cuèi kú. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 1562 - chi phÝ thu mua hµng ho¸ Bªn Nî: Chi phÝ thu mua hµng ho¸ thùc tÕ ph¸t sinh liªn quan tíi khèi l−îng hµng ho¸ mua vµo, ®· nhËp kho trong kú. Bªn Cã: Chi phÝ thu mua hµng ho¸ tÝnh cho khèi l−îng hµng ho¸ ®· tiªu thô trong kú. Sè d− bªn Nî: Chi phÝ thu mua hµng ho¸ cßn l¹i cuèi kú. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 1567 - hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n Bªn Nî: - TrÞ gi¸ thùc tÕ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n mua vÒ ®Ó b¸n; - Gi¸ trÞ cßn l¹i cña bÊt ®éng s¶n ®Çu t− chuyÓn thµnh hµng tån kho; - Chi phÝ söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp triÓn khai cho môc ®Ých b¸n ghi t¨ng gi¸ gèc hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n chê b¸n. Bªn Cã: - TrÞ gi¸ thùc tÕ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n b¸n trong kú; 125
- 126. - TrÞ gi¸thùc tÕ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n chuyÓn thµnh bÊt ®éng s¶n ®Çu t− hoÆc chuyÓn thµnh tµi s¶n cè ®Þnh. Sè d− bªn Nî: TrÞ gi¸ thùc tÕ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n cßn l¹i cuèi kú. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng ho¸ tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn. 1. Hµng ho¸ mua ngoµi nhËp kho doanh nghiÖp, c¨n cø ho¸ ®¬n, phiÕu nhËp kho vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan: 1.1. §èi víi hµng ho¸ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ: - NÕu mua hµng trong n−íc, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1561) (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (ThuÕ GTGT ®Çu vµo) Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). - NÕu mua hµng trùc tiÕp nhËp khÈu, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1561) (Gi¸ mua céng (+) ThuÕ nhËp khÈu) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu). §ång thêi ph¶n ¸nh thuÕ GTGT cña hµng nhËp khÈu ph¶i nép Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, ghi: Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312 - ThuÕ GTGT hµng nhËp khÈu) - Tr−êng hîp hµng mua nhËp khÈu ph¶i nép thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hµng nhËp khÈu, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1561) (Gi¸ mua céng (+) ThuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hµng nhËp khÈu) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu Cã TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt. - NÕu mua hµng uû th¸c nhËp khÈu xem quy ®Þnh ë Tµi kho¶n 331 - Ph¶i tr¶ cho 126
- 127. ng−êi b¸n. 1.2. §èi víi hµng ho¸ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, hoÆc dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT: - NÕu mua hµng trong n−íc, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1561) (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). + NÕu mua hµng nhËp khÈu, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1561) (Gi¸ mua céng (+) ThuÕ nhËp khÈu céng (+) ThuÕ GTGT hµng nhËp khÈu céng (+) ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hµng nhËp khÈu (nÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312). Cã TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt (nÕu cã). 2. Tr−êng hîp ®· nhËn ®−îc ho¸ ®¬n cña ng−êi b¸n nh−ng ®Õn cuèi kú kÕ to¸n, hµng ho¸ ch−a vÒ nhËp kho th× c¨n cø vµo ho¸ ®¬n, ghi: Nî TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... - Sang kú kÕ to¸n sau, khi hµng mua ®ang ®i ®−êng vÒ nhËp kho, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1561) Cã TK 151 - Hµng mua ®ang ®i ®−êng. 3. ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i hµng mua ®−îc h−ëng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 331,.... Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã). 4. Gi¸ trÞ cña hµng ho¸ mua ngoµi kh«ng ®óng quy c¸ch, phÈm chÊt theo hîp ®ång kinh tÕ ph¶i tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n, hoÆc sè tiÒn ®−îc gi¶m gi¸, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã). 127
- 128. 5. Ph¶n ¸nhchi phÝ thu mua hµng ho¸ dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸ dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1562) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,... 6. Hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n mua vÒ ®Ó b¸n, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (TK 1567 - Hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n- Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ 1332) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 7. C¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc mua hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (TK 1567 - Hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 8. Tr−êng hîp bÊt ®éng s¶n ®Çu t− chuyÓn thµnh hµng tån kho khi chñ së h÷u cã quyÕt ®Þnh söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp ®Ó b¸n: - Khi cã quyÕt ®Þnh söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp bÊt ®éng s¶n ®Çu t− ®Ó b¸n, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (TK 1567 - Hµng ho¸ B§S - Gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t−) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ ((2147) - Sè hao mßn luü kÕ) Cã TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t− (Nguyªn gi¸) Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp triÓn khai cho môc ®Ých b¸n, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ Cã c¸c TK 111, 112, 152, 334, 331,... - Khi kÕt thóc giai ®o¹n söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp triÓn khai cho môc ®Ých b¸n, kÕt chuyÓn toµn bé chi phÝ ghi t¨ng gi¸ trÞ hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1567) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 9. TrÞ gi¸ hµng ho¸ xuÊt b¸n ®−îc x¸c ®Þnh lµ tiªu thô, c¨n cø Ho¸ ®¬n GTGT hoÆc Ho¸ ®¬n b¸n hµng, phiÕu xuÊt kho, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561). §ång thêi kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng: 128
- 129. - NÕu doanhnghiÖp nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ hµng ho¸ xuÊt b¸n thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 511, 512 (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). - NÕu hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp vµ hµng ho¸ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 511, 512,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). 10. Tr−êng hîp thuª ngoµi gia c«ng, chÕ biÕn hµng ho¸: a) Khi xuÊt kho hµng ho¸ ®−a ®i gia c«ng, chÕ biÕn, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561). b) Chi phÝ gia c«ng, chÕ biÕn hµng ho¸, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... c) Khi gia c«ng xong nhËp l¹i kho hµng ho¸, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (1561) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 11. Khi xuÊt kho hµng ho¸ göi cho kh¸ch hµng hoÆc xuÊt kho cho c¸c ®¹i lý, ®¬n vÞ nhËn hµng ký göi,..., ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561). 12. Khi xuÊt kho hµng ho¸ cho c¸c ®¬n vÞ h¹ch to¸n phô thuéc ®Ó b¸n: NÕu sö dông phiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé, ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸. - NÕu sö dông Ho¸ ®¬n GTGT hoÆc Ho¸ ®¬n b¸n hµng, khi xuÊt kho hµng ho¸, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n, kÕ to¸n x¸c ®Þnh gi¸ vèn cña hµng xuÊt b¸n, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸. 129
- 130. 13. §èi víihµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT khi xuÊt kho ®Ó sö dông néi bé: a) NÕu hµng ho¸ xuÊt kho ®Ó sö dông néi bé phôc vô cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng néi bé theo gi¸ vèn hµng xuÊt kho, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... (Gi¸ vèn hµng xuÊt kho) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ vèn hµng xuÊt kho). §ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn hµng xuÊt kho, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561) b) NÕu xuÊt kho hµng ho¸ ®Ó sö dông néi bé, phôc vô cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸ dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng néi bé theo gi¸ vèn hµng xuÊt kho. ThuÕ GTGT ®Çu ra ph¶i nép kh«ng ®−îc khÊu trõ ph¶i tÝnh vµo chi phÝ, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... (Gi¸ vèn hµng xuÊt kho céng (+) thuÕ GTGT ®Çu ra) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ vèn hµng xuÊt kho). §ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn hµng xuÊt kho, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561). 14. §èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT khi xuÊt kho ®Ó biÕu tÆng hoÆc ®Ó tr¶ thay l−¬ng: a) NÕu xuÊt kho hµng ho¸ ®Ó biÕu, tÆng (Chi tõ quü phóc lîi, khen th−ëng) hoÆc ®Ó tr¶ thay l−¬ng phôc vô ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng ho¸ theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ, ghi: Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (NÕu xuÊt kho ®Ó biÕu tÆng) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu xuÊt kho ®Ó tr¶ thay l−¬ng) Cã TK 512- Doanh thu b¸n hµng néi bé Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). §ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn hµng xuÊt kho, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561). 130
- 131. b) NÕu xuÊtkho hµng ho¸ ®Ó biÕu, tÆng (Chi tõ quü phóc lîi, khen th−ëng), ®Ó tr¶ thay l−¬ng hoÆc ®Ó phôc vô ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng néi bé theo tæng gi¸ thanh to¸n, ghi: Nî TK 431 - Qòy khen th−ëng, phóc lîi (NÕu xuÊt kho ®Ó biÕu, tÆng) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu xuÊt kho ®Ó tr¶ thay l−¬ng) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé. 15. §èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, khi xuÊt biÕu tÆng, sö dông néi bé, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng lµ tæng gi¸ thanh to¸n, ghi: Nî c¸c TK 641, 642, 431 Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé. §ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn hµng xuÊt kho, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1561). 16. XuÊt hµng ho¸ ®−a ®i gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t: a) Khi xuÊt hµng ho¸ ®−a ®i gãp vèn liªn doanh, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña hµng ho¸) Cã TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña hµng ho¸ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña hµng ho¸ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh). b) Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®· b¸n sè hµng ho¸ ®ã cho bªn thø ba ®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh kÕt chuyÓn sè doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thu nhËp kh¸c trong kú, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 17. XuÊt hµng ho¸ ®−a ®i gãp vèn vµo c«ng ty liªn kÕt, ghi: 131
- 132. Nî TK 223- §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña hµng ho¸) Cã TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña hµng ho¸). 18. Cuèi kú, khi ph©n bæ chi phÝ thu mua cho hµng ho¸ ®−îc x¸c ®Þnh lµ b¸n trong kú, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1562). 19. Mäi tr−êng hîp ph¸t hiÖn thõa hµng ho¸ bÊt kú ë kh©u nµo trong kinh doanh ph¶i lËp biªn b¶n vµ truy t×m nguyªn nh©n. KÕ to¸n c¨n cø vµo nguyªn nh©n ®· ®−îc x¸c ®Þnh ®Ó xö lý vµ h¹ch to¸n: a) NÕu do nhÇm lÉn, c©n, ®o, ®ong, ®Õm, do quªn ghi sæ,... th× ®iÒu chØnh l¹i sæ kÕ to¸n. b) NÕu hµng ho¸ thõa lµ thuéc quyÒn së h÷u cña ®¬n vÞ kh¸c, th× gi¸ trÞ hµng ho¸ thõa ghi Nî TK 002 - VËt t−, hµng ho¸ nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng (tµi kho¶n ngoµi b¶ng C©n ®èi kÕ to¸n). Sau ®ã khi tr¶ l¹i hµng ho¸ cho ®¬n vÞ kh¸c ghi Cã TK 002. c) NÕu ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n ph¶i chê xö lý, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381). d) Khi cã quyÕt ®Þnh cña cÊp cã thÈm quyÒn vÒ xö lý hµng ho¸ thõa, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381) Cã c¸c Tµi kho¶n liªn quan. 20. Mäi tr−êng hîp ph¸t hiÖn thiÕu hôt, mÊt m¸t hµng ho¸ ë bÊt kú kh©u nµo trong kinh doanh ph¶i lËp biªn b¶n vµ truy t×m nguyªn nh©n. KÕ to¸n c¨n cø vµo quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn theo tõng nguyªn nh©n g©y ra ®Ó xö lý vµ ghi sæ kÕ to¸n: a) Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng ho¸ thiÕu ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n, chê xö lý, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (TK 1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý) Cã TK 156 - Hµng ho¸. b) Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (NÕu do c¸ nh©n g©y ra ph¶i båi th−êng b»ng tiÒn) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu do c¸ nh©n g©y ra ph¶i trõ vµo l−¬ng) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Ph¶i thu tiÒn båi th−êng cña ng−êi ph¹m lçi) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn gi¸ trÞ hao hôt, mÊt m¸t cßn l¹i) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381). 132
- 133. 21. TrÞ gi¸hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n ®−îc x¸c ®Þnh lµ b¸n trong kú, c¨n cø Ho¸ ®¬n GTGT hoÆc Ho¸ ®¬n b¸n hµng, biªn b¶n bµn giao hµng ho¸ B§S, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 156 - Hµng ho¸ (1567 - Hµng ho¸ B§S). §ång thêi kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng ho¸ B§S: + NÕu ®¬n vÞ nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 331,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5117) (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). + NÕu ®¬n vÞ nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 331,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5117) (Tæng gi¸ thanh to¸n). II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú 1. §Çu kú, kÕ to¸n c¨n cø gi¸ trÞ hµng ho¸ ®· kÕt chuyÓn cuèi kú tr−íc kÕt chuyÓn trÞ gi¸ hµng ho¸ tån kho ®Çu kú, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng Cã TK 156 - Hµng ho¸. 2. Cuèi kú kÕ to¸n: a) TiÕn hµnh kiÓm kª x¸c ®Þnh sè l−îng vµ gi¸ trÞ hµng ho¸ tån kho cuèi kú. C¨n cø vµo tæng trÞ gi¸ hµng ho¸ tån kho cuèi kú, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 611 - Mua hµng. b) C¨n cø vµo kÕt qu¶ x¸c ®Þnh tæng trÞ gi¸ hµng ho¸ ®· xuÊt b¸n, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 611 - Mua hµng. 133
- 134. tµi kho¶n 157 hµng göi ®i b¸n Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ hµng ho¸, thµnh phÈm ®· göi hoÆc chuyÓn ®Õn cho kh¸ch hµng; Hµng ho¸, thµnh phÈm göi b¸n ®¹i lý, ký göi; Hµng ho¸, s¶n phÈm chuyÓn cho c¸c ®¬n vÞ cÊp d−íi h¹ch to¸n phô thuéc ®Ó b¸n; TrÞ gi¸ dÞch vô ®· hoµn thµnh, bµn giao cho ng−êi ®Æt hµng nh−ng ch−a ®−îc chÊp nhËn thanh to¸n. Tµi kho¶n nµy sö dông cho tÊt c¶ c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt, kinh doanh thuéc mäi lÜnh vùc. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Hµng göi ®i b¸n ph¶n ¸nh trªn Tµi kho¶n 157 ®−îc thùc hiÖn theo nguyªn t¾c gi¸ gèc quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 02 - Hµng tån kho. 2. ChØ ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 157 “Hµng göi ®i b¸n” trÞ gi¸ cña hµng ho¸, thµnh phÈm ®· göi ®i cho kh¸ch hµng, göi b¸n ®¹i lý, ký göi, göi cho c¸c ®¬n vÞ cÊp d−íi h¹ch to¸n phô thuéc ®Ó b¸n, dÞch vô ®· hoµn thµnh bµn giao cho kh¸ch hµng theo hîp ®ång kinh tÕ hoÆc ®¬n ®Æt hµng, nh−ng ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n (Ch−a ®−îc tÝnh lµ doanh thu b¸n hµng trong kú ®èi víi sè hµng ho¸, thµnh phÈm ®· göi ®i, dÞch vô ®· cung cÊp cho kh¸ch hµng). 3. Hµng ho¸, thµnh phÈm ph¶n ¸nh trªn tµi kho¶n nµy vÉn thuéc quyÒn së h÷u cña ®¬n vÞ, kÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt theo dâi tõng lo¹i hµng ho¸, thµnh phÈm, tõng lÇn göi hµng tõ khi göi ®i cho ®Õn khi ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n. 4. Kh«ng ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy chi phÝ vËn chuyÓn, bèc xÕp,... chi hé kh¸ch hµng. 5. Tµi kho¶n 157 cã thÓ më chi tiÕt ®Ó theo dâi tõng lo¹i hµng ho¸, thµnh phÈm göi ®i b¸n, dÞch vô ®· cung cÊp cho tõng kh¸ch hµng, cho tõng c¬ së nhËn ®¹i lý kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 157 - hµng göi ®i b¸n Bªn Nî: - TrÞ gi¸ hµng ho¸, thµnh phÈm ®· göi cho kh¸ch hµng, hoÆc göi b¸n ®¹i lý, ký göi; göi cho c¸c ®¬n vÞ cÊp d−íi h¹ch to¸n phô thuéc; - TrÞ gi¸ dÞch vô ®· cung cÊp cho kh¸ch hµng, nh−ng ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n; - Cuèi kú kÕt chuyÓn trÞ gi¸ hµng hãa, thµnh phÈm ®· göi ®i b¸n ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n cuèi kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Bªn Cã: 134
- 135. - TrÞ gi¸hµng hãa, thµnh phÈm göi ®i b¸n, dÞch vô ®· cung cÊp ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n; - TrÞ gi¸ hµng hãa, thµnh phÈm, dÞch vô ®· göi ®i bÞ kh¸ch hµng tr¶ l¹i; - §Çu kú kÕt chuyÓn trÞ gi¸ hµng hãa, thµnh phÈm ®· göi ®i b¸n, dÞch vô ®· cung cÊp ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n ®Çu kú (Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú). Sè d− bªn Nî: TrÞ gi¸ hµng hãa, thµnh phÈm ®· göi ®i, dÞch vô ®· cung cÊp ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu I. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn 1. Khi göi hµng hãa, thµnh phÈm cho kh¸ch hµng, xuÊt hµng hãa, thµnh phÈm cho ®¬n vÞ nhËn b¸n ®¹i lý, ký göi theo hîp ®ång kinh tÕ, c¨n cø phiÕu xuÊt kho, phiÕu xuÊt kho hµng göi b¸n ®¹i lý, ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Cã TK 156 - Hµng hãa Cã TK 155 - Thµnh phÈm. DÞch vô ®· hoµn thµnh bµn giao cho kh¸ch hµng nh−ng ch−a x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú, ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 3. Khi hµng göi ®i b¸n vµ dÞch vô ®· hoµn thµnh bµn giao cho kh¸ch hµng ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú: - NÕu hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng hãa, thµnh phÈm, cung cÊp dÞch vô theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). - NÕu hµng hãa, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng 135
- 136. Cã TK 511- Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n) §ång thêi ph¶n ¸nh trÞ gi¸ vèn cña sè hµng hãa, thµnh phÈm, dÞch vô ®· b¸n trong kú, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 157 - H¹ng göi ®i b¸n. 4. Khi xuÊt hµng hãa, s¶n phÈm (Thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ ®¬n vÞ nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ) cho c¸c ®¬n vÞ cÊp d−íi h¹ch to¸n phô thuéc, tr−êng hîp sö dông PhiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé, kÕ to¸n ®¬n vÞ cÊp trªn ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n (Gi¸ vèn) Cã TK 155 - Thµnh phÈm; hoÆc Cã TK 156 - Hµng hãa. §Þnh kú, ®¬n vÞ cÊp trªn c¨n cø vµo B¶ng kª hãa ®¬n hµng hãa b¸n ra do ®¬n vÞ cÊp d−íi lËp chuyÓn ®Õn ®Ó lËp Hãa ®¬n GTGT ph¶n ¸nh thµnh phÈm, hµng hãa tiªu thô néi bé göi cho ®¬n vÞ cÊp d−íi, c¨n cø Hãa ®¬n GTGT, kÕ to¸n ®¬n vÞ cÊp trªn ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 136,... (Gi¸ b¸n néi bé ®· cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n néi bé ch−a cã thuÕ GTGT). §ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña hµng b¸n ra, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 157 - Hµng göi ®i b¸n. 5. Tr−êng hîp hµng hãa, thµnh phÈm ®· göi ®i b¸n nh−ng bÞ kh¸ch hµng tr¶ l¹i: a) NÕu hµng hãa, thµnh phÈm vÉn cã thÓ b¸n ®−îc hoÆc cã thÓ söa ch÷a ®−îc, ghi: Nî TK 156 - Hµng hãa; hoÆc Nî TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 157 - Hµng göi ®i b¸n. b) NÕu hµng hãa, thµnh phÈm bÞ h− háng kh«ng thÓ b¸n ®−îc vµ kh«ng thÓ söa ch÷a ®−îc, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 157 - Hµng göi ®i b¸n. II. Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú 1. §Çu kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn gi¸ trÞ hµng hãa, thµnh phÈm ®· göi cho kh¸ch hµng 136
- 137. nh−ng ch−a ®−îcx¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú, hµng hãa göi b¸n ®¹i lý, ký göi (Ch−a ®−îc coi lµ ®· b¸n trong kú), gi¸ trÞ dÞch vô ®· bµn giao cho ng−êi ®Æt hµng nh−ng ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng (§èi víi hµng hãa) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (§èi víi thµnh phÈm, dÞch vô) Cã TK 157 - Hµng göi ®i b¸n. 2. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø kÕt qu¶ kiÓm kª hµng tån kho, x¸c ®Þnh trÞ gi¸ hµng hãa, s¶n phÈm (Thµnh phÈm, b¸n thµnh phÈm), dÞch vô cung cÊp cho kh¸ch hµng; nhê b¸n ®¹i lý, ký göi ch−a ®−îc coi lµ ®· b¸n cuèi kú: - Gi¸ trÞ hµng hãa göi kh¸ch hµng nh−ng ch−a ®−îc chÊp nhËn thanh to¸n; hµng hãa göi b¸n ®¹i lý, ký göi; göi cho ®¬n vÞ cÊp d−íi h¹ch to¸n phô thuéc ch−a ®−îc coi lµ ®· b¸n cuèi kú, ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Cã TK 611 - Mua hµng. - Cuèi kú, kÕ to¸n kÕt chuyÓn gi¸ trÞ thµnh phÈm cung cÊp cho kh¸ch hµng hoÆc nhê b¸n ®¹i lý, ký göi; gi¸ trÞ dÞch vô cung cÊp cho ng−êi ®Æt hµng nh−ng ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n cuèi kú, ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n. 137
- 138. Tµi Kho¶n 158 Hµng Hãa KHO B¶o ThuÕ Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sù biÕn ®éng t¨ng, gi¶m vµ sè hiÖn cã cña hµng hãa ®−a vµo Kho b¶o thuÕ. Kho b¶o thuÕ chØ ¸p dông cho doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t− n−íc ngoµi phôc vô cho s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu, ®−îc ¸p dông chÕ ®é qu¶n lý h¶i quan ®Æc biÖt, theo ®ã nguyªn liÖu, vËt t− nhËp khÈu ®Ó phôc vô cho s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp ®−îc ®−a vµo l−u gi÷ t¹i Kho b¶o thuÕ ch−a ph¶i tÝnh vµ nép thuÕ nhËp khÈu vµ c¸c lo¹i thuÕ liªn quan kh¸c. Nguyªn liÖu, vËt t− nhËp khÈu vµ s¶n phÈm l−u gi÷ t¹i Kho b¶o thuÕ chØ bao gåm nguyªn liÖu, vËt t− dïng ®Ó cung øng cho s¶n xuÊt vµ s¶n phÈm s¶n xuÊt ra cña chÝnh doanh nghiÖp ®ã. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét Sè QUY §Þnh SAU 1. Kho b¶o thuÕ chØ ®−îc thµnh lËp t¹i c¸c doanh nghiÖp ®−îc thµnh lËp theo LuËt §Çu t− n−íc ngoµi t¹i ViÖt Nam (nay lµ LuËt §Çu t−) chñ yÕu ®Ó s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu (xuÊt khÈu Ýt nhÊt 50% s¶n phÈm). Doanh nghiÖp ph¶i tæ chøc kÕ to¸n ®Ó ph¶n ¸nh ®Çy ®ñ kÞp thêi t×nh h×nh nhËp kho, xuÊt kho nguyªn liÖu, vËt t− nhËp khÈu, s¶n phÈm xuÊt khÈu, nhËp khÈu vµ vËt t−, s¶n phÈm l−u gi÷ t¹i kho theo quy ®Þnh hiÖn hµnh cña ph¸p luËt ViÖt Nam. Kho b¶o thuÕ ph¶i ®−îc ®Æt ë khu vùc thuËn lîi cho viÖc qu¶n lý, gi¸m s¸t cña H¶i quan. 2. Hµng hãa nhËp khÈu ®−a vµo Kho b¶o thuÕ kh«ng ®−îc b¸n vµo thÞ tr−êng ViÖt Nam. Tr−êng hîp ®Æc biÖt ®−îc Bé Th−¬ng m¹i chÊp thuËn cho phÐp b¸n t¹i thÞ tr−êng ViÖt Nam, doanh nghiÖp ph¶i nép thuÕ nhËp khÈu vµ c¸c lo¹i thuÕ kh¸c theo quy ®Þnh 3. Hµng hãa ®−a vµo Kho b¶o thuÕ nÕu bÞ h− háng, kÐm phÈm chÊt kh«ng ®¸p øng yªu cÇu s¶n xuÊt th× ®−îc c¬ quan H¶i quan lµm thñ tôc t¸i xuÊt hoÆc tiªu hñy theo quy ®Þnh cña Tæng côc H¶i quan vµ chÞu sù gi¸m s¸t cña c¬ quan H¶i quan, c¬ quan thuÕ vµ c¬ quan m«i tr−êng. 4. Doanh nghiÖp ph¶i më sæ chi tiÕt ®Ó ph¶n ¸nh sè l−îng vµ gi¸ trÞ cña tõng thø nguyªn liÖu, vËt t− vµ hµng hãa theo tõng lÇn nhËp, xuÊt kho. 138
- 139. KÕt CÊu VµNéi DUNG Ph¶n ¸nh Cña Tµi Kho¶n 158 - Hµng Hãa KHO B¶o ThuÕ Bªn Nî: TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu, thµnh phÈm, hµng hãa nhËp Kho b¶o thuÕ trong kú. Bªn Cã: TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu, thµnh phÈm, hµng hãa xuÊt Kho b¶o thuÕ trong kú. Sè d− bªn Nî: TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu, thµnh phÈm, hµng hãa cßn l¹i cuèi kú t¹i Kho b¶o thuÕ. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu 1. Khi nhËp nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu ®Ó s¶n xuÊt s¶n phÈm xuÊt khÈu, hoÆc gia c«ng hµng xuÊt khÈu nÕu ®−îc ®−a vµo Kho b¶o thuÕ th× doanh nghiÖp ch−a ph¶i nép thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu, ghi: Nî TK 158 - Hµng hãa Kho b¶o thuÕ Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 2. Khi xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu nhËp khÈu ë Kho b¶o thuÕ ra ®Ó s¶n xuÊt s¶n phÈm, hoÆc gia c«ng hµng xuÊt khÈu, ghi: Nî TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp Cã TK 158 - Hµng hãa kho b¶o thuÕ. 3. Khi xuÊt kho thµnh phÈm hoÆc hµng hãa xuÊt khÈu, hµng gia c«ng xuÊt khÈu ®−a vµo Kho b¶o thuÕ (nÕu cã), ghi: Nî TK 158 - Hµng hãa kho b¶o thuÕ Cã c¸c TK 156, 155,... 4. Khi xuÊt khÈu hµng hãa cña Kho b¶o thuÕ (nÕu cã): - Ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña hµng hãa xuÊt khÈu thuéc Kho b¶o thuÕ, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 158 - Hµng hãa Kho b¶o thuÕ. - Ph¶n ¸nh doanh thu cña hµng hãa xuÊt khÈu thuéc Kho b¶o thuÕ, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô. 5. NÕu tû lÖ xuÊt khÈu thÊp h¬n tû lÖ ®−îc b¶o thuÕ t¹i doanh nghiÖp ph¶i nép thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu (nÕu cã) cho phÇn chªnh lÖch gi÷a sè l−îng s¶n phÈm ph¶i xuÊt khÈu vµ sè l−îng s¶n phÈm thùc tÕ xuÊt khÈu doanh nghiÖp ph¶i nép thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu (nÕu cã): - Khi x¸c ®Þnh thuÕ nhËp khÈu ph¶i nép (nÕu cã), ghi: 139
- 140. Nî TK 632- Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu) - Khi x¸c ®Þnh thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶i nép (nÕu cã), ghi: Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (TK 1331 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña hµng hãa, dÞch vô) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 33312 - ThuÕ GTGT hµng nhËp khÈu). - Khi thùc nép thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu (nÕu cã), ghi: Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu) Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 33312 - ThuÕ GTGT hµng nhËp khÈu) Cã c¸c TK 111, 112,.... 6. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ®−îc Bé Th−¬ng m¹i cho phÐp b¸n hµng hãa thuéc Kho b¶o thuÕ t¹i thÞ tr−êng ViÖt Nam, doanh nghiÖp ph¶i nép thuÕ nhËp khÈu vµ c¸c lo¹i thuÕ kh¸c theo quy ®Þnh. - Khi ®−îc phÐp sö dông hµng hãa thuéc Kho b¶o thuÕ, doanh nghiÖp ph¶i lµm thñ tôc xuÊt hµng hãa ra khái Kho b¶o thuÕ, nhËp l¹i kho s¶n phÈm, hµng hãa cña doanh nghiÖp vµ nép thuÕ ®èi víi sè hµng hãa nµy, ghi: Nî c¸c TK 155, 156 Cã TK 158 - Hµng hãa Kho b¶o thuÕ. §ång thêi, ph¶n ¸nh sè thuÕ nhËp khÈu vµ sè thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶i nép: - Khi x¸c ®Þnh thuÕ nhËp khÈu ph¶i nép (nÕu cã), ghi: Nî c¸c TK 155, 156 Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu) - Khi x¸c ®Þnh thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶i nép (nÕu cã), ghi: Nî c¸c TK 155, 156 (nÕu kh«ng ®−îc khÊu trõ) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (TK 1331 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ cña hµng hãa dÞch vô) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 33312 - ThuÕ GTGT hµng nhËp khÈu). Khi thùc nép thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu, ghi: Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33312, 3333) Cã c¸c TK 111, 112,.... 7. Tr−êng hîp xuÊt b¸n hµng hãa l−u gi÷ t¹i kho b¶o thuÕ t¹i thÞ tr−êng néi ®Þa: - Ph¶n ¸nh trÞ gi¸ vèn cña hµng hãa Kho b¶o thuÕ xuÊt b¸n, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n 140
- 141. Cã TK 158- Hµng hãa Kho b¶o thuÕ. §ång thêi, ph¶i x¸c ®Þnh sè thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu cña sè s¶n phÈm, hµng hãa, nguyªn liÖu, vËt liÖu nµy vµ h¹ch to¸n nh− bót to¸n (5). - Ph¶n ¸nh doanh thu cña sè hµng hãa kho b¶o thuÕ xuÊt b¸n t¹i thÞ tr−êng néi ®Þa, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 33311 - ThuÕ GTGT ®Çu ra). 8. Tr−êng hîp vËt liÖu, hµng hãa ®−a vµo Kho b¶o thuÕ, nÕu bÞ h− háng, kÐm mÊt phÈm chÊt kh«ng ®¸p øng yªu cÇu xuÊt khÈu th× ph¶i t¸i nhËp khÈu, hoÆc tiªu hñy: - Tr−êng hîp t¸i nhËp khÈu, ghi: Nî c¸c TK 155, 156,.... Cã TK 158 - Hµng hãa Kho b¶o thuÕ. §ång thêi, ph¶i nép thuÕ nhËp khÈu vµ thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶i nép cña sè hµng hãa, nguyªn liÖu, vËt liÖu nµy, x¸c ®Þnh sè thuÕ ph¶i nép ghi nh− bót to¸n (6); Khi thùc nép thuÕ, ghi: Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33312, 3333) Cã c¸c TK 111, 112,.... - Tr−êng hîp t¸i xuÊt khÈu (tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n), ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 158 - Hµng hãa Kho b¶o thuÕ. - Tr−êng hîp tiªu hñy hµng hãa, nguyªn liÖu, vËt liÖu l−u gi÷ t¹i Kho b¶o thuÕ, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Hµng hãa, nguyªn vËt liÖu bÞ tiªu hñy) Cã TK 158 - Hµng hãa Kho b¶o thuÕ. 141
- 142. Tµi Kho¶n 159 Dù Phßng Gi¶m Gi¸ Hµng Tæn KHO Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËp khi cã nh÷ng b»ng chøng tin cËy vÒ sù gi¶m gi¸ cña gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc so víi gi¸ gèc cña hµng tån kho. Dù phßng lµ kho¶n dù tÝnh tr−íc ®Ó ®−a vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh phÇn gi¸ trÞ bÞ gi¶m xuèng thÊp h¬n gi¸ trÞ ®· ghi sæ kÕ to¸n cña hµng tån kho. ViÖc lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho, nh»m bï ®¾p c¸c kho¶n thiÖt h¹i thùc tÕ x¶y ra do vËt t−, s¶n phÈm, hµng hãa tån kho bÞ gi¶m gi¸; ®ång thêi còng ®Ó ph¶n ¸nh ®óng gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña hµng tån kho cña doanh nghiÖp khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh vµo cuèi kú h¹ch to¸n. Gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña hµng tån kho lµ gi¸ b¸n −íc tÝnh cña hµng tån kho trong kú s¶n xuÊt, kinh doanh b×nh th−êng trõ (-) chi phÝ −íc tÝnh ®Ó hoµn thµnh s¶n phÈm vµ chi phÝ −íc tÝnh cÇn thiÕt cho viÖc b¸n chóng. Kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶n ¸nh trªn Tµi kho¶n 159 "Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho" sö dông ®Ó ®iÒu chØnh gi¸ gèc hµng tån kho cña c¸c tµi kho¶n hµng tån kho. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét Sè QUY §Þnh SAU 1. Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®−îc lËp khi gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña hµng tån kho nhá h¬n gi¸ gèc vµ ®−îc ghi nhËn vµo gi¸ vèn hµng b¸n trong kú. 2. Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®−îc lËp vµo cuèi kú kÕ to¸n n¨m khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh. Khi lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i ®−îc thùc hiÖn theo ®óng c¸c quy ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n "Hµng tån kho" vµ quy ®Þnh cña chÕ ®é tµi chÝnh hiÖn hµnh. §èi víi c¸c doanh nghiÖp ph¶i lËp vµ c«ng khai b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é nh− c«ng ty niªm yÕt th× khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é (b¸o c¸o quÝ) cã thÓ xem xÐt vµ ®iÒu chØnh sè dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· lËp cho phï hîp víi t×nh h×nh thùc tÕ theo nguyªn t¾c gi¸ trÞ hµng tån kho ph¶n ¸nh trªn B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n theo gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc (NÕu gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc thÊp h¬n gi¸ gèc) cña hµng tån kho. 3. ViÖc lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i tÝnh theo tõng thø vËt t−, hµng hãa, s¶n phÈm tån kho. §èi víi dÞch vô cung cÊp dë dang, viÖc lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i ®−îc tÝnh theo tõng lo¹i dÞch vô cã møc gi¸ riªng biÖt. 4. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n c¨n cø vµo sè l−îng, gi¸ gèc, gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc cña tõng thø vËt t−, hµng hãa, tõng lo¹i dÞch vô cung cÊp dë dang, x¸c ®Þnh kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËp cho niªn ®é kÕ to¸n tiÕp theo: - Tr−êng hîp kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËp ë cuèi kú kÕ to¸n nµy lín h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· lËp ë cuèi kú kÕ to¸n tr−íc ch−a sö dông hÕt th× sè chªnh lÖch lín h¬n ®−îc ghi t¨ng dù phßng vµ ghi t¨ng gi¸ vèn hµng b¸n. -- Tr−êng hîp kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËp ë cuèi kú kÕ to¸n 142
- 143. n¨m nay nháh¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®ang ghi trªn sæ kÕ to¸n th× sè chªnh lÖch nhá h¬n ®−îc hoµn nhËp ghi gi¶m dù phßng vµ ghi gi¶m gi¸ vèn hµng b¸n. KÕt CÊu Vµ Néi dUNG Ph¶n ¸nh Cña Tµi Kho¶n 159 - dù Phßng Gi¶m Gi¸ Hµng Tån KHO Bªn Nî: Gi¸ trÞ dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®−îc hoµn nhËp ghi gi¶m gi¸ vèn hµng b¸n trong kú. Bªn Cã: Gi¸ trÞ dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· lËp tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n trong kú. Sè d− bªn Cã: Gi¸ trÞ dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho hiÖn cã cuèi kú. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu 1. Cuèi kú kÕ to¸n n¨m (hoÆc quý), khi lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho lÇn ®Çu tiªn, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 159 - Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho. 2. Cuèi kú kÕ to¸n n¨m (hoÆc quý) tiÕp theo: - NÕu kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËp ë cuèi kú kÕ to¸n n¨m nay lín h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· lËp ë cuèi kú kÕ to¸n tr−íc ch−a sö dông hÕt th× sè chªnh lÖch lín h¬n, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi tiÕt dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho) Cã TK 159 - Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho. - NÕu kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËp ë cuèi kú kÕ to¸n n¨m nay nhá h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· lËp ë cuèi kú kÕ to¸n tr−íc ch−a sö dông hÕt th× sè chªnh lÖch nhá h¬n, ghi: Nî TK 159 - Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi tiÕt dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho). 143
- 144. Tµi Kho¶n 161 CHI Sù NghiÖp Tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n ®Ó thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi do Nhµ n−íc hoÆc cÊp trªn giao cho doanh nghiÖp ngoµi nhiÖm vô s¶n xuÊt, kinh doanh vµ kh«ng v× môc ®Ých lîi nhuËn cña ®¬n vÞ. C¸c kho¶n chi sù nghiÖp, dù ¸n ®−îc trang tr¶i b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù ¸n do Ng©n s¸ch Nhµ n−íc cÊp hoÆc ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp, hoÆc ®−îc viÖn trî, tµi trî kh«ng hoµn l¹i. Tµi kho¶n nµy chØ sö dông ë nh÷ng ®¬n vÞ cã c¸c ho¹t ®éng sù nghiÖp, ho¹t ®éng dù ¸n ®−îc Ng©n s¸ch Nhµ n−íc hoÆc cÊp trªn cÊp kinh phÝ hoÆc ®−îc viÖn trî, tµi trî kh«ng hoµn l¹i, hoÆc ®−îc thu c¸c kho¶n thu sù nghiÖp ®Ó trang tr¶i c¸c kho¶n chi. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét sè QUY §Þnh SAU 1. Ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt chi sù nghiÖp, chi dù ¸n theo tõng nguån tÝnh phÝ, theo niªn ®é kÕ to¸n, niªn khãa Ng©n s¸ch vµ theo ph©n lo¹i cña môc lôc Ng©n s¸ch Nhµ n−íc. 2. H¹ch to¸n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n ph¶i ®¶m b¶o thèng nhÊt víi c«ng t¸c lËp dù to¸n vµ ph¶i ®¶m b¶o sù khíp ®óng, thèng nhÊt gi÷a sæ kÕ to¸n víi chøng tõ vµ b¸o c¸o tµi chÝnh. 3. H¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy nh÷ng kho¶n chi thuéc kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n hµng n¨m cña ®¬n vÞ, bao gåm c¶ nh÷ng kho¶n chi th−êng xuyªn vµ nh÷ng kho¶n chi kh«ng th−êng xuyªn theo chÕ ®é tµi chÝnh hiÖn hµnh. 4. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, nÕu quyÕt to¸n ch−a ®−îc duyÖt th× toµn bé sè chi sù nghiÖp, chi dù ¸n trong n¨m ®−îc chuyÓn tõ bªn Cã Tµi kho¶n 1612 "Chi sù nghiÖp n¨m nay" sang bªn Nî Tµi kho¶n 1611 "Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc" ®Ó theo dâi cho ®Õn khi b¸o c¸o quyÕt to¸n ®−îc duyÖt. KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña Tµi Kho¶n 161- CHI sù NghiÖp Bªn Nî: C¸c kho¶n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n thùc tÕ ph¸t sinh. Bªn Cã: - C¸c kho¶n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n sai quy ®Þnh kh«ng ®−îc phª duyÖt, ph¶i xuÊt to¸n thu håi; - Sè chi sù nghiÖp, chi dù ¸n ®−îc duyÖt quyÕt to¸n víi nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù ¸n. Sè d− bªn Nî: C¸c kho¶n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n ch−a ®−îc quyÕt to¸n hoÆc quyÕt to¸n ch−a 144
- 145. ®−îc duyÖt y. Tµi kho¶n 161 - Chi sù nghiÖp, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 1611 - Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n thuéc kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n n¨m tr−íc ch−a ®−îc quyÕt to¸n - Tµi kho¶n 1612 - Chi sù nghiÖp n¨m nay: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n n¨m nay. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu 1. Khi xuÊt tiÒn chi cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, ch−¬ng tr×nh, dù ¸n thuéc nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n, ghi: Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) Cã c¸c TK 111, 112,... 2. TiÒn l−¬ng vµ c¸c kho¶n kh¸c ph¶i tr¶ cho ng−êi lao ®éng cña ®¬n vÞ, ng−êi b¸n hµng hãa, cung cÊp dÞch vô tÝnh vµo chi sù nghiÖp, chi dù ¸n, ghi: Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 3. Khi xuÊt kho vËt t−, c«ng cô, dông cô sö dông cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, ghi: Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô. 4. Khi nhËn ®−îc c¸c kho¶n kinh phÝ cña cÊp trªn hoÆc khi rót dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ®Ó chi trùc tiÕp cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, ho¹t ®éng dù ¸n, ghi: Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp. NÕu rót dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ra sö dông ®ång thêi ghi Cã TK 008 "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n). 5. Khi kÕt chuyÓn chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ hoµn thµnh ®Ó sö dông cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, ho¹t ®éng dù ¸n, ghi: Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) Cã TK 241 - XDCB dë dang (2413 - Söa ch÷a lín TSC§). 6. Tr−êng hîp mua s¾m TSC§ hoÆc ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n cho c¸c ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n: - Khi mua s¾m TSC§, x©y dùng c«ng tr×nh hoµn thµnh bµn giao ®−a vµo sö dông, ghi: 145
- 146. Nî TK 211- TSC§ h÷u h×nh Cã c¸c TK 111, 112, 331, 241, 461,... - §ång thêi ghi: Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) Cã TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§. NÕu rót dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ®Ó mua s¾m TSC§, ®ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 008 "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n). 7. Khi trÝch BHXH, BHYT, kinh phÝ c«ng ®oµn cña ng−êi lao ®éng tham gia ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n cña doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3382, 3383, 3384). 8. Cuèi n¨m tµi chÝnh, nÕu quyÕt to¸n ch−a ®−îc duyÖt, kÕ to¸n tiÕn hµnh chuyÓn sè d− Nî TK 1612 "Chi sù nghiÖp n¨m nay" sang TK 1611 "Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc", ghi: Nî TK 1611 - Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc Cã TK 1612 - Chi sù nghiÖp n¨m nay. 9. Khi b¸o c¸o quyÕt to¸n ®−îc duyÖt, sè chi sù nghiÖp, chi dù ¸n ®−îc quyÕt to¸n víi nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù ¸n, ghi: Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4611 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc) Cã TK 161 - Chi sù nghiÖp (1611 - Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc). 10. C¸c kho¶n chi sai quy ®Þnh kh«ng ®−îc cÊp cã thÈm quyÒn phª duyÖt ph¶i xuÊt to¸n thu håi, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) Cã TK 161 - Chi sù nghiÖp (1611 - Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc). 146
- 147. Lo¹i tµi kho¶n2 Tµi S¶n Dµi H¹n Tµi s¶n dµi h¹n cña doanh nghiÖp gåm: Tµi s¶n cè ®Þnh (TSC§) h÷u h×nh, TSC§ v« h×nh, TSC§ thuª tµi chÝnh, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, ®Çu t− vµo c«ng ty con, ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt, ®Çu t− gãp vèn liªn doanh, ®Çu t− dµi h¹n kh¸c vµ ®Çu t− XDCB ë doanh nghiÖp, chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n, tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i. Nguyªn t¾c kÕ to¸n Tµi s¶n dµi h¹n: 1. Trong mäi tr−êng hîp, kÕ to¸n TSC§ ph¶i t«n träng nguyªn t¾c ®¸nh gi¸ theo nguyªn gi¸ (Gi¸ thùc tÕ h×nh thµnh TSC§) vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§. 2. KÕ to¸n TSC§ ph¶i ph¶n ¸nh ®−îc 3 chØ tiªu gi¸ trÞ cña TSC§: Nguyªn gi¸, gi¸ trÞ hao mßn vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§. Gi¸ trÞ cßn l¹i = Nguyªn gi¸ - Gi¸ trÞ ®· hao mßn cña TSC§. 3. KÕ to¸n ph¶i ph©n lo¹i TSC§ theo ®óng ph−¬ng ph¸p ph©n lo¹i ®· ®−îc quy ®Þnh trong c¸c b¸o c¸o kÕ to¸n, thèng kª vµ phôc vô cho c«ng t¸c qu¶n lý, tæng hîp chØ tiªu cña Nhµ n−íc. 4. §èi víi c¸c kho¶n ®Çu t− tµi chÝnh dµi h¹n nh−: §Çu t− chøng kho¸n dµi h¹n, ®Çu t− gãp vèn liªn doanh, ®Çu t− kinh doanh bÊt ®éng s¶n,... kÕ to¸n ph¶i ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh t¨ng, gi¶m theo gi¸ thùc tÕ (®èi víi c¸c lo¹i chøng kho¸n, bÊt ®éng s¶n,... c¸c kho¶n vèn gãp liªn doanh). §ång thêi ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt ®Ó theo dâi tõng kho¶n ®Çu t− tµi chÝnh dµi h¹n vµ c¸c kho¶n chi phÝ (nÕu cã), l·i ph¸t sinh tõ ho¹t ®éng ®Çu t− tµi chÝnh dµi h¹n. Lo¹i Tµi kho¶n Tµi s¶n dµi h¹n cã 14 tµi kho¶n, chia thµnh 3 nhãm: Nhãm Tµi kho¶n 21 - Tµi s¶n cè ®Þnh, cã 5 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh; - Tµi kho¶n 212 - Tµi s¶n cè ®Þnh thuª tµi chÝnh; - Tµi kho¶n 213 - Tµi s¶n cè ®Þnh v« h×nh; - Tµi kho¶n 214 - Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh; - Tµi kho¶n 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t−. Nhãm Tµi kho¶n 22 - §Çu t− dµi h¹n, cã 5 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con; - Tµi kho¶n 222 - Vèn gãp liªn doanh; 147
- 148. - Tµi kho¶n223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt; - Tµi kho¶n 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c; - Tµi kho¶n 229 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n. Nhãm Tµi kho¶n 24 - C¸c tµi s¶n dµi h¹n kh¸c , cã 4 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang; - Tµi kho¶n 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n; - Tµi kho¶n 243 - Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i; - Tµi kho¶n 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n. 148
- 149. Tµi Kho¶n 211 Tµi S¶n Cè §Þnh H÷U H×NH Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m toµn bé tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh cña doanh nghiÖp theo nguyªn gi¸. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét Sè QUY §Þnh SAU 1. Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh lµ nh÷ng tµi s¶n cã h×nh th¸i vËt chÊt do doanh nghiÖp n¾m gi÷ ®Ó sö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh phï hîp víi tiªu chuÈn ghi nhËn TSC§ h÷u h×nh. 2. Nh÷ng tµi s¶n h÷u h×nh cã kÕt cÊu ®éc lËp, hoÆc nhiÒu bé phËn tµi s¶n riªng lÎ liªn kÕt víi nhau thµnh mét hÖ thèng ®Ó cïng thùc hiÖn mét hay mét sè chøc n¨ng nhÊt ®Þnh, nÕu thiÕu bÊt kú mét bé phËn nµo trong ®ã th× c¶ hÖ thèng kh«ng thÓ ho¹t ®éng ®−îc, nÕu tháa m·n ®ång thêi c¶ bèn tiªu chuÈn d−íi ®©y th× ®−îc coi lµ tµi s¶n cè ®Þnh: a) Ch¾c ch¾n thu ®−îc lîi Ých kinh tÕ trong t−¬ng lai tõ viÖc sö dông tµi s¶n ®ã; b) Nguyªn gi¸ tµi s¶n ph¶i ®−îc x¸c ®Þnh mét c¸ch tin cËy; c) Cã thêi gian sö dông tõ 1 n¨m trë lªn; d) Cã gi¸ trÞ theo quy ®Þnh hiÖn hµnh (tõ 10.000.000 ®ång trë lªn). Tr−êng hîp mét hÖ thèng gåm nhiÒu bé phËn tµi s¶n riªng lÎ liªn kÕt víi nhau, trong ®ã mçi bé phËn cÊu thµnh cã thêi gian sö dông kh¸c nhau vµ nÕu thiÕu mét bé phËn nµo ®ã mµ c¶ hÖ thèng vÉn thùc hiÖn ®−îc chøc n¨ng ho¹t ®éng chÝnh cña nã nh−ng do yªu cÇu qu¶n lý, sö dông tµi s¶n cè ®Þnh ®ßi hái ph¶i qu¶n lý riªng tõng bé phËn tµi s¶n vµ mçi bé phËn tµi s¶n ®ã nÕu cïng tháa m·n ®ång thêi bèn tiªu chuÈn cña tµi s¶n cè ®Þnh th× ®−îc coi lµ mét tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh ®éc lËp. §èi víi sóc vËt lµm viÖc hoÆc cho s¶n phÈm, nÕu tõng con sóc vËt tháa m·n ®ång thêi bèn tiªu chuÈn cña tµi s¶n cè ®Þnh ®Òu ®−îc coi lµ mét tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh. §èi víi v−ên c©y l©u n¨m, nÕu tõng m¶nh v−ên c©y, hoÆc c©y tháa m·n ®ång thêi bèn tiªu chuÈn cña tµi s¶n cè ®Þnh th× còng ®−îc coi lµ mét tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh. 3. Gi¸ trÞ TSC§ h÷u h×nh ®−îc ph¶n ¸nh trªn TK 211 theo nguyªn gi¸. KÕ to¸n ph¶i theo dâi chi tiÕt nguyªn gi¸ cña tõng TSC§. Tïy thuéc vµo nguån h×nh thµnh, nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh ®−îc x¸c ®Þnh nh− sau: a) TSC§ h÷u h×nh do mua s¾m: Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh do mua s¾m bao gåm gi¸ mua (trõ c¸c kho¶n ®−îc chiÕt khÊu th−¬ng m¹i, gi¶m gi¸), c¸c kho¶n thuÕ (kh«ng bao gåm c¸c kho¶n thuÕ ®−îc hoµn l¹i) vµ c¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc ®−a tµi s¶n vµo tr¹ng th¸i s½n sµng sö dông nh− chi phÝ chuÈn bÞ mÆt b»ng, chi phÝ vËn chuyÓn vµ bèc xÕp ban ®Çu, chi phÝ l¾p ®Æt, ch¹y thö (trõ (-) c¸c kho¶n thu håi vÒ s¶n phÈm, phÕ 149
- 150. liÖu do ch¹ythö), chi phÝ chuyªn gia vµ c¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp kh¸c. §èi víi TSC§ mua s¾m dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT. §èi víi TSC§ mua s¾m dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng kh«ng chÞu thuÕ GTGT, hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, hoÆc dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, ch−¬ng tr×nh, dù ¸n hoÆc dïng cho ho¹t ®éng phóc lîi, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ theo tæng gi¸ thanh to¸n ®· cã thuÕ GTGT. b) Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh do ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n theo ph−¬ng thøc giao thÇu: Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh h×nh thµnh do ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n hoµn thµnh theo ph−¬ng thøc giao thÇu lµ gi¸ quyÕt to¸n c«ng tr×nh x©y dùng theo quy ®Þnh t¹i Quy chÕ qu¶n lý ®Çu t− vµ x©y dùng hiÖn hµnh, c¸c chi phÝ kh¸c cã liªn quan trùc tiÕp vµ lÖ phÝ tr−íc b¹ (nÕu cã). §èi víi tµi s¶n cè ®Þnh lµ con sóc vËt lµm viÖc hoÆc cho s¶n phÈm, v−ên c©y l©u n¨m th× nguyªn gi¸ lµ toµn bé c¸c chi phÝ thùc tÕ ®· chi ra cho con sóc vËt, v−ên c©y ®ã tõ lóc h×nh thµnh cho tíi khi ®−a vµo khai th¸c, sö dông theo quy ®Þnh t¹i Quy chÕ qu¶n lý ®Çu t− vµ x©y dùng hiÖn hµnh, c¸c chi phÝ kh¸c cã liªn quan. c) Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh mua tr¶ chËm: Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh mua s¾m ®−îc thanh to¸n theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay t¹i thêi ®iÓm mua. Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ mua tr¶ chËm vµ gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ®−îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh theo kú h¹n thanh to¸n. d) TSC§ h÷u h×nh tù x©y dùng hoÆc tù chÕ: Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh tù x©y dùng hoÆc tù chÕ lµ gi¸ thµnh thùc tÕ cña TSC§ tù x©y dùng hoÆc tù chÕ céng (+) Chi phÝ l¾p ®Æt, ch¹y thö. Tr−êng hîp doanh nghiÖp dïng s¶n phÈm do m×nh s¶n xuÊt ra ®Ó chuyÓn thµnh TSC§ th× nguyªn gi¸ lµ chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm ®ã céng (+) C¸c chi phÝ trùc tiÕp liªn quan ®Õn viÖc ®−a TSC§ vµo tr¹ng th¸i s½n sµng sö dông. Trong c¸c tr−êng hîp trªn, kh«ng ®−îc tÝnh l·i néi bé vµo nguyªn gi¸ cña tµi s¶n ®ã. C¸c chi phÝ kh«ng hîp lý nh− nguyªn liÖu, vËt liÖu l·ng phÝ, lao ®éng hoÆc c¸c kho¶n chi phÝ kh¸c sö dông v−ît qu¸ møc b×nh th−êng trong qu¸ tr×nh tù x©y dùng hoÆc tù chÕ kh«ng ®−îc tÝnh vµo nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh. ®) TSC§ h÷u h×nh mua d−íi h×nh thøc trao ®æi: Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh mua d−íi h×nh thøc trao ®æi víi mét TSC§ h÷u h×nh kh«ng t−¬ng tù hoÆc tµi s¶n kh¸c, ®−îc x¸c ®Þnh theo gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ h÷u h×nh nhËn vÒ, hoÆc gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n ®em trao ®æi, sau khi ®iÒu chØnh c¸c kho¶n tiÒn hoÆc t−¬ng ®−¬ng tiÒn tr¶ thªm hoÆc thu vÒ. Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh mua d−íi h×nh thøc trao ®æi víi mét TSC§ h÷u h×nh t−¬ng tù, hoÆc cã thÓ h×nh thµnh do ®−îc b¸n ®Ó ®æi lÊy quyÒn së h÷u mét tµi s¶n t−¬ng tù (Tµi s¶n t−¬ng tù lµ tµi s¶n cã c«ng dông t−¬ng tù, trong cïng lÜnh vùc kinh doanh vµ cã gi¸ trÞ t−¬ng ®−¬ng). Trong c¶ hai tr−êng hîp kh«ng cã bÊt kú kho¶n l·i hay lç nµo ®−îc ghi nhËn trong qu¸ tr×nh trao ®æi. Nguyªn gi¸ TSC§ nhËn vÒ ®−îc tÝnh b»ng gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ®em trao ®æi. e) Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh ®−îc cÊp, ®−îc ®iÒu chuyÓn ®Õn: Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh ®−îc cÊp, ®−îc ®iÒu chuyÓn ®Õn... bao gåm: Gi¸ trÞ cßn l¹i trªn sæ kÕ to¸n cña tµi 150
- 151. s¶n cè ®Þnhë ®¬n vÞ cÊp, ®¬n vÞ ®iÒu chuyÓn... hoÆc gi¸ trÞ theo ®¸nh gi¸ thùc tÕ cña Héi ®ång giao nhËn vµ c¸c chi phÝ vËn chuyÓn, bèc dì, chi phÝ n©ng cÊp, l¾p ®Æt, ch¹y thö lÖ phÝ tr−íc b¹ (nÕu cã)... mµ bªn nhËn tµi s¶n ph¶i chi ra tÝnh ®Õn thêi ®iÓm ®−a TSC§ vµo tr¹ng th¸i s½n sµng sö dông. Riªng nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh ®iÒu chuyÓn gi÷a c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn h¹ch to¸n phô thuéc trong doanh nghiÖp lµ nguyªn gi¸ ph¶n ¸nh ë ®¬n vÞ bÞ ®iÒu chuyÓn phï hîp víi bé hå s¬ cña tµi s¶n cè ®Þnh ®ã. §¬n vÞ nhËn tµi s¶n cè ®Þnh c¨n cø vµo nguyªn gi¸, sè khÊu hao lòy kÕ, gi¸ trÞ cßn l¹i trªn sæ kÕ to¸n vµ bé hå s¬ cña tµi s¶n cè ®Þnh ®ã ®Ó ph¶n ¸nh vµo sæ kÕ to¸n. C¸c chi phÝ cã liªn quan tíi viÖc ®iÒu chuyÓn tµi s¶n cè ®Þnh gi÷a c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn h¹ch to¸n phô thuéc kh«ng h¹ch to¸n t¨ng nguyªn gi¸ tµi s¶n cè ®Þnh mµ h¹ch to¸n vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú. g) Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh nhËn gãp vèn liªn doanh, nhËn l¹i vèn gãp, do ph¸t hiÖn thõa, ®−îc tµi trî, biÕu, tÆng...: Nguyªn gi¸ TSC§ nhËn vèn gãp liªn doanh, nhËn l¹i vèn gãp, do ph¸t hiÖn thõa, ®−îc tµi trî, biÕu, tÆng... lµ gi¸ trÞ theo ®¸nh gi¸ thùc tÕ cña Héi ®ång giao nhËn; C¸c chi phÝ mµ bªn nhËn ph¶i chi ra tÝnh ®Õn thêi ®iÓm ®−a TSC§ vµo tr¹ng th¸i s½n sµng sö dông nh−: Chi phÝ vËn chuyÓn, bèc dì, l¾p ®Æt, ch¹y thö, lÖ phÝ tr−íc b¹ (nÕu cã)... 4. ChØ ®−îc thay ®æi nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh trong c¸c tr−êng hîp: - §¸nh gi¸ l¹i TSC§ theo quyÕt ®Þnh cña Nhµ n−íc; - X©y l¾p, trang bÞ thªm cho TSC§; - Thay ®æi bé phËn cña TSC§ h÷u h×nh lµm t¨ng thêi gian sö dông h÷u Ých, hoÆc lµm t¨ng c«ng suÊt sö dông cña chóng; - C¶i tiÕn bé phËn cña TSC§ h÷u h×nh lµm t¨ng ®¸ng kÓ chÊt l−îng s¶n phÈm s¶n xuÊt ra; - ¸p dông quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt míi lµm gi¶m chi phÝ ho¹t ®éng cña tµi s¶n so víi tr−íc; - Th¸o dì mét hoÆc mét sè bé phËn cña TSC§. 5. Mäi tr−êng hîp t¨ng, gi¶m TSC§ h÷u h×nh ®Òu ph¶i lËp biªn b¶n giao nhËn, biªn b¶n thanh lý TSC§ vµ ph¶i thùc hiÖn c¸c thñ tôc quy ®Þnh. KÕ to¸n cã nhiÖm vô lËp vµ hoµn chØnh hå s¬ TSC§ vÒ mÆt kÕ to¸n. 6. TSC§ h÷u h×nh cho thuª ho¹t ®éng vÉn ph¶i trÝch khÊu hao theo quy ®Þnh cña chuÈn mùc kÕ to¸n vµ chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh. 7. TSC§ h÷u h×nh ph¶i ®−îc theo dâi chi tiÕt cho tõng ®èi t−îng ghi TSC§, theo tõng lo¹i TSC§ vµ ®Þa ®iÓm b¶o qu¶n, sö dông, qu¶n lý TSC§. 151
- 152. KÕt CÊu VµNéi DUNG Ph¶n ¸nh Cña Tµi Kho¶n 211 - Tµi S¶n Cè §Þnh H÷U H×NH Bªn Nî: - Nguyªn gi¸ cña TSC§ h÷u h×nh t¨ng do XDCB hoµn thµnh bµn giao ®−a vµo sö dông, do mua s¾m, do nhËn vèn gãp liªn doanh, do ®−îc cÊp, do ®−îc tÆng biÕu, tµi trî... - §iÒu chØnh t¨ng nguyªn gi¸ cña TSC§ do x©y l¾p, trang bÞ thªm hoÆc do c¶i t¹o n©ng cÊp...; - §iÒu chØnh t¨ng nguyªn gi¸ TSC§ do ®¸nh gi¸ l¹i. Bªn Cã: - Nguyªn gi¸ cña TSC§ h÷u h×nh gi¶m do ®iÒu chuyÓn cho ®¬n vÞ kh¸c, do nh−îng b¸n, thanh lý hoÆc ®em ®i gãp vèn liªn doanh,... - Nguyªn gi¸ cña TSC§ gi¶m do th¸o bít mét hoÆc mét sè bé phËn; - §iÒu chØnh gi¶m nguyªn gi¸ TSC§ do ®¸nh gi¸ l¹i. Sè d− bªn Nî: Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh hiÖn cã ë doanh nghiÖp. Tµi kho¶n 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh cã 6 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 2111 - Nhµ cöa, vËt kiÕn tróc: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c c«ng tr×nh XDCB nh− nhµ cöa, vËt kiÕn tróc, hµng rµo, bÓ, th¸p n−íc, s©n b·i, c¸c c«ng tr×nh trang trÝ thiÕt kÕ cho nhµ cöa, c¸c c«ng tr×nh c¬ së h¹ tÇng nh− ®−êng s¸, cÇu cèng, ®−êng s¾t, cÇu tµu, cÇu c¶ng... - Tµi kho¶n 2112 - M¸y mãc thiÕt bÞ: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c lo¹i m¸y mãc, thiÕt bÞ dïng trong s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp bao gåm nh÷ng m¸y mãc chuyªn dïng, m¸y mãc, thiÕt bÞ c«ng t¸c, d©y chuyÒn c«ng nghÖ vµ nh÷ng m¸y mãc ®¬n lÎ. - Tµi kho¶n 2113 - Ph−¬ng tiÖn vËn t¶i, truyÒn dÉn: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c lo¹i ph−¬ng tiÖn vËn t¶i, gåm ph−¬ng tiÖn vËn t¶i ®−êng bé, s¾t, thñy, s«ng, hµng kh«ng, ®−êng èng vµ c¸c thiÕt bÞ truyÒn dÉn (Th«ng tin, ®iÖn n−íc, b¨ng chuyÒn t¶i vËt t−, hµng hãa). - Tµi kho¶n 2114 - ThiÕt bÞ, dông cô qu¶n lý: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c lo¹i thiÕt bÞ, dông cô sö dông trong qu¶n lý, kinh doanh, qu¶n lý hµnh chÝnh (M¸y vi tÝnh, qu¹t trÇn, qu¹t bµn, bµn ghÕ, thiÕt bÞ, dông cô ®o l−êng, kiÓm tra chÊt l−îng hót Èm, hót bôi, chèng mèi mät...). - Tµi kho¶n 2115 - C©y l©u n¨m, sóc vËt lµm viÖc vµ cho s¶n phÈm: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c lo¹i TSC§ lµ c¸c lo¹i c©y l©u n¨m (Cµ phª, chÌ, cao su, v−ên c©y ¨n qu¶) sóc vËt lµm viÖc (Voi, bß, ngùa cµy kÐo...) vµ sóc vËt nu«i ®Ó lÊy s¶n phÈm (Bß s÷a, sóc vËt sinh s¶n...). 152
- 153. - Tµi kho¶n2118 - TSC§ kh¸c: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c lo¹i TSC§ kh¸c ch−a ph¶n ¸nh ë c¸c tµi kho¶n nªu trªn (Nh− t¸c phÈm nghÖ thuËt, s¸ch chuyªn m«n kü thuËt...). PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu I. KÕ to¸n t¨ng TSC§ h÷u h×nh Tµi s¶n cè ®Þnh cña ®¬n vÞ t¨ng do ®−îc giao vèn (§èi víi DNNN), nhËn gãp vèn b»ng TSC§, do mua s¾m, do c«ng t¸c XDCB ®· hoµn thµnh ®−a vµo sö dông, do ®−îc viÖn trî hoÆc tÆng, biÕu. 1. Tr−êng hîp nhËn vèn gãp hoÆc nhËn vèn cÊp b»ng TSC§ h÷u h×nh, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 2. Tr−êng hîp TSC§ ®−îc mua s¾m: 2.1. Tr−êng hîp mua s¾m TSC§ h÷u h×nh (KÓ c¶ mua míi hoÆc mua l¹i TSC§ ®· sö dông) dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, c¨n cø c¸c chøng tõ cã liªn quan ®Õn viÖc mua TSC§, kÕ to¸n x¸c ®Þnh nguyªn gi¸ cña TSC§, lËp hå s¬ kÕ to¸n, lËp Biªn b¶n giao nhËn TSC§, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã c¸c TK 111, 112,... Cã TK 331- Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 341 - Vay dµi h¹n. 2.2. Tr−êng hîp mua TSC§ dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112,... Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 341 - Vay dµi h¹n. 2.3. NÕu TSC§ ®−îc mua s¾m b»ng nguån vèn ®Çu t− XDCB hoÆc quü ®Çu t− ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp dïng vµo SXKD, kÕ to¸n ph¶i ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh, gi¶m nguån vèn XDCB hoÆc gi¶m quü ®Çu t− ph¸t triÓn khi quyÕt to¸n ®−îc duyÖt, ghi: Nî TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn 153
- 154. Nî TK 441- Nguån vèn ®Çu t− XDCB Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 3. Tr−êng hîp mua TSC§ h÷u h×nh theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp: - Khi mua TSC§ h÷u h×nh theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp vµ ®−a vÒ sö dông ngay cho SXKD, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ - ghi theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu cã) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n [(PhÇn l·i tr¶ chËm lµ sè chªnh lÖch gi÷a tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n trõ (-) gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay trõ (-) ThuÕ GTGT (nÕu cã)] Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n). - §Þnh kú, thanh to¸n tiÒn cho ng−êi b¸n, ghi: Nî TK 331- Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã c¸c TK 111, 112 (Sè ph¶i tr¶ ®Þnh kú bao gåm c¶ gi¸ gèc vµ l·i tr¶ chËm, tr¶ gãp ph¶i tr¶ ®Þnh kú). - §Þnh kú, tÝnh vµo chi phÝ theo sè l·i tr¶ chËm, tr¶ gãp ph¶i tr¶ cña tõng kú, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 4. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ®−îc tµi trî, biÕu, tÆng TSC§ h÷u h×nh ®−a vµo sö dông ngay cho SXKD, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. C¸c chi phÝ kh¸c liªn quan trùc tiÕp ®Õn TSC§ h÷u h×nh ®−îc tµi trî, biÕu, tÆng tÝnh vµo nguyªn gi¸, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 5. Tr−êng hîp TSC§ h÷u h×nh tù chÕ: - Khi sö dông s¶n phÈm do doanh nghiÖp tù chÕ t¹o ®Ó chuyÓn thµnh TSC§ h÷u h×nh sö dông cho SXKD, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm (NÕu xuÊt kho ra sö dông) Cã TK 154 - Chi phÝ SXKD dë dang (NÕu s¶n xuÊt xong ®−a vµo sö dông ngay, kh«ng qua kho). 154
- 155. §ång thêi ghit¨ng TSC§ h÷u h×nh: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Doanh thu lµ chi phÝ s¶n xuÊt thùc tÕ s¶n phÈm). - Chi phÝ l¾p ®Æt, ch¹y thö,... liªn quan ®Õn TSC§ h÷u h×nh, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 6. Tr−êng hîp TSC§ h÷u h×nh mua d−íi h×nh thøc trao ®æi: 6.1. TSC§ h÷u h×nh mua d−íi h×nh thøc trao ®æi víi TSC§ h÷u h×nh t−¬ng tù: Khi nhËn TSC§ h÷u h×nh t−¬ng tù do trao ®æi vµ ®−a vµo sö dông ngay cho SXKD, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh nhËn vÒ ghi theo gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ ®· khÊu hao cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ cña TSC§ h÷u h×nh ®−a ®i trao ®æi) 6.2. TSC§ h÷u h×nh mua d−íi h×nh thøc trao ®æi víi TSC§ h÷u h×nh kh«ng t−¬ng tù: - Khi giao TSC§ h÷u h×nh cho bªn trao ®æi, ghi: Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ h÷u h×nh ®−a ®i trao ®æi) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ ®· khÊu hao) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). §ång thêi ghi t¨ng thu nhËp do trao ®æi TSC§: Nî TK 131- Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (TK 33311) (NÕu cã). - Khi nhËn ®−îc TSC§ h÷u h×nh do trao ®æi, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ nhËn ®−îc do trao ®æi) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu cã) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n). - Tr−êng hîp ph¶i thu thªm tiÒn do gi¸ trÞ cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi lín h¬n gi¸ trÞ cña TSC§ nhËn ®−îc do trao ®æi, khi nhËn ®−îc tiÒn cña bªn cã TSC§ trao ®æi, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 (Sè tiÒn ®· thu thªm) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 155
- 156. - Tr−êng hîpph¶i tr¶ thªm tiÒn do gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi nhá h¬n gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ nhËn ®−îc do trao ®æi, khi tr¶ tiÒn cho bªn cã TSC§ trao ®æi, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã c¸c TK 111, 112,... 7. Tr−êng hîp mua TSC§ h÷u h×nh lµ nhµ cöa, vËt kiÕn tróc g¾n liÒn víi quyÒn sö dông ®Êt, ®−a vµo sö dông ngay cho ho¹t ®éng SXKD, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ - chi tiÕt nhµ cöa, vËt kiÕn tróc) Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸ - chi tiÕt quyÒn sö dông ®Êt) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 8. Tr−êng hîp TSC§ h÷u h×nh t¨ng do ®Çu t− XDCB hoµn thµnh: 8.1. Tr−êng hîp qu¸ tr×nh ®Çu t− XDCB ®−îc h¹ch to¸n trªn cïng hÖ thèng sæ kÕ to¸n cña ®¬n vÞ: - Khi c«ng t¸c XDCB hoµn thµnh nghiÖm thu, bµn giao ®−a tµi s¶n vµo sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) Cã TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang. - NÕu tµi s¶n h×nh thµnh qua ®Çu t− kh«ng tháa m·n c¸c tiªu chuÈn ghi nhËn TSC§ h÷u h×nh theo quy ®Þnh cña chuÈn mùc kÕ to¸n TSC§ h÷u h×nh, ghi: Nî c¸c TK 152, 153 (NÕu lµ vËt liÖu, c«ng cô, dông cô nhËp kho) Cã TK 241 - XDCB dë dang. - NÕu doanh nghiÖp sö dông nguån vèn ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n hoÆc c¸c quü doanh nghiÖp ®Ó ®Çu t− XDCB, kÕ to¸n ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh, gi¶m nguån vèn ®Çu t− XDCB vµ c¸c quü doanh nghiÖp khi quyÕt to¸n ®−îc duyÖt. 8.2. Tr−êng hîp qu¸ tr×nh ®Çu t− XDCB kh«ng h¹ch to¸n trªn cïng hÖ thèng sæ kÕ to¸n cña ®¬n vÞ (§¬n vÞ chñ ®Çu t− cã tæ chøc kÕ to¸n riªng ®Ó theo dâi qu¸ tr×nh ®Çu t− XDCB): Khi doanh nghiÖp nhËn bµn giao TSC§ lµ s¶n phÈm ®Çu t− XDCB hoµn thµnh vµ nguån vèn h×nh thµnh TSC§ (KÓ c¶ bµn giao kho¶n vay ®Çu t− XDCB), ghi: Nî TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu ®−îc khÊu trõ) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (PhÇn vèn chñ së h÷u) Cã TK 341 - Vay dµi h¹n (PhÇn vèn vay c¸c tæ chøc tÝn dông); hoÆc Cã TK 343 - Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh (PhÇn vèn vay trùc tiÕp do ph¸t hµnh tr¸i 156
- 157. phiÕu) Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé (PhÇn vèn ®¬n vÞ cÊp trªn giao). - §èi víi doanh nghiÖp Nhµ n−íc, nÕu TSC§ (§Çu t− qua nhiÒu n¨m) ®−îc nghiÖm thu, bµn giao theo gi¸ trÞ ë thêi ®iÓm bµn giao c«ng tr×nh (Theo gi¸ trÞ phª duyÖt cña cÊp cã thÈm quyÒn), ghi: Nî TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ ®−îc duyÖt) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu cã). Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (PhÇn vèn chñ së h÷u) Cã TK 341 - Vay dµi h¹n Cã TK 136 - Ph¶i thu néi bé. Bµn giao TSC§ hoµn thµnh qua ®Çu t−, ®ång thêi víi viÖc bµn giao c¸c kho¶n vay dµi h¹n, hoÆc nî dµi h¹n ®Ó h×nh thµnh TSC§ ®ã. 9. Tr−êng hîp c«ng tr×nh hoÆc h¹ng môc c«ng tr×nh XDCB hoµn thµnh ®· bµn giao ®−a vµo sö dông, nh−ng ch−a ®−îc duyÖt quyÕt to¸n vèn ®Çu t−, th× doanh nghiÖp c¨n cø vµo chi phÝ ®Çu t− XDCB thùc tÕ, t¹m tÝnh nguyªn gi¸ ®Ó h¹ch to¸n t¨ng TSC§ (§Ó cã c¬ së tÝnh vµ trÝch khÊu hao TSC§ ®−a vµo sö dông). Sau khi quyÕt to¸n vèn ®Çu t− XDCB ®−îc duyÖt, nÕu cã chªnh lÖch so víi gi¸ trÞ TSC§ ®· t¹m tÝnh th× kÕ to¸n thùc hiÖn ®iÒu chØnh t¨ng, gi¶m sè chªnh lÖch. 10. Tr−êng hîp nhËn vèn gãp liªn doanh cña c¸c ®¬n vÞ kh¸c b»ng TSC§ h÷u h×nh, c¨n cø gi¸ trÞ TSC§ ®−îc c¸c bªn liªn doanh chÊp thuËn, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 11. TSC§ nhËn ®−îc do ®iÒu ®éng néi bé Tæng c«ng ty (Kh«ng ph¶i thanh to¸n tiÒn), ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (Gi¸ trÞ cßn l¹i). 12. Tr−êng hîp dïng kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n ®Ó ®Çu t−, mua s¾m TSC§, khi TSC§ mua s¾m, ®Çu t− hoµn thµnh ®−a vµo sö dông cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã c¸c TK 111, 112 Cã TK 241 - XDCB dë dang Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612). 157
- 158. §ång thêi ghit¨ng nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§: Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) Cã TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§. NÕu rót dù to¸n mua TSC§, ®ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 008 - Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n. 13. Tr−êng hîp ®Çu t−, mua s¾m TSC§ b»ng quü phóc lîi, khi hoµn thµnh ®−a vµo sö dông cho ho¹t ®éng v¨n hãa, phóc lîi, ghi: Nî TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112, 331, 341,... - §ång thêi kÕt chuyÓn gi¶m quü phóc lîi, ghi: Nî TK 4312 - Quü phóc lîi Cã TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§. 14. Chi phÝ ph¸t sinh sau ghi nhËn ban ®Çu liªn quan ®Õn TSC§ h÷u h×nh nh− söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp: Khi ph¸t sinh chi phÝ söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp TSC§ h÷u h×nh sau khi ghi nhËn ban ®Çu, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã c¸c TK 112, 152, 331, 334,... - Khi c«ng viÖc söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp TSC§ hoµn thµnh ®−a vµo sö dông: + NÕu tháa m·n c¸c ®iÒu kiÖn ®−îc ghi t¨ng nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang. + NÕu kh«ng tháa m·n c¸c ®iÒu kiÖn ®−îc ghi t¨ng nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642 (NÕu gi¸ trÞ nhá) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (NÕu gi¸ trÞ lín ph¶i ph©n bæ dÇn) Cã TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang. II. KÕ to¸n gi¶m TSC§ h÷u h×nh Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh cña ®¬n vÞ gi¶m, do nh−îng b¸n, thanh lý, mÊt m¸t, ph¸t hiÖn thiÕu khi kiÓm kª, ®em gãp vèn liªn doanh, ®iÒu chuyÓn cho ®¬n vÞ kh¸c, th¸o dì mét hoÆc mét sè bé phËn... Trong mäi tr−êng hîp gi¶m TSC§ h÷u h×nh, kÕ to¸n ph¶i lµm ®Çy ®ñ thñ tôc, x¸c ®Þnh ®óng nh÷ng kho¶n thiÖt h¹i vµ thu nhËp (nÕu cã). C¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, kÕ to¸n ghi sæ theo tõng tr−êng hîp cô thÓ nh− sau: 158
- 159. 1. Tr−êng hîpnh−îng b¸n TSC§ dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh, dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n: TSC§ nh−îng b¸n th−êng lµ nh÷ng TSC§ kh«ng cÇn dïng hoÆc xÐt thÊy sö dông kh«ng cã hiÖu qu¶. Khi nh−îng b¸n TSC§ h÷u h×nh ph¶i lµm ®Çy ®ñ c¸c thñ tôc cÇn thiÕt (LËp Héi ®ång x¸c ®Þnh gi¸, th«ng b¸o c«ng khai vµ tæ chøc ®Êu gi¸, cã hîp ®ång mua b¸n, biªn b¶n giao nhËn TSC§...). C¨n cø vµo biªn b¶n giao nhËn TSC§ vµ c¸c chøng tõ liªn quan ®Õn nh−îng b¸n TSC§: 1.1. Tr−êng hîp nh−îng b¸n TSC§ dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh: - NÕu doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, sè thu vÒ nh−îng b¸n TSC§, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 3331 - ThuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng ph¶i nép (33311) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT). - NÕu doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, sè tiÒn thu vÒ nh−îng b¸n TSC§, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Tæng gi¸ thanh to¸n). - C¨n cø Biªn b¶n giao nhËn TSC§ ®Ó ghi gi¶m TSC§ ®· nh−îng b¸n: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2141) (Gi¸ trÞ ®· hao mßn) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). - C¸c chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn nh−îng b¸n TSC§ ®−îc ph¶n ¸nh vµo bªn Nî TK 811 "Chi phÝ kh¸c". 1.2. Tr−êng hîp nh−îng b¸n TSC§ h÷u h×nh dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n: - C¨n cø Biªn b¶n giao nhËn TSC§ ®Ó ghi gi¶m TSC§ ®· nh−îng b¸n: Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ ®· hao mßn) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh nguyªn gi¸). Sè tiÒn thu, chi liªn quan ®Õn nh−îng b¸n TSC§ h÷u h×nh ghi vµo c¸c tµi kho¶n liªn quan theo quy ®Þnh cña c¬ quan cã thÈm quyÒn. 1.3. Tr−êng hîp nh−îng b¸n TSC§ h÷u h×nh dïng vµo ho¹t ®éng v¨n hãa, phóc lîi: - C¨n cø Biªn b¶n giao nhËn TSC§ ®Ó ghi gi¶m TSC§ nh−îng b¸n, ghi: Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4313) (Gi¸ trÞ cßn l¹i) 159
- 160. Nî TK 214- Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ ®· hao mßn) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). - §ång thêi ph¶n ¸nh sè thu vÒ nh−îng b¸n TSC§, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4312) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3331) (NÕu cã) - Ph¶n ¸nh sè chi vÒ nh−îng b¸n TSC§, ghi: Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4312) Cã c¸c TK 111, 112,... 2. Tr−êng hîp thanh lý TSC§: TSC§ thanh lý lµ nh÷ng TSC§ h− háng kh«ng thÓ tiÕp tôc sö dông ®−îc, nh÷ng TSC§ l¹c hËu vÒ kü thuËt hoÆc kh«ng phï hîp víi yªu cÇu s¶n xuÊt, kinh doanh. Khi cã TSC§ thanh lý, ®¬n vÞ ph¶i ra quyÕt ®Þnh thanh lý, thµnh lËp Héi ®ång thanh lý TSC§. Héi ®ång thanh lý TSC§ cã nhiÖm vô tæ chøc thùc hiÖn viÖc thanh lý TSC§ theo ®óng tr×nh tù, thñ tôc quy ®Þnh trong chÕ ®é qu¶n lý tµi chÝnh vµ lËp “Biªn b¶n thanh lý TSC§” theo mÉu quy ®Þnh. Biªn b¶n ®−îc lËp thµnh 2 b¶n, 1 b¶n chuyÓn cho phßng kÕ to¸n ®Ó theo dâi ghi sæ, 1 b¶n giao cho ®¬n vÞ qu¶n lý, sö dông TSC§. C¨n cø vµo Biªn b¶n thanh lý vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan ®Õn c¸c kho¶n thu, chi thanh lý TSC§,... kÕ to¸n ghi sæ nh− tr−êng hîp nh−îng b¸n TSC§. 3. Gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng TSC§ h÷u h×nh: 3.1. Khi gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng tµi s¶n cè ®Þnh, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ trÞ do c¸c bªn liªn doanh ®¸nh gi¸) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Sè khÊu hao ®· trÝch) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ sÏ ®−îc ho·n l¹i phÇn chªnh lÖch t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh). 3.2. §Þnh kú, c¨n cø vµo thêi gian sö dông h÷u Ých cña tµi s¶n cè ®Þnh mµ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t sö dông, kÕ to¸n ph©n bæ doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thu nhËp kh¸c trong kú, ghi: 160
- 161. Nî TK 3387- Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ ®em ®i gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (PhÇn doanh thu ch−a thùc hiÖn ®−îc ph©n bæ trong kú). 4. KÕ to¸n TSC§ h÷u h×nh ph¸t hiÖn thõa, thiÕu: Mäi tr−êng hîp ph¸t hiÖn thõa hoÆc thiÕu TSC§ ®Òu ph¶i truy t×m nguyªn nh©n. C¨n cø vµo "Biªn b¶n kiÓm kª TSC§" vµ kÕt luËn cña Héi ®ång kiÓm kª ®Ó h¹ch to¸n chÝnh x¸c, kÞp thêi, theo tõng nguyªn nh©n cô thÓ: 4.1. TSC§ ph¸t hiÖn thõa: - NÕu TSC§ ph¸t hiÖn thõa do ®Ó ngoµi sæ s¸ch (ch−a ghi sæ), kÕ to¸n ph¶i c¨n cø vµo hå s¬ TSC§ ®Ó ghi t¨ng TSC§ theo tõng tr−êng hîp cô thÓ, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã c¸c TK 241, 331, 338, 411,... NÕu TSC§ thõa ®ang sö dông th× ngoµi nghiÖp vô ghi t¨ng TSC§ h÷u h×nh, ph¶i c¨n cø vµo nguyªn gi¸ vµ tû lÖ khÊu hao ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ trÞ hao mßn lµm c¨n cø tÝnh, trÝch bæ sung khÊu hao TSC§ hoÆc trÝch bæ sung hao mßn ®èi víi TSC§ dïng cho ho¹t ®éng phóc lîi, sù nghiÖp, dù ¸n, ghi: Nî c¸c TK Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh (TSC§ dïng cho SXKD) Nî TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ (TSC§ dïng cho môc ®Ých phóc lîi) Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ (TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n) Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (2141). - NÕu TSC§ ph¸t hiÖn thõa ®−îc x¸c ®Þnh lµ TSC§ cña ®¬n vÞ kh¸c th× ph¶i b¸o ngay cho ®¬n vÞ chñ tµi s¶n ®ã biÕt. NÕu kh«ng x¸c ®Þnh ®−îc ®¬n vÞ chñ tµi s¶n th× ph¶i b¸o ngay cho c¬ quan cÊp trªn vµ c¬ quan tµi chÝnh cïng cÊp (nÕu lµ DNNN) biÕt ®Ó xö lý. Trong thêi gian chê xö lý, kÕ to¸n ph¶i c¨n cø vµo tµi liÖu kiÓm kª, t¹m thêi ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 002 "VËt t−, hµng hãa nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n) ®Ó theo dâi gi÷ hé. 4.2. TSC§ ph¸t hiÖn thiÕu ph¶i ®−îc truy cøu nguyªn nh©n, x¸c ®Þnh ng−êi chÞu tr¸ch nhiÖm vµ xö lý theo chÕ ®é tµi chÝnh hiÖn hµnh. - Tr−êng hîp cã quyÕt ®Þnh xö lý ngay: C¨n cø "Biªn b¶n xö lý TSC§ thiÕu ®· ®−îc duyÖt vµ hå s¬ TSC§, kÕ to¸n ph¶i x¸c ®Þnh chÝnh x¸c nguyªn gi¸, gi¸ trÞ hao mßn cña TSC§ ®ã lµm c¨n cø ghi gi¶m TSC§ vµ xö lý vËt chÊt phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§. Tïy thuéc vµo quyÕt ®Þnh xö lý, ghi: + §èi víi TSC§ thiÕu dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) 161
- 162. Nî c¸c TK111, 334, 138 (1388) (NÕu ng−êi cã lçi ph¶i båi th−êng) Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (NÕu ®−îc phÐp ghi gi¶m vèn) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (NÕu doanh nghiÖp chÞu tæn thÊt) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh. + §èi víi TSC§ thiÕu dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n: a) Ph¶n ¸nh gi¶m TSC§, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). b) §èi víi phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu ph¶i thu håi theo quyÕt ®Þnh xö lý, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (NÕu thu tiÒn) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu trõ vµo l−¬ng cña ng−êi lao ®éng) Cã c¸c TK liªn quan (Tïy theo quyÕt ®Þnh xö lý). + §èi víi TSC§ thiÕu dïng vµo ho¹t ®éng v¨n hãa, phóc lîi: a) Ph¶n ¸nh gi¶m TSC§, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Nî TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). b) §èi víi phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu ph¶i thu håi theo quyÕt ®Þnh xö lý, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (NÕu thu tiÒn). Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu trõ vµo l−¬ng cña ng−êi lao ®éng) Cã TK 4312 - Quü phóc lîi. - Tr−êng hîp TSC§ thiÕu ch−a x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n chê xö lý: + §èi víi TSC§ thiÕu dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh: a) Ph¶n ¸nh gi¶m TSC§. PhÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2141) (Gi¸ trÞ hao mßn) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). b) Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (TiÒn båi th−êng) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (NÕu ng−êi cã lçi ph¶i båi th−êng) Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (NÕu trõ vµo l−¬ng cña ng−êi lao ®éng) 162
- 163. Nî TK 411- Nguån vèn kinh doanh (NÕu ®−îc phÐp ghi gi¶m vèn) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (NÕu doanh nghiÖp chÞu tæn thÊt) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381). + §èi víi TSC§ thiÕu dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n: a) Ph¶n ¸nh gi¶m TSC§, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). §ång thêi ph¶n ¸nh phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu vµo TK 1381 "Tµi s¶n thiÕu chê xö lý", ghi: Nî TK 1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c. b) Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý thu båi th−êng phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu, ghi: Nî c¸c TK 111, 334,... Cã TK 1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý. §ång thêi ph¶n ¸nh sè thu båi th−êng phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu vµo c¸c tµi kho¶n liªn quan theo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan cã thÈm quyÒn: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c Cã c¸c TK liªn quan (TK 333, 461,...). + §èi víi TSC§ thiÕu dïng vµo ho¹t ®éng v¨n hãa, phóc lîi: (1) Ph¶n ¸nh gi¶m TSC§, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Nî TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). §ång thêi ph¶n ¸nh phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu vµo TK 1381 "Tµi s¶n thiÕu chê xö lý", ghi: Nî TK 1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý Cã TK 4312 - Quü phóc lîi. (2) Khi cã quyÕt ®Þnh xö lý thu båi th−êng phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thiÕu, ghi: Nî c¸c TK 111, 334,... Cã TK 1381 - Tµi s¶n thiÕu chê xö lý. 5. §èi víi TSC§ h÷u h×nh dïng cho s¶n xuÊt, kinh doanh, nÕu kh«ng ®ñ tiªu chuÈn 163
- 164. ghi nhËn theoquy ®Þnh ph¶i chuyÓn thµnh c«ng cô, dông cô ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642 (NÕu gi¸ trÞ cßn l¹i nhá) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (NÕu gi¸ trÞ cßn l¹i lín ph¶i ph©n bæ dÇn) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ TSC§). 6. KÕ to¸n giao dÞch b¸n vµ thuª l¹i TSC§ h÷u h×nh lµ thuª ho¹t ®éng (Xem quy ®Þnh ë TK 811 hoÆc 711). 164
- 165. Tµi Kho¶n 212 Tµi S¶n Cè §Þnh THU£ Tµi ChÝnh Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m cña toµn bé TSC§ thuª tµi chÝnh cña doanh nghiÖp. - Thuª tµi chÝnh: Lµ thuª tµi s¶n mµ bªn cho thuª cã sù chuyÓn giao phÇn lín rñi ro vµ lîi Ých g¾n liÒn víi quyÒn së h÷u tµi s¶n cho bªn thuª. QuyÒn së h÷u tµi s¶n cã thÓ chuyÓn giao vµo cuèi thêi h¹n thuª. - §iÒu kiÖn ph©n lo¹i thuª tµi s¶n lµ thuª tµi chÝnh: Mét hîp ®ång thuª tµi chÝnh ph¶i tháa m·n 1 trong n¨m (5) ®iÒu kiÖn sau: + Bªn cho thuª chuyÓn giao quyÒn së h÷u tµi s¶n cho bªn thuª khi hÕt thêi h¹n thuª; + T¹i thêi ®iÓm khëi ®Çu thuª tµi s¶n, bªn thuª cã quyÒn lùa chän mua l¹i tµi s¶n thuª víi møc gi¸ −íc tÝnh thÊp h¬n gi¸ trÞ hîp lý vµo cuèi thêi h¹n thuª; + Thêi h¹n thuª tµi s¶n tèi thiÓu ph¶i chiÕm phÇn lín thêi gian sö dông kinh tÕ cña tµi s¶n cho dï kh«ng cã sù chuyÓn giao quyÒn së h÷u; + T¹i thêi ®iÓm khëi ®Çu thuª tµi s¶n, gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª tèi thiÓu chiÕm phÇn lín (t−¬ng ®−¬ng) gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n thuª; + Tµi s¶n thuª thuéc lo¹i chuyªn dïng mµ chØ cã bªn thuª cã kh¶ n¨ng sö dông kh«ng cÇn cã sù thay ®æi, söa ch÷a lín nµo. - Hîp ®ång thuª tµi s¶n ®−îc coi lµ hîp ®ång thuª tµi chÝnh nÕu tháa m·n Ýt nhÊt mét trong ba (3) ®iÒu kiÖn sau: + NÕu bªn thuª hñy hîp ®ång vµ ®Òn bï tæn thÊt ph¸t sinh liªn quan ®Õn viÖc hñy hîp ®ång cho bªn cho thuª; + Thu nhËp hoÆc tæn thÊt do sù thay ®æi gi¸ trÞ hîp lý cña gi¸ trÞ cßn l¹i cña tµi s¶n thuª g¾n víi bªn thuª; + Bªn thuª cã kh¶ n¨ng tiÕp tôc thuª l¹i tµi s¶n sau khi hÕt h¹n hîp ®ång thuª víi tiÒn thuª thÊp h¬n gi¸ thuª thÞ tr−êng. Riªng tr−êng hîp thuª tµi s¶n lµ quyÒn sö dông ®Êt th× th−êng ®−îc ph©n lo¹i lµ thuª ho¹t ®éng. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét Sè QUY §Þnh SAU 1. Tµi kho¶n nµy dïng cho doanh nghiÖp thuª h¹ch to¸n nguyªn gi¸ cña TSC§ 165
- 166. thuª tµi chÝnh.§©y lµ nh÷ng TSC§ ch−a thuéc quyÒn së h÷u cña doanh nghiÖp nh−ng doanh nghiÖp cã nghÜa vô vµ tr¸ch nhiÖm ph¸p lý qu¶n lý vµ sö dông nh− tµi s¶n cña doanh nghiÖp. Nguyªn gi¸ cña TSC§ thuª tµi chÝnh ®−îc ghi nhËn b»ng gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n thuª hoÆc lµ gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª tèi thiÓu (tr−êng hîp gi¸ trÞ hîp lý cao h¬n gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª tèi thiÓu) céng víi c¸c chi phÝ trùc tiÕp ph¸t sinh ban ®Çu liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª tµi chÝnh. Khi tÝnh gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª tèi thiÓu cho viÖc thuª tµi s¶n, doanh nghiÖp cã thÓ sö dông tû lÖ l·i suÊt ngÇm ®Þnh, tû lÖ l·i suÊt ®−îc ghi trong hîp ®ång thuª hoÆc tû lÖ l·i suÊt biªn ®i vay cña bªn thuª. Nguyªn gi¸ cña TSC§ thuª tµi chÝnh kh«ng bao gåm sè thuÕ GTGT bªn cho thuª ®· tr¶ khi mua TSC§ ®Ó cho thuª (Sè thuÕ nµy bªn thuª sÏ ph¶i hoµn l¹i cho bªn cho thuª, kÓ c¶ tr−êng hîp TSC§ thuª tµi chÝnh dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ vµ tr−êng hîp TSC§ thuª tµi chÝnh dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp). 2. Kh«ng ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n nµy gi¸ trÞ cña TSC§ thuª ho¹t ®éng. 3. Bªn thuª cã tr¸ch nhiÖm tÝnh, trÝch khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh theo ®Þnh kú trªn c¬ së ¸p dông chÝnh s¸ch khÊu hao nhÊt qu¸n víi chÝnh s¸ch khÊu hao cña tµi s¶n cïng lo¹i thuéc së h÷u cña m×nh. NÕu kh«ng ch¾c ch¾n lµ bªn thuª sÏ cã quyÒn së h÷u tµi s¶n thuª khi hÕt h¹n hîp ®ång thuª th× tµi s¶n thuª sÏ ®−îc khÊu hao theo thêi h¹n thuª nÕu thêi h¹n thuª ng¾n h¬n thêi gian sö dông h÷u Ých cña tµi s¶n thuª. 4. Sè thuÕ GTGT bªn thuª ph¶i tr¶ cho bªn cho thuª theo ®Þnh kú nhËn ®−îc hãa ®¬n thanh to¸n tiÒn thuª tµi chÝnh vµ ®−îc h¹ch to¸n nh− sau: - Tr−êng hîp thuª tµi chÝnh dïng vµo SXKD hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ th× sè thuÕ GTGT ph¶i tr¶ tõng kú ®−îc ghi vµo bªn Nî TK 133 "ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ" (1332); - Tr−êng hîp thuª tµi chÝnh dïng vµo SXKD hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng kh«ng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp th× sè thuÕ GTGT ph¶i tr¶ tõng kú ®−îc ghi vµo chi phÝ SXKD trong kú. 5. Tµi kho¶n 212 ®−îc më chi tiÕt ®Ó theo dâi tõng lo¹i, tõng TSC§ ®i thuª. KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña Tµi Kho¶n 212 - TSC§ THU£ Tµi ChÝnh Bªn Nî: Nguyªn gi¸ cña TSC§ thuª tµi chÝnh t¨ng. Bªn Cã: 166
- 167. Nguyªn gi¸ cñaTSC§ thuª tµi chÝnh gi¶m do chuyÓn tr¶ l¹i cho bªn cho thuª khi hÕt h¹n hîp ®ång hoÆc mua l¹i thµnh TSC§ cña doanh nghiÖp. Sè d− bªn Nî: Nguyªn gi¸ cña TSC§ thuª tµi chÝnh hiÖn cã. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu 1. Khi ph¸t sinh chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn tµi s¶n thuª tµi chÝnh tr−íc khi nhËn tµi s¶n thuª nh−: Chi phÝ ®µm ph¸n, ký kÕt hîp ®ång..., ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã c¸c TK 111, 112,... 2. Khi chi tiÒn øng tr−íc kho¶n tiÒn thuª tµi chÝnh hoÆc ký quü ®¶m b¶o viÖc thuª tµi s¶n, ghi: Nî TK 342 - Nî dµi h¹n (Sè tiÒn thuª tr¶ tr−íc - nÕu cã) Nî TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n Cã c¸c TK 111, 112,... 3. Tr−êng hîp nî gèc ph¶i tr¶ vÒ thuª tµi chÝnh x¸c ®Þnh theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT mµ bªn cho thuª ®· tr¶ khi mua TSC§ ®Ó cho thuª. 3.1. Khi nhËn TSC§ thuª tµi chÝnh, kÕ to¸n c¨n cø vµo hîp ®ång thuª tµi s¶n vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ thuª tµi chÝnh theo gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT ®Çu vµo, ghi: Nî TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 342 - Nî dµi h¹n (Gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª tèi thiÓu hoÆc gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n thuª trõ (-) Sè nî gèc ph¶i tr¶ kú nµy) Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Sè nî gèc ph¶i tr¶ kú nµy). 3.2. Chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª tµi chÝnh ®−îc ghi nhËn vµo nguyªn gi¸ TSC§ thuª tµi chÝnh, ghi: Nî TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n, hoÆc Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè chi phÝ trùc tiÕp liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª ph¸t sinh khi nhËn tµi s¶n thuª tµi chÝnh). 3.3. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, c¨n cø vµo hîp ®ång thuª tµi s¶n x¸c ®Þnh sè nî gèc thuª tµi chÝnh ®Õn h¹n tr¶ trong niªn ®é kÕ to¸n tiÕp theo, ghi: 167
- 168. Nî TK 342- Nî dµi h¹n Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶. 3.4. §Þnh kú, nhËn ®−îc hãa ®¬n thanh to¸n tiÒn thuª tµi chÝnh: a) Tr−êng hîp TSC§ thuª tµi chÝnh dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ: - Khi xuÊt tiÒn tr¶ nî gèc, tiÒn l·i thuª vµ thuÕ GTGT cho ®¬n vÞ cho thuª, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (TiÒn l·i thuª tr¶ kú nµy) Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Nî gèc tr¶ kú nµy) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã c¸c TK 111, 112,... - Khi nhËn ®−îc hãa ®¬n thanh to¸n tiÒn thuª tµi s¶n nh÷ng doanh nghiÖp ch−a tr¶ tiÒn ngay, c¨n cø vµo hãa ®¬n ph¶n ¸nh sè nî ph¶i tr¶ l·i thuª tµi chÝnh vµ sè thuÕ GTGT vµo TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (TiÒn l·i thuª) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶. b) Tr−êng hîp TSC§ thuª tµi chÝnh dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp: - Khi xuÊt tiÒn tr¶ nî gèc, tiÒn l·i thuª vµ thuÕ GTGT cho ®¬n vÞ cho thuª, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (TiÒn l·i thuª tr¶ kú nµy) Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Nî gèc tr¶ kú nµy) Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642 (Sè thuÕ GTGT tr¶ kú nµy) Cã c¸c TK 111, 112,... - Khi nhËn ®−îc hãa ®¬n thanh to¸n tiÒn thuª tµi chÝnh nh−ng doanh nghiÖp ch−a tr¶ tiÒn ngay, c¨n cø vµo hãa ®¬n ph¶n ¸nh sè nî ph¶i tr¶ l·i thuª tµi chÝnh vµ sè thuÕ GTGT ph¶i tr¶ vµo TK 315 “Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶”, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (TiÒn l·i thuª ph¶i tr¶ kú nµy) Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642 (Sè thuÕ GTGT ph¶i tr¶ kú nµy) Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶. 4. Tr−êng hîp nî gèc ph¶i tr¶ vÒ thuª tµi chÝnh x¸c ®Þnh theo gi¸ mua cã thuÕ GTGT mµ bªn cho thuª ®· tr¶ khi mua TSC§ ®Ó cho thuª: 4.1. Khi nhËn TSC§ thuª tµi chÝnh bªn ®i thuª nhËn nî c¶ sè thuÕ GTGT do bªn cho thuª ®· tr¶ khi mua TSC§ ®Ó cho thuª mµ bªn thuª ph¶i hoµn l¹i cho bªn cho thuª, 168
- 169. kÕ to¸n c¨ncø vµo hîp ®ång thuª tµi chÝnh vµ c¸c chøng tõ liªn quan ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ thuª tµi chÝnh theo gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT ph¶i hoµn l¹i cho bªn cho thuª, ghi: Nî TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo cña TSC§ thuª tµi chÝnh) Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Sè nî ph¶i tr¶ kú nµy cã c¶ thuÕ GTGT) Cã TK 342 - Nî dµi h¹n (Gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª tèi thiÓu hoÆc gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n thuª trõ (-) Sè nî ph¶i tr¶ kú nµy céng (+) Sè thuÕ GTGT bªn thuª cßn ph¶i tr¶ dÇn trong suèt thêi h¹n thuª). 4.2. Chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu ®−îc ghi nhËn vµo nguyªn gi¸ TSC§ thuª tµi chÝnh, ghi: Nî TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã c¸c TK 111, 112,... (Chi phÝ trùc tiÕp ph¸t sinh liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª tµi chÝnh khi nhËn tµi s¶n thuª tµi chÝnh). 4.3. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, c¨n cø vµo hîp ®ång thuª tµi chÝnh x¸c ®Þnh sè nî gèc thuª tµi chÝnh ®Õn h¹n tr¶ trong niªn ®é kÕ to¸n tiÕp theo, ghi: Nî TK 342 - Nî dµi h¹n Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶. 4.4. §Þnh kú, ph¶n ¸nh viÖc thanh to¸n tiÒn thuª tµi s¶n: - Khi xuÊt tiÒn tr¶ nî gèc vµ tiÒn l·i thuª tµi s¶n cho ®¬n vÞ cho thuª, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (TiÒn l·i thuª tr¶ kú nµy) Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Nî gèc tr¶ kú nµy cã c¶ thuÕ GTGT) Cã c¸c TK 111, 112,... - C¨n cø vµo hãa ®¬n thanh to¸n tiÒn thuª ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ph¶i thanh to¸n cho bªn cho thuª trong kú: + Tr−êng hîp TSC§ thuª tµi chÝnh dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c. + Tr−êng hîp TSC§ thuª tµi chÝnh dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c - Khi nhËn ®−îc hãa ®¬n thanh to¸n tiÒn thuª tµi chÝnh nh−ng doanh nghiÖp ch−a 169
- 170. tr¶ tiÒn ngay,c¨n cø vµo hãa ®¬n ph¶n ¸nh sè l·i thuª tµi chÝnh ph¶i tr¶ kú nµy vµo TK 315 “Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶”, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (TiÒn l·i thuª ph¶i tr¶ kú nµy). - §ång thêi, c¨n cø hãa ®¬n thanh to¸n tiÒn thuª ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ph¶i hoµn l¹i cho bªn cho thuª trong kú gièng nh− tr−êng hîp xuÊt tiÒn tr¶ nî khi nhËn ®−îc hãa ®¬n. 5. Khi tr¶ phÝ cam kÕt sö dông vèn ph¶i tr¶ cho bªn cho thuª tµi s¶n, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh. Cã c¸c TK 111, 112,... 6. Khi tr¶ l¹i TSC§ thuª tµi chÝnh theo quy ®Þnh cña hîp ®ång thuª cho bªn cho thuª, kÕ to¸n ghi gi¶m gi¸ trÞ TSC§ thuª tµi chÝnh, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2142) Cã TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh. 7. Tr−êng hîp trong hîp ®ång thuª tµi s¶n quy ®Þnh bªn ®i thuª chØ thuª hÕt mét phÇn gi¸ trÞ tµi s¶n, sau ®ã mua l¹i th× khi nhËn chuyÓn giao quyÒn së h÷u tµi s¶n, kÕ to¸n ghi gi¶m TSC§ thuª tµi chÝnh vµ ghi t¨ng TSC§ h÷u h×nh thuéc së h÷u cña doanh nghiÖp. Khi chuyÓn tõ tµi s¶n thuª tµi chÝnh sang tµi s¶n thuéc së h÷u cña doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thuª tµi chÝnh) Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn ph¶i tr¶ thªm). §ång thêi chuyÓn gi¸ trÞ hao mßn, ghi: Nî TK 2142 - Hao mßn TSC§ thuª tµi chÝnh Cã TK 2141 - Hao mßn TSC§ h÷u h×nh. 8. KÕ to¸n giao dÞch b¸n vµ thuª l¹i tµi s¶n lµ thuª tµi chÝnh: 8.1. Tr−êng hîp giao dÞch b¸n vµ thuª l¹i víi gi¸ b¸n tµi s¶n cao h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§: - KÕ to¸n giao dÞch b¸n (Xem nghiÖp vô 7.3 - Tµi kho¶n 711) C¸c bót to¸n ghi nhËn tµi s¶n thuª vµ nî ph¶i tr¶ vÒ thuª tµi chÝnh, tr¶ tiÒn thuª tõng kú thùc hiÖn theo nghiÖp vô 3 vµ nghiÖp vô 4 cña TK 212). - §Þnh kú, kÕ to¸n tÝnh, trÝch khÊu hao TSC§ thuª tµi chÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... Cã TK 2142 - Hao mßn TSC§ thuª tµi chÝnh. 170
- 171. - §Þnh kú,kÕt chuyÓn chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i ghi gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú phï hîp víi thêi gian thuª tµi s¶n, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã c¸c TK 623, 627, 641, 642,... 8.2. Tr−êng hîp giao dÞch b¸n vµ thuª l¹i víi gi¸ thÊp h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§: - KÕ to¸n giao dÞch b¸n (Xem nghiÖp vô 7.2 - Tµi kho¶n 711) - C¸c bót to¸n ghi nhËn tµi s¶n thuª vµ nî ph¶i tr¶ vÒ thuª tµi chÝnh, tr¶ tiÒn thuª tõng kú thùc hiÖn theo nghiÖp vô 3 vµ nghiÖp vô 4 cña TK 212). - §Þnh kú, kÕt chuyÓn sè chªnh lÖch nhá h¬n (lç) gi÷a gi¸ b¸n vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i ghi t¨ng chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 171
- 172. tµi kho¶n 213 tµi s¶n cè ®Þnh v« h×nh Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m TSC§ v« h×nh cña doanh nghiÖp. TSC§ v« h×nh lµ tµi s¶n kh«ng cã h×nh th¸i vËt chÊt, nh−ng x¸c ®Þnh ®−îc gi¸ trÞ vµ do doanh nghiÖp n¾m gi÷, sö dông trong SXKD, cung cÊp dÞch vô hoÆc cho c¸c ®èi t−îng kh¸c thuª, phï hîp víi tiªu chuÈn ghi nhËn TSC§ v« h×nh. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Nguyªn gi¸ cña TSC§ v« h×nh lµ toµn bé c¸c chi phÝ mµ doanh nghiÖp ph¶i bá ra ®Ó cã ®−îc TSC§ v« h×nh tÝnh ®Õn thêi ®iÓm ®−a tµi s¶n ®ã vµo sö dông theo dù kiÕn. - Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh mua riªng biÖt, bao gåm gi¸ mua (trõ (-) c¸c kho¶n ®−îc chiÕt khÊu th−¬ng m¹i hoÆc gi¶m gi¸), c¸c kho¶n thuÕ (kh«ng bao gåm c¸c kho¶n thuÕ ®−îc hoµn l¹i) vµ c¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc ®−a tµi s¶n vµo sö dông theo dù tÝnh; - Tr−êng hîp TSC§ v« h×nh mua s¾m ®−îc thanh to¸n theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp, nguyªn gi¸ cña TSC§ v« h×nh ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay t¹i thêi ®iÓm mua. Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ mua tr¶ chËm vµ gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ®−îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ SXKD theo kú h¹n thanh to¸n, trõ khi sè chªnh lÖch ®ã ®−îc tÝnh vµo nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh (vèn hãa) theo quy ®Þnh cña chuÈn mùc kÕ to¸n “Chi phÝ ®i vay”; - TSC§ v« h×nh h×nh thµnh tõ viÖc trao ®æi, thanh to¸n b»ng chøng tõ liªn quan ®Õn quyÒn së h÷u vèn cña ®¬n vÞ, th× nguyªn gi¸ cña nã lµ gi¸ trÞ hîp lý cña c¸c chøng tõ ®−îc ph¸t hµnh liªn quan ®Õn quyÒn së h÷u vèn cña ®¬n vÞ; - Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh lµ quyÒn sö dông ®Êt cã thêi h¹n: Lµ gi¸ trÞ quyÒn sö dông ®Êt khi doanh nghiÖp ®i thuª ®Êt tr¶ tiÒn thuª 1 lÇn cho nhiÒu n¨m vµ ®−îc cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt hoÆc sè tiÒn ®· tr¶ khi nhËn chuyÓn nh−îng quyÒn sö dông ®Êt hîp ph¸p, hoÆc gi¸ trÞ quyÒn sö dông ®Êt nhËn vèn gãp; - Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh lµ quyÒn sö dông ®Êt kh«ng cã thêi h¹n lµ sè tiÒn ®· tr¶ khi chuyÓn nh−îng quyÒn sö dông ®Êt hîp ph¸p (gåm chi phÝ ®· tr¶ cho tæ chøc, c¸ nh©n chuyÓn nh−îng hoÆc chi phÝ ®Òn bï, gi¶i phãng mÆt b»ng, san lÊp mÆt b»ng, lÖ phÝ tr−íc b¹...). - Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh ®−îc Nhµ n−íc cÊp hoÆc ®−îc tÆng, biÕu, ®−îc x¸c ®Þnh theo gi¸ trÞ hîp lý ban ®Çu céng (+) C¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc ®−a tµi s¶n vµo sö dông theo dù tÝnh. 2. Toµn bé chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh liªn quan ®Õn giai ®o¹n triÓn khai ®−îc tËp hîp vµo chi phÝ SXKD trong kú. Tõ thêi ®iÓm xÐt thÊy kÕt qu¶ triÓn khai tháa m·n ®−îc ®Þnh nghÜa vµ tiªu chuÈn ghi nhËn TSC§ v« h×nh quy ®Þnh ë ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 04 “TSC§ 172
- 173. v« h×nh” th×c¸c chi phÝ giai ®o¹n triÓn khai ®−îc tËp hîp vµo TK 241 “X©y dùng c¬ b¶n dë dang” (2412). Khi kÕt thóc giai ®o¹n triÓn khai c¸c chi phÝ h×nh thµnh nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh trong giai ®o¹n triÓn khai ph¶i ®−îc kÕt chuyÓn vµo bªn Nî Tµi kho¶n 213 “TSC§ v« h×nh”. 3. Trong qu¸ tr×nh sö dông ph¶i tiÕn hµnh trÝch khÊu hao TSC§ v« h×nh vµo chi phÝ SXKD theo quy ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n TSC§ v« h×nh. Riªng ®èi víi TSC§ lµ quyÒn sö dông ®Êt th× chØ tÝnh khÊu hao ®èi víi nh÷ng TSC§ v« h×nh lµ quyÒn sö dông cã thêi h¹n. 4. Chi phÝ liªn quan ®Õn TSC§ v« h×nh ph¸t sinh sau khi ghi nhËn ban ®Çu ph¶i ®−îc ghi nhËn lµ chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú, trõ khi tháa m·n ®ång thêi 2 ®iÒu kiÖn sau th× ®−îc ghi t¨ng nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh: - Chi phÝ ph¸t sinh cã kh¶ n¨ng lµm cho TSC§ v« h×nh t¹o ra lîi Ých kinh tÕ trong t−¬ng lai nhiÒu h¬n møc ho¹t ®éng ®−îc ®¸nh gi¸ ban ®Çu; - Chi phÝ ®−îc x¸c ®Þnh mét c¸ch ch¾c ch¾n vµ g¾n liÒn víi TSC§ v« h×nh cô thÓ. 5. Chi phÝ ph¸t sinh ®em l¹i lîi Ých kinh tÕ trong t−¬ng lai cho doanh nghiÖp gåm: chi phÝ thµnh lËp doanh nghiÖp, chi phÝ ®µo t¹o nh©n viªn, chi phÝ qu¶ng c¸o ph¸t sinh trong giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp míi thµnh lËp, chi phÝ cho giai ®o¹n nghiªn cøu, chi phÝ chuyÓn dÞch ®Þa ®iÓm ®−îc ghi nhËn lµ chi phÝ SXKD trong kú hoÆc ®−îc ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ SXKD trong thêi gian tèi ®a kh«ng qu¸ 3 n¨m. 6. Chi phÝ liªn quan ®Õn tµi s¶n v« h×nh ®· ®−îc doanh nghiÖp ghi nhËn lµ chi phÝ ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh trong kú tr−íc ®ã th× kh«ng ®−îc t¸i ghi nhËn vµo nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh. 7. C¸c nh·n hiÖu hµng hãa, quyÒn ph¸t hµnh, danh s¸ch kh¸ch hµng vµ c¸c kho¶n môc t−¬ng tù ®−îc h×nh thµnh trong néi bé doanh nghiÖp kh«ng ®−îc ghi nhËn lµ TSC§ v« h×nh. 8. TSC§ v« h×nh ®−îc theo dâi chi tiÕt theo tõng ®èi t−îng ghi TSC§ trong “Sæ tµi s¶n cè ®Þnh”. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¶nh cña tµi kho¶n 213 - tsc® v« h×nh Bªn Nî: Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh t¨ng. Bªn Cã: Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh gi¶m. Sè d− bªn Nî: 173
- 174. Nguyªn gi¸ TSC§v« h×nh hiÖn cã ë doanh nghiÖp. Tµi kho¶n 213 - TSC§ v« h×nh, cã 7 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 2131 - QuyÒn sö dông ®Êt: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh lµ toµn bé c¸c chi phÝ thùc tÕ ®· chi ra cã liªn quan trùc tiÕn tíi ®Êt sö dông, bao gåm: TiÒn chi ra ®Ó cã quyÒn sö dông ®Êt, chi phÝ cho ®Òn bï, gi¶i phãng mÆt b»ng, san lÊp mÆt b»ng (tr−êng hîp quyÒn sö dông ®Êt riªng biÖt ®èi víi giai ®o¹n ®Çu t− nhµ cöa, vËt kiÕn tróc trªn ®Êt), lÖ phÝ tr−íc b¹ (nÕu cã)... Tµi kho¶n nµy kh«ng bao gåm c¸c chi phÝ chi ra ®Ó x©y dùng c¸c c«ng tr×nh trªn ®Êt. - Tr−êng hîp doanh nghiÖp ®−îc Nhµ n−íc giao ®Êt mµ kh«ng ph¶i tr¶ tiÒn hoÆc ph¶i tr¶ tiÒn thuª ®Êt hµng n¨m th× tiÒn thuª ®Êt hµng n¨m ®−îc tÝnh vµo chi phÝ, kh«ng ®−îc ghi nhËn quyÒn sö dông ®Êt ®ã lµ TSC§ v« h×nh vµo TK 2131. - Tµi kho¶n 2132 - QuyÒn ph¸t hµnh: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh lµ toµn bé c¸c chi phÝ thùc tÕ doanh nghiÖp ®· chi ra ®Ó cã quyÒn ph¸t hµnh. - Tµi kho¶n 2133- B¶n quyÒn, b»ng s¸ng chÕ: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh lµ c¸c chi phÝ thùc tÕ chi ra ®Ó cã b¶n quyÒn t¸c gi¶, b»ng s¸ng chÕ. - Tµi kho¶n 2134 - Nh·n hiÖu hµng hãa: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh lµ c¸c chi phÝ thùc tÕ liªn quan trùc tiÕp tíi viÖc mua nh·n hiÖu hµng hãa. - Tµi kho¶n 2135 - PhÇn mÒm m¸y vi tÝnh: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh lµ toµn bé c¸c chi phÝ thùc tÕ doanh nghiÖp ®· chi ra ®Ó cã phÇn mÒm m¸y vi tÝnh. - Tµi kho¶n 2136 - GiÊy phÐp vµ giÊy phÐp nh−îng quyÒn: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh lµ c¸c kho¶n chi ra ®Ó doanh nghiÖp cã ®−îc giÊy phÐp hoÆc giÊy phÐp nh−îng quyÒn thùc hiÖn c«ng viÖc ®ã, nh−: GiÊy phÐp khai th¸c, giÊy phÐp s¶n xuÊt lo¹i s¶n phÈm míi,... - Tµi kho¶n 2138 - TSC§ v« h×nh kh¸c: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ c¸c lo¹i TSC§ v« h×nh kh¸c ch−a quy ®Þnh ph¶n ¸nh ë c¸c tµi kho¶n trªn. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. H¹ch to¸n c¸c nghiÖp vô mua TSC§ v« h×nh: - Tr−êng hîp mua TSC§ v« h×nh dïng vµo SXKD hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng Cã TK 141 - T¹m øng Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 174
- 175. - Tr−êng hîpmua TSC§ v« h×nh dïng vµo SXKD hµng hãa, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 112, 331,...(Tæng gi¸ thanh to¸n) 2. Tr−êng hîp mua TSC§ v« h×nh theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp: - Khi mua TSC§ v« h×nh dïng vµo SXKD hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸ - Theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (PhÇn l·i tr¶ chËm, tr¶ gãp tÝnh b»ng sè chªnh lÖch gi÷a Tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n trõ (-) Gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay vµ thuÕ GTGT ®Çu vµo (NÕu cã)) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n). - Khi mua TSC§ v« h×nh dïng vµo SXKD hµng hãa, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸ - Theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ®· cã thuÕ GTGT) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (PhÇn l·i tr¶ chËm, tr¶ gãp tÝnh b»ng sè chªnh lÖch gi÷a tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n trõ (-) Gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n). - Hµng kú tÝnh sè l·i ph¶i tr¶ vÒ mua TSC§ v« h×nh theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. - Khi thanh to¸n tiÒn cho ng−êi b¸n, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã c¸c TK 111, 112,... 3. TSC§ v« h×nh mua d−íi h×nh thøc trao ®æi. 3.1. Tr−êng hîp trao ®æi hai TSC§ v« h×nh t−¬ng tù: Khi nhËn TSC§ v« h×nh t−¬ng tù do trao ®æi víi mét TSC§ v« h×nh t−¬ng tù vµ ®−a vµo sö dông ngay cho SXKD, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh nhËn vÒ ghi theo gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2143) (Gi¸ trÞ ®· khÊu hao cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi) 175
- 176. Cã TK 213- TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸ cña TSC§ v« h×nh ®−a ®i trao ®æi) 3.2. Tr−êng hîp trao ®æi hai TSC§ v« h×nh kh«ng t−¬ng tù: - Ghi gi¶m TSC§ v« h×nh ®−a ®i trao ®æi, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ ®· khÊu hao) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi) Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸). - §ång thêi ph¶n ¸nh sè thu nhËp do trao ®æi TSC§, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (nÕu cã). - Ghi t¨ng TSC§ v« h×nh nhËn trao ®æi vÒ, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ nhËn vÒ) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu cã) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n). 4. Gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh ®−îc h×nh thµnh tõ néi bé doanh nghiÖp trong giai ®o¹n triÓn khai: 4.1. Khi ph¸t sinh chi phÝ trong giai ®o¹n triÓn khai xÐt thÊy kÕt qu¶ triÓn khai kh«ng tháa m·n ®Þnh nghÜa vµ tiªu chuÈn ghi nhËn TSC§ v« h×nh th× tËp hîp vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú hoÆc tËp hîp vµo chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n, ghi: Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (tr−êng hîp gi¸ trÞ lín) hoÆc Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã c¸c TK 111, 112, 152, 153, 331,... 4.2. Khi xÐt thÊy kÕt qu¶ triÓn khai tháa m·n ®Þnh nghÜa vµ tiªu chuÈn ghi nhËn TSC§ v« h×nh th×: a) TËp hîp chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh ë giai ®o¹n triÓn khai ®Ó h×nh thµnh nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh, ghi: Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332 - nÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 152, 153, 331,... b) Khi kÕt thóc giai ®o¹n triÓn khai, kÕ to¸n ph¶i x¸c ®Þnh tæng chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh h×nh thµnh nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Cã TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang. 5. Khi mua TSC§ v« h×nh lµ quyÒn sö dông ®Êt cïng víi mua nhµ cöa, vËt kiÕn 176
- 177. tróc trªn ®Êtth× ph¶i x¸c ®Þnh riªng biÖt gi¸ trÞ TSC§ v« h×nh lµ quyÒn sö dông ®Êt, TSC§ h÷u h×nh lµ nhµ cöa, vËt kiÕn tróc, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ nhµ cöa, vËt kiÕn tróc) Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸ quyÒn sö dông ®Êt) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332 - nÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 6. Khi TSC§ v« h×nh h×nh thµnh tõ viÖc trao ®æi thanh to¸n b»ng chøng tõ liªn quan ®Õn quyÒn së h÷u vèn cña c¸c c«ng ty cæ phÇn, nguyªn gi¸ TSC§ v« h×nh lµ gi¸ trÞ hîp lý cña c¸c chøng tõ ®−îc ph¸t hµnh liªn quan ®Õn quyÒn së h÷u vèn, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4111, 4112). 7. Khi doanh nghiÖp ®−îc tµi trî, biÕu, tÆng TSC§ v« h×nh ®−a vµo sö dông ngay cho ho¹t ®éng SXKD: Khi nhËn TSC§ v« h×nh ®−îc tµi trî, biÕu, tÆng, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. C¸c chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn TSC§ v« h×nh nhËn tµi trî, biÕu, tÆng, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Cã TK 111, 112,... 8. Khi doanh nghiÖp nhËn vèn gãp liªn doanh b»ng quyÒn sö dông ®Êt, c¨n cø vµo hå s¬ giao quyÒn sö dông ®Êt, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4111). 9. Khi cã quyÕt ®Þnh chuyÓn môc ®Ých sö dông cña B§S ®Çu t− lµ quyÒn sö dông ®Êt sang TSC§ v« h×nh, ghi: Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (2131) Cã TK 217 - B§S ®Çu t−. §ång thêi kÕt chuyÓn sè hao mßn lòy kÕ cña B§S ®Çu t− sang sè hao mßn lòy kÕ cña TSC§ v« h×nh, ghi: Nî TK 2147 - Hao mßn B§S ®Çu t− Cã TK 2143 - Hao mßn TSC§ v« h×nh. 10. Khi ®Çu t− vµo C«ng ty liªn kÕt d−íi h×nh thøc gãp vèn b»ng TSC§ v« h×nh, c¨n cø vµo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña TSC§ v« h×nh gi÷a doanh nghiÖp vµ c«ng ty liªn kÕt. 10.1. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i x¸c ®Þnh lµ vèn gãp nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña 177
- 178. TSC§ v« h×nh®−a ®i gãp vèn, ghi: Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2143) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ v« h×nh) Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh. 10.2. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i x¸c ®Þnh lµ vèn gãp lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ v« h×nh ®−a ®i gãp vèn, ghi: Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2143) Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ v« h×nh). 11. Khi gãp vèn b»ng TSC§ v« h×nh vµo c¬ së liªn doanh ®ång kiÓm so¸t 11.1. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i x¸c ®Þnh lµ vèn gãp nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ v« h×nh ®em ®i gãp vèn, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ trÞ do c¸c bªn liªn doanh ®¸nh gi¸) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2143) (Sè khÊu hao ®· trÝch) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ v« h×nh) Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸). 11.2. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i x¸c ®Þnh lµ vèn gãp lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ v« h×nh ®em ®i gãp vèn th× sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ®em ®i gãp vèn ®−îc ghi nhËn vµo TK 711 “Thu nhËp kh¸c” lµ phÇn chªnh lÖch tÝnh t−¬ng øng cho phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh, phÇn cßn l¹i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh ®−îc ghi nhËn vµo TK 3387 “Doanh thu ch−a thùc hiÖn”, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ trÞ do c¸c bªn liªn doanh ®¸nh gi¸) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2143) (Sè khÊu hao ®· trÝch) Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ do c¸c bªn liªn doanh ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ do c¸c bªn liªn doanh ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ sÏ ®−îc ho·n l¹i phÇn chªnh lÖch t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh 178
- 179. trong liªn doanh). - §Þnh kú, c¨n cø vµo thêi gian sö dông h÷u Ých cña TSC§ mµ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t sö dông, kÕ to¸n ph©n bæ sè doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thu nhËp kh¸c trong kú, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ ®em ®i gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 12. H¹ch to¸n viÖc nh−îng b¸n, thanh lý TSC§ v« h×nh ®−îc quy ®Þnh nh− h¹ch to¸n nh−îng b¸n, thanh lý TSC§ h÷u h×nh (Xem h−íng dÉn ë TK 211). 179
- 180. tµi kho¶n 214 hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh t¨ng, gi¶m gi¸ trÞ hao mßn vµ gi¸ trÞ hao mßn lòy kÕ cña c¸c lo¹i TSC§ vµ bÊt ®éng s¶n (B§S) ®Çu t− trong qu¸ tr×nh sö dông do trÝch khÊu hao TSC§, B§S ®Çu t− vµ nh÷ng kho¶n t¨ng, gi¶m hao mßn kh¸c cña TSC§, B§S ®Çu t−. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. VÒ nguyªn t¾c, mäi TSC§, B§S ®Çu t− hiÖn cã cña doanh nghiÖp cã liªn quan ®Õn s¶n xuÊt, kinh doanh (gåm c¶ tµi s¶n ch−a dïng, kh«ng cÇn dõng, chê thanh lý) ®Òu ph¶i trÝch khÊu hao theo quy ®Þnh hiÖn hµnh. KhÊu hao TSC§ dïng trong s¶n xuÊt, kinh doanh vµ khÊu hao B§S ®Çu t− h¹ch to¸n vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú; khÊu hao TSC§ ch−a dïng, kh«ng cÇn dïng, chê thanh lý h¹ch to¸n vµo chi phÝ kh¸c. C¸c tr−êng hîp ®Æc biÖt kh«ng ph¶i trÝch khÊu hao (nh− TSC§ dù tr÷, TSC§ dïng chung cho x· héi...), doanh nghiÖp ph¶i thùc hiÖn theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh. §èi víi TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n hoÆc dïng vµo môc ®Ých phóc lîi th× kh«ng ph¶i trÝch khÊu hao tÝnh vµo chi phÝ mµ chØ tÝnh hao mßn TSC§. 2. C¨n cø vµo chÝnh s¸ch tµi chÝnh vµ chuÈn mùc kÕ to¸n hiÖn hµnh, c¨n cø vµo yªu cÇu qu¶n lý cña doanh nghiÖp ®Ó lùa chän 1 trong 3 ph−¬ng ph¸p tÝnh, trÝch khÊu hao phï hîp cho tõng TSC§, B§S ®Çu t− nh»m kÝch thÝch sù ph¸t triÓn s¶n xuÊt, kinh doanh, ®¶m b¶o viÖc thu håi vèn nhanh, ®Çy ®ñ vµ phï hîp víi kh¶ n¨ng trang tr¶i chi phÝ cña doanh nghiÖp. Ph−¬ng ph¸p khÊu hao ®−îc ¸p dông cho tõng TSC§, B§S ®Çu t− ph¶i ®−îc thùc hiÖn nhÊt qu¸n vµ cã thÓ ®−îc thay ®æi khi cã sù thay ®æi ®¸ng kÓ c¸ch thøc thu håi lîi Ých kinh tÕ cña TSC§ vµ B§S ®Çu t−. 3. Thêi gian khÊu hao vµ ph−¬ng ph¸p khÊu hao TSC§ ph¶i ®−îc xem xÐt l¹i Ýt nhÊt lµ vµo cuèi mçi n¨m tµi chÝnh. NÕu thêi gian sö dông h÷u Ých −íc tÝnh cña tµi s¶n kh¸c biÖt lín so víi c¸c −íc tÝnh tr−íc ®ã th× thêi gian khÊu hao ph¶i ®−îc thay ®æi t−¬ng øng. Ph−¬ng ph¸p khÊu hao TSC§ ®−îc thay ®æi khi cã sù thay ®æi ®¸ng kÓ c¸ch thøc −íc tÝnh thu håi lîi Ých kinh tÕ cña TSC§. Tr−êng hîp nµy, ph¶i ®iÒu chØnh chi phÝ khÊu hao cho n¨m hiÖn hµnh vµ c¸c n¨m tiÕp theo, vµ ®−îc thuyÕt minh trong b¸o c¸o tµi chÝnh. 4. §èi víi c¸c TSC§ ®· khÊu hao hÕt (§· thu håi ®ñ vèn), nh−ng vÉn cßn sö dông vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh th× kh«ng ®−îc tiÕp tôc trÝch khÊu hao. C¸c TSC§ ch−a tÝnh ®ñ khÊu hao (Ch−a thu håi ®ñ vèn) mµ ®· h− háng, cÇn thanh lý, th× ph¶i x¸c ®Þnh nguyªn nh©n, tr¸ch nhiÖm cña tËp thÓ, c¸ nh©n ®Ó xö lý båi th−êng vµ phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ch−a thu håi, kh«ng ®−îc båi th−êng ph¶i ®−îc bï ®¾p b»ng sè thu do thanh lý cña chÝnh TSC§ ®ã, sè tiÒn båi th−êng do l·nh ®¹o doanh nghiÖp 180
- 181. quyÕt ®Þnh. NÕusè thu thanh lý vµ sè thu båi th−êng kh«ng ®ñ bï ®¾p phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ch−a thu håi, hoÆc gi¸ trÞ TSC§ bÞ mÊt th× chªnh lÖch cßn l¹i ®−îc coi lµ lç vÒ thanh lý TSC§ vµ kÕ to¸n vµo chi phÝ kh¸c. Riªng doanh nghiÖp Nhµ n−íc ®−îc xö lý theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh cña Nhµ n−íc. 5. §èi víi TSC§ v« h×nh, ph¶i tïy thêi gian ph¸t huy hiÖu qu¶ ®Ó trÝch khÊu hao tÝnh tõ khi TSC§ ®−îc ®−a vµo sö dông (Theo hîp ®ång, cam kÕt hoÆc theo quyÕt ®Þnh cña cÊp cã thÈm quyÒn). Riªng ®èi víi TSC§ v« h×nh lµ quyÒn sö dông ®Êt th× chØ trÝch khÊu hao ®èi víi quyÒn sö dông ®Êt x¸c ®Þnh ®−îc thêi h¹n sö dông. NÕu kh«ng x¸c ®Þnh ®−îc thêi gian sö dông th× kh«ng trÝch khÊu hao. 6. §èi víi TSC§ thuª tµi chÝnh, trong qu¸ tr×nh sö dông bªn ®i thuª ph¶i trÝch khÊu hao trong thêi gian thuª theo hîp ®ång tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, ®¶m b¶o thu håi ®ñ vèn. 7. §èi víi B§S ®Çu t−, trong qu¸ tr×nh n¾m gi÷ chê t¨ng gi¸ hoÆc cho thuª ho¹t ®éng ph¶i tiÕn hµnh trÝch khÊu hao B§S ®Çu t−, khÊu hao B§S ®Çu t− ®−îc ghi nhËn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú. Doanh nghiÖp cã thÓ dùa vµo c¸c B§S chñ së h÷u sö dông (TSC§) cïng lo¹i ®Ó −íc tÝnh thêi gian trÝch khÊu hao vµ x¸c ®Þnh ph−¬ng ph¸p khÊu hao B§S ®Çu t−. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 214 - hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh Bªn Nî: Gi¸ trÞ hao mßn TSC§, B§S ®Çu t− gi¶m do TSC§, B§S ®Çu t− thanh lý, nh−îng b¸n, ®iÒu ®éng cho ®¬n vÞ kh¸c, gãp vèn liªn doanh,... Bªn Cã: Gi¸ trÞ hao mßn TSC§, B§S ®Çu t− t¨ng do trÝch khÊu hao TSC§, B§S ®Çu t−. Sè d− bªn Cã: Gi¸ trÞ hao mßn lòy kÕ cña TSC§, B§S ®Çu t− hiÖn cã ë ®¬n vÞ. Tµi kho¶n 214 - Hao mßn TSC§, cã 4 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 2141 - Hao mßn TSC§ h÷u h×nh: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hao mßn cña TSC§ h÷u h×nh trong qu¸ tr×nh sö dông do trÝch khÊu hao TSC§ vµ nh÷ng kho¶n t¨ng, gi¶m hao mßn kh¸c cña TSC§ h÷u h×nh. - Tµi kho¶n 2142 - Hao mßn TSC§ thuª tµi chÝnh: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hao mßn cña TSC§ thuª tµi chÝnh trong qu¸ tr×nh sö dông do trÝch khÊu hao TSC§ thuª tµi chÝnh vµ nh÷ng kho¶n t¨ng, gi¶m hao mßn kh¸c cña TSC§ thuª tµi chÝnh. 181
- 182. - Tµi kho¶n2143 - Hao mßn TSC§ v« h×nh: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hao mßn cña TSC§ v« h×nh trong qu¸ tr×nh sö dông do trÝch khÊu hao TSC§ v« h×nh vµ nh÷ng kho¶n lµm t¨ng, gi¶m hao mßn kh¸c cña TSC§ v« h×nh. - Tµi kho¶n 2147 - Hao mßn B§S ®Çu t−: Tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hao mßn B§S ®Çu t− trong qu¸ tr×nh n¾m gi÷ chê t¨ng gi¸, cho thuª ho¹t ®éng c¸c B§S ®Çu t− cña doanh nghiÖp. ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu 1. §Þnh kú tÝnh, trÝch khÊu hao TSC§ vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, chi phÝ kh¸c, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (6234) Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (6274) Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (TK cÊp 2 phï hîp). 2. TSC§ ®· sö dông, nhËn ®−îc do ®iÒu chuyÓn trong néi bé Tæng c«ng ty, c«ng ty, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (2141) (Gi¸ trÞ hao mßn). 3. §Þnh kú tÝnh, trÝch khÊu hao B§S ®Çu t− ®ang n¾m gi÷ chê t¨ng gi¸, ®ang cho thuª ho¹t ®éng, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi tiÕt chi phÝ kinh doanh B§S ®Çu t−) Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (2147). 4. Tr−êng hîp gi¶m TSC§, B§S ®Çu t− th× ®ång thêi víi viÖc ghi gi¶m nguyªn gi¸ TSC§ ph¶i ghi gi¶m gi¸ trÞ ®· hao mßn cña TSC§, B§S ®Çu t−. (Xem h−íng dÉn h¹ch to¸n c¸c TK 211, 213, 217). 5. §èi víi TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, khi tÝnh hao mßn vµo thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh, ghi: Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ Cã TK 214 - Hao mßn TSC§. 6. §èi víi TSC§ dïng cho ho¹t ®éng v¨n hãa, phóc lîi, khi tÝnh hao mßn vµo thêi 182
- 183. ®iÓm cuèi n¨mtµi chÝnh, ghi: Nî TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ Cã TK 214 - Hao mßn TSC§. 7. Tr−êng hîp vµo cuèi n¨m tµi chÝnh doanh nghiÖp xem xÐt l¹i thêi gian trÝch khÊu hao vµ ph−¬ng ph¸p khÊu hao TSC§, nÕu cã sù thay ®æi møc khÊu hao cÇn ph¶i ®iÒu chØnh sè khÊu hao ghi trªn sæ kÕ to¸n nh− sau: - NÕu do thay ®æi ph−¬ng ph¸p khÊu hao vµ thêi gian trÝch khÊu hao TSC§, mµ møc khÊu hao TSC§ t¨ng lªn so víi sè ®· trÝch trong n¨m, sè chªnh lÖch khÊu hao t¨ng, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642 (Sè chªnh lÖch khÊu hao t¨ng) Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (TK cÊp 2 phï hîp). - NÕu do thay ®æi ph−¬ng ph¸p khÊu hao vµ thêi gian trÝch khÊu hao TSC§, mµ møc khÊu hao TSC§ gi¶m so víi sè ®· trÝch trong n¨m, sè chªnh lÖch khÊu hao gi¶m, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (TK cÊp 2 phï hîp) Cã c¸c TK 623, 627, 641, 642 (Sè chªnh lÖch khÊu hao gi¶m). 183
- 184. tµi kho¶n 217 bÊt ®éng s¶n ®Çu t− Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m bÊt ®éng s¶n (B§S) ®Çu t− cña doanh nghiÖp theo nguyªn gi¸. BÊt ®éng s¶n ®Çu t−: Lµ B§S, gåm: quyÒn sö dông ®Êt, nhµ, hoÆc mét phÇn cña nhµ hoÆc c¶ nhµ vµ ®Êt, c¬ së h¹ tÇng do ng−êi chñ së h÷u hoÆc ng−êi ®i thuª tµi s¶n theo hîp ®ång thuª tµi chÝnh n¾m gi÷ nh»m môc ®Ých thu lîi tõ viÖc cho thuª hoÆc chê t¨ng gi¸ mµ kh«ng ph¶i ®Ó: a) Sö dông trong s¶n xuÊt, cung cÊp hµng hãa, dÞch vô hoÆc sö dông cho c¸c môc ®Ých qu¶n lý; hoÆc b) B¸n trong kú s¶n xuÊt, kinh doanh th«ng th−êng. h¹ch to¸n tµi kho¶n nµy cÇn t«n träng mét sè quy ®Þnh sau 1. Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ B§S ®ñ tiªu chuÈn ghi nhËn lµ B§S ®Çu t−. Kh«ng ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy gi¸ trÞ B§S mua vÒ ®Ó b¸n trong kú ho¹t ®éng kinh doanh b×nh th−êng hoÆc x©y dùng ®Ó b¸n trong t−¬ng lai gÇn, B§S chñ së h÷u sö dông, B§S trong qu¸ tr×nh x©y dùng ch−a hoµn thµnh víi môc ®Ých ®Ó sö dông trong t−¬ng lai d−íi d¹ng B§S ®Çu t−. Mét B§S ®Çu t− ®−îc ghi nhËn lµ tµi s¶n ph¶i tháa m·n ®ång thêi hai ®iÒu kiÖn sau: a) Ch¾c ch¾n thu ®−îc lîi Ých kinh tÕ trong t−¬ng lai; vµ b) Nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t− ph¶i ®−îc x¸c ®Þnh mét c¸ch ®¸ng tin cËy 2. B§S ®Çu t− ®−îc ghi nhËn trªn tµi kho¶n nµy theo nguyªn gi¸. Nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t−: Lµ toµn bé c¸c chi phÝ (tiÒn hoÆc t−¬ng ®−¬ng tiÒn) mµ doanh nghiÖp bá ra hoÆc gi¸ trÞ hîp lý cña c¸c kho¶n kh¸c ®−a ra trao ®æi ®Ó cã ®−îc B§S ®Çu t− tÝnh ®Õn thêi ®iÓm mua hoÆc x©y dùng hoµn thµnh B§S ®Çu t− ®ã. a) Tïy thuéc vµo tõng tr−êng hîp, nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t− ®−îc x¸c ®Þnh nh− sau: - Nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t− ®−îc mua bao gåm gi¸ mua vµ c¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc mua, nh−: PhÝ dÞch vô t− vÊn, lÖ phÝ tr−íc b¹ vµ chi phÝ giao dÞch liªn quan kh¸c,... - Tr−êng hîp mua B§S ®Çu t− thanh to¸n theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t− ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay t¹i thêi ®iÓm mua. Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ mua tr¶ chËm vµ gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ®−îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ tµi chÝnh theo kú h¹n thanh to¸n, trõ khi sè chªnh lÖch ®ã ®−îc tÝnh vµo nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− theo quy ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 16 “Chi phÝ ®i vay”; - Nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t− tù x©y dùng lµ gi¸ thµnh thùc tÕ vµ c¸c chi phÝ 184
- 185. liªn quan trùctiÕp cña B§S ®Çu t− tÝnh ®Õn ngµy hoµn thµnh c«ng viÖc x©y dùng; - Tr−êng hîp B§S thuª tµi chÝnh víi môc ®Ých ®Ó cho thuª ho¹t ®éng tháa m·n tiªu chuÈn ghi nhËn lµ B§S ®Çu t− th× nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t− ®ã t¹i thêi ®iÓm khëi ®Çu thuª ®−îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 06 “Thuª tµi s¶n”. b) C¸c chi phÝ sau kh«ng ®−îc tÝnh vµo nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t−: - Chi phÝ ph¸t sinh ban ®Çu (Trõ tr−êng hîp c¸c chi phÝ nµy lµ cÇn thiÕt ®Ó ®−a B§S ®Çu t− vµo tr¹ng th¸i s½n sµng sö dông); - C¸c chi phÝ khi míi ®−a B§S ®Çu t− vµo ho¹t ®éng lÇn ®Çu tr−íc khi B§S ®Çu t− ®¹t tíi tr¹ng th¸i ho¹t ®éng b×nh th−êng theo dù kiÕn; - C¸c chi phÝ kh«ng b×nh th−êng vÒ nguyªn liÖu, vËt liÖu, lao ®éng hoÆc c¸c nguån lùc kh¸c trong qu¸ tr×nh x©y dùng B§S ®Çu t−. 3. C¸c chi phÝ liªn quan ®Õn B§S ®Çu t− ph¸t sinh sau ghi nhËn ban ®Çu ph¶i ®−îc ghi nhËn lµ chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú, trõ khi chi phÝ nµy cã kh¶ n¨ng ch¾c ch¾n lµm cho B§S ®Çu t− t¹o ra lîi Ých kinh tÕ trong t−¬ng lai nhiÒu h¬n møc ho¹t ®éng ®−îc ®¸nh gi¸ ban ®Çu th× ®−îc ghi t¨ng nguyªn gi¸ B§S ®Çu t−. 4. Trong qu¸ tr×nh n¾m gi÷ chê t¨ng gi¸, hoÆc cho thuª ho¹t ®éng ph¶i tiÕn hµnh trÝch khÊu hao B§S ®Çu t−. KhÊu hao B§S ®Çu t− ®−îc ghi nhËn vµo chi phÝ kinh doanh trong kú. Doanh nghiÖp cã thÓ dùa vµo c¸c B§S chñ së h÷u sö dông cïng lo¹i ®Ó −íc tÝnh thêi gian trÝch khÊu hao vµ x¸c ®Þnh ph−¬ng ph¸p khÊu hao cña B§S ®Çu t−. 5. §èi víi nh÷ng B§S ®Çu t− ®−îc mua vµo nh−ng ph¶i tiÕn hµnh x©y dùng, c¶i t¹o, n©ng cÊp tr−íc khi sö dông cho môc ®Ých ®Çu t− th× gi¸ trÞ B§S, chi phÝ mua s¾m vµ chi phÝ cho qu¸ tr×nh x©y dùng, c¶i t¹o, n©ng cÊp B§S ®Çu t− ®−îc ph¶n ¸nh trªn TK 241 “X©y dùng c¬ b¶n dë dang”. Khi qu¸ tr×nh x©y dùng, c¶i t¹o, n©ng cÊp hoµn thµnh ph¶i x¸c ®Þnh nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− hoµn thµnh ®Ó kÕt chuyÓn vµo TK 217 “B§S ®Çu t−”. 6. ViÖc chuyÓn tõ B§S chñ së h÷u sö dông thµnh B§S ®Çu t− hoÆc tõ B§S ®Çu t− sang B§S chñ së h÷u sö dông hay hµng tån kho chØ khi cã sù thay ®æi vÒ môc ®Ých sö dông nh− c¸c tr−êng hîp sau: a) B§S ®Çu t− chuyÓn thµnh B§S chñ së h÷u sö dông khi chñ së h÷u b¾t ®Çu sö dông tµi s¶n nµy; b) B§S ®Çu t− chuyÓn thµnh hµng tån kho khi chñ së h÷u b¾t ®Çu triÓn khai cho môc ®Ých b¸n; c) B§S chñ së h÷u sö dông chuyÓn thµnh B§S ®Çu t− khi chñ së h÷u kÕt thóc sö dông tµi s¶n ®ã vµ khi bªn kh¸c thuª ho¹t ®éng; d) Hµng tån kho chuyÓn thµnh B§S ®Çu t− khi chñ së h÷u b¾t ®Çu cho bªn kh¸c thuª ho¹t ®éng; e) B§S x©y dùng chuyÓn thµnh B§S ®Çu t− khi kÕt thóc giai ®o¹n x©y dùng, bµn giao ®−a vµo ®Çu t− (Trong giai ®o¹n x©y dùng ph¶i kÕ to¸n theo ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 03 “ Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh”). 185
- 186. ViÖc chuyÓn ®æimôc ®Ých sö dông gi÷a B§S ®Çu t− víi B§S chñ së h÷u sö dông hoÆc hµng tån kho kh«ng lµm thay ®æi gi¸ trÞ ghi sæ cña tµi s¶n ®−îc chuyÓn ®æi vµ kh«ng lµm thay ®æi nguyªn gi¸ cña B§S trong viÖc x¸c ®Þnh gi¸ trÞ hay ®Ó lËp b¸o c¸o tµi chÝnh. 7. Khi mét doanh nghiÖp quyÕt ®Þnh b¸n mét B§S ®Çu t− mµ kh«ng cã giai ®o¹n söa ch÷a, c¶i t¹o n©ng cÊp th× doanh nghiÖp vÉn tiÕp tôc ghi nhËn lµ B§S ®Çu t− trªn TK 217 “B§S ®Çu t−” cho ®Õn khi B§S ®Çu t− ®ã ®−îc b¸n mµ kh«ng chuyÓn thµnh hµng tån kho. 8. Doanh thu tõ viÖc b¸n B§S ®Çu t− ®−îc ghi nhËn lµ toµn bé gi¸ b¸n (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT ®èi víi tr−êng hîp doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ). Tr−êng hîp b¸n theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, th× doanh thu ®−îc x¸c ®Þnh ban ®Çu theo gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT ®èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ). Kho¶n chªnh lÖch gi÷a tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n vµ gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay ®−îc ghi nhËn lµ doanh thu tiÒn l·i ch−a thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 14 “Doanh thu vµ thu nhËp kh¸c”. 9. Ghi gi¶m B§S ®Çu t− trong c¸c tr−êng hîp: - ChuyÓn ®æi môc ®Ých sö dông tõ B§S ®Çu t− sang hµng tån kho hoÆc B§S chñ së h÷u sö dông; - B¸n B§S ®Çu t−; - Thanh lý B§S ®Çu t−; - HÕt thêi h¹n thuª tµi chÝnh tr¶ l¹i B§S ®Çu t− cho ng−êi cho thuª. 10. B§S ®Çu t− ®−îc theo dâi chi tiÕt theo tõng ®èi t−îng ghi B§S ®Çu t− trong “Sæ theo dâi B§S ®Çu t−” t−¬ng tù nh− TSC§. KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña Tµi Kho¶n 217 - BÊt §éng S¶n §Çu T¦ Bªn Nî: Nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− t¨ng trong kú. Bªn Cã: Nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− gi¶m trong kú. Sè d− bªn Nî: Nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− hiÖn cã. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu 1. H¹ch to¸n c¸c nghiÖp vô mua B§S ®Çu t− theo ph−¬ng thøc tr¶ tiÒn ngay: 186
- 187. - Tr−êng hîpdoanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, ghi: Nî TK 217 - B§S ®Çu t− Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... - Tr−êng hîp doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 217 - B§S ®Çu t− Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 2. H¹ch to¸n nghiÖp vô mua B§S ®Çu t− theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm: 2.1. Tr−êng hîp doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 217 - B§S ®Çu t− (Nguyªn gi¸ - theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (PhÇn l·i tr¶ chËm tÝnh b»ng sè chªnh lÖch gi÷a Tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n trõ (-) Gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay vµ thuÕ GTGT ®Çu vµo) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 2.2. Tr−êng hîp doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 217 - B§S ®Çu t− (Nguyªn gi¸ - theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ®· cã thuÕ GTGT) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (PhÇn l·i tr¶ chËm tÝnh b»ng sè chªnh lÖch gi÷a Tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n trõ (-) Gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay ®· cã thuÕ GTGT) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 2.3. Hµng kú, tÝnh vµ ph©n bæ sè l·i ph¶i tr¶ vÒ viÖc mua B§S ®Çu t− theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 2.4. Khi thanh to¸n tiÒn cho ng−êi b¸n, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (PhÇn chiÕt khÊu thanh to¸n ®−îc h−ëng do thanh to¸n tr−íc thêi h¹n - NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112,... 3. Tr−êng hîp B§S ®Çu t− h×nh thµnh do x©y dùng c¬ b¶n hoµn thµnh bµn giao: 187
- 188. 3.1. Khi ph¸tsinh chi phÝ x©y dùng B§S ®Çu t−, c¨n cø vµo c¸c tµi liÖu vµ chøng tõ cã liªn quan, kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ vµo bªn Nî TK 241 “XDCB dë dang” (T−¬ng tù nh− x©y dùng TSC§ h÷u h×nh, xem gi¶i thÝch Tµi kho¶n 211 “TSC§ h÷u h×nh”). 3.2. Khi giai ®o¹n ®Çu t− XDCB hoµn thµnh bµn giao chuyÓn tµi s¶n ®Çu t− thµnh B§S ®Çu t−, kÕ to¸n c¨n cø vµo hå s¬ bµn giao, ghi: Nî TK 217 - B§S ®Çu t− Cã TK 241 - XDCB dë dang. 4. Khi chuyÓn tõ B§S chñ së h÷u sö dông thµnh B§S ®Çu t−, c¨n cø vµo hå s¬ chuyÓn ®æi môc ®Ých sö dông, ghi: Nî TK 217 - B§S ®Çu t− Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh, hoÆc Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh. §ång thêi kÕt chuyÓn sè hao mßn lòy kÕ, ghi: Nî TK 2141, hoÆc 2143 Cã TK 2147 - Hao mßn B§S ®Çu t−. 5. Khi chuyÓn tõ hµng tån kho thµnh B§S ®Çu t−, c¨n cø vµo hå s¬ chuyÓn ®æi môc ®Ých sö dông, ghi: Nî TK 217 - B§S ®Çu t− Cã TK 156 - Hµng hãa (1567 - Hµng hãa B§S). 6. Khi ®i thuª tµi chÝnh víi môc ®Ých ®Ó cho thuª theo mét hoÆc nhiÒu hîp ®ång thuª ho¹t ®éng, nÕu tµi s¶n thuª ®ã tháa m·n tiªu chuÈn lµ B§S ®Çu t−, c¨n cø vµo hîp ®ång thuª tµi chÝnh vµ c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 217 - B§S ®Çu t− Cã c¸c TK 111, 112, 315, 342. (KÕ to¸n thanh to¸n tiÒn thuª khi nhËn Hãa ®¬n thuª tµi chÝnh ®−îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh t¹i Tµi kho¶n 212 “TSC§ thuª tµi chÝnh”). 7. Khi ph¸t sinh chi phÝ sau ghi nhËn ban ®Çu cña B§S ®Çu t−, nÕu tháa m·n c¸c ®iÒu kiÖn ®−îc vèn hãa hoÆc bao gåm trong nghÜa vô cña doanh nghiÖp ph¶i chÞu c¸c chi phÝ cÇn thiÕt sÏ ph¸t sinh ®Ó ®−a B§S ®Çu t− tíi tr¹ng th¸i s½n sµng ho¹t ®éng th× ®−îc ghi t¨ng nguyªn gi¸ B§S ®Çu t−: 7.1. TËp hîp chi phÝ ph¸t sinh sau ghi nhËn ban ®Çu (N©ng cÊp, c¶i t¹o B§S ®Çu t−) thùc tÕ ph¸t sinh, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) 188
- 189. Cã c¸c TK111, 112, 152, 331,... 7.2. Khi kÕt thóc ho¹t ®éng n©ng cÊp, c¶i t¹o,... B§S ®Çu t−, bµn giao ghi t¨ng nguyªn gi¸ B§S ®Çu t−, ghi: Nî TK 217 - B§S ®Çu t− Cã TK 241 - XDCB dë dang. 8. Khi hÕt h¹n thuª tµi s¶n tµi chÝnh: 8.1. NÕu tr¶ l¹i B§S ®Çu t− thuª tµi chÝnh ®ang ph©n lo¹i lµ B§S ®Çu t−, ghi: Nî TK 2147 - Hao mßn B§S ®Çu t− Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Sè chªnh lÖch gi÷a nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− thuª vµ gi¸ trÞ hao mßn lòy kÕ) Cã TK 217 - B§S ®Çu t− (Nguyªn gi¸). 8.2. NÕu mua l¹i B§S ®Çu t− thuª tµi chÝnh ®ang ph©n lo¹i lµ B§S ®Çu t− ®Ó tiÕp tôc ®Çu t−, ghi t¨ng nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− sè tiÒn ph¶i tr¶ thªm, ghi: Nî TK 217 - B§S ®Çu t− Cã c¸c TK 111, 112,... 8.3. NÕu mua l¹i B§S thuª tµi chÝnh ®ang ph©n lo¹i lµ B§S ®Çu t− ®Ó sö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc qu¶n lý cña doanh nghiÖp th× ph¶i ph©n lo¹i l¹i thµnh B§S chñ së h÷u sö dông, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh, hoÆc Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Cã TK 217 - B§S ®Çu t− Cã c¸c TK 111, 112 (Sè tiÒn ph¶i tr¶ thªm). §ång thêi kÕt chuyÓn sè hao mßn lòy kÕ, ghi: Nî TK 2147 - Hao mßn B§S ®Çu t− Cã TK 2141 hoÆc 2143. 9. KÕ to¸n b¸n, thanh lý B§S ®Çu t−: 9.1. Ghi nhËn doanh thu b¸n, thanh lý B§S ®Çu t−: - §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 , 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5117 - Doanh thu kinh doanh B§S ®Çu t−) (Gi¸ b¸n, thanh lý ch−a cã thuÕ GTGT). Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). - §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: 189
- 190. Nî c¸c TK111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5117 - Doanh thu kinh doanh B§S ®Çu t− ) (Tæng gi¸ thanh to¸n). 9.2. KÕ to¸n ghi gi¶m nguyªn gi¸ vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t− ®· ®−îc b¸n, thanh lý, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2147 - Hao mßn B§S ®Çu t−) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t−) Cã TK 217 - B§S ®Çu t− (Nguyªn gi¸ cña B§S ®Çu t−). 10. KÕ to¸n chuyÓn B§S ®Çu t− thµnh hµng tån kho hoÆc thµnh B§S chñ së h÷u sö dông: 10.1. Tr−êng hîp B§S ®Çu t− chuyÓn thµnh hµng tån kho khi chñ së h÷u cã quyÕt ®Þnh söa ch÷a, c¶i t¹o n©ng cÊp ®Ó b¸n: - Khi cã quyÕt ®Þnh söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp B§S ®Çu t− ®Ó b¸n, kÕ to¸n tiÕn hµnh kÕt chuyÓn gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t− vµo TK 156 “Hµng hãa”, ghi: Nî TK 156 - Hµng hãa (TK 1567 - Gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t−) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2147) (Sè hao mßn lòy kÕ) Cã TK 217 - B§ S ®Çu t− (Nguyªn gi¸). - Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp triÓn khai cho môc ®Ých b¸n, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 152, 334, 331,... Khi kÕt thóc giai ®o¹n söa ch÷a, c¶i t¹o, n©ng cÊp triÓn khai cho môc ®Ých b¸n, kÕt chuyÓn toµn bé chi phÝ ghi t¨ng gi¸ gèc hµng hãa B§S chê b¸n, ghi: Nî TK 156 - Hµng hãa (1567) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 10.2. Tr−êng hîp chuyÓn B§S ®Çu t− thµnh B§S chñ së h÷u sö dông, ghi: Nî c¸c TK 211, 213 Cã TK 217 - B§S ®Çu t−. §ång thêi, ghi: Nî TK 2147 - Hao mßn B§S ®Çu t− Cã c¸c TK 2141, 2143. 190
- 191. Tµi Kho¶n 221 §Çu T¦ Vµo C¤NG TY CON Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m kho¶n ®Çu t− vèn trùc tiÕp vµo c«ng ty con. C«ng ty con lµ doanh nghiÖp chÞu sù kiÓm so¸t cña mét doanh nghiÖp kh¸c (gäi lµ c«ng ty mÑ). Kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con bao gåm: 1. §Çu t− cæ phiÕu: Cæ phiÕu lµ chøng chØ hoÆc bót to¸n ghi sæ hoÆc d÷ liÖu ®iÖn tö x¸c nhËn c¸c quyÒn vµ lîi Ých hîp ph¸p cña c«ng ty mÑ trong c«ng ty con. Cæ phiÕu cã thÓ gåm cæ phiÕu phæ th«ng, cæ phiÕu −u ®·i. C«ng ty mÑ lµ chñ së h÷u cæ phiÕu phæ th«ng t¹i C«ng ty con cã quyÒn tham gia §¹i héi cæ ®«ng, cã thÓ øng cö vµ bÇu cö vµo Héi ®ång qu¶n trÞ, cã quyÒn biÓu quyÕt c¸c vÊn ®Ò quan träng vÒ söa ®æi, bæ sung ®iÒu lÖ, ph−¬ng ¸n kinh doanh, ph©n chia lîi nhuËn theo quy ®Þnh trong ®iÒu lÖ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. C«ng ty mÑ lµ chñ së h÷u cæ phiÕu ®−îc h−ëng cæ tøc trªn kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña c«ng ty con, nh−ng ®ång thêi chñ së h÷u cæ phiÕu còng ph¶i chÞu rñi ro khi c«ng ty con thua lç, gi¶i thÓ (hoÆc ph¸ s¶n) theo ®iÒu lÖ cña doanh nghiÖp vµ LuËt ph¸ s¶n doanh nghiÖp. 2. Kho¶n ®Çu t− vèn d−íi h×nh thøc gãp vèn b»ng tiÒn, tµi s¶n kh¸c vµo c«ng ty con ho¹t ®éng theo lo¹i h×nh c«ng ty Nhµ n−íc, c«ng ty TNHH mét thµnh viªn, c«ng ty cæ phÇn Nhµ n−íc vµ c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp kh¸c. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét Sè Quy §Þnh SAU 1. ChØ h¹ch to¸n vµo TK 221 “§Çu t− vµo c«ng ty con” khi nhµ ®Çu t− n¾m gi÷ trªn 50% vèn chñ së h÷u (n¾m gi÷ trªn 50% quyÒn biÓu quyÕt) vµ cã quyÒn chi phèi c¸c chÝnh s¸ch tµi chÝnh vµ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp nh»m thu ®−îc lîi Ých kinh tÕ tõ c¸c ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp ®ã. Khi doanh nghiÖp ®Çu t− kh«ng cßn quyÒn kiÓm so¸t doanh nghiÖp con th× ghi gi¶m kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con. 2. C¸c tr−êng hîp sau kho¶n ®Çu t− vÉn ®−îc h¹ch to¸n vµo TK 221 “§Çu t− vµo c«ng ty con” khi doanh nghiÖp ®Çu t− n¾m gi÷ Ýt h¬n 50% vèn chñ së h÷u (Ýt h¬n 50% quyÒn biÓu quyÕt) t¹i c«ng ty con, nh−ng cã tháa thuËn kh¸c: a) C¸c nhµ ®Çu t− kh¸c tháa thuËn dµnh cho c«ng ty mÑ h¬n 50% quyÒn biÓu quyÕt; b) C«ng ty mÑ cã quyÒn chi phèi c¸c chÝnh s¸ch tµi chÝnh vµ ho¹t ®éng theo quy chÕ tháa thuËn; c) C«ng ty mÑ cã quyÒn bæ nhiÖm hoÆc b·i miÔn ®a sè c¸c thµnh viªn Héi ®ång qu¶n trÞ hoÆc cÊp qu¶n lý t−¬ng ®−¬ng; d) C«ng ty mÑ cã quyÒn bá ®a sè phiÕu t¹i c¸c cuéc häp cña Héi ®ång qu¶n trÞ hoÆc cÊp qu¶n lý t−¬ng ®−¬ng. 3. Vèn ®Çu t− vµo c«ng ty con ph¶i ®−îc ph¶n ¸nh theo gi¸ gèc, bao gåm Gi¸ mua 191
- 192. céng (+) C¸cchi phÝ mua (nÕu cã), nh−: Chi phÝ m«i giíi, giao dÞch, lÖ phÝ, thuÕ vµ phÝ Ng©n hµng 4. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh hîp nhÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp ®−îc x¸c ®Þnh lµ bªn mua trong tr−êng hîp hîp nhÊt kinh doanh dÉn ®Õn quan hÖ c«ng ty mÑ - c«ng ty con ®−îc thùc hiÖn theo Th«ng t− h−íng dÉn kÕ to¸n thùc hiÖn ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 11 “Hîp nhÊt kinh doanh”. 5. KÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt theo dâi kho¶n ®Çu t− vµo tõng c«ng ty con theo mÖnh gi¸, gi¸ thùc tÕ mua cæ phiÕu, chi phÝ thùc tÕ ®Çu t− vµo c¸c c«ng ty con... 6. Ph¶i h¹ch to¸n ®Çy ®ñ, kÞp thêi c¸c kho¶n thu nhËp tõ c«ng ty con (L·i cæ phiÕu, l·i kinh doanh) cña n¨m tµi chÝnh vµo b¸o c¸o tµi chÝnh riªng cña c«ng ty mÑ. Cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia tõ c«ng ty con ®−îc h¹ch to¸n vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh hµng n¨m cña c«ng ty mÑ. kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 221 - ®Çu t− vµo c«ng ty con Bªn Nî: Gi¸ trÞ thùc tÕ c¸c kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con t¨ng. Bªn Cã: Gi¸ trÞ thùc tÕ c¸c kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con gi¶m. Sè d− bªn Nî: Gi¸ trÞ thùc tÕ c¸c kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con hiÖn cã cña c«ng ty mÑ. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu 1. Khi c«ng ty mÑ mua cæ phiÕu hoÆc ®Çu t− vµo c«ng ty con b»ng tiÒn theo cam kÕt gãp vèn ®Çu t−, hoÆc mua kho¶n ®Çu t− t¹i c«ng ty con, c¨n cø vµo kho¶n tiÒn thùc tÕ ®Çu t− vµo c«ng ty con, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Cã c¸c TK 111, 112, 341,... §ång thêi më sæ chi tiÕt ®Ó theo dâi tõng lo¹i cæ phiÕu theo mÖnh gi¸ (NÕu ®Çu t− vµo c«ng ty con b»ng mua cæ phiÕu cña c«ng ty con). 2. NÕu cã chi phÝ ph¸t sinh vÒ th«ng tin, m«i giíi, giao dÞch mua, b¸n trong qu¸ tr×nh mua cæ phiÕu, hoÆc thùc hiÖn ®Çu t− vµo c«ng ty con, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con 192
- 193. Cã c¸c TK111, 112,... 3. Tr−êng hîp chuyÓn c¸c kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt, liªn doanh, c«ng cô tµi chÝnh thµnh kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con khi ®Çu t− bæ sung ®Ó trë thµnh cã quyÒn kiÓm so¸t, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n Cã c¸c TK 111, 112 (Sè ph¶i ®Çu t− bæ sung b»ng tiÒn). 4. Khi nhËn ®−îc th«ng b¸o vÒ cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia, hoÆc nhËn ®−îc tiÒn vÒ c¸c kho¶n cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia tõ c«ng ty con, ghi: Nî TK 111, 112 (NÕu nhËn ®−îc tiÒn) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Tr−êng hîp cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia ®Ó l¹i t¨ng vèn ®Çu t− vµo c«ng ty con - nÕu cã) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 5. Khi chuyÓn kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con thµnh c¸c kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt, hoÆc ®Çu t− vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, hoÆc thµnh kho¶n ®Çu t− lµ c«ng cô tµi chÝnh do b¸n 1 phÇn kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con vµ kh«ng cßn quyÒn kiÓm so¸t: 5.1. Tr−êng hîp cã l·i, ghi: Nî TK 111, 112 (Sè tiÒn nhËn vÒ) Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c Cã TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (NÕu l·i). 5.2. Tr−êng hîp bÞ lç, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn nhËn vÒ) Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Sè lç) Cã TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con. 193
- 194. 6. Khi thuhåi, thanh lý, nh−îng b¸n c¸c kho¶n vèn ®Çu t− vµo c«ng ty con mµ cã ph¸t sinh lç, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (§èi víi c¸c kho¶n lç ®Çu t− kh«ng thÓ thu håi) Cã TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con. 7. Khi thu håi, thanh lý, nh−îng b¸n c¸c kho¶n vèn ®Çu t− vµo c«ng ty con mµ cã ph¸t sinh l·i vÒ thu håi vèn ®Çu t−, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (sè l·i). 8. KÕ to¸n gi¸ phÝ hîp nhÊt kinh doanh ë bªn mua trong tr−êng hîp hîp nhÊt kinh doanh dÉn ®Õn quan hÖ c«ng ty mÑ - c«ng ty con. T¹i ngµy mua, bªn mua sÏ x¸c ®Þnh vµ ph¶n ¸nh gi¸ phÝ hîp nhÊt kinh doanh bao gåm: Gi¸ trÞ hîp lý t¹i ngµy diÔn ra trao ®æi cña c¸c tµi s¶n ®em trao ®æi, c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ ®· ph¸t sinh hoÆc ®· thõa nhËn vµ c¸c c«ng cô vèn do bªn mua ph¸t hµnh ®Ó ®æi lÊy quyÒn kiÓm so¸t bªn bÞ mua, céng (+) c¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc hîp nhÊt kinh doanh. §ång thêi bªn mua lµ c«ng ty mÑ sÏ ghi nhËn phÇn së h÷u cña m×nh trong c«ng ty con nh− mét kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con. - NÕu viÖc mua, b¸n khi hîp nhÊt kinh doanh ®−îc bªn mua thanh to¸n b»ng tiÒn, hoÆc c¸c kho¶n t−¬ng ®−¬ng tiÒn, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Cã c¸c TK 111, 112, 121,... - NÕu viÖc mua, b¸n khi hîp nhÊt kinh doanh ®−îc thùc hiÖn b»ng viÖc bªn mua ph¸t hµnh cæ phiÕu, nÕu gi¸ ph¸t hµnh (Theo gi¸ trÞ hîp lý) cña cæ phiÕu t¹i ngµy diÔn ra trao ®æi lín h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Theo gi¸ trÞ hîp lý) Cã TK 4111 - Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u (Theo mÖnh gi¸) Cã TK 4112 - ThÆng d− vèn cæ phÇn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý lín h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu). - NÕu gi¸ ph¸t hµnh (Theo gi¸ trÞ hîp lý) cña cæ phiÕu t¹i ngµy diÔn ra trao ®æi nhá h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Theo gi¸ trÞ hîp lý) Nî TK 4112 - ThÆng d− vèn cæ phÇn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý nhá h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu) Cã TK 4111 - Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u (Theo mÖnh gi¸). 194
- 195. - Chi phÝph¸t hµnh cæ phiÕu thùc tÕ ph¸t sinh, ghi: Nî TK 4112 - ThÆng d− vèn cæ phÇn Cã c¸c TK 111, 112,... - NÕu viÖc mua, b¸n khi hîp nhÊt kinh doanh ®−îc bªn mua thanh to¸n b»ng c¸ch trao ®æi c¸c tµi s¶n cña m×nh víi bªn bÞ mua: + Tr−êng hîp trao ®æi b»ng TSC§, khi ®−a TSC§ ®em trao ®æi, kÕ to¸n ghi gi¶m TSC§: Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ h÷u h×nh ®−a ®i trao ®æi) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). §ång thêi ghi t¨ng thu nhËp kh¸c vµ t¨ng kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con do trao ®æi TSC§, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ ®−a ®i trao ®æi) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (TK 33311) (nÕu cã). + Tr−êng hîp trao ®æi b»ng s¶n phÈm, hµng hãa, khi xuÊt kho s¶n phÈm, hµng hãa ®−a ®i trao ®æi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã c¸c TK 155, 156,... §ång thêi ph¶n ¶nh doanh thu b¸n hµng vµ ghi t¨ng kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33311) (nÕu cã) - NÕu viÖc mua, b¸n khi hîp nhÊt kinh doanh ®−îc bªn mua thanh to¸n b»ng viÖc ph¸t hµnh tr¸i phiÕu: + Tr−êng hîp thanh to¸n b»ng tr¸i phiÕu theo mÖnh gi¸, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Theo gi¸ trÞ hîp lý) Cã TK 343 - Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh (3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu). + Tr−êng hîp thanh to¸n b»ng tr¸i phiÕu cã phô tréi, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Theo gi¸ trÞ hîp lý) Cã TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu (Theo mÖnh gi¸ tr¸i phiÕu) Cã TK 3433 - Phô tréi tr¸i phiÕu (PhÇn phô tréi). 195
- 196. + Tr−êng hîpthanh to¸n b»ng tr¸i phiÕu cã chiÕt khÊu, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Theo gi¸ trÞ hîp lý) Nî TK 3432 - ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu (PhÇn chiÕt khÊu) Cã TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu (Theo mÖnh gi¸ tr¸i phiÕu). - C¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc hîp nhÊt kinh doanh nh− chi phÝ t− vÊn ph¸p lý, thÈm ®Þnh gi¸..., kÕ to¸n bªn mua ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 196
- 197. Tµi Kho¶n 222 Vèn Gãp LI£N DOANH Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh toµn bé vèn gãp liªn doanh d−íi h×nh thøc thµnh lËp c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t vµ t×nh h×nh thu håi l¹i vèn gãp liªn doanh khi kÕt thóc hîp ®ång liªn doanh. Liªn doanh lµ tháa thuËn b»ng hîp ®ång cña hai hoÆc nhiÒu bªn ®Ó cïng thùc hiÖn ho¹t ®éng kinh tÕ, mµ ho¹t ®éng nµy ®−îc ®ång kiÓm so¸t bëi c¸c bªn gãp vèn liªn doanh. Cã 3 h×nh thøc liªn doanh chñ yÕu sau: - Hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh d−íi h×nh thøc liªn doanh ho¹t ®éng kinh doanh ®−îc ®ång kiÓm so¸t (hay cßn gäi lµ ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t); - Hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh d−íi h×nh thøc liªn doanh tµi s¶n ®−îc ®ång kiÓm so¸t (hay cßn gäi lµ tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t); - Hîp ®ång liªn doanh d−íi h×nh thøc thµnh lËp c¬ së kinh doanh ®−îc ®ång kiÓm so¸t (hay cßn gäi lµ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t). C¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®−îc thµnh lËp bëi c¸c bªn gãp vèn liªn doanh. C¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t lµ c¬ së kinh doanh míi ®−îc thµnh lËp cã ho¹t ®éng ®éc lËp gièng nh− ho¹t ®éng cña mét doanh nghiÖp, tuy nhiªn vÉn chÞu sù kiÓm so¸t cña c¸c bªn gãp vèn liªn doanh theo hîp ®ång liªn doanh. C¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ph¶i tæ chøc thùc hiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n riªng theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt hiÖn hµnh vÒ kÕ to¸n nh− c¸c doanh nghiÖp kh¸c. C¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t chÞu tr¸ch nhiÖm kiÓm so¸t tµi s¶n, c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶, doanh thu, thu nhËp kh¸c vµ chi phÝ ph¸t sinh t¹i ®¬n vÞ m×nh. Mçi bªn gãp vèn liªn doanh ®−îc h−ëng mét phÇn kÕt qu¶ ho¹t ®éng cña c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t theo tháa thuËn cña hîp ®ång liªn doanh. Vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t bao gåm tÊt c¶ c¸c lo¹i tµi s¶n, vËt t−, tiÒn vèn thuéc quyÒn së h÷u cña doanh nghiÖp kÓ c¶ tiÒn vay dµi h¹n dïng vµo viÖc gãp vèn. H¹ch To¸n Tµi Kho¶n Nµy CÇn T¤N Träng Mét sè QUY §Þnh SAU 1. Kho¶n ®Çu t− gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®−îc h¹ch to¸n vµo TK 222 khi nhµ ®Çu t− cã quyÒn ®ång kiÓm so¸t c¸c chÝnh s¸ch tµi chÝnh vµ ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ nhËn ®Çu t−. Khi nhµ ®Çu t− kh«ng cßn quyÒn ®ång kiÓm so¸t th× ph¶i ghi gi¶m kho¶n ®Çu t− vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t. 2. VÒ nguyªn t¾c vµ ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n c¸c kho¶n vèn gãp liªn doanh theo 3 h×nh thøc: Ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t; Tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t; C¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, doanh nghiÖp ph¶i thùc hiÖn theo quy ®Þnh t¹i ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 08 “Th«ng tin tµi chÝnh vÒ nh÷ng kho¶n vèn gãp liªn doanh” (QuyÕt ®Þnh sè 234/2003/Q§-BTC ngµy 30/12/2003). Tµi kho¶n 222 “Vèn gãp liªn doanh” chØ sö dông ®èi víi c¸c doanh nghiÖp cã ho¹t ®éng ®Çu t− gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t 197
- 198. mµ kh«ng ph¶n¸nh kho¶n ®Çu t− gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh d−íi h×nh thøc: ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t vµ tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t. 3. Gi¸ trÞ vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ph¶n ¸nh trªn tµi kho¶n nµy ph¶i lµ gi¸ trÞ vèn gãp ®−îc c¸c bªn tham gia liªn doanh thèng nhÊt ®¸nh gi¸ vµ chÊp thuËn trong biªn b¶n gãp vèn. 4. Tr−êng hîp gãp vèn liªn doanh b»ng vËt t−, hµng hãa: - NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−, hµng hãa cao h¬n gi¸ trÞ ghi trªn sæ kÕ to¸n ë thêi ®iÓm gãp vèn, th× kho¶n chªnh lÖch nµy ®−îc xö lý nh− sau: + Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng hãa x¸c ®Þnh lµ vèn gãp cao h¬n gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n th× ®−îc h¹ch to¸n ngay vµo thu nhËp kh¸c trong kú t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh. + PhÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng hãa x¸c ®Þnh lµ vèn gãp cao h¬n gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh ®−îc ghi nhËn lµ doanh thu ch−a thùc hiÖn. Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b¸n sè vËt t−, hµng hãa cho bªn thø ba ®éc lËp, kho¶n doanh thu ch−a thùc hiÖn nµy ®−îc kÕt chuyÓn vµo thu nhËp kh¸c. - NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−, hµng hãa thÊp h¬n gi¸ trÞ ghi trªn sæ kÕ to¸n ë thêi ®iÓm gãp vèn, th× kho¶n chªnh lÖch nµy ®−îc ghi nhËn ngay vµo chi phÝ kh¸c trong kú. 5. Tr−êng hîp gãp vèn liªn doanh b»ng tµi s¶n cè ®Þnh: - NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña TSC§ cao h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i ghi trªn sæ kÕ to¸n ë thêi ®iÓm gãp vèn, th× kho¶n chªnh lÖch nµy ®−îc xö lý nh− sau: + Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh th× ®−îc h¹ch to¸n ngay vµo thu nhËp kh¸c. + Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh sÏ ®−îc ho·n l¹i vµ ghi nhËn lµ doanh thu ch−a thùc hiÖn. Hµng n¨m, kho¶n doanh thu ch−a thùc hiÖn nµy (L·i do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ ®−a ®i gãp vèn liªn doanh) ®−îc ph©n bæ dÇn vµo thu nhËp kh¸c c¨n cø vµo thêi gian sö dông h÷u Ých cña tµi s¶n cè ®Þnh mµ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t sö dông. - NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña TSC§ thÊp h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i ghi trªn sæ kÕ to¸n ë thêi ®iÓm gãp vèn, th× kho¶n chªnh lÖch nµy ®−îc ghi nhËn ngay vµo chi phÝ kh¸c trong kú. 6. Khi thu håi vèn gãp liªn doanh, c¨n cø vµo gi¸ trÞ vËt t−, tµi s¶n vµ tiÒn do c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t tr¶ l¹i ®Ó ghi gi¶m sè vèn ®· gãp. NÕu bÞ thiÖt h¹i do kh«ng thu håi ®ñ vèn gãp th× kho¶n thiÖt h¹i nµy ®−îc ghi nhËn lµ mét kho¶n chi phÝ tµi chÝnh. NÕu gi¸ trÞ thu håi cao h¬n sè vèn ®· gãp th× kho¶n l·i nµy ®−îc ghi nhËn lµ doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 7. Lîi nhuËn tõ kÕt qu¶ ®Çu t− gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t lµ kho¶n doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh vµ ®−îc ph¶n ¸nh vµo bªn Cã Tµi kho¶n 515 “Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh”. Sè lîi nhuËn chia cho c¸c bªn tham gia liªn doanh cã thÓ ®−îc thanh to¸n toµn bé hoÆc thanh to¸n tõng phÇn theo mçi kú kÕ to¸n vµ còng cã 198
- 199. thÓ gi÷ l¹i®Ó bæ sung vèn gãp liªn doanh nÕu c¸c bªn tham gia liªn doanh chÊp thuËn. C¸c kho¶n chi phÝ vÒ ho¹t ®éng liªn doanh ph¸t sinh t¹i c¸c bªn gãp vèn (NÕu cã) ®−îc ph¶n ¸nh vµo bªn Nî TK 635 “Chi phÝ tµi chÝnh”. 8. C¸c bªn gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t cã quyÒn chuyÓn nh−îng gi¸ trÞ phÇn vèn gãp cña m×nh trong liªn doanh. Tr−êng hîp gi¸ trÞ chuyÓn nh−îng cao h¬n sè vèn ®· gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t th× chªnh lÖch l·i do chuyÓn nh−îng vèn ®−îc ph¶n ¸nh vµo bªn Cã TK 515 “Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh”. Ng−îc l¹i, nÕu gi¸ trÞ chuyÓn nh−îng thÊp h¬n sè vèn ®· gãp th× sè chªnh lÖch lµ lç do chuyÓn nh−îng vèn ®−îc ph¶n ¸nh vµo bªn Nî TK 635 “Chi phÝ tµi chÝnh”. 9. §èi víi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, khi chuyÓn nh−îng phÇn vèn gi÷a c¸c bªn tham gia liªn doanh th× c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng chuyÓn nh−îng cña c¸c bªn kh«ng h¹ch to¸n trªn sæ kÕ to¸n cña c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t mµ chØ theo dâi chi tiÕt nguån vèn gãp vµ lµm thñ tôc chuyÓn ®æi tªn chñ së h÷u trªn GiÊy chøng nhËn ®¨ng ký kinh doanh hoÆc GiÊy phÐp ®Çu t−. 10. C¸c bªn tham gia liªn doanh hoÆc ®èi t¸c kh¸c mua l¹i phÇn vèn gãp cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh, th× ph¶n ¸nh phÇn vèn gãp vµo liªn doanh theo gi¸ thùc tÕ mua (Gi¸ mua phÇn vèn gãp nµy cã thÓ cao h¬n hoÆc thÊp h¬n gi¸ trÞ ghi sæ s¸ch cña phÇn vèn gãp ®−îc chuyÓn nh−îng t¹i thêi ®iÓm thùc hiÖn viÖc chuyÓn nh−îng). 11. KÕ to¸n ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt theo dâi c¸c kho¶n vèn gãp liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t theo tõng ®èi t¸c, tõng lÇn gãp vµ tõng kho¶n vèn ®· thu håi, chuyÓn nh−îng. KÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña Tµi Kho¶n 222- Vèn Gãp LI£N DOANH Bªn Nî: Sè vèn gãp liªn doanh ®· gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t t¨ng. Bªn Cã: Sè vèn gãp liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t gi¶m do ®· thu håi, chuyÓn nh−îng, do kh«ng cßn quyÒn ®ång kiÓm so¸t. Sè d− bªn Nî: Sè vèn gãp liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t hiÖn cßn cuèi kú. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu I. KÕ to¸n ho¹t ®éng gãp vèn liªn doanh d−íi h×nh thøc thµnh lËp c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t: 199
- 200. 1. Khi gãpvèn liªn doanh b»ng tiÒn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Cã c¸c TK 111, 112,... 2. Khi gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng vËt t−, hµng hãa th× c¸c bªn liªn doanh ph¶i thèng nhÊt ®¸nh gi¸ gi¸ trÞ vËt t−, hµng hãa gãp vèn. 2.1. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n cña vËt t−, hµng hãa, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n lín h¬n gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Cã c¸c TK 152, 153, 155, 156, 611 (Gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n). 2.2. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi trªn sæ kÕ to¸n cña vËt t−, hµng hãa, ghi: - Khi ®em vËt t−, hµng hãa gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Cã c¸c TK 152, 153, 155, 156, 611 (Gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh) (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng hãa ®em ®i gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh). Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®· b¸n sè vËt t−, hµng hãa ®ã cho bªn thø ba ®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh kÕt chuyÓn sè doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thu nhËp kh¸c trong kú, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 3. Tr−êng hîp gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng tµi s¶n cè ®Þnh th× c¸c bªn liªn doanh cïng ph¶i thèng nhÊt ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ gãp vèn: 3.1. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i ghi trªn sæ kÕ to¸n cña TSC§, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ lín h¬n gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) 200
- 201. Cã TK 211- TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸). 3.2. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸). - Hµng n¨m, c¨n cø vµo thêi gian sö dông h÷u Ých cña tµi s¶n cè ®Þnh mµ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t sö dông, kÕ to¸n ph©n bæ dÇn sè doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thu nhËp kh¸c trong kú, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ ®em ®i gãp vèn) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (PhÇn doanh thu ch−a thùc hiÖn ®−îc ph©n bæ cho 1 n¨m). - Tr−êng hîp hîp ®ång liªn doanh kÕt thóc ho¹t ®éng, hoÆc bªn gãp vèn chuyÓn nh−îng ph©n vèn gãp liªn doanh cho ®èi t¸c kh¸c, kÕt chuyÓn toµn bé kho¶n chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ khi gãp vèn cßn l¹i ch−a ph©n bæ sang thu nhËp kh¸c, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ ®em ®i gãp vèn) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 4. Khi doanh nghiÖp ViÖt Nam ®−îc Nhµ n−íc giao ®Êt ®Ó gãp vèn liªn doanh víi c¸c c«ng ty n−íc ngoµi b»ng gi¸ trÞ quyÒn sö dông ®Êt, mÆt n−íc, mÆt biÓn, th× sau khi cã quyÕt ®Þnh cña Nhµ n−íc giao ®Êt vµ lµm xong thñ tôc giao cho liªn doanh, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (Chi tiÕt nguån vèn Nhµ n−íc). 5. Khi bªn gãp vèn liªn doanh ®−îc chia lîi nhuËn nh−ng sö dông sè lîi nhuËn ®−îc chia ®Ó gãp thªm vèn vµo liªn doanh, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 6. C¸c kho¶n chi phÝ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng gãp vèn liªn doanh ph¸t sinh trong kú 201
- 202. nh− l·i tiÒnvay ®Ó gãp vèn, c¸c chi phÝ kh¸c, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã TK 111, 112, 152,... 7. Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n lîi nhuËn tõ ho¹t ®éng gãp vèn liªn doanh ph¸t sinh trong kú: 7.1. Khi nhËn ®−îc th«ng b¸o vÒ sè lîi nhuËn ®−îc chia cña c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 7.2. Khi nhËn ®−îc tiÒn, ghi: Nî TK 111, 112 (Sè tiÒn nhËn ®−îc) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388). 8. KÕ to¸n thu håi vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t khi kÕt thóc hîp ®ång liªn doanh hoÆc c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t chÊm døt ho¹t ®éng: 8.1. Khi thu håi vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, c¨n cø vµo chøng tõ giao nhËn cña c¸c bªn tham gia liªn doanh, ghi: Nî TK 111, 112, 152, 153, 156, 211, 213,... Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh. 8.2. Sè vèn kh«ng thu håi ®−îc do liªn doanh lµm ¨n thua lç ®−îc coi lµ mét kho¶n thiÖt h¹i vµ ph¶i tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh. 8.3. Gi¸ trÞ thu håi v−ît qu¸ sè vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®−îc coi lµ thu nhËp vµ ph¶i tÝnh vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, ghi: Nî TK 111, 112, 152, 153, 156, 211, 213,... Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 9. KÕ to¸n chuyÓn nh−îng vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÒm so¸t: 9.1. §èi víi doanh nghiÖp chuyÓn nh−îng quyÒn së h÷u vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, c¨n cø vµo gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n nhËn vÒ do bªn nhËn chuyÓn nh−îng thanh to¸n, ghi: Nî TK 111, 112, 152, 153, 156, 211, 213,... Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n nhËn vÒ thÊp h¬n sè vèn ®· gãp) 202
- 203. Cã TK 222- Vèn gãp liªn doanh Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n nhËn vÒ cao h¬n sè vèn ®· gãp) 9.2. Tr−êng hîp bªn ViÖt Nam ®−îc Nhµ n−íc giao ®Êt ®Ó tham gia liªn doanh, khi chuyÓn nh−îng vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t cho bªn n−íc ngoµi vµ tr¶ l¹i quyÒn sö dông ®Êt cho Nhµ n−íc, ghi: Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh. NÕu bªn ®èi t¸c thanh to¸n cho bªn ViÖt Nam mét kho¶n tiÒn nh− lµ mét kho¶n ®Òn bï cho viÖc chuyÓn nh−îng (Trong tr−êng hîp nµy c¬ së kinh doanh ®ång kiÒm so¸t chuyÓn sang thuª ®Êt), ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 9.3. §èi víi doanh nghiÖp nhËn chuyÓn nh−îng vèn gãp, nÕu ®ang lµ ®èi t¸c tham gia gãp vèn liªn doanh th× sau khi t¨ng thªm quyÒn së h÷u vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ph¶i tæng hîp sè vèn ®· gãp vµ c¨n cø vµo tû lÖ quyÒn biÓu quyÕt ®Ó x¸c ®Þnh kho¶n ®Çu t− vµo c¬ së nµy lµ kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con hay kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Cã c¸c TK 111, 112 (Sè tiÒn thanh to¸n cho bªn gãp vèn liªn doanh tr−íc ®ã ®Ó cã quyÒn së h÷u vèn gãp) Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh. 9.4. §èi víi doanh nghiÖp nhËn chuyÓn nh−îng, nÕu míi tham gia vµo liªn doanh ®Ó trë thµnh bªn gãp vèn liªn doanh th× ghi nhËn kho¶n vèn gãp liªn doanh trªn c¬ së gi¸ gèc, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Cã c¸c TK 111, 112 (Sè tiÒn ®· thanh to¸n ®Ó cã quyÒn ®ång kiÓm so¸t) Cã c¸c TK liªn quan kh¸c. 9.5. Tr−êng hîp bªn ViÖt Nam chuyÓn nh−îng phÇn vèn gãp cho bªn n−íc ngoµi trong c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t vµ tr¶ l¹i quyÒn sö dông ®Êt vµ chuyÓn sang h×nh thøc thuª ®Êt. C¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ph¶i ghi gi¶m quyÒn sö dông ®Êt vµ ghi gi¶m nguån vèn kinh doanh t−¬ng øng víi quyÒn sö dông ®Êt. ViÖc gi÷ nguyªn hoÆc ghi t¨ng vèn phô thuéc vµo viÖc ®Çu t− tiÕp theo cña chñ së h÷u. TiÒn thuª ®Êt do c¬ së nµy thanh to¸n kh«ng tÝnh vµo vèn chñ së h÷u mµ h¹ch to¸n vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh theo c¸c kú t−¬ng øng. 203
- 204. 10. Khi bªngãp vèn liªn doanh gãp bæ sung vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng tµi s¶n th× h¹ch to¸n t−¬ng tù nh− khi gãp vèn lÇn ®Çu nªu trªn. 11. KÕ to¸n nghiÖp vô giao dÞch gi÷a bªn gãp vèn liªn doanh vµ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t: 11.1. Tr−êng hîp bªn gãp vèn liªn doanh b¸n tµi s¶n cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t: - Tr−êng hîp b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸ cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, khi xuÊt kho thµnh phÈm, hµng hãa ®Ó b¸n, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm; hoÆc Cã TK 156 - Hµng hãa. §ång thêi c¨n cø vµo gi¸ thùc tÕ b¸n s¶n phÈm, hµng hãa ®Ó ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n cña thµnh phÈm, hµng ho¸ b¸n cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (ThuÕ GTGT). - Tr−êng hîp b¸n TSC§ cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, kÕ to¸n ghi gi¶m TSC§ khi nh−îng b¸n: Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh (Gi¸ trÞ hao mßn TSC§) Cã TK 211, 213 (Nguyªn gi¸). §ång thêi ghi nhËn thu nhËp kh¸c do b¸n TSC§ theo gi¸ b¸n thùc tÕ cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t: Nî TK 111, 112, 131,... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33311). - Cuèi kú, bªn gãp vèn liªn doanh c¨n cø vµo c¸c tµi s¶n cè ®Þnh, thµnh phÈm, hµng hãa ®· b¸n cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t cã l·i nh−ng trong kú c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ch−a b¸n tµi s¶n cho bªn thø 3 ®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh ph¶i ph¶n ¸nh ho·n l¹i vµ ghi nhËn lµ doanh thu ch−a thùc hiÖn phÇn l·i do b¸n TSC§, thµnh phÈm, hµng hãa t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh: + Tr−êng hîp b¸n thµnh phÈm, hµng hãa, ghi: Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (PhÇn l·i ho·n l¹i do b¸n thµnh phÈm, hµng hãa t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh) 204
- 205. Cã TK 3387- Doanh thu ch−a thùc hiÖn. + Tr−êng hîp b¸n TSC§, ghi: Nî TK 711 - Thu nhËp kh¸c (PhÇn l·i ho·n l¹i do b¸n TSC§ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn. - Trong kú kÕ to¸n sau, khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b¸n thµnh phÈm, hµng hãa cho bªn thø ba ®éc lËp, bªn tham gia gãp vèn liªn doanh ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (PhÇn l·i ho·n l¹i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô. - §èi víi TSC§, ®Þnh kú, bªn tham gia gãp vèn liªn doanh kÕt chuyÓn dÇn phÇn l·i ho·n l¹i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh vµo thu nhËp kh¸c c¨n cø vµo thêi gian sö dông h÷u Ých cña TSC§ mµ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t sö dông, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. - Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b¸n tµi s¶n mua tõ bªn gãp vèn liªn doanh cho bªn thø ba ®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (PhÇn l·i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh cßn l¹i ch−a kÕt chuyÓn vµo thu nhËp kh¸c) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 11.2. Tr−êng hîp bªn gãp vèn liªn doanh mua tµi s¶n cña c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t: Khi mua tµi s¶n tõ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, c¨n cø hãa ®¬n chøng tõ liªn quan kÕ to¸n ghi nhËn tµi s¶n, hµng hãa mua vÒ nh− mua cña c¸c nhµ cung cÊp kh¸c. II. KÕ to¸n ho¹t ®éng liªn doanh d−íi h×nh thøc ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t A. Quy ®Þnh chung 1. Hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh d−íi h×nh thøc ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t lµ ho¹t ®éng liªn doanh kh«ng thµnh lËp mét c¬ së kinh doanh míi. C¸c bªn liªn doanh cã nghÜa vô vµ ®−îc h−ëng quyÒn lîi theo tháa thuËn trong hîp ®ång. Ho¹t ®éng cña hîp ®ång liªn doanh ®−îc c¸c bªn gãp vèn thùc hiÖn cïng víi c¸c ho¹t ®éng kinh doanh th«ng th−êng kh¸c cña tõng bªn. 2. Hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh quy ®Þnh c¸c kho¶n chi phÝ ph¸t sinh riªng cho ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t do mçi bªn liªn doanh bá ra th× bªn ®ã ph¶i g¸nh chÞu. §èi víi c¸c kho¶n chi phÝ chung (nÕu cã) th× c¨n cø vµo c¸c tháa thuËn trong hîp ®ång ®Ó ph©n chia cho c¸c bªn gãp vèn. 205
- 206. 3. C¸c bªntham gia liªn doanh ph¶i më sæ kÕ to¸n ®Ó ghi chÐp vµ ph¶n ¸nh trong b¸o c¸o tµi chÝnh cña m×nh c¸c néi dung sau ®©y: + Tµi s¶n gãp vèn liªn doanh vµ chÞu sù kiÓm so¸t cña bªn gãp vèn liªn doanh; + C¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ ph¶i g¸nh chÞu; + Doanh thu ®−îc chia tõ viÖc b¸n hµng hoÆc cung cÊp dÞch vô cña liªn doanh; + Chi phÝ ph¶i g¸nh chÞu. 4. Khi bªn liªn doanh cã ph¸t sinh chi phÝ chung ph¶i më sæ kÕ to¸n ®Ó ghi chÐp, tËp hîp toµn bé c¸c chi phÝ chung ®ã. §Þnh kú c¨n cø vµo c¸c tháa thuËn trong hîp ®ång liªn doanh vÒ viÖc ph©n bæ c¸c chi phÝ chung, kÕ to¸n lËp B¶ng ph©n bæ chi phÝ chung, ®−îc c¸c bªn liªn doanh x¸c nhËn, giao cho mçi bªn gi÷ mét b¶n (b¶n chÝnh). B¶ng ph©n bæ chi phÝ chung kÌm theo c¸c chøng tõ gèc hîp ph¸p lµ c¨n cø ®Ó mçi bªn liªn doanh kÕ to¸n chi phÝ chung ®−îc ph©n bæ tõ hîp ®ång. 5. Tr−êng hîp hîp ®ång liªn doanh quy ®Þnh chia s¶n phÈm, ®Þnh kú theo tháa thuËn trong hîp ®ång liªn doanh, c¸c bªn liªn doanh ph¶i lËp B¶ng ph©n chia s¶n phÈm cho c¸c bªn gãp vèn vµ ®−îc c¸c bªn x¸c nhËn sè l−îng, quy c¸ch s¶n phÈm ®−îc chia tõ hîp ®ång, giao cho mçi bªn gi÷ mét b¶n (b¶n chÝnh). Mçi khi thùc giao s¶n phÈm, c¸c bªn liªn doanh ph¶i lËp PhiÕu giao nhËn s¶n phÈm (hoÆc phiÕu xuÊt kho) lµm 2 b¶n, giao cho mçi bªn gi÷ mét b¶n. PhiÕu giao nhËn s¶n phÈm lµ c¨n cø ®Ó c¸c bªn liªn doanh ghi sæ kÕ to¸n, theo dâi vµ lµ c¨n cø thanh lý hîp ®ång. B. Ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ liªn quan ®Õn chi phÝ, doanh thu cña ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t 1. KÕ to¸n chi phÝ ph¸t sinh riªng t¹i mçi bªn liªn doanh 1.1. C¨n cø vµo c¸c hãa ®¬n, chøng tõ liªn quan, tËp hîp chi phÝ ph¸t sinh riªng mµ bªn liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu khi tham gia ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, ghi: Nî c¸c TK 621, 622, 627, 641, 642 (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 1.2. Cuèi kú, kÕt chuyÓn chi phÝ ph¸t sinh riªng ®Ó tæng hîp chi phÝ SXKD cña hîp ®ång liªn doanh, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ SXKD dë dang (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh) Cã c¸c TK 621, 622, 627 (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh). 2. KÕ to¸n chi phÝ ph¸t sinh chung do mçi bªn tham gia liªn doanh g¸nh chÞu: 2.1. KÕ to¸n t¹i bªn tham gia liªn doanh cã ph¸t sinh chi phÝ chung: a) Khi ph¸t sinh chi phÝ chung do mçi bªn liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu, c¨n cø vµo c¸c hãa ®¬n, chøng tõ liªn quan, ghi: 206
- 207. Nî c¸c TK621, 622 , 627, 641, 642 (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... b) NÕu hîp ®ång liªn doanh quy ®Þnh ph¶i ph©n chia chi phÝ chung, cuèi kú c¨n cø vµo quy ®Þnh cña hîp ®ång, kÕ to¸n lËp B¶ng ph©n bæ chi phÝ chung cho c¸c bªn gãp vèn liªn doanh vµ sau khi ®−îc c¸c bªn liªn doanh chÊp nhËn, c¨n cø vµo chi phÝ ®−îc ph©n bæ cho c¸c bªn gãp vèn liªn doanh kh¸c, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Chi tiÕt cho tõng ®èi t¸c) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 621, 622, 627, 641, 642. 2.2. KÕ to¸n t¹i bªn liªn doanh kh«ng h¹ch to¸n chi phÝ chung cho hîp ®ång liªn doanh: C¨n cø vµo B¶ng ph©n bæ chi phÝ chung cña hîp ®ång liªn doanh ®· ®−îc c¸c bªn gãp vèn liªn doanh chÊp nhËn (do bªn tham gia liªn doanh cã ph¸t sinh chi phÝ chung th«ng b¸o), ghi: Nî c¸c TK 621, 622, 623, 641, 642 (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã TK 338 - Ph¶i tr¶ kh¸c (Chi tiÕt cho bªn tham gia liªn doanh cã ph¸t sinh chi phÝ chung). 3. KÕ to¸n trong tr−êng hîp hîp ®ång chia s¶n phÈm: 3.1. Khi nhËn s¶n phÈm ®−îc chia tõ hîp ®ång liªn doanh nhËp kho, c¨n cø vµo phiÕu giao nhËn s¶n phÈm tõ hîp ®ång, phiÕu nhËp kho vµ c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (NÕu s¶n phÈm ®−îc chia ch−a ph¶i lµ thµnh phÈm cuèi cïng) Nî TK 155 - Thµnh phÈm (NÕu s¶n phÈm ®−îc chia lµ thµnh phÈm) Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n (NÕu göi s¶n phÈm ®−îc chia ®em ®i b¸n ngay kh«ng qua kho) Cã TK 154 - Chi phÝ SXKD dë ®ang (Gåm chi phÝ ph¸t sinh riªng vµ chi phÝ chung mµ mçi bªn tham gia liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu) (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh). 3.2. Khi nhËn s¶n phÈm ®−îc chia tõ hîp ®ång vµ ®−a vµo sö dông ngay cho s¶n xuÊt s¶n phÈm kh¸c, c¨n cø vµo phiÕu giao nhËn s¶n phÈm tõ hîp ®ång vµ c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp Cã TK 154 - Chi phÝ SXKD dë dang (Gåm chi phÝ ph¸t sinh riªng vµ chi phÝ 207
- 208. chung mµ mçibªn tham gia liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu) (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh). 3.3. Tr−êng hîp hîp ®ång liªn doanh quy ®Þnh kh«ng chia s¶n phÈm mµ giao cho mét bªn b¸n ra ngoµi, sau khi ph¸t hµnh hãa ®¬n cho bªn b¸n s¶n phÈm, kÕt chuyÓn chi phÝ ph¸t sinh riªng vµ chi phÝ chung mµ mçi bªn tham gia liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu vµo gi¸ vèn hµng b¸n, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 154 - Chi phÝ SXKD dë dang (Gåm chi phÝ ph¸t sinh riªng vµ chi phÝ chung mµ mçi bªn tham gia liªn doanh ph¶i g¸nh chÞu) (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh). 4. KÕ to¸n doanh thu b¸n s¶n phÈm trong tr−êng hîp mét bªn tham gia liªn doanh b¸n hé hµng hãa vµ chia doanh thu cho c¸c ®èi t¸c kh¸c: 4.1. KÕ to¸n ë bªn b¸n s¶n phÈm: - Khi b¸n s¶n phÈm theo quy ®Þnh cña hîp ®ång, bªn b¸n ph¶i ph¸t hµnh hãa ®¬n cho toµn bé s¶n phÈm b¸n ra, ®ång thêi ph¶n ¸nh tæng sè tiÒn b¸n s¶n phÈm cña ho¹t ®éng liªn doanh, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (NÕu cã). - C¨n cø vµo quy ®Þnh cña hîp ®ång liªn doanh vµ B¶ng ph©n bæ doanh thu, ph¶n ¸nh doanh thu t−¬ng øng víi lîi Ých cña bªn tham gia liªn doanh ®−îc h−ëng, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Lîi Ých mµ bªn b¸n ®−îc h−ëng theo tháa thuËn trong hîp ®ång). - Khi nhËn ®−îc hãa ®¬n do bªn ®èi t¸c tham gia liªn doanh kh«ng b¸n s¶n phÈm ph¸t hµnh theo sè doanh thu mµ bªn ®èi t¸c ®ã ®−îc h−ëng tõ hîp ®ång, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh) Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (NÕu chia c¶ thuÕ GTGT ®Çu ra) Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (Chi tiÕt cho tõng ®èi t¸c tham gia liªn doanh) - Khi thanh to¸n tiÒn b¸n s¶n phÈm do bªn ®èi t¸c tham gia liªn doanh kh«ng b¸n s¶n phÈm ®−îc h−ëng, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (Chi tiÕt cho tõng ®èi t¸c tham gia liªn doanh) Cã c¸c TK 111, 112,... 4.2. KÕ to¸n ë bªn kh«ng b¸n s¶n phÈm: Bªn liªn doanh kh«ng tham gia b¸n s¶n phÈm cña liªn doanh, c¨n cø vµo b¶ng 208
- 209. ph©n bæ doanhthu ®· ®−îc c¸c bªn tham gia liªn doanh x¸c nhËn vµ chøng tõ cã liªn quan do bªn b¸n s¶n phÈm cung cÊp, lËp hãa ®¬n cho bªn b¸n s¶n phÈm theo sè doanh thu mµ m×nh ®−îc h−ëng, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Bao gåm c¶ thuÕ GTGT nÕu chia c¶ thuÕ GTGT ®Çu ra, chi tiÕt cho ®èi t¸c tham gia liªn doanh b¸n s¶n phÈm). Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Chi tiÕt cho hîp ®ång liªn doanh vµ theo sè tiÒn ®−îc chia) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (NÕu ®−îc chia c¶ thuÕ GTGT ®Çu ra). - Khi bªn ®èi t¸c tham gia liªn doanh thanh to¸n tiÒn b¸n s¶n phÈm, c¨n cø vµo sè tiÒn thùc nhËn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn do ®èi t¸c trong hîp ®ång chuyÓn tr¶) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Chi tiÕt cho ®èi t¸c tham gia liªn doanh b¸n s¶n phÈm). III. KÕ to¸n ho¹t ®éng liªn doanh theo h×nh thøc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t A. Quy ®Þnh chung 1. Tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t bëi c¸c bªn tham gia gãp vèn liªn doanh lµ tµi s¶n ®−îc gãp hoÆc do c¸c bªn tham gia liªn doanh mua, ®−îc sö dông cho môc ®Ých cña liªn doanh vµ mang l¹i lîi Ých cho c¸c bªn tham gia liªn doanh theo quy ®Þnh cña Hîp ®ång liªn doanh. 2. Mçi bªn tham gia liªn doanh ®−îc nhËn s¶n phÈm tõ viÖc sö dông tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t vµ chÞu mét phÇn chi phÝ ph¸t sinh theo tháa thuËn trong hîp ®ång. 3. C¸c bªn tham gia liªn doanh ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt trªn cïng hÖ thèng sæ kÓ to¸n cña m×nh ®Ó ghi chÐp vµ ph¶n ¸nh trong b¸o c¸o tµi chÝnh cña m×nh nh÷ng néi dung sau ®©y: + PhÇn vèn gãp vµo tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t, ®−îc ph©n lo¹i theo tÝnh chÊt cña tµi s¶n; + C¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ ph¸t sinh riªng cña mçi bªn tham gia gãp vèn liªn doanh; + PhÇn nî ph¶i tr¶ ph¸t sinh chung ph¶i g¸nh chÞu cïng víi c¸c bªn tham gia gãp vèn liªn doanh kh¸c tõ ho¹t ®éng cña liªn doanh; + C¸c kho¶n thu nhËp tõ viÖc b¸n hoÆc sö dông phÇn s¶n phÈm ®−îc chia tõ liªn doanh cïng víi phÇn chi phÝ ph¸t sinh ®−îc ph©n chia tõ ho¹t ®éng cña liªn doanh; + C¸c kho¶n chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn viÖc gãp vèn liªn doanh. 4. Tr−êng hîp ph¸t sinh c¸c chi phÝ, doanh thu chung mµ c¸c bªn tham gia hîp ®ång ph¶i g¸nh chÞu hoÆc ®−îc h−ëng th× c¸c bªn tham gia liªn doanh ph¶i thùc hiÖn c¸c quy ®Þnh vÒ kÕ to¸n nh− ®èi víi tr−êng hîp ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t. B. KÕ to¸n mét sè néi dung liªn quan ®Õn ho¹t ®éng liªn doanh theo h×nh thøc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t 1. Tr−êng hîp bªn tham gia liªn doanh ®em tµi s¶n cè ®Þnh cña m×nh ®i gãp vèn vµo hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh theo h×nh thøc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t, kÕ to¸n vÉn tiÕp 209
- 210. tôc theo dâiTSC§ ®ã trªn TK 211 vµ chØ ph¶n ¸nh sù thay ®æi môc ®Ých, n¬i sö dông cña tµi s¶n cè ®Þnh. 2. Tr−êng hîp bªn tham gia liªn doanh mua hoÆc ®em c¸c tµi s¶n kh¸c ®i gãp vèn vµo hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh theo h×nh thøc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t, c¨n cø vµo c¸c chi phÝ thùc tÕ bá ra ®Ó cã ®−îc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t, ghi: Nî TK 211, 213 (Chi tiÕt tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t trong hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112,... Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 3. Tr−êng hîp bªn tham gia liªn doanh tù thùc hiÖn hoÆc phèi hîp cïng víi ®èi t¸c kh¸c tiÕn hµnh ®Çu t− x©y dùng ®Ó cã ®−îc tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t: - C¨n cø vµo chi phÝ thùc tÕ bá ra cña bªn tham gia liªn doanh, ghi: Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (Chi tiÕt hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 152, 153, 155, 156,... Cã c¸c TK 331, 341,... - Khi c«ng tr×nh ®Çu t− XDCB hoµn thµnh, ®−a vµo sö dông, quyÕt to¸n ®−îc duyÖt, kÕ to¸n x¸c ®Þnh gi¸ trÞ tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t h×nh thµnh qua ®Çu t− XDCB vµ c¸c kho¶n chi phÝ kh«ng ®−îc duyÖt chi (nÕu cã), ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Chi tiÕt tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t) Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Chi tiÕt tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (PhÇn chi phÝ kh«ng ®−îc duyÖt chi ph¶i thu håi - nÕu cã) Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 241 - XDCB dë dang. - C¨n cø vµo nguån vèn, quü dïng vµo viÖc ®Çu t−, x©y dùng tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t, kÕ to¸n kÕt chuyÓn ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh vµ ghi gi¶m nguån vèn, quü theo quy ®Þnh hiÖn hµnh. - Ph−¬ng ph¸p ghi chÐp c¸c nghiÖp vô kinh tÕ liªn quan ®Õn kÕ to¸n chi phÝ, doanh thu mµ c¸c bªn tham gia liªn doanh tµi s¶n ®ång kiÓm so¸t ph¶i g¸nh chÞu hoÆc ®−îc h−ëng, thùc hiÖn nh− quy ®Þnh ®èi víi tr−êng hîp ho¹t ®éng kinh doanh ®ång kiÓm so¸t. 210
- 211. TµI KHO¶N 223 §ÇU T¦ VµO C¤NG TY Liªn KÕT Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− trùc tiÕp cña nhµ ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt.. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Kho¶n ®Çu t− ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt khi nhµ ®Çu t− n¾m gi÷ trùc tiÕp tõ 20% ®Õn d−íi 50% vèn chñ së h÷u (tõ 20% ®Õn d−íi 50% quyÒn biÓu quyÕt) cña bªn nhËn ®Çu t− mµ kh«ng cã tho¶ thuËn kh¸c. - Tr−êng hîp tû lÖ quyÒn biÓu quyÕt cña nhµ ®Çu t− trong c«ng ty liªn kÕt ®óng b»ng tû lÖ vèn gãp cña nhµ ®Çu t− trong c«ng ty liªn kÕt: Tû lÖ quyÒn biÓu Tæng sè vèn gãp cña nhµ ®Çu t− quyÕt cña nhµ ®Çu trong c«ng ty liªn kÕt = x 100% t− trùc tiÕp trong Tæng sè vèn chñ së h÷u cña c«ng c«ng ty liªn kÕt ty liªn kÕt - Tr−êng hîp tû lÖ quyÒn biÓu quyÕt kh¸c víi tû lÖ vèn gãp do cã tho¶ thuËn kh¸c gi÷a nhµ ®Çu t− vµ c«ng ty liªn kÕt, quyÒn biÓu quyÕt cña nhµ ®Çu t− ®−îc x¸c ®Þnh c¨n cø vµo biªn b¶n tho¶ thuËn gi÷a nhµ ®Çu t− vµ c«ng ty liªn kÕt. 2. KÕ to¸n kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt khi lËp vµ tr×nh bµy b¸o c¸o tµi chÝnh riªng cña nhµ ®Çu t− ®−îc thùc hiÖn theo ph−¬ng ph¸p gi¸ gèc. Khi kÕ to¸n kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt theo ph−¬ng ph¸p gi¸ gèc, gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− kh«ng ®−îc thay ®æi trong suèt qu¸ tr×nh ®Çu t−, trõ tr−êng hîp nhµ ®Çu t− mua thªm hoÆc thanh lý toµn bé hoÆc mét phÇn kho¶n ®Çu t− ®ã hoÆc nhËn ®−îc c¸c kho¶n lîi Ých ngoµi lîi nhuËn ®−îc chia. 3. Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− ®−îc x¸c ®Þnh nh− sau: - Gi¸ gèc cña kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt bao gåm: PhÇn vèn gãp hoÆc gi¸ thùc tÕ mua kho¶n ®Çu t− céng (+) C¸c chi phÝ mua (nÕu cã), nh− chi phÝ m«i giíi, giao dÞch... - Tr−êng hîp gãp vèn vµo c«ng ty liªn kÕt b»ng TSC§, vËt t−, hµng ho¸ th× gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− ®−îc ghi nhËn theo gi¸ trÞ ®−îc c¸c bªn gãp vèn thèng nhÊt ®¸nh gi¸. Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ ghi sæ cña TSC§, vËt t−, hµng ho¸ vµ gi¸ trÞ ®¸nh gi¸ l¹i ®−îc ghi nhËn vµ xö lý nh− sau: + Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸ ®−îc h¹ch to¸n vµo thu nhËp kh¸c; Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸ ®−îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ kh¸c; + Kho¶n chªnh lÖch lín h¬n gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ®−îc h¹ch to¸n toµn bé vµo thu nhËp kh¸c; Kho¶n chªnh lÖch nhá h¬n gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ®−îc h¹ch to¸n toµn bé vµo chi phÝ kh¸c; 4. KÕ to¸n ph¶i më sæ kÕ to¸n chi tiÕt theo dâi gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− vµo tõng c«ng ty liªn kÕt. C¨n cø ®Ó ghi sæ kÕ to¸n gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt nh− sau: - §èi víi kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty cæ phÇn niªm yÕt trªn thÞ tr−êng chøng kho¸n, 211
- 212. viÖc ghi sæcña nhµ ®Çu t− ®−îc c¨n cø vµo sè tiÒn thùc tr¶ khi mua cæ phiÕu bao gåm c¶ c¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc mua cæ phiÕu vµ th«ng b¸o chÝnh thøc cña Trung t©m giao dÞch chøng kho¸n vÒ viÖc cæ phiÕu cña c«ng ty niªm yÕt ®· thuéc phÇn së h÷u cña nhµ ®Çu t−; - §èi víi kho¶n ®Çu t− vµo c¸c c«ng ty cæ phÇn ch−a niªm yÕt trªn thÞ tr−êng chøng kho¸n, viÖc ghi sæ ®−îc c¨n cø vµo giÊy x¸c nhËn së h÷u cæ phiÕu vµ giÊy thu tiÒn b¸n cæ phiÕu cña c«ng ty ®−îc ®Çu t− hoÆc chøng tõ mua kho¶n ®Çu t− ®ã; - §èi víi kho¶n ®Çu t− vµo c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp kh¸c viÖc ghi sæ ®−îc c¨n cø vµo biªn b¶n gãp vèn, chia l·i (hoÆc lç) do c¸c bªn tho¶ thuËn hoÆc c¸c chøng tõ mua, b¸n kho¶n ®Çu t− ®ã; - Nhµ ®Çu t− chØ ®−îc ghi nhËn kho¶n cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia tõ c«ng ty liªn kÕt khi nhËn ®−îc th«ng b¸o chÝnh thøc cña c«ng ty liªn kÕt vÒ sè cæ tøc ®−îc h−ëng hoÆc sè lîi nhuËn ®−îc chia trong kú theo nguyªn t¾c dån tÝch. KÕT CÊU Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 223 - §ÇU T¦ VµO C¤NG TY LI£N KÕT Bªn Nî: Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− t¨ng. Bªn Cã: - Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− gi¶m do nhËn l¹i vèn ®Çu t− hoÆc thu ®−îc c¸c kho¶n lîi Ých ngoµi lîi nhuËn ®−îc chia; - Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− gi¶m do b¸n, thanh lý toµn bé hoÆc mét phÇn kho¶n ®Çu t−. Sè d− bªn Nî: Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt hiÖn ®ang n¾m gi÷ cuèi kú. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N kÕ TO¸N MéT Sè nghiÖp Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Khi ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt d−íi h×nh thøc mua cæ phiÕu hoÆc gãp vèn b»ng tiÒn, c¨n cø vµo sè tiÒn thùc tÕ chi, nhµ ®Çu t− ghi: Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Cã c¸c TK 111, 112,... 2. Tr−êng hîp nhµ ®Çu t− ®· n¾m gi÷ mét kho¶n ®Çu t− d−íi 20% quyÒn biÓu quyÕt vµo mét c«ng ty x¸c ®Þnh, khi nhµ ®Çu t− mua thªm cæ phiÕu hoÆc gãp thªm vèn vµo c«ng ty ®ã ®Ó trë thµnh nhµ ®Çu t− cã ¶nh h−ëng ®¸ng kÓ ®èi víi bªn nhËn ®Çu t−, nhµ ®Çu t− ghi: Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (Toµn bé kho¶n ®Çu t− d−íi 20%) Cã TK 111, 112,... (Sè tiÒn ®Çu t− thªm). 3. Khi ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt d−íi h×nh thøc gãp vèn b»ng vËt t−, hµng hãa, 212
- 213. TSC§, c¨n cøvµo gi¸ trÞ ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng ho¸, TSC§ ®−îc tho¶ thuËn gi÷a nhµ ®Çu t− vµ c«ng ty liªn kÕt, ghi: Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸, gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§) Cã c¸c TK 152, 153, 156, 211, 213,... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸, gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§). 4. Khi nhËn ®−îc th«ng b¸o chÝnh thøc cña c«ng ty liªn kÕt vÒ sè cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia, nhµ ®Çu t− ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Khi nhËn ®−îc th«ng b¸o cña c«ng ty liªn kÕt) Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt (NÕu nhËn cæ tøc b»ng cæ phiÕu) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. Khi thùc nhËn tiÒn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c. 5. Tr−êng hîp nhËn ®−îc c¸c kho¶n kh¸c tõ c«ng ty liªn kÕt ngoµi cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia, nhµ ®Çu t− h¹ch to¸n gi¶m trõ gi¸ gèc ®Çu t−, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 152,... Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt. 6. Khi nhµ ®Çu t− mua thªm vèn cña c«ng ty liªn kÕt vµ cã quyÒn kiÓm so¸t ®èi víi c«ng ty liªn kÕt, nhµ ®Çu t− kÕt chuyÓn gi¸ gèc cña kho¶n ®Çu t− sang Tµi kho¶n 221 “ §Çu t− vµo c«ng ty con”, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (NÕu nhµ ®Çu t− trë thµnh c«ng ty mÑ) Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Cã c¸c TK 111, 112,... (NÕu mua thªm phÇn vèn ®Ó trë thµnh c«ng ty mÑ). 7. Khi nhµ ®Çu t− thanh lý mét phÇn kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt dÉn ®Õn kh«ng cßn ®−îc coi lµ cã ¶nh h−ëng ®¸ng kÓ ®èi víi bªn nhËn ®Çu t−, nhµ ®Çu t− kÕt chuyÓn gi¸ gèc cña kho¶n ®Çu t− sang c¸c tµi kho¶n cã liªn quan kh¸c: - Tr−êng hîp thanh lý, nh−îng b¸n kho¶n ®Çu t− cã l·i, ghi: Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c Nî c¸c TK 111, 112,... (TiÒn thu do thanh lý, nh−îng b¸n mét phÇn kho¶n ®Çu t−) Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n kho¶n ®Çu t− lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ kho¶n ®Çu t−). - Tr−êng hîp thanh lý, nh−îng b¸n mét phÇn kho¶n ®Çu t− mµ bÞ lç, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ ghi sæ kho¶n ®Çu t− lín h¬n 213
- 214. gi¸ b¸n kho¶n®Çu t−) Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c Nî c¸c TK 111, 112,... (TiÒn thu do thanh lý, nh−îng b¸n mét phÇn kho¶n ®Çu t−) Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt. 8. Khi thanh lý, nh−îng b¸n toµn bé kho¶n ®Çu t− trong c«ng ty liªn kÕt, nhµ ®Çu t− ghi gi¶m kho¶n ®Çu t− vµ ghi nhËn thu nhËp (l·i hoÆc lç) tõ viÖc thanh lý, nh−îng b¸n kho¶n ®Çu t−: - Tr−êng hîp thanh lý, nh−îng b¸n kho¶n ®Çu t− bÞ lç, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ ghi sæ kho¶n ®Çu t− lín h¬n gi¸ b¸n kho¶n ®Çu t−) Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt. - Tr−êng hîp thanh lý, nh−îng b¸n kho¶n ®Çu t− cã l·i, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n kho¶n ®Çu t− lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ kho¶n ®Çu t−) Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt. - Chi phÝ thanh lý, nh−îng b¸n kho¶n ®Çu t−, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112,... 214
- 215. TµI KHO¶N 228 §ÇU T¦ DµI H¹N KH¸C Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m c¸c lo¹i ®Çu t− dµi h¹n kh¸c (ngoµi c¸c kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con, vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt), nh−: §Çu t− tr¸i phiÕu, ®Çu t− cæ phiÕu, hoÆc ®Çu t− vµo ®¬n vÞ kh¸c mµ chØ n¾m gi÷ d−íi 20% vèn chñ së h÷u (d−íi 20% quyÒn biÓu quyÕt),... vµ thêi h¹n thu håi hoÆc thanh to¸n vèn trªn 1 n¨m. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Khi cho vay vèn, kÕ to¸n ph¶i theo dâi chi tiÕt tõng kho¶n tiÒn cho vay theo ®èi t−îng vay, ph−¬ng thøc vay, thêi h¹n vµ l·i suÊt vay. 2. Khi doanh nghiÖp ®Çu t− b»ng h×nh thøc mua tr¸i phiÕu th× kÕ to¸n ph¶i theo dâi chi tiÕt theo tõng ®èi t−îng ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, thêi h¹n vµ l·i suÊt tr¸i phiÕu. 3. Tr−êng hîp nhµ ®Çu t− mua cæ phiÕu cña mét doanh nghiÖp mµ nhµ ®Çu t− chØ n¾m gi÷ d−íi 20% quyÒn biÓu quyÕt th× kÕ to¸n ph¶i ph¶n ¸nh kho¶n ®Çu t− vµo tµi kho¶n nµy vµ ph¶i theo dâi chi tiÕt theo tõng lo¹i mÖnh gi¸ cæ phiÕu, tõng ®èi t−îng ph¸t hµnh cæ phiÕu. 4. Tr−êng hîp nhµ ®Çu t− gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t nh−ng kh«ng cã quyÒn ®ång kiÓm so¸t mµ n¾m gi÷ d−íi 20% quyÒn biÓu quyÕt trong liªn doanh th× h¹ch to¸n phÇn vèn gãp vµo TK 228 “§Çu t− dµi h¹n kh¸c” theo gi¸ gèc. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 228 - §ÇU T¦ DµI H¹N KH¸C Bªn Nî: Gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®Çu t− dµi h¹n kh¸c t¨ng. Bªn Cã: Gi¸ trÞ c¸c kho¶n ®Çu t− dµi h¹n kh¸c gi¶m. Sè d− bªn Nî: Gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− dµi h¹n kh¸c hiÖn cã. Tµi kho¶n 228 “§Çu t− dµi h¹n kh¸c” cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 2281 - Cæ phiÕu: Ph¶n ¸nh kho¶n ®Çu t− dµi h¹n b»ng cæ phiÕu cña nhµ ®Çu t−. - Tµi kho¶n 2282- Tr¸i phiÕu: Ph¶n ¸nh kho¶n ®Çu t− dµi h¹n b»ng tr¸i phiÕu cña 215
- 216. nhµ ®Çu t−. - Tµi kho¶n 2288 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ®Çu t− dµi h¹n kh¸c nh− cho vay vèn, gãp vèn b»ng tiÒn hoÆc tµi s¶n,... PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Khi cho ®¬n vÞ kh¸c vay vèn cã thêi h¹n thu håi trªn mét n¨m, ghi: Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2288) Cã c¸c TK 111, 112,... 2. §Þnh kú, tÝnh to¸n, x¸c ®Þnh sè l·i cho vay ®−îc nhËn trong kú theo khÕ −íc vay, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (NÕu thu tiÒn ngay) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (NÕu ch−a nhËn ®−îc tiÒn ngay) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Chi tiÕt l·i cho vay vèn). 3. C¸c kho¶n thu l·i tiÒn göi ph¸t sinh trong kú, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (NÕu thu tiÒn ngay) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 4. Thu håi sè vèn gèc vµ l·i cho vay, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn gèc vµ l·i cho vay) Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (Sè tiÒn gèc) (2288) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Sè tiÒn l·i). 5. Khi mua tr¸i phiÕu cña mét ®¬n vÞ kh¸c víi thêi h¹n tr¸i phiÕu trªn mét n¨m, ghi: Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2282) Cã c¸c TK 111, 112,... 6. Tr−êng hîp mua tr¸i phiÕu nhËn l·i tr−íc: 6.1. Khi tr¶ tiÒn mua tr¸i phiÕu nhËn l·i tr−íc, ghi: Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2282) Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn thùc chi) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (PhÇn l·i nhËn tr−íc). 6.2. §Þnh kú, tÝnh vµ kÕt chuyÓn l·i cña kú kÕ to¸n theo sè l·i ph¶i thu tõng kú, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 216
- 217. 7. Tr−êng hîpmua tr¸i phiÕu nhËn l·i ®Þnh kú: 7.1. Khi tr¶ tiÒn mua tr¸i phiÕu, ghi: Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2282) Cã c¸c TK 111, 112,... 7.2. §Þnh kú ghi doanh thu tiÒn l·i: Nî c¸c TK 111, 112 (NÕu ®· thu tiÒn) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (NÕu ch−a thu tiÒn) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 8. Tr−êng hîp mua tr¸i phiÕu nhËn l·i sau: - Khi tr¶ tiÒn mua tr¸i phiÕu ghi nh− nghiÖp vô 7.1. - §Þnh kú tÝnh l·i tr¸i phiÕu vµ ghi nhËn doanh thu theo sè l·i ph¶i thu tõng kú, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. - Khi ®Õn h¹n thanh to¸n tr¸i phiÕu, thu håi gèc vµ l·i tr¸i phiÕu, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2282) Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1388) (Sè l·i cña c¸c kú tr−íc) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i kú ®¸o h¹n). 9. Thu håi gi¸ gèc tr¸i phiÕu khi ®Õn h¹n thanh to¸n, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2282). 10. Khi doanh nghiÖp ®Çu t− mua cæ phiÕu hoÆc gãp vèn nh−ng chØ n¾m gi÷ d−íi 20% quyÒn biÓu quyÕt, ghi: Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (Ghi theo gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− + Chi phÝ trùc tiÕp liªn quan ®Õn ho¹t ®éng ®Çu t−, nh− chi phÝ m«i giíi,...) (2281, 2288) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 11. Khi doanh nghiÖp gãp vèn b»ng tµi s¶n vµo mét doanh nghiÖp kh¸c nh−ng chØ n¾m gi÷ d−íi 20% quyÒn biÓu quyÕt vµ kh«ng cã quyÒn ®ång kiÓm so¸t, th× c¨n cø vµo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng ho¸, TSC§, ghi: Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2288) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) 217
- 218. Nî TK 811- Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸, gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§) Cã c¸c TK 152, 153, 156, 211, 213,... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸, gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§). 12. Khi doanh nghiÖp quyÕt ®Þnh bæ sung vèn ®Çu t− tõ cæ tøc hoÆc lîi nhuËn ®−îc chia, ghi: Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2281, 2288) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 13. Khi nhµ ®Çu t− b¸n mét phÇn kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con, c«ng ty liªn doanh, c«ng ty liªn kÕt dÉn ®Õn kh«ng cßn quyÒn kiÓm so¸t hoÆc kh«ng cßn quyÒn ®ång kiÓm so¸t hoÆc kh«ng cßn ¶nh h−ëng ®¸ng kÓ, ghi: Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2281, 2288) Cã TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt. 14. B¸n cæ phiÕu, hoÆc thanh lý phÇn vèn gãp ®Çu t− dµi h¹n kh¸c: - Tr−êng hîp b¸n, thanh lý cã l·i, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2281, 2288) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Sè chªnh lÖch gi¸ b¸n lín h¬n gi¸ gèc). - Tr−êng hîp b¸n, thanh lý bÞ lç, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Sè chªnh lÖch gi¸ b¸n nhá h¬n gi¸ gèc) Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2281, 2288). 15. Khi nhµ ®Çu t− gãp thªm vèn vµo liªn doanh vµ trë thµnh mét bªn gãp vèn cã quyÒn ®ång kiÓm so¸t trong c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn ®Çu t− thªm) Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2288). 16. Khi nhµ ®Çu t− gãp thªm vèn vµ trë thµnh c«ng ty mÑ hoÆc cã ¶nh h−ëng ®¸ng 218
- 219. kÓ, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con, hoÆc Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn ®Çu t− thªm) Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (2281, 2288). 219
- 220. TµI KHO¶N 229 Dù PHßNG GI¶M GI¸ §ÇU T¦ DµI H¹N Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m c¸c kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− dµi h¹n vµ c¸c kho¶n tæn thÊt ®Çu t− dµi h¹n kh¸c. Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n, gåm: - Dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− trong ho¹t ®éng ®Çu t− tµi chÝnh: Lµ dù phßng phÇn gi¸ trÞ bÞ tæn thÊt do gi¶m gi¸ c¸c lo¹i chøng kho¸n doanh nghiÖp ®ang n¾m gi÷ cã thÓ x¶y ra; - Dù phßng tæn thÊt do gi¶m gi¸ c¸c kho¶n ®Çu t− dµi h¹n hoÆc do doanh nghiÖp nhËn vèn gãp ®Çu t− bÞ lç ph¶i gäi thªm vèn. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. ViÖc trÝch lËp vµ hoµn nhËp kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n ®−îc thùc hiÖn ë thêi ®iÓm cuèi kú kÕ to¸n n¨m. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ®−îc Bé Tµi chÝnh chÊp thuËn ¸p dông n¨m tµi chÝnh kh¸c víi n¨m d−¬ng lÞch (kh«ng ph¶i n¨m tµi chÝnh b¾t ®Çu tõ ngµy 1/1 vµ kÕt thóc ngµy 31/12 hµng n¨m) th× thêi ®iÓm tËp dù phßng lµ ngµy cuèi cïng cña n¨m tµi chÝnh. §èi víi c¸c doanh nghiÖp cã lËp b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é nÕu cã biÕn ®éng lín vÒ dù phßng th× cã thÓ ®iÒu chØnh trÝch thªm hoÆc hoµn nhËp vµo cuèi kú kÕ to¸n gi÷a niªn ®é (kú kÕ to¸n quÝ). 2. ViÖc lËp dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n ph¶i ®−îc thùc hiÖn theo quy ®Þnh cña tõng lo¹i ®Çu t− dµi h¹n. Møc lËp dù phßng ®−îc x¸c ®Þnh b»ng chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ thuÇn cã thÓ thùc hiÖn ®−îc (gi¸ thÞ tr−êng) hoÆc kho¶n ®Çu t− cã thÓ thu håi ®−îc vµ gi¸ gèc ghi trªn sæ kÕ to¸n. NÕu sè dù phßng ph¶i lËp n¨m nay cao h¬n sè d− dù phßng ®ang ghi trªn sæ kÕ to¸n th× sè chªnh lÖch ®ã ®−îc ghi nhËn vµo chi phÝ SXKD trong kú. NÕu sè dù phßng ph¶i lËp n¨m nay thÊp h¬n sè d− dù phßng ®· lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt th× sè chªnh lÖch ®ã ®−îc ghi gi¶m chi phÝ SXKD. 3. ViÖc lËp vµ xö lý dù phßng gi¶m gi¸ c¸c kho¶n chøng kho¸n ®Çu t− dµi h¹n ®−îc thùc hiÖn vµo cuèi n¨m tµi chÝnh nÕu gi¸ thÞ tr−êng cña c¸c chøng kho¸n ®Çu t− dµi h¹n cña doanh nghiÖp hiÖn cã th−êng xuyªn bÞ gi¶m so víi gi¸ gèc ghi trªn sæ kÕ to¸n. §iÒu kiÖn ®Ó trÝch lËp c¸c kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n dµi h¹n lµ: - Chøng kho¸n cña doanh nghiÖp ®−îc doanh nghiÖp ®Çu t− ®óng quy ®Þnh cña ph¸p luËt - §−îc tù do mua, b¸n trªn thÞ tr−êng mµ t¹i thêi ®iÓm kiÓm kª, lËp b¸o c¸o tµi chÝnh cã gi¸ thÞ tr−êng gi¶m so víi gi¸ gèc ghi trªn sæ kÕ to¸n. 4. Doanh nghiÖp ph¶i lËp dù phßng cho tõng lo¹i chøng kho¸n dµi h¹n khi cã biÕn ®éng gi¶m gi¸ t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh theo c«ng thøc: Sè l−îng chøng Gi¸ gèc Gi¸ thÞ Møc dù phßng gi¶m kho¸n bÞ gi¶m gi¸ chøng kho¸n tr−êng cña gi¸ ®Çu t− chøng = t¹i thêi ®iÓm lËp x ghi trªn sæ kÕ - chøng kho¸n kho¸n dµi h¹n cho b¸o c¸o tµi chÝnh to¸n ®Çu t− dµi n¨m sau n¨m h¹n 220
- 221. Doanh nghiÖp ph¶ix¸c ®Þnh sè dù phßng cÇn lËp cho tõng lo¹i chøng kho¸n ®Çu t− dµi h¹n bÞ gi¶m gi¸ vµ ®−îc tæng hîp vµo b¶ng kª chi tiÕt dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− so s¸nh víi sè ®· lËp cuèi n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt ®Ó x¸c ®Þnh sè ph¶i lËp thªm hoÆc hoµn nhËp gi¶m chi phÝ tµi chÝnh. 5. §èi víi c¸c kho¶n vèn cña Tæng c«ng ty ®Çu t− vµo c«ng ty thµnh viªn hoÆc cña Tæng c«ng ty, c«ng ty ®Çu t− vµo c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n nhµ n−íc mét thµnh viªn, c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n hai thµnh viªn trë lªn, c«ng ty cæ phÇn, hîp danh, liªn doanh, liªn kÕt vµ c¸c kho¶n ®Çu t− dµi h¹n kh¸c ph¶i trÝch lËp dù phßng, nÕu doanh nghiÖp nhËn vèn gãp ®Çu t− bÞ lç ph¶i gäi thªm vèn (Trõ tr−êng hîp lç theo kÕ ho¹ch ®−îc x¸c ®Þnh trong ph−¬ng ¸n kinh doanh tr−íc khi ®Çu t−), møc trÝch lËp dù phßng cho mçi kho¶n ®Çu t− tµi chÝnh tÝnh theo c«ng thøc sau: Møc dù phßng Tæng vèn Vèn ®Çu t− cña gãp thùc tÕ Vèn doanh nghiÖp tæn thÊt c¸c cña c¸c bªn chñ së kho¶n ®Çu t− = - x Tæng vèn gãp thùc tÕ t¹i doanh h÷u tµi chÝnh dµi cña c¸c bªn t¹i nghiÖp thùc cã h¹n doanh nghiÖp Møc trÝch tèi ®a cho mçi kho¶n ®Çu t− dµi h¹n b»ng sè vèn ®· ®Çu t−. §Õn thêi ®iÓm kho¸ sæ kÕ to¸n cña n¨m sau, nÕu c«ng ty ®Çu t− vèn cã l·i hoÆc gi¶m lç th× c«ng ty ph¶i hoµn nhËp mét phÇn hoÆc toµn bé sè ®· trÝch dù phßng vµ ghi gi¶m chi phÝ tµi chÝnh. 6. Kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− tµi chÝnh ®−îc dïng ®Ó bï ®¾p sè tæn thÊt cña c¸c kho¶n ®Çu t− dµi h¹n thùc tÕ x¶y ra do c¸c nguyªn nh©n nh− bªn nhËn ®Çu t− bÞ ph¸ s¶n, thiªn tai,... dÉn ®Õn kho¶n ®Çu t− kh«ng cã kh¶ n¨ng thu håi hoÆc thu håi thÊp h¬n gi¸ gèc cña kho¶n ®Çu t−. Kho¶n dù phßng nµy kh«ng dïng ®Ó bï ®¾p c¸c kho¶n lç do b¸n thanh lý c¸c kho¶n ®Çu t−. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 229 - Dù PHßNG GI¶M Gi¸ §ÇU T¦ Dµi H¹N Bªn Nî: - Hoµn nhËp chªnh lÖch gi÷a sè dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− dµi h¹n n¨m nay ph¶i lËp nhá h¬n sè dù phßng ®· trÝch lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt. - Bï ®¾p gi¸ trÞ kho¶n ®Çu t− dµi h¹n bÞ tæn thÊt khi cã quyÕt ®Þnh dïng sè dù phßng ®· lËp ®Ó bï ®¾p sè tæn thÊt xÈy ra. Bªn Cã: TrÝch lËp dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− dµi h¹n (TÝnh lÇn ®Çu vµ tÝnh sè chªnh lÖch dù phßng t¨ng). Sè d− bªn Cã: Sè dù phßng gi¶m gi¸ chøng kho¸n ®Çu t− dµi h¹n hiÖn cã cuèi kú. 221
- 222. PH¦¥NG PH¸P H¹CHTO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, c¨n cø vµo biÕn ®éng gi¶m gi¸ cña c¸c kho¶n ®Çu t− dµi h¹n hiÖn cã, tÝnh to¸n møc dù phßng cÇn lËp lÇn ®Çu, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 229 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n. 2. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n n¨m sau: - NÕu kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− dµi h¹n ph¶i lËp n¨m sau lín h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− dµi h¹n ®· trÝch lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt, th× ph¶i trÝch lËp thªm theo sè chªnh lÖch lín h¬n, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 229 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n. - NÕu kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− dµi h¹n ph¶i lËp n¨m sau nhá h¬n kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ kho¶n ®Çu t− dµi h¹n ®· trÝch lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt, th× sè chªnh lÖch nhá h¬n ph¶i ®−îc hoµn nhËp, ghi: Nî TK 229 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n Cã TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh. 3. Khi tæn thÊt thùc sù x¶y ra (nh− c¸c doanh nghiÖp nhËn vèn gãp bÞ ph¸ s¶n, bÞ thiªn tai, háa ho¹n,...) c¸c kho¶n ®Çu t− thùc sù kh«ng cã kh¶ n¨ng thu håi hoÆc thu håi thÊp h¬n gi¸ gèc ban ®Çu, doanh nghiÖp cã quyÕt ®Þnh dïng kho¶n dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n ®· tËp ®Ó bï ®¾p tæn thÊt kho¶n ®Çu t− dµi h¹n, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 ,... (NÕu cã) Nî TK 229 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n (Sè ®· lËp dù phßng) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Sè ch−a lËp dù phßng) Cã c¸c TK 222, 223, 228 (Gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− bÞ tæn thÊt). 222
- 223. TµI KHO¶N 241 X¢Y DùNG C¥ B¶N Dë DANG Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh chi phÝ thùc hiÖn c¸c dù ¸n ®Çu t− XDCB (Bao gåm chi phÝ mua s¾m míi TSC§, x©y dùng míi hoÆc söa ch÷a, c¶i t¹o, më réng hay trang bÞ l¹i kü thuËt c«ng tr×nh) vµ t×nh h×nh quyÕt to¸n dù ¸n ®Çu t− XDCB ë c¸c doanh nghiÖp cã tiÕn hµnh c«ng t¸c mua s¾m TSC§, ®Çu t− XDCB, söa ch÷a lín TSC§. C«ng t¸c ®Çu t− XDCB vµ söa ch÷a lín TSC§ cña doanh nghiÖp cã thÓ ®−îc thùc hiÖn theo ph−¬ng thøc giao thÇu hoÆc tù lµm. ë c¸c doanh nghiÖp tiÕn hµnh ®Çu t− XDCB theo ph−¬ng thøc tù lµm th× tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh c¶ chi phÝ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh x©y l¾p, söa ch÷a. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Chi phÝ thùc hiÖn c¸c dù ¸n ®Çu t− XDCB lµ toµn bé chi phÝ cÇn thiÕt ®Ó x©y dùng míi hoÆc söa ch÷a, c¶i t¹o, më réng hay trang bÞ l¹i kü thuËt c«ng tr×nh. Chi phÝ ®Çu t− XDCB ®−îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së khèi l−îng c«ng viÖc, hÖ thèng ®Þnh møc, chØ tiªu kinh tÕ - kü thuËt vµ c¸c chÕ ®é chÝnh s¸ch cña Nhµ n−íc, ®ång thêi ph¶i phï hîp nh÷ng yÕu tè kh¸ch quan cña thÞ tr−êng trong tõng thêi kú vµ ®−îc thùc hiÖn theo quy chÕ vÒ qu¶n lý ®Çu t− XDCB. Chi phÝ ®Çu t− XDCB, bao gåm: - Chi phÝ x©y l¾p; - Chi phÝ thiÕt bÞ; - Chi phÝ kh¸c. Tµi kho¶n 241 ®−îc më chi tiÕt theo tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh vµ ë mçi h¹ng môc c«ng tr×nh ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt tõng néi dung chi phÝ ®Çu t− XDCB vµ ®−îc theo dâi lòy kÕ kÓ tõ khi khëi c«ng ®Õn khi c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh hoµn thµnh bµn giao ®−a vµo sö dông. 2. Khi ®Çu t− XDCB c¸c chi phÝ x©y l¾p, chi phÝ thiÕt bÞ th−êng tÝnh trùc tiÕp cho tõng ®èi t−îng tµi s¶n, c¸c chi phÝ qu¶n lý dù ¸n vµ chi phÝ kh¸c th−êng ®−îc chi chung. Chñ ®Çu t− ph¶i tiÕn hµnh tÝnh to¸n, ph©n bæ chi phÝ qu¶n lý dù ¸n vµ chi phÝ kh¸c cho tõng ®èi t−îng tµi s¶n theo nguyªn t¾c: - C¸c chi phÝ qu¶n lý dù ¸n vµ chi phÝ kh¸c liªn quan trùc tiÕp ®Õn ®èi t−îng tµi s¶n nµo th× tÝnh trùc tiÕp cho ®èi t−îng tµi s¶n ®ã; - C¸c chi phÝ qu¶n lý dù ¸n vµ chi phÝ kh¸c chi chung cã liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi t−îng tµi s¶n th× ph¶i ph©n bæ theo nh÷ng tiªu thøc thÝch hîp. 3. Tr−êng hîp dù ¸n ®· hoµn thµnh ®−a vµo sö dông nh−ng quyÕt to¸n dù ¸n ch−a 223
- 224. ®−îc duyÖt th×doanh nghiÖp ghi t¨ng nguyªn gi¸ TSC§ theo gi¸ t¹m tÝnh (Gi¸ t¹m tÝnh ph¶i c¨n cø vµo chi phÝ thùc tÕ ®· bá ra ®Ó cã ®−îc TSC§) ®Ó trÝch khÊu hao, nh−ng sau ®ã ph¶i ®iÒu chØnh theo gi¸ quyÕt to¸n ®−îc phª duyÖt. 4. Chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ ph¸t sinh thùc tÕ cã thÓ ®−îc h¹ch to¸n trùc tiÕp vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú cña doanh nghiÖp. NÕu chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ trong kú ph¸t sinh cã gi¸ trÞ lín vµ liªn quan ®Õn nhiÒu kú s¶n xuÊt, kinh doanh th× cã thÓ ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh. Tµi kho¶n 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 2411 - Mua s¾m TSC§: Ph¶n ¸nh chi phÝ mua s¾m TSC§ vµ t×nh h×nh quyÕt to¸n chi phÝ mua s¾m TSC§ trong tr−êng hîp ph¶i qua l¾p ®Æt, ch¹y thö tr−íc khi ®−a vµo sö dông (KÓ c¶ mua TSC§ míi hoÆc ®· qua sö dông). NÕu mua s¾m TSC§ vÒ ph¶i ®Çu t−, trang bÞ thªm míi sö dông ®−îc th× mäi chi phÝ mua s¾m, trang bÞ thªm còng ®−îc ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy. - Tµi kho¶n 2412 - X©y dùng c¬ b¶n: Ph¶n ¸nh chi phÝ ®Çu t− XDCB vµ t×nh h×nh quyÕt to¸n vèn ®Çu t− XDCB. Tµi kho¶n nµy ®−îc më chi tiÕt cho tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh (Theo tõng ®èi t−îng tµi s¶n h×nh thµnh qua ®Çu t−) vµ ë mçi ®èi t−îng tµi s¶n ph¶i theo dâi chi tiÕt tõng néi dung chi phÝ ®Çu t− XDCB. - Tµi kho¶n 2413 - Söa ch÷a lín TSC§: Ph¶n ¸nh chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ vµ t×nh h×nh quyÕt to¸n chi phÝ söa ch÷a lín TSC§. Tr−êng hîp söa ch÷a th−êng xuyªn TSC§ th× kh«ng h¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy mµ tÝnh th¼ng vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 241 - X¢Y DùNG C¥ B¶N Dë DANG Bªn Nî: - Chi phÝ ®Çu t− XDCB, mua s¾m, söa ch÷a lín TSC§ ph¸t sinh (TSC§ h÷u h×nh vµ TSC§ v« h×nh); - Chi phÝ c¶i t¹o, n©ng cÊp TSC§; - Chi phÝ mua s¾m bÊt ®éng s¶n ®Çu t− (Tr−êng hîp cÇn cã giai ®o¹n ®Çu t− x©y dùng); - Chi phÝ ®Çu t− XDCB bÊt ®éng s¶n ®Çu t−; - Chi phÝ ph¸t sinh sau ghi nhËn ban ®Çu TSC§, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−. Bªn Cã: - Gi¸ trÞ TSC§ h×nh thµnh qua ®Çu t− XDCB, mua s¾m ®· hoµn thµnh ®−a vµo sö dông ; - Gi¸ trÞ c«ng tr×nh bÞ lo¹i bá vµ c¸c kho¶n chi phÝ duyÖt bá kh¸c kÕt chuyÓn khi quyÕt to¸n ®−îc duyÖt; 224
- 225. - Gi¸ trÞc«ng tr×nh söa ch÷a lín TSC§ hoµn thµnh, kÕt chuyÓn khi quyÕt to¸n ®−îc duyÖt; - Gi¸ trÞ bÊt ®éng s¶n ®Çu t− h×nh thµnh qua ®Çu t− XDCB ®· hoµn thµnh; - KÕt chuyÓn chi phÝ ph¸t sinh sau ghi nhËn ban ®Çu TSC§, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− vµo c¸c tµi kho¶n cã liªn quan. Sè d− Nî: - Chi phÝ dù ¸n ®Çu t− x©y dùng vµ söa ch÷a lín TSC§ dë dang; - Gi¸ trÞ c«ng tr×nh x©y dùng vµ söa ch÷a lín TSC§ ®· hoµn thµnh nh−ng ch−a bµn giao ®−a vµo sö dông hoÆc quyÕt to¸n ch−a ®−îc duyÖt; - Gi¸ trÞ bÊt ®éng s¶n ®Çu t− ®ang ®Çu t− x©y dùng dë dang. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU I. KÕ to¸n chi phÝ ®Çu t− XDCB theo ph−¬ng thøc giao thÇu A. KÕ to¸n qu¸ tr×nh ®Çu t− XDCB: 1. NhËn khèi l−îng XDCB, khèi l−îng söa ch÷a lín TSC§ hoµn thµnh do bªn nhËn thÇu bµn giao dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, c¨n cø hîp ®ång giao thÇu, biªn b¶n nghiÖm thu khèi l−îng XDCB hoµn thµnh, hãa ®¬n b¸n hµng, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang (2412, 2413) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (nÕu cã) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 2. Khi mua thiÕt bÞ ®Çu t− XDCB, nÕu TSC§ h×nh thµnh ®Ó dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, c¨n cø hãa ®¬n, phiÕu nhËp kho, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n). Tr−êng hîp chuyÓn th¼ng thiÕt bÞ kh«ng cÇn l¾p ®Õn ®Þa ®iÓm thi c«ng giao cho bªn nhËn thÇu, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n 225
- 226. Cã TK 151- Hµng mua ®ang ®i ®−êng. 3. Tr¶ tiÒn cho ng−êi nhËn thÇu, ng−êi cung cÊp vËt t−, hµng hãa, dÞch vô cã liªn quan ®Õn ®Çu t− XDCB, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã c¸c TK 111, 112,... 4. XuÊt thiÕt bÞ ®Çu t− XDCB giao cho bªn nhËn thÇu: a) §èi víi thiÕt bÞ kh«ng cÇn l¾p, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang. Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Chi tiÕt thiÕt bÞ trong kho). b) §èi víi thiÕt bÞ cÇn l¾p: - Khi xuÊt thiÕt bÞ giao cho bªn nhËn thÇu, ghi:. Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Chi tiÕt thiÕt bÞ ®−a ®i l¾p) Cã TK - 152 Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Chi tiÕt thiÕt bÞ trong kho). - Khi cã khèi l−îng l¾p ®Æt hoµn thµnh cña bªn B bµn giao, ®−îc nghiÖm thu vµ chÊp nhËn thanh to¸n, th× gi¸ trÞ thiÕt bÞ ®−a ®i l¾p míi ®−îc tÝnh vµo chi phÝ ®Çu t− XDCB, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang (2412) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Chi tiÕt thiÕt bÞ ®−a ®i l¾p). 5. Khi ph¸t sinh chi phÝ kh¸c, ghi: Nî TK 24 - XDCB dë dang (2412) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331, 341,... 6. §èi víi chñ ®Çu t− cã sö dông ngo¹i tÖ trong ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng th× c¨n cø vµo ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng ®ã thùc hiÖn ë giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng (Ch−a tiÕn hµnh s¶n xuÊt, kinh doanh) hay thùc hiÖn ë giai ®o¹n ®· tiÕn hµnh s¶n xuÊt, kinh doanh ®Ó h¹ch to¸n, nh− sau: 6.1. Tr−êng hîp ph¸t sinh trong ho¹t ®éng XDCB cña giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng (Doanh nghiÖp ch−a tiÕn hµnh SXKD): - Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ ®Çu t− XDCB b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã c¸c TK 111, 112 (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) 226
- 227. Cã c¸c TK152, 153,... Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Chªnh lÖch gi÷a tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n nhá h¬n tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch - L·i tû gi¸ hèi ®o¸i). Tr−êng hîp chªnh lÖch gi÷a tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n lín h¬n tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch ghi Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i). - Khi c«ng tr×nh hoµn thµnh bµn giao ®−a vµo sö dông, quyÕt to¸n vèn ®Çu t− ®−îc phª duyÖt, kÕ to¸n kÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh ®Çu t− XDCB theo sè d− TK 413 (4132) tÝnh ngay vµo chi phÝ tµi chÝnh hoÆc doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, hoÆc kÕt chuyÓn sang TK 242 “Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n” (NÕu lç tû gi¸ hèi ®o¸i lín), hoÆc TK 3387 “Doanh thu ch−a thùc hiÖn” (NÕu l·i tû gi¸ hèi ®o¸i lín) ®Ó ph©n bæ trong thêi gian tèi ®a lµ 5 n¨m (c¸c bót to¸n xem ë phÇn h−íng dÉn TK 413 “Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i”). 6.2. Tr−êng hîp ph¸t sinh trong ho¹t ®éng XDCB cña giai ®o¹n s¶n xuÊt, kinh doanh: Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ ®Çu t− XDCB b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã c¸c TK 111, 112 (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n nhá h¬n tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch - L·i tû gi¸ hèi ®o¸i). Tr−êng hîp chªnh lÖch gi÷a tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n lín h¬n tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch th× ghi Nî TK 635 “Chi phÝ tµi chÝnh” (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i). B. KÕ to¸n khi c«ng tr×nh hoµn thµnh bµn giao ®−a vµo sö dông 1. Khi c«ng tr×nh hoµn thµnh, viÖc nghiÖm thu tæng thÓ ®· ®−îc thùc hiÖn xong, tµi s¶n ®−îc bµn giao vµ ®−a vµo sö dông: NÕu quyÕt to¸n ®−îc duyÖt ngay th× c¨n cø vµo gi¸ trÞ tµi s¶n h×nh thµnh qua ®Çu t− ®−îc duyÖt ®Ó ghi sæ. NÕu quyÕt to¸n ch−a ®−îc phª duyÖt th× ghi t¨ng gi¸ trÞ cña tµi s¶n h×nh thµnh qua ®Çu t− theo gi¸ t¹m tÝnh (Gi¸ t¹m tÝnh lµ chi phÝ thùc tÕ ®· bá ra ®Ó cã ®−îc tµi s¶n, c¨n cø vµo TK 241 ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ t¹m tÝnh). C¶ 2 tr−êng hîp ®Òu ghi nh− sau: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Nî c¸c TK 152, 153,... Cã TK 241 - XDCB dë dang (Gi¸ ®−îc duyÖt hoÆc gi¸ t¹m tÝnh). 2. Khi quyÕt to¸n vèn ®Çu t− XDCB hoµn thµnh ®−îc duyÖt th× kÕ to¸n ®iÒu chØnh l¹i gi¸ t¹m tÝnh theo gi¸ trÞ tµi s¶n ®−îc duyÖt, ghi; 227
- 228. - NÕu gi¸trÞ tµi s¶n h×nh thµnh qua ®Çu t− XDCB ®−îc duyÖt cã gi¸ trÞ lín h¬n gi¸ t¹m tÝnh, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Nî c¸c TK 152, 153 Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (PhÇn chi phÝ xin duyÖt bá kh«ng ®−îc duyÖt ph¶i thu håi) Cã TK 241 - XDCB dë dang (Chªnh lÖch gi¸ ®−îc duyÖt lín h¬n gi¸ t¹m tÝnh). - NÕu gi¸ trÞ tµi s¶n h×nh thµnh qua ®Çu t− XDCB ®−îc duyÖt cã gi¸ trÞ thÊp h¬n gi¸ t¹m tÝnh, ghi ng−îc l¹i bót to¸n trªn. - NÕu TSC§ ®Çu t− b»ng nguån vèn ®Çu t− XDCB hoÆc quü ®Çu t− ph¸t triÓn th× ®ång thêi ghi: Nî TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB Nî TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn Cã TK 241 - XDCB dë dang (C¸c kho¶n thiÖt h¹i ®−îc duyÖt bá) (nÕu cã) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (Theo gi¸ trÞ tµi s¶n h×nh thµnh qua ®Çu t− XDCB ®−îc duyÖt). (NÕu ®Çu t− XDCB b»ng chÝnh nguån vèn kinh doanh th× kh«ng ghi bót to¸n ®ång thêi nµy). 3. Tr−êng hîp c«ng tr×nh ®· hoµn thµnh, nh−ng ch−a lµm thñ tôc bµn giao tµi s¶n ®Ó ®−a vµo sö dông, ®ang chê lËp hoÆc duyÖt quyÕt to¸n th× kÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt Tµi kho¶n 241 “XDCB dë dang” theo dâi riªng c«ng tr×nh hoµn thµnh chê bµn giao vµ duyÖt quyÕt to¸n. C. KÕ to¸n x©y dùng c¬ b¶n bÊt ®éng s¶n ®Çu t− 1. Khi mua bÊt ®éng s¶n vÒ cÇn ph¶i tiÕp tôc ®Çu t− thªm ®Ó ®−a bÊt ®éng s¶n tíi tr¹ng th¸i s½n sµng sö dông, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 2. Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ ®Çu t− x©y dùng bÊt ®éng s¶n, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã c¸c TK 111, 112, 152, 153, 142, 141, 242, 331,... 3. Khi qu¸ tr×nh x©y dùng c¬ b¶n bÊt ®éng s¶n hoµn thµnh bµn giao, ghi: 228
- 229. Nî TK 217- BÊt ®éng s¶n ®Çu t− (NÕu ®ñ ®iÒu kiÖn lµ bÊt ®éng s¶n ®Çu t−) Nî TK 156 - Hµng hãa (1567 - Hµng hãa B§S) (NÕu B§S n¾m gi÷ ®Ó b¸n) Cã TK 241 - XDCB dë dang. 4. Khi ph¸t sinh chi phÝ n©ng cÊp, c¶i t¹o mµ xÐt thÊy chi phÝ ®ã cã kh¶ n¨ng ch¾c ch¾n lµm cho bÊt ®éng s¶n ®Çu t− t¹o ra lîi Ých kinh tÕ trong t−¬ng lai nhiÒu h¬n møc ho¹t ®éng ®−îc ®¸nh gi¸ ban ®Çu hoÆc bao gåm trong nghÜa vô cña doanh nghiÖp ph¶i chÞu c¸c chi phÝ cÇn thiÕt sÏ ph¸t sinh ®Ó ®−a bÊt ®éng s¶n ®Çu t− tíi tr¹ng th¸i s½n sµng ho¹t ®éng th× ®−îc ghi t¨ng nguyªn gi¸ bÊt ®éng s¶n ®Çu t−: - TËp hîp chi phÝ n©ng cÊp, c¶i t¹o bÊt ®éng s¶n ®Çu t− thùc tÕ ph¸t sinh, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã c¸c TK 111, 112, 152, 153, 331,... - Khi kÕt thóc ho¹t ®éng n©ng cÊp, c¶i t¹o bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, bµn giao ghi t¨ng nguyªn gi¸ bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, ghi: Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t− Cã TK 241 - XDCB dë dang. II. KÕ to¸n chi phÝ ®Çu t− XDCB theo ph−¬ng thøc tù lµm 1. Tr−êng hîp kÕ to¸n ®Çu t− XDCB ®−îc tiÕn hµnh trong cïng mét hÖ thèng sæ kÕ to¸n cña doanh nghiÖp: 1.1. Ph¶n ¸nh chi phÝ ®Çu t− XDCB thùc tÕ ph¸t sinh: - Tr−êng hîp c«ng tr×nh x©y dùng hoµn thµnh phôc vô cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, khi ph¸t sinh chi phÝ, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang (Gi¸ mua kh«ng cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã c¸c TK 111, 112,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). - Tr−êng hîp c«ng tr×nh x©y dùng hoµn thµnh phôc vô cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc thuéc ®èi t−îng kh«ng chÞu thuÕ GTGT, khi ph¸t sinh chi phÝ, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112, 152,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). 1.2. Khi c«ng tr×nh x©y dùng hoµn thµnh vµ quyÕt to¸n vèn ®Çu t− ®−îc phª duyÖt, kÕ 229
- 230. to¸n h¹ch to¸nc¸c bót to¸n nh− h−íng dÉn t¹i Môc II vµ Môc III. 1.3. KÕ to¸n cÇn chó ý khi quyÕt to¸n vèn ®Çu t− ®−îc duyÖt, c¨n cø vµo nguån ®Ó ®Çu t− vµ môc ®Ých ®Çu t− ®Ó ghi: a) Tr−êng hîp TSC§ h×nh thµnh dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh b»ng nguån vèn ®Çu t− XDCB (Ng©n s¸ch cÊp) hoÆc b»ng nguån Quü ®Çu t− ph¸t triÓn, khi quyÕt to¸n vèn ®Çu t− ®−îc duyÖt, ghi: Nî TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB Nî TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. b) §èi víi TSC§ h×nh thµnh b»ng quü phóc lîi vµ dïng vµo môc ®Ých phóc lîi, khi chñ ®Çu t− duyÖt quyÕt to¸n vèn ®Çu t−, kÕ to¸n ghi t¨ng quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§, ghi: Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4312 - Quü phóc lîi) Cã TK 431- Quü khen th−ëng, phóc lîi (4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§). III. KÕ to¸n söa ch÷a lín TSC§ C«ng t¸c söa ch÷a lín TSC§ cña doanh nghiÖp còng cã thÓ tiÕn hµnh theo ph−¬ng thøc tù lµm hoÆc giao thÇu. 1. Theo ph−¬ng thøc tù lµm: 1.1. Khi chi phÝ söa ch÷a lín ph¸t sinh ®−îc tËp hîp vµo bªn Nî TK 241 “XDCB dë dang” (2413) vµ ®−îc chi tiÕt cho tõng c«ng tr×nh, c«ng viÖc söa ch÷a lín TSC§. C¨n cø chøng tõ ph¸t sinh chi phÝ ®Ó h¹ch to¸n: - NÕu söa ch÷a lín TSC§ phôc vô cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang (2413) (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã c¸c TK 111, 112, 152, 214,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). - NÕu söa ch÷a lín TSC§ phôc vô cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang (2413) (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã c¸c TK 111, 112, 152, 214, 334,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). 1.2. Khi c«ng tr×nh söa ch÷a lín ®· hoµn thµnh, kÕ to¸n ph¶i tÝnh gi¸ thµnh thùc tÕ cña tõng c«ng tr×nh söa ch÷a lín ®Ó quyÕt to¸n sè chi phÝ nµy theo c¸c tr−êng hîp sau: 230
- 231. - Tr−êng hîpchi phÝ söa ch÷a lín TSC§ cã gi¸ trÞ nhá, kÕt chuyÓn toµn bé vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú cã ho¹t ®éng söa ch÷a lín TSC§, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 241 - XDCB dë dang (2413). - Tr−êng hîp chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ cã gi¸ trÞ lín vµ liªn quan ®Õn nhiÒu kú s¶n xuÊt, kinh doanh, khi c«ng viÖc söa ch÷a lín TSC§ hoµn thµnh, tiÕn hµnh kÕt chuyÓn vµo tµi kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc (Ph©n bæ dÇn) hoÆc chi phÝ ph¶i tr¶ (Tr−êng hîp ®· trÝch tr−íc chi phÝ söa ch÷a lín) vÒ söa ch÷a lín TSC§, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ Cã TK 241 - XDCB dë dang (2413). - Tr−êng hîp söa ch÷a lín hoÆc c¶i t¹o, n©ng cÊp tháa m·n ®iÒu kiÖn ghi t¨ng nguyªn gi¸ TSC§, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã TK 241 - XDCB dë dang (2413). 2. Theo ph−¬ng thøc giao thÇu: - Khi nhËn khèi l−îng söa ch÷a lín do bªn nhËn thÇu bµn giao, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang (2413) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. - C¸c bót to¸n kÕt chuyÓn chi phÝ söa ch÷a lín gièng nh− ph−¬ng thøc tù lµm. 231
- 232. TµI KHO¶N 242 CHI PhÝ TR¶ TR¦íC DµI H¹N Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ thùc tÕ ®· ph¸t sinh nh−ng cã liªn quan ®Õn kÕt qu¶ ho¹t ®éng SXKD cña nhiÒu niªn ®é kÕ to¸n vµ viÖc kÕt chuyÓn c¸c kho¶n chi phÝ nµy vµo chi phÝ SXKD cña c¸c niªn ®é kÕ to¸n sau. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Thuéc lo¹i chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n, gåm: - Chi phÝ tr¶ tr−íc vÒ thuª ho¹t ®éng TSC§ (QuyÒn sö dông ®Êt, nhµ x−ëng, kho tµng, v¨n phßng lµm viÖc, cöa hµng vµ TSC§ kh¸c) phôc vô cho s¶n xuÊt, kinh doanh nhiÒu n¨m tµi chÝnh. Tr−êng hîp tr¶ tr−íc tiÒn thuª ®Êt cã thêi h¹n nhiÒu n¨m vµ ®−îc cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông ®Êt th× sè tiÒn tr¶ tr−íc vÒ thuª ®Êt cã thêi h¹n kh«ng ®−îc h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 242 mµ h¹ch to¸n vµn Tµi kho¶n 213; - TiÒn thuª c¬ së h¹ tÇng ®· tr¶ tr−íc cho nhiÒu n¨m vµ phôc vô cho kinh doanh nhiÒu kú nh−ng kh«ng ®−îc cÊp giÊy chøng nhËn quyÒn sö dông; - Chi phÝ tr¶ tr−íc phôc vô cho ho¹t ®éng kinh doanh cña nhiÒu n¨m tµi chÝnh; - Chi phÝ thµnh lËp doanh nghiÖp, chi phÝ ®µo t¹o, qu¶ng c¸o ph¸t sinh trong giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng ®−îc ph©n bæ tèi ®a kh«ng qu¸ 3 n¨m; - Chi phÝ nghiªn cøu cã gi¸ trÞ lín ®−îc phÐp ph©n bæ cho nhiÒu n¨m; - Chi phÝ cho giai ®o¹n triÓn khai kh«ng ®ñ tiªu chuÈn ghi nhËn lµ TSC§ v« h×nh; - Chi phÝ ®µo t¹o c¸n bé qu¶n lý vµ c«ng nh©n kü thuËt; - Chi phÝ di chuyÓn ®Þa ®iÓm kinh doanh, hoÆc tæ chøc l¹i doanh nghiÖp ph¸t sinh lín ®−îc ph©n bæ cho nhiÒu n¨m - NÕu ch−a lËp dù phßng t¸i c¬ cÊu doanh nghiÖp; - Chi phÝ mua b¶o hiÓm (b¶o hiÓm ch¸y, næ, b¶o hiÓm tr¸ch nhiÖm d©n sù chñ ph−¬ng tiÖn vËn t¶i, b¶o hiÓm th©n xe, b¶o hiÓm tµi s¶n,...) vµ c¸c lo¹i lÖ phÝ mµ doanh nghiÖp mua vµ tr¶ mét lÇn cho nhiÒu n¨m tµi chÝnh; - C«ng cô, dông cô xuÊt dïng mét lÇn víi gi¸ trÞ lín vµ b¶n th©n c«ng cô, dông cô tham gia vµo ho¹t ®éng kinh doanh trªn mét n¨m tµi chÝnh ph¶i ph©n bæ dÇn vµo c¸c ®èi t−îng chÞu chi phÝ trong nhiÒu n¨m; - Chi phÝ ®i vay tr¶ tr−íc dµi h¹n nh− l·i tiÒn vay tr¶ tr−íc, hoÆc tr¶ tr−íc l·i tr¸i phiÕu ngay khi ph¸t hµnh; - L·i mua hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp; - Chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã gi¸ trÞ lín ph¶i ph©n bæ dÇn; 232
- 233. - Chi phÝsöa ch÷a lín TSC§ ph¸t sinh mét lÇn cã gi¸ trÞ lín doanh nghiÖp kh«ng thùc hiÖn trÝch tr−íc chi phÝ söa ch÷a lín TSC§, ph¶i ph©n bæ nhiÒu n¨m; - Sè kÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (Tr−êng hîp lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) khi hoµn thµnh ®Çu t−; - Sè chªnh lÖch gi¸ b¸n nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i lµ thuª tµi chÝnh; - Sè chªnh lÖch gi¸ b¸n nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i lµ thuª ho¹t ®éng; - Chi phÝ liªn quan ®Õn B§S ®Çu t− sau ghi nhËn ban ®Çu kh«ng tháa m·n ®iÒu kiÖn ghi t¨ng nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− nh−ng cã gi¸ trÞ lín ph¶i ph©n bæ dÇn; - Tr−êng hîp hîp nhÊt kinh doanh kh«ng dÉn ®Õn quan hÖ c«ng ty mÑ - c«ng ty con cã ph¸t sinh lîi thÕ th−¬ng m¹i hoÆc khi cæ phÇn hãa doanh nghiÖp nhµ n−íc cã ph¸t sinh lîi thÕ kinh doanh; - C¸c kho¶n kh¸c 2. ChØ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 242 nh÷ng kho¶n chi phÝ ph¸t sinh cã liªn quan ®Õn s¶n xuÊt, kinh doanh trªn mét n¨m tµi chÝnh; 3. ViÖc tÝnh vµ ph©n bæ chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n vµo chi phÝ SXKD tõng niªn ®é kÕ to¸n ph¶i c¨n cø vµo tÝnh chÊt, møc ®é tõng lo¹i chi phÝ mµ lùa chän ph−¬ng ph¸p vµ tiªu thøc hîp lý; 4. KÕ to¸n ph¶i theo dâi chi tiÕt tõng kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n ®· ph¸t sinh, ®· ph©n bæ vµo c¸c ®èi t−îng chÞu chi phÝ cña tõng kú h¹ch to¸n vµ sè cßn l¹i ch−a ph©n bæ vµo chi phÝ; 5. Doanh nghiÖp ph¶i më sæ chi tiÕt theo dâi riªng biÖt chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB ph¸t sinh trong giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng ch−a ph©n bæ vµo chi phÝ. kÕt CÊu Vµ Néi DUNG Ph¶n ¸nh Cña Tµi Kho¶n 242 - CHI PhÝ Tr¶ Tr−íc dµi H¹n Bªn Nî: - C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n ph¸t sinh trong kú; - Ph¶n ¸nh sè kÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (Tr−êng hîp lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) khi hoµn thµnh ®Çu t− ®Ó ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ tµi chÝnh. Bªn Cã: 233
- 234. - C¸c kho¶nchi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n ®· tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú; - Ph¶n ¸nh sè ph©n bæ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (Lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng, khi hoµn thµnh ®Çu t−) vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú. Sè d− bªn Nî: - C¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n ch−a tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú; - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) khi hoµn thµnh ®Çu t− ch−a xö lý t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh. PH¦¥NG Ph¸p H¹ch To¸n KÕ To¸n Mét Sè NghiÖp Vô KINH TÕ Chñ YÕu 1. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n lín ph¶i ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ SXKD cña nhiÒu n¨m tµi chÝnh nh−: Chi phÝ thµnh lËp doanh nghiÖp, chi phÝ ®µo t¹o nh©n viªn, chi phÝ qu¶ng c¸o ph¸t sinh trong giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp míi thµnh lËp, chi phÝ cho giai ®o¹n nghiªn cøu, chi phÝ di chuyÓn ®Þa ®iÓm kinh doanh,..., ghi: Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 152, 331, 334, 338,... §Þnh kú tiÕn hµnh ph©n bæ chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n vµo chi phÝ SXKD, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 635, 641, 642 Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 2. Khi tr¶ tr−íc tiÒn thuª TSC§, thuª c¬ së h¹ tÇng theo ph−¬ng thøc thuª ho¹t ®éng vµ phôc vô ho¹t ®éng kinh doanh cho nhiÒu n¨m, ghi: - NÕu TSC§ thuª sö dông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112,... - NÕu TSC§ thuª sö dông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n 234
- 235. Cã c¸c TK111, 112,... 3. §èi víi c«ng cô, dông cô xuÊt dïng mét lÇn cã gi¸ trÞ lín vµ b¶n th©n c«ng cô, dông cô tham gia vµo s¶n xuÊt, kinh doanh trªn mét n¨m tµi chÝnh ph¶i ph©n bæ nhiÒu n¨m: - Khi xuÊt c«ng cô, dông cô, c¨n cø vµo phiÕu xuÊt kho, ghi: Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô. - §Þnh kú tiÕn hµnh ph©n bæ gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô ®· xuÊt dïng theo tiªu thøc hîp lý. C¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh møc chi phÝ ph¶i ph©n bæ mçi n¨m cã thÓ lµ thêi gian sö dông hoÆc khèi l−îng s¶n phÈm, dÞch vô mµ c«ng cô tham gia kinh doanh trong tõng kú h¹ch to¸n. Khi ph©n bæ, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 4. Tr−êng hîp mua TSC§ vµ bÊt ®éng s¶n ®Çu t− theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp: - Khi mua TSC§ h÷u h×nh, TSC§ v« h×nh hoÆc mua bÊt ®éng s¶n ®Çu t− theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp vµ ®−a vÒ sö dông ngay cho SXKD, hoÆc ®Ó n¾m gi÷ chê t¨ng gi¸ hoÆc cho thuª ho¹t ®éng, ghi: Nî c¸c TK 211, 213, 217 (Nguyªn gi¸ - ghi theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (PhÇn l·i tr¶ chËm lµ sè chªnh lÖch gi÷a Tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n trõ (-) Gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay trõ (-) ThuÕ GTGT (nÕu cã) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n). - §Þnh kú, thanh to¸n tiÒn cho ng−êi b¸n, kÕ to¸n ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã c¸c TK 111, 112 (Sè ph¶i tr¶ ®Þnh kú bao gåm c¶ gi¸ gèc vµ l·i tr¶ chËm, tr¶ gãp ph¶i tr¶ ®Þnh kú). - §Þnh kú, tÝnh vµo chi phÝ theo sè l·i tr¶ chËm, tr¶ gãp ph¶i tr¶, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 5. Tr−êng hîp chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ ph¸t sinh lín, doanh nghiÖp kh«ng thùc hiÖn trÝch tr−íc chi phÝ söa ch÷a lín TSC§, ph¶i ph©n bæ chi phÝ vµo nhiÒu n¨m tµi chÝnh khi c«ng viÖc söa ch÷a lín hoµn thµnh: 5.1. KÕt chuyÓn chi phÝ söa ch÷a lín vµo tµi kho¶n chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n, ghi: Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 235
- 236. Cã TK 241- XDCB dë dang (2413). 5.2. §Þnh kú, tÝnh vµ ph©n bæ chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong n¨m tµi chÝnh, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 6. Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn cho thuª ho¹t ®éng TSC§, nÕu ph¸t sinh lín ph¶i ph©n bæ dÇn nhiÒu n¨m, ghi: Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n Cã c¸c TK 111, 112, 331,... §Þnh kú, ph©n bæ sè chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn cho thuª ho¹t ®éng TSC§ phï hîp víi viÖc ghi nhËn doanh thu cho thuª ho¹t ®éng, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 7. Khi kÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ chªnh lÖch tû gi¸ do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (Tr−êng hîp lç tû gi¸ ph¸t sinh lín) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) khi hoµn thµnh ®Çu t−, bµn giao TSC§ ®−a vµo sö dông ®Ó ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ tµi chÝnh, ghi: Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132). 8. §Þnh kú, khi ph©n bæ dÇn sè lç tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng, khi hoµn thµnh ®Çu t−) vµo chi phÝ tµi chÝnh, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 9. Tr−êng hîp doanh nghiÖp tr¶ tr−íc dµi h¹n l·i tiÒn vay cho bªn cho vay, ghi: Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n Cã TK 111, 112,... - §Þnh kú, khi ph©n bæ l·i tiÒn vay theo sè ph¶i tr¶ tõng kú vµo chi phÝ tµi chÝnh hoÆc vèn hãa tÝnh vµo gi¸ trÞ tµi s¶n dë dang, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu chi phÝ ®i vay ghi vµo chi phÝ SXKD trong kú) Nî TK 241 - XDCB dë dang (NÕu chi phÝ ®i vay ®−îc vèn hãa vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t− x©y dùng dë dang) Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu chi phÝ ®i vay ®−îc vèn hãa vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang) 236
- 237. Cã TK 242- Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 10. Khi doanh nghiÖp ph¸t hµnh tr¸i phiÕu theo mÖnh gi¸ ®Ó huy ®éng vèn vay, nÕu doanh nghiÖp tr¶ tr−íc l·i tr¸i phiÕu ngay khi ph¸t hµnh, chi phÝ l·i vay ®−îc ph¶n ¸nh vµo bªn Nî TK 242 (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc), sau ®ã ph©n bæ dÇn vµo c¸c ®èi t−îng chÞu chi phÝ. - T¹i thêi ®iÓm ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 (Tæng sè tiÒn thùc thu) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc) Cã TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu. - §Þnh kú, ph©n bæ l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc vµo chi phÝ ®i vay tõng kú, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú) Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (NÕu ®−îc vèn hãa vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t− x©y dùng dë dang) Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu ®−îc vèn hãa vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang) Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc) (Sè l·i tr¸i phiÕu ph©n bæ trong kú). 11. Chi phÝ ph¸t sinh khi doanh nghiÖp ph¸t hµnh tr¸i phiÕu: NÕu chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã gi¸ trÞ nhá, tÝnh ngay vµo chi phÝ trong kú, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã c¸c TK 111, 112,... - NÕu chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã gi¸ trÞ lín, ph¶i ph©n bæ dÇn, ghi: Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu) Cã c¸c TK 111, 112,... - §Þnh kú, ph©n bæ chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, ghi: Nî c¸c TK 635, 241, 627 (PhÇn ph©n bæ chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu trong kú) Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu). 12. KÕ to¸n c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn bÊt ®éng s¶n ®Çu t− sau ghi nhËn ban ®Çu: - Khi ph¸t sinh chi phÝ liªn quan ®Õn B§S ®Çu t− sau ghi nhËn ban ®Çu, nÕu kh«ng tháa m·n ®iÒu kiÖn vèn hãa ghi t¨ng nguyªn gi¸ B§S ®Çu t− vµ ph¸t sinh lín ph¶i ph©n bæ dÇn, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi tiÕt chi phÝ kinh doanh B§S ®Çu t−) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (NÕu chi phÝ cã gi¸ trÞ lín) 237
- 238. Cã c¸c TK111, 112, 152, 153, 334,... - §Þnh kú, ph©n bæ chi phÝ liªn quan ®Õn bÊt ®éng s¶n ®Çu t− sau ghi nhËn ban ®Çu vµo chi phÝ kinh doanh trong kú, ghi: Nî c¸c TK 632 (PhÇn ph©n bæ chi phÝ liªn quan ®Õn bÊt ®éng s¶n ®Çu t− sau ghi nhËn ban ®Çu vµo trong kú) Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 13. Tr−êng hîp hîp nhÊt kinh doanh kh«ng dÉn ®Õn quan hÖ c«ng ty mÑ - c«ng ty con (mua tµi s¶n thuÇn), t¹i ngµy mua nÕu ph¸t sinh lîi thÕ th−¬ng m¹i: + NÕu viÖc mua, b¸n khi hîp nhÊt kinh doanh ®−îc bªn mua thanh to¸n b»ng tiÒn, hoÆc c¸c kho¶n t−¬ng ®−¬ng tiÒn, ghi: Nî c¸c TK 131, 138, 152, 153, 155, 156, 211, 213, 217.... (Theo gi¸ trÞ hîp lý cña c¸c tµi s¶n (®· mua) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt lîi thÕ th−¬ng m¹i) Cã c¸c TK 311, 331, 341, 342,... (Theo gi¸ trÞ hîp lý cña c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ vµ nî tiÒm tµng ph¶i g¸nh chÞu) Cã c¸c TK 111, 112, 121 (Sè tiÒn hoÆc c¸c kho¶n t−¬ng ®−¬ng tiÒn bªn mua ®· thanh to¸n). + NÕu viÖc mua, b¸n khi hîp nhÊt kinh doanh ®−îc thùc hiÖn b»ng viÖc bªn mua ph¸t hµnh cæ phiÕu, ghi: Nî c¸c TK 131, 138, 152, 153, 155, 156, 211, 213, 217,... (Theo gi¸ trÞ hîp lý cña c¸c tµi s¶n ®· mua) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt lîi thÕ th−¬ng m¹i) Nî TK 4112 - ThÆng d− vèn cæ phÇn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý nhá h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu - nÕu gi¸ ph¸t hµnh cæ phiÕu theo gi¸ trÞ hîp lý nhá h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu) Cã TK 4111 - Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u (theo mÖnh gi¸) Cã c¸c TK 311, 315, 331, 341, 342,... (Theo gi¸ trÞ hîp lý cña c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ vµ nî tiÒm tµng ph¶i g¸nh chÞu) Cã TK 4112 - ThÆng d− vèn cæ phÇn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý lín h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu - nÕu gi¸ ph¸t hµnh cæ phiÕu theo gi¸ trÞ hîp lý lín h¬n mÖnh gi¸). 238
- 239. TµI KHO¶N 243 TµI S¶N THUÕ THU NHËP HO·N L¹I Tµi kho¶n nµy dïng ®Ò ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m cña tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i. Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ®−îc x¸c ®Þnh theo c«ng thøc sau: Tµi s¶n Chªnh lÖch Gi¸ trÞ ®−îc khÊu trõ chuyÓn ThuÕ suÊt thuÕ thu thuÕ thu t¹m thêi ®−îc sang n¨m sau cña c¸c kho¶n = + x nhËp doanh nghiÖp nhËp ho·n khÊu trõ lç tÝnh thuÕ vµ −u ®·i thuÕ ch−a hiÖn hµnh (%) l¹i sö dông H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Doanh nghiÖp chØ ®−îc ghi nhËn lµ tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ®èi víi c¸c kho¶n chªnh lÖch t¹m thêi ®−îc khÊu trõ, gi¸ trÞ ®−îc khÊu trõ cña kho¶n lç tÝnh thuÕ vµ −u ®·i vÒ thuÕ ch−a sö dông tõ c¸c n¨m tr−íc chuyÓn sang n¨m hiÖn t¹i trong tr−êng hîp doanh nghiÖp dù tÝnh ch¾c ch¾n cã ®−îc lîi nhuËn tÝnh thuÕ thu nhËp trong t−¬ng lai ®Ó sö dông c¸c kho¶n chªnh lÖch t¹m thêi ®−îc khÊu trõ, c¸c kho¶n lç tÝnh thuÕ vµ −u ®·i thuÕ ch−a sö dông. 2. Cuèi n¨m, doanh nghiÖp ph¶i lËp "B¶ng x¸c ®Þnh chªnh lÖch t¹m thêi ®−îc khÊu trõ”, "B¶ng theo dâi chªnh lÖch t¹m thêi ®−îc khÊu trõ ch−a sö dông", gi¸ trÞ ®−îc khÊu trõ chuyÓn sang n¨m sau cña c¸c kho¶n lç tÝnh thuÕ vµ −u ®·i thuÕ ch−a sö dông lµm c¨n cø lËp "B¶ng x¸c ®Þnh tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i" ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ trÞ tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ®−îc ghi nhËn hoÆc hoµn nhËp trong n¨m. 3. ViÖc ghi nhËn tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i trong n¨m ®−îc thùc hiÖn theo nguyªn t¾c bï trõ gi÷a tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m nay víi tµi s¶n thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ®· ghi nhËn tõ c¸c n¨m tr−íc nh−ng n¨m nay ®−îc hoµn nhËp l¹i, theo nguyªn t¾c: - NÕu tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m lín h¬n tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ®−îc hoµn nhËp trong n¨m, th× sè chªnh lÖch ®−îc ghi nhËn lµ tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i vµ ghi gi¶m chi phÝ thuÕ thu nhËp ho·n l¹i. - NÕu tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m nhá h¬n tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ®−îc hoµn nhËp trong n¨m, th× sè chªnh lÖch ®−îc ghi gi¶m tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i vµ ghi t¨ng chi phÝ thuÕ thu nhËp ho·n l¹i. 4. KÕ to¸n ph¶i hoµn nhËp tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i khi c¸c kho¶n chªnh lÖch t¹m thêi ®−îc khÊu trõ kh«ng cßn ¶nh h−ëng tíi lîi nhuËn tÝnh thuÕ (khi tµi s¶n ®−îc thu håi hoÆc nî ph¶i tr¶ ®−îc thanh to¸n mét phÇn hoÆc toµn bé). 5. KÕt thóc n¨m tµi chÝnh, doanh nghiÖp ph¶i ®¸nh gi¸ l¹i c¸c tµi s¶n thuÕ thu 239
- 240. nhËp ho·n l¹ich−a ®−îc ghi nhËn tõ c¸c n¨m tr−íc khi dù tÝnh ch¾c ch¾n cã ®−îc lîi nhuËn tÝnh thuÕ thu nhËp trong t−¬ng lai ®Ó ghi nhËn bæ sung vµo n¨m hiÖn t¹i. 6. Mét sè tr−êng hîp chñ yÕu ph¸t sinh tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i: - Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh tõ c¸c kho¶n chªnh lÖch t¹m thêi ®−îc khÊu trõ do khÊu hao TSC§ theo môc ®Ých kÕ to¸n nhanh h¬n khÊu hao TSC§ cho môc ®Ých tÝnh thuÕ thu nhËp trong n¨m. - Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh tõ c¸c kho¶n chªnh lÖch t¹m thêi ®−îc khÊu trõ do ghi nhËn mét kho¶n chi phÝ trong n¨m hiÖn t¹i nh−ng chØ ®−îc khÊu trõ vµo thu nhËp chÞu thuÕ trong n¨m sau. VÝ dô: Chi phÝ trÝch tr−íc vÒ söa lín TSC§ ®−îc ghi nhËn trong n¨m hiÖn t¹i nh−ng chØ ®−îc khÊu trõ vµo thu nhËp chÞu thuÕ khi c¸c kho¶n chi phÝ nµy thùc tÕ ph¸t sinh trong c¸c n¨m sau; - Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ®−îc tÝnh trªn gi¸ trÞ ®−îc khÊu trõ cña kho¶n lç tÝnh thuÕ vµ −u ®·i vÒ thuÕ ch−a sö dông tõ c¸c n¨m tr−íc chuyÓn sang n¨m hiÖn t¹i. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 243 - TµI S¶N THUÕ THU NHËP HO·N L¹I Bªn Nî: Gi¸ trÞ tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i t¨ng. Bªn Cã: Gi¸ trÞ tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i gi¶m. Sè d− bªn Nî: Gi¸ trÞ tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i cßn l¹i cuèi kú. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU Cuèi n¨m, kÕ to¸n c¨n cø "B¶ng x¸c ®Þnh tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i" ®· ®−îc tËp lµm c¨n cø ghi nhËn hoÆc hoµn nhËp tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh tõ c¸c giao dÞch ®−îc ghi nhËn vµo chi phÝ thuÕ thu nhËp ho·n l¹i: 1. NÕu tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m lín h¬n tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ®−îc hoµn nhËp trong n¨m, kÕ to¸n ghi nhËn bæ sung gi¸ trÞ tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i lµ sè chªnh lÖch gi÷a sè tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh lín h¬n sè ®−îc hoµn nhËp trong n¨m, ghi: Nî TK 243 - Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i Cã TK 8212 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i. 2. NÕu tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m nhá h¬n tµi s¶n thuÕ 240
- 241. thu nhËp ho·nl¹i ®−îc hoµn nhËp trong n¨m, kÕ to¸n ghi gi¶m tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i lµ sè chªnh lÖch gi÷a sè tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh nhá h¬n sè ®−îc hoµn nhËp trong n¨m, ghi: Nî TK 8212 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i Cã TK 243 - Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i. 241
- 242. TµI KHO¶N 244 Ký QUü, Ký C¦îC DµI H¹N Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè tiÒn hoÆc gi¸ trÞ tµi s¶n mµ doanh nghiÖp ®em ®i ký quü, ký c−îc dµi h¹n t¹i c¸c doanh nghiÖp, tæ chøc kinh tÕ kh¸c cã thêi h¹n trªn 1 n¨m hoÆc trªn mét chu kú s¶n xuÊt, kinh doanh b×nh th−êng. C¸c kho¶n tiÒn, tµi s¶n ®em ký quü, ký c−îc dµi h¹n ph¶i ®−îc theo dâi chÆt chÏ vµ kÞp thêi thu håi khi hÕt thêi h¹n ký quü, ký c−îc... KÕT CÊU Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 244 - Ký QUü, Ký C¦îC DµI H¹N Bªn Nî: Sè tiÒn hoÆc gi¸ trÞ tµi s¶n mang ®i ký quü, ký c−îc dµi h¹n. Bªn Cã: - Kho¶n khÊu trõ (ph¹t) vµo tiÒn ký quü, ký c−îc dµi h¹n tÝnh vµo chi phÝ kh¸c; - Sè tiÒn hoÆc gi¸ trÞ tµi s¶n ký quü, ký c−îc dµi h¹n gi¶m do rót vÒ. Sè d− bªn Nî: Sè tiÒn hoÆc gi¸ trÞ tµi s¶n ®ang ký quü, ký c−îc dµi h¹n. pH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Khi chuyÓn tiÒn, vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ®Ó ký quü, ký c−îc dµi h¹n, ghi : Nî TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n (Chi tiÕt theo tõng kho¶n) Cã TK 111 - TiÒn mÆt (1111, 1112, 1113) Cã TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng (1121, 1122, 1123). 2. Khi nhËn l¹i sè tiÒn hoÆc gi¸ trÞ tµi s¶n ký quü, ký c−îc, ghi: Nî TK 111 – TiÒn mÆt (1111, 1112, 1113) Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng (1121, 1122, 1123) Cã TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n. 3. Tr−êng hîp doanh nghiÖp bÞ ph¹t, khÊu trõ vµo tiÒn ký quü, ký c−îc, ghi: Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c Cã TK 244 - Ký quü, ký c−îc dµi h¹n. 242
- 243. LO¹I TµI KHO¶N3 Nî PH¶I TR¶ Lo¹i tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh mµ doanh nghiÖp ph¶i tr¶, ph¶i thanh to¸n cho c¸c chñ nî, bao gåm c¸c kho¶n nî tiÒn vay, c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n, cho Nhµ n−íc, cho c«ng nh©n viªn vµ c¸c kho¶n ph¶i tr¶ kh¸c. Nî ph¶i tr¶ cña doanh nghiÖp gåm: Nî ng¾n h¹n vµ nî dµi h¹n. 1. Nî ng¾n h¹n: Lµ kho¶n tiÒn mµ doanh nghiÖp cã tr¸ch nhiÖm tr¶ trong vßng mét n¨m hoÆc trong mét chu kú kinh doanh b×nh th−êng. Nî ng¾n h¹n gåm c¸c kho¶n: - Vay ng¾n h¹n; - Kho¶n nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶; - C¸c kho¶n tiÒn ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n, ng−êi cung cÊp, ng−êi nhËn thÇu; - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép cho Nhµ n−íc; - TiÒn l−¬ng, phô cÊp, tiÒn th−ëng ph¶i tr¶ cho ng−êi lao ®éng; - C¸c kho¶n chi phÝ ph¶i tr¶; - C¸c kho¶n nhËn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n; - C¸c kho¶n ph¶i tr¶ ng¾n h¹n kh¸c. 2. Nî dµi h¹n: Lµ c¸c kho¶n nî mµ thêi gian tr¶ nî trªn mét n¨m. Nî dµi h¹n gåm c¸c kho¶n: - Vay dµi h¹n cho ®Çu t− ph¸t triÓn; - Nî dµi h¹n ph¶i tr¶; - Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh; - C¸c kho¶n nhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n; - ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶; - Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm; - Dù phßng ph¶i tr¶. H¹CH TO¸N Lo¹i TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. C¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ cña doanh nghiÖp ph¶i ®−îc theo dâi chi tiÕt sè nî ph¶i tr¶, sè nî ®· tr¶ theo tõng chñ nî. 243
- 244. 2. C¸c kho¶nnî ph¶i tr¶ cña doanh nghiÖp ph¶i ®−îc ph©n lo¹i thµnh nî ng¾n h¹n vµ nî dµi h¹n c¨n cø vµo thêi h¹n ph¶i thanh to¸n cña tõng kho¶n nî ph¶i tr¶. 3. Nî ph¶i tr¶ b»ng vµng, b¹c, kim khÝ quý, ®¸ quý ®−îc kÕ to¸n chi tiÕt cho tõng chñ nî, theo chØ tiªu sè l−îng, gi¸ trÞ theo qui ®Þnh. 4. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, sè d− cña c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ ph¶i ®−îc ®¸nh gi¸ theo tû gi¸ quy ®Þnh. 5. Nh÷ng chñ nî mµ doanh nghiÖp cã quan hÖ giao dÞch, mua hµng th−êng xuyªn hoÆc cã sè d− vÒ nî ph¶i tr¶ lín, bé phËn kÕ to¸n ph¶i kiÓm tra, ®èi chiÕu vÒ t×nh h×nh c«ng nî ®· ph¸t sinh víi tõng kh¸ch hµng vµ ®Þnh kú ph¶i cã x¸c nhËn nî b»ng v¨n b¶n víi c¸c chñ nî. 6. C¸c tµi kho¶n nî ph¶i tr¶ chñ yÕu cã sè d− bªn Cã, nh−ng trong quan hÖ víi tõng chñ nî, c¸c Tµi kho¶n 331, 333, 334, 338 cã thÓ cã sè d− bªn Nî ph¶n ¸nh sè ®· tr¶ lín h¬n sè ph¶i tr¶. Cuèi kú kÕ to¸n, khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh cho phÐp lÊy sè d− chi tiÕt cña c¸c tµi kho¶n nµy ®Ó lªn hai chØ tiªu bªn "Tµi s¶n" vµ bªn "Nguån vèn" cña B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n. Lo¹i Tµi kho¶n Nî ph¶i tr¶, cã 16 tµi kho¶n, chia thµnh 4 nhãm: Nhãm Tµi kho¶n 31 - Nî ng¾n h¹n, cã 2 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 311 - Vay ng¾n h¹n; - Tµi kho¶n 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶. Nhãm Tµi kho¶n 33 - C¸c kho¶n ph¶i tr¶, cã 7 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n; - Tµi kho¶n 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc; - Tµi kho¶n 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng; - Tµi kho¶n 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶; - Tµi kho¶n 336 - Ph¶i tr¶ néi bé; - Tµi kho¶n 337 - Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y dùng; - Tµi kho¶n 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c. Nhãm Tµi kho¶n 34 - Nî dµi h¹n, cã 5 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 341 - Vay dµi h¹n; - Tµi kho¶n 342 - Nî dµi h¹n; - Tµi kho¶n 343 - Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh; - Tµi kho¶n 344 - NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n; - Tµi kho¶n 347 - ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶. Nhãm Tµi kho¶n 35 - Dù phßng, cã 2 tµi kho¶n: 244
- 245. - Tµi kho¶n351 - Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm; - Tµi kho¶n 352 - Dù phßng ph¶i tr¶. 245
- 246. TµI KHO¶N 311 VAY NG¾N H¹N Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n tiÒn vay ng¾n h¹n vµ t×nh h×nh tr¶ nî tiÒn vay cña doanh nghiÖp, bao gåm c¸c kho¶n tiÒn vay Ng©n hµng, vay cña c¸c tæ chøc, c¸ nh©n trong vµ ngoµi doanh nghiÖp. Vay ng¾n h¹n lµ c¸c kho¶n vay cã thêi h¹n tr¶ trong vßng mét chu kú s¶n xuÊt, kinh doanh b×nh th−êng hoÆc trong vßng mét n¨m tµi chÝnh. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. KÕ to¸n tiÒn vay ng¾n h¹n ph¶i theo dâi chi tiÕt sè tiÒn ®· vay, l·i vay, sè tiÒn vay ®· tr¶ (gèc vµ l·i vay), sè tiÒn cßn ph¶i tr¶ theo tõng ®èi t−îng cho vay, theo tõng khÕ −íc vay. 2. Tr−êng hîp vay b»ng ngo¹i tÖ, hoÆc tr¶ nî vay b»ng ngo¹i tÖ ph¶i theo dâi chi tiÕt gèc ngo¹i tÖ riªng vµ quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû gi¸ b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh giao dÞch hoÆc theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n (Bªn Nî TK 311 ®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ ghi trªn sæ kÕ to¸n, bªn Cã TK 311 ®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû gi¸ b×nh qu©n liªn ng©n hµng). C¸c kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ ë thêi ®iÓm vay vµ thêi ®iÓm tr¶ nî vay ph¸t sinh trong kú vµ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i nî vay b»ng ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh (Giai ®o¹n SXKD) cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ ®−îc ghi nhËn ngay vµo chi phÝ tµi chÝnh, hoÆc doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh trong n¨m. KÕT CÊU Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 311 - VAY NG¾N H¹N Bªn Nî: - Sè tiÒn ®· tr¶ vÒ c¸c kho¶n vay ng¾n h¹n; - Sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i gi¶m (Do ®¸nh gi¸ l¹i nî vay b»ng ngo¹i tÖ). Bªn Cã: - Sè tiÒn vay ng¾n h¹n; - Sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i t¨ng (Do ®¸nh gi¸ l¹i sè nî vay b»ng ngo¹i tÖ). Sè d− bªn Cã: Sè tiÒn cßn nî vÒ c¸c kho¶n vay ng¾n h¹n ch−a tr¶. 246
- 247. PH¦¥NG PH¸P H¹CHTO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Vay tiÒn ®Ó mua vËt t−, hµng ho¸, ghi: a) NÕu vËt t−, hµng ho¸ mua vÒ ®Ó dïng cho s¶n xuÊt, kinh doanh s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n (Tæng gi¸ thanh to¸n). b) NÕu vËt t−, hµng ho¸ mua vÒ ®Ó dïng cho s¶n xuÊt, kinh doanh s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, th× gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ mua vµo gåm c¶ thuÕ GTGT (Tæng gi¸ thanh to¸n), ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Tæng gi¸ thanh to¸n) Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô (Tæng gi¸ thanh to¸n) Nî TK 156 - Hµng ho¸ (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n (Tæng gi¸ thanh to¸n). 2. Khi cã hîp ®ång mua, b¸n thanh to¸n b»ng h×nh thøc th− tÝn dông, doanh nghiÖp vay tiÒn ng©n hµng ®Ó më th− tÝn dông, ghi: Nî TK 144 - CÇm cè, ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n. 3. Vay tiÒn ®Ó tr¶ nî ng−êi b¸n, tr¶ nî dµi h¹n, tr¶ nî vay dµi h¹n, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ Nî TK 341 - Vay dµi h¹n Nî TK 342 - Nî dµi h¹n Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n. 4. Vay ngo¹i tÖ ®Ó tr¶ nî ng−êi b¸n, tr¶ nî kh¸ch hµng, tr¶ nî dµi h¹n, tr¶ nî vay dµi h¹n, ph¶i quy ®æi ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû gi¸ h×nh qu©n liªn ng©n hµng t¹i ngµy giao dÞch: a) Tr−êng hîp tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû gi¸ b×nh qu©n liªn ng©n hµng nhá h¬n tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) 247
- 248. Nî TK 315- Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 341 - Vay dµi h¹n (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 342 - Nî dµi h¹n (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n (Theo tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû gi¸ b×nh qu©n liªn ng©n hµng) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Sè chªnh lÖch gi÷a tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû gi¸ b×nh qu©n liªn ng©n hµng nhá h¬n tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). b) Tr−êng hîp tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû gi¸ b×nh qu©n liªn ng©n hµng lín h¬n tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 341 - Vay dµi h¹n (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 342 - Nî dµi h¹n (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Sè chªnh lÖch gi÷a tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû gi¸ b×nh qu©n liªn ng©n hµng lín h¬n tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n (Theo tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû gi¸ b×nh qu©n liªn ng©n hµng). 5. Vay tiÒn vÒ nhËp quü tiÒn mÆt hoÆc chuyÓn vµo tµi kho¶n tiÒn göi ng©n hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n. 6. Khi vay ng¾n h¹n b»ng ngo¹i tÖ ®Ó mua nguyªn liÖu, vËt liÖu, hµng ho¸ nhËp kho hoÆc sö dông ngay hoÆc tr¶ tiÒn thuª dÞch vô, ghi: Nî c¸c TK 152, 156, 627, 641, 642 (Theo tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû gi¸ b×nh qu©n liªn ng©n hµng) Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n (Theo tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû gi¸ b×nh qu©n liªn ng©n hµng). 7. Khi doanh nghiÖp tr¶ nî tiÒn vay ng¾n h¹n b»ng tiÒn mÆt, tiÒn göi Ng©n hµng, ghi: Nî TK 311 - Vay ng¾n h¹n Cã c¸c TK 111, 112. 8. Khi thanh to¸n nî vay ng¾n h¹n b»ng tiÒn mÆt hoÆc tiÒn göi b»ng ngo¹i tÖ trong giai ®o¹n s¶n xuÊt, kinh doanh: a) NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶, ghi: Nî TK 311 - Vay ng¾n h¹n (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n cña TK 311) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n cña TK 1112, 1122). 248
- 249. b) NÕu ph¸tsinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶, ghi: Nî TK 311 - Vay ng¾n h¹n (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n cña TK 311) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n cña TK 1112, 1122). 9. Khi thanh to¸n nî vay ng¾n h¹n b»ng tiÒn mÆt hoÆc tiÒn göi b»ng ngo¹i tÖ cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) a) NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî vay ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 311 - Vay ng¾n h¹n (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n cña TK 311) Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131) (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n cña TK 1112, 1122). b) NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî vay ng¾n h¹n, ghi: Nî TK 311 - Vay ng¾n h¹n (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n cña TK 311) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131) l·i tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ hèi ®o¸i ghi sæ kÕ to¸n cña TK 1112, 1122). 10. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, sè d− nî vay ng¾n h¹n cã gèc ngo¹i tÖ ®−îc ®¸nh gi¸ theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh: a) NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 311 - Vay ng¾n h¹n Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i. b) NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n. 249
- 250. TµI KHO¶N 315 Nî DµI H¹N §ÕN H¹N TR¶ Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n nî dµi h¹n ®· ®Õn h¹n tr¶ mµ ch−a tr¶ trong kú kÕ to¸n n¨m; sè nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ trong kú kÕ to¸n n¨m tíi vµ t×nh h×nh thanh to¸n c¸c kho¶n nî ®ã. Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ lµ c¸c kho¶n nî dµi h¹n ®· ®Õn h¹n ph¶i tr¶ cho chñ nî trong niªn ®é kÕ to¸n hiÖn hµnh. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, doanh nghiÖp ph¶i c¨n cø vµo kÕ ho¹ch tr¶ nî dµi h¹n, x¸c ®Þnh sè nî dµi h¹n ®· ®Õn h¹n ph¶i thanh to¸n trong niªn ®é kÕ to¸n tiÕp theo vµ chuyÓn sang nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶. 2. KÕ to¸n ph¶i theo dâi chi tiÕt nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶, sè ®· tr¶, sè cßn ph¶i tr¶ cña nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ theo tõng chñ nî. Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ b»ng ngo¹i tÖ ph¶i theo dâi chi tiÕt gèc ngo¹i tÖ riªng vµ quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch (tû gi¸ thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh giao dÞch). Bªn Nî TK 315 ®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ ghi trªn sæ kÕ to¸n. C¸c kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ ph¸t sinh trong kú vµ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh giai ®o¹n SXKD (kÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB cña doanh nghiÖp SXKD võa cã ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB) ®−îc ghi nhËn ngay vµo chi phÝ tµi chÝnh, hoÆc doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh trªn B¸o c¸o kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 315 - Nî DµI H¹N §ÕN H¹N TR¶ Bªn Nî: - Sè tiÒn ®· thanh to¸n vÒ nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶; - Sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i gi¶m do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− nî dµi h¹n cã gèc ngo¹i tÖ ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh. Bªn Cã: - Sè nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ ph¸t sinh; - Sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i t¨ng do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− nî dµi h¹n cã gèc ngo¹i tÖ ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh. 250
- 251. Sè d− bªnCã: Sè nî cßn ph¶i tr¶ cña nî dµi h¹n ®· ®Õn h¹n hoÆc qu¸ h¹n ph¶i tr¶. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè HO¹T §éNG KINH TÕ CHñ YÕU 1. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, x¸c ®Þnh sè nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ trong niªn ®é kÕ to¸n tiÕp theo, ghi: Nî TK 342 - Nî dµi h¹n Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶. 2. Tr¶ nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ b»ng tiÒn mÆt, tiÒn göi ng©n hµng, ghi: Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ Cã c¸c TK 111, 112,... 3. Trong giai ®o¹n s¶n xuÊt, kinh doanh, khi doanh nghiÖp tr¶ nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ b»ng ngo¹i tÖ: - NÕu tû gi¸ ngo¹i tÖ trªn sæ kÕ to¸n TK 315 nhá h¬n tû gi¸ ngo¹i tÖ trªn sæ kÕ to¸n TK 111, TK 112, ghi: Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸) Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). - NÕu tû gi¸ ngo¹i tÖ trªn sæ kÕ to¸n TK 315 lín h¬n tû gi¸ ngo¹i tÖ trªn sæ kÕ to¸n TK 111, TK 112, ghi: Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸) Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n). 4. Trong giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng, khi doanh nghiÖp tr¶ nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB b»ng ngo¹i tÖ: NÕu tû gi¸ ngo¹i tÖ trªn sæ kÕ to¸n TK 315 nhá h¬n tû gi¸ ngo¹i tÖ trªn sæ kÕ to¸n TK 111, TK 112, ghi: Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (Lç tû gi¸) Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). - NÕu tû gi¸ ngo¹i tÖ trªn sæ kÕ to¸n TK 315 lín h¬n tû gi¸ ngo¹i tÖ trªn sæ kÕ to¸n TK 111, TK 112, ghi: Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) 251
- 252. Cã TK 413- Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (L·i tû gi¸) Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). 5. Khi tr¶ nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ b»ng tiÒn thu håi c«ng nî hoÆc tiÒn vay míi, ghi: Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ Cã c¸c TK 131, 138 Cã TK 311 - Vay ng¾n h¹n. 6. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, sè d− nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ cã gèc ngo¹i tÖ ®−îc ®¸nh gi¸ theo tû gi¸ hèi ®o¸i b×nh qu©n liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh: - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i. - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶. 252
- 253. TµI KHO¶N 331 PH¶I TR¶ CHO NG¦êI B¸N Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh thanh to¸n vÒ c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ cña doanh nghiÖp cho ng−êi b¸n vËt t−, hµng hãa, ng−êi cung cÊp dÞch vô theo hîp ®ång kinh tÕ ®· ký kÕt. Tµi kho¶n nµy còng ®−îc dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh thanh to¸n vÒ c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ cho ng−êi nhËn thÇu x©y l¾p chÝnh, phô. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè Quy §ÞNH sau 1. Nî ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n, ng−êi cung cÊp vËt t−, hµng hãa, dÞch vô, hoÆc cho ng−êi nhËn thÇu x©y l¾p chÝnh, phô cÇn ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt cho tõng ®èi t−îng ph¶i tr¶. Trong chi tiÕt tõng ®èi t−îng ph¶i tr¶, tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh c¶ sè tiÒn ®· øng tr−íc cho ng−êi b¸n, ng−êi cung cÊp, ng−êi nhËn thÇu x©y l¾p nh−ng ch−a nhËn ®−îc s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô, khèi l−îng x©y l¾p hoµn thµnh bµn giao. 2. Kh«ng ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy c¸c nghiÖp vô mua vËt t−, hµng hãa, dÞch vô tr¶ tiÒn ngay (b»ng tiÒn mÆt, tiÒn sÐc hoÆc ®· tr¶ qua Ng©n hµng). 3. Nh÷ng vËt t−, hµng hãa, dÞch vô ®· nhËn, nhËp kho nh−ng ®Õn cuèi th¸ng vÉn ch−a cã hãa ®¬n th× sö dông gi¸ t¹m tÝnh ®Ó ghi sæ vµ ph¶i ®iÒu chØnh vÒ gi¸ thùc tÕ khi nhËn ®−îc hãa ®¬n hoÆc th«ng b¸o gi¸ chÝnh thøc cña ng−êi b¸n. 4. Khi h¹ch to¸n chi tiÕt c¸c kho¶n nµy, kÕ to¸n ph¶i h¹ch to¸n râ rµng, rµnh m¹ch c¸c kho¶n chiÕt khÊu thanh to¸n, chiÕt khÊu th−¬ng m¹i, gi¶m gi¸ hµng b¸n cña ng−êi b¸n, ng−êi cung cÊp ngoµi hãa ®¬n mua hµng. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 331 - PH¶I TR¶ CHO Ng−êi B¸N Bªn Nî: - Sè tiÒn ®· tr¶ cho ng−êi b¸n vËt t−, hµng hãa, ng−êi cung cÊp dÞch vô, ng−êi nhËn thÇu x©y l¾p; - Sè tiÒn øng tr−íc cho ng−êi b¸n, ng−êi cung cÊp, ng−êi nhËn thÇu x©y l¾p nh−ng ch−a nhËn ®−îc vËt t−, hµng hãa, dÞch vô, khèi l−îng s¶n phÈm x©y l¾p hoµn thµnh bµn giao; - Sè tiÒn ng−êi b¸n chÊp thuËn gi¶m gi¸ hµng hãa hoÆc dÞch vô ®· giao theo hîp ®ång; - ChiÕt khÊu thanh to¸n vµ chiÕt khÊu th−¬ng m¹i ®−îc ng−êi b¸n chÊp thuËn cho doanh nghiÖp gi¶m trõ vµo kho¶n nî ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n; 253
- 254. - Gi¸ trÞvËt t−, hµng hãa thiÕu hôt, kÐm phÈm chÊt khi kiÓm nhËn vµ tr¶ l¹i ng−êi b¸n. Bªn Cã: - Sè tiÒn ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n vËt t−, hµng ho¸, ng−êi cung cÊp dÞch vô vµ ng−êi nhËn thÇu x©y l¾p; - §iÒu chØnh sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ t¹m tÝnh nhá h¬n gi¸ thùc tÕ cña sè vËt t−, hµng ho¸, dÞch vô ®· nhËn, khi cã ho¸ ®¬n hoÆc th«ng b¸o gi¸ chÝnh thøc. Sè d− bªn Cã: Sè tiÒn cßn ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n, ng−êi cung cÊp, ng−êi nhËn thÇu x©y l¾p. Tµi kho¶n nµy cã thÓ cã sè d− bªn Nî. Sè d− bªn Nî (nÕu cã) ph¶n ¸nh sè tiÒn ®· øng tr−íc cho ng−êi b¸n hoÆc sè tiÒn ®· tr¶ nhiÒu h¬n sè ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n theo chi tiÕt cña tõng ®èi t−îng cô thÓ. Khi lËp B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n, ph¶i lÊy sè d− chi tiÕt cña tõng ®èi t−îng ph¶n ¸nh ë Tµi kho¶n nµy ®Ó ghi 2 chØ tiªu bªn "Tµi s¶n" vµ bªn "Nguån vèn". PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Mua vËt t−, hµng hãa ch−a tr¶ tiÒn ng−êi b¸n vÒ nhËp kho, hoÆc göi ®i b¸n th¼ng kh«ng qua kho trong tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn: 1.1. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ: - NÕu vËt t−, hµng ho¸ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 156 - Hµng hãa (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n). - NÕu vËt t−, hµng ho¸ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, th× gi¸ trÞ vËt t−, hµng hãa bao gåm c¶ thuÕ GTGT (Tæng gi¸ thanh to¸n), ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô 254
- 255. Nî TK 156- Hµng hãa Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 1.2. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, th× gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ mua vµo bao gåm c¶ thuÕ GTGT (Tæng gi¸ thanh to¸n), ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Nî TK 156 - Hµng hãa Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 2. Mua vËt t−, hµng ho¸ ch−a tr¶ tiÒn ng−êi b¸n vÒ nhËp kho, hoÆc göi ®i b¸n th¼ng kh«ng qua kho trong tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú: 2.1. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ. - NÕu vËt t−, hµng ho¸ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n). - NÕu vËt t−, hµng ho¸ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp th× gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ mua vµo bao gåm c¶ thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n). 2.2. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp th× gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ mua vµo lµ tæng gi¸ thanh to¸n, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n). 3. Mua TSC§ ch−a tr¶ tiÒn cho ng−êi b¸n ®−a vµo sö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh, c¨n cø ho¸ ®¬n cña ng−êi b¸n, biªn b¶n giao nhËn TSC§ vµ c¸c chøng tõ liªn quan, tr−êng hîp doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ: - NÕu TSC§ mua vµo sö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) 255
- 256. Nî TK 133- ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n). - NÕu TSC§ mua vµo dïng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, th× nguyªn gi¸ TSC§ mua vµo bao gåm c¶ thuÕ GTGT (Tæng gi¸ thanh to¸n), ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 4. Tr−êng hîp ®¬n vÞ cã thùc hiÖn ®Çu t− XDCB theo ph−¬ng thøc giao thÇu, khi nhËn khèi l−îng x©y, l¾p hoµn thµnh bµn giao cña bªn nhËn thÇu x©y l¾p, c¨n cø hîp ®ång giao thÇu vµ biªn b¶n bµn giao khèi l−îng x©y l¾p, ho¸ ®¬n khèi l−îng x©y l¾p hoµn thµnh: - NÕu ®Çu t− XDCB h×nh thµnh TSC§ sö dông ®Ó s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n). - NÕu ®Çu t− XDCB h×nh thµnh TSC§ sö dông ®Ó s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, th× gi¸ trÞ ®Çu t− XDCB gåm c¶ thuÕ GTGT (Tæng gi¸ thanh to¸n), ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. - §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, th× gi¸ trÞ ®Çu t− XDCB bao gåm c¶ thuÕ GTGT (Tæng gi¸ thanh to¸n), ghi: Nî TK 241 - XDCB dë dang Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 5. NhËn dÞch vô cung cÊp (chi phÝ vËn chuyÓn hµng ho¸, ®iÖn, n−íc, ®iÖn tho¹i, kiÓm to¸n, t− vÊn, qu¶ng c¸o, dÞch vô kh¸c) cña ng−êi b¸n, gi¸ trÞ dÞch vô mua vµo sÏ bao gåm c¶ thuÕ GTGT, hoÆc kh«ng bao gåm thuÕ GTGT ®Çu vµo - tuú theo ph−¬ng ph¸p x¸c ®Þnh thuÕ GTGT ph¶i nép, ghi: Nî TK 156 - Hµng hãa (1562) Nî TK 241 - XDCB dë dang Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n 256
- 257. Nî c¸c TK623, 627, 641, 642, 635, 811 Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n). 6. Khi thanh to¸n sè tiÒn ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n vËt t−, hµng ho¸, ng−êi cung cÊp dÞch vô, ng−êi nhËn thÇu x©y l¾p, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã c¸c TK 111, 112, 311, 341,... 7. Khi øng tr−íc tiÒn cho ng−êi b¸n vËt t−, hµng ho¸, ng−êi cung cÊp dÞch vô, ng−êi nhËn thÇu x©y l¾p, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã c¸c TK 111, 112,... 8. Khi nhËn l¹i tiÒn do ng−êi b¸n hoµn l¹i sè tiÒn ®· øng tr−íc v× kh«ng cã hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 9. ChiÕt khÊu thanh to¸n mua vËt t−, hµng ho¸ doanh nghiÖp ®−îc h−ëng do thanh to¸n tr−íc thêi h¹n ph¶i thanh to¸n vµ tÝnh trõ vµo kho¶n nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, ng−êi cung cÊp, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 10. Tr−êng hîp vËt t−, hµng ho¸ mua vµo ®· nhËp kho, ph¶i tr¶ l¹i do kh«ng ®óng quy c¸ch, phÈm chÊt ®−îc tÝnh trõ vµo kho¶n nî ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã) Cã c¸c TK 152, 153, 156, 611,... 11. Tr−êng hîp ng−êi b¸n chÊp thuËn gi¶m gi¸ cho sè vËt t−, hµng ho¸ doanh nghiÖp ®· mua v× kh«ng ®óng quy c¸ch, phÈm chÊt vµ hµng ho¸ vÉn cßn trong kho, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã c¸c TK 152, 153, 156,... (Gi¸ trÞ ®−îc gi¶m gi¸) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã). 12. Tr−êng hîp c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n kh«ng t×m ra chñ nî hoÆc chñ nî kh«ng ®ßi vµ ®−îc xö lý ghi t¨ng thu nhËp kh¸c cña doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 257
- 258. 13. Khi x¸c®Þnh gi¸ trÞ khèi l−îng x©y l¾p ph¶i tr¶ cho nhµ thÇu phô theo hîp ®ång kinh tÕ ký kÕt gi÷a nhµ thÇu chÝnh vµ nhµ thÇu phô (®· khÊu trõ thuÕ tÝnh trªn khèi l−îng x©y l¾p mµ nhµ thÇu phô ®· thùc hiÖn (hoÆc kh«ng khÊu trõ thuÕ), c¨n cø vµo hãa ®¬n, phiÕu gi¸ c«ng tr×nh, biªn b¶n nghiÖm thu khèi l−îng x©y l¾p hoµn thµnh vµ hîp ®ång giao thÇu phô, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng sè tiÒn ph¶i tr¶ cho nhµ thÇu phô gåm c¶ thuÕ GTGT ®Çu vµo). 14. Tr−êng hîp doanh nghiÖp nhËn b¸n hµng ®¹i lý, b¸n ®óng gi¸, h−ëng hoa hång. - Khi nhËn hµng b¸n ®¹i lý, ghi ®¬n bªn Nî TK 003 - Hµng ho¸ nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc (TK ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n) (Theo gi¸ giao b¸n ®¹i lý sè hµng ®· nhËn). - Khi b¸n hµng nhËn ®¹i lý, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Theo gi¸ giao b¸n ®¹i lý). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 003 - Hµng ho¸ nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc (TK ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n) (Theo gi¸ giao b¸n ®¹i lý sè hµng ®· xuÊt b¸n). - Khi x¸c ®Þnh hoa hång ®¹i lý ®−îc h−ëng, tÝnh vµo doanh thu hoa hång vÒ b¸n hµng ®¹i lý, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (nÕu cã). - Khi thanh to¸n tiÒn cho bªn giao hµng ®¹i lý, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Gi¸ b¸n trõ (-) hoa hång ®¹i lý) Cã c¸c TK 111, 112,... 15. KÕ to¸n ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n t¹i ®¬n vÞ uû th¸c nhËp khÈu: 15.1. Khi tr¶ tr−íc mét kho¶n tiÒn uû th¸c mua hµng theo hîp ®ång uû th¸c nhËp khÈu cho ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu më LC... c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu) Cã c¸c TK 111, 112,... 15.2. Khi nhËn hµng uû th¸c nhËp khÈu do ®¬n vÞ nhËn uû th¸c giao tr¶, ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng nhËp khÈu uû th¸c, thuÕ nhËp khÈu, thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu hoÆc thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt nÕu cã, c¨n cø vµo hãa ®¬n xuÊt tr¶ hµng cña bªn nhËn uû th¸c nhËp khÈu vµ c¸c chøng tõ liªn quan ph¶n ¸nh c¸c nghiÖp vô liªn quan theo 2 tr−êng hîp sau: 258
- 259. a) Tr−êng hîphµng hãa nhËp khÈu dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ th× thuÕ GTGT cña hµng nhËp khÈu sÏ ®−îc khÊu trõ vµ h¹ch to¸n nh− sau: - NÕu ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu nép hé c¸c kho¶n thuÕ (ThuÕ nhËp khÈu, thuÕ GTGT, thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt) vµo NSNN, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 156, 211, 611 (Gi¸ trÞ hµng nhËp khÈu kh«ng bao gåm thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu). - NÕu ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu lµm thñ tôc kª khai thuÕ nh−ng ®¬n vÞ uû th¸c tù nép thuÕ vµo NSNN th× gi¸ trÞ hµng nhËp khÈu ®−îc ph¶n ¸nh nh− tr−êng hîp ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu nép hé c¸c kho¶n thuÕ vµo NSNN (t−¬ng tù bót to¸n trªn). Khi nép c¸c kho¶n thuÕ vµo NSNN, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu) Cã c¸c TK 111, 112,... b) Tr−êng hîp hµng hãa nhËp khÈu dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n ®−îc trang tr¶i b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp, dù ¸n th× thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu kh«ng ®−îc khÊu trõ vµ h¹ch to¸n nh− sau: - NÕu ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu nép hé c¸c kho¶n thuÕ vµo NSNN, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 156, 211 (Gi¸ trÞ hµng nhËp khÈu bao gåm c¶ c¸c kho¶n thuÕ ph¶i nép) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu). - NÕu ®¬n vÞ nhËn uû th¸c lµm thñ tôc kª khai thuÕ, nh−ng ®¬n vÞ uû th¸c tù nép c¸c kho¶n thuÕ vµo NSNN, th× gi¸ trÞ hµng nhËp khÈu ®−îc kÕ to¸n nh− tr−êng hîp ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu nép hé c¸c kho¶n thuÕ vµo NSNN (t−¬ng tù bót to¸n trªn). Khi nép thuÕ vµo NSNN, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu) Cã c¸c TK 111, 112,... 15.3. PhÝ uû th¸c nhËp khÈu ph¶i tr¶ ®¬n vÞ nhËn uû th¸c, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 156, 211,... Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ 259
- 260. Cã TK 331- Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu). 15.4. Sè tiÒn ph¶i tr¶ ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu c¸c kho¶n chi hé cho ho¹t ®éng nhËn uû th¸c nhËp khÈu, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 156, 211,... Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu). 15.5. Khi tr¶ tiÒn cho ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu vÒ sè tiÒn hµng cßn l¹i, tiÒn thuÕ nhËp khÈu, tiÒn thuÕ GTGT, thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt (nÕu nhê ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nép hé vµo NSNN), phÝ uû th¸c nhËp khÈu vµ c¸c kho¶n chi hé, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu) Cã c¸c TK 111, 112,... 15.6. Tr−êng hîp ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu chuyÓn tr¶ hµng uû th¸c nhËp khÈu ch−a nép thuÕ GTGT: a) Khi nhËn hµng, c¨n cø phiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé cña ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng nhËp khÈu ñy th¸c theo gi¸ ®· cã thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu, ghi: Nî c¸c TK 152, 156, 211 (Gi¸ trÞ hµng nhËp khÈu bao gåm c¸c kho¶n thuÕ ph¶i nép) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu). b) Khi nhËn hãa ®¬n GTGT hµng uû th¸c nhËp khÈu cña ®¬n vÞ nhËn uû th¸c nhËp khÈu, kÕ to¸n ph¶n ¸nh thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ: - Tr−êng hîp hµng hãa uû th¸c nhËp khÈu cßn tån kho, ghi: Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ Cã c¸c TK 152, 156, 211,... - Tr−êng hîp hµng hãa uû th¸c nhËp khÈu ®· xuÊt b¸n, ghi: Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n. 16. KÕ to¸n c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n t¹i ®¬n vÞ nhËn uû th¸c xuÊt khÈu: 16.1. Khi nhËn hµng ho¸ cña ®¬n vÞ uû th¸c xuÊt khÈu, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi ®¬n bªn Nî TK 003 - Hµng hãa nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc. 16.2. Khi ®· xuÊt khÈu hµng ho¸, c¨n cø vµo c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: 260
- 261. a) Sè tiÒnhµng uû th¸c xuÊt khÈu ph¶i thu hé cho bªn giao uû th¸c xuÊt khÈu, ghi : Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Chi tiÕt cho tõng ng−êi mua n−íc ngoµi) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ giao uû th¸c xuÊt khÈu). §ång thêi ghi ®¬n trÞ gi¸ hµng ®· xuÊt khÈu vµo bªn Cã TK 003 - Hµng hãa nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc (Tµi kho¶n ngoµi b¶ng c©n ®èi kÕ to¸n). b) ThuÕ xuÊt khÈu ph¶i nép hé cho bªn giao uû th¸c xuÊt khÈu, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ giao uû th¸c) Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388) (Chi tiÕt ph¶i nép vµo NSNN). c) ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ph¶i nép hé cho bªn giao uû th¸c xuÊt khÈu, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ giao uû th¸c XK) Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388) (Chi tiÕt ph¶i nép vµo NSNN). 17. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, sè d− c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n cã gèc ngo¹i tÖ ®−îc ®¸nh gi¸ theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh vµ h¹ch to¸n nh− sau: - NÕu tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh nhá h¬n tû gi¸ ®ang ph¶n ¸nh trªn sæ kÕ to¸n Tµi kho¶n 331 cã gèc ngo¹i tÖ th× sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132). - NÕu tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh lín h¬n tû gi¸ ®ang ph¶n ¸nh trªn sæ kÕ to¸n Tµi kho¶n 331 cã gèc ngo¹i tÖ th× sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. - Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n cã gèc ngo¹i tÖ theo tû gi¸ hèi ®o¸i cuèi niªn ®é (Xem phÇn h−íng dÉn ë TK 413). 261
- 262. TµI KHO¶N 333 THUÕ Vµ C¸C KHO¶N PH¶I NéP NHµ N¦íC Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh quan hÖ gi÷a doanh nghiÖp víi Nhµ n−íc vÒ c¸c kho¶n thuÕ, phÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n kh¸c ph¶i nép, ®· nép, cßn ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc trong kú kÕ to¸n n¨m. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Doanh nghiÖp chñ ®éng tÝnh vµ x¸c ®Þnh sè thuÕ, phÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép cho Nhµ n−íc theo luËt ®Þnh vµ kÞp thêi ph¶n ¸nh vµo sæ kÕ to¸n sè thuÕ ph¶i nép. ViÖc kª khai ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c sè thuÕ, phÝ vµ lÖ phÝ ph¶i nép lµ nghÜa vô cña doanh nghiÖp. 2. Doanh nghiÖp ph¶i thùc hiÖn nghiªm chØnh viÖc nép ®Çy ®ñ, kÞp thêi c¸c kho¶n thuÕ, phÝ vµ lÖ phÝ cho Nhµ n−íc. Tr−êng hîp cã th«ng b¸o sè thuÕ ph¶i nép, nÕu cã th¾c m¾c vµ khiÕu n¹i vÒ møc thuÕ, vÒ sè thuÕ ph¶i nép theo th«ng b¸o th× cÇn ®−îc gi¶i quyÕt kÞp thêi theo quy ®Þnh. Kh«ng ®−îc v× bÊt cø lý do g× ®Ó tr× ho·n viÖc nép thuÕ. 3. KÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt theo dâi tõng kho¶n thuÕ, phÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép, ®· nép vµ cßn ph¶i nép. 4. Doanh nghiÖp nép thuÕ b»ng ngo¹i tÖ ph¶i quy ®æi ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ quy ®Þnh ®Ó ghi sæ kÕ to¸n (nÕu ghi sæ b»ng §ång ViÖt Nam). KÕT CÊU Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 333 - THUÕ Vµ C¸C KHO¶N PH¶I NéP NHµ N¦íC Bªn Nî: - Sè thuÕ GTGT ®· ®−îc khÊu trõ trong kú; - Sè thuÕ, phÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép, ®· nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc; - Sè thuÕ ®−îc gi¶m trõ vµo sè thuÕ ph¶i nép; - Sè thuÕ GTGT cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i, bÞ gi¶m gi¸. Bªn Cã: - Sè thuÕ GTGT ®Çu ra vµ sè thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶i nép; - Sè thuÕ, phÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n kh¸c ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc. Sè d− bªn Cã: Sè thuÕ, phÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n kh¸c cßn ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc. 262
- 263. Trong tr−êng hîpc¸ biÖt, Tµi kho¶n 333 cã thÓ cã sè d− bªn Nî. Sè d− bªn Nî (nÕu cã) cña TK 333 ph¶n ¸nh sè thuÕ vµ c¸c kho¶n ®· nép lín h¬n sè thuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép cho Nhµ n−íc, hoÆc cã thÓ ph¶n ¸nh sè thuÕ ®· nép ®−îc xÐt miÔn, gi¶m hoÆc cho tho¸i thu nh−ng ch−a thùc hiÖn viÖc tho¸i thu. Tµi kho¶n 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc, cã 9 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 3331 - ThuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng ph¶i nép: Ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ®Çu ra, sè thuÕ GTGT cña hµng nhËp khÈu ph¶i nép, sè thuÕ GTGT ®· ®−îc khÊu trõ, sè thuÕ GTGT ®· nép vµ cßn ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc. Tµi kho¶n 3331 cã 2 tµi kho¶n cÊp 3: + Tµi kho¶n 33311 - ThuÕ gi¸ trÞ gia t¨ng ®Çu ra: Dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ®Çu ra, sè thuÕ GTGT ®Çu vµo ®· khÊu trõ, sè thuÕ GTGT cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i, bÞ gi¶m gi¸, sè thuÕ GTGT ph¶i nép, ®· nép, cßn ph¶i nép cña s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô tiªu thô trong kú. + Tµi kho¶n 33312 - ThuÕ GTGT hµng nhËp khÈu: Dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT cña hµng nhËp khÈu ph¶i nép, ®· nép, cßn ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc. - Tµi kho¶n 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt: Ph¶n ¸nh sè thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ph¶i nép, ®· nép vµ cßn ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc - Tµi kho¶n 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu: Ph¶n ¸nh sè thuÕ xuÊt khÈu, thuÕ nhËp khÈu ph¶i nép, ®· nép vµ cßn ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc. - Tµi kho¶n 3334 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp: Ph¶n ¸nh sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ph¶i nép, ®· nép vµ cßn ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc. - Tµi kho¶n 3335 - ThuÕ thu nhËp c¸ nh©n: Ph¶n ¸nh sè thuÕ thu nhËp c¸ nh©n ph¶i nép, ®· nép vµ cßn ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc. - Tµi kho¶n 3336 - ThuÕ tµi nguyªn: Ph¶n ¸nh sè thuÕ tµi nguyªn ph¶i nép, ®· nép vµ cßn ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc. - Tµi kho¶n 3337 - ThuÕ nhµ ®Êt, tiÒn thuª ®Êt: Ph¶n ¸nh sè thuÕ nhµ ®Êt, tiÒn thuª ®Êt ph¶i nép, ®· nép vµ cßn ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc. - Tµi kho¶n 3338 - C¸c lo¹i thuÕ kh¸c: Ph¶n ¸nh sè ph¶i nép, ®· nép vµ cßn ph¶i nép vÒ c¸c lo¹i thuÕ kh¸c kh«ng ghi vµo c¸c tµi kho¶n trªn, nh−: ThuÕ m«n bµi, thuÕ nép thay cho c¸c tæ chøc, c¸ nh©n n−íc ngoµi cã ho¹t ®éng kinh doanh t¹i ViÖt Nam... Tµi kho¶n nµy ®−îc më chi tiÕt cho tõng lo¹i thuÕ kh¸c. - Tµi kho¶n 3339 - PhÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép kh¸c: Ph¶n ¸nh sè ph¶i nép, ®· nép vµ cßn ph¶i nép vÒ c¸c kho¶n phÝ, lÖ phÝ, c¸c kho¶n ph¶i nép kh¸c cho Nhµ n−íc ngoµi c¸c kho¶n ®· ghi vµo c¸c tµi kho¶n tõ 3331 ®Õn 3338. Tµi kho¶n nµy cßn ph¶n ¸nh c¸c kho¶n Nhµ n−íc trî cÊp cho doanh nghiÖp (nÕu cã) nh− c¸c kho¶n trî cÊp, trî gi¸. 263
- 264. PH¦¥NG PH¸P H¹CHTO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU I. ThuÕ GTGT ph¶i nép (3331) A. KÕ to¸n thuÕ GTGT ®Çu ra (TK 33311) 1. X¸c ®Þnh thuÕ GTGT ®Çu ra ph¶i nép khi b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô: Khi b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ph¶i lËp Ho¸ ®¬n GTGT, trªn Ho¸ ®¬n GTGT ph¶i ghi râ gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, phô thu vµ phÝ thu thªm ngoµi gi¸ b¸n (nÕu cã), thuÕ GTGT ph¶i nép vµ tæng gi¸ thanh to¸n, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô (Theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) vµ thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT). 2. Tr−êng hîp cho thuª ho¹t ®éng TSC§ h÷u h×nh, TSC§ v« h×nh hoÆc bÊt ®éng s¶n ®Çu t− (gäi chung lµ cho thuª ho¹t ®éng tµi s¶n) thu tiÒn tr−íc cho thuª nhiÒu kú, doanh thu cña kú kÕ to¸n ®−îc x¸c ®Þnh b»ng tæng sè tiÒn cho thuª ho¹t ®éng tµi s¶n ®· thu chia cho sè kú thu tiÒn tr−íc cho thuª ho¹t ®éng tµi s¶n. Trong ®ã doanh thu cho thuª ho¹t ®éng TSC§ h÷u h×nh, TSC§ v« h×nh ph¶n ¸nh vµo bªn Cã TK 5113 "Doanh thu cung cÊp dÞch vô”; doanh thu cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t− ph¶n ¸nh vµo bªn Cã TK 5117 "Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t−". 2.1. Tr−êng hîp doanh nghiÖp tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ: - Khi nhËn tiÒn cña kh¸ch hµng tr¶ tr−íc vÒ ho¹t ®éng cho thuª tµi s¶n cho nhiÒu kú, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 (Tæng sè tiÒn nhËn ®−îc) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Theo gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3331). - Cuèi kú kÕ to¸n, tÝnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu kinh doanh cho thuª ho¹t ®éng tµi s¶n trong kú hiÖn t¹i, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113 - §èi víi doanh thu cho thuª ho¹t ®éng TSC§ h÷u h×nh, TSC§ v« h×nh; 5117 - §èi víi doanh thu cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t−). 264
- 265. - Sang kúkÕ to¸n tiÕp sau, tÝnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu kinh doanh cho thuª ho¹t ®éng tµi s¶n cña kú kÕ to¸n sau, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113, 5117). - Sè tiÒn ph¶i tr¶ l¹i cho kh¸ch hµng v× hîp ®ång cung cÊp dÞch vô vÒ cho thuª ho¹t ®éng TSC§ h÷u h×nh, TSC§ v« h×nh hoÆc bÊt ®éng s¶n ®Çu t− kh«ng ®−îc thùc hiÖn (nÕu cã), ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (Sè tiÒn thuÕ GTGT cña ho¹t ®éng cho thuª tµi s¶n kh«ng thùc hiÖn) Cã c¸c TK 111, 112,... (Tæng sè tiÒn tr¶ l¹i). 2.2. Tr−êng hîp doanh nghiÖp tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp: - Khi nhËn tiÒn cña kh¸ch hµng tr¶ tr−íc vÒ ho¹t ®éng cho thuª tµi s¶n cho nhiÒu kú, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng sè tiÒn nhËn ®−îc) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Tæng sè tiÒn nhËn ®−îc). - Cuèi kú kÕ to¸n, tÝnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu cña kú kÕ to¸n thùc hiÖn, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113 - §èi víi doanh thu cho thuª ho¹t ®éng TSC§ h÷u h×nh, TSC§ v« h×nh; 5117 - §èi víi doanh thu cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t−) - Cuèi mçi kú kÕ to¸n, tÝnh vµ ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113, 5117) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép. - Sang kú kÕ to¸n tiÕp sau, tÝnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu kinh doanh cho thuª ho¹t ®éng tµi s¶n cña kú kÕ to¸n sau, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113, 5117). - Sè tiÒn ph¶i tr¶ l¹i cho kh¸ch hµng v× hîp ®ång cung. cÊp dÞch vô vÒ cho thuª ho¹t ®éng TSC§ h÷u h×nh, TSC§ v« h×nh hoÆc bÊt ®éng s¶n ®Çu t− kh«ng ®−îc thùc hiÖn (nÕu cã), ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã c¸c TK 111, 112,... (Tæng sè tiÒn tr¶ l¹i). 265
- 266. 3. Tr−êng hîpb¸n hµng theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp (hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ), kÕ to¸n x¸c ®Þnh doanh thu b¸n hµng lµ gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay ch−a cã thuÕ GTGT vµ ph¶n ¸nh thuÕ GTGT, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (L·i tr¶ chËm). 4. Tr−êng hîp b¸n hµng theo ph−¬ng thøc hµng ®æi hµng th× hµng ®æi hµng ph¶i ®−îc h¹ch to¸n nh− ho¹t ®éng kinh doanh mua, b¸n (trong ®ã hµng ho¸, dÞch vô xuÊt ®−a ®i trao ®æi ph¶i h¹ch to¸n nh− b¸n; hµng ho¸, dÞch vô nhËn ®−îc do trao ®æi ph¶i h¹ch to¸n nh− mua). C¸c bªn ph¶i xuÊt ho¸ ®¬n khi xuÊt hµng ho¸, dÞch vô ®−a ®i trao ®æi vµ lµm c¸c thñ tôc kª khai, nép thuÕ theo quy ®Þnh. 4.1. Khi xuÊt s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®æi lÊy vËt t−, hµng ho¸ kh¸c ®Ó sö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ: - C¨n cø Hãa ®¬n GTGT khi ®−a hµng hãa, dÞch vô ®i ®æi, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng, cung cÊp dÞch vô vµ thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (ThuÕ GTGT cña hµng ho¸, dÞch vô ®−a ®i trao ®æi). - C¨n cø Ho¸ ®¬n GTGT khi nhËn vËt t−, hµng ho¸ ®æi vÒ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ nhËp kho vµ thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî c¸c TK 152, 153, 156,... (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (ThuÕ GTGT cña vËt t−, hµng ho¸ nhËn ®−îc do trao ®æi) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. - Tr−êng hîp vËt t−, hµng ho¸ nhËn ®−îc do trao ®æi ®−a vÒ sö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp th× thuÕ GTGT ®Çu vµo cña hµng ho¸ nhËn ®−îc do trao ®æi sÏ kh«ng ®−îc tÝnh khÊu trõ vµ ph¶i tÝnh vµo gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ nhËn vÒ do trao ®æi, ghi: Nî c¸c TK 152, 153, 156,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) 266
- 267. Cã TK 131- Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n). 5. KÕ to¸n b¸n, thanh lý bÊt ®éng s¶n ®Çu t−: 5.1. §èi víi doanh nghiÖp tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t− (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 5.2. Tr−êng hîp b¸n bÊt ®éng s¶n ®Çu t− theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp: a) §èi víi doanh nghiÖp tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ: - Khi b¸n bÊt ®éng s¶n ®Çu t− tr¶ chËm, tr¶ gãp th× ghi nhËn doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t− cña kú kÕ to¸n theo gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay, phÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp víi gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay vµ thuÕ GTGT ®−îc ph¶n ¸nh vµo TK 3387 "Doanh thu ch−a thùc hiÖn", ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t− (Gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay kh«ng cã thuÕ GTGT) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¶n tr¶ chËm, tr¶ gãp vµ gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay kh«ng cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (ThuÕ GTGT ®Çu ra). b) §èi víi bÊt ®éng s¶n ®Çu t− b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp: - Khi b¸n bÊt ®éng s¶n ®Çu t− tr¶ chËm, tr¶ gãp th× ghi nhËn doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t− cña kú kÕ to¸n theo gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay, phÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp vµ gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay (cã c¶ thuÕ GTGT) ®−îc ghi nhËn lµ doanh thu ch−a thùc hiÖn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131 Cã TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t− (Gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay cã c¶ thuÕ GTGT) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp vµ gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay cã thuÕ GTGT). - Cuèi kú, c¨n cø vµo sè thuÕ GTGT ph¶i nép tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t− Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3331). 6. Tr−êng hîp b¸n hµng th«ng qua c¸c ®¹i lý b¸n ®óng gi¸ h−ëng hoa hång: 267
- 268. 6.1. KÕ to¸në ®¬n vÞ giao hµng ®¹i lý: Khi cã quyÕt to¸n víi ®¬n vÞ nhËn ®¹i lý b¸n hµng vÒ sè hµng ®· b¸n, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ sè thuÕ GTGT ph¶i nép, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT). 6.2. KÕ to¸n ë ®¬n vÞ ®¹i lý b¸n ®óng gi¸ h−ëng hoa hång: - Khi b¸n ®−îc hµng nhËn ®¹i lý, ph¶n ¸nh sè tiÒn b¸n hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n). Hoa hång b¸n hµng ®¹i lý ®−îc h−ëng, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Sè hoa hång ®−îc h−ëng) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Doanh thu hoa hång ®−îc h−ëng theo gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép. 7. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, khi xuÊt b¸n hµng ho¸ cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc. 7.1. Tr−êng hîp, khi xuÊt hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®Õn c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc sö dông "PhiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé": - Khi xuÊt hµng ho¸ cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc ®Ó b¸n, ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n (Gi¸ vèn) Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 156 - Hµng ho¸. - Khi ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc ®· b¸n ®−îc hµng, c«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn c¨n cø vµo B¶ng kª ho¸ ®¬n hµng ho¸ b¸n ra do ®¬n vÞ trùc thuéc lËp chuyÓn vÒ, ph¶i lËp Ho¸ ®¬n GTGT hµng ho¸ b¸n ra vµ ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng, thuÕ GTGT ph¶i nép, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 136 (Gi¸ b¸n néi bé ®· cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n néi bé ch−a cã thuÕ GTGT). 7.2. Tr−êng hîp khi xuÊt hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®Õn c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc ®Ó b¸n, c«ng ty, 268
- 269. ®¬n vÞ cÊptrªn sö dông ngay Ho¸ ®¬n GTGT. C¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ thuÕ GTGT ph¶i nép, ghi: Nî c¸c TK 111, 136 (Gi¸ b¸n néi bé ®· cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n néi bé ch−a cã thuÕ GTGT). 8. Tr−êng hîp xuÊt kho s¶n phÈm, hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®Ó tiªu dïng néi bé, khuyÕn m¹i, qu¶ng c¸o, phôc vô cho ho¹t ®éng SXKD hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, doanh nghiÖp ph¶i lËp Hãa ®¬n GTGT, trªn ho¸ ®¬n ghi râ lµ hµng tiªu dïng néi bé phôc vô cho SXKD hay khuyÕn m¹i, qu¶ng c¸o kh«ng thu tiÒn. Doanh nghiÖp sö dông ho¸ ®¬n ®Ó lµm chøng tõ h¹ch to¸n. Tr−êng hîp nµy doanh nghiÖp kh«ng ph¶i tÝnh nép thuÕ GTGT: - Khi xuÊt kho s¶n phÈm, hµng ho¸ ®Ó tiªu dïng néi bé, hoÆc khuyÕn m¹i, qu¶ng c¸o, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 156 - Hµng ho¸. - §ång thêi ghi doanh thu b¸n hµng néi bé: Nî c¸c TK 621, 623, 627, 641, 642,... Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (NÕu s¶n phÈm s¶n xuÊt xong ®−îc chuyÓn thµnh TSC§ sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Theo chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm hoÆc gi¸ vèn hµng ho¸). 9. Tr−êng hîp xuÊt kho s¶n phÈm, hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®Ó tiªu dïng néi bé, khuyÕn m¹i, qu¶ng c¸o, phôc vô cho ho¹t ®éng SXKD hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp th× doanh nghiÖp ph¶i lËp Ho¸ ®¬n GTGT vµ trªn ho¸ ®¬n ghi ®Çy ®ñ c¸c chØ tiªu vµ tÝnh thuÕ GTGT nh− ho¸ ®¬n b¸n hµng ho¸ cho kh¸ch hµng. Tr−êng hîp nµy doanh nghiÖp ph¶i tÝnh nép thuÕ GTGT vµ sè thuÕ GTGT ph¶i nép cña s¶n phÈm, hµng ho¸ sö dông néi bé tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh: - Khi xuÊt kho s¶n phÈm, hµng ho¸ ®Ó tiªu dïng néi bé, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 156 - Hµng hãa. - §ång thêi ghi nhËn doanh thu b¸n hµng néi bé, ghi: 269
- 270. Nî c¸c TK623, 627, 641, 642,... (Theo chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm hoÆc gi¸ vèn hµng hãa céng (+) víi thuÕ GTGT cña hµng tiªu dïng néi bé ph¶i nép NSNN); hoÆc Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (NÕu s¶n phÈm s¶n xuÊt xong ®−îc chuyÓn thµnh TSC§ sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh) (theo chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm céng (+) víi thuÕ GTGT cña hµng tiªu dïng néi bé ph¶i nép NSNN) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33311). Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm hoÆc gi¸ vèn hµng b¸n). 10. Tr−êng hîp sö dïng s¶n phÈm, hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®Ó biÕu, tÆng c¸c ®¬n vÞ, c¸ nh©n bªn ngoµi ®−îc trang tr¶i b»ng quü khen th−ëng, phóc lîi th× doanh nghiÖp ph¶i lËp Ho¸ ®¬n GTGT, trªn ho¸ ®¬n ghi ®Çy ®ñ c¸c chØ tiªu vµ tÝnh thuÕ GTGT nh− ho¸ ®¬n xuÊt b¸n hµng cho kh¸ch hµng. Tr−êng hîp nµy doanh nghiÖp ph¶i tÝnh, nép thuÕ GTGT vµ sè thuÕ GTGT ®Çu ra ph¶i nép NSNN kh«ng ®−îc khÊu trõ: - Khi xuÊt kho s¶n phÈm, hµng ho¸ ®Ó biÕu, tÆng, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 156 - Hµng ho¸. - §ång thêi ghi nhËn doanh thu b¸n hµng néi bé, ghi: Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (ThuÕ GTGT ®Çu ra). Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT). 11. Tr−êng hîp sö dông s¶n phÈm, hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®Ó th−ëng hoÆc tr¶ thay l−¬ng cho c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c th× doanh nghiÖp ph¶i lËp Ho¸ ®¬n GTGT (hoÆc ho¸ ®¬n b¸n hµng), trªn ho¸ ®¬n ghi ®Çy ®ñ c¸c chØ tiªu vµ tÝnh thuÕ GTGT nh− ho¸ ®¬n xuÊt b¸n hµng cho kh¸ch hµng. Tr−êng hîp nµy doanh nghiÖp ph¶i tÝnh, nép thuÕ GTGT vµ thuÕ GTGT ®Çu ra ph¶i nép NSNN kh«ng ®−îc khÊu trõ: - Khi xuÊt kho s¶n phÈm, hµng ho¸ ®Ó th−ëng hoÆc tr¶ thay l−¬ng cho c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 156 - Hµng ho¸. - §ång thêi ghi nhËn doanh thu b¸n hµng néi bé, ghi: 270
- 271. Nî TK 334- Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33311). 12. Tr−êng hîp hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i: §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ s¶n phÈm, hµng ho¸ ®· b¸n bÞ tr¶ l¹i thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh sè tiÒn ph¶i tr¶ cho ng−êi mua, doanh thu vµ thuÕ GTGT cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i, ghi: Nî TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (ThuÕ GTGT cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i) Cã c¸c TK 111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n). - §ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i nhËp kho, ghi: Nî TK 155 - Thµnh phÈm Nî TK 156 - Hµng ho¸ Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n. 13. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ khi ph¸t sinh c¸c kho¶n doanh thu cña ho¹t ®éng tµi chÝnh vµ thu nhËp kh¸c (Thu vÒ thanh lý, nh−îng b¸n TSC§...) thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh vµ thu nhËp kh¸c theo gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 138,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT). 14. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, cuèi kú sè thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp: - §èi víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi: Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép. §èi víi ho¹t ®éng tµi chÝnh vµ ho¹t ®éng kh¸c, ghi: Nî TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh Nî TK 711 - Thu nhËp kh¸c Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép. 15. Khi nép thuÕ GTGT vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, ghi: 271
- 272. Nî TK 3331- ThuÕ GTGT ph¶i nép Cã TK 111, 112,... B. KÕ to¸n thuÕ GTGT cña hµng nhËp khÊu (TK 33312) 1. Khi nhËp khÈu vËt t−, hµng ho¸, TSC§ kÕ to¸n ph¶n ¸nh sè thuÕ nhËp khÈu ph¶i nép, tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n vµ gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhËp khÈu (ch−a bao gåm thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu), ghi: Nî c¸c TK 152, 153, 156, 211, 611,... Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3333) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... §ång thêi ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ph¶i nép cña hµng nhËp khÈu: - Tr−êng hîp vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhËp khÈu dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, sè thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu ph¶i nép ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312). - Tr−êng hîp vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhËp khÈu dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, hoÆc dïng vµo ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, hoÆc dïng vµo ho¹t ®éng phóc lîi th× sè thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu kh«ng ®−îc khÊu trõ ph¶i tÝnh vµo gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhËp khÈu, ghi: Nî c¸c TK 152, 153, 156, 211, 611,... Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312). 2. Khi thùc nép thuÕ GTGT cña hµng nhËp khÈu vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, ghi: Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33312) Cã c¸c TK 111, 112,... C. KÕ to¸n thuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ Cuèi kú, kÕ to¸n tÝnh, x¸c ®Þnh sè thuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ víi sè thuÕ GTGT ®Çu ra vµ sè thuÕ GTGT ph¶i nép trong kú: - Sè thuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ trong kú ®−îc chuyÓn trõ vµo sè thuÕ GTGT ®Çu ra, ghi: Nî TK 331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ. - Sè thuÕ GTGT thùc nép vµo NSNN, khi nép ghi: Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã c¸c TK 111, 112,... 272
- 273. D. KÕ to¸nthuÕ GTGT ®−îc gi¶m, trõ 1. NÕu sè thuÕ GTGT ph¶i nép ®−îc gi¶m, ®−îc trõ vµo sè thuÕ GTGT ph¶i nép trong kú, ghi: Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 2. NÕu sè thuÕ GTGT ®−îc gi¶m, ®−îc NSNN tr¶ l¹i b»ng tiÒn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. II. ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt (TK 3332) 1. Khi b¸n hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt vµ ®ång thêi chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô bao gåm c¶ thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt tÝnh trong gi¸ b¸n nh−ng kh«ng cã thuÕ GTGT, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n cã thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt vµ kh«ng cã thuÕ GTGT) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n cã thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt vµ kh«ng cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 2. Khi b¸n hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô chÞu thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt vµ ®ång thêi chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô bao gåm c¶ thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt vµ thuÕ GTGT (Tæng gi¸ thanh to¸n), ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé. 3. Khi x¸c ®Þnh sè thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ph¶i nép cña hµng ho¸ vµ dÞch vô ®· tiªu thô trong kú, ghi: Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô Nî TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé Cã c¸c TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt. 4. Khi nhËp khÈu hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt, kÕ to¸n c¨n cø vµo ho¸ ®¬n mua hµng nhËp khÈu vµ th«ng b¸o nép thuÕ vÒ sè thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ph¶i nép, x¸c ®Þnh sè thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ph¶i nép cña hµng nhËp khÈu, ghi: Nî c¸c TK 152, 156, 211, 611,... 273
- 274. Cã TK 3332- ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt. 5. Khi nép tiÒn thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, ghi: Nî TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt Cã c¸c TK 111, 112,... III. ThuÕ xuÊt khÈu (TK 3333) 1. Khi b¸n hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ xuÊt khÈu, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô bao gåm c¶ thuÕ xuÊt khÈu tÝnh trong gi¸ b¸n (tæng gi¸ thanh to¸n), ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô. 2. Khi x¸c ®Þnh sè thuÕ xuÊt khÈu ph¶i nép, ghi: Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ xuÊt khÈu). 3. Khi nép tiÒn thuÕ xuÊt khÈu vµo NSNN, ghi: Nî TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ xuÊt khÈu) Cã c¸c TK 111, 112,... IV. ThuÕ nhËp khÈu (TK 3333) 1. Khi nhËp khÈu vËt t−, hµng ho¸, TSC§, kÕ to¸n ph¶n ¸nh sè thuÕ nhËp khÈu ph¶i nép, tæng sè tiÒn ph¶i tr¶, hoÆc ®· thanh to¸n cho ng−êi b¸n vµ gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhËp khÈu (gi¸ cã thuÕ nhËp khÈu), ghi: Nî c¸c TK 152, 156, 211, 611,... (Gi¸ cã thuÕ nhËp khÈu) Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 2. Khi nép thuÕ nhËp khÈu vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, ghi: Nî TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ nhËp khÈu) Cã c¸c TK 111, 112,... V. ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp (TK 3334) 1. C¨n cø sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ph¶i nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc hµng quý theo quy ®Þnh, ghi: Nî TK 821 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp (8211) Cã TK 3334 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp. 2. Khi nép tiÒn thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp vµo NSNN, ghi: 274
- 275. Nî TK 3334- ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp Cã TK 111, 112,... 3. Cuèi n¨m, khi x¸c ®Þnh sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ph¶i nép cña n¨m tµi chÝnh: - NÕu sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp thùc tÕ ph¶i nép nhá h¬n sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp t¹m nép hµng quý trong n¨m, th× sè chªnh lÖch, ghi: Nî TK 3334 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp Cã TK 821 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp (8211). - NÕu sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp thùc tÕ ph¶i nép lín h¬n sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp t¹m nép hµng quý trong n¨m, th× sè chªnh lÖch ph¶i nép thiÕu, ghi: Nî TK 821 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp (8211) Cã TK 3334 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp. - Khi thùc nép sè chªnh lÖch thiÕu vÒ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, ghi: Nî TK 3334 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp Cã c¸c TK 111, 112,... VI. ThuÕ thu nhËp c¸ nh©n (TK 3335) 1. Nguyªn t¾c kª khai, nép thuÕ vµ quyÕt to¸n thuÕ thu nhËp ®èi víi ng−êi cã thu nhËp cao (gäi t¾t lµ thuÕ thu nhËp c¸ nh©n): - Doanh nghiÖp chi tr¶ thu nhËp hoÆc doanh nghiÖp ®−îc uû quyÒn chi tr¶ thu nhËp (gäi t¾t lµ c¬ quan chi tr¶ thu nhËp) ph¶i thùc hiÖn viÖc kª khai, nép thuÕ thu nhËp c¸ nh©n theo nguyªn t¾c khÊu trõ t¹i nguån. Doanh nghiÖp chi tr¶ thu nhËp cã nghÜa vô khÊu trõ tiÒn thuÕ tr−íc khi chi tr¶ thu nhËp cho ®èi t−îng nép thuÕ ®Ó nép thay tiÒn thuÕ vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc. - Doanh nghiÖp chi tr¶ thu nhËp cã tr¸ch nhiÖm tÝnh sè tiÒn thï lao ®−îc h−ëng, tÝnh thuÕ thu nhËp c¸ nh©n vµ thùc hiÖn khÊu trõ tiÒn thuÕ thu nhËp c¸ nh©n, vµ nép thuÕ vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc. Khi khÊu trõ thuÕ thu nhËp c¸ nh©n, doanh nghiÖp ph¶i cÊp "Chøng tõ khÊu trõ thuÕ thu nhËp" cho c¸ nh©n cã thu nhËp cao ph¶i nép thuÕ, qu¶n lý sö dông vµ quyÕt to¸n biªn lai thuÕ theo chÕ ®é qui ®Þnh 2. Ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n mét sè nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu: 2.1. Hµng th¸ng, khi x¸c ®Þnh sè thuÕ thu nhËp c¸ nh©n ph¶i nép tÝnh trªn thu nhËp chÞu thuÕ cña c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c, ghi: Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3335). 2.2. Khi chi tr¶ thu nhËp cho c¸c c¸ nh©n bªn ngoµi, doanh nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh sè thuÕ thu nhËp c¸ nh©n ph¶i nép tÝnh trªn thu nhËp kh«ng th−êng xuyªn chÞu thuÕ theo 275
- 276. tõng lÇn ph¸tsinh thu nhËp, ghi: Tr−êng hîp chi tr¶ tiÒn thï lao, dÞch vô thuª ngoµi... ngay cho c¸c c¸ nh©n bªn ngoµi, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,.635 (Tæng sè ph¶i thanh to¸n); hoÆc Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (Tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n); hoÆc Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (Tæng tiÒn ph¶i thanh to¸n) (4311) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3335) (Sè thuÕ thu nhËp c¸ nh©n ph¶i khÊu trõ) Cã c¸c TK 111, 112 (Sè tiÒn thùc tr¶). - Khi chi tr¶ c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ cho c¸c c¸ nh©n bªn ngoµi cã thu nhËp cao, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng sè tiÒn ph¶i tr¶) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (Sè thuÕ thu nhËp c¸ nh©n ph¶i khÊu trõ) Cã c¸c TK 111, 112 (Sè tiÒn thùc tr¶). 2.3. C¬ quan chi tr¶ thu nhËp thùc hiÖn khÊu trõ tiÒn thuÕ thu nhËp c¸ nh©n ®−îc h−ëng kho¶n tiÒn thï lao tÝnh theo tû lÖ (%) trªn sè tiÒn thuÕ ®èi víi thu nhËp th−êng xuyªn vµ trªn sè tiÒn thuÕ ®èi víi thu nhËp kh«ng th−êng xuyªn tr−íc khi nép vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc. Khi x¸c ®Þnh sè tiÒn thï lao ®−îc h−ëng tõ viÖc kª khai, khÊu trõ vµ nép thuÕ thu nhËp c¸ nh©n theo quy ®Þnh, ghi: Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3335) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 2.4. Khi nép thuÕ thu nhËp c¸ nh©n vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc thay cho ng−êi cã thu nhËp cao, ghi: Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3335) Cã c¸c TK 111, 112,... VII. ThuÕ tµi nguyªn (TK 3336) 1. X¸c ®Þnh sè thuÕ tµi nguyªn ph¶i nép tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt chung, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (6278) Cã TK 3336 - ThuÕ tµi nguyªn. 2. Khi thùc nép thuÕ tµi nguyªn vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, ghi: Nî TK 3336 - ThuÕ tµi nguyªn Cã c¸c TK 111, 112,... VIII. ThuÕ nhµ ®Êt, tiÒn thuª ®Êt (TK 3337) 276
- 277. 1. X¸c ®Þnhsè thuÕ nhµ ®Êt, tiÒn thuª ®Êt ph¶i nép tÝnh vµo chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6425) Cã TK 3337 - ThuÕ nhµ ®Êt, tiÒn thuª ®Êt. 2. Khi nép tiÒn thuÕ nhµ ®Êt, tiÒn thuª ®Êt vµo Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, ghi: Nî TK 3337 - ThuÕ nhµ ®Êt, tiÒn thuª ®Êt Cã c¸c TK 111, 112,... IX. C¸c lo¹i thuÕ kh¸c (3338), PhÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép kh¸c (3339) 1. Khi x¸c ®Þnh sè lÖ phÝ tr−íc b¹ tÝnh trªn gi¸ trÞ tµi s¶n mua vÒ (khi ®¨ng ký quyÒn së h÷u hoÆc quyÒn sö dông), ghi: Nî TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3339). 2. Khi thùc nép c¸c lo¹i thuÕ kh¸c, phÝ, lÖ phÝ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép kh¸c, ghi: Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3338, 3339) Cã c¸c TK 111, 112,... X. KÕ to¸n c¸c kho¶n trî cÊp, trî gi¸ cña Nhµ n−íc cho doanh nghiÖp (TK 3339) 1. Khi nhËn ®−îc quyÕt ®Þnh vÒ kho¶n trî cÊp, trî gi¸ cña Nhµ n−íc trong tr−êng hîp doanh nghiÖp thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô cung cÊp hµng ho¸, dÞch vô theo yªu cÇu cña Nhµ n−íc, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu trî cÊp, trî gi¸ ®−îc Nhµ n−íc cÊp, ghi: Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3339) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5114). 2. Khi nhËn ®−îc tiÒn trî cÊp, trî gi¸ cña Nhµ n−íc, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3339). 277
- 278. TµI KHO¶N 334 PH¶I TR¶ Ng−êi LAO §éNG Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ph¶i tr¶ vµ t×nh h×nh thanh to¸n c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho ng−êi lao ®éng cña doanh nghiÖp vÒ tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng, tiÒn th−ëng, b¶o hiÓm x· héi vµ c¸c kho¶n ph¶i tr¶ kh¸c thuéc vÒ thu nhËp cña ng−êi lao ®éng. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 334 - PH¶I TR¶ NG¦êI LAO §éNG Bªn Nî: - C¸c kho¶n tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng, tiÒn th−ëng cã tÝnh chÊt l−¬ng, b¶o hiÓm x· héi vµ c¸c kho¶n kh¸c ®· tr¶, ®· chi, ®· øng tr−íc cho ng−êi lao ®éng; - C¸c kho¶n khÊu trõ vµo tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng cña ng−êi lao ®éng. Bªn Cã: C¸c kho¶n tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng, tiÒn th−ëng cã tÝnh chÊt l−¬ng, b¶o hiÓm x· héi vµ c¸c kho¶n kh¸c ph¶i tr¶, ph¶i chi cho ng−êi lao ®éng; Sè d− bªn Cã: C¸c kho¶n tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng, tiÒn th−ëng cã tÝnh chÊt l−¬ng vµ c¸c kho¶n kh¸c cßn ph¶i tr¶ cho ng−êi lao ®éng. Tµi kho¶n 334 cã thÓ cã sè d− bªn Nî. Sè d− bªn Nî Tµi kho¶n 334 rÊt c¸ biÖt - nÕu cã ph¶n ¸nh sè tiÒn ®· tr¶ lín h¬n sè ph¶i tr¶ vÒ tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng, tiÒn th−ëng vµ c¸c kho¶n kh¸c cho ng−êi lao ®éng. Tµi kho¶n 334 ph¶i h¹ch to¸n chi tiÕt theo 2 néi dung: Thanh to¸n l−¬ng vµ thanh to¸n c¸c kho¶n kh¸c. Tµi kho¶n 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 3341 - Ph¶i tr¶ c«ng nh©n viªn: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ph¶i tr¶ vµ t×nh h×nh thanh to¸n c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn cña doanh nghiÖp vÒ tiÒn l−¬ng, tiÒn th−ëng cã tÝnh chÊt l−¬ng, b¶o hiÓm x· héi vµ c¸c kho¶n ph¶i tr¶ kh¸c thuéc vÒ thu nhËp cña c«ng nh©n viªn. - Tµi kho¶n 3348 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng kh¸c: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ph¶i tr¶ vµ t×nh h×nh thanh to¸n c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho ng−êi lao ®éng kh¸c ngoµi c«ng nh©n viªn cña doanh nghiÖp vÒ tiÒn c«ng, tiÒn th−ëng (nÕu cã) cã tÝnh chÊt vÒ tiÒn c«ng vµ c¸c kho¶n kh¸c thuéc vÒ thu nhËp cña ng−êi lao ®éng. 278
- 279. PH¦¥NG PH¸P H¹CHTO¸N TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. TÝnh tiÒn l−¬ng, c¸c kho¶n phô cÊp theo quy ®Þnh ph¶i tr¶ cho ng−êi lao ®éng, ghi: Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang Nî TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (6231) Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (6271) Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng (6411) Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6421) Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341, 3348). 2. TiÒn th−ëng tr¶ cho c«ng nh©n viªn: - Khi x¸c ®Þnh sè tiÒn th−ëng tr¶ c«ng nh©n viªn tõ quü khen th−ëng, ghi: Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4311) Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341). - Khi xuÊt quü chi tr¶ tiÒn th−ëng, ghi: Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341) Cã c¸c TK 111, 112,... 3. TÝnh tiÒn b¶o hiÓm x· héi (èm ®au, thai s¶n, tai n¹n,...) ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3383) Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341). 4. TÝnh tiÒn l−¬ng nghØ phÐp thùc tÕ ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642 Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (Doanh nghiÖp cã trÝch tr−íc tiÒn l−¬ng nghØ phÐp) Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341). 5. C¸c kho¶n ph¶i khÊu trõ vµo l−¬ng vµ thu nhËp cña c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c cña doanh nghiÖp nh− tiÒn t¹m øng ch−a chi hÕt, b¶o hiÓm y tÕ, b¶o hiÓm x· héi, tiÒn thu båi th−êng vÒ tµi s¶n thiÕu theo quyÕt ®Þnh xö lý, ghi: Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341, 3348) Cã TK 141 - T¹m øng Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c Cã TK 138 - Ph¶i thu kh¸c. 279
- 280. 6. TÝnh tiÒnthuÕ thu nhËp c¸ nh©n cña c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c cña doanh nghiÖp ph¶i nép Nhµ n−íc, ghi: Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341, 3348) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3335). 7. Khi øng tr−íc hoÆc thùc tr¶ tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng cho c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c cña doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341, 3348) Cã c¸c TK 111, 112,... 8. Thanh to¸n c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c cña doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341, 3348) Cã c¸c TK 111, 112,... 9. Tr−êng hîp tr¶ l−¬ng hoÆc th−ëng cho c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c cña doanh nghiÖp b»ng s¶n phÈm, hµng ho¸: - §èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng néi bé theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341, 3348) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) - §èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng néi bé theo gi¸ thanh to¸n, ghi: Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341, 3348) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ thanh to¸n). 10. X¸c ®Þnh vµ thanh to¸n tiÒn ¨n ca ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c cña doanh nghiÖp: - Khi x¸c ®Þnh ®−îc sè tiÒn ¨n ca ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c cña doanh nghiÖp, ghi: Nî c¸c TK 622, 623, 627, 641, 642 Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341, 3348). - Khi chi tiÒn ¨n ca cho c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c cña doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (3341, 3348) Cã c¸c TK 111, 112,... 280
- 281. Tµi KHO¶N 335 CHI PHÝ PH¶I TR¶ Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ®−îc ghi nhËn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú nh−ng thùc tÕ ch−a chi tr¶ trong kú nµy. Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó h¹ch to¸n nh÷ng kho¶n chi phÝ thùc tÕ ch−a ph¸t sinh nh−ng ®−îc tÝnh tr−íc vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh kú nµy cho c¸c ®èi t−îng chÞu chi phÝ ®Ó ®¶m b¶o khi c¸c kho¶n chi tr¶ ph¸t sinh thùc tÕ kh«ng g©y ®ét biÕn cho chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh. ViÖc h¹ch to¸n c¸c kho¶n chi phÝ ph¶i tr¶ vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú ph¶i thùc hiÖn theo nguyªn t¾c phï hîp gi÷a doanh thu vµ chi phÝ ph¸t sinh trong kú. Thuéc lo¹i chi phÝ ph¶i tr¶, bao gåm c¸c kho¶n sau: 1. TrÝch tr−íc chi phÝ tiÒn l−¬ng ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n s¶n xuÊt trong thêi gian nghØ phÐp. 2. Chi phÝ söa ch÷a lín cña nh÷ng TSC§ ®Æc thï do viÖc söa ch÷a lín cã tÝnh chu kú, doanh nghiÖp ®−îc phÐp trÝch tr−íc chi phÝ söa ch÷a cho n¨m kÕ ho¹ch hoÆc mét sè n¨m tiÕp theo. 3. Chi phÝ trong thêi gian doanh nghiÖp ngõng s¶n xuÊt theo mïa, vô cã thÓ x©y dùng ®−îc kÕ ho¹ch ngõng s¶n xuÊt KÕ to¸n tiÕn hµnh tÝnh tr−íc vµ h¹ch to¸n vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú nh÷ng chi phÝ sÏ ph¶i chi trong thêi gian ngõng s¶n xuÊt kinh doanh. 4. TrÝch tr−íc chi phÝ l·i tiÒn vay ph¶i tr¶ trong tr−êng hîp vay tr¶ l·i sau, l·i tr¸i phiÕu tr¶ sau (khi tr¸i phiÕu ®¸o h¹n). H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. ChØ ®−îc h¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy nh÷ng néi dung chi phÝ ph¶i tr¶ theo quy ®Þnh trªn. Ngoµi c¸c néi dung quy ®Þnh nµy, nÕu ph¸t sinh nh÷ng kho¶n kh¸c ph¶i tÝnh tr−íc vµ h¹ch to¸n vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú, doanh nghiÖp ph¶i cã gi¶i tr×nh vÒ nh÷ng kho¶n chi phÝ ph¶i tr¶ ®ã. 2. ViÖc trÝch tr−íc vµ h¹ch to¸n nh÷ng chi phÝ ch−a ph¸t sinh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú ph¶i ®−îc tÝnh to¸n mét c¸ch chÆt chÏ (LËp dù to¸n chi phÝ vµ dù to¸n trÝch tr−íc) vµ ph¶i cã b»ng chøng hîp lý, tin cËy vÒ c¸c kho¶n chi phÝ ph¶i trÝch tr−íc trong kú, ®Ó ®¶m b¶o sè chi phÝ ph¶i tr¶ h¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy phï hîp víi sè chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh. Nghiªm cÊm viÖc trÝch tr−íc vµo chi phÝ nh÷ng néi dung kh«ng ®−îc tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh. 3. VÒ nguyªn t¾c, cuèi kú kÕ to¸n n¨m, c¸c kho¶n chi phÝ ph¶i tr¶ ph¶i ®−îc quyÕt to¸n víi sè chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh. Sè chªnh lÖch gi÷a sè trÝch tr−íc vµ chi phÝ thùc tÕ 281
- 282. ph¶i xö lýtheo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh. 4. Nh÷ng kho¶n chi phÝ trÝch tr−íc ch−a sö dông cuèi n¨m ph¶i gi¶i tr×nh trong b¶n thuyÕt minh b¸o c¸o tµi chÝnh. kÕt CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 335 - CHI PHÝ PH¶I TR¶ Bªn Nî: - C¸c kho¶n chi tr¶ thùc tÕ ph¸t sinh ®−îc tÝnh vµo chi phÝ ph¶i tr¶; - Sè chªnh lÖch vÒ chi phÝ ph¶i tr¶ lín h¬n sè chi phÝ thùc tÕ ®−îc ghi gi¶m chi phÝ. Bªn Cã: Chi phÝ ph¶i tr¶ dù tÝnh tr−íc vµ ghi nhËn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh. Sè d− bªn Cã: Chi phÝ ph¶i tr¶ ®· tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh nh−ng thùc tÕ ch−a ph¸t sinh. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHiÖp Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. TrÝch tr−íc vµo chi phÝ vÒ tiÒn l−¬ng nghØ phÐp cña c«ng nh©n s¶n xuÊt ghi: Nî TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶. 2. Khi tÝnh tiÒn l−¬ng nghØ phÐp thùc tÕ ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n s¶n xuÊt ghi: Nî TK 622- Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp (NÕu sè ph¶i tr¶ lín h¬n sè trÝch tr−íc) Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (Sè ®· trÝch tr−íc) Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (Tæng tiÒn l−¬ng nghØ phÐp thùc tÕ ph¶i tr¶) Cã TK 622- Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp (NÕu sè ph¶i tr¶ nhá h¬n sè trÝch tr−íc). 3. TrÝch tr−íc vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh sè chi söa ch÷a lín TSC§ dù tÝnh sÏ ph¸t sinh, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶. 282
- 283. 4. Khi c«ngviÖc söa ch÷a lín hoµn thµnh, bµn giao ®−a vµo sö dông, kÕ to¸n kÕt chuyÓn chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh thuéc khèi l−îng c«ng viÖc söa ch÷a lín TSC§ ®· ®−îc trÝch tr−íc vµo chi phÝ, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642 (NÕu sè ®· chi lín h¬n sè trÝch tr−íc) Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (Sè ®· trÝch tr−íc) Cã TK 241 - XDCB dë dang (2413 ) (Tæng chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh) Cã c¸c TK 623, 627, 641, 642 (NÕu sè ®· chi nhá h¬n sè trÝch tr−íc). 5. TrÝch tr−íc vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh nh÷ng chi phÝ dù tÝnh ph¶i chi trong thêi gian ngõng viÖc theo thêi vô, hoÆc ngõng viÖc theo kÕ ho¹ch, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶. 6. Chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh trong thêi gian ngõng s¶n xuÊt theo thêi vô, ghi: Nî c¸c TK 623, 627 (NÕu sè ®· chi lín h¬n sè trÝch tr−íc) Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (Sè ®· trÝch tr−íc) Cã TK 111 - TiÒn mÆt Cã TK 112 - TiÒn göi ng©n hµng Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Cã c¸c TK 623, 627 (NÕu sè ®· chi nhá h¬n sè trÝch tr−íc). 7. Tr−êng hîp l·i vay tr¶ sau, cuèi kú tÝnh l·i tiÒn vay ph¶i tr¶ trong kú, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (L·i tiÒn vay vèn s¶n xuÊt, kinh doanh) Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung l·i tiÒn vay tÝnh vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang) Nî TK 241 - XDCB dë dang (L·i tiÒn vay tÝnh vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t− x©y dùng dë dang) Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶. 8. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ph¸t hµnh tr¸i phiÕu theo mÖnh gi¸, nÕu tr¶ l·i sau (khi tr¸i phiÕu ®¸o h¹n), tõng kú doanh nghiÖp ph¶i tÝnh tr−íc chi phÝ l·i vay ph¶i tr¶ trong kú vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc vèn ho¸, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu tÝnh l·i vay vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu tÝnh l·i vay vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú) 283
- 284. Nî TK 241- XDCB dë dang (NÕu tÝnh l·i vay vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t− x©y dùng dë dang) Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (PhÇn l·i tr¸i phiÕu ph¶i tr¶ trong kú). Cuèi thêi h¹n cña tr¸i phiÕu, doanh nghiÖp thanh to¸n gèc vµ l·i tr¸i phiÕu cho ng−êi mua tr¸i phiÕu, ghi: Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (Tæng sè tiÒn l·i tr¸i phiÕu) Nî TK 343 - Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh (TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu) Cã c¸c TK 111, 112,... 9. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã chiÕt khÊu, nÕu tr¶ l·i sau (khi tr¸i phiÕu ®¸o h¹n), tõng kú doanh nghiÖp ph¶i tÝnh tr−íc chi phÝ l·i vay ph¶i tr¶ trong kú vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc vèn ho¸, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu tÝnh l·i vay vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu tÝnh l·i vay vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú) Nî TK 241 - XDCB dë dang (NÕu tÝnh l·i vay vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t− x©y dùng dë dang) Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (PhÇn l·i tr¸i phiÕu ph¶i tr¶ trong kú) Cã TK 3432 - ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu (Sè ph©n bæ chiÕt khÊu tr¸i phiÕu trong kú). Cuèi thêi h¹n cña tr¸i phiÕu, doanh nghiÖp thanh to¸n gèc vµ l·i tr¸i phiÕu cho ng−êi mua tr¸i phiÕu, ghi: Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (Tæng sè tiÒn l·i tr¸i phiÕu) Nî TK 343 - Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh (TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu) Cã c¸c TK 111, 112,... 10. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã phô tréi, nÕu tr¶ l·i sau (khi tr¸i phiÕu ®¸o h¹n), tõng kú doanh nghiÖp ph¶i tÝnh tr−íc chi phÝ l·i vay ph¶i tr¶ trong kú vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc vèn ho¸, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu tÝnh l·i vay vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu tÝnh l·i vay vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú) Nî TK 241 - XDCB dë dang (NÕu tÝnh l·i vay vµo gi¸ trÞ ®Çu t− x©y dùng dë dang) Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (PhÇn l·i tr¸i phiÕu ph¶i tr¶ trong kú). Cuèi thêi h¹n cña tr¸i phiÕu, doanh nghiÖp thanh to¸n gèc vµ l·i tr¸i phiÕu cho ng−êi mua tr¸i phiÕu, ghi: Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (Tæng sè tiÒn l·i tr¸i phiÕu) Nî TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu) Cã c¸c TK 111, 112,... 284
- 285. TµI KHO¶N 336 PH¶I TR¶ NéI Bé Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh thanh to¸n c¸c kho¶n ph¶i tr¶ gi÷a doanh nghiÖp ®éc lËp víi c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc, phô thuéc trong mét doanh nghiÖp ®éc lËp, Tæng C«ng ty, C«ng ty vÒ c¸c kho¶n ph¶i tr¶, ph¶i nép, ph¶i cÊp hoÆc c¸c kho¶n mµ c¸c ®¬n vÞ trong doanh nghiÖp ®éc lËp ®· chi, ®· thu hé cÊp trªn, cÊp d−íi hoÆc ®¬n vÞ thµnh viªn kh¸c. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Tµi kho¶n 336 chØ ph¶n ¸nh c¸c néi dung kinh tÕ vÒ quan hÖ thanh to¸n néi bé ®èi víi c¸c kho¶n ph¶i tr¶ gi÷a ®¬n vÞ cÊp trªn vµ ®¬n vÞ cÊp d−íi, gi÷a c¸c ®¬n vÞ cÊp d−íi víi nhau, trong ®ã cÊp trªn lµ Tæng c«ng ty, C«ng ty ph¶i lµ doanh nghiÖp s¶n xuÊt, kinh doanh ®éc lËp kh«ng ph¶i lµ c¬ quan qu¶n lý. C¸c ®¬n vÞ cÊp d−íi lµ c¸c doanh nghiÖp thµnh viªn trùc thuéc hoÆc phô thuéc Tæng c«ng ty, C«ng ty, nh−ng ph¶i lµ ®¬n vÞ cã tæ chøc kÕ to¸n riªng. 2. Quan hÖ ®Çu t− vèn cña doanh nghiÖp vµo c«ng ty con, c«ng ty liªn kÕt, c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t vµ c¸c giao dÞch gi÷a c«ng ty mÑ víi c¸c c«ng ty con vµ gi÷a c¸c c«ng ty con víi nhau kh«ng ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 336. 3. Néi dung c¸c kho¶n ph¶i tr¶ néi bé ph¶n ¸nh trªn Tµi kho¶n 336 "Ph¶i tr¶ néi bé" bao gåm: - C¸c kho¶n ®¬n vÞ trùc thuéc, phô thuéc ph¶i nép Tæng c«ng ty, C«ng ty, c¸c kho¶n Tæng c«ng ty, C«ng ty ph¶i cÊp cho ®¬n vÞ trùc thuéc, phô thuéc; - C¸c kho¶n mµ c¸c Tæng c«ng ty, C«ng ty, ®¬n vÞ trùc thuéc, phô thuéc trong Tæng c«ng ty, C«ng ty ®· chi, tr¶ hé hoÆc c¸c kho¶n ®· thu hé Tæng c«ng ty, C«ng ty, ®¬n vÞ trùc thuéc, phô thuéc hoÆc c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn kh¸c vµ c¸c kho¶n thanh to¸n v·ng lai kh¸c. Riªng vÒ vèn kinh doanh cña Tæng c«ng ty, C«ng ty giao cho ®¬n vÞ trùc thuéc, phô thuéc ®−îc ghi nhËn vµo Tµi kho¶n 1361 "Vèn kinh doanh ë ®¬n vÞ trùc thuéc", ®Ó ph¶n ¸nh sè vèn kinh doanh ®· giao cho ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n ®éc lËp. C¸c ®¬n vÞ trùc thuéc khi nhËn vèn kinh doanh cña Tæng c«ng ty, C«ng ty giao ®−îc ghi t¨ng tµi s¶n vµ nguån vèn kinh doanh, kh«ng h¹ch to¸n vèn kinh doanh ®−îc giao vµo Tµi kho¶n 336 "Ph¶i tr¶ néi bé". 4. Tµi kho¶n 336 "Ph¶i tr¶ néi bé" ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ cã quan hÖ thanh to¸n, trong ®ã ®−îc theo dâi theo tõng kho¶n ph¶i nép, ph¶i tr¶. 5. Cuèi kú, kÕ to¸n tiÕn hµnh kiÓm tra, ®èi chiÕu Tµi kho¶n 136, Tµi kho¶n 336 gi÷a c¸c ®¬n vÞ theo tõng néi dung thanh to¸n néi bé ®Ó lËp biªn b¶n thanh to¸n bï trõ theo tõng ®¬n vÞ lµm c¨n cø h¹ch to¸n bï trõ trªn 2 tµi kho¶n nµy. Khi ®èi chiÕu, nÕu cã chªnh lÖch, ph¶i t×m nguyªn nh©n vµ ®iÒu chØnh kÞp thêi. 285
- 286. KÕT CÊU VµNéI dUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 336 - PH¶I TR¶ NéI Bé Bªn Nî: - Sè tiÒn ®· tr¶ cho ®¬n vÞ trùc thuéc, phô thuéc; - Sè tiÒn ®· nép cho Tæng c«ng ty, C«ng ty; - Sè tiÒn ®· tr¶ vÒ c¸c kho¶n mµ c¸c ®¬n vÞ néi bé chi hé, hoÆc thu hé ®¬n vÞ néi bé; - Bï trõ c¸c kho¶n ph¶i thu víi c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cña cïng mét ®¬n vÞ cã quan hÖ thanh to¸n. Bªn Cã: - Sè tiÒn ph¶i nép cho Tæng c«ng ty, C«ng ty; - Sè tiÒn ph¶i tr¶ cho ®¬n vÞ trùc thuéc, phô thuéc; - Sè tiÒn ph¶i tr¶ cho c¸c ®¬n vÞ kh¸c trong néi bé vÒ c¸c kho¶n ®· ®−îc ®¬n vÞ kh¸c chi hé vµ c¸c kho¶n thu hé ®¬n vÞ kh¸c. Sè d− bªn Cã: Sè tiÒn cßn ph¶i tr¶, ph¶i nép cho c¸c ®¬n vÞ trong néi bé doanh nghiÖp. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N Mét sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU I. H¹ch to¸n ë ®¬n vÞ trùc thuéc, phô thuéc cã tæ chøc kÕ to¸n 1. §Þnh kú tÝnh vµo chÝ phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp sè ph¶i nép cho Tæng c«ng ty, C«ng ty vÒ phÝ qu¶n lý, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé. 2. TÝnh sè ph¶i nép vÒ c¸c quü ®Çu t− ph¸t triÓn, quü dù phßng tµi chÝnh, quü khen th−ëng, phóc lîi theo qui ®Þnh cho Tæng c«ng ty, C«ng ty, ghi: Nî TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn Nî TK 415 - Quü dù phßng tµi chÝnh Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé. 3. TÝnh sè lîi nhuËn ph¶i nép vÒ Tæng c«ng ty, C«ng ty, ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé. 286
- 287. 4. Sè tiÒnph¶i tr¶ cho Tæng c«ng ty, C«ng ty vµ c¸c ®¬n vÞ néi bé kh¸c vÒ c¸c kho¶n ®· ®−îc Tæng c«ng ty, C«ng ty vµ c¸c ®¬n vÞ néi bé kh¸c chi hé, tr¶ hé, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé. 5. Khi thu tiÒn hé Tæng c«ng ty, C«ng ty vµ c¸c ®¬n vÞ néi bé kh¸c, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé. 6. Khi tr¶ tiÒn cho Tæng c«ng ty, C«ng ty vµ c¸c ®¬n vÞ néi bé vÒ c¸c kho¶n ph¶i tr¶, ph¶i nép, chi hé, thu hé, ghi: Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé Cã c¸c TK 111, 112,... 7. Khi cã quyÕt ®Þnh ®iÒu chuyÓn tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh cho c¸c ®¬n vÞ kh¸c trong Tæng c«ng ty, C«ng ty, ghi: Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2141) (Gi¸ trÞ ®· hao mßn) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸). 8. Khi mua hµng ho¸ cña Tæng c«ng ty, C«ng ty (hoÆc ®¬n vÞ kh¸c trong Tæng c«ng ty, C«ng ty): 8.1. §èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ: a) Khi nhËn ®−îc hµng cña Tæng c«ng ty, C«ng ty, hoÆc ®¬n vÞ kh¸c trong Tæng c«ng ty, C«ng ty, c¨n cø vµo phiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ b¸n néi bé) Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé. b) Khi b¸n hµng ho¸, ®¬n vÞ ph¶i lËp Ho¸ ®¬n GTGT, c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ thuÕ GTGT ®Çu ra, ghi: Nî c¸c TK 111, 131,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 287
- 288. §ång thêi lËpb¶ng kª ho¸ ®¬n hµng ho¸ b¸n ra chuyÓn cho Tæng c«ng ty, C«ng ty (hoÆc ®¬n vÞ kh¸c trong Tæng c«ng ty, C«ng ty) ®Ó x¸c ®Þnh doanh thu tiªu thô néi bé. c) Khi ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc nhËn ®−îc Ho¸ ®¬n GTGT vÒ sè hµng ho¸ tiªu thô néi bé do Tæng c«ng ty, C«ng ty chuyÓn ®Õn trªn c¬ së sè hµng ho¸ ®· b¸n, kÕ to¸n c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT ph¶n ¸nh thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ Cã TK 156 - Hµng hãa (NÕu ch−a kÕt chuyÓn gi¸ vèn hµng ho¸) Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (NÕu ®· kÕt chuyÓn gi¸ vèn hµng ho¸). d) Tr−êng hîp c¸c ®¬n vÞ do ®iÒu kiÖn, yªu cÇu qu¶n lý vµ h¹ch to¸n, nÕu kh«ng muèn sö dông PhiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé mµ sö dông ngay Ho¸ ®¬n GTGT th× khi xuÊt hµng ho¸ cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc ë kh¸c ®Þa ph−¬ng ph¶i lËp Ho¸ ®¬n GTGT. C¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 136 (Gi¸ b¸n néi bé ®· cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép. Cã TK 512 - Doanh thu néi bé (Gi¸ b¸n néi bé ch−a cã thuÕ GTGT). - Khi ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc nhËn ®−îc Ho¸ ®¬n GTGT vµ hµng ho¸ do Tæng c«ng ty, C«ng ty giao cho ®Ó b¸n, kÕ to¸n c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT vµ c¸c chøng tõ liªn quan ph¶n ¸nh gi¸ vèn hµng ho¸ nhËp kho theo gi¸ b¸n néi bé ch−a cã thuÕ GTGT, thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî TK 155, 156 (Gi¸ b¸n néi bé ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ. Cã c¸c TK 111, 112, 336 (Tæng gi¸ thanh to¸n néi bé). 8.2. §èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp a) Khi ®¬n vÞ trùc thuéc, h¹ch to¸n phô thuéc nhËn ®−îc s¶n phÈm cña Tæng c«ng ty, C«ng ty ®iÒu ®éng, giao b¸n, c¨n cø vµo phiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan, ghi: Nî TK 155 - Thµnh phÈm (Gi¸ b¸n néi bé) Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé. b) Khi xuÊt b¸n hµng ho¸, ®¬n vÞ ph¶i lËp ho¸ ®¬n b¸n hµng, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n b¸n hµng kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô. 9. Khi vay tiÒn ®¬n vÞ cÊp trªn (C«ng ty, Tæng c«ng ty) vµ c¸c ®¬n vÞ néi bé, ghi: 288
- 289. Nî c¸c TK111, 112,... Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé. 10. Bï trõ gi÷a c¸c kho¶n ph¶i thu cña Tæng c«ng ty, C«ng ty, c¸c ®¬n vÞ kh¸c trong Tæng c«ng ty, C«ng ty víi c¸c kho¶n ph¶i nép, ph¶i tr¶ Tæng c«ng ty, C«ng ty vµ c¸c ®¬n vÞ kh¸c trong Tæng c«ng ty, C«ng ty (ChØ bï trõ trong quan hÖ ph¶i thu, ph¶i tr¶ víi mét ®¬n vÞ néi bé trong Tæng c«ng ty, C«ng ty), ghi: Nî TK 336 - Ph¶i thu néi bé Cã TK 136 - Ph¶i tr¶ néi bé. II. H¹ch to¸n ë Tæng c«ng ty, C«ng ty 1. Sè quü ®Çu t− ph¸t triÓn mµ Tæng c«ng ty, C«ng ty ph¶i cÊp cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc, ghi: Nî TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé. 2. Sè quü dù phßng tµi chÝnh Tæng c«ng ty, C«ng ty ph¶i cÊp cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc, ghi: Nî TK 415 - Quü dù phßng tµi chÝnh Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé. 3. Sè quü khen th−ëng, quü phóc lîi Tæng c«ng ty, C«ng ty ph¶i cÊp cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc, ghi: Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé. 4. Khi Tæng c«ng ty, C«ng ty cÊp tiÒn cho ®¬n vÞ trùc thuéc vÒ c¸c quü, ghi: Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé Cã c¸c TK 111, 112,... 5. Tr−êng hîp Tæng c«ng ty, C«ng ty ph¶i cÊp bï lç vÒ ho¹t ®éng kinh doanh cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc, ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé. 6. Tæng c«ng ty, C«ng ty x¸c ®Þnh sè ph¶i tr¶ cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc vÒ c¸c kho¶n mµ c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc ®· chi hé, tr¶ hé, hoÆc Tæng c«ng ty, C«ng ty thu hé c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh 289
- 290. Nî TK 331- Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé. 7. Khi Tæng c«ng ty, C«ng ty tr¶ tiÒn cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc vÒ c¸c kho¶n chi hé, tr¶ hé, thu hé, ghi: Nî TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé Cã c¸c TK 111, 112, ... 8. Tr−êng hîp Tæng c«ng ty, C«ng ty mua hµng ho¸ ë ®¬n vÞ trùc thuéc (Xem nghiÖp vô 8 cña phÇn I - H¹ch to¸n ë ®¬n vÞ trùc thuéc, phô thuéc cã tæ chøc kÕ to¸n). 9. Khi nhËn tiÒn cña ®¬n vÞ cÊp d−íi vÒ nép tiÒn phÝ qu¶n lý cÊp trªn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, ... Cã c¸c TK 136, 511,... (Chi tiÕt xem h−íng dÉn ë TK 136, 642). 290
- 291. TµI KHO¶N 337 THANH TO¸N THEO TIÕN §é KÕ HO¹CH HîP §åNG X¢Y DôNG Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè tiÒn kh¸ch hµng ph¶i tr¶ theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch vµ sè tiÒn ph¶i thu theo doanh thu t−¬ng øng víi phÇn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh do nhµ thÇu tù x¸c ®Þnh cña hîp ®ång x©y dùng dë dang. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Tµi kho¶n 337 “Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y dùng” chØ ¸p dông ®èi víi tr−êng hîp hîp ®ång x©y dùng quy ®Þnh nhµ thÇu ®−îc thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch. Tµi kho¶n nµy kh«ng ¸p dông ®èi víi tr−êng hîp hîp ®ång x©y dùng quy ®Þnh nhµ thÇu ®−îc thanh to¸n theo gi¸ trÞ khèi l−îng thùc hiÖn ®−îc kh¸ch hµng x¸c nhËn. 2. C¨n cø ®Ó ghi vµo bªn Nî TK 337 lµ chøng tõ x¸c ®Þnh doanh thu t−¬ng øng víi phÇn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh trong kú (kh«ng ph¶i ho¸ ®¬n) do nhµ thÇu tù lËp, kh«ng ph¶i chê kh¸ch hµng x¸c nhËn. Nhµ thÇu ph¶i lùa chän ph−¬ng ph¸p x¸c ®Þnh phÇn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh vµ giao tr¸ch nhiÖm cho c¸c bé phËn liªn quan x¸c ®Þnh gi¸ trÞ phÇn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh vµ lËp chøng tõ ph¶n ¸nh doanh thu hîp ®ång x©y dùng trong kú. - C¨n cø ®Ó ghi vµo bªn Cã TK 337 lµ ho¸ ®¬n ®−îc lËp trªn c¬ së tiÕn ®é thanh to¸n theo kÕ ho¹ch ®· ®−îc quy ®Þnh trong hîp ®ång. Sè tiÒn ghi trªn ho¸ ®¬n lµ c¨n cø ®Ó ghi nhËn sè tiÒn nhµ thÇu ph¶i thu cña kh¸ch hµng, kh«ng lµ c¨n cø ®Ó ghi nhËn doanh thu trong kú kÕ to¸n. 3. Tµi kho¶n 337 ph¶i ®−îc theo dâi chi tiÕt theo tõng hîp ®ång x©y dùng. KÕT CÊU Vµ NéI duNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 337 - THANH TO¸N THEO TIÕN §é KÕ HO¹CH HîP §åNG X¢Y DôNG Bªn Nî: Ph¶n ¸nh sè tiÒn ph¶i thu theo doanh thu ®· ghi nhËn t−¬ng øng víi phÇn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh cña hîp ®ång x©y dùng dë dang. Bªn Cã: Ph¶n ¸nh sè tiÒn kh¸ch hµng ph¶i tr¶ theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch cña hîp ®ång x©y dùng dë dang. Sè d− bªn Nî: Ph¶n ¸nh sè tiÒn chªnh lÖch gi÷a doanh thu ®· ghi nhËn cña hîp ®ång lín h¬n sè tiÒn kh¸ch hµng ph¶i tr¶ theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch cña hîp ®ång x©y dùng dë dang. 291
- 292. Sè d− bªnCã: Ph¶n ¸nh sè tiÒn chªnh lÖch gi÷a doanh thu ®· ghi nhËn cña hîp ®ång nhá h¬n sè tiÒn kh¸ch hµng ph¶i tr¶ theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch cña hîp ®ång x©y dùng dë dang. Ph−¬ng PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Tr−êng hîp hîp ®ång x©y dùng quy ®Þnh nhµ thÇu ®−îc thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch, khi kÕt qu¶ thùc hiÖn hîp ®ång x©y dùng ®−îc −íc tÝnh mét c¸ch ®¸ng tin cËy, th× kÕ to¸n c¨n cø vµo chøng tõ ph¶n ¸nh doanh thu t−¬ng øng víi phÇn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh (kh«ng ph¶i ho¸ ®¬n) do nhµ thÇu tù x¸c ®Þnh, ghi: Nî TK 337 - Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y dùng Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô. 2. C¨n cø vµo ho¸ ®¬n ®−îc lËp theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch ®Ó ph¶n ¸nh sè tiÒn ph¶i thu theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch ®· ghi trong hîp ®ång, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 337 - Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y dùng Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép. 3. Khi nhµ thÇu nhËn ®−îc tiÒn cña kh¸ch hµng thanh to¸n, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 292
- 293. TµI KHO¶N 338 PH¶I TR¶, PH¶I NéP KH¸C Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh thanh to¸n vÒ c¸c kho¶n ph¶i tr¶, ph¶i nép ngoµi néi dung ®· ph¶n ¸nh ë c¸c tµi kho¶n kh¸c thuéc nhãm TK 33 (tõ TK 331 ®Õn TK 337). Tµi kho¶n nµy còng ®−îc dïng ®Ó h¹ch to¸n doanh thu nhËn tr−íc vÒ c¸c dÞch vô ®· cung cÊp cho kh¸ch hµng, chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i c¸c tµi s¶n ®−a ®i gãp vèn liªn doanh vµ c¸c kho¶n chªnh lÖch gi¸ ph¸t sinh trong giao dÞch b¸n thuª l¹i tµi s¶n lµ thuª tµi chÝnh hoÆc thuª ho¹t ®éng. Néi dung vµ ph¹m vi ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n nµy gåm c¸c nghiÖp vô chñ yÕu sau: 1. Gi¸ trÞ tµi s¶n thõa ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n, cßn chê quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn. 2. Gi¸ trÞ tµi s¶n thõa ph¶i tr¶ cho c¸ nh©n, tËp thÓ (trong vµ ngoµi ®¬n vÞ) theo quyÕt ®Þnh cña cÊp cã thÈm quyÒn ghi trong biªn b¶n xö lý, nÕu ®· x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n. 3. Sè tiÒn trÝch vµ thanh to¸n b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ vµ kinh phÝ c«ng ®oµn. 4. C¸c kho¶n khÊu trõ vµo tiÒn l−¬ng cña c«ng nh©n viªn theo quyÕt ®Þnh cña toµ ¸n (tiÒn nu«i con khi ly dÞ, con ngoµi gi¸ thó, lÖ phÝ tßa ¸n, c¸c kho¶n thu hé, ®Òn bï...). 5. C¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho c¸c ®¬n vÞ bªn ngoµi do nhËn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n. Tr−êng hîp nhËn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n b»ng hiÖn vËt kh«ng ph¶n ¸nh ë tµi kho¶n nµy mµ ®−îc theo dâi ë tµi kho¶n ngoµi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n (TK 003 - Hµng ho¸ nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc). 6. C¸c kho¶n l·i ph¶i tr¶ cho c¸c bªn tham gia liªn doanh, cæ tøc ph¶i tr¶ cho c¸c cæ ®«ng. 7. C¸c kho¶n ®i vay, ®i m−în vËt t−, tiÒn vèn cã tÝnh chÊt t¹m thêi. 8. C¸c kho¶n tiÒn nhËn tõ ®¬n vÞ uû th¸c xuÊt, nhËp khÈu hoÆc nhËn ®¹i lý b¸n hµng ®Ó nép c¸c lo¹i thuÕ xuÊt, nhËp khÈu, thuÕ GTGT hµng nhËp khÈu. 9. Sè tiÒn thu tr−íc cña kh¸ch hµng trong nhiÒu kú kÕ to¸n vÒ cho thuª tµi s¶n, c¬ së h¹ tÇng (Gäi lµ doanh thu nhËn tr−íc). 10. Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp theo cam kÕt víi gi¸ b¸n tr¶ ngay. 11. Kho¶n l·i nhËn tr−íc khi cho vay vèn hoÆc mua c¸c c«ng cô nî. 12. Sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) khi hoµn thµnh ®Çu t− ch−a xö lý t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh. 13. PhÇn l·i ho·n l¹i do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n ®−a ®i gãp vèn vµo c¬ së liªn doanh ®ång kiÓm so¸t t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña bªn liªn doanh. 14. Sè ph¶i tr¶ vÒ tiÒn thu b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc, tiÒn thu hé nî ph¶i thu vµ tiÒn thu vÒ nh−îng b¸n tµi s¶n ®−îc lo¹i trõ kh«ng tÝnh vµo gi¸ trÞ doanh nghiÖp. 293
- 294. 15. Kho¶n chªnhlÖch gi¸ b¸n cao h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i lµ thuª tµi chÝnh. 16. Kho¶n chªnh lÖch gi¸ b¸n cao h¬n gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i lµ thuª ho¹t ®éng. 17. C¸c kho¶n ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 338 - PH¶I TR¶, PH¶I NéP KH¸C Bªn Nî: - KÕt chuyÓn gi¸ trÞ tµi s¶n thõa vµo c¸c tµi kho¶n liªn quan theo quyÕt ®Þnh ghi trong biªn b¶n xö lý; - B¶o hiÓm x· héi ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn; - Kinh phÝ c«ng ®oµn chi t¹i ®¬n vÞ; - Sè b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ vµ kinh phÝ c«ng ®oµn ®· nép cho c¬ quan qu¶n lý quü b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ vµ kinh phÝ c«ng ®oµn; - Doanh thu ch−a thùc hiÖn tÝnh cho tõng kú kÕ to¸n; tr¶ l¹i tiÒn nhËn tr−íc cho kh¸ch hµng khi kh«ng tiÕp tôc thùc hiÖn viÖc cho thuª tµi s¶n; - Sè ph©n bæ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (tr−êng hîp l·i tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) khi hoµn thµnh ®Çu t− ®Ó ph©n bæ dÇn vµo doanh thu tµi chÝnh; - Sè ph©n bæ chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña tµi s¶n ®−a ®i gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña bªn gãp vèn liªn doanh. - Sè ph©n bæ kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp theo cam kÕt víi gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay (l·i tr¶ chËm) vµo chi phÝ tµi chÝnh; - KÕt chuyÓn chªnh lÖch gi¸ b¸n lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i lµ thuª tµi chÝnh ghi gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh; - KÕt chuyÓn chªnh lÖch gi¸ b¸n lín h¬n gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i lµ thuª ho¹t ®éng ghi gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh; - KÕt chuyÓn sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸ ®−a ®i gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña bªn gãp vèn liªn doanh ®−îc ghi t¨ng thu nhËp kh¸c khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b¸n sè vËt t−, hµng ho¸ nµy cho bªn thø ba. - Nép vµo Quü Hç trî s¾p xÕp doanh nghiÖp sè tiÒn thu håi nî ph¶i thu ®· thu ®−îc vµ tiÒn thu vÒ nh−îng b¸n, thanh lý tµi s¶n ®−îc lo¹i trõ kh«ng tÝnh vµo gi¸ trÞ doanh nghiÖp khi cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp Nhµ n−íc; 294
- 295. - KÕt chuyÓnchi phÝ cæ phÇn ho¸ trõ (-) vµo sè tiÒn Nhµ n−íc thu ®−îc tõ cæ phÇn ho¸ c«ng ty Nhµ n−íc; - C¸c kho¶n ®· tr¶ vµ ®· nép kh¸c. Bªn Cã: - Gi¸ trÞ tµi s¶n thõa chê xö lý (Ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n); - Gi¸ trÞ tµi s¶n thõa ph¶i tr¶ cho c¸ nh©n, tËp thÓ (Trong vµ ngoµi ®¬n vÞ) theo quyÕt ®Þnh ghi trong biªn b¶n xö lý do x¸c ®Þnh ngay ®−îc nguyªn nh©n; - TrÝch b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ vµ kinh phÝ c«ng ®oµn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh; - TrÝch b¶o hiÓm y tÕ, b¶o hiÓm x· héi khÊu trõ vµo l−¬ng cña c«ng nh©n viªn; - C¸c kho¶n thanh to¸n víi c«ng nh©n viªn vÒ tiÒn nhµ, ®iÖn, n−íc ë tËp thÓ; - Kinh phÝ c«ng ®oµn v−ît chi ®−îc cÊp bï; - Sè BHXH ®· chi tr¶ c«ng nh©n viªn khi ®−îc c¬ quan BHXH thanh to¸n; - Doanh thu ch−a thùc hiÖn ph¸t sinh trong kú; - KÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (tr−êng hîp l·i tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) khi hoµn thµnh ®Çu t− ®Ó ph©n bæ dÇn vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh; - Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp theo cam kÕt víi gi¸ b¸n tr¶ ngay; - Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n cao h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i cña giao dÞch b¸n vµ thuª l¹i TSC§ lµ thuª tµi chÝnh; - Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n cao h¬n gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i cña giao dÞch b¸n vµ thuª l¹i TSC§ lµ thuª ho¹t ®éng; - Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña tµi s¶n ®· ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ ®−a ®i gãp vèn vµo c¬ së liªn doanh ®ång kiÓm so¸t t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña bªn gãp vèn liªn doanh; - Sè tiÒn ph¶i tr¶ vÒ toµn bé sè tiÒn thu håi nî ph¶i thu vµ tiÒn thu vÒ nh−îng b¸n, thanh lý tµi s¶n ®−îc lo¹i trõ kh«ng tÝnh vµo gi¸ trÞ doanh nghiÖp khi x¸c ®Þnh gi¸ ®Ó cæ phÇn ho¸ doanh nghiÖp; - C«ng ty cæ phÇn ph¶n ¸nh sè tiÒn ph¶i tr¶ vÒ tæng sè tiÒn thu ®−îc vÒ tiÒn thu hé nî ph¶i thu vµ tiÒn thu tõ nh−îng b¸n tµi s¶n gi÷ hé Nhµ n−íc (§−îc lo¹i trõ kh«ng tÝnh vµo gi¸ trÞ doanh nghiÖp); - Ph¶n ¸nh tæng sè tiÒn thu tõ b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc; - C¸c kho¶n ph¶i tr¶ kh¸c. Sè d− bªn Cã: - Sè tiÒn cßn ph¶i tr¶, cßn ph¶i nép; 295
- 296. - B¶o hiÓmx· héi, b¶o hiÓm y tÕ vµ kinh phÝ c«ng ®oµn ®· trÝch ch−a nép cho c¬ quan qu¶n lý hoÆc kinh phÝ c«ng ®oµn ®−îc ®Ó l¹i cho ®¬n vÞ ch−a chi hÕt; - Gi¸ trÞ tµi s¶n ph¸t hiÖn thõa cßn chê gi¶i quyÕt; - Doanh thu ch−a thùc hiÖn ë thêi ®iÓm cuèi kú kÕ to¸n; - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (l·i tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) khi hoµn thµnh ®Çu t− ch−a xö lý t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh; - Sè chªnh lÖch gi¸ b¸n cao h¬n gi¸ trÞ hîp lý hoÆc gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i ch−a kÕt chuyÓn; - Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña tµi s¶n ®−a ®i gãp vèn vµo c¬ së liªn doanh ®ång kiÓm so¸t ch−a kÕt chuyÓn; - Ph¶n ¸nh sè tiÒn cßn ph¶i tr¶ vÒ sè tiÒn thu hé c¸c kho¶n nî ph¶i thu vµ sè tiÒn thu tõ nh−îng b¸n tµi s¶n gi÷ hé ®−îc lo¹i trõ kh«ng tÝnh vµo gi¸ trÞ doanh nghiÖp ®Õn cuèi kú kÕ to¸n; - Ph¶n ¸nh sè tiÒn c«ng ty cæ phÇn cßn ph¶i tr¶ vÒ tiÒn thu hé c¸c kho¶n nî ph¶i thu vµ tiÒn thu tõ nh−îng b¸n tµi s¶n gi÷ hé Nhµ n−íc ®Õn cuèi kú kÕ to¸n; - Ph¶n ¸nh sè tiÒn thu vÒ b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc cßn ph¶i tr¶ ®Õn cuèi kú kÕ to¸n. - Tµi kho¶n nµy cã thÓ cã sè d− bªn Nî. Sè d− bªn Nî ph¶n ¸nh sè ®· tr¶, ®· nép nhiÒu h¬n sè ph¶i tr¶, ph¶i nép hoÆc sè b¶o hiÓm x· héi ®· chi tr¶ c«ng nh©n viªn ch−a ®−îc thanh to¸n vµ kinh phÝ c«ng ®oµn v−ît chi ch−a ®−îc cÊp bï. Tµi kho¶n 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c, cã 8 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 3381 - Tµi s¶n thõa chê gi¶i quyÕt: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ tµi s¶n thõa ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n, cßn chê quyÕt ®Þnh xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn. Tr−êng hîp gi¸ trÞ tµi s¶n thõa ®· x¸c ®Þnh ®−îc nguyªn nh©n vµ cã biªn b¶n xö lý th× ®−îc ghi ngay vµo c¸c tµi kho¶n liªn quan, kh«ng h¹ch to¸n qua Tµi kho¶n 338 (3381). - Tµi kho¶n 3382 - Kinh phÝ c«ng ®oµn: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh trÝch vµ thanh to¸n kinh phÝ c«ng ®oµn ë ®¬n vÞ. - Tµi kho¶n 3383 - B¶o hiÓm x· héi: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh trÝch vµ thanh to¸n b¶o hiÓm x· héi cña ®¬n vÞ. - Tµi kho¶n 3384 - B¶o hiÓm y tÕ: Ph¶n ¸nh t×nh h×nh trÝch vµ thanh to¸n b¶o hiÓm y tÕ theo quy ®Þnh. - Tµi kho¶n 3385 - Ph¶i tr¶ vÒ cæ phÇn ho¸: Ph¶n ¸nh sè ph¶i tr¶ vÒ tiÒn thu b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc, tiÒn thu hé c¸c kho¶n ph¶i thu vµ tiÒn thu vÒ nh−îng b¸n tµi s¶n ®−îc lo¹i trõ kh«ng tÝnh vµo gi¸ trÞ doanh nghiÖp vµ c¸c kho¶n ph¶i tr¶ kh¸c theo qui ®Þnh. 296
- 297. Tµi kho¶n 3386- NhËn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n: Ph¶n ¸nh sè tiÒn mµ ®¬n vÞ nhËn ký quü, ký c−îc cña c¸c ®¬n vÞ, c¸ nh©n bªn ngoµi ®¬n vÞ víi thêi gian d−íi 1 n¨m, ®Ó ®¶m b¶o cho c¸c dÞch vô liªn quan ®Õn ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh ®−îc thùc hiÖn ®óng hîp ®ång kinh tÕ ®· ký kÕt. - Tµi kho¶n 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn: Ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh t¨ng, gi¶m doanh thu ch−a thùc hiÖn cña doanh nghiÖp trong kú kÕ to¸n. H¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy sè tiÒn cña kh¸ch hµng ®· tr¶ tr−íc cho mét hoÆc nhiÒu kú kÕ to¸n vÒ cho thuª tµi s¶n; Kho¶n l·i nhËn tr−íc khi cho vay vèn hoÆc mua c¸c c«ng cô nî; Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp theo cam kÕt víi gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay; L·i tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cña ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) khi hoµn thµnh ®Çu t− ®Ó ph©n bæ dÇn; Kho¶n chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña tµi s¶n ®−a ®i gãp vèn liªn doanh t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña bªn gãp vèn liªn doanh; Kh«ng h¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy sè tiÒn nhËn tr−íc cña ng−êi mua mµ doanh nghiÖp ch−a cung cÊp s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô. - Tµi kho¶n 3388 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ph¶i tr¶ kh¸c cña ®¬n vÞ ngoµi néi dung c¸c kho¶n ph¶i tr¶ ®· ph¶n ¸nh trªn c¸c Tµi kho¶n tõ TK 3381 ®Õn TK 3387. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖp Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Tr−êng hîp TSC§ ph¸t hiÖn thõa ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n ph¶i chê gi¶i quyÕt, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn). Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381) (Gi¸ trÞ cßn l¹i). §ång thêi, c¨n cø hå s¬ TSC§ ®Ó ghi t¨ng TSC§ trªn sæ TSC§. 2. Tr−êng hîp vËt t−, hµng hãa, tiÒn mÆt t¹i quü ph¸t hiÖn thõa qua kiÓm kª ch−a x¸c ®Þnh râ nguyªn nh©n ph¶i chê gi¶i quyÕt, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Nî TK 155 - Thµnh phÈm Nî TK 156 - Hµng hãa Nî TK 158 - Hµng ho¸ kho b¶o thuÕ Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381). 297
- 298. 3. Khi cãbiªn b¶n xö lý cña cÊp cã thÈm quyÒn vÒ sè tµi s¶n thõa, kÕ to¸n c¨n cø vµo quyÕt ®Þnh xö lý ghi vµo c¸c tµi kho¶n liªn quan, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3381) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh; hoÆc Cã TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB; Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388); Cã TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp 4. Hµng th¸ng trÝch b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ vµ kinh phÝ c«ng ®oµn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng Nî TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp ... Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3382, 3383, 3384). 5. TÝnh sè tiÒn b¶o hiÓm y tÕ, b¶o hiÓm x· héi trõ vµo l−¬ng cña c«ng nh©n viªn, ghi: Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3384). 6. Nép b¶o hiÓm x· héi, kinh phÝ c«ng ®oµn cho c¬ quan qu¶n lý quü vµ khi mua thÎ b¶o hiÓm y tÕ cho c«ng nh©n viªn, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c Cã c¸c TK 111, 112,... 7. TÝnh b¶o hiÓm x· héi ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn khi nghØ èm ®au, thai s¶n,..., ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3383) Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng 8. Chi tiªu kinh phÝ c«ng ®oµn t¹i ®¬n vÞ, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3382, 3383). Cã c¸c TK 111, 112,... 9. Kinh phÝ c«ng ®oµn chi v−ît ®−îc cÊp bï, khi nhËn ®−îc tiÒn, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng 298
- 299. Cã TK 338- Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c. 10. H¹ch to¸n nhËn ký quü, ký c−îc: - Khi nhËn ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n cña c¸c ®¬n vÞ kh¸c b»ng tiÒn, ghi: Nî c¸c TK 111 (1111, 1113), 112,... Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3386). - Tr−êng hîp ®¬n vÞ ký quü, ký c−îc vi ph¹m hîp ®ång kinh tÕ ®· ký kÕt víi doanh nghiÖp bÞ ph¹t theo tho¶ thuËn trong hîp ®ång kinh tÕ: + §èi víi kho¶n tiÒn ph¹t khÊu trõ vµo tiÒn ký quü, ký c−îc cña ng−êi ký quü, ký c−îc, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3386) (§èi víi kho¶n ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. + Khi thùc tr¶ kho¶n ký quü, ký c−îc cho ng−êi ký quü, ký c−îc, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3386) (§· trõ kho¶n tiÒn ph¹t) (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112,... 11. X¸c ®Þnh sè l·i ph¶i tr¶ cho c¸c bªn tham gia liªn doanh, cæ tøc ph¶i tr¶ cho c¸c cæ ®«ng theo quyÕt ®Þnh cña ®¹i héi cæ ®«ng, ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388). 12. H¹ch to¸n doanh thu ch−a thùc hiÖn vÒ cho thuª TSC§, B§S ®Çu t− theo ph−¬ng thøc cho thuª ho¹t ®éng, doanh thu cña kú kÕ to¸n ®−îc x¸c ®Þnh b»ng tæng sè tiÒn cho thuª ho¹t ®éng TSC§, B§S ®Çu t− ®· thu chia cho sè kú thu tiÒn tr−íc cho thuª ho¹t ®éng TSC§, B§S ®Çu t−: a) §èi víi ®¬n vÞ tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ: - Khi nhËn tiÒn cña kh¸ch hµng tr¶ tr−íc vÒ cho thuª TSC§, B§S ®Çu t− trong nhiÒu n¨m, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu ch−a thùc hiÖn theo gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng sè tiÒn nhËn tr−íc) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Gi¸ cho thuª ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). - Khi tÝnh vµ ghi nhËn doanh thu cña tõng kú kÕ to¸n, ghi : Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113, 5117). - Tr−êng hîp hîp ®ång cho thuª tµi s¶n kh«ng ®−îc thùc hiÖn ph¶i tr¶ l¹i tiÒn cho 299
- 300. kh¸ch hµng, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Gi¸ cho thuª ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (Sè tiÒn tr¶ l¹i cho ng−êi ®i thuª vÒ thuÕ GTGT cña ho¹t ®éng cho thuª TSC§ kh«ng thùc hiÖn ®−îc) Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn tr¶ l¹i). b) §èi víi ®¬n vÞ tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp: - Khi nhËn tiÒn cña kh¸ch hµng tr¶ tr−íc vÒ cho thuª tµi s¶n trong nhiÒu n¨m, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu nhËn tr−íc theo tæng sè tiÒn ®· nhËn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Tæng sè tiÒn nhËn tr−íc). - Khi tÝnh vµ ghi nhËn doanh thu cña tõng kú kÕ to¸n, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113, 5117) - KÕ to¸n ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113, 5117) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). - Tr−êng hîp hîp ®ång thuª tµi s¶n kh«ng ®−îc thùc hiÖn, ph¶i tr¶ l¹i tiÒn cho kh¸ch hµng, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn tr¶ l¹i). 13. H¹ch to¸n tr−êng hîp b¸n hµng theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp: a) §èi víi hµng b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ: - Khi b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp th× ghi nhËn doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô cña kú kÕ to¸n theo gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay, phÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp víi gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay ghi vµo Tµi kho¶n "Doanh thu ch−a thùc hiÖn", ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Theo gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (PhÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp vµ gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3331). - Hµng kú, tÝnh, x¸c ®Þnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu tiÒn l·i b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶ 300
- 301. gãp trong kú,ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. - Khi thùc thu tiÒn b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp trong ®ã gåm c¶ phÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp vµ gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. b) §èi víi hµng b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp: - Khi b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp th× ghi nhËn doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô cña kú kÕ to¸n theo gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay, phÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp vµ gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay ghi nhËn lµ doanh thu ch−a thùc hiÖn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay cã thuÕ GTGT) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (PhÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp vµ gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay cã thuÕ GTGT). §ång thêi ghi nhËn gi¸ vèn hµng b¸n: + NÕu b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã c¸c TK 154 (631), 155, 156, 157,... + NÕu thanh lý, b¸n B§S ®Çu t−, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t−) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2147) (Sè hao mßn luü kÕ) Cã TK 217- B§S ®Çu t−. Cuèi kú, x¸c ®Þnh sè thuÕ GTGT ph¶i nép tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3331). - Hµng kú tÝnh, x¸c ®Þnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu tiÒn l·i b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. - Khi thùc thu tiÒn b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp trong ®ã gåm c¶ phÇn l·i b¸n hµng 301
- 302. tr¶ chËm, tr¶gãp, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 14. Tr−êng hîp b¸n vµ thuª l¹i TSC§ lµ thuª tµi chÝnh cã gi¸ b¸n lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i: - Khi hoµn tÊt thñ tôc b¸n tµi s¶n, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n vµ c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Theo gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép. §ång thêi ghi gi¶m TSC§: Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÝ cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) (NÕu cã) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ TSC§). - §Þnh kú, kÕt chuyÓn chªnh lÖch lín h¬n (l·i) gi÷a gi¸ b¸n vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña tµi s¶n cè ®Þnh b¸n vµ thuª l¹i ghi gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú phï hîp víi thêi gian thuª tµi s¶n, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã c¸c TK 623, 627, 641, 642,... 15. KÕ to¸n kÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) cña ho¹t ®éng ®Çu t−, nÕu TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i" cã sè d− bªn Cã ®−îc tÝnh ngay vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, hoÆc kÕt chuyÓn sang TK 3387 "Doanh thu ch−a thùc hiÖn" ®Ó ph©n bæ trong thêi gian tèi ®a lµ 5 n¨m, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i) (NÕu ph¶i ph©n bæ dÇn). - Ph©n bæ l·i tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t− XDCB vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh cña n¨m tµi chÝnh khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t− ®−a TSC§ vµo sö dông, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn 302
- 303. Cã TK 515- Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i). 16. Khi gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng TSC§ cã gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cao h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ ®em ®i gãp vèn, doanh nghiÖp ghi nhËn sè thu nhËp vµo TK 711 “Thu nhËp kh¸c” phÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh vµ ghi nhËn vµo TK 3387 "Doanh thu ch−a thùc hiÖn" phÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2147) (Sè khÊu hao ®· trÝch) Cã c¸c TK 211, 213 (Nguyªn gi¸) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (PhÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ vµ gi¸ trÞ cßn l¹i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (PhÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ vµ gi¸ trÞ cßn l¹i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh). - §Þnh kú, c¨n cø vµo thêi gian sö dông h÷u Ých cña TSC§ mµ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t sö dông, ph©n bæ sè doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thu nhËp kh¸c trong kú, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 17. KÕ to¸n nghiÖp vô giao dÞch gi÷a bªn gãp vèn liªn doanh vµ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t: 17.1. Tr−êng hîp bªn gãp vèn liªn doanh b¸n tµi s¶n cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t: - Tr−êng hîp b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸ cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, khi xuÊt kho thµnh phÈm, hµng ho¸ ®Ó b¸n, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm; hoÆc Cã TK 156 - Hµng ho¸. §ång thêi c¨n cø vµo gi¸ thùc tÕ b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸ ®Ò ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n cña thµnh phÈm, hµng ho¸ b¸n cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 303
- 304. - Tr−êng hîpb¸n TSC§ cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, kÕ to¸n ghi gi¶m TSC§ khi nh−îng b¸n: Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh (Gi¸ trÞ hao mßn TSC§) Cã c¸c TK 211, 213 (Nguyªn gi¸). §ång thêi ghi nhËn thu nhËp kh¸c do b¸n TSC§ theo gi¸ b¸n thùc tÕ cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c Cã TK 333- ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33311). - Cuèi kú, bªn gãp vèn liªn doanh c¨n cø vµo c¸c tµi s¶n cè ®Þnh, thµnh phÈm, hµng ho¸ ®· b¸n cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t cã l·i nh−ng trong kú c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ch−a b¸n tµi s¶n cho bªn thø 3 ®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh ph¶i ph¶n ¸nh ho·n l¹i vµ ghi nhËn lµ doanh thu ch−a thùc hiÖn phÇn l·i do b¸n TSC§, thµnh phÈm, hµng ho¸ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh: + Tr−êng hîp b¸n thµnh phÈm, hµng ho¸, ghi: Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (PhÇn l·i ho·n l¹i do b¸n thµnh phÈm, hµng ho¸ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn + Tr−êng hîp b¸n TSC§, ghi: Nî TK 711 - Thu nhËp kh¸c (PhÇn l·i ho·n l¹i do b¸n TSC§ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn. - Trong kú kÕ to¸n sau, khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b¸n thµnh phÈm, hµng ho¸ cho bªn thø ba ®éc lËp, bªn tham gia gãp vèn liªn doanh, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (PhÇn l·i ho·n l¹i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô. - §èi víi TSC§, ®Þnh kú bªn tham gia gãp vèn liªn doanh ph©n bæ dÇn phÇn l·i ho·n l¹i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh vµo thu nhËp kh¸c (c¨n cø vµo thêi gian sö dông h÷u Ých cña TSC§ mµ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t sö dông, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b¸n tµi s¶n mua tõ bªn gãp vèn cho bªn thø 304
- 305. ba ®éc lËp,bªn gãp vèn liªn doanh ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (PhÇn l·i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh cßn l¹i ch−a ph©n bæ vµo thu nhËp kh¸c) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 17.2. Tr−êng hîp bªn gãp vèn liªn doanh mua tµi s¶n cña c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t: Khi mua tµi s¶n tõ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, c¨n cø ho¸ ®¬n chøng tõ liªn quan kÕ to¸n ghi nhËn tµi s¶n, hµng ho¸ mua vÒ nh− mua cña c¸c nhµ cung cÊp kh¸c. 18. KÕ to¸n kho¶n ph¶i tr¶ vÒ thu b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc: - Tõ thêi ®iÓm x¸c ®Þnh gi¸ trÞ doanh nghiÖp ®Õn thêi ®iÓm DNNN chÝnh thøc chuyÓn sang c«ng ty cæ phÇn, nÕu thu ®−îc c¸c kho¶n nî ph¶i thu vµ tiÒn thu vÒ nh−îng b¸n tµi s¶n ®−îc lo¹i trõ kh«ng tÝnh vµo gi¸ trÞ doanh nghiÖp, kÕ to¸n ph¶n ¸nh toµn bé sè tiÒn thu ®−îc ph¶i nép hé vµo Quü Hç trî s¾p xÕp doanh nghiÖp, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 3385 - Ph¶i tr¶ vÒ cæ phÇn hãa. §ång thêi h¹ch to¸n vµo bªn Cã TK 002 "VËt t−, hµng ho¸ nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n) gi¸ trÞ vÒ vËt t−, hµng hãa, tµi s¶n gi÷ hé Nhµ n−íc ®−îc lo¹i trõ kh«ng tÝnh vµo gi¸ trÞ doanh nghiÖp ®· b¸n ®−îc. - Khi nép tiÒn thu håi c¸c kho¶n nî ph¶i thu vµ tiÒn thu vÒ nh−îng b¸n tµi s¶n kh«ng tÝnh vµo gi¸ trÞ doanh nghiÖp vµo Quü Hç trî s¾p xÕp doanh nghiÖp. Nî TK 3385 - Ph¶i tr¶ vÒ cæ phÇn hãa Cã c¸c TK 111, 112,... - Khi b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc cho c¸c cæ ®«ng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 3385 - Ph¶i tr¶ vÒ cæ phÇn hãa. - Khi kÕt thóc qu¸ tr×nh cæ phÇn ho¸, doanh nghiÖp ph¶i b¸o c¸o vµ thùc hiÖn quyÕt to¸n chi phÝ cæ phÇn ho¸ víi c¬ quan quyÕt ®Þnh cæ phÇn ho¸. Tæng chi phÝ ®−îc trõ (-) vµo tiÒn thu tõ b¸n cæ phÇn thuéc phÇn vèn Nhµ n−íc t¹i doanh nghiÖp, kÕ to¸n kÕt chuyÓn chi phÝ cæ phÇn ho¸ ®· ®−îc duyÖt, ghi: Nî TK 3385 - Ph¶i tr¶ vÒ cæ phÇn hãa (Chi tiÕt tiÒn thu b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc) Cã TK 1385 - Ph¶i thu vÒ cæ phÇn ho¸ (Chi tiÕt chi phÝ cæ phÇn ho¸). - Khi nép tiÒn chªnh lÖch gi÷a tång sè thu vÒ b¸n cæ phÇn thuéc vèn Nhµ n−íc lín h¬n so víi chi phÝ cæ phÇn hãa vµo Quü Hç trî s¾p xÕp doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 3385 - Ph¶i tr¶ vÒ cæ phÇn hãa Cã c¸c TK 111, 112,... 305
- 306. TµI KHO¶N 341 VAY DµI H¹N Tµi kho¶n nµy dïng ®Ò ph¶n ¸nh c¸c kho¶n tiÒn vay dµi h¹n vµ t×nh h×nh thanh to¸n c¸c kho¶n tiÒn vay dµi h¹n cña doanh nghiÖp. Vay dµi h¹n lµ kho¶n vay cã thêi h¹n tr¶ trªn mét n¨m. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè Quy §ÞNH SAU 1. Cuèi mçi niªn ®é kÕ to¸n, doanh nghiÖp ph¶i tÝnh to¸n vµ lËp kÕ ho¹ch vay dµi h¹n, ®ång thêi x¸c ®Þnh c¸c kho¶n vay dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ trong niªn ®é kÕ to¸n tiÕp theo ®Ó theo dâi vµ cã kÕ ho¹ch chi tr¶. Ph¶i tæ chøc h¹ch to¸n chi tiÕt theo dâi tõng ®èi t−îng vay vµ tõng khÕ −íc vay nî. 2. Tr−êng hîp vay b»ng ngo¹i tÖ, kÕ to¸n ph¶i theo dâi chi tiÕt nguyªn tÖ. C¸c kho¶n vay b»ng ngo¹i tÖ hoÆc tr¶ nî b»ng ngo¹i tÖ ph¶i quy ®æi ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm vay, bªn Nî Tµi kho¶n 341 ®−îc quy ®æi theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n. C¸c kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ (nÕu cã) ph¸t sinh cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh (kÓ c¶ tr−êng hîp doanh nghiÖp SXKD võa cã ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB) liªn quan ®Õn tr¶ nî vay dµi h¹n b»ng ngo¹i tÖ ®−îc h¹ch to¸n vµo doanh thu hoÆc chi phÝ ho¹t ®éng tµi chÝnh. C¸c kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ ph¸t sinh cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) ®−îc h¹ch to¸n vµo TK 413 - "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i" vµ ®−îc xö lý theo quy ®Þnh (xem gi¶i thÝch TK 413). 3. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, sè d− c¸c kho¶n vay dµi h¹n b»ng ngo¹i tÖ ph¶i ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh. Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− c¸c kho¶n vay dµi h¹n b»ng ngo¹i tÖ ®−îc ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 413 - "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i" vµ ®−îc xö lý theo quy ®Þnh (xem gi¶i thÝch TK 413). KÕt cÊu Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 341 - VAY Dµi H¹N Bªn Nî: - Sè tiÒn ®· tr¶ nî cña c¸c kho¶n vay dµi h¹n; - Chªnh lÖch tû gi¸ gi¶m do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− nî vay dµi h¹n b»ng ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh. Bªn Cã: - Sè tiÒn vay dµi h¹n ph¸t sinh trong kú; - Sè chªnh lÖch tû gi¸ t¨ng do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− nî vay dµi h¹n b»ng ngo¹i tÖ cuèi 306
- 307. n¨m tµi chÝnh. Sè d− bªn Cã: Sè d− vay dµi h¹n cßn nî ch−a ®Õn h¹n tr¶. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè HO¹T §éNG KINH TÕ CHñ YÕU 1. Vay dµi h¹n ®Ó mua s¾m TSC§ dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 341 - Vay dµi h¹n. 2. Vay dµi h¹n ®Ó thanh to¸n vÒ ®Çu t− XDCB: - Tr−êng hîp TSC§ mua s¾m, x©y dùng dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, ghi: Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (Gi¸ mua s¾m, x©y dùng ch−a cã thuÕ GTGT). Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) Cã TK 341 - Vay dµi h¹n. - Tr−êng hîp TSC§ mua s¾m, x©y dùng dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (Tæng gi¸ thanh to¸n). Cã TK 341 - Vay dµi h¹n. 3. Vay dµi h¹n ®Ó thanh to¸n tiÒn mua nguyªn liÖu, vËt liÖu, thiÕt bÞ, c«ng cô, dông cô: - Tr−êng hîp mua nguyªn liÖu, vËt liÖu, thiÕt bÞ, c«ng cô, dông cô sö dông vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã TK 341 - Vay dµi h¹n. - Tr−êng hîp vay dµi h¹n mua nguyªn liÖu, vËt liÖu, thiÕt bÞ, c«ng cô, dông cô sö dông vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh hµng hãa, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu (Tæng gi¸ thanh to¸n) 307
- 308. Nî TK 153- C«ng cô, dông cô (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 341 - Vay dµi h¹n. 4. Vay dµi h¹n thanh to¸n cho ng−êi b¸n, ng−êi nhËn thÇu vÒ XDCB, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 341 - Vay dµi h¹n. 5. Vay dµi h¹n ®Ó øng vèn cho ng−êi nhËn thÇu XDCB, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (X¸c ®Þnh nh− kho¶n tr¶ tr−íc cho ng−êi nhËn thÇu) Cã TK 341 - Vay dµi h¹n. 6. Vay dµi h¹n ®Ó ®Çu t− vµo c«ng ty con, c«ng ty liªn kÕt, gãp vèn liªn doanh, ®Çu t− cæ phiÕu, tr¸i phiÕu dµi h¹n, ghi: Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c Cã TK 341 - Vay dµi h¹n. 7. Vay dµi h¹n b»ng §ång ViÖt Nam (NhËp vÒ quü hoÆc göi vµo Ng©n hµng), ghi: Nî TK 111 – TiÒn mÆt (1111) Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng (1121) Cã TK 341 - Vay dµi h¹n. 8. Tr−êng hîp vay dµi h¹n b»ng ngo¹i tÖ ph¶i quy ®æi ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ thùc tÕ giao dÞch hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt (112) (Vay nhËp quü) Nî TK 112 - TiÒn göi Ng©n hµng (1122) (Vay göi vµo ng©n hµng) Nî c¸c TK 221, 222, 223 (Vay ®Çu t− vµo c«ng ty con, c«ng ty liªn kÕt, gãp vèn liªn doanh) Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Vay thanh to¸n th¼ng cho ng−êi b¸n) Nî TK 211 - Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh (Vay mua TSC§) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã TK 341 - Vay dµi h¹n. 9. Khi tr¶ nî vay dµi h¹n b»ng tiÒn mÆt, tiÒn göi, hoÆc b»ng tiÒn thu nî cña kh¸ch hµng (b»ng §ång ViÖt Nam), ghi: Nî TK 341 - Vay dµi h¹n 308
- 309. Cã TK 111- TiÒn mÆt Cã TK 112 - TiÒn göi ng©n hµng Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 10. Khi tr¶ nî vay dµi h¹n b»ng tiÒn mÆt, tiÒn göi Ng©n hµng (b»ng ngo¹i tÖ): - Tr−êng hîp tr¶ nî vay dµi h¹n trong giai ®o¹n s¶n xuÊt, kinh doanh b»ng ngo¹i tÖ (KÓ c¶ cña doanh nghiÖp SXKD cã ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB), ghi: Nî TK 341 - Vay dµi h¹n (Theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n cña TK 341) Cã c¸c TK 111, 112 (Theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n cña TK 111, 112) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (l·i tû gi¸) (Tr−êng hîp ph¸t sinh lç tû gi¸ th× ®−îc ghi vµo bªn Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh). Tr−êng hîp tr¶ nî vay dµi h¹n cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng), ghi; Nî TK 341 - Vay dµi h¹n (Theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n cña TK 341) Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (Lç tû gi¸) Cã c¸c TK 111, 112,... (Theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n cña TK 111, 112) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (L·i tû gi¸) (Tr−êng hîp ph¸t sinh lç tû gi¸ th× ®−îc ghi vµo bªn Nî TK 413). 11. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh, sè d− nî vay dµi h¹n (D− Cã Tµi kho¶n 341) b»ng ngo¹i tÖ ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè (NÕu tû gi¸ ngo¹i tÖ cã biÕn ®éng). - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132) Cã TK 341 - Vay dµi h¹n. - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 341 - Vay dµi h¹n Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132). 309
- 310. TµI KHO¶N 342 Nî DµI H¹N Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n nî dµi h¹n nh− nî thuª tµi chÝnh hoÆc c¸c kho¶n nî dµi h¹n kh¸c (Thêi h¹n tr¶ nî trªn 01 n¨m). Trong tr−êng hîp nî thuª tµi chÝnh, tæng sè nî thuª ph¶n ¸nh vµo bªn Cã cña Tµi kho¶n 342 "Nî dµi h¹n" lµ tæng sè tiÒn ph¶i tr¶ ®−îc tÝnh b»ng gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª tèi thiÓu hoÆc gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n thuª, trõ (-) sè nî ph¶i tr¶ kú nµy, céng (+) sè thuÕ GTGT bªn thuª cßn ph¶i tr¶ dÇn trong suèt thêi h¹n thuª. Tr−êng hîp sè tiÒn thuª tµi chÝnh ®−îc tÝnh b»ng ngo¹i tÖ th× ®¬n vÞ ®i thuª ph¶i tÝnh to¸n, quy ®æi ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè ë thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp vô kinh tÕ ®Ó ghi vµo tµi kho¶n nµy. Khi tr¶ nî b»ng ngo¹i tÖ th× bªn Nî Tµi kho¶n 342 ®−îc quy ®æi ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ ®ang ph¶n ¸nh trªn sæ kÕ to¸n cña tµi kho¶n nµy. KÕt cÊu Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 342 - Nî dµI H¹N Bªn Nî: - Tr¶ nî dµi h¹n do thanh to¸n tr−íc h¹n; - KÕt chuyÓn c¸c kho¶n nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ sang Tµi kho¶n 315; - Sè gi¶m nî do ®−îc bªn chñ nî chÊp thuËn; - Chªnh lÖch gi¶m tû gi¸ do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh c¸c kho¶n nî dµi h¹n cã gèc ngo¹i tÖ. Bªn Cã: - C¸c kho¶n nî dµi h¹n ph¸t sinh trong kú; - Chªnh lÖch t¨ng tû gi¸ do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh c¸c kho¶n nî dµi h¹n cã gèc ngo¹i tÖ. Sè d− bªn Cã: C¸c kho¶n nî dµi h¹n cßn ch−a tr¶. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU I. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô liªn quan ®Õn ho¹t ®éng thuª tµi chÝnh 1. Tr−êng hîp nî gèc ph¶i tr¶ vÒ thuª tµi chÝnh x¸c ®Þnh theo gi¸ mua ch−a cã thuÕ 310
- 311. GTGT mµ bªncho thuª ®· tr¶ khi mua TSC§ ®Ó cho thuª: - Khi nhËn TSC§ thuª tµi chÝnh, c¨n cø vµo ho¹t ®éng thuª tµi s¶n vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan ph¶n ¸nh gi¸ trÞ TSC§ thuª tµi chÝnh theo gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT ®Çu vµo, ghi: Nî TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 342 - Nî dµi h¹n (Gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª tèi thiÓu hoÆc gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n thuª trõ (-) sè nî gèc ph¶i tr¶ kú nµy) Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Sè nî gèc ph¶i tr¶ kú nµy). - Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, c¨n cø vµo hîp ®ång thuª tµi s¶n x¸c ®Þnh sè nî gèc thuª tµi chÝnh ®Õn h¹n tr¶ trong niªn ®é kÕ to¸n tiÕp theo, ghi: Nî TK 342 - Nî dµi h¹n Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶. 2. Tr−êng hîp nî gèc ph¶i tr¶ vÒ thuª tµi chÝnh x¸c ®Þnh theo gi¸ mua cã thuÕ GTGT mµ bªn cho thuª ®· tr¶ khi mua TSC§ ®Ó cho thuª: - Khi nhËn TSC§ thuª tµi chÝnh, bªn ®i thuª nhËn nî c¶ sè thuÕ GTGT do bªn cho thuª ®· tr¶ khi mua TSC§ ®Ó cho thuª mµ bªn thuª ph¶i hoµn l¹i cho bªn cho thuª, c¨n cø vµo hîp ®ång thuª tµi chÝnh theo gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT ph¶i hoµn l¹i cho bªn cho thuª, ghi: Nî TK 212 - TSC§ thuª tµi chÝnh (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (Sè thuÕ GTGT ®Çu vµo cña TSC§ thuª tµi chÝnh) Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (Sè nî ph¶i tr¶ kú nµy cã c¶ thuÕ GTGT) Cã TK 342 - Nî dµi h¹n (Gi¸ trÞ hiÖn t¹i cña kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª tèi thiÓu hoÆc gi¸ trÞ hîp lý cña tµi s¶n thuª trõ (-) sè nî ph¶i tr¶ kú nµy céng (+) sè thuÕ GTGT bªn thuª cßn ph¶i tr¶ dÇn trong suèt thêi h¹n thuª). - Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, c¨n cø vµo hîp ®ång thuª tµi chÝnh x¸c ®Þnh sè nî gèc thuª tµi chÝnh ®Õn h¹n tr¶ trong niªn ®é kÕ to¸n tiÕp theo, ghi: Nî TK 342 - Nî dµi h¹n Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶. II. KÕ to¸n c¸c nghiÖp vô cã liªn quan ®Õn c¸c kho¶n nî dµi h¹n kh¸c 1. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n nî dµi h¹n kh¸c dïng vµo ®Çu t− XDCB, ghi: Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang Cã TK 342 - Nî dµi h¹n. 2. §èi víi c¸c kho¶n nî kh«ng x¸c ®Þnh ®−îc chñ nî, khi cã quyÕt ®Þnh xãa hoÆc 311
- 312. kh«ng ph¶i tr¶khi cæ phÇn hãa doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 342 - Nî dµi h¹n Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 3. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n c¨n cø sè d− nî dµi h¹n, x¸c ®Þnh sè nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ trong niªn ®é kÕ to¸n tiÕp theo, ghi: Nî TK 342 - Nî dµi h¹n Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶. III. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh: Sè d− nî dµi h¹n cã gèc ngo¹i tÖ ph¶i ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè: 1. NÕu tû gi¸ t¨ng, ph¸t sinh kho¶n lç tû gi¸, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i Cã TK 342 - Nî dµi h¹n. 2. NÕu tû gi¸ gi¶m, ph¸t sinh kho¶n l·i tû gi¸, ghi: Nî TK 342 - Nî dµi h¹n Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i. 312
- 313. TµI KHO¶N 343 TR¸I PHIÕU PH¸T HµNH Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh ph¸t hµnh tr¸i phiÕu vµ thanh to¸n tr¸i phiÕu cña doanh nghiÖp. Tµi kho¶n nµy còng dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chiÕt khÊu, phô tréi tr¸i phiÕu ph¸t sinh khi ph¸t hµnh tr¸i phiÕu vµ t×nh h×nh ph©n bæ c¸c kho¶n chiÕt khÊu, phô tréi khi x¸c ®Þnh chi phÝ ®i vay tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc vèn hãa theo tõng kú. Khi doanh nghiÖp vay vèn b»ng ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã thÓ x¶y ra 3 tr−êng hîp: - Ph¸t hµnh tr¸i phiÕu ngang gi¸ (Gi¸ ph¸t hµnh b»ng mÖnh gi¸): Lµ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu víi gi¸ ®óng b»ng mÖnh gi¸ cña tr¸i phiÕu. Tr−êng hîp nµy th−êng x¶y ra khi l·i suÊt thÞ tr−êng b»ng l·i suÊt danh nghÜa cña tr¸i phiÕu ph¸t hµnh; - Ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã chiÕt khÊu (Gi¸ ph¸t hµnh nhá h¬n mÖnh gi¸): Lµ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu víi gi¸ nhá h¬n mÖnh gi¸ cña tr¸i phiÕu. PhÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu nhá h¬n mÖnh gi¸ cña tr¸i phiÕu gäi lµ chiÕt khÊu tr¸i phiÕu. Tr−êng hîp nµy th−êng x¶y ra khi l·i suÊt thÞ tr−êng lín h¬n l·i suÊt danh nghÜa cña tr¸i phiÕu ph¸t hµnh; - Ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã phô tréi (Gi¸ ph¸t hµnh lín h¬n mÖnh gi¸): Lµ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu víi gi¸ lín h¬n mÖnh gi¸ cña tr¸i phiÕu. PhÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu lín h¬n mÖnh gi¸ cña tr¸i phiÕu gäi lµ phô tréi tr¸i phiÕu. Tr−êng hîp nµy th−êng x¶y ra khi l·i suÊt thÞ tr−êng nhá h¬n l·i suÊt danh nghÜa cña tr¸i phiÕu ph¸t hµnh; ChiÕt khÊu vµ phô tréi tr¸i phiÕu chØ ph¸t sinh khi doanh nghiÖp ®i vay b»ng h×nh thøc ph¸t hµnh tr¸i phiÕu vµ t¹i thêi ®iÓm ph¸t hµnh cã sù chªnh lÖnh gi÷a l·i suÊt thÞ tr−êng vµ l·i suÊt danh nghÜa ®−îc c¸c nhµ ®Çu t− mua tr¸i phiÕu chÊp nhËn. ChiÕt khÊu vµ phô tréi tr¸i phiÕu ®−îc x¸c ®Þnh vµ ghi nhËn ngay t¹i thêi ®iÓm ph¸t hµnh tr¸i phiÕu. Sù chªnh lÖch gi÷a l·i suÊt thÞ tr−êng vµ l·i suÊt danh nghÜa sau thêi ®iÓm ph¸t hµnh tr¸i phiÕu kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn gi¸ trÞ kho¶n phô tréi hay chiÕt khÊu ®· ghi nhËn. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N träng MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Tµi kho¶n 343 chØ ¸p dông ë doanh nghiÖp cã vay vèn b»ng ph−¬ng thøc ph¸t hµnh tr¸i phiÕu. 2. Tµi kho¶n 343 ph¶i ph¶n ¸nh chi tiÕt c¸c néi dung cã liªn quan ®Õn tr¸i phiÕu ph¸t hµnh, gåm: - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu; - ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu; 313
- 314. - Phô tréitr¸i phiÕu. §ång thêi theo dâi chi tiÕt theo thêi h¹n ph¸t hµnh tr¸i phiÕu. 3. Doanh nghiÖp ph¶i theo dâi chiÕt khÊu vµ phô tréi cho tõng lo¹i tr¸i phiÕu ph¸t hµnh vµ t×nh h×nh ph©n bæ tõng kho¶n chiÕt khÊu, phô tréi khi x¸c ®Þnh chi phÝ ®i vay tÝnh vµo chi phÝ SXKD hoÆc vèn ho¸ theo tõng kú, cô thÓ: - ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu ®−îc ph©n bæ dÇn ®Ó tÝnh vµo chi phÝ ®i vay tõng kú trong suèt thêi h¹n cña tr¸i phiÕu; - Phô tréi tr¸i phiÕu ®−îc ph©n bæ dÇn ®Ó gi¶m trõ chi phÝ ®i vay tõng kú trong suèt thêi h¹n cña tr¸i phiÕu; - Tr−êng hîp chi phÝ l·i vay cña tr¸i phiÕu ®ñ ®iÒu kiÖn vèn ho¸, c¸c kho¶n l·i tiÒn vay vµ kho¶n ph©n bæ chiÕt khÊu hoÆc phô tréi ®−îc vèn ho¸ trong tõng kú kh«ng ®−îc v−ît qu¸ sè l·i vay thùc tÕ ph¸t sinh vµ sè ph©n bæ chiÕt khÊu hoÆc phô tréi trong kú ®ã; - ViÖc ph©n bæ kho¶n chiÕt khÊu hoÆc phô tréi cã thÓ sö dông ph−¬ng ph¸p l·i suÊt thùc tÕ hoÆc ph−¬ng ph¸p ®−êng th¼ng: + Theo ph−¬ng ph¸p l·i suÊt thùc tÕ: Kho¶n chiÕt khÊu hoÆc phô tréi ph©n bæ vµo mçi kú ®−îc tÝnh b»ng chªnh lÖch gi÷a chi phÝ l·i vay ph¶i tr¶ cho mçi kú tr¶ l·i (®−îc tÝnh b»ng gi¸ trÞ ghi sæ ®Çu kú cña tr¸i phiÕu nh©n (x) víi tû lÖ l·i thùc tÕ trªn thÞ tr−êng) víi sè tiÒn ph¶i tr¶ tõng kú. + Theo ph−¬ng ph¸p ®−êng th¼ng: Kho¶n chiÕt khÊu hoÆc phô tréi ph©n bæ ®Òu trong suèt kú h¹n cña tr¸i phiÕu. 4. Tr−êng hîp tr¶ l·i khi ®¸o h¹n tr¸i phiÕu th× ®Þnh kú doanh nghiÖp ph¶i tÝnh l·i tr¸i phiÕu ph¶i tr¶ tõng kú ®Ó ghi nhËn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc vèn ho¸ vµo gi¸ trÞ cña tµi s¶n dë dang. 5. Khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh, trªn B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n trong phÇn nî ph¶i tr¶ th× chØ tiªu tr¸i phiÕu ph¸t hµnh ®−îc ph¶n ¸nh trªn c¬ së thuÇn (X¸c ®Þnh b»ng trÞ gi¸ tr¸i phiÕu theo mÖnh gi¸ trõ (-) ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu céng (+) Phô tréi tr¸i phiÕu). kÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña TµI Kho¶n 343 - Tr¸i phiÕu PH¸T HµNH Bªn Nî: - Thanh to¸n tr¸i phiÕu khi ®¸o h¹n; - ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu ph¸t sinh trong kú; - Ph©n bæ phô tréi tr¸i phiÕu trong kú. Bªn Cã: - TrÞ gi¸ tr¸i phiÕu ph¸t hµnh theo mÖnh gi¸ trong kú; 314
- 315. - Ph©n bæchiÕt khÊu tr¸i phiÕu trong kú; - Phô tréi tr¸i phiÕu ph¸t sinh trong kú. Sè d− bªn Cã: TrÞ gi¸ kho¶n nî vay do ph¸t hµnh tr¸i phiÕu ®Õn thêi ®iÓm cuèi kú. Tµi kho¶n 343 - "Tr¸i phiÕu ph¸t hµnh" cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu - Tµi kho¶n 3432 - ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu - Tµi kho¶n 3433 - Phô tréi tr¸i phiÕu. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè nghiÖp Vô KINH TÕ CHñ YÕU I. KÕ to¸n ph¸t hµnh tr¸i phiÕu theo mÖnh gi¸ 1. Ph¶n ¸nh sè tiÒn thu vÒ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn thu vÒ b¸n tr¸i phiÕu) Cã TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu. 2. NÕu tr¶ l·i tr¸i phiÕu ®Þnh kú, khi tr¶ l·i tÝnh vµo chi phÝ SXKD hoÆc vèn ho¸, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú) Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (NÕu ®−îc vèn ho¸ vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t− x©y dùng dë dang) Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu ®−îc vèn ho¸ vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang) Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn tr¶ l·i tr¸i phiÕu trong kú). 3. NÕu tr¶ l·i tr¸i phiÕu sau (khi tr¸i phiÕu ®¸o h¹n), tõng kú doanh nghiÖp ph¶i tÝnh tr−íc chi phÝ l·i vay ph¶i tr¶ trong kú vµo chi phÝ SXKD hoÆc vèn ho¸, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú) Nî c¸c TK 241, 627 (NÕu ®−îc vèn ho¸ vµo gi¸ trÞ tµi s¶n dë dang) Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (PhÇn l·i tr¸i phiÕu ph¶i tr¶ trong kú). - Cuèi thêi h¹n cña tr¸i phiÕu, doanh nghiÖp thanh to¸n gèc vµ l·i tr¸i phiÕu cho ng−êi mua tr¸i phiÕu, ghi: Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (Tæng sè tiÒn l·i tr¸i phiÕu) Nî TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu (TiÒn gèc) Cã c¸c TK 111, 112,... 4. Tr−êng hîp tr¶ tr−íc l·i tr¸i phiÕu ngay khi ph¸t hµnh, chi phÝ l·i vay ®−îc ph¶n ¸nh vµo bªn Nî TK 242 (chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc), sau ®ã ph©n bæ dÇn vµo c¸c ®èi 315
- 316. t−îng chÞu chiphÝ. - T¹i thêi ®iÓm ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng sè tiÒn thùc thu) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc) Cã TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu. - §Þnh kú, ph©n bæ l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc vµo chi phÝ ®i vay tõng kú, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú) Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (NÕu ®−îc vèn ho¸ vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t− x©y dùng dë dang) Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu ®−îc vèn ho¸ vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang) Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc) (sè l·i tr¸i phiÕu ph©n bæ trong kú). 5. Chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu: NÕu chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã gi¸ trÞ nhá, tÝnh ngay vµo chi phÝ trong kú, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã c¸c TK 111, 112,... - NÕu chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã gi¸ trÞ lín, ph¶i ph©n bæ dÇn, ghi: Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu) Cã c¸c TK 111, 112,... §Þnh kú, ph©n bæ chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, ghi: Nî c¸c TK 635, 241, 627 (PhÇn ph©n bæ chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu trong kú) Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu). 6. Thanh to¸n tr¸i phiÕu khi ®¸o h¹n, ghi: Nî TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu Cã c¸c TK 111, 112,... II. KÕ to¸n ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã chiÕt khÊu 1. Ph¶n ¸nh sè tiÒn thùc thu vÒ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn thu vÒ b¸n tr¸i phiÕu) Nî TK 3432 - ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu (Chªnh lÖch gi÷a sè tiÒn thu vÒ b¸n tr¸i phiÕu nhá h¬n mÖnh gi¸ tr¸i phiÕu) Cã TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu. 2. Tr−êng hîp tr¶ l·i ®Þnh kú, khi tr¶ l·i vay tÝnh vµo chi phÝ SXKD hoÆc vèn hãa, ghi: 316
- 317. Nî TK 635- Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú) Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (NÕu ®−îc vèn hãa vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t− x©y dùng dë dang) Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu ®−îc vèn hãa vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang) Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn tr¶ l·i tr¸i phiÕu trong kú) Cã TK 3432 - ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu (Sè ph©n bæ chiÕt khÊu tr¸i phiÕu tõng kú). 3. Tr−êng hîp tr¶ l·i sau (Khi tr¸i phiÕu ®¸o h¹n): - Tõng kú doanh nghiÖp ph¶i tÝnh chi phÝ l·i vay ph¶i tr¶ trong kú, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú) Nî c¸c TK 241, 627 (NÕu ®−îc vèn hãa vµo gi¸ trÞ tµi s¶n dë dang) Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (PhÇn l·i tr¸i phiÕu ph¶i tr¶ trong kú) Cã TK 3432 - ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu (Sè ph©n bæ chiÕt khÊu tr¸i phiÕu trong kú). - Cuèi thêi h¹n cña tr¸i phiÕu, doanh nghiÖp ph¶i thanh to¸n gèc vµ l·i tr¸i phiÕu cho ng−êi mua tr¸i phiÕu, ghi: Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (Tæng sè tiÒn l·i tr¸i phiÕu) Nî TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu Cã c¸c TK 111, 112,... 4. Tr−êng hîp tr¶ tr−íc l·i tr¸i phiÕu ngay khi ph¸t hµnh, chi phÝ l·i vay ®−îc ph¶n ¸nh vµo bªn Nî TK 242 (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc), sau ®ã ph©n bæ dÇn vµo c¸c ®èi t−îng ghi nhËn chi phÝ. - Khi ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng sè tiÒn thùc thu) Nî TK 3432 - ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc) (sè tiÒn l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc) Cã TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu. - §Þnh kú tÝnh chi phÝ l·i vay vµo chi phÝ SXKD trong kú, hoÆc vèn ho¸, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú) Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (NÕu ®−îc vèn hãa vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t−, x©y dùng dë dang) Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu ®−îc vèn hãa tÝnh vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang) Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc) (sè l·i tr¸i phiÕu ph©n bæ trong kú) 317
- 318. Cã TK 3432- ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu (Sè ph©n bæ chiÕt khÊu tr¸i phiÕu tõng kú). 5. Thanh to¸n tr¸i phiÕu khi ®¸o h¹n, ghi: Nî TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu Cã c¸c TK 111, 112,... III. KÕ to¸n ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã phô tréi 1. Ph¶n ¸nh sè tiÒn thùc thu vÒ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu: Nî c¸c TK 111, 112 (Sè tiÒn thu vÒ b¸n tr¸i phiÕu) Cã TK 3433 - Phô tréi tr¸i phiÕu (Chªnh lÖch gi÷a sè tiÒn thùc thu vÒ b¸n tr¸i phiÕu lín h¬n mÖnh gi¸ tr¸i phiÕu) Cã TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu. 2. Tr−êng hîp tr¶ l·i ®Þnh kú: - Khi tr¶ l·i tÝnh vµo chi phÝ SXKD hoÆc vèn ho¸, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu ®−îc tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú). Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (NÕu ®−îc vèn ho¸ vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t−, x©y dùng dë dang) Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu ®−îc vèn ho¸ vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang) Cã c¸c TK 111, 112,...(Sè tiÒn tr¶ l·i tr¸i phiÕu trong kú). - §ång thêi ph©n bæ dÇn phô tréi tr¸i phiÕu ®Ó ghi gi¶m chi phÝ ®i vay tõng kú, ghi: Nî TK 3433 - Phô tréi tr¸i phiÕu (Sè ph©n bæ dÇn phô tréi tr¸i phiÕu tõng kú) Cã c¸c TK 635, 241, 627. 3. Tr−êng hîp tr¶ l·i sau (Khi tr¸i phiÕu ®¸o h¹n), tõng kú doanh nghiÖp ph¶i ghi nhËn tr−íc chi phÝ l·i vay ph¶i tr¶ trong kú. Khi tÝnh chi phÝ l·i vay cho c¸c ®èi t−îng ghi nhËn chi phÝ ®i vay trong kú, ghi: Nî c¸c TK 635, 241, 627 Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (PhÇn l·i tr¸i phiÕu ph¶i tr¶ trong kú). - §ång thêi ph©n bæ dÇn phô tréi tr¸i phiÕu ®Ó ghi gi¶m chi phÝ ®i vay tõng kú, ghi: Nî TK 3433 - Phô tréi tr¸i phiÕu Cã c¸c TK 635, 241, 627. - Cuèi thêi h¹n cña tr¸i phiÕu, doanh nghiÖp ph¶i thanh to¸n gèc vµ l·i tr¸i phiÕu cho ng−êi cã tr¸i phiÕu, ghi: Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (Tæng sè tiÒn l·i tr¸i phiÕu) Nî TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu (TiÒn gèc) Cã c¸c TK 111, 112,... 4. Tr−êng hîp tr¶ tr−íc l·i tr¸i phiÕu ngay khi ph¸t hµnh, chi phÝ l·i vay ®−îc ph¶n 318
- 319. ¸nh vµo bªnNî TK 242 (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc), sau ®ã ph©n bæ dÇn vµo c¸c ®èi t−îng chÞu chi phÝ. - Khi ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng sè tiÒn thùc thu) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc) (sè tiÒn l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc) Cã TK 3433 - Phô tréi tr¸i phiÕu Cã TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu. - §Þnh kú, tÝnh ph©n bæ chi phÝ l·i vay cho c¸c ®èi t−îng ghi nhËn chi phÝ ®i vay trong kú, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu ®−îc tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh trong kú) Nî TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë ®ang (NÕu ®−îc vèn ho¸ vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®Çu t−, x©y dùng dë dang) Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu ®−îc vèn ho¸ vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang). Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc) (Sè l·i tr¸i phiÕu ph©n bæ trong kú). §ång thêi ph©n bæ dÇn phô tréi tr¸i phiÕu ghi gi¶m chi phÝ ®i vay tõng kú, ghi: Nî TK 3433 - Phô tréi tr¸i phiÕu (Sè ph©n bæ phô tréi tr¸i phiÕu tõng kú) Cã c¸c TK 635, 241, 627. 319
- 320. TµI KHO¶N 344 NHËN Ký QUü, Ký C¦îC DµI H¹N Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n tiÒn mµ doanh nghiÖp nhËn ký quü, ký c−îc cña c¸c ®¬n vÞ, c¸ nh©n bªn ngoµi víi thêi h¹n tõ mét n¨m trë lªn ®Ó ®¶m b¶o cho c¸c dÞch vô liªn quan ®Õn s¶n xuÊt, kinh doanh ®−îc thùc hiÖn ®óng hîp ®ång kinh tÕ ®· ký kÕt, nh− nhËn tiÒn ký c−îc, ký quü ®Ó ®¶m b¶o viÖc thùc hiÖn hîp ®ång kinh tÕ, hîp ®ång ®¹i lý,... C¸c tr−êng hîp nhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n b»ng hiÖn vËt kh«ng ph¶n ¸nh ë tµi kho¶n nµy mµ ®−îc theo dâi ë tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n (TK 003 - Hµng ho¸ nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc). KÕ to¸n nhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n ph¶i theo dâi chi tiÕt tõng kho¶n tiÒn nhËn ký quü, ký c−îc cña tõng kh¸ch hµng. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 344 - NHËN Ký QUü, Ký C¦îC DµI H¹N Bªn Nî: Hoµn tr¶ tiÒn nhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n. Bªn Cã: NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n b»ng tiÒn. Sè d− bªn Cã: Sè tiÒn nhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n ch−a tr¶. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N kÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Khi nhËn tiÒn ký quü, ký c−îc dµi h¹n cña ®¬n vÞ, c¸ nh©n bªn ngoµi, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 320
- 321. Cã TK 344- NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n (Chi tiÕt cho tõng kh¸ch hµng). 2. Khi hoµn tr¶ tiÒn ký quü, ký c−îc dµi h¹n cho kh¸ch hµng, ghi: Nî TK 344 - NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n Cã c¸c TK 111, 112 3. Tr−êng hîp ®¬n vÞ ký quü, ký c−îc vi ph¹m hîp ®ång kinh tÕ ®· ký kÕt víi doanh nghiÖp, bÞ ph¹t theo tháa thuËn trong hîp ®ång kinh tÕ: a) Khi nhËn ®−îc kho¶n tiÒn ph¹t do vi ph¹m hîp ®ång kinh tÕ ®· ký kÕt: NÕu khÊu trõ vµo tiÒn nhËn ký quü, ký c−îc, ghi: Nî TK 344 - NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. b) Khi thùc tr¶ kho¶n ký quü, ký c−îc dµi h¹n cßn l¹i, ghi: Nî TK 344 - NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n (§· khÊu trõ tiÒn ph¹t) Cã c¸c TK 111, 112. 4. NhËn vµ hoµn tr¶ tµi s¶n ký quü, ký c−îc (Xem gi¶i thÝch ë Tµi kho¶n 003 - "Hµng ho¸ nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc". 321
- 322. TµI KHO¶N 347 THUÕ THU NHËP ho·n L¹I PH¶I TR¶ Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m cña thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶. ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®−îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së c¸c kho¶n chªnh lÖch t¹m thêi ph¶i chÞu thuÕ ph¸t sinh trong n¨m vµ thuÕ suÊt thuÕ thu nhËp hiÖn hµnh theo c«ng thøc sau: ThuÕ thu nhËp Chªnh lÖch t¹m ThuÕ suÊt thuÕ thu nhËp = x ho·n l¹i ph¶i tr¶ thêi chÞu thuÕ doanh nghiÖp hiÖn hµnh (%) H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¶i ®−îc ghi nhËn cho tÊt c¶ c¸c kho¶n chªnh lÖch t¹m thêi chÞu thuÕ, trõ khi thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh tõ ghi nhËn ban ®Çu cña mét tµi s¶n hay nî ph¶i tr¶ cña mét giao dÞch mµ giao dÞch nµy kh«ng cã ¶nh h−ëng ®Õn lîi nhuËn kÕ to¸n hoÆc lîi nhuËn tÝnh thuÕ thu nhËp (HoÆc lç tÝnh thuÕ) t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh giao dÞch. 2. T¹i ngµy kÕt thóc n¨m tµi chÝnh, kÕ to¸n ph¶i x¸c ®Þnh c¸c kho¶n chªnh lÖch t¹m thêi chÞu thuÕ ph¸t sinh trong n¨m hiÖn t¹i lµm c¨n cø x¸c ®Þnh sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®−îc ghi nhËn trong n¨m. 3. ViÖc ghi nhËn thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ trong n¨m ®−îc thùc hiÖn theo nguyªn t¾c bï trõ gi÷a sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh trong n¨m nay víi sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®· ghi nhËn tõ c¸c n¨m tr−íc nh−ng n¨m nay ®−îc ghi gi¶m (Hoµn nhËp), theo nguyªn t¾c: - NÕu sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh trong n¨m lín h¬n sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®−îc hoµn nhËp trong n¨m, kÕ to¸n chØ ghi nhËn bæ sung sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ lµ sè chªnh lÖch gi÷a sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh lín h¬n sè ®−îc hoµn nhËp trong n¨m; - NÕu sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh trong n¨m nhá h¬n sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®−îc hoµn nhËp trong n¨m, kÕ to¸n chØ ghi gi¶m (Hoµn nhËp) sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ lµ sè chªnh lÖch gi÷a sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh nhá h¬n sè ®−îc hoµn nhËp trong n¨m. 4. ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh trong n¨m kh«ng liªn quan ®Õn c¸c kho¶n môc ®−îc ghi nhËn trùc tiÕp vµo vèn chñ së h÷u ph¶i ®−îc ghi nhËn lµ chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m. 5. KÕ to¸n ph¶i ghi gi¶m thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ khi c¸c kho¶n chªnh lÖch t¹m thêi ph¶i chÞu thuÕ kh«ng cßn ¶nh h−ëng tíi lîi nhuËn tÝnh thuÕ (Khi tµi s¶n ®−îc thu håi hoÆc nî ph¶i tr¶ ®−îc thanh to¸n). 322
- 323. 6. Mét sètr−êng hîp chñ yÕu lµm ph¸t sinh thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶: ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh tõ c¸c kho¶n chªnh lÖch t¹m thêi chÞu thuÕ. VÝ dô Thêi gian sö dông h÷u Ých cña TSC§ do doanh nghiÖp x¸c ®Þnh dµi h¬n thêi gian sö dông h÷u Ých theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh ®−îc c¬ quan thuÕ chÊp thuËn dÉn ®Õn møc trÝch khÊu hao TSC§ theo kÕ to¸n thÊp h¬n khÊu hao ®−îc khÊu trõ vµo lîi nhuËn tÝnh thuÕ. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 347 - THUÕ THU NHËP HO·N L¹I PH¶I TR¶ Bªn Nî: ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ gi¶m (®−îc hoµn nhËp) trong kú. Bªn Cã: ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®−îc ghi nhËn trong kú. Sè d− bªn Cã: ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ cßn l¹i cuèi kú. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU Cuèi n¨m, kÕ to¸n c¨n cø "B¶ng x¸c ®Þnh thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶" ®Ó ghi nhËn thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh tõ c¸c giao dÞch trong n¨m vµo chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i: 1. NÕu sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh trong n¨m lín h¬n sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®−îc hoµn nhËp trong n¨m, kÕ to¸n chØ ghi nhËn bæ sung sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ lµ sè chªnh lÖch gi÷a sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh lín h¬n sè ®−îc hoµn nhËp trong n¨m, ghi: Nî TK 8212 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i Cã TK 347 - ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶. 2. NÕu sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh trong n¨m nhá h¬n sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®−îc hoµn nhËp trong n¨m, kÕ to¸n chØ ghi gi¶m (hoµn nhËp) sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ lµ sè chªnh lÖch gi÷a sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh nhá h¬n sè ®−îc hoµn nhËp trong n¨m, ghi: Nî TK 347 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i ph¶i tr¶ Cã TK 8212 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i. 323
- 324. TµI KHO¶N 351 QUü Dô PHßNG TRî CÊP MÊT VIÖC LµM Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh trÝch lËp vµ sö dông quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm cña doanh nghiÖp. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY cÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm cña doanh nghiÖp dïng ®Ó chi trî cÊp th«i viÖc, mÊt viÖc lµm, ®µo t¹o l¹i nghÒ cho ng−êi lao ®éng t¹i doanh nghiÖp theo quy ®Þnh hiÖn hµnh. 2. Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm ®−îc trÝch lËp vµ h¹ch to¸n vµo chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp trong kú cña doanh nghiÖp. Tr−êng hîp quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm hµng n¨m kh«ng chi hÕt ®−îc chuyÓn sè d− sang n¨m sau. Tr−êng hîp quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm kh«ng ®ñ ®Ó chi trî cÊp cho ng−êi lao ®éng th«i viÖc, mÊt viÖc lµm trong n¨m tµi chÝnh th× toµn bé phÇn chªnh lÖch thiÕu ®−îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp trong kú. 3. Thêi ®iÓm trÝch lËp quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm lµ thêi ®iÓm khãa sæ kÕ to¸n ®Ó lËp b¸o c¸o tµi chÝnh n¨m. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ph¶i lËp b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é (quý) th× cã thÓ ®iÒu chØnh quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm theo quý khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh. kÕ cÊu Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 351 - QUü Dù PHßNG TRî CÊP MÊT VIÖC LµM Bªn Nî: Chi tr¶ cho ng−êi lao ®éng th«i viÖc, mÊt viÖc lµm tõ quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm. Bªn Cã: TrÝch lËp quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm. Sè d− bªn Cã: Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm ch−a sö dông. 324
- 325. PH¦¥NG PH¸P H¹CHTO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. TrÝch lËp quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 351 - Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm. 2. Chi tr¶ trî cÊp th«i viÖc, mÊt viÖc lµm, chi ®µo t¹o l¹i nghÒ cho ng−êi lao ®éng theo chÕ ®é, ghi: Nî TK 351 - Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm Cã c¸c TK 111, 112,... 3. Tr−êng hîp quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm kh«ng ®ñ ®Ó chi trî cÊp cho ng−êi lao ®éng th«i viÖc, mÊt viÖc lµm trong n¨m tµi chÝnh th× phÇn chªnh lÖch thiÕu ®−îc h¹ch to¸n vµo chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp trong kú, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã c¸c TK 111, 112,... 4. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n sau, doanh nghiÖp tÝnh, x¸c ®Þnh sè dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm cÇn ph¶i lËp. Tr−êng hîp sè dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm ph¶i lËp n¨m nay lín h¬n sè dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm ch−a sö dông hÕt ®ang ghi trªn sæ kÕ to¸n th× sè chªnh lÖch thiÕu, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 351 - Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm. 325
- 326. TµI KHO¶N 352 Dô PHßNG PH¶I TR¶ Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n dù phßng ph¶i tr¶ hiÖn cã, t×nh h×nh trÝch lËp vµ sö dùng dù phßng ph¶i tr¶ cña doanh nghiÖp. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Mét kho¶n dù phßng ph¶i tr¶ chØ ®−îc ghi nhËn khi tho¶ m·n c¸c ®iÒu kiÖn sau: - Doanh nghiÖp cã nghÜa vô nî hiÖn t¹i (nghÜa vô ph¸p lý hoÆc nghÜa vô liªn ®íi) do kÕt qu¶ tõ mét sù kiÖn ®· x¶y ra; - Sù gi¶m sót vÒ nh÷ng lîi Ých kinh tÕ cã thÓ x¶y ra dÉn ®Õn viÖc yªu cÇu ph¶i thanh to¸n nghÜa vô nî; vµ - §−a ra ®−îc mét −íc tÝnh ®¸ng tin cËy vÒ gi¸ trÞ cña nghÜa vô nî ®ã. 2. Gi¸ trÞ ®−îc ghi nhËn cña mét kho¶n dù phßng ph¶i tr¶ lµ gi¸ trÞ ®−îc −íc tÝnh hîp lý nhÊt vÒ kho¶n tiÒn sÏ ph¶i chi ®Ó thanh to¸n nghÜa vô nî hiÖn t¹i t¹i ngµy kÕt thóc kú kÕ to¸n n¨m hoÆc t¹i ngµy kÕt thóc kú kÕ to¸n gi÷a niªn ®é. 3. Kho¶n dù phßng ph¶i tr¶ ®−îc lËp mçi n¨m mét lÇn vµo cuèi niªn ®é kÕ to¸n. Tr−êng hîp ®¬n vÞ cã lËp b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é th× ®−îc lËp dù phßng ph¶i tr¶ vµo cuèi kú kÕ to¸n gi÷a niªn ®é. Tr−êng hîp sè dù phßng ph¶i tr¶ cÇn lËp ë kú kÕ to¸n nµy lín h¬n sè dù phßng ph¶i tr¶ ®· lËp ë kú kÕ to¸n tr−íc ch−a sö dông hÕt th× sè chªnh lÖch ®−îc ghi nhËn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña kú kÕ to¸n ®ã. Tr−êng hîp sè dù phßng ph¶i tr¶ lËp ë kú kÕ to¸n nµy nhá h¬n sè dù phßng ph¶i tr¶ ®· lËp ë kú kÕ to¸n tr−íc ch−a sö dông hÕt th× sè chªnh lÖch ph¶i ®−îc hoµn nhËp ghi gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña kú kÕ to¸n ®ã. §èi víi dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p ®−îc lËp cho tõng c«ng tr×nh x©y l¾p vµ ®−îc lËp vµo cuèi kú kÕ to¸n n¨m hoÆc cuèi kú kÕ to¸n gi÷a niªn ®é. Tr−êng hîp sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p ®· lËp lín h¬n chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh th× sè chªnh lÖch ®−îc hoµn nhËp ghi vµo TK 711 "Thu nhËp kh¸c". 4. ChØ nh÷ng kho¶n chi phÝ liªn quan ®Õn kho¶n dù phßng ph¶i tr¶ ®· lËp ban ®Çu míi ®−îc bï ®¾p b»ng kho¶n dù phßng ph¶i tr¶ ®ã. 5. Kh«ng ®−îc ghi nhËn kho¶n dù phßng cho c¸c kho¶n lç ho¹t ®éng 326
- 327. trong t−¬ng lai,trõ khi chóng liªn quan ®Õn mét hîp ®ång cã rñi ro lín vµ tho¶ m·n ®iÒu kiÖn ghi nhËn kho¶n dù phßng. 6. NÕu doanh nghiÖp cã hîp ®ång cã rñi ro lín, th× nghÜa vô nî hiÖn t¹i theo hîp ®ång ph¶i ®−îc ghi nhËn vµ ®¸nh gi¸ nh− mét kho¶n dù phßng vµ kho¶n dù phßng ®−îc lËp riªng biÖt cho tõng hîp ®ång cã rñi ro lín. 7. Mét kho¶n dù phßng cho c¸c kho¶n chi phÝ t¸i c¬ cÊu doanh nghiÖp chØ ®−îc ghi nhËn khi cã ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn ghi nhËn ®èi víi c¸c kho¶n dù phßng theo quy ®Þnh t¹i ®o¹n 11 ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 18 “C¸c kho¶n dù phßng, tµi s¶n vµ nî tiÒm tµng”. 8. Khi tiÕn hµnh t¸i c¬ cÊu doanh nghiÖp th× nghÜa vô liªn ®íi chØ ph¸t sinh khi doanh nghiÖp: a) Cã kÕ ho¹ch chÝnh thøc cô thÓ ®Ó x¸c ®Þnh râ viÖc t¸i c¬ cÊu doanh nghiÖp, trong ®ã ph¶i cã Ýt nhÊt 5 néi dung sau: - Toµn bé hoÆc mét phÇn cña viÖc kinh doanh cã liªn quan; - C¸c vÞ trÝ quan träng bÞ ¶nh h−ëng; - VÞ trÝ, nhiÖm vô vµ sè l−îng nh©n viªn −íc tÝnh sÏ ®−îc nhËn båi th−êng khi hä buéc ph¶i th«i viÖc; - C¸c kho¶n chi phÝ sÏ ph¶i chi tr¶; vµ - Khi kÕ ho¹ch ®−îc thùc hiÖn. b) §−a ra ®−îc mét dù tÝnh ch¾c ch¾n vÒ nh÷ng chñ thÓ bÞ ¶nh h−ëng vµ tiÕn hµnh qu¸ tr×nh t¸i c¬ cÊu b»ng viÖc b¾t ®Çu thùc hiÖn kÕ ho¹ch ®ã hoÆc th«ng b¸o nh÷ng vÊn ®Ò quan träng ®Õn nh÷ng chñ thÓ bÞ ¶nh h−ëng cña viÖc t¸i c¬ cÊu. 9. Mét kho¶n dù phßng cho viÖc t¸i c¬ cÊu chØ ®−îc dù tÝnh cho nh÷ng chi phÝ trùc tiÕp ph¸t sinh tõ ho¹t ®éng t¸i c¬ cÊu, ®ã lµ nh÷ng chi phÝ tho¶ m·n c¶ hai ®iÒu kiÖn: - CÇn ph¶i cã cho ho¹t ®éng t¸i c¬ cÊu; - Kh«ng liªn quan ®Õn c¸c ho¹t ®éng th−êng xuyªn cña doanh nghiÖp. 10. Mét kho¶n dù phßng cho viÖc t¸i c¬ cÊu kh«ng bao gåm c¸c chi phÝ nh−: - §µo t¹o l¹i hoÆc thuyªn chuyÓn nh©n viªn hiÖn cã; - TiÕp thÞ; - §Çu t− vµo nh÷ng hÖ thèng míi vµ c¸c m¹ng l−íi ph©n phèi. 11. C¸c kho¶n dù phßng ph¶i tr¶ th−êng bao gåm: - Dù phßng ph¶i tr¶ t¸i c¬ cÊu doanh nghiÖp; 327
- 328. - Dù phßngph¶i tr¶ b¶o hµnh s¶n phÈm; - Dù phßng ph¶i tr¶ ®èi víi hîp ®ång cã rñi ro lín mµ trong ®ã nh÷ng chi phÝ b¾t buéc ph¶i tr¶ cho c¸c nghÜa vô liªn quan ®Õn hîp ®ång v−ît qu¸ nh÷ng lîi Ých kinh tÕ dù tÝnh thu ®−îc tõ hîp ®ång ®ã; - Dù phßng ph¶i tr¶ kh¸c. 12. Khi lËp dù phßng ph¶i tr¶, doanh nghiÖp ®−îc ghi nhËn vµo chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp, riªng ®èi víi kho¶n dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸ ®−îc ghi nhËn vµo chi phÝ b¸n hµng, kho¶n dù phßng ph¶i tr¶ vÒ chi phÝ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p ®−îc ghi nhËn vµo chi phÝ s¶n xuÊt chung. KÕT CÊU Vµ Néi DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 352 - Dù PHßNG PH¶I TR¶ Bªn Nî: - Ghi gi¶m dù phßng ph¶i tr¶ khi ph¸t sinh kho¶n chi phÝ liªn quan ®Õn kho¶n dù phßng ®· ®−îc lËp ban ®Çu; - Ghi gi¶m (hoµn nhËp) dù phßng ph¶i tr¶ khi doanh nghiÖp ch¾c ch¾n kh«ng cßn ph¶i chÞu sù gi¶m sót vÒ kinh tÕ ®· kh«ng ph¶i chi tr¶ cho nghÜa vô nî; - Ghi gi¶m dù phßng ph¶i tr¶ vÒ sè chªnh lÖch gi÷a sè dù phßng ph¶i tr¶ ph¶i lËp n¨m nay nhá h¬n sè dù phßng ph¶i tr¶ ®· lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt. Bªn Cã: Ph¶n ¸nh sè dù phßng ph¶i tr¶ trÝch lËp tÝnh vµo chi phÝ. Sè d− bªn Cã: Ph¶n ¸nh sè dù phßng ph¶i tr¶ hiÖn cã cuèi kú. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè nghiÖp Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Khi trÝch lËp dù phßng cho c¸c kho¶n chi phÝ t¸i c¬ cÊu doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6426) Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶. 328
- 329. 2. NÕu doanhnghiÖp cã hîp ®ång cã rñi ro lín mµ trong ®ã nh÷ng chi phÝ b¾t buéc ph¶i tr¶ cho c¸c nghÜa vô liªn quan ®Õn hîp ®ång v−ît qu¸ nh÷ng lîi Ých kinh tÕ dù tÝnh thu ®−îc tõ hîp ®ång ®ã. C¸c chi phÝ b¾t buéc ph¶i tr¶ theo c¸c ®iÒu kho¶n cña hîp ®ång nh− kho¶n båi th−êng hoÆc ®Òn bï do viÖc kh«ng thùc hiÖn ®−îc hîp ®ång, khi x¸c ®Þnh ch¾c ch¾n mét kho¶n dù phßng ph¶i tr¶ cÇn lËp cho mét hîp ®ång cã rñi ro lín, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6426) Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶. 3. Tr−êng hîp doanh nghiÖp b¸n hµng cho kh¸ch hµng cã kÌm theo giÊy b¶o hµnh söa ch÷a cho c¸c kho¶n háng hãc do lçi s¶n xuÊt ®−îc ph¸t hiÖn trong thêi gian b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸, doanh nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh cho tõng møc chi phÝ söa ch÷a cho toµn bé nghÜa vô b¶o hµnh. Khi x¸c ®Þnh sè dù phßng ph¶i tr¶ cÇn lËp vÒ chi phÝ söa ch÷a, b¶o hµnh s¶n phÈm ®· b¸n, ghi: Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶ Khi x¸c ®Þnh sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ chi phÝ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶. 4. Khi x¸c ®Þnh sè dù phßng ph¶i tr¶ kh¸c cÇn lËp tÝnh vµo chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6426) Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶. 5. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n chi phÝ liªn quan ®Õn kho¶n dù phßng ph¶i tr¶ ®· lËp ban ®Çu: 5.1. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n chi phÝ b»ng tiÒn, ghi: Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶ Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 5.2. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n chi phÝ liªn quan ®Õn kho¶n dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh s¶n phÈm, c«ng tr×nh x©y l¾p ®· lËp ban ®Çu, nh− chi phÝ nguyªn vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, chi phÝ khÊu hao TSC§, chi phÝ dÞch vô mua ngoµi..., a) Tr−êng hîp kh«ng cã bé phËn ®éc lËp vÒ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸, c«ng tr×nh x©y l¾p: - Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n chi phÝ liªn quan ®Õn viÖc b¶o hµnh s¶n 329
- 330. phÈm, hµng ho¸,c«ng tr×nh x©y l¾p, ghi: Nî c¸c TK 621, 622, 627,... Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 152, 214, 331, 334, 338,... - Cuèi kú, kÕt chuyÓn chi phÝ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸, c«ng tr×nh x©y l¾p thùc tÕ ph¸t sinh trong kú, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ SXKD dë dang Cã c¸c TK 621, 622, 627,... Khi söa ch÷a b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸, c«ng tr×nh x©y l¾p hoµn thµnh bµn giao cho kh¸ch hµng, ghi: Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶ Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng (PhÇn dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸ cßn thiÕu) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. b) Tr−êng hîp cã bé phËn ®éc lËp vÒ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸, c«ng tr×nh x©y l¾p, sè tiÒn ph¶i tr¶ cho bé phËn b¶o hµnh vÒ chi phÝ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸, c«ng tr×nh x©y l¾p hoµn thµnh bµn giao cho kh¸ch hµng, ghi: Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶ Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng (Chªnh lÖch nhá h¬n gi÷a dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸ so víi chi phÝ thùc tÕ vÒ b¶o hµnh) Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé. 6. Cuèi kú kÕ to¸n n¨m hoÆc cuèi kú kÕ to¸n gi÷a niªn ®é (sau ®©y gäi t¾t chung lµ kú kÕ to¸n), doanh nghiÖp ph¶i tÝnh, x¸c ®Þnh sè dù phßng ph¶i tr¶ cÇn lËp ë cuèi kú kÕ to¸n. - Tr−êng hîp sè dù phßng ph¶i tr¶ cÇn lËp ë kú kÕ to¸n nµy lín h¬n sè dù phßng ph¶i tr¶ ®· lËp ë kú kÕ to¸n tr−íc nh−ng ch−a sö dông hÕt th× sè chªnh lÖch h¹ch to¸n vµo chi phÝ, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6426) Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng (§èi víi dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸) Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶. - Tr−êng hîp sè dù phßng ph¶i tr¶ cÇn lËp ë kú kÕ to¸n nµy nhá h¬n sè 330
- 331. dù phßng ph¶itr¶ ®· lËp ë kú kÕ to¸n tr−íc nh−ng ch−a sö dông hÕt th× sè chªnh lÖch hoµn nhËp ghi gi¶m chi phÝ, ghi: Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶ Cã TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6426) Cã TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng (®èi víi dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸). - Cuèi kú kÕ to¸n gi÷a niªn ®é hoÆc cuèi kú kÕ to¸n n¨m, khi x¸c ®Þnh sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p cÇn lËp cho tõng c«ng tr×nh, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶. 7. HÕt thêi h¹n b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p, nÕu c«ng tr×nh kh«ng ph¶i b¶o hµnh hoÆc sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p lín h¬n chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh th× sè chªnh lÖch ph¶i hoµn nhËp, ghi: Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶ Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 8. Trong mét sè tr−êng hîp, doanh nghiÖp cã thÓ t×m kiÕm mét bªn thø 3 ®Ó thanh to¸n mét phÇn hay toµn bé chi phÝ cho kho¶n dù phßng (VÝ dô, th«ng qua c¸c hîp ®ång b¶o hiÓm, c¸c kho¶n båi th−êng hoÆc c¸c giÊy b¶o hµnh cña nhµ cung cÊp), bªn thø 3 cã thÓ hoµn tr¶ l¹i nh÷ng g× mµ doanh nghiÖp ®· thanh to¸n. Khi doanh nghiÖp nhËn ®−îc kho¶n båi hoµn cña mét bªn thø 3 ®Ó thanh to¸n mét phÇn hay toµn bé chi phÝ cho kho¶n dù phßng, kÕ to¸n ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 331
- 332. LO¹I TµI KHO¶N4 NGUåN VèN CHñ Së H÷u Lo¹i tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh t¨ng, gi¶m c¸c lo¹i nguån vèn thuéc së h÷u cña chñ doanh nghiÖp, cña c¸c thµnh viªn gãp vèn trong c«ng ty liªn doanh, c«ng ty TNHH, doanh nghiÖp t− nh©n, c«ng ty hîp danh hoÆc c¸c cæ ®«ng trong c«ng ty cæ phÇn,... Nguån vèn chñ së h÷u lµ sè vèn cña c¸c chñ së h÷u mµ doanh nghiÖp kh«ng ph¶i cam kÕt thanh to¸n. Nguån vèn chñ së h÷u do chñ doanh nghiÖp vµ c¸c nhµ ®Çu t− gãp vèn hoÆc h×nh thµnh tõ kÕt qu¶ kinh doanh, do ®ã nguån vèn chñ së h÷u kh«ng ph¶i lµ mét kho¶n nî. Mét doanh nghiÖp cã thÓ cã mét hoÆc nhiÒu chñ së h÷u vèn. §èi víi c«ng ty Nhµ n−íc, vèn ho¹t ®éng do Nhµ n−íc giao hoÆc ®Çu t− nªn Nhµ n−íc lµ chñ së h÷u vèn. §èi víi doanh nghiÖp liªn doanh, c«ng ty TNHH, c«ng ty hîp danh th× chñ së h÷u vèn lµ c¸c thµnh viªn tham gia gãp vèn hoÆc c¸c tæ chøc, c¸ nh©n tham gia hïn vèn. §èi víi c¸c c«ng ty cæ phÇn th× chñ së h÷u vèn lµ c¸c cæ ®«ng. §èi víi c¸c doanh nghiÖp t− nh©n, chñ së h÷u vèn lµ c¸ nh©n hoÆc chñ hé gia ®×nh. Nguån vèn chñ së h÷u bao gåm: - Vèn ®ãng gãp cña c¸c nhµ ®Çu t− ®Ó thµnh lËp míi hoÆc më réng doanh nghiÖp. Chñ së h÷u vèn cña doanh nghiÖp cã thÓ lµ Nhµ n−íc, c¸ nh©n hoÆc c¸c tæ chøc tham gia gãp vèn, c¸c cæ ®«ng mua vµ n¾m gi÷ cæ phiÕu; - C¸c kho¶n thÆng d− vèn cæ phÇn do ph¸t hµnh cæ phiÕu cao h¬n hoÆc thÊp h¬n mÖnh gi¸; - C¸c kho¶n nhËn biÕu, tÆng, tµi trî (nÕu ®−îc ghi t¨ng vèn chñ së h÷u); - Vèn ®−îc bæ sung tõ kÕt qu¶ s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp theo quy ®Þnh cña chÝnh s¸ch tµi chÝnh hoÆc quyÕt ®Þnh cña c¸c chñ së h÷u vèn, cña Héi ®ång qu¶n trÞ,... - C¸c kho¶n chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n, chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n, vµ c¸c quü h×nh thµnh tõ lîi nhuËn sau thuÕ (Quü ®Çu t− ph¸t triÓn, quü dù phßng tµi chÝnh, c¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u, lîi nhuËn ch−a ph©n phèi, nguån vèn ®Çu t− XDCB,...); - Gi¸ trÞ cæ phiÕu quü lµm gi¶m nguån vèn chñ së h÷u. 332
- 333. H¹CH TO¸N TµIKHO¶N LO¹I NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. C¸c doanh nghiÖp cã quyÒn chñ ®éng sö dông c¸c lo¹i nguån vèn vµ c¸c quü hiÖn cã theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh, nh−ng víi nguyªn t¾c ph¶i ®¶m b¶o h¹ch to¸n rµnh m¹ch, râ rµng tõng lo¹i nguån vèn, quü. Ph¶i theo dâi chi tiÕt theo tõng nguån h×nh thµnh vµ theo tõng ®èi t−îng gãp vèn (Tæ chøc hoÆc c¸ nh©n), tõng lo¹i vèn, quü. Nguån vèn chñ së h÷u cña chñ doanh nghiÖp thÓ hiÖn lµ mét nguån h×nh thµnh cña tµi s¶n thuÇn hiÖn cã ë doanh nghiÖp, nh−ng kh«ng ph¶i cho mét tµi s¶n cô thÓ mµ lµ c¸c tµi s¶n nãi chung. 2. ViÖc chuyÓn dÞch tõ nguån vèn nµy sang nguån vèn kh¸c hoÆc tõ chñ së h÷u nµy sang chñ së h÷u kh¸c ph¶i theo ®óng chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh vµ lµm ®Çy ®ñ c¸c thñ tôc cÇn thiÕt. 3. Khi cã sù thay ®æi chÝnh s¸ch kÕ to¸n hoÆc ph¸t hiÖn ra sai sãt träng yÕu mµ ph¶i ¸p dông håi tè, sau khi x¸c ®Þnh ®−îc ¶nh h−ëng cña c¸c kho¶n môc vèn chñ së h÷u th× ph¶i ®iÒu chØnh vµo sè d− ®Çu n¨m cña c¸c tµi kho¶n vèn chñ ë h÷u t−¬ng øng cña n¨m hiÖn t¹i. 4. Tr−êng hîp doanh nghiÖp bÞ gi¶i thÓ hoÆc ph¸ s¶n, c¸c chñ së h÷u vèn (C¸c tæ chøc hoÆc c¸ nh©n gãp vèn) chØ ®−îc nhËn phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i cña tµi s¶n sau khi ®· thanh to¸n c¸c kho¸n Nî ph¶i tr¶. Lo¹i Tµi kho¶n 4 - Nguån vèn chñ së h÷u, cã 12 tµi kho¶n, chia thµnh 5 nhãm: Nhãm Tµi kho¶n 41 cã 7 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 411 - Nguån vèn kinh doanh; - Tµi kho¶n 412 - Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n; - Tµi kho¶n 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i; - Tµi kho¶n 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn; - Tµi kho¶n 415 - Quü dù phßng tµi chÝnh; - Tµi kho¶n 418 - C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u; - Tµi kho¶n 419 - Cæ phiÕu quü. Nhãm Tµi kho¶n 42 cã 1 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi. Nhãm Tµi kho¶n 43 cã 1 tµi kho¶n: 333
- 334. - Tµi kho¶n431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi. Nhãm Tµi kho¶n 44 cã 1 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 441 - Nguån vèn ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n. Nhãm Tµi kho¶n 46 cã 2 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp; - Tµi kho¶n 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§. 334
- 335. TµI KHO¶N 411 NGUåN VèN KINH DOANH Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh nguån vèn kinh doanh hiÖn cã vµ t×nh h×nh t¨ng, gi¶m nguån vèn kinh doanh cña doanh nghiÖp. §èi víi c«ng ty Nhµ n−íc, nguån vèn kinh doanh gåm: Nguån vèn kinh doanh ®−îc Nhµ n−íc giao vèn, ®−îc ®iÒu ®éng tõ c¸c doanh nghiÖp trong néi bé Tæng c«ng ty, vèn do c«ng ty mÑ ®Çu t− vµo c«ng ty con, c¸c kho¶n chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n (NÕu ®−îc ghi t¨ng, gi¶m nguån vèn kinh doanh), hoÆc ®−îc bæ sung tõ c¸c quü, ®−îc trÝch lËp tõ lîi nhuËn sau thuÕ cña ho¹t ®éng kinh doanh hoÆc ®−îc c¸c tæ chøc, c¸ nh©n trong vµ ngoµi n−íc viÖn trî kh«ng hoµn l¹i. §èi víi doanh nghiÖp liªn doanh, nguån vèn kinh doanh ®−îc h×nh thµnh do c¸c bªn tham gia liªn doanh gãp vèn vµ ®−îc bæ sung tõ lîi nhuËn sau thuÕ. §èi víi c«ng ty cæ phÇn, nguån vèn kinh doanh ®−îc h×nh thµnh tõ sè tiÒn mµ c¸c cæ ®«ng ®· gãp cæ phÇn, ®· mua cæ phiÕu, hoÆc ®−îc bæ sung tõ lîi nhuËn sau thuÕ theo nghÞ quyÕt cña §¹i héi cæ ®«ng cña doanh nghiÖp hoÆc theo quy ®Þnh trong §iÒu lÖ ho¹t ®éng cña C«ng ty. ThÆng d− vèn cæ phÇn do b¸n cæ phiÕu cao h¬n mÖnh gi¸. §èi víi c«ng ty TNHH vµ c«ng ty hîp danh, nguån vèn kinh doanh do c¸c thµnh viªn gãp vèn, ®−îc bæ sung tõ lîi nhuËn sau thuÕ cña ho¹t ®éng kinh doanh. §èi víi doanh nghiÖp t− nh©n, nguån vèn kinh doanh bao gåm vèn do chñ doanh nghiÖp bá ra kinh doanh hoÆc bæ sung tõ lîi nhuËn sau thuÕ cña ho¹t ®éng kinh doanh. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. C¸c doanh nghiÖp h¹ch to¸n vµo TK 411 "Nguån vèn kinh doanh" theo sè vèn thùc tÕ ®· gãp b»ng tiÒn, b»ng tµi s¶n khi míi thµnh lËp, hoÆc huy ®éng thªm vèn ®Ó më réng quy m« ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. 2. Doanh nghiÖp ph¶i tæ chøc h¹ch to¸n chi tiÕt nguån vèn kinh doanh theo tõng nguån h×nh thµnh vèn. Trong ®ã cÇn theo dâi chi tiÕt cho tõng tæ chøc, tõng c¸ nh©n tham gia gãp vèn. a) §èi víi c«ng ty Nhµ n−íc th× nguån vèn kinh doanh cã thÓ ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt nh− sau: - Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u: Lµ nguån vèn Ng©n s¸ch Nhµ n−íc giao (KÓ c¶ nguån vèn cã nguån gèc tõ Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, nh−: Chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n...); 335
- 336. - Nguån vènbæ sung tõ lîi nhuËn sau thuÕ cña doanh nghiÖp hoÆc ®−îc tÆng, biÕu, viÖn trî... b) §èi víi doanh nghiÖp liªn doanh, c«ng ty TNHH, c«ng ty hîp danh th× nguån vèn kinh doanh ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt nh− sau: - Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u: Lµ kho¶n vèn gãp cña c¸c thµnh viªn gãp vèn; - Vèn kh¸c: Lµ nguån vèn ®−îc bæ sung tõ lîi nhuËn sau thuÕ hoÆc ®−îc tÆng biÕu, viÖn trî. c) §èi víi c«ng ty cæ phÇn th× nguån vèn kinh doanh ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt nh− sau: - Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u: Lµ kho¶n tiÒn hoÆc tµi s¶n do c¸c cæ ®«ng gãp cæ phÇn tÝnh theo mÖnh gi¸ cña cæ phiÕu ®· ph¸t hµnh; - ThÆng d− vèn cæ phÇn: Lµ sè chªnh lÖch gi÷a mÖnh gi¸ vµ gi¸ ph¸t hµnh cæ phiÕu; - Vèn kh¸c: Lµ sè vèn bæ sung tõ lîi nhuËn sau thuÕ hoÆc ®−îc tÆng, biÕu, viÖn trî, nh−ng ch−a tÝnh cho tõng cæ ®«ng. 3. §èi víi doanh nghiÖp liªn doanh ph¶i tæ chøc h¹ch to¸n chi tiÕt nguån vèn kinh doanh theo tõng bªn gãp vèn. Trong ®ã ph¶i chi tiÕt theo tõng lÇn gãp vèn, møc vèn gãp, lo¹i vèn gãp, nh−: Vèn gãp ban ®Çu, vèn ®−îc bæ sung tõ kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh. 4. ChØ ghi gi¶m vèn kinh doanh khi doanh nghiÖp nép tr¶ vèn cho Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, bÞ ®iÒu ®éng vèn cho doanh nghiÖp kh¸c trong néi bé Tæng c«ng ty, tr¶ l¹i vèn cho c¸c cæ ®«ng hoÆc c¸c bªn gãp vèn liªn doanh hoÆc gi¶i thÓ, thanh lý doanh nghiÖp, hoÆc xö lý bï lç kinh doanh theo quyÕt ®Þnh cña §¹i héi cæ ®«ng. 5. Tr−êng hîp nhËn vèn gãp liªn doanh, vèn gãp cæ phÇn cña c¸c cæ ®«ng b»ng ngo¹i tÖ th× ®−îc quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ trªn Ng©n hµng do ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh. Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng, kh«ng ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i sè d− Cã Tµi kho¶n 411 "Nguån vèn kinh doanh" cã gèc ngo¹i tÖ. 6. Tr−êng hîp nhËn vèn gãp cña c¸c tæ chøc, c¸ nh©n gãp vèn b»ng tµi s¶n ph¶i ph¶n ¸nh t¨ng nguån vèn kinh doanh theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña tµi s¶n ®−îc c¸c bªn gãp vèn chÊp nhËn. 7. §èi víi c«ng ty cæ phÇn, vèn gãp cæ phÇn cña c¸c cæ ®«ng ®−îc ghi theo gi¸ thùc tÕ ph¸t hµnh cæ phiÕu, nh−ng ®−îc ph¶n ¸nh chi tiÕt theo hai chØ tiªu riªng: Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u vµ thÆng d− vèn cæ phÇn. Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u ®−îc ph¶n ¸nh theo mÖnh gi¸ cña cæ phiÕu. ThÆng d− vèn cæ phÇn ph¶n ¸nh kho¶n chªnh lÖch t¨ng gi÷a sè tiÒn thùc tÕ thu ®−îc so víi mÖnh gi¸ 336
- 337. khi ph¸t hµnhlÇn ®Çu, hoÆc ph¸t hµnh bæ sung cæ phiÕu vµ chªnh lÖch t¨ng, gi¶m gi÷a sè tiÒn thùc tÕ thu ®−îc so víi gi¸ mua l¹i cæ phiÕu khi t¸i ph¸t hµnh cæ phiÕu quü. Riªng tr−êng hîp mua l¹i cæ phiÕu ®Ó huû bá ngay t¹i ngµy mua th× gi¸ trÞ cæ phiÕu ®−îc ghi gi¶m nguån vèn kinh doanh t¹i ngµy mua lµ gi¸ thùc tÕ mua l¹i vµ còng ph¶i ghi gi¶m nguån vèn kinh doanh chi tiÕt theo mÖnh gi¸ vµ phÇn thÆng d− vèn cæ phÇn cña cæ phiÕu mua l¹i. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 411 - NGUåN VèN KINH DOANH Bªn Nî: Nguån vèn kinh doanh gi¶m do: - Hoµn tr¶ vèn gãp cho c¸c chñ së h÷u vèn; - Gi¶i thÓ, thanh lý doanh nghiÖp; - Bï lç kinh doanh theo quyÕt ®Þnh cña §¹i héi cæ ®«ng (§èi víi c«ng ty cæ phÇn) - Mua l¹i cæ phiÕu ®Ó huû bá (§èi víi c«ng ty cæ phÇn). Bªn Cã: Nguån vèn kinh doanh t¨ng do: - C¸c chñ së h÷u ®Çu t− vèn (Gãp vèn ban ®Çu vµ gãp vèn bæ sung); - Bæ sung vèn tõ lîi nhuËn kinh doanh; - Ph¸t hµnh cæ phiÕu cao h¬n mÖnh gi¸; - Gi¸ trÞ quµ tÆng, biÕu, tµi trî (Sau khi trõ c¸c kho¶n thuÕ ph¶i nép) lµm t¨ng nguån vèn kinh doanh. Sè d− bªn Cã: Nguån vèn kinh doanh hiÖn cã cña doanh nghiÖp. Tµi kho¶n 411 - Nguån vèn kinh doanh, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - TK 4111 - Vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u: Tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh kho¶n vèn thùc ®· ®Çu t− cña chñ së h÷u theo §iÒu lÖ c«ng ty cña c¸c chñ së h÷u vèn. §èi víi c¸c c«ng ty cæ phÇn th× vèn gãp tõ ph¸t hµnh cæ phiÕu ®−îc ghi vµo tµi kho¶n nµy theo mÖnh gi¸. - TK 4112 - ThÆng d− vèn cæ phÇn: Tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh phÇn chªnh lÖch t¨ng do ph¸t hµnh cæ phiÕu cao h¬n mÖnh gi¸ vµ chªnh lÖch t¨ng, gi¶m 337
- 338. so víi gi¸mua l¹i khi t¸i ph¸t hµnh cæ phiÕu quü ®èi víi c¸c c«ng ty cæ phÇn). - TK 4118 - Vèn kh¸c: Tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh sè vèn kinh doanh ®−îc h×nh thµnh do bæ sung tõ kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh hoÆc do ®−îc tÆng, biÕu, tµi trî, ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n (NÕu c¸c kho¶n nµy ®−îc phÐp ghi t¨ng, gi¶m nguån vèn kinh doanh). PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Khi thùc nhËn vèn gãp, vèn ®Çu t− cña c¸c chñ së h÷u, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4111). 2. Khi nhËn ®−îc tiÒn mua cæ phiÕu cña c¸c cæ ®«ng víi gi¸ ph¸t hµnh theo mÖnh gi¸ cæ phiÕu, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 (MÖnh gi¸) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4111) (MÖnh gi¸). 3. Khi nhËn ®−îc tiÒn mua cæ phiÕu cña c¸c cæ ®«ng víi gi¸ ph¸t hµnh cao h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 (Gi¸ ph¸t hµnh) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (TK 4111) (MÖnh gi¸) vµ TK 4112 (Chªnh lÖch lín h¬n gi÷a gi¸ ph¸t hµnh vµ mÖnh gi¸ cæ phiÕu) 4. Khi nhËn ®−îc tiÒn t¸i ph¸t hµnh cæ phiÕu quü, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 (Gi¸ t¸i ph¸t hµnh) Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4112) (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ t¸i ph¸t hµnh nhá h¬n gi¸ ghi sè cæ phiÕu quü) Cã TK 419 - Cæ phiÕu quü (Theo gi¸ ghi sæ) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4112) (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ t¸i ph¸t hµnh lín h¬n gi¸ ghi sæ cæ phiÕu quü). 5. Bæ sung vèn kinh doanh tõ quü ®Çu t− ph¸t triÓn khi ®−îc phÐp cña Héi ®ång qu¶n trÞ hoÆc cÊp cã thÈm quyÒn, ghi: Nî TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 338
- 339. 6. Bæ sungnguån vèn kinh doanh tõ sè chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n, khi ®−îc duyÖt, ghi: Nî TK 412 - Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 7. Khi c«ng tr×nh x©y dùng c¬ b¶n b»ng nguån vèn ®Çu t− XDCB ®· hoµn thµnh hoÆc c«ng viÖc mua s¾m TSC§ ®· xong ®−a vµo sö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh, quyÕt to¸n vèn ®Çu t− ®−îc duyÖt, kÕ to¸n ghi t¨ng nguyªn gi¸ TSC§, ®ång thêi ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh: Nî TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 8. Khi c¸c c«ng ty thµnh viªn trùc thuéc Tæng c«ng ty, c«ng ty con nhËn vèn vµo Tæng c«ng ty giao, c«ng ty mÑ ®Çu t− ®Ó bæ sung vèn kinh doanh, kÕ to¸n ®¬n vÞ cÊp d−íi, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 9. Khi nhËn ®−îc quµ biÕu, tÆng, tµi trî, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. Sau khi thùc hiÖn nghÜa vô thuÕ víi Nhµ n−íc, nÕu phÇn cßn l¹i ®−îc phÐp ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh (4118), ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4118). 10. Bæ sung vèn gãp do tr¶ cæ tøc b»ng cæ phiÕu cho c¸c cæ ®«ng, ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4112) (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ph¸t hµnh nhá h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (TK 4111 - Theo mÖnh gi¸ vµ TK 4112 - Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ph¸t hµnh lín h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu). 11. Khi nhËn vèn gãp cña c¸c bªn tham gia liªn doanh, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 211, 213,... Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4111). 12. Khi c«ng ty cæ phÇn mua l¹i cæ phiÕu ®Ó huû bá ngay t¹i ngµy mua l¹i: 339
- 340. 12.1. Tr−êng hîpgi¸ thùc tÕ mua l¹i cæ phiÕu lín h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu, ghi: Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (TK 4111 (Theo mÖnh gi¸)) Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (TK 4112 (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ mua l¹i lín h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu)) Cã c¸c TK 111, 112,... 12.2. Tr−êng hîp gi¸ thùc tÕ mua l¹i cæ phiÕu nhá h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu, ghi: Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4111) (Theo mÖnh gi¸ cæ phiÕu) Cã c¸c TK 111, 112,... Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4112) (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ mua l¹i nhá h¬n mÖnh gi¸). 13. Khi huû bá cæ phiÕu quü, ghi: Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (TK 4111 (Theo mÖnh gi¸)) Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (TK 4112 (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ mua l¹i lín h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu)) Cã TK 419 - Cæ phiÕu quü (Theo gi¸ mua l¹i cæ phiÕu). 14. Khi hoµn tr¶ vèn gãp cho c¸c thµnh viªn gãp vèn, ghi: Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4111, 4112) Cã c¸c TK 111, 112,... 15. Khi ®¬n vÞ thµnh viªn, c«ng ty con hoµn tr¶ vèn kinh doanh cho Tæng c«ng ty, c«ng ty mÑ theo ph−¬ng thøc ghi gi¶m vèn, kÕ to¸n ®¬n vÞ cÊp d−íi, ghi: Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh Cã c¸c TK 111, 112,... 16. Khi bÞ ®iÒu ®éng vèn kinh doanh cña ®¬n vÞ cho mét ®¬n vÞ kh¸c theo quyÕt ®Þnh cña cÊp cã thÈm quyÒn (nÕu cã): - Khi bÞ ®iÒu ®éng vèn kinh doanh lµ TSC§, ghi: Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Cã TK 213 - TS C§ v« h×nh. - Khi ®iÒu ®éng vèn b»ng tiÒn, ghi: Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh Cã TK 111, 112 17. KÕ to¸n tr−êng hîp mua, b¸n khi hîp nhÊt kinh doanh ®−îc thùc 340
- 341. hiÖn b»ng viÖcbªn mua ph¸t hµnh cæ phiÕu: Thùc hiÖn theo Th«ng t− h−íng dÉn kÕ to¸n thùc hiÖn ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 11 - “Hîp nhÊt kinh doanh”. 341
- 342. TµI KHO¶N 412 CH£NH LÖCH §¸NH GI¸ L¹I TµI S¶N Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n hiÖn cã vµ t×nh h×nh xö lý sè chªnh lÖch ®ã ë doanh nghiÖp. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Tµi s¶n ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i chñ yÕu lµ TSC§, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, mét sè tr−êng hîp cã thÓ vµ cÇn thiÕt ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, c«ng cô, dông cô, thµnh phÈm, hµng hãa, s¶n phÈm dë dang... 2. Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n ®−îc ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy trong c¸c tr−êng hîp sau: - Khi cã quyÕt ®Þnh cña Nhµ n−íc vÒ ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n; - Khi thùc hiÖn cæ phÇn hãa doanh nghiÖp Nhµ n−íc; - C¸c tr−êng hîp kh¸c theo quy ®Þnh (Nh− khi chuyÓn ®æi h×nh thøc së h÷u doanh nghiÖp...) 3. Tµi kho¶n nµy kh«ng ph¶n ¸nh sè chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i khi ®−a tµi s¶n ®i gãp vèn liªn kÕt, liªn doanh hoÆc ®Çu t− vµo c«ng ty con, kho¶n chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i trong c¸c tr−êng hîp nµy ®−îc ph¶n ¸nh vµo TK 711 - Thu nhËp kh¸c (nÕu lµ l·i) hoÆc TK 811 - Chi phÝ kh¸c (nÕu lµ lç). 4. Gi¸ trÞ tµi s¶n ®−îc x¸c ®Þnh l¹i trªn c¬ së b¶ng gi¸ Nhµ n−íc quy ®Þnh hoÆc Héi ®ång ®Þnh gi¸ tµi s¶n thèng nhÊt x¸c ®Þnh. 5. Sè chªnh lÖch gi¸ do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n ®−îc h¹ch to¸n vµ xö lý theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA Tµi KHO¶N 412 - CH£NH LÖCH §¸NH GI¸ L¹i Tµi S¶N Bªn Nî: - Sè chªnh lÖch gi¶m do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n; - Xö lý sè chªnh lÖch t¨ng do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n. Bªn Cã: - Sè chªnh lÖch t¨ng do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n; 342
- 343. - Xö lýsè chªnh lÖch gi¶m do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n. Tµi kho¶n 412 - Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n, cã thÓ cã sè d− bªn Nî hoÆc sè d− bªn Cã: Sè d− bªn Nî: Sè chªnh lÖch gi¶m do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n ch−a ®−îc xö lý. Sè d− bªn Cã: Sè chªnh lÖch t¨ng do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n ch−a ®−îc xö lý. Ph−¬ng PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Khi cã quyÕt ®Þnh cña Nhµ n−íc vÒ ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n cè ®Þnh, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, vËt t−, hµng hãa... hoÆc ®Þnh gi¸ khi tiÕn hµnh cæ phÇn hãa doanh nghiÖp Nhµ n−íc, doanh nghiÖp tiÕn hµnh kiÓm kª, ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n vµ ph¶n ¸nh sè chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n vµo sæ kÕ to¸n. a) §¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng hãa: - NÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cao h¬n trÞ gi¸ ®· ghi sæ kÕ to¸n th× sè chªnh lÖch gi¸ t¨ng, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Nî TK 155 - Thµnh phÈm Nî TK 156 - Hµng hãa Cã TK 412 - Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n. - NÕu gi¸ ®anh gi¸ l¹i thÊp h¬n trÞ gi¸ ®· ghi sæ kÕ to¸n th× sè chªnh lÖch gi¸ gi¶m, ghi: Nî TK 412 - Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 156 - Hµng hãa. b) §¸nh gi¸ l¹i TSC§ vµ bÊt ®éng s¶n ®Çu t−. - C¨n cø vµo b¶ng tæng hîp kÕt qu¶ kiÓm kª vµ ®¸nh gi¸ l¹i TSC§, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−: 343
- 344. + PhÇn nguyªngi¸, gi¸ trÞ cßn l¹i, gi¸ trÞ hao mßn ®iÒu chØnh t¨ng, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (PhÇn nguyªn gi¸ ®iÒu chØnh t¨ng) Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh (QuyÒn sö dông ®Êt - PhÇn nguyªn gi¸ ®iÒu chØnh t¨ng) Nî TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t−; (PhÇn nguyªn gi¸ ®iÒu chØnh t¨ng) Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (PhÇn gi¸ trÞ hao mßn ®iÒu chØnh t¨ng) Cã TK 412 - Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n phÇn gi¸ trÞ cßn l¹i ®iÒu chØnh t¨ng). + PhÇn nguyªn gi¸, gi¸ trÞ cßn l¹i, gi¸ trÞ hao mßn ®iÒu chØnh gi¶m, ghi: Nî TK 412 - Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n (PhÇn gi¸ trÞ cßn l¹i ®iÒu chØnh gi¶m) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (PhÇn gi¸ trÞ hao mßn ®iÒu chØnh gi¶m) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (PhÇn nguyªn gi¸ ®iÒu chØnh gi¶m) Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (QuyÒn sö dông ®Êt - PhÇn nguyªn gi¸ ®iÒu chØnh gi¶m) Cã TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t− (PhÇn nguyªn gi¸ ®iÒu chØnh gi¶m). 2. Cuèi n¨m tµi chÝnh xö lý chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n theo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan hoÆc cÊp cã thÈm quyÒn: - NÕu Tµi kho¶n 412 cã sè d− bªn Cã, vµ cã quyÕt ®Þnh bæ sung nguån vèn kinh doanh, ghi: Nî TK 412 - Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. - NÕu Tµi kho¶n 412 cã sè d− bªn Nî, vµ cã quyÕt ®Þnh ghi gi¶m nguån vèn kinh doanh, ghi: Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh Cã TK 412 - Chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i tµi s¶n. 344
- 345. TµI KHO¶N 413 CH£NH LÖCH Tû GI¸ HèI §O¸I Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh trong ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng); chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh vµ t×nh h×nh xö lý sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®ã. Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i lµ chªnh lÖch ph¸t sinh tõ viÖc trao ®æi thùc tÕ hoÆc quy ®æi cïng mét sè l−îng ngo¹i tÖ sang ®¬n vÞ tiÒn tÖ kÕ to¸n theo tû gi¸ hèi ®o¸i kh¸c nhau. Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i chñ yÕu ph¸t sinh trong c¸c tr−êng hîp: 1. Thùc tÕ mua b¸n, trao ®æi, thanh to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh b»ng ngo¹i tÖ trong kú (Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn); Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i thùc tÕ ph¸t sinh trong kú (Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn) ë doanh nghiÖp bao gåm: - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i thùc tÕ ph¸t sinh trong kú cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng); - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i thùc tÕ ph¸t sinh trong kú cña ho¹t ®éng kinh doanh, kÓ c¶ cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB cña doanh nghiÖp s¶n xuÊt, kinh doanh võa cã ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB. 2. §¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh. Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh bao gåm: - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ liªn quan ®Õn giai ®o¹n ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng); - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng kinh doanh. §èi víi c¸c doanh nghiÖp sö dông c«ng cô tµi chÝnh ®Ó dù phßng rñi ro hèi ®o¸i th× c¸c kho¶n vay, nî ph¶i tr¶ cã gèc ngo¹i tÖ ®−îc h¹ch to¸n theo tû gi¸ hèi ®o¸i thùc tÕ ph¸t sinh. Doanh nghiÖp kh«ng ®−îc ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n vay, nî ph¶i tr¶ cã gèc ngo¹i tÖ ®· sö dông c«ng cô tµi chÝnh ®Ó dù phßng rñi ro hèi ®o¸i H¹CH TO¸N Tµi KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Nguyªn t¾c ghi nhËn c¸c nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh b»ng ngo¹i tÖ vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh. 1.1. C¸c doanh nghiÖp cã nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh b»ng ngo¹i tÖ ph¶i 344
- 346. thùc hiÖn ghisæ kÕ to¸n vµ lËp b¸o c¸o tµi chÝnh theo mét ®¬n vÞ tiÒn tÖ thèng nhÊt lµ §ång ViÖt Nam, hoÆc ®¬n vÞ tiÒn tÖ chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n (Sau khi ®−îc chÊp thuËn cña Bé Tµi chÝnh). ViÖc quy ®æi ®ång ngo¹i tÖ ra ®ång ViÖt Nam, hoÆc ra ®¬n vÞ tiÒn tÖ chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n vÒ nguyªn t¾c doanh nghiÖp ph¶i c¨n cø vµo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch lµ tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ cña nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè ®Ó ghi sæ kÕ to¸n. Doanh nghiÖp ®ång thêi ph¶i theo dâi nguyªn tÖ trªn sæ kÕ to¸n chi tiÕt c¸c Tµi kho¶n: TiÒn mÆt, TiÒn göi Ng©n hµng, TiÒn ®ang chuyÓn, C¸c kho¶n ph¶i thu, C¸c kho¶n ph¶i tr¶ vµ Tµi kho¶n 007 “Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i” (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n). 1.2. §èi víi Tµi kho¶n thuéc lo¹i doanh thu, hµng tån kho, TSC§, chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, chi phÝ kh¸c, bªn Nî c¸c Tµi kho¶n vèn b»ng tiÒn, Nî ph¶i thu, bªn cã c¸c tµi kho¶n Nî ph¶i tr¶ khi ph¸t sinh c¸c nghiÖp vô kinh tÕ b»ng ngo¹i tÖ ph¶i ®−îc ghi sæ kÕ to¸n b»ng §ång ViÖt Nam, hoÆc b»ng ®¬n vÞ tiÒn tÖ chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch (Lµ tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm nghiÖp vô kinh tÕ ph¸t sinh). 1.3. §èi víi bªn Cã cña c¸c Tµi kho¶n vèn b»ng tiÒn, khi ph¸t sinh c¸c nghiÖp vô kinh tÕ b»ng ngo¹i tÖ ph¶i ®−îc ghi sæ kÕ to¸n b»ng §ång ViÖt Nam, hoÆc b»ng ®¬n vÞ tiÒn tÖ chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n theo tû gi¸ ghi trªn sæ kÕ to¸n (Theo mét trong c¸c ph−¬ng ph¸p: tû gi¸ ®Ých danh; tû gi¸ b×nh qu©n gia quyÒn; tû gi¸ nhËp tr−íc, xuÊt tr−íc; tû gi¸ nhËp sau, xuÊt tr−íc). 1.4. §èi víi bªn Nî cña c¸c Tµi kho¶n Nî ph¶i tr¶, hoÆc bªn Cã cña c¸c Tµi kho¶n Nî ph¶i thu, khi ph¸t sinh c¸c nghiÖp vô kinh tÕ b»ng ngo¹i tÖ ph¶i ®−îc ghi sæ kÕ to¸n b»ng §ång ViÖt Nam, hoÆc b»ng ®¬n vÞ tiÒn tÖ chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n theo tû gi¸ ghi trªn sæ kÕ to¸n. 1.5. Cuèi n¨m tµi chÝnh, doanh nghiÖp ph¶i ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh. 1.6. Tr−êng hîp mua, b¸n ngo¹i tÖ b»ng §ång ViÖt Nam th× h¹ch to¸n theo tû gi¸ thùc tÕ mua, b¸n. 2. Nguyªn t¾c xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i. 2.1. Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh trong kú vµ chªnh lÖch ®¸nh gi¸ l¹i cuèi kú cña ho¹t ®éng kinh doanh, kÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Cña doanh nghiÖp SXKD võa cã ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB): - Toµn bé chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh trong kú vµ chªnh lÖch tû 345
- 347. gi¸ hèi ®o¸iph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh ®−îc ghi nhËn ngay vµo chi phÝ tµi chÝnh, hoÆc doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh trong kú. - Doanh nghiÖp kh«ng ®−îc chia lîi nhuËn hoÆc tr¶ cæ tøc trªn l·i chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ. 2.2. Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh trong kú vµ chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi kú cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) nh− sau: - Trong giai ®o¹n ®Çu t− XDCB, kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn vµ chªnh lÖch tû gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ ph¶n ¸nh luü kÕ trªn B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n (chØ tiªu "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i"). - Khi kÕt thóc qu¸ tr×nh ®Çu t− x©y dùng, toµn bé chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i thùc tÕ ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t− x©y dùng (Lç hoÆc l·i tû gi¸ hèi ®o¸i) kh«ng tÝnh vµo trÞ gi¸ TSC§ mµ kÕt chuyÓn toµn bé mét lÇn (nÕu nhá) vµo chi phÝ tµi chÝnh, hoÆc doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh cña n¨m tµi chÝnh cã TSC§ vµ c¸c tµi s¶n ®Çu t− hoµn thµnh bµn giao ®−a vµo ho¹t ®éng hoÆc ph©n bæ tèi ®a lµ 5 n¨m (NÕu lín, kÓ tõ khi c«ng tr×nh ®−a vµo ho¹t ®éng). 2.3. Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do chuyÓn ®æi b¸o c¸o tµi chÝnh cña ho¹t ®éng ë n−íc ngoµi kh«ng thÓ t¸ch rêi víi ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp b¸o c¸o ®−îc ghi nhËn ngay vµo chi phÝ tµi chÝnh hoÆc doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh trong kú. 3. Doanh nghiÖp chØ ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i vµo TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i", trong c¸c tr−êng hîp: - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn vµ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB trong giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp míi thµnh lËp (Khi ch−a hoµn thµnh qu¸ tr×nh ®Çu t−); - Kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh cña ho¹t ®éng kinh doanh, kÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Doanh nghiÖp SXKD cã c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB). 4. Cuèi n¨m tµi chÝnh, kÕ to¸n ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ bao gåm sè d− c¸c Tµi kho¶n "TiÒn mÆt", "TiÒn göi Ng©n hµng", "TiÒn ®ang chuyÓn", c¸c kho¶n t−¬ng ®−¬ng tiÒn, c¸c kho¶n ph¶i thu, c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cã gèc ngo¹i tÖ theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh. Kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh cña ho¹t ®éng kinh doanh ®−îc h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i". 346
- 348. 5. §èi víidoanh nghiÖp kh«ng chuyªn kinh doanh mua, b¸n ngo¹i tÖ, th× c¸c nghiÖp vô kinh tÕ mua, b¸n ngo¹i tÖ ph¸t sinh ®−îc quy ®æi ra §ång ViÖt Nam theo tû gi¸ mua, b¸n thùc tÕ ph¸t sinh. Chªnh lÖch gi÷a tû gi¸ thùc tÕ mua vµo vµ tû gi¸ thùc tÕ b¸n ra cña ngo¹i tÖ ®−îc h¹ch to¸n vµn Tµi kho¶n 515 "Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh", hoÆc vµo Tµi kho¶n 635 "Chi phÝ tµi chÝnh". KÕT CÊU Vµ Néi DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 413 - CH£NH LÖCH Tû Gi¸ HèI §O¸I Bªn Nî: - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (Lç tû gi¸) cuèi n¨m tµi chÝnh cña ho¹t ®éng kinh doanh, kÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Doanh nghiÖp SXKD cã c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB); - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (Lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng); - KÕt chuyÓn sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh (L·i tû gi¸) cña ho¹t ®éng kinh doanh vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh; - KÕt chuyÓn toµn bé sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (L·i tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t− XDCB) vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh hoÆc vµo doanh thu ch−a thùc hiÖn (NÕu ph¶i ph©n bæ dÇn). Bªn Cã: - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (L·i tû gi¸) cuèi n¨m tµi chÝnh cña ho¹t ®éng kinh doanh, kÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Doanh nghiÖp SXKD cã c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB); - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh, hoÆc ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (L·i tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng); - KÕt chuyÓn sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (Lç tû gi¸) cuèi n¨m tµi chÝnh cña ho¹t ®éng kinh doanh vµo chi phÝ tµi chÝnh; - KÕt chuyÓn toµn bé sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh, hoÆc ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (Lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t− XDCB) vµo chi phÝ tµi chÝnh hoÆc vµo chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (NÕu ph¶i ph©n bæ dÇn). 347
- 349. Tµi kho¶n 413"Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i" cã thÓ cã sè d− bªn Nî hoÆc sè d− bªn Cã. Sè d− bªn Nî: Sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh hoÆc ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (Lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng, ch−a hoµn thµnh ®Çu t−) ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh; Sè d− bªn Cã: Sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (L·i tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng, ch−a hoµn thµnh ®Çu t−) ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh; Tµi kho¶n 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 4131 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh: Ph¶n ¸nh sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (L·i, lç tû gi¸) cuèi n¨m tµi chÝnh cña ho¹t ®éng kinh doanh, kÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Doanh nghiÖp SXKD cã c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB) Tµi kho¶n 4132 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i trong giai ®o¹n ®Çu t− XDCB: Ph¶n ¸nh sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh vµ chªnh lÖch tû gi¸ do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (L·i, lç tû gi¸) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng). PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU I. KÕ to¸n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh trong kú cña ho¹t ®éng kinh doanh, kÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB cña doanh nghiÖp ®ang s¶n xuÊt, kinh doanh 1. Khi mua vËt t−, hµng ho¸, TSC§, dÞch vô thanh to¸n b»ng ngo¹i tÖ: - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch mua ngoµi vËt t−, hµng ho¸, TSC§, dÞch vô, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 153, 156, 157, 158, 211, 213, 217, 241, 623, 627, 641, 642, 133... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch mua ngoµi vËt t−, hµng ho¸, TSC§, dÞch vô, ghi: 348
- 350. Nî c¸c TK151, 152, 153, 156, 157, 158, 211, 213, 217, 241, 623, 627, 641, 642, 133... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i). 2. Khi nhËn vËt t−, hµng ho¸, TSC§, dÞch vô cña nhµ cung cÊp ch−a thanh to¸n tiÒn, hoÆc khi vay ng¾n h¹n, vay dµi h¹n, nî dµi h¹n, hoÆc nhËn nî néi bé,... b»ng ngo¹i tÖ, c¨n cø tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 152, 153, 156, 211, 627, 641, 642... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã c¸c TK 331, 311, 341, 342, 336... (Theo tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch). 3. Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ (Nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî vay ng¾n h¹n, vay dµi h¹n, nî dµi h¹n, nî néi bé...): - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÓ to¸n) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). 4. Khi ph¸t sinh doanh thu, thu nhËp kh¸c b»ng ngo¹i tÖ, c¨n cø tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch, ghi: Nî c¸c TK 111 (1112), 112 (1122), 131... (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã c¸c TK 511, 711 (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch). 5. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî c¸c TK 136, 138 (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i). 6. Khi thu ®−îc tiÒn nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ (ph¶i thu cña kh¸ch 349
- 351. hµng, ph¶i thunéi bé...): - NÕu ph¸t sinh lç chªnh lÖch tû gi¸ trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 131, 136, 138 (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). - NÕu ph¸t sinh l·i chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i khi thanh to¸n nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 131, 136, 138 (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). II. KÕ to¸n chªnh lÖch tû gi¸ ph¸t sinh trong kú cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) 1. Khi mua ngoµi vËt t−, thiÕt bÞ, hµng ho¸, TSC§, dÞch vô, khèi l−îng x©y dùng, l¾p ®Æt do ng−êi b¸n hoÆc bªn nhËn thÇu bµn giao: - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 211, 213, 241...(Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 211, 213, 241...(Tû gi¸ hèi ®o¸i t¹i ngµy giao dÞch) Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) l·i tû gi¸ hèi ®o¸i). 2. Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ (Nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî vay dµi h¹n, ng¾n h¹n, nî néi bé (nÕu cã)...): - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶ b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i trong giao dÞch thanh to¸n nî ph¶i tr¶ 350
- 352. b»ng ngo¹i tÖ,ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i) 3. Hµng n¨m, chªnh lÖch tû gi¸ ®· thùc hiÖn ph¸t sinh trong ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) ®−îc ph¶n ¸nh luü kÕ trªn TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i" (4132) cho ®Õn khi hoµn thµnh ®Çu t− XDCB. 4. Khi kÕt thóc ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng), kÕt chuyÓn chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn (Theo sè thuÇn sau khi bï trõ sè ph¸t sinh bªn Nî vµ bªn Cã Tµi kho¶n 4132) cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) trªn TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i" (TK 4132) tÝnh ngay (nÕu nhá) vµo chi phÝ tµi chÝnh, hoÆc kÕt chuyÓn (nÕu lín) sang TK 242 "Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n" (NÕu lç tû gi¸) hoÆc tÝnh ngay (nÕu nhá) vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, hoÆc kÕt chuyÓn (nÕu lín) sang TK 3387 "Doanh thu ch−a thùc hiÖn" (NÕu l·i tû gi¸) ®Ó ph©n bæ trong thêi gian tèi ®a lµ 5 n¨m: - Tr−êng hîp ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i) (NÕu ph¶i ph©n bæ dÇn); hoÆc Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (NÕu ghi ngay vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh). - Tr−êng hîp ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu ghi ngay vµo chi phÝ tµi chÝnh) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (NÕu ph¶i ph©n bæ dÇn) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132). 5. Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn (Lç hoÆc l·i tû gi¸) trong giai ®o¹n ®Çu t− XDCB ®−îc luü kÕ ®Õn thêi ®iÓm quyÕt to¸n bµn giao TSC§ ®−a vµo sö dông cho ho¹t ®éng SXKD: - Tr−êng hîp lç tû gi¸ hèi ®o¸i ph¶i ph©n bæ dÇn, ®Þnh kú khi ph©n bæ chªnh lÖch lç tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t− XDCB vµo chi phÝ tµi chÝnh cña n¨m tµi chÝnh khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t− XDCB bµn giao ®−a TSC§ vµo sö dông, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 351
- 353. - Tr−êng hîpl·i tû gi¸ hèi ®o¸i ph¶i ph©n bæ dÇn, ®Þnh kú khi ph©n bæ chªnh lÖch l·i tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t− XDCB vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh cña n¨m tµi chÝnh khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t− XDCB bµn giao ®−a TSC§ vµo sö dông, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i). III. KÕ to¸n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ 1. KÕ to¸n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ: ë thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh, doanh nghiÖp ph¶i ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ (§¬n vÞ tiÒn tÖ kh¸c víi ®¬n vÞ tiÒn tÖ chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n) theo tû gi¸ hèi ®o¸i giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm cuèi n¨m tµi chÝnh, cã thÓ ph¸t sinh chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (L·i hoÆc lç). Doanh nghiÖp ph¶i chi tiÕt kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cña ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng TK 4132 vµ cña ho¹t ®éng kinh doanh TK 4131): - NÕu ph¸t sinh l·i tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî c¸c TK 111 (1112), 112 (1122), 131, 136, 138, 311, 315, 331, 341, 342... Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132). - NÕu ph¸t sinh lç tû gi¸ hèi ®o¸i, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131, 4132) Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122), 131, 136, 311, 315, 331, 341, 342... 2. KÕ to¸n xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ: 2.1. Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cña ho¹t ®éng kinh doanh (KÓ c¶ ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n cña doanh nghiÖp s¶n xuÊt, kinh doanh võa cã ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n): - KÕt chuyÓn toµn bé kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh cña ho¹t ®éng kinh doanh (Theo sè thuÇn sau khi bï trõ sè ph¸t sinh bªn Nî vµ bªn Cã cña TK 4131) vµo chi phÝ tµi chÝnh (NÕu lç tû gi¸ hèi ®o¸i), hoÆc doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (NÕu l·i tû gi¸ hèi ®o¸i) ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh: 352
- 354. + KÕt chuyÓnl·i tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (NÕu l·i tû gi¸ hèi ®o¸i) + KÕt chuyÓn lç tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131). 2.2. Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng): - ë giai ®o¹n ®ang ®Çu t− XDCB, doanh nghiÖp ch−a ®i vµo ho¹t ®éng th× chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh ®−îc ph¶n ¸nh luü kÕ trªn TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i" (TK 4132). Sè d− Nî, hoÆc Cã nµy sÏ ®−îc ph¶n ¸nh trªn B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n. - Khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t− XDCB, bµn giao TSC§ ®−a vµo sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh, sè d− Nî, hoÆc sè d− Cã TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i" (TK 4132) ph¶n ¸nh sè chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh do ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cuèi mçi n¨m tµi chÝnh (Kh«ng bao gåm kho¶n ®¸nh gi¸ l¹i c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB ë thêi ®iÓm bµn giao tµi s¶n ®Ó ®−a vµo sö dông) sÏ ®−îc xö lý nh− sau: + KÕt chuyÓn sè d− Nî TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i" (4132) vÒ TK 635 - "Chi phÝ tµi chÝnh" hoÆc vÒ TK 242 "Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n" (NÕu lín) ®Ó ph©n bæ dÇn sè lç tû gi¸ hèi ®o¸i cña giai ®o¹n ®Çu t− XDCB trong c¸c n¨m tµi chÝnh tiÕp theo trong thêi gian tèi ®a 5 n¨m (KÓ tõ khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t−) vµo chi phÝ tµi chÝnh, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu ghi ngay vµo chi phÝ) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (NÕu ph¶i ph©n bæ dÇn) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132). + KÕt chuyÓn sè d− Cã TK 413 "Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i" (4132) vÒ TK 515 "Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh" hoÆc vÒ TK 3387 "Doanh thu ch−a thùc hiÖn (NÕu lín) ®Ó ph©n bæ dÇn sè l·i tû gi¸ hèi ®o¸i cña giai ®o¹n ®Çu t− XDCB trong c¸c n¨m tµi chÝnh tiÕp theo trong thêi gian tèi ®a 5 n¨m (KÓ tõ khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t−) vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®oaÝ (4132) 353
- 355. Cã TK 3387- Doanh thu ch−a thùc hiÖn (NÕu ph¶i ph©n bæ dÇn) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (NÕu ghi ngay vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh). 354
- 356. TµI KHO¶N 414 QUü §ÇU T¦ PH¸T TRIÓN Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh t¨ng, gi¶m quü ®Çu t− ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp. Quü ®Çu t− ph¸t triÓn ®−îc trÝch lËp tõ lîi nhuËn sau thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp vµ ®−îc sö dông vµo viÖc ®Çu t− më réng quy m« s¶n xuÊt, kinh doanh hoÆc ®Çu t− chiÒu s©u cña doanh nghiÖp. ViÖc trÝch vµ sö dông quü ®Çu t− ph¸t triÓn ph¶i theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh ®èi víi tõng lo¹i doanh nghiÖp: C«ng ty Nhµ n−íc, c«ng ty cæ phÇn, c«ng ty tr¸ch nhiÖm h÷u h¹n, doanh nghiÖp t− nh©n,... KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 414 - QUü §ÇU T¦ PH¸T TRIÓN Bªn Nî: T×nh h×nh chi tiªu, sö dông quü ®Çu t− ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp. Bªn Cã: Quü ®Çu t− ph¸t triÓn t¨ng do ®−îc trÝch lËp tõ lîi nhuËn sau thuÕ. Sè d− bªn Cã: Sè quü ®Çu t− ph¸t triÓn hiÖn cã. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Trong kú, khi t¹m trÝch lËp quü ®Çu t− ph¸t triÓn tõ lîi nhuËn sau thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Cã TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn 2. Cuèi n¨m, x¸c ®Þnh sè quü ®Çu t− ph¸t triÓn ®−îc trÝch, kÕ to¸n tÝnh sè ®−îc trÝch thªm, ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Cã TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn. 3. Khi dïng quü ®Çu t− ph¸t triÓn ®Ó mua s¾m TSC§, x©y dùng c¬ b¶n ®· hoµn thµnh bµn giao ®−a vµo sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi: 355
- 357. Nî TK 211- Tµi s¶n cè ®Þnh h÷u h×nh Cã TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (tr−êng hîp ®Çu t− XDCB) Cã TK 111, 112,... (Tr−êng hîp mua s¾m TSC§). §ång thêi, kÕ to¸n ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh, ghi gi¶m quü ®Çu t− ph¸t triÓn: Nî TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 4. NhËn quü ®Çu t− ph¸t triÓn do cÊp trªn chuyÓn ®Õn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn. 5. TrÝch quü ®Çu t− ph¸t triÓn nép lªn ®¬n vÞ cÊp trªn theo quy ®Þnh hoÆc ®iÒu chuyÓn ®i ®¬n vÞ kh¸c, ghi: Nî TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn Cã c¸c TK 111, 112,... 356
- 358. TµI KHO¶N 415 QUü Dù PHßNG TµI CHÝNH Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh trÝch lËp, sö dông quü dù phßng tµi chÝnh cña doanh nghiÖp. Quü dù phßng tµi chÝnh ®−îc trÝch lËp tõ lîi nhuËn sau thuÕ TNDN. ViÖc h¹ch to¸n t¨ng, gi¶m quü dù phßng tµi chÝnh ph¶i theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸nh CñA TµI KHO¶N 415 - QUü dù PHßNG TµI CHÝNH Bªn Nî: - Quü dù phßng tµi chÝnh nép lªn cÊp trªn. - Quü dù phßng tµi chÝnh gi¶m kh¸c. Bªn Cã: Quü dù phßng tµi chÝnh t¨ng do trÝch lËp tõ lîi nhuËn sau thuÕ TNDN hoÆc do cÊp d−íi nép lªn. Sè d− bªn Cã: Quü dù phßng tµi chÝnh hiÖn cã cña doanh nghiÖp. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Khi trÝch lËp dù phßng tµi chÝnh tõ lîi nhuËn sau thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Cã TK 415 - Quü dù phßng tµi chÝnh. 2. Quü dù phßng tµi chÝnh t¨ng do cÊp d−íi nép lªn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 136,... Cã TK 415 - Quü dù phßng tµi chÝnh. 3. Quü dù phßng tµi chÝnh gi¶m do nép lªn cÊp trªn ghi: Nî TK 415 - Quü dù phßng tµi chÝnh Cã c¸c TK 111, 112, 336,... 357
- 359. TµI KHO¶N 418 C¸C QUü KH¸C THUéC VèN CHñ Së H÷u Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh t¨ng, gi¶m c¸c quü kh¸c thuéc nguån vèn chñ së h÷u, nh− quü th−ëng Ban ®iÒu hµnh c«ng ty,... C¸c quü kh¸c thuéc nguån vèn chñ së h÷u ®−îc h×nh thµnh tõ lîi nhuËn sau thuÕ vµ ®−îc sö dông vµo viÖc khen th−ëng hoÆc c¸c môc ®Ých kh¸c phôc vô c«ng t¸c ®iÒu hµnh cña Ban Gi¸m ®èc, Héi ®ång qu¶n trÞ. ViÖc trÝch vµ sö dông quü kh¸c thuéc nguån vèn chñ së h÷u ph¶i theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh ®èi víi tõng lo¹i doanh nghiÖp: C«ng ty Nhµ n−íc, c«ng ty cæ phÇn, c«ng ty TNHH, doanh nghiÖp t− nh©n,... KÕT CÊU Vµ Néi DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 418 - C¸C QUü KH¸C THUéC vèN CHñ Së h÷u Bªn Nî: T×nh h×nh chi tiªu, sö dông c¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u cña doanh nghiÖp. Bªn Cã: C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u t¨ng do ®−îc trÝch lËp tõ lîi nhuËn sau thuÕ. Sè d− bªn Cã: Sè quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u hiÖn cã. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N kÕ TO¸N MéT Sè nghiÖp vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. TrÝch lËp quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u tõ lîi nhuËn sau thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Cã TK 418 - C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u. 2. Tr−êng hîp ®¬n vÞ cÊp d−íi ®−îc ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u, ®¬n vÞ cÊp d−íi ghi: 358
- 360. Nî TK 111,112, 136,... Cã TK 418 - C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u. 3. Tr−êng hîp ®¬n vÞ cÊp d−íi nép ®¬n vÞ cÊp trªn ®Ó h×nh thµnh quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u, ghi: Nî TK 418 - C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u Cã c¸c TK 111, 112, 336,... 4. Tr−êng hîp c¸c ®¹i diÖn chñ së h÷u doanh nghiÖp quyÕt ®Þnh th−ëng cho Héi ®ång qu¶n trÞ, Ban Gi¸m ®èc tõ quü th−ëng Ban ®iÒu hµnh c«ng ty, ghi: Nî TK 418 - C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u Cã c¸c TK 111, 112. 359
- 361. TµI KHO¶N 419 cæ PHIÕU QUü Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng gi¶m cña sè cæ phiÕu do c¸c c«ng ty cæ phÇn mua l¹i trong sè cæ phiÕu do c«ng ty ®ã ®· ph¸t hµnh ra c«ng chóng ®Ó sau ®ã sÏ t¸i ph¸t hµnh l¹i (Gäi lµ cæ phiÕu quü). Cæ phiÕu quü lµ cæ phiÕu do c«ng ty ph¸t hµnh vµ ®−îc mua l¹i bëi chÝnh c«ng ty ph¸t hµnh, nh−ng nã kh«ng bÞ huû bá vµ sÏ ®−îc t¸i ph¸t hµnh trë l¹i trong kho¶ng thêi gian theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ chøng kho¸n. C¸c cæ phiÕu quü do c«ng ty n¾m gi÷ kh«ng ®−îc nhËn cæ tøc, kh«ng cã quyÒn bÇu cö hay tham gia chia phÇn tµi s¶n khi c«ng ty gi¶i thÕ. Khi chia cæ tøc cho c¸c cæ phÇn, c¸c cæ phiÕu quü ®ang do c«ng ty n¾m gi÷ ®−îc coi lµ cæ phiÕu ch−a b¸n. h¹ch TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Gi¸ trÞ cæ phiÕu quü ®−îc ph¶n ¸nh trªn tµi kho¶n nµy theo gi¸ thùc tÕ mua l¹i bao gåm gi¸ mua l¹i vµ c¸c chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc mua l¹i cæ phiÕu, nh− chi phÝ giao dÞch, th«ng tin... 2. Cuèi kú kÕ to¸n, khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh, gi¸ trÞ thùc tÕ cña cæ phiÕu quü ®−îc ghi gi¶m nguån vèn kinh doanh trªn B¶ng C§KT b»ng c¸ch ghi sè ©m (...) 3. Tµi kho¶n nµy kh«ng ph¶n ¸nh trÞ gi¸ cæ phiÕu mµ c«ng ty mua cña c¸c c«ng ty cæ phÇn kh¸c v× môc ®Ých n¾m gi÷ ®Çu t−. 4. Tr−êng hîp c«ng ty mua l¹i cæ phiÕu do chÝnh c«ng ty ph¸t hµnh nh»m môc ®Ých thu håi cæ phiÕu ®Ó huû bá vÜnh viÔn ngay khi mua vµo th× gi¸ trÞ cæ phiÕu mua vµo kh«ng ®−îc ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy mµ ghi gi¶m trùc tiÕp vµo vèn ®Çu t− cña chñ së h÷u vµ thÆng d− vèn cæ phÇn (Xem h−íng dÉn ë tµi kho¶n 411 - Nguån vèn kinh doanh). 5. TrÞ gi¸ vèn cña cæ phiÕu quü khi t¸i ph¸t hµnh, hoÆc khi sö dông ®Ó tr¶ cæ tøc, th−ëng... ®−îc tÝnh theo ph−¬ng ph¸p b×nh qu©n gia quyÒn. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 419 - Cæ PHIÕU QUü Bªn nî: TrÞ gi¸ thùc tÕ cæ phiÕu quü khi mua vµo. 360
- 362. Bªn Cã: TrÞ gi¸ thùc tÕ cæ phiÕu quü ®−îc t¸i ph¸t hµnh, chia cæ tøc hoÆc huû bá. Sè d− bªn Nî: TrÞ gi¸ thùc tÕ cæ phiÕu quü hiÖn ®ang do c«ng ty n¾m gi÷. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. KÕ to¸n mua l¹i cæ phiÕu do chÝnh c«ng ty ®· ph¸t hµnh: - Khi c«ng ty ®· hoµn tÊt c¸c thñ tôc mua l¹i sè cæ phiÕu do chÝnh c«ng ty ph¸t hµnh theo luËt ®Þnh, kÕ to¸n thùc hiÖn thñ tôc thanh to¸n tiÒn cho c¸c cæ ®«ng theo gi¸ tho¶ thuËn mua, b¸n vµ nhËn cæ phiÕu vÒ, ghi: Nî TK 419 - Cæ phiÕu quü (gi¸ mua l¹i cæ phiÕu) Cã c¸c TK 111, 112. - Trong qu¸ tr×nh mua l¹i cæ phiÕu, khi ph¸t sinh chi phÝ liªn quan trùc tiÕp ®Õn viÖc mua l¹i cæ phiÕu, ghi: Nî TK 419 - Cæ phiÕu quü Cã c¸c TK 111, 112. 2. T¸i ph¸t hµnh cæ phiÕu quü: - Khi t¸i ph¸t hµnh cæ phiÕu quü víi gi¸ cao h¬n gi¸ thùc tÕ mua l¹i, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 (Tæng gi¸ thanh to¸n t¸i ph¸t hµnh cæ phiÕu) Cã TK 419 - Cæ phiÕu quü (Gi¸ thùc tÕ mua l¹i cæ phiÕu) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4112) (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ t¸i ph¸t hµnh cao h¬n gi¸ thùc tÕ mua l¹i cæ phiÕu). - Khi t¸i ph¸t hµnh cæ phiÕu quü ra thÞ tr−êng víi gi¸ thÊp h¬n gi¸ thùc tÕ mua vµo cæ phiÕu, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 (Tæng gi¸ thanh to¸n t¸i ph¸t hµnh cæ phiÕu) Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4112) (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ t¸i ph¸t hµnh thÊp h¬n gi¸ thùc tÕ mua l¹i) Cã TK 419 - Cæ phiÕu quü (Gi¸ thùc tÕ mua l¹i cæ phiÕu). 3. Khi huû bá sè cæ phiÕu quü, ghi: Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4111 - MÖnh gi¸ cña sè cæ phiÕu 361
- 363. huû bá) Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4112 - Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ thùc tÕ mua l¹i cæ phiÕu lín h¬n mÖnh gi¸ cæ phiÕu bÞ huû) Cã TK 419 - Cæ phiÕu quü (Gi¸ thùc tÕ mua l¹i cæ phiÕu). 4. Khi cã quyÕt ®Þnh cña Héi ®ång qu¶n trÞ (§· th«ng qua §¹i héi cæ ®«ng) chia cæ tøc b»ng cæ phiÕu quü: - Tr−êng hîp gi¸ ph¸t hµnh cæ phiÕu t¹i ngµy tr¶ cæ tøc b»ng cæ phiÕu cao h¬n gi¸ thùc tÕ mua vµo cæ phiÕu, ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi (Theo gi¸ ph¸t hµnh cæ phiÕu), hoÆc Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388) Cã TK 419 - Cæ phiÕu quü (Theo gi¸ thùc tÕ mua l¹i cæ phiÕu) Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4112) (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ thùc tÕ mua l¹i cæ phiÕu thÊp h¬n gi¸ ph¸t hµnh cæ phiÕu t¹i ngµy tr¶ cæ tøc b»ng cæ phiÕu) - Tr−êng hîp gi¸ ph¸t hµnh cæ phiÕu t¹i ngµy tr¶ cæ tøc b»ng cæ phiÕu thÊp h¬n gi¸ thùc tÕ mua vµo cæ phiÕu, ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi (Theo gi¸ ph¸t hµnh cæ phiÕu), hoÆc Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388) Nî TK 411 - Nguån vèn kinh doanh (4112) (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ thùc tÕ mua vµo cæ phiÕu quü cao h¬n gi¸ ph¸t hµnh cæ phiÕu t¹i ngµy tr¶ cæ tøc b»ng cæ phiÕu). Cã TK 419 - Cæ phiÕu quü (Theo gi¸ thùc tÕ mua cæ phiÕu quü). 362
- 364. TµI KHO¶N 421 LîI NHUËN CH¦A PH¢N PHèI Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh kÕt qu¶ kinh doanh (Lîi nhuËn, lç) sau thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp vµ t×nh h×nh ph©n chia lîi nhuËn hoÆc xö lý lç cña doanh nghiÖp. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. KÕt qu¶ tõ ho¹t ®éng kinh doanh ph¶n ¸nh trªn Tµi kho¶n 421 lµ lîi nhuËn sau thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hoÆc lç ho¹t ®éng kinh doanh. 2. ViÖc ph©n chia lîi nhuËn ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp ph¶i ®¶m b¶o râ rµng, rµnh m¹ch vµ theo ®óng chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh. 3. Ph¶i h¹ch to¸n chi tiÕt kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña tõng n¨m tµi chÝnh (N¨m tr−íc, n¨m nay), ®ång thêi theo dâi chi tiÕt theo tõng néi dung ph©n chia lîi nhuËn cña doanh nghiÖp (TrÝch lËp c¸c quü, bæ sung nguån vèn kinh doanh, chia cæ tøc, lîi nhuËn cho c¸c cæ ®«ng, cho c¸c nhµ ®Çu t−). 4. Khi ¸p dông håi tè do thay ®æi chÝnh s¸ch kÕ to¸n vµ ®iÒu chØnh håi tè c¸c sai sãt träng yÕu cña c¸c n¨m tr−íc nh−ng n¨m nay míi ph¸t hiÖn dÉn ®Õn ph¶i ®iÒu chØnh sè d− ®Çu n¨m phÇn lîi nhuËn ch−a ph©n chia th× kÕ to¸n ph¶i ®iÒu chØnh t¨ng hoÆc gi¶m sè d− ®Çu n¨m cña TK 4211 “Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m tr−íc” trªn sæ kÕ to¸n vµ ®iÒu chØnh t¨ng hoÆc gi¶m chØ tiªu "Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi" trªn B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n theo quy ®Þnh t¹i ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 29 "Thay ®æi chÝnh s¸ch kÕ to¸n, −íc tÝnh kÕ to¸n vµ c¸c sai sãt" vµ ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 17 "ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp”. KÕT CÊU Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 421 Lîi NHUËN CH¦A PH¢N PHèI Bªn Nî: - Sè lç vÒ ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp; - TrÝch lËp c¸c quü cña doanh nghiÖp; - Chia cæ tøc, lîi nhuËn cho c¸c cæ ®«ng, cho c¸c nhµ ®Çu t−, c¸c bªn tham gia liªn doanh; - Bæ sung nguån vèn kinh doanh; - Nép lîi nhuËn lªn cÊp trªn. Bªn Cã: 363
- 365. - Sè lîinhuËn thùc tÕ cña ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp trong kú; - Sè lîi nhuËn cÊp d−íi nép lªn, sè lç cña cÊp d−íi ®−îc cÊp trªn cÊp bï; - Xö lý c¸c kho¶n lç vÒ ho¹t ®éng kinh doanh. Tµi kho¶n 421 cã thÓ cã sè d− Nî hoÆc sè d− Cã. Sè d− bªn Nî: Sè lç ho¹t ®éng kinh doanh ch−a xö lý. Sè d− bªn Cã: Sè lîi nhuËn ch−a ph©n phèi hoÆc ch−a sö dông. Tµi kho¶n 421- Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 4211 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m tr−íc: Ph¶n ¸nh kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh, t×nh h×nh ph©n chia lîi nhuËn hoÆc xö lý lç thuéc c¸c n¨m tr−íc. Tµi kho¶n 4211 cßn dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè ®iÒu chØnh t¨ng hoÆc gi¶m sè d− ®Çu n¨m cña TK 4211 khi ¸p dông håi tè do thay ®åi chÝnh s¸ch kÕ to¸n vµ ®iÒu chØnh håi tè c¸c sai sãt träng yÕu cña n¨m tr−íc, n¨m nay míi ph¸t hiÖn. §Çu n¨m sau, kÕ to¸n kÕt chuyÓn sè d− ®Çu n¨m tõ TK 4212 "Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m nay" sang TK 4211 "Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m tr−íc". - Tµi kho¶n 4212 - Lîi nhuËn ch−a phÇn phèi n¨m nay: Ph¶n ¸nh kÕt qu¶ kinh doanh, t×nh h×nh ph©n chia lîi nhuËn vµ xö lý lç cña n¨m nay. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Cuèi kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh: a) Tr−êng hîp l·i, ghi: Nî TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh Cã TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi (4212). b) Tr−êng hîp lç, ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi (4212) Cã TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh. 2. Trong n¨m tµi chÝnh doanh nghiÖp quyÕt ®Þnh t¹m tr¶ cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia cho nhµ ®Çu t−, c¸c bªn gãp vèn, cho c¸c cæ ®«ng, ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn thùc tr¶). 364
- 366. 3. Cuèi n¨mtµi chÝnh, kÕ to¸n x¸c ®Þnh vµ ghi nhËn sè cæ tøc cña cæ phiÕu −u ®·i ph¶i tr¶ cho c¸c cæ ®«ng cã cæ phiÕu −u ®·i, ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388) Khi tr¶ tiÒn cæ tøc cæ phiÕu −u ®·i cho c¸c cæ ®«ng, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388) Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn thùc tr¶). 4. Khi cã quyÕt ®Þnh hoÆc th«ng b¸o x¸c ®Þnh cæ tøc vµ lîi nhuËn cßn ph¶i tr¶ cho c¸c nhµ ®Çu t−, c¸c bªn gãp vèn, cho c¸c cæ ®«ng, ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388). 5. Khi chi tiÒn tr¶ cæ tøc vµ lîi nhuËn cho c¸c nhµ ®Çu t−, c¸c bªn gãp vèn, cho c¸c cæ ®«ng, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn thùc tr¶). 6. Trong n¨m, khi t¹m trÝch quü dù phßng tµi chÝnh ®−îc trÝch lËp tõ lîi nhuËn ho¹t ®éng kinh doanh (PhÇn lîi nhuËn ®Ó l¹i cña doanh nghiÖp), ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Cã TK 415 - Quü dù phßng tµi chÝnh. 7. Trong n¨m, khi t¹m trÝch quü ®Çu t− ph¸t triÓn tõ kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh (PhÇn lîi nhuËn ®Ó l¹i cña doanh nghiÖp), ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Cã TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn. 8. Trong n¨m, khi t¹m trÝch quü khen th−ëng, phóc lîi vµ c¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u, tõ kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh (PhÇn lîi nhuËn ®Ó l¹i cña doanh nghiÖp), ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi Cã TK 418 - C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u. 9. Cuèi n¨m, kÕ to¸n tÝnh vµ x¸c ®Þnh sè tiÒn c¸c quü ®−îc trÝch thªm, ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Cã TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn 365
- 367. Cã TK 415- Quü dù phßng tµi chÝnh Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi Cã TK 418 - C¸c quü kh¸c thuéc vèn chñ së h÷u. 10. Bæ sung nguån vèn kinh doanh tõ lîi nhuËn ho¹t ®éng kinh doanh (PhÇn lîi nhuËn ®Ó l¹i cña doanh nghiÖp), ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 11. Sè lîi nhuËn ph¶i nép cho ®¬n vÞ cÊp trªn, ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé. 12. Sè lîi nhuËn ph¶i thu cña ®¬n vÞ cÊp d−íi, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé Cã TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi. 13. Sè lç vÒ ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh ®−îc ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp bï, ghi: Nî TK 136 - Ph¶i thu néi bé Cã TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi. 14. Ph¶i cÊp cho ®¬n vÞ cÊp d−íi sè lç s¶n xuÊt, kinh doanh, ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé. 15. §Çu n¨m tµi chÝnh, kÕt chuyÓn lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m nay sang lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m tr−íc, ghi: + Tr−êng hîp TK 4212 cã sè d− Cã (L·i), ghi: Nî TK 4212 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m nay Cã TK 4211 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m tr−íc. + Tr−êng hîp TK 4212 cã sè d− Nî (Lç), ghi: Nî TK 4211 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m tr−íc Cã TK 4212 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi n¨m nay. Sè lç cña mét n¨m ®−îc xö lý trõ vµo lîi nhuËn chÞu thuÕ cña c¸c n¨m sau theo quy ®Þnh cña LuËt ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hoÆc xö lý theo quy ®Þnh cña chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh. 366
- 368. TµI KHO¶N 431 QUü KHEN TH¦ëNG, PHóC LîI Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã, t×nh h×nh t¨ng, gi¶m quü khen th−ëng, quü phóc lîi cña doanh nghiÖp. Quü khen th−ëng, quü phóc lîi ®−îc trÝch tõ lîi nhuËn sau thuÕ TNDN cña doanh nghiÖp ®Ó dïng cho c«ng t¸c khen th−ëng, khuyÕn khÝch lîi Ých vËt chÊt, phôc vô nhu cÇu phóc lîi c«ng céng, c¶i thiÖn vµ n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt, tinh thÇn cña ng−êi lao ®éng. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. ViÖc trÝch lËp vµ sö dông quü khen th−ëng, quü phóc lîi ph¶i theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh. 2. Quü khen th−ëng, quü phóc lîi ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo tõng lo¹i quü. 3. §èi víi TSC§ ®Çu t−, mua s¾m b»ng quü phóc lîi khi hoµn thµnh dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh, kÕ to¸n ghi t¨ng TSC§ ®ång thêi ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh vµ gi¶m quü phóc lîi. 4. §èi víi TSC§ ®Çu t−, mua s¾m b»ng quü phóc lîi khi hoµn thµnh dïng cho nhu cÇu v¨n hãa, phóc lîi cña doanh nghiÖp, kÕ to¸n ghi t¨ng TSC§ vµ ®ång thêi ®−îc kÕt chuyÓn tõ Quü phóc lîi (TK 4312) sang Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ (TK 4313). Nh÷ng TSC§ nµy hµng th¸ng kh«ng trÝch khÊu hao TSC§ vµo chi phÝ mµ cuèi niªn ®é kÕ to¸n tÝnh hao mßn TSC§ mét lÇn/mét n¨m ®Ó ghi gi¶m Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 431 - QUü KHEN TH¦ëNG, PHóC LîI Bªn Nî: - C¸c kho¶n chi tiªu quü khen th−ëng, quü phóc lîi; Gi¶m quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ khi tÝnh hao mßn TSC§ hoÆc do nh−îng b¸n, thanh lý, ph¸t hiÖn thiÕu khi kiÓm kª TSC§; - §Çu t−, mua s¾m TSC§ b»ng quü phóc lîi khi hoµn thµnh phôc vô nhu cÇu v¨n hãa, phóc lîi; - CÊp quü khen th−ëng, phóc lîi cho cÊp d−íi hoÆc nép cÊp trªn. Bªn Cã: - TrÝch lËp quü khen th−ëng, quü phóc lîi tõ lîi nhuËn sau thuÕ TNDN; - Quü khen th−ëng, phóc lîi ®−îc cÊp trªn cÊp hoÆc cÊp d−íi nép lªn; 367
- 369. - Quü phóclîi ®· h×nh thµnh TSC§ t¨ng do ®Çu t−, mua s¾m TSC§ b»ng quü phóc lîi hoµn thµnh ®−a vµo sö dông cho ho¹t ®éng v¨n ho¸, phóc lîi. Sè d− bªn Cã: Sè quü khen th−ëng, quü phóc lîi hiÖn cßn cña doanh nghiÖp. Tµi kho¶n 431- Quü khen th−ëng, phóc lîi, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 4311 - Quü khen th−ëng: Ph¶n ¸nh sè hiÖn cã, t×nh h×nh trÝch lËp vµ chi tiªu quü khen th−ëng cña doanh nghiÖp. Tµi kho¶n 4312 - Quü phóc lîi: Ph¶n ¸nh sè hiÖn cã, t×nh h×nh trÝch lËp vµ chi tiªu quü phóc lîi cña doanh nghiÖp. - Tµi kho¶n 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§: Ph¶n ¸nh sè hiÖn cã, t×nh h×nh t¨ng, gi¶m quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ cña doanh nghiÖp. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Trong n¨m khi t¹m trÝch quü khen th−ëng, phóc lîi, ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4311, 4312). 2. Cuèi n¨m, x¸c ®Þnh quü khen th−ëng, phóc lîi ®−îc trÝch thªm, ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4311, 4312). 3. TÝnh tiÒn th−ëng ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c trong doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4311 - Quü khen th−ëng). Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng. 4. Dïng quü phóc lîi ®Ó chi trî cÊp khã kh¨n, chi cho c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng nghØ m¸t, chi cho phong trµo v¨n hãa, v¨n nghÖ quÇn chóng, ghi: Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4312 - Quü phóc lîi) Cã c¸c TK 111, 112,... 5. §èi víi doanh nghiÖp kinh doanh nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, khi biÕu, tÆng s¶n phÈm, hµng hãa thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®−îc trang tr¶i b»ng quü khen th−ëng, phóc lîi, kÕ to¸n ph¶n ¶nh doanh thu cña s¶n phÈm, hµng hãa biÕu, tÆng theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (Tæng gi¸ thanh to¸n) 368
- 370. - §èi víic¸c kho¶n thu, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4312) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (NÕu cã). 371
- 371. TµI KHO¶N 441 NGUåN VèN §ÇU T¦ X¢Y DùNG C¥ B¶N Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh t¨ng, gi¶m nguån vèn ®Çu t− XDCB cña doanh nghiÖp. Nguån vèn ®Çu t− XDCB cña doanh nghiÖp ®−îc h×nh thµnh do Ng©n s¸ch cÊp hoÆc ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp. Vèn ®Çu t− XDCB cña ®¬n vÞ ®−îc dïng cho viÖc ®Çu t− x©y dùng míi, c¶i t¹o, më réng c¬ së s¶n xuÊt, kinh doanh vµ mua s¾m TSC§ ®Ó ®æi míi c«ng nghÖ. C«ng t¸c ®Çu t− XDCB ë doanh nghiÖp ph¶i chÊp hµnh vµ t«n träng c¸c quy ®Þnh vÒ qu¶n lý ®Çu t− vµ x©y dùng c¬ b¶n hiÖn hµnh. Mçi khi c«ng t¸c x©y dùng vµ mua s¾m TSC§ hoµn thµnh, tµi s¶n ®−îc bµn giao ®−a vµo sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh, kÕ to¸n ph¶i tiÕn hµnh c¸c thñ tôc quyÕt to¸n vèn ®Çu t− cña tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh. Khi quyÕt to¸n vèn ®Çu t− ®−îc duyÖt, kÕ to¸n ph¶i ghi gi¶m nguån vèn ®Çu t− XDCB, ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 441 - NGUåN VèN §ÇU T¦ X¢Y DùNG C¥ B¶N Bªn Nî: Sè vèn ®Çu t− XDCB gi¶m do: - X©y dùng míi vµ mua s¾m TSC§ hoµn thµnh, bµn giao ®−a vµo sö dông vµ quyÕt to¸n vèn ®Çu t− ®· ®−îc duyÖt; Nép l¹i sè vèn ®Çu t− XDCB sö dông kh«ng hÕt cho ®¬n vÞ cÊp trªn, cho Nhµ n−íc. Bªn Cã: Nguån vèn ®Çu t− XDCB t¨ng do: - Ng©n s¸ch Nhµ n−íc hoÆc cÊp trªn cÊp vèn ®Çu t− XDCB; - NhËn vèn ®Çu t− XDCB do ®−îc tµi trî, viÖn trî; - Bæ sung tõ quü ®Çu t− ph¸t triÓn. Sè d− bªn Cã: Sè vèn ®Çu t− XDCB hiÖn cã cña doanh nghiÖp ch−a sö dông hoÆc ®· sö dông nh−ng c«ng t¸c XDCB ch−a hoµn thµnh hoÆc ®· hoµn thµnh nh−ng quyÕt to¸n ch−a ®−îc duyÖt. 372
- 372. PH¦¥NG PH¸P H¹CHTO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ yÕu 1. NhËn ®−îc vèn ®Çu t− XDCB b»ng tiÒn mÆt, tiÒn göi Ng©n hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB. 2. Tr−êng hîp nhËn vèn ®Çu t− XDCB do Ng©n s¸ch cÊp theo dù to¸n ®−îc giao: a) Khi ®−îc giao dù to¸n chi ®Çu t− XDCB, ghi ®¬n bªn Nî TK 008 "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n). b) Khi rót dù to¸n chi ®Çu t− XDCB ®Ó sö dông, c¨n cø vµo t×nh h×nh sö dông dù to¸n chi ®Çu t− x©y dùng ®Ó h¹ch to¸n vµo c¸c tµi kho¶n cã liªn quan, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Nî c¸c TK 152, 153, 331,... Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1332) (NÕu ®−îc khÊu trõ thuÕ GTGT ®Çu vµo) Nî TK 241 - XDCB dë dang (Rót dù to¸n chi trùc tiÕp) Cã TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB. §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 008 "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n). 3. Khi ch−a ®−îc giao dù to¸n chi ®Çu t− XDCB, ®¬n vÞ ®−îc Kho b¹c cho t¹m øng vèn ®Çu t−, khi nhËn ®−îc vèn t¹m øng cña Kho b¹c, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388). 4. Khi dù to¸n chi ®Çu t− XDCB ®−îc giao, ®¬n vÞ ph¶i thùc hiÖn c¸c thñ tôc thanh to¸n ®Ó hoµn tr¶ Kho b¹c kho¶n vèn ®· t¹m øng. Khi ®−îc Kho b¹c chÊp nhËn c¸c chøng tõ thanh to¸n, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388) Cã TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB. 5. NhËn vèn ®Çu t− XDCB ®Ó tr¶ c¸c kho¶n vay ng¾n h¹n, vay néi bé, vay ®èi t−îng kh¸c, ghi: 373
- 373. Nî c¸c TK311, 336, 338,... Cã TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB. 6. Bæ sung vèn ®Çu t− XDCB b»ng quü ®Çu t− ph¸t triÓn, ghi: Nî TK 414 - Quü ®Çu t− ph¸t triÓn Cã TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB. 7. Khi c«ng t¸c x©y dùng c¬ b¶n vµ mua s¾m tµi s¶n cè ®Þnh b»ng nguån vèn ®Çu t− XDCB hoµn thµnh, bµn giao ®−a vµo s¶n xuÊt, kinh doanh: - KÕ to¸n ghi t¨ng gi¸ trÞ TSC§ do ®Çu t− XDCB, mua s¾m TSC§ hoµn thµnh, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Cã TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang. - Khi quyÕt to¸n c«ng tr×nh hoµn thµnh ®−îc phª duyÖt, kÕ to¸n ghi gi¶m nguån vèn ®Çu t− XDCB vµ ghi t¨ng nguån vèn kinh doanh, ghi: Nî TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB Cã TK 411 - Nguån vèn kinh doanh. 8. Khi tr¶ l¹i vèn ®Çu t− XDCB cho Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, cho ®¬n vÞ cÊp trªn, ghi: Nî TK 441 - Nguån vèn ®Çu t− XDCB Cã c¸c TK 111, 112,... 374
- 374. TµI KHO¶N 461 NGUåN KINH PHÝ Sù NGHIÖP Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh tiÕp nhËn, sö dông vµ quyÕt to¸n sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n cña ®¬n vÞ. Tµi kho¶n nµy chØ sö dông ë c¸c ®¬n vÞ ®−îc Nhµ n−íc hoÆc ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp ph¸t kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n. Nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n lµ kho¶n kinh phÝ do Ng©n s¸ch Nhµ n−íc hoÆc cÊp trªn cÊp cho ®¬n vÞ, hoÆc ®−îc ChÝnh phñ, c¸c tæ chøc, c¸ nh©n trong n−íc vµ n−íc ngoµi viÖn trî, tµi trî trùc tiÕp thùc hiÖn c¸c ch−¬ng tr×nh môc tiªu, dù ¸n ®· ®−îc duyÖt, ®Ó thùc hiÖn nh÷ng nhiÖm vô kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi do Nhµ n−íc hoÆc cÊp trªn giao kh«ng v× môc ®Ých lîi nhuËn. ViÖc sö dông nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n ph¶i theo ®óng dù to¸n ®−îc duyÖt vµ ph¶i quyÕt to¸n víi c¬ quan cÊp kinh phÝ. Nguån kinh phÝ sù nghiÖp còng cã thÓ ®−îc h×nh thµnh tõ c¸c kho¶n thu sù nghiÖp ph¸t sinh t¹i ®¬n vÞ, nh− thu viÖn phÝ cña c«ng nh©n viªn chøc trong ngµnh n»m ®iÒu trÞ, ®iÒu d−ìng t¹i bÖnh viÖn cña ®¬n vÞ, thu häc phÝ, thu lÖ phÝ... H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù ¸n ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo tõng nguån h×nh thµnh: Ng©n s¸ch Nhµ n−íc cÊp, ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp, nhËn viÖn trî, tµi trî cña tæ chøc, c¸ nh©n, tõ thu sù nghiÖp cña ®¬n vÞ. §ång thêi, ph¶i h¹ch to¸n chi tiÕt, t¸ch b¹ch nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m nay vµ kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc. 2. Nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù ¸n ph¶i ®−îc sö dông ®óng môc ®Ých, néi dung ho¹t ®éng, ®óng tiªu chuÈn, ®Þnh møc cña Nhµ n−íc, cña ®¬n vÞ cÊp trªn vµ trong ph¹m vi dù to¸n ®· ®−îc duyÖt. 3. Tr−êng hîp nguån kinh phÝ ®−îc NSNN cÊp th× tïy theo tõng ph−¬ng thøc cÊp ph¸t kinh phÝ sù nghiÖp cña Ng©n s¸ch Nhµ n−íc ®Ó ghi sæ kÕ to¸n: - NÕu Ng©n s¸ch Nhµ n−íc cÊp kinh phÝ b»ng lÖnh chi tiÒn, khi nhËn ®−îc giÊy b¸o Cã, sè tiÒn ®· vµo tµi kho¶n cña ®¬n vÞ, kÕ to¸n ®ång thêi ghi t¨ng tiÒn göi vµ ghi t¨ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp; - NÕu Ng©n s¸ch Nhµ n−íc cÊp kinh phÝ b»ng h×nh thøc giao dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n, khi nhËn ®−îc th«ng b¸o ghi ®¬n vµo bªn Nî TK 008 "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n). Khi rót dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ®Ó chi, ghi ®¬n vµo bªn Cã TK 008 "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n", ®ång thêi ghi Cã TK 461 "Nguån kinh phÝ sù nghiÖp" ®èi øng víi c¸c TK cã liªn quan. 375
- 375. 4. Cuèi mçin¨m tµi chÝnh, ®¬n vÞ ph¶i lµm thñ tôc quyÕt to¸n t×nh h×nh tiÕp nhËn vµ sö dông nguån kinh phÝ sù nghiÖp víi c¬ quan tµi chÝnh, c¬ quan chñ qu¶n vµ víi tõng c¬ quan, tæ chøc cÊp ph¸t kinh phÝ theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh. Sè kinh phÝ sö dông ch−a hÕt ®−îc xö lý theo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan cã thÈm quyÒn. §¬n vÞ chØ ®−îc chuyÓn sang n¨m sau sè kinh phÝ sù nghiÖp, dù ¸n ch−a sö dông hÕt khi ®−îc c¬ quan hoÆc cÊp cã thÈm quyÒn chÊp nhËn. 5. Cuèi n¨m tµi chÝnh, nÕu sè chi ho¹t ®éng b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp ch−a ®−îc duyÖt quyÕt to¸n, th× kÕ to¸n kÕt chuyÓn nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m nay sang nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 461- NGUåN KINH PHÝ Sù NGHIÖP Bªn Nî: - Sè chi b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù ¸n ®· ®−îc duyÖt quyÕt to¸n víi nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù ¸n; - Sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n sö dông kh«ng hÕt hoµn l¹i cho NSNN hoÆc nép tr¶ cÊp trªn. Bªn Cã: Sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n ®· thùc nhËn cña Ng©n s¸ch hoÆc cÊp trªn, - C¸c kho¶n thu sù nghiÖp ph¸t sinh t¹i ®¬n vÞ ®−îc bæ sung nguån kinh phÝ sù nghiÖp. Sè d− bªn Cã: Sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n ®· nhËn cña Ng©n s¸ch hoÆc cÊp trªn cÊp nh−ng ch−a sö dông hoÆc ®· sö dông nh−ng ch−a ®−îc quyÕt to¸n. Tµi kho¶n 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: Tµi kho¶n 4611 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc: Ph¶n ¸nh sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n thuéc n¨m tr−íc ®· sö dông nh−ng b¸o c¸o quyÕt to¸n n¨m tr−íc ch−a ®−îc duyÖt vµ sè kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt. Khi b¸o c¸o quyÕt to¸n n¨m tr−íc ®−îc duyÖt, sè chi b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n n¨m tr−íc sÏ ®−îc chuyÓn trõ vµo Tµi kho¶n 461 "Nguån kinh phÝ sù nghiÖp" (4611 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc). Cßn sè kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt, tïy theo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan tµi chÝnh hoÆc cÊp cã thÈm quyÒn, ph¶i nép l¹i ng©n s¸ch hoÆc chuyÓn thµnh nguån kinh phÝ n¨m nay. - Tµi kho¶n 4612 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m nay: Ph¶n ¸nh nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n ®· ®−îc Ng©n s¸ch hoÆc cÊp trªn cÊp 376
- 376. trong n¨m nay,kÓ c¶ c¸c kho¶n kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt khi xÐt duyÖt b¸o c¸o quyÕt to¸n ®−îc chuyÓn thµnh kho¶n kinh phÝ cña n¨m nay. HÕt niªn ®é kÕ to¸n, sang ®Çu n¨m sau sè kinh phÝ thuéc n¨m nay, nÕu ch−a ®−îc quyÕt to¸n sÏ ®−îc chuyÓn tõ Tµi kho¶n 4612 "Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m nay" sang Tµi kho¶n 4611 "Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc" ®Ó theo dâi cho ®Õn khi b¸o c¸o quyÕt to¸n n¨m tr−íc ®−îc duyÖt. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. NhËn kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n do Ng©n s¸ch Nhµ n−íc cÊp b»ng lÖnh chi tiÒn hoÆc kinh phÝ sù nghiÖp do cÊp trªn cÊp b»ng tiÒn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612). 2. Khi ®−îc c¬ quan cã thÈm quyÒn giao dù to¸n chi ho¹t ®éng, chi dù ¸n ghi ®¬n bªn Nî TK 008 "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n). 3. Khi rót dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n vÒ nhËp quü hoÆc mua vËt t−, dông cô hoÆc thanh to¸n trùc tiÕp cho ng−êi b¸n hµng hoÆc chi trùc tiÕp, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) Nî c¸c TK 152, 153,... Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 008 "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n). 4. C¸c kho¶n thu sù nghiÖp ph¸t sinh t¹i ®¬n vÞ (nÕu cã), ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612) 5. NhËn kinh phÝ sù nghiÖp b»ng TSC§ do Ng©n s¸ch cÊp, ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp hoÆc ®−îc viÖn trî kh«ng hoµn l¹i b»ng TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, ho¹t ®éng dù ¸n, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp. §ång thêi, ghi: 377
- 377. Nî TK 161- Chi sù nghiÖp Cã TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§. 6. Cuèi kú kÕ to¸n n¨m, ®¬n vÞ cßn cã sè d− tiÒn mÆt, tiÒn göi thuéc nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n nÕu ph¶i nép tr¶ sè kinh phÝ sù nghiÖp sö dông kh«ng hÕt cho Ng©n s¸ch Nhµ n−íc hoÆc cÊp trªn, khi nép tr¶, ghi: Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp Cã c¸c TK 111, 112,... NÕu sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n sö dông kh«ng hÕt ®−îc gi÷ l¹i ®Ó chuyÓn thµnh nguån kinh phÝ n¨m sau th× kh«ng thùc hiÖn bót to¸n trªn. 7. Khi b¸o c¸o quyÕt to¸n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n ®−îc duyÖt ngay trong n¨m ghi: Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612) Cã TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) (Sè chi ®−îc duyÖt). 8. NÕu ®Õn cuèi n¨m b¸o c¸o quyÕt to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ch−a ®−îc duyÖt: - KÕt chuyÓn chi sù nghiÖp, chi dù ¸n n¨m nay thµnh chi sù nghiÖp, chi dù ¸n n¨m tr−íc, ghi: Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1611 - Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc) Cã TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612 - Chi sù nghiÖp n¨m nay). - §ång thêi kÕt chuyÓn nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n n¨m nay thµnh nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n n¨m tr−íc, ghi: Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m nay) Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4611 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc). 9. Khi b¸o c¸o quyÕt to¸n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n n¨m tr−íc ®−îc duyÖt, ghi: Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4611) Cã TK 161 - Chi sù nghiÖp (1611). 10. Nguån kinh phÝ sù nghiÖp cña n¨m tr−íc ®−îc x¸c ®Þnh cßn thõa khi xÐt duyÖt b¸o c¸o quyÕt to¸n n¨m, ®−îc chuyÓn thµnh nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m nay, ghi: Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4611 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc) Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m nay). 378
- 378. Cã TK 3331- ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) 6. TrÝch nép quü khen th−ëng, phóc lîi cho ®¬n vÞ cÊp trªn, ghi: Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4311, 4312) Cã c¸c TK 111, 112,... 7. Dïng quü phóc lîi ñng hé c¸c vïng thiªn tai, háa ho¹n, chi tõ thiÖn... ghi: Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4312) Cã c¸c TK 111, 112,... 8. Sè quü khen th−ëng, phóc lîi do ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp xuèng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4311, 4312). 9. Khi ®Çu t−, mua s¾m TSC§ hoµn thµnh b»ng quü phóc lîi ®−a vµo sö dông cho môc ®Ých v¨n ho¸, phóc lîi cña doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) Cã c¸c TK 111, 112, 241, 331,... §ång thêi, ghi: Nî TK 4312 - Quü phóc lîi Cã TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§. 10. Cuèi niªn ®é kÕ to¸n, tÝnh hao mßn TSC§ ®Çu t−, mua s¾m b»ng quü phóc lîi, sö dông cho nhu cÇu v¨n hãa, phóc lîi cña doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ Cã TK 214 - Hao mßn TSC§. 11. Khi nh−îng b¸n, thanh lý TSC§ ®Çu t−, mua s¾m b»ng quü phóc lîi, dïng vµo ho¹t ®éng v¨n ho¸, phóc lîi: a) Ghi gi¶m TSC§ nh−îng b¸n, thanh lý: Nî TK 4313 - Quü phóc lîi ®· h×nh thµnh TSC§ (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) b) Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n thu, chi nh−îng b¸n, thanh lý TSC§: §èi víi c¸c kho¶n chi, ghi: Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (4312) Cã c¸c TK 111, 112, 334,... 369
- 379. TµI KHO¶N 461 NGUåN KINH PHÝ Sù NGHIÖP Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh tiÕp nhËn, sö dông vµ quyÕt to¸n sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n cña ®¬n vÞ. Tµi kho¶n nµy chØ sö dông ë c¸c ®¬n vÞ ®−îc Nhµ n−íc hoÆc ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp ph¸t kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n. Nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n lµ kho¶n kinh phÝ do Ng©n s¸ch Nhµ n−íc hoÆc cÊp trªn cÊp cho ®¬n vÞ, hoÆc ®−îc ChÝnh phñ, c¸c tæ chøc, c¸ nh©n trong n−íc vµ n−íc ngoµi viÖn trî, tµi trî trùc tiÕp thùc hiÖn c¸c ch−¬ng tr×nh môc tiªu, dù ¸n ®· ®−îc duyÖt, ®Ó thùc hiÖn nh÷ng nhiÖm vô kinh tÕ, chÝnh trÞ, x· héi do Nhµ n−íc hoÆc cÊp trªn giao kh«ng v× môc ®Ých lîi nhuËn. ViÖc sö dông nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n ph¶i theo ®óng dù to¸n ®−îc duyÖt vµ ph¶i quyÕt to¸n víi c¬ quan cÊp kinh phÝ. Nguån kinh phÝ sù nghiÖp còng cã thÓ ®−îc h×nh thµnh tõ c¸c kho¶n thu sù nghiÖp ph¸t sinh t¹i ®¬n vÞ, nh− thu viÖn phÝ cña c«ng nh©n viªn chøc trong ngµnh n»m ®iÒu trÞ, ®iÒu d−ìng t¹i bÖnh viÖn cña ®¬n vÞ, thu häc phÝ, thu lÖ phÝ... H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù ¸n ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo tõng nguån h×nh thµnh: Ng©n s¸ch Nhµ n−íc cÊp, ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp, nhËn viÖn trî, tµi trî cña tæ chøc, c¸ nh©n, tõ thu sù nghiÖp cña ®¬n vÞ. §ång thêi, ph¶i h¹ch to¸n chi tiÕt, t¸ch b¹ch nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m nay vµ kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc. 2. Nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù ¸n ph¶i ®−îc sö dông ®óng môc ®Ých, néi dung ho¹t ®éng, ®óng tiªu chuÈn, ®Þnh møc cña Nhµ n−íc, cña ®¬n vÞ cÊp trªn vµ trong ph¹m vi dù to¸n ®· ®−îc duyÖt. 3. Tr−êng hîp nguån kinh phÝ ®−îc NSNN cÊp th× tïy theo tõng ph−¬ng thøc cÊp ph¸t kinh phÝ sù nghiÖp cña Ng©n s¸ch Nhµ n−íc ®Ó ghi sæ kÕ to¸n: - NÕu Ng©n s¸ch Nhµ n−íc cÊp kinh phÝ b»ng lÖnh chi tiÒn, khi nhËn ®−îc giÊy b¸o Cã, sè tiÒn ®· vµo tµi kho¶n cña ®¬n vÞ, kÕ to¸n ®ång thêi ghi t¨ng tiÒn göi vµ ghi t¨ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp; - NÕu Ng©n s¸ch Nhµ n−íc cÊp kinh phÝ b»ng h×nh thøc giao dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n, khi nhËn ®−îc th«ng b¸o ghi ®¬n vµo bªn Nî TK 008 "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n). Khi rót dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ®Ó chi, ghi ®¬n vµo bªn Cã TK 008 "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n", ®ång thêi ghi Cã TK 461 "Nguån kinh phÝ sù nghiÖp" ®èi øng víi c¸c TK cã liªn quan. 373
- 380. 4. Cuèi mçin¨m tµi chÝnh, ®¬n vÞ ph¶i lµm thñ tôc quyÕt to¸n t×nh h×nh tiÕp nhËn vµ sö dông nguån kinh phÝ sù nghiÖp víi c¬ quan tµi chÝnh, c¬ quan chñ qu¶n vµ víi tõng c¬ quan, tæ chøc cÊp ph¸t kinh phÝ theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh. Sè kinh phÝ sö dông ch−a hÕt ®−îc xö lý theo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan cã thÈm quyÒn. §¬n vÞ chØ ®−îc chuyÓn sang n¨m sau sè kinh phÝ sù nghiÖp, dù ¸n ch−a sö dông hÕt khi ®−îc c¬ quan hoÆc cÊp cã thÈm quyÒn chÊp nhËn. 5. Cuèi n¨m tµi chÝnh, nÕu sè chi ho¹t ®éng b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp ch−a ®−îc duyÖt quyÕt to¸n, th× kÕ to¸n kÕt chuyÓn nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m nay sang nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 461- NGUåN KINH PHÝ Sù NGHIÖP Bªn Nî: - Sè chi b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù ¸n ®· ®−îc duyÖt quyÕt to¸n víi nguån kinh phÝ sù nghiÖp, nguån kinh phÝ dù ¸n; - Sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n sö dông kh«ng hÕt hoµn l¹i cho NSNN hoÆc nép tr¶ cÊp trªn. Bªn Cã: Sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n ®· thùc nhËn cña Ng©n s¸ch hoÆc cÊp trªn, - C¸c kho¶n thu sù nghiÖp ph¸t sinh t¹i ®¬n vÞ ®−îc bæ sung nguån kinh phÝ sù nghiÖp. Sè d− bªn Cã: Sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n ®· nhËn cña Ng©n s¸ch hoÆc cÊp trªn cÊp nh−ng ch−a sö dông hoÆc ®· sö dông nh−ng ch−a ®−îc quyÕt to¸n. Tµi kho¶n 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: Tµi kho¶n 4611 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc: Ph¶n ¸nh sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n thuéc n¨m tr−íc ®· sö dông nh−ng b¸o c¸o quyÕt to¸n n¨m tr−íc ch−a ®−îc duyÖt vµ sè kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt. Khi b¸o c¸o quyÕt to¸n n¨m tr−íc ®−îc duyÖt, sè chi b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n n¨m tr−íc sÏ ®−îc chuyÓn trõ vµo Tµi kho¶n 461 "Nguån kinh phÝ sù nghiÖp" (4611 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc). Cßn sè kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt, tïy theo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan tµi chÝnh hoÆc cÊp cã thÈm quyÒn, ph¶i nép l¹i ng©n s¸ch hoÆc chuyÓn thµnh nguån kinh phÝ n¨m nay. - Tµi kho¶n 4612 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m nay: Ph¶n ¸nh nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n ®· ®−îc Ng©n s¸ch hoÆc cÊp trªn cÊp 374
- 381. trong n¨m nay,kÓ c¶ c¸c kho¶n kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt khi xÐt duyÖt b¸o c¸o quyÕt to¸n ®−îc chuyÓn thµnh kho¶n kinh phÝ cña n¨m nay. HÕt niªn ®é kÕ to¸n, sang ®Çu n¨m sau sè kinh phÝ thuéc n¨m nay, nÕu ch−a ®−îc quyÕt to¸n sÏ ®−îc chuyÓn tõ Tµi kho¶n 4612 "Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m nay" sang Tµi kho¶n 4611 "Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc" ®Ó theo dâi cho ®Õn khi b¸o c¸o quyÕt to¸n n¨m tr−íc ®−îc duyÖt. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. NhËn kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n do Ng©n s¸ch Nhµ n−íc cÊp b»ng lÖnh chi tiÒn hoÆc kinh phÝ sù nghiÖp do cÊp trªn cÊp b»ng tiÒn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612). 2. Khi ®−îc c¬ quan cã thÈm quyÒn giao dù to¸n chi ho¹t ®éng, chi dù ¸n ghi ®¬n bªn Nî TK 008 "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n). 3. Khi rót dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n vÒ nhËp quü hoÆc mua vËt t−, dông cô hoÆc thanh to¸n trùc tiÕp cho ng−êi b¸n hµng hoÆc chi trùc tiÕp, ghi: Nî TK 111 - TiÒn mÆt Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) Nî c¸c TK 152, 153,... Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612). §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 008 "Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n). 4. C¸c kho¶n thu sù nghiÖp ph¸t sinh t¹i ®¬n vÞ (nÕu cã), ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612) 5. NhËn kinh phÝ sù nghiÖp b»ng TSC§ do Ng©n s¸ch cÊp, ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp hoÆc ®−îc viÖn trî kh«ng hoµn l¹i b»ng TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, ho¹t ®éng dù ¸n, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp. §ång thêi, ghi: 375
- 382. Nî TK 161- Chi sù nghiÖp Cã TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§. 6. Cuèi kú kÕ to¸n n¨m, ®¬n vÞ cßn cã sè d− tiÒn mÆt, tiÒn göi thuéc nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n nÕu ph¶i nép tr¶ sè kinh phÝ sù nghiÖp sö dông kh«ng hÕt cho Ng©n s¸ch Nhµ n−íc hoÆc cÊp trªn, khi nép tr¶, ghi: Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp Cã c¸c TK 111, 112,... NÕu sè kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n sö dông kh«ng hÕt ®−îc gi÷ l¹i ®Ó chuyÓn thµnh nguån kinh phÝ n¨m sau th× kh«ng thùc hiÖn bót to¸n trªn. 7. Khi b¸o c¸o quyÕt to¸n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n ®−îc duyÖt ngay trong n¨m ghi: Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612) Cã TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612) (Sè chi ®−îc duyÖt). 8. NÕu ®Õn cuèi n¨m b¸o c¸o quyÕt to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ch−a ®−îc duyÖt: - KÕt chuyÓn chi sù nghiÖp, chi dù ¸n n¨m nay thµnh chi sù nghiÖp, chi dù ¸n n¨m tr−íc, ghi: Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp (1611 - Chi sù nghiÖp n¨m tr−íc) Cã TK 161 - Chi sù nghiÖp (1612 - Chi sù nghiÖp n¨m nay). - §ång thêi kÕt chuyÓn nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n n¨m nay thµnh nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n n¨m tr−íc, ghi: Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m nay) Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4611 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc). 9. Khi b¸o c¸o quyÕt to¸n chi sù nghiÖp, chi dù ¸n n¨m tr−íc ®−îc duyÖt, ghi: Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4611) Cã TK 161 - Chi sù nghiÖp (1611). 10. Nguån kinh phÝ sù nghiÖp cña n¨m tr−íc ®−îc x¸c ®Þnh cßn thõa khi xÐt duyÖt b¸o c¸o quyÕt to¸n n¨m, ®−îc chuyÓn thµnh nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m nay, ghi: Nî TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4611 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m tr−íc) Cã TK 461 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp (4612 - Nguån kinh phÝ sù nghiÖp n¨m nay). 376
- 383. TµI KHO¶N 466 NGUåN KINH PHÝ §· H×NH THµNH Tµi S¶N Cè §ÞNH Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè hiÖn cã vµ t×nh h×nh biÕn ®éng t¨ng, gi¶m nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§. ChØ ghi t¨ng nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ khi ®¬n vÞ mua s¾m TSC§, ®Çu t− x©y dùng míi hoÆc n©ng cÊp, c¶i t¹o, më réng ®−îc ghi t¨ng nguyªn gi¸ TSC§ b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n ®−îc cÊp tõ NSNN hoÆc nhËn viÖn trî, tµi trî, ®−a vµo sö dông cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n. Ghi gi¶m nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ khi tÝnh hao mßn TSC§ hoÆc nh−îng b¸n, thanh lý, ph¸t hiÖn thiÕu TSC§ khi kiÓm kª, nép tr¶ Nhµ n−íc hoÆc ®iÒu chuyÓn TSC§ cho ®¬n vÞ kh¸c theo lÖnh cña cÊp trªn, cña Nhµ n−íc. kÕt cÊu vµ néi dung PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 466 - NGUåN KINH PHÝ §· H×NH THµNH TSC§ Bªn Nî: Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ gi¶m, gåm: - Nép tr¶ Nhµ n−íc hoÆc ®iÒu chuyÓn TSC§ dõng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, ho¹t ®éng dù ¸n theo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan Nhµ n−íc hoÆc cÊp cã thÈm quyÒn; - TÝnh hao mßn TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n; - Nh−îng b¸n, thanh lý TSC§, ph¸t hiÖn thiÕu TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n; - Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ gi¶m do ®¸nh gi¸ l¹i. Bªn Cã: Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ t¨ng, gåm: - §Çu t−, mua s¾m TSC§ hoµn thµnh ®−a vµo sö dông ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n: §−îc cÊp kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n, ®−îc viÖn trî kh«ng hoµn l¹i b»ng TSC§; - Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ t¨ng do ®¸nh gi¸ l¹i. Sè d− bªn Cã: Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ hiÖn cã ë ®¬n vÞ. 377
- 384. PH¦¥NG PH¸P H¹CHTO¸N kÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ yÕu 1. Tr−êng hîp ®−îc Ng©n s¸ch Nhµ n−íc, ®¬n vÞ cÊp trªn cÊp kinh phÝ b»ng TSC§ hoÆc dïng kinh phÝ sù nghiÖp, dù ¸n, viÖn trî kh«ng hoµn l¹i ®Ó mua s¾m TSC§, ®Çu t− XDCB, khi viÖc mua TSC§, ®Çu t− XDCB hoµn thµnh tµi s¶n ®−îc ®−a vµo sö dông cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, ghi: Nî TK 211 - TSC§ h÷u h×nh Nî TK 213 - TSC§ v« h×nh Cã c¸c TK 111, 112, 241, 331, 461,... §ång thêi ghi: Nî TK 161 - Chi sù nghiÖp Cã TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§. NÕu rót dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ®Ó mua TSC§, ®Ó ®Çu t− XDCB, ®ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 008 - Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n). 2. Cuèi kú kÕ to¸n n¨m tÝnh hao mßn TSC§ ®Çu t−, mua s¾m b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n, ghi: Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ Cã TK 214 - Hao mßn TSC§. 3. Khi nh−îng b¸n, thanh lý TSC§ dïng cho ho¹t ®éng sù nghiÖp, dù ¸n: - Ghi gi¶m TSC§ nh−îng b¸n, thanh lý: Nî TK 466 - Nguån kinh phÝ ®· h×nh thµnh TSC§ gi¸ trÞ cßn l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸). - Sè thu, c¸c kho¶n chi vµ chªnh lÖch thu, chi vÒ nh−îng b¸n, thanh lý TSC§ ®Çu t− b»ng nguån kinh phÝ sù nghiÖp, kinh phÝ dù ¸n, ®−îc xö lý vµ h¹ch to¸n theo quyÕt ®Þnh thanh lý, nh−îng b¸n TSC§ cña cÊp cã thÈm quyÒn. 378
- 385. LO¹I TµI KHO¶N5 DOANH THU Lo¹i Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh toµn bé doanh thu b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸ bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, dÞch vô, tiÒn l·i, tiÒn b¶n quyÒn, cæ tøc vµ lîi nhuËn ®−îc chia, c¸c kho¶n chiÕt khÊu th−¬ng m¹i, gi¶m gi¸ hµng b¸n, hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i. Doanh thu lµ tæng gi¸ trÞ cña c¸c lîi Ých kinh tÕ doanh nghiÖp ®· thu ®−îc hoÆc sÏ thu ®−îc trong kú kÕ to¸n, ph¸t sinh tõ ho¹t ®éng SXKD th«ng th−êng cña doanh nghiÖp, gãp phÇn lµm t¨ng vèn chñ së h÷u. C¸c kho¶n thu hé bªn thø ba kh«ng ph¶i lµ nguån lîi Ých kinh tÕ, kh«ng lµm t¨ng vèn chñ së h÷u cña doanh nghiÖp sÏ kh«ng ®−îc coi lµ doanh thu. H¹CH TO¸N LO¹I TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. ViÖc x¸c ®Þnh vµ ghi nhËn doanh thu ph¶i tu©n thñ c¸c quy ®Þnh trong ChuÈn mùc kÕ to¸n sè 14 "Doanh thu vµ thu nhËp kh¸c" vµ c¸c ChuÈn mùc kÕ to¸n kh¸c cã liªn quan. 2. ViÖc ghi nhËn doanh thu vµ chi phÝ ph¶i theo nguyªn t¾c phï hîp. Khi ghi nhËn mét kho¶n doanh thu th× ph¶i ghi nhËn mét kho¶n chi phÝ t−¬ng øng cã liªn quan ®Õn viÖc t¹o ra doanh thu ®ã. 3. ChØ ghi nhËn doanh thu b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸ khi tho¶ m·n ®ång thêi 5 ®iÒu kiÖn sau: - Doanh nghiÖp ®· trao phÇn lín rñi ro vµ lîi Ých g¾n liÒn víi quyÒn së h÷u s¶n phÈm hoÆc hµng ho¸ cho ng−êi mua; - Doanh nghiÖp kh«ng cßn n¾m gi÷ quyÒn qu¶n lý hµng ho¸ nh− ng−êi së h÷u hµng ho¸ hoÆc quyÒn kiÓm so¸t hµng ho¸; - Doanh thu ®−îc x¸c ®Þnh t−¬ng ®èi ch¾c ch¾n; - Doanh nghiÖp ®· thu ®−îc hoÆc sÏ thu ®−îc lîi Ých kinh tÕ tõ giao dÞch b¸n hµng; - X¸c ®Þnh ®−îc chi phÝ liªn quan ®Õn giao dÞch b¸n hµng. 4. Doanh thu cña giao dÞch vÒ cung cÊp dÞch vô ®−îc ghi nhËn khi kÕt qu¶ cña giao dÞch ®ã ®−îc x¸c ®Þnh mét c¸ch ®¸ng tin cËy. Tr−êng hîp giao dÞch vÒ cung cÊp dÞch vô liªn quan ®Õn nhiÒu kú th× doanh thu ®−îc ghi nhËn trong kú theo kÕt qu¶ phÇn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh vµo ngµy lËp B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n cña kú ®ã. KÕt qu¶ cña giao dÞch cung cÊp dÞch vô ®−îc x¸c ®Þnh khi tho¶ m·n ®ång thêi bèn (4) ®iÒu kiÖn sau: 379
- 386. - Doanh thu®−îc x¸c ®Þnh t−¬ng ®èi ch¾c ch¾n; - Cã kh¶ n¨ng thu ®−îc lîi Ých kinh tÕ tõ giao dÞch cung cÊp dÞch vô ®ã; - X¸c ®Þnh ®−îc phÇn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh vµo ngµy lËp B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n; - X¸c ®Þnh ®−îc chi phÝ ph¸t sinh cho giao dÞch vµ chi phÝ ®Ó hoµn thµnh giao dÞch cung cÊp dÞch vô ®ã. 5. Khi hµng ho¸ hoÆc dÞch vô ®−îc trao ®æi ®Ó lÊy hµng ho¸ hoÆc dÞch vô t−¬ng tù vÒ b¶n chÊt vµ gi¸ trÞ th× viÖc trao ®æi ®ã kh«ng ®−îc coi lµ mét giao dÞch t¹o ra doanh thu vµ kh«ng ®−îc ghi nhËn lµ doanh thu. 6. Doanh thu ph¶i ®−îc theo dâi riªng biÖt theo tõng lo¹i doanh thu: Doanh thu b¸n hµng, doanh thu cung cÊp dÞch vô, doanh thu tiÒn l·i, tiÒn b¶n quyÒn, cæ tøc vµ lîi nhuËn ®−îc chia. Trong tõng lo¹i doanh thu l¹i ®−îc chi tiÕt theo tõng kho¶n doanh thu, nh− doanh thu b¸n hµng cã thÓ ®−îc chi tiÕt thµnh doanh thu b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸,... nh»m phôc vô cho viÖc x¸c ®Þnh ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c kÕt qu¶ kinh doanh theo yªu cÇu qu¶n lý ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh vµ lËp b¸o c¸o kÕt qu¶ kinh doanh cña doanh nghiÖp. 7. NÕu trong kú kÕ to¸n ph¸t sinh c¸c kho¶n gi¶m trõ doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô, nh− chiÕt khÊu th−¬ng m¹i, gi¶m gi¸ hµng b¸n, hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i th× ph¶i ®−îc h¹ch to¸n riªng biÖt. C¸c kho¶n gi¶m trõ doanh thu ®−îc tÝnh trõ vµo doanh thu ghi nhËn ban ®Çu ®Ó x¸c ®Þnh doanh thu thuÇn lµm c¨n cø x¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh cña kú kÕ to¸n. 8. VÒ nguyªn t¾c, cuèi kú kÕ to¸n, doanh nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng SXKD. Toµn bé doanh thu thuÇn thùc hiÖn trong kú kÕ to¸n ®−îc kÕt chuyÓn vµo Tµi kho¶n 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh. C¸c tµi kho¶n thuéc lo¹i tµi kho¶n doanh thu kh«ng cã sè d− cuèi kú. Lo¹i Tµi kho¶n 5 - Doanh thu cã 6 tµi kho¶n, chia thµnh 3 nhãm: Nhãm TK 51 - Doanh thu, cã 03 tµi kho¶n - Tµi kho¶n 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô; - Tµi kho¶n 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé; - Tµi kho¶n 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. Nhãm TK 52 - Cã 01 tµi kho¶n - Tµi kho¶n 521 - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i. Nhãm TK 53 - Cã 2 tµi kho¶n - Tµi kho¶n 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i; - Tµi kho¶n 532 - Gi¶m gi¸ hµng b¸n. 380
- 387. TµI KHO¶N 511 DOANH THU B¸N HµNG Vµ CUNG CÊP DÞCH vô Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô cña doanh nghiÖp trong mét kú kÕ to¸n cña ho¹t ®éng SXKD tõ c¸c giao dÞch vµ c¸c nghiÖp vô sau: - B¸n hµng: B¸n s¶n phÈm do doanh nghiÖp s¶n xuÊt ra, b¸n hµng ho¸ mua vµo vµ b¸n bÊt ®éng s¶n ®Çu t−; - Cung cÊp dÞch vô: Thùc hiÖn c«ng viÖc ®· tho¶ thuËn theo hîp ®ång trong mét kú, hoÆc nhiÒu kú kÕ to¸n, nh− cung cÊp dÞch vô vËn t¶i, du lÞch, cho thuª TSC§ theo ph−¬ng thøc cho thuª ho¹t ®éng.... H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô ®−îc x¸c ®Þnh theo gi¸ trÞ hîp lý cña c¸c kho¶n ®· thu ®−îc tiÒn, hoÆc sÏ thu ®−îc tiÒn tõ c¸c giao dÞch vµ nghiÖp vô ph¸t sinh doanh thu nh− b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, cung cÊp dÞch vô cho kh¸ch hµng bao gåm c¶ c¸c kho¶n phô thu vµ phÝ thu thªm ngoµi gi¸ b¸n (NÕu cã). 2. Tr−êng hîp doanh nghiÖp cã doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô b»ng ngo¹i tÖ th× ph¶i quy ®æi ngo¹i tÖ ra §ång ViÖt Nam hoÆc ®¬n vÞ tiÒn tÖ chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n theo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ ph¸t sinh hoÆc tû giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp vô kinh tÕ. 3. Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô thuÇn mµ doanh nghiÖp thùc hiÖn ®−îc trong kú kÕ to¸n cã thÓ thÊp h¬n doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô ghi nhËn ban ®Çu do c¸c nguyªn nh©n: Doanh nghiÖp chiÕt khÊu th−¬ng m¹i, gi¶m gi¸ hµng ®· b¸n cho kh¸ch hµng hoÆc hµng ®· b¸n bÞ tr¶ l¹i (do kh«ng ®¶m b¶o ®iÒu kiÖn vÒ quy c¸ch, phÈm chÊt ghi trong hîp ®ång kinh tÕ), vµ doanh nghiÖp ph¶i nép thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hoÆc thuÕ xuÊt khÈu, thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp ®−îc tÝnh trªn doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô thùc tÕ mµ doanh nghiÖp ®· thùc hiÖn trong mét kú kÕ to¸n. 4. Tµi kho¶n 511 “Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô” chØ ph¶n ¸nh doanh thu cña khèi l−îng s¶n phÈm, hµng ho¸, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− ®· b¸n; dÞch vô ®· cung cÊp ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú kh«ng ph©n biÖt doanh thu ®· thu tiÒn hay sÏ thu ®−îc tiÒn. 5. §èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT 381
- 388. tÝnh theo ph−¬ngph¸p khÊu trõ, doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô lµ gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT. 6. §èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp th× doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô lµ tæng gi¸ thanh to¸n. 7. §èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt, hoÆc thuÕ xuÊt khÈu th× doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô lµ tæng gi¸ thanh to¸n (Bao gåm c¶ thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt, hoÆc thuÕ xuÊt khÈu); 8. Nh÷ng doanh nghiÖp nhËn gia c«ng vËt t−, hµng ho¸ th× chØ ph¶n ¸nh vµo doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô sè tiÒn gia c«ng thùc tÕ ®−îc h−ëng, kh«ng bao gåm gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ nhËn gia c«ng. 9. §èi víi hµng ho¸ nhËn b¸n ®¹i lý, ký göi theo ph−¬ng thøc b¸n ®óng gi¸ h−ëng hoa hång th× h¹ch to¸n vµo doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô phÇn hoa hång b¸n hµng mµ doanh nghiÖp ®−îc h−ëng. 10. Tr−êng hîp b¸n hµng theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp th× doanh nghiÖp ghi nhËn doanh thu b¸n hµng theo gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay vµ ghi nhËn vµo doanh thu ch−a thùc hiÖn phÇn l·i tÝnh trªn kho¶n ph¶i tr¶ nh−ng tr¶ chËm phï hîp víi thêi ®iÓm ghi nhËn doanh thu ®−îc x¸c ®Þnh. 11. TK 511 ph¶n ¸nh c¶ phÇn doanh thu b¸n hµng ho¸, s¶n phÈm vµ cung cÊp dÞch vô cho c«ng ty mÑ, c«ng ty con trong cïng tËp ®oµn. Tµi kho¶n 511 ph¶i ®−îc kÕ to¸n chi tiÕt phÇn doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô cho c«ng ty mÑ, c«ng ty con ®Ó phôc vô lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt cña tËp ®oµn. 12. Doanh thu cña hîp ®ång x©y dùng bao gåm: a) Doanh thu ban ®Çu ®−îc ghi trong hîp ®ång; b) C¸c kho¶n t¨ng, gi¶m khi thùc hiÖn hîp ®ång, c¸c kho¶n tiÒn th−ëng vµ c¸c kho¶n thanh to¸n kh¸c nÕu c¸c kho¶n nµy cã kh¶ n¨ng lµm thay ®æi doanh thu, vµ cã thÓ x¸c ®Þnh ®−îc mét c¸ch ®¸ng tin cËy; - Doanh thu cña hîp ®ång cã thÓ t¨ng hay gi¶m ë tõng thêi kú, vÝ dô: + Nhµ thÇu vµ kh¸ch hµng cã thÓ ®ång ý víi nhau vÒ c¸c thay ®æi vµ c¸c yªu cÇu lµm t¨ng hoÆc gi¶m doanh thu cña hîp ®ång trong kú tiÕp theo so víi hîp ®ång ®−îc chÊp thuËn lÇn ®Çu tiªn; + Doanh thu ®· ®−îc tho¶ thuËn trong hîp ®ång víi gi¸ cè ®Þnh cã thÓ t¨ng v× lý do gi¸ c¶ t¨ng lªn; + Doanh thu theo hîp ®ång cã thÓ bÞ gi¶m do nhµ thÇu kh«ng thùc hiÖn ®óng tiÕn ®é hoÆc kh«ng ®¶m b¶o chÊt l−îng x©y dùng theo tho¶ thuËn trong hîp ®ång; 382
- 389. + Khi hîp®ång víi gi¸ cè ®Þnh quy ®Þnh møc gi¸ cè ®Þnh cho mét ®¬n vÞ s¶n phÈm hoµn thµnh th× doanh thu theo hîp ®ång sÏ t¨ng hoÆc gi¶m khi khèi l−îng s¶n phÈm t¨ng hoÆc gi¶m. - Kho¶n tiÒn th−ëng lµ c¸c kho¶n phô thªm tr¶ cho nhµ thÇu nÕu nhµ thÇu thùc hiÖn hîp ®ång ®¹t hay v−ît møc yªu cÇu. Kho¶n tiÒn th−ëng ®−îc tÝnh vµo doanh thu cña hîp ®ång x©y dùng khi cã ®ñ 2 ®iÒu kiÖn: + Ch¾c ch¾n ®¹t hoÆc v−ît møc mét sè tiªu chuÈn cô thÓ ®· ®−îc ghi trong hîp ®ång; + Kho¶n tiÒn th−ëng ®−îc x¸c ®Þnh mét c¸ch ®¸ng tin cËy. - Mét kho¶n thanh to¸n kh¸c mµ nhµ thÇu thu ®−îc tõ kh¸ch hµng hay mét bªn kh¸c ®Ó bï ®¾p cho c¸c chi phÝ kh«ng bao gåm trong gi¸ hîp ®ång. VÝ dô: Sù chËm trÔ do kh¸ch hµng g©y nªn; Sai sãt trong c¸c chØ tiªu kü thuËt hoÆc thiÕt kÕ vµ c¸c tranh chÊp vÒ c¸c thay ®æi trong viÖc thùc hiÖn hîp ®ång. ViÖc x¸c ®Þnh doanh thu t¨ng thªm tõ c¸c kho¶n thanh to¸n trªn cßn tuú thuéc vµo rÊt nhiÒu yÕu tè kh«ng ch¾c ch¾n vµ th−êng phô thuéc vµo kÕt qu¶ cña nhiÒu cuéc ®µm ph¸n. Do ®ã, c¸c kho¶n thanh to¸n kh¸c chØ ®−îc tÝnh vµo doanh thu cña hîp ®ång x©y dùng khi: + C¸c cuéc tho¶ thuËn ®· ®¹t ®−îc kÕt qu¶ lµ kh¸ch hµng sÏ chÊp thuËn båi th−êng; + Kho¶n thanh to¸n kh¸c ®−îc kh¸ch hµng chÊp thuËn vµ cã thÓ x¸c ®Þnh ®−îc mét c¸ch ®¸ng tin cËy. 13. Ghi nhËn doanh thu cña hîp ®ång x©y dùng theo 1 trong 2 tr−êng hîp sau: - Tr−êng hîp hîp ®ång x©y dùng quy ®Þnh nhµ thÇu ®−îc thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch, khi kÕt qu¶ thùc hiÖn hîp ®ång x©y dùng ®−îc −íc tÝnh mét c¸ch ®¸ng tin cËy, th× doanh thu cña hîp ®ång x©y dùng ®−îc ghi nhËn t−¬ng øng víi phÇn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh do nhµ thÇu tù x¸c ®Þnh vµo ngµy lËp b¸o c¸o tµi chÝnh mµ kh«ng phô thuéc vµo ho¸ ®¬n thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch ®· lËp hay ch−a vµ sè tiªn ghi trªn ho¸ ®¬n lµ bao nhiªu; - Tr−êng hîp hîp ®ång x©y dùng quy ®Þnh nhµ thÇu ®−îc thanh to¸n theo gi¸ tri khèi l−îng thùc hiÖn, khi kÕt qu¶ thùc hiÖn hîp ®ång x©y dùng ®−îc x¸c ®Þnh mét c¸ch ®¸ng tin cËy vµ ®−îc kh¸ch hµng x¸c nhËn, th× doanh thu vµ chi phÝ liªn quan ®Õn hîp ®ång ®−îc ghi nhËn t−¬ng øng víi phÇn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh ®−îc kh¸ch hµng x¸c nhËn trong kú ph¶n ¸nh trªn ho¸ ®¬n ®· lËp. 14. Khi kÕt qu¶ thùc hiÖn hîp ®ång x©y dùng kh«ng thÓ −íc tÝnh ®−îc mét c¸ch ®¸ng tin cËy, th×: - Doanh thu chØ ®−îc ghi nhËn t−¬ng ®−¬ng víi chi phÝ cña hîp ®ång ®· 383
- 390. ph¸t sinh mµviÖc ®−îc hoµn tr¶ lµ t−¬ng ®èi ch¾c ch¾n; - Chi phÝ cña hîp ®ång chØ ®−îc ghi nhËn lµ chi phÝ trong kú khi c¸c chi phÝ nµy ®· ph¸t sinh. 15. Nh÷ng s¶n phÈm, hµng ho¸ ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n nh−ng v× lý do vÒ chÊt l−îng, vÒ quy c¸ch kü thuËt,... ng−êi mua tõ chèi thanh to¸n, göi tr¶ l¹i ng−êi b¸n hoÆc yªu cÇu gi¶m gi¸ vµ ®−îc doanh nghiÖp chÊp thuËn; hoÆc ng−êi mua mua hµng víi khèi l−îng lín ®−îc chiÕt khÊu th−¬ng m¹i th× c¸c kho¶n gi¶m trõ doanh thu b¸n hµng nµy ®−îc theo dâi riªng trªn c¸c Tµi kho¶n 531 "Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i", hoÆc Tµi kho¶n 532 "Gi¶m gi¸ hµng b¸n", Tµi kho¶n 521 "ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i", cuèi kú kÕt chuyÓn vµo TK 511 ®Ó tÝnh doanh thu thuÇn. 16. Tr−êng hîp trong kú doanh nghiÖp ®· viÕt ho¸ ®¬n b¸n hµng vµ ®· thu tiÒn b¸n hµng nh−ng ®Õn cuèi kú vÉn ch−a giao hµng cho ng−êi mua hµng, th× trÞ gi¸ sè hµng nµy kh«ng ®−îc coi lµ ®· b¸n trong kú vµ kh«ng ®−îc ghi vµo Tµi kho¶n 511 “Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô” mµ chØ h¹ch to¸n vµo bªn Cã Tµi kho¶n 131 "Ph¶i thu cña kh¸ch hµng" vÒ kho¶n tiÒn ®· thu cña kh¸ch hµng. Khi thùc giao hµng cho ng−êi mua sÏ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 511 "Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô vÒ trÞ gi¸ hµng ®· giao; ®· thu tr−íc tiÒn b¸n hµng, phï hîp víi c¸c ®iÒu kiÖn ghi nhËn doanh thu. 17. §èi víi tr−êng hîp cho thuª tµi s¶n, cã nhËn tr−íc tiÒn cho thuª cña nhiÒu n¨m th× doanh thu cung cÊp dÞch vô ghi nhËn cña n¨m tµi chÝnh ®−îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së lÊy tæng sè tiÒn nhËn ®−îc chia cho sè kú nhËn tr−íc tiÒn. 18. §èi víi doanh nghiÖp thùc hiÖn nhiÖm vô cung cÊp s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô theo yªu cÇu cña Nhµ n−íc, ®−îc Nhµ n−íc trî cÊp, trî gi¸ theo quy ®Þnh th× doanh thu trî cÊp, trî gi¸ lµ sè tiÒn ®−îc Nhµ n−íc chÝnh thøc th«ng b¸o, hoÆc thùc tÕ trî cÊp, trî gi¸ ®−îc ph¶n ¸nh trªn TK 5114 "Doanh thu trî cÊp, trî gi¸". 19. Kh«ng h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 511 c¸c tr−êng hîp sau: + TrÞ gi¸ hµng ho¸, vËt t−, b¸n thµnh phÈm xuÊt giao cho bªn ngoµi gia c«ng chÕ biÕn. + TrÞ gi¸ s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô cung cÊp gi÷a c«ng ty, Tæng c«ng ty víi c¸c ®¬n vÞ h¹ch to¸n phô thuéc. + TrÞ gi¸ s¶n phÈm, hµng ho¸ vµ dÞch vô cung cÊp cho nhau gi÷a Tæng c«ng ty víi c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn. + TrÞ gi¸ s¶n phÈm, hµng ho¸ ®ang göi b¸n; dÞch vô hoµn thµnh ®· cung cÊp cho kh¸ch hµng nh−ng ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n. + TrÞ gi¸ hµng göi b¸n theo ph−¬ng thøc göi b¸n ®¹i lý, ký göi (Ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n). 384
- 391. + Doanh thuho¹t ®éng tµi chÝnh vµ c¸c kho¶n thu nhËp kh¸c kh«ng ®−îc coi lµ doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô. kÕt cÊu Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 511 - DOANH THU B¸N HµNG Vµ CUNG CÊP dÞCH Vô Bªn Nî: Sè thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt, hoÆc thuÕ xuÊt khÈu ph¶i nép tÝnh trªn doanh thu b¸n hµng thùc tÕ cña s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô ®· cung cÊp cho kh¸ch hµng vµ ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú kÕ to¸n; - Sè thuÕ GTGT ph¶i nép cña doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp; - Doanh thu hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i kÕt chuyÓn cuèi kú; - Kho¶n gi¶m gi¸ hµng b¸n kÕt chuyÓn cuèi kú; - Kho¶n chiÕt khÊu th−¬ng m¹i kÕt chuyÓn cuèi kú; - KÕt chuyÓn doanh thu thuÇn vµo Tµi kho¶n 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh". Bªn Cã: Doanh thu b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− vµ cung cÊp dÞch vô cña doanh nghiÖp thùc hiÖn trong kú kÕ to¸n. Tµi kho¶n 511 kh«ng cã sè d− cuèi kú. Tµi kho¶n 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô, cã 5 tµi kho¶n cÊp 2: + Tµi kho¶n 5111 - Doanh thu b¸n hµng ho¸: Ph¶n ¸nh doanh thu vµ doanh thu thuÇn cña khèi l−îng hµng ho¸ ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong mét kú kÕ to¸n cña doanh nghiÖp. Tµi kho¶n nµy chñ yÕu dïng cho c¸c ngµnh kinh doanh hµng ho¸, vËt t−, l−¬ng thùc,... + Tµi kho¶n 5112 - Doanh thu b¸n c¸c thµnh phÈm: Ph¶n ¸nh doanh thu vµ doanh thu thuÇn cña khèi l−îng s¶n phÈm (Thµnh phÈm, b¸n thµnh phÈm) ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong mét kú kÕ to¸n cña doanh nghiÖp. Tµi kho¶n nµy chñ yÕu dïng cho c¸c ngµnh s¶n xuÊt vËt chÊt nh−: C«ng nghiÖp, n«ng nghiÖp, x©y l¾p, ng− nghiÖp, l©m nghiÖp,... + Tµi kho¶n 5113 - Doanh thu cung cÊp dÞch vô: Ph¶n ¸nh doanh thu vµ doanh thu thuÇn cña khèi l−îng dÞch vô ®· hoµn thµnh, ®· cung cÊp cho 385
- 392. kh¸ch hµng vµ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong mét kú kÕ to¸n. Tµi kho¶n nµy chñ yÕu dïng cho c¸c ngµnh kinh doanh dÞch vô nh−: Giao th«ng vËn t¶i, b−u ®iÖn, du lÞch, dÞch vô c«ng céng, dÞch vô khoa häc, kü thuËt, dÞch vô kÕ to¸n, kiÓm to¸n. + Tµi kho¶n 5114 - Doanh thu trî cÊp, trî gi¸: Dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n doanh thu tõ trî cÊp, trî gi¸ cña Nhµ n−íc khi doanh nghiÖp thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô cung cÊp s¶n phÈm, hµng ho¸ vµ dÞch vô theo yªu cÇu cña Nhµ n−íc. + Tµi kho¶n 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t−: Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh doanh thu cho thuª bÊt ®éng s¶n ®Çu t− vµ doanh thu b¸n, thanh lý bÊt ®éng s¶n ®Çu t−. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Doanh thu cña khèi l−îng s¶n phÈm (Thµnh phÈm, b¸n thµnh phÈm), hµng ho¸, dÞch vô ®· ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú kÕ to¸n: a) §èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) (5111, 5112, 5113, 5117) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). b) §èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô theo gi¸ thanh to¸n, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n) (5111, 5112, 5113, 5117). 2. Tr−êng hîp, doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô ph¸t sinh b»ng ngo¹i tÖ, th× ngoµi viÖc ghi sæ kÕ to¸n chi tiÕt sè nguyªn tÖ ®· thu hoÆc ph¶i thu, kÕ to¸n ph¶i c¨n cø vµo tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr−êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng do Ng©n hµng Nhµ n−íc ViÖt Nam c«ng bè t¹i thêi ®iÓm ph¸t sinh nghiÖp vô kinh tÕ ®Ó quy ®æi ra §ång ViÖt Nam hoÆc ®¬n vÞ tiÒn tÖ chÝnh thøc sö dông trong kÕ to¸n ®Ó h¹ch to¸n 386
- 393. vµo Tµi kho¶n511 “Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô”. 3. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ khi xuÊt s¶n phÈm, hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ ®æi lÊy vËt t−, hµng ho¸, TSC§ kh«ng t−¬ng tù ®Ó sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng ®Ó ®æi lÊy vËt t−, hµng ho¸, TSC§ kh¸c theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 511 - doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) (5111, 5112) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). - Khi nhËn vËt t−, hµng ho¸, TSC§ do trao ®æi, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhËn ®−îc do trao ®æi, ghi: Nî c¸c TK 152, 153, 156, 211,... (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (Tæng gi¸ thanh to¸n). - Tr−êng hîp ®−îc thu thªm tiÒn do gi¸ trÞ hîp lý cña s¶n phÈm, hµng ho¸ ®−a ®i trao ®æi lín h¬n gi¸ trÞ hîp lý cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhËn ®−îc do trao ®æi th× khi nhËn ®−îc tiÒn cña bªn cã vËt t−, hµng ho¸, TSC§ trao ®æi, ghi: Nî TK 111, 112 (Sè tiÒn ®· thu thªm) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. - Tr−êng hîp ph¶i tr¶ thªm tiÒn do gi¸ trÞ hîp lý cña s¶n phÈm, hµng ho¸ ®−a ®i trao ®æi nhá h¬n gi¸ trÞ hîp lý cña vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhËn ®−îc do trao ®æi th× khi tr¶ tiÒn cho bªn cã vËt t−, hµng ho¸, TSC§ trao ®æi, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã c¸c TK 111, 112,... 4. Khi xuÊt s¶n phÈm, hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng kh«ng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp ®æi lÊy vËt t−, hµng ho¸, TSC§ kh«ng t−¬ng tù ®Ó sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng do trao ®æi theo tæng gi¸ thanh to¸n, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng 387
- 394. Cã TK 511- Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n) (5111, 5112). - Khi nhËn vËt t−, hµng ho¸, TSC§ trao ®æi vÒ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nhËn trao ®æi, ghi: Nî TK 152, 153, 156, 211,... (Theo gi¸ thanh to¸n) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. - Tr−êng hîp ®−îc thu thªm tiÒn hoÆc ph¶i tr¶ thªm tiÒn ghi nh− h−íng dÉn ë môc 3. 5. Khi b¸n hµng ho¸ theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp ®èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸, B§S ®Çu t− thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng theo gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay ch−a cã thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5111, 5112, 5117) (Gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay ch−a cã thuÕ GTGT). Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3331) (ThuÕ GTGT ph¶i nép). Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chªnh lÖch gi÷a tæng sè tiÒn theo gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp víi gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay ch−a cã thuÕ GTGT). - Khi thu ®−îc tiÒn b¸n hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. - §Þnh kú, ghi nhËn doanh thu tiÒn l·i b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp trong kú, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tr¶ chËm, tr¶ gãp) 6. Khi b¸n hµng ho¸ theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp, ®èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng theo gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay ®· cã thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n tr¶ 388
- 395. tiÒn ngay cãthuÕ GTGT) (5111, 5112). Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chªnh lÖch gi÷a tæng sè tiÒn theo gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp víi gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay cã thuÕ GTGT). - Khi thu ®−îc tiÒn b¸n hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. - §Þnh kú, ghi nhËn doanh thu tiÒn l·i b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp trong kú, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (TiÒn l·i tr¶ chËm, tr¶ gãp) 7. §èi víi doanh nghiÖp tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ thuÕ, khi cho thuª ho¹t ®éng TSC§ vµ cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu ph¶i phï hîp víi dÞch vô cho thuª ho¹t ®éng TSC§ vµ cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t− ®· hoµn thµnh tõng kú. Khi ph¸t hµnh ho¸ ®¬n thanh to¸n tiÒn thuª ho¹t ®éng TSC§ vµ cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (NÕu ch−a nhËn ®−îc tiÒn ngay) Nî c¸c TK 111, 112 (NÕu thu ®−îc tiÒn ngay) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (TiÒn cho thuª ch−a cã thuÕ GTGT) (5113, 5117) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép. 8. Tr−êng hîp thu tr−íc tiÒn nhiÒu kú vÒ cho thuª ho¹t ®éng TSC§ vµ cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t−: - Khi nhËn tiÒn cña kh¸ch hµng tr¶ tr−íc vÒ cho thuª ho¹t ®éng TSC§ vµ cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t− cho nhiÒu kú, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Tæng sè tiÒn nhËn tr−íc) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Theo gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép. - §Þnh kú, tÝnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu cña kú kÕ to¸n, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113, 5117). - Sè tiÒn ph¶i tr¶ l¹i cho kh¸ch hµng v× hîp ®ång cho thuª ho¹t ®éng TSC§ vµ cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t− kh«ng ®−îc thùc hiÖn tiÕp 389
- 396. hoÆc thêi gianthùc hiÖn ng¾n h¬n thêi gian ®· thu tiÒn tr−íc (nÕu cã), ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (Sè tiÒn tr¶ l¹i cho bªn thuª vÒ thuÕ GTGT cña ho¹t ®éng cho thuª tµi s¶n kh«ng ®−îc thùc hiÖn) Cã c¸c TK 111, 112,... (Tæng sè tiÒn tr¶ l¹i). 9. §èi víi ®¬n vÞ tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, khi cho thuª ho¹t ®éng TSC§ vµ cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t−: - Khi ph¸t hµnh ho¸ ®¬n dÞch vô cho thuª ho¹t ®éng TSC§ vµ cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng (NÕu ch−a nhËn ®−îc tiÒn ngay) Nî c¸c TK 111, 112 (NÕu thu ®−îc tiÒn ngay) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n) (5113, 5117). Tr−êng hîp thu tr−íc tiÒn nhiÒu kú vÒ cho thuª ho¹t ®éng TSC§ vµ cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t−: + Khi nhËn tiÒn cña kh¸ch hµng tr¶ tr−íc vÒ cho thuª ho¹t ®éng TSC§ vµ cho thuª ho¹t ®éng bÊt ®éng s¶n ®Çu t− cho nhiÒu n¨m, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,.... (Tæng sè tiÒn nhËn tr−íc). Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Tæng sè tiÒn nhËn tr−íc). + §Þnh kú, tÝnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu cña kú kÕ to¸n, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113, 5117). + Cuèi kú kÕ to¸n, tÝnh vµ ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5113, 5117) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép. + Sè tiÒn ph¶i tr¶ l¹i cho kh¸ch hµng v× hîp ®ång cung cÊp dÞch vô vÒ cho thuª ho¹t ®éng TSC§ kh«ng ®−îc thùc hiÖn, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã c¸c TK 111, 112,... (Tæng sè tiÒn tr¶ l¹i). 10. Tr−êng hîp b¸n hµng th«ng qua ®¹i lý b¸n ®óng gi¸ h−ëng hoa hång 10.1. KÕ to¸n ë ®¬n vÞ giao hµng ®¹i lý: a) Khi xuÊt kho s¶n phÈm, hµng ho¸ giao cho c¸c ®¹i lý ph¶i lËp PhiÕu xuÊt kho hµng göi b¸n ®¹i lý. C¨n cø vµo phiÕu xuÊt kho hµng göi b¸n ®¹i lý, ghi: 390
- 397. Nî TK 157- Hµng göi ®i b¸n Cã c¸c TK 155, 156. b) Khi hµng ho¸ giao cho ®¹i lý ®· b¸n ®−îc. C¨n cø vµo B¶ng kª ho¸ ®¬n b¸n ra cña hµng ho¸ ®· b¸n do c¸c bªn nhËn ®¹i lý h−ëng hoa hång lËp lËp göi vÒ - §èi víi hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,.... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) (5111, 5112) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). §ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña hµng b¸n ra, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 157 - Hµng göi ®i b¸n. - §èi víi hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng theo tæng gi¸ thanh to¸n, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n). §ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña hµng b¸n ra, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 157 - Hµng göi ®i b¸n. c) Sè tiÒn hoa hång ph¶i tr¶ cho ®¬n vÞ nhËn b¸n hµng ®¹i lý h−ëng hoa hång, ghi: Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng (Hoa hång ®¹i lý ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) Cã c¸c TK 111, 112, 131,... 10.2. KÕ to¸n ë ®¬n vÞ nhËn ®¹i lý, b¸n ®óng gi¸ h−ëng hoa hång: a) Khi nhËn hµng ®¹i lý b¸n ®óng gi¸ h−ëng hoa hång, kÕ to¸n ph¶n ¸nh toµn bé gi¸ trÞ hµng ho¸ nhËn b¸n ®¹i lý vµo tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n (Tµi kho¶n 003 "Hµng ho¸ nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc"). Khi nhËn hµng ®¹i lý, ký göi ghi ®¬n bªn Nî TK 003, khi xuÊt hµng b¸n hoÆc 391
- 398. xuÊt tr¶ l¹ihµng cho bªn giao hµng, ghi ®¬n bªn Cã Tµi kho¶n 003 "Hµng ho¸ nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc". b) Khi hµng ho¸ nhËn b¸n ®¹i lý ®· b¸n ®−îc: - Khi xuÊt b¸n hµng nhËn ®¹i lý, ph¶i lËp Ho¸ ®¬n GTGT hoÆc Ho¸ ®¬n b¸n hµng theo chÕ ®é quy ®Þnh. C¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT hoÆc Ho¸ ®¬n b¸n hµng vµ c¸c chøng tõ liªn quan, kÕ to¸n ph¶n ¸nh sè tiÒn b¸n hµng ®¹i lý ph¶i tr¶ cho bªn giao hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131, ... Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n). - §Þnh kú, khi x¸c ®Þnh doanh thu hoa hång b¸n hµng ®¹i lý ®−îc h−ëng, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Hoa hång ®¹i lý ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (NÕu cã). - Khi tr¶ tiÒn b¸n hµng ®¹i lý cho bªn giao hµng, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã c¸c TK 111, 112,... 11. §èi víi hµng ho¸ xuÊt b¸n t¹i c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc. 11.1. §èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ a) Khi doanh nghiÖp (C«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn) xuÊt hµng ho¸ ®Õn c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc (nh− c¸c chi nh¸nh, cöa hµng) ph¶i lËp PhiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé. - C«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn c¨n cø vµo PhiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé, x¸c ®Þnh gi¸ vèn cña hµng ho¸ xuÊt cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc ®Ó b¸n, ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n (Gi¸ vèn) Cã c¸c TK 155, 156,... - Khi ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc nhËn ®−îc hµng ho¸ do c«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn chuyÓn ®Õn, kÕ to¸n c¨n cø vµo PhiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan, ghi: Nî TK 155, 156 (Gi¸ b¸n néi bé) Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé. b) Khi ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc (Lµ ®¬n vÞ tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ), b¸n hµng ho¸ do c«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn chuyÓn ®Õn ph¶i lËp Ho¸ ®¬n GTGT hµng ho¸ b¸n ra theo quy ®Þnh. 392
- 399. - §¬n vÞtrùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng, ghi: Nî TK 111, 112, 131,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) (5111, 5112) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). - Khi ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc nhËn ®−îc Ho¸ ®¬n GTGT vÒ hµng ho¸ tiªu thô néi bé do c«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn lËp chuyÓn ®Õn trªn c¬ së sè hµng ho¸ ®· b¸n, c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT ph¶n ¸nh thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ Cã TK 156 - Hµng ho¸ (NÕu ch−a kÕt chuyÓn gi¸ vèn hµng ho¸) Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (NÕu ®· kÕt chuyÓn gi¸ vèn hµng ho¸). 11.2. §èi víi hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp: a) Khi doanh nghiÖp (C«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn) xuÊt thµnh phÈm, hµng ho¸ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp ®Õn c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc ph¶i lËp PhiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé theo quy ®Þnh. - C«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn c¨n cø vµo PhiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé, x¸c ®Þnh gi¸ vèn cña hµng ho¸ xuÊt cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc, ghi. Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n (Gi¸ vèn) Cã TK 155 - Thµnh phÈm, Cã TK 156 - Hµng ho¸. §¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc nhËn ®−îc s¶n phÈm, hµng ho¸ do c«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn chuyÓn ®Õn, c¨n cø vµo PhiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ b¸n néi bé) Cã c¸c TK 111, 112, 336,... b) Khi ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸ chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp do c«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn giao cho ®Ó b¸n ph¶i lËp Ho¸ ®¬n b¸n hµng. - §¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n b¸n hµng ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng, ghi: 393
- 400. Nî c¸c TK111, 112, 131,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n) (5111, 5112). c) Tr−êng hîp khi xuÊt hµng ho¸ giao cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc c«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn sö dông ngay Ho¸ ®¬n b¸n hµng. - C«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n b¸n hµng ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 136,... Cã TK 512 - Doanh thu néi bé (Tæng gi¸ b¸n néi bé) (5121, 5122). - §¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc nhËn ®−îc s¶n phÈm, hµng ho¸ do c«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn giao cho ®Ó b¸n, c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n b¸n hµng vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña s¶n phÈm nhËp kho, ghi: Nî c¸c TK 155, 156 Cã c¸c TK 111, 112, 336,... - Khi ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc xuÊt b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸ do c«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn giao ®Ó b¸n ph¶i lËp Ho¸ ®¬n b¸n hµng, c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n b¸n hµng ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n) (5111, 5112). 12. §èi víi ho¹t ®éng gia c«ng hµng ho¸: a) KÕ to¸n t¹i ®¬n vÞ giao hµng ®Ó gia c«ng: - Khi xuÊt kho giao hµng ®Ó gia c«ng, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Cã c¸c TK 152, 156. Chi phÝ gia c«ng hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... - Khi nhËn l¹i hµng göi gia c«ng chÕ biÕn hoµn thµnh nhËp kho, ghi: Nî c¸c TK 152, 156 Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 394
- 401. b) KÕ to¸nt¹i ®¬n vÞ nhËn hµng ®Ó gia c«ng: - Khi nhËn hµng ®Ó gia c«ng, doanh nghiÖp ph¶n ¸nh toµn bé gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ nhËn gia c«ng trªn Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n (Tµi kho¶n 002 "VËt t−, hµng ho¸ nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n)). Khi nhËn vËt t−, hµng ho¸ ®Ó gia c«ng kÕ to¸n ghi bªn Nî Tµi kho¶n 002, khi xuÊt kho hµng ®Ó gia c«ng, chÕ biÕn hoÆc tr¶ l¹i ®¬n vÞ giao hµng gia c«ng, ghi bªn Cã Tµi kho¶n 002. - Khi x¸c ®Þnh doanh thu tõ sè tiÒn gia c«ng thùc tÕ ®−îc h−ëng, ghi: + §èi víi ho¹t ®éng gia c«ng hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nhËn gia c«ng nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Sè tiÒn gia c«ng ®−îc h−ëng ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). + §èi víi ho¹t ®éng gia c«ng hµng ho¸ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT nh−ng ®¬n vÞ nhËn gia c«ng nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 111, 112, 131,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng sè tiÒn gia c«ng ®−îc h−ëng). 13. KÕ to¸n doanh thu hîp ®ång x©y dùng. 13.1. Tr−êng hîp hîp ®ång x©y dùng quy ®Þnh nhµ thÇu ®−îc thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch, khi kÕt qu¶ thùc hiÖn hîp ®ång x©y dùng ®−îc −íc tÝnh mét c¸ch ®¸ng tin cËy, th× kÕ to¸n c¨n cø vµo chøng tõ ph¶n ¸nh doanh thu t−¬ng øng víi phÇn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh (Kh«ng ph¶i ho¸ ®¬n) do nhµ thÇu tù x¸c ®Þnh t¹i thêi ®iÓm lËp b¸o c¸o tµi chÝnh, ghi: Nî TK 337 - Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y dùng Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5111). C¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT ®−îc lËp theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch ®Ó ph¶n ¸nh sè tiÒn kh¸ch hµng ph¶i tr¶ theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch ®· ghi trong hîp ®ång, ghi: Nî TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng Cã TK 337 - Thanh to¸n theo tiÕn ®é kÕ ho¹ch hîp ®ång x©y dùng Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép. - Khi nhËn ®−îc tiÒn do kh¸ch hµng tr¶, hoÆc nhËn tiÒn kh¸ch hµng øng 395
- 402. tr−íc, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 13.2. Tr−êng hîp hîp ®ång x©y dùng quy ®Þnh nhµ thÇu ®−îc thanh to¸n theo gi¸ trÞ khèi l−îng thùc hiÖn, khi kÕt qu¶ thùc hiÖn hîp ®ång x©y dùng ®−îc x¸c ®Þnh mét c¸ch ®¸ng tin cËy vµ ®−îc kh¸ch hµng x¸c nhËn, th× kÕ to¸n ph¶i lËp Ho¸ ®¬n GTGT trªn c¬ së phÇn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh ®−îc kh¸ch hµng x¸c nhËn, c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5111). 13.3. Kho¶n tiÒn th−ëng thu ®−îc tõ kh¸ch hµng tr¶ phô thªm cho nhµ thÇu khi thùc hiÖn hîp ®ång ®¹t hoÆc v−ît mét sè chØ tiªu cô thÓ ®· ®−îc ghi trong hîp ®ång, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131, ... Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5111). 13.4. Kho¶n båi th−êng thu ®−îc tõ kh¸ch hµng hay bªn kh¸c ®Ó bï ®¾p cho c¸c chi phÝ kh«ng bao gåm trong gi¸ trÞ hîp ®ång (VÝ dô: Sù chËm trÔ do kh¸ch hµng g©y nªn; sai sãt trong c¸c chØ tiªu kü thuËt hoÆc thiÕt kÕ vµ c¸c tranh chÊp vÒ c¸c thay ®æi trong viÖc thùc hiÖn hîp ®ång), ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (nÕu cã) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5111 ). 13.5. Khi nhËn ®−îc tiÒn thanh to¸n khèi l−îng c«ng tr×nh hoµn thµnh hoÆc kho¶n øng tr−íc tõ kh¸ch hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 14. X¸c ®Þnh thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt hoÆc thuÕ xuÊt khÈu ph¶i nép, ghi: Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5111, 5112, 5113) Cã TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt Cã TK 3333 - ThuÕ xuÊt, nhËp khÈu (Chi tiÕt thuÕ xuÊt khÈu). 15. Cuèi kú, kÕ to¸n x¸c ®Þnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p 396
- 403. trùc tiÕp ®èivíi ho¹t ®éng SXKD, ghi: Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép. 16. KÕ to¸n doanh thu tõ c¸c kho¶n trî cÊp, trî gi¸ cña Nhµ n−íc cho doanh nghiÖp: - Tr−êng hîp nhËn ®−îc th«ng b¸o cña Nhµ n−íc vÒ trî cÊp, trî gi¸, ghi: Nî TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3339) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5114). - Khi nhËn ®−îc tiÒn cña Ng©n s¸ch Nhµ n−íc thanh to¸n, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, ... Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3339). 17. KÕ to¸n b¸n, thanh lý bÊt ®éng s¶n ®Çu t− - §èi víi doanh nghiÖp tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t− (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT (33311 - ThuÕ GTGT ®Çu ra). - §èi víi doanh nghiÖp tÝnh thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 5117 - Doanh thu kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t−. 18. Khi b¸n hµng ho¸, s¶n phÈm vµ cung cÊp dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ ®¬n vÞ tÝnh thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ cho c«ng ty mÑ, c«ng ty con, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vµo TK 511 chi tiÕt cho c«ng ty mÑ vµ c«ng ty con theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép. 19. Cuèi kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn doanh thu cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i, kho¶n gi¶m gi¸ hµng b¸n vµ chiÕt khÊu th−¬ng m¹i ph¸t sinh trong kú trõ vµo doanh thu thùc tÕ trong kú ®Ó x¸c ®Þnh doanh thu thuÇn, ghi: Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô 397
- 404. Cã TK 531- Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i Cã TK 532 - Gi¶m gi¸ hµng b¸n Cã TK 521- ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i. 20. Cuèi kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn doanh thu thuÇn sang TK 911 “X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh”, ghi: Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô Cã TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh. 398
- 405. TµI KHO¶N 512 DOANH THU B¸N HµNG NéI Bé Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh doanh thu cña sè s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô tiªu thô trong néi bé doanh nghiÖp. Doanh thu tiªu thô néi bé lµ lîi Ých kinh tÕ thu ®−îc tõ viÖc b¸n hµng ho¸, s¶n phÈm, cung cÊp dÞch vô néi bé gi÷a c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc trong cïng mét c«ng ty, Tæng c«ng ty tÝnh theo gi¸ b¸n néi bé. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG Mét sè Quy §ÞNH SAU 1. KÕ to¸n doanh thu néi bé ®−îc thùc hiÖn nh− quy ®Þnh ®èi víi doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tµi kho¶n 511). 2. Tµi kho¶n nµy chØ sö dông cho c¸c ®¬n vÞ cã b¸n hµng néi bé gi÷a c¸c ®¬n vÞ trong mét c«ng ty hay mét Tæng c«ng ty, nh»m ph¶n ¸nh sè doanh thu b¸n hµng néi bé trong mét kú kÕ to¸n cña khèi l−îng s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô tiªu thô néi bé gi÷a c¸c ®¬n vÞ trong cïng mét c«ng ty, Tæng C«ng ty. 3. Kh«ng h¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy c¸c kho¶n doanh thu b¸n s¶n phÈm hµng ho¸ vµ cung cÊp dÞch vô cho c¸c ®¬n vÞ kh«ng trùc thuéc c«ng ty, Tæng c«ng ty; cho c«ng ty con, cho c«ng ty mÑ trong cïng tËp ®oµn. 4. Doanh thu b¸n hµng néi bé lµ c¬ së ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh néi bé cña c«ng ty, Tæng c«ng ty vµ c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc. KÕt qu¶ kinh doanh cña c«ng ty, Tæng c«ng ty bao gåm kÕt qu¶ phÇn b¸n hµng néi bé vµ b¸n hµng ra bªn ngoµi. Tæng c«ng ty, c«ng ty vµ c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc ph¶i thùc hiÖn ®Çy ®ñ nghÜa vô ®èi víi Nhµ n−íc theo c¸c luËt thuÕ quy ®Þnh trªn khèi l−îng s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô tiªu thô ra bªn ngoµi vµ tiªu thô néi bé. 5. Tµi kho¶n 512 ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô néi bé cho tõng ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc trong cïng c«ng ty hoÆc Tæng c«ng ty ®Ó lÊy sè liÖu lËp b¸o c¸o tµi chÝnh hîp nhÊt. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 512 - dOANH THU B¸N HµNG NéI Bé Bªn Nî: - TrÞ gi¸ hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i, kho¶n gi¶m gi¸ hµng b¸n ®· chÊp nhËn trªn khèi l−îng s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô ®· b¸n néi bé kÕt chuyÓn cuèi kú kÕ to¸n; 399
- 406. - Sè thuÕtiªu thô ®Æc biÖt ph¶i nép cña sè s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô ®· b¸n néi bé; - Sè thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp cña sè s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô tiªu thô néi bé; - KÕt chuyÓn doanh thu b¸n hµng néi bé thuÇn vµo Tµi kho¶n 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh". Bªn Cã: Tæng sè doanh thu b¸n hµng néi bé cña ®¬n vÞ thùc hiÖn trong kú kÕ to¸n. Tµi kho¶n 512 kh«ng cã sè d− cuèi kú. Tµi kho¶n 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé, cã 3 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 5121 - Doanh thu b¸n hµng ho¸: Ph¶n ¸nh doanh thu cña khèi l−îng hµng ho¸ ®· ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n néi bé trong kú kÕ to¸n. Tµi kho¶n nµy chñ yÕu dïng cho c¸c doanh nghiÖp th−¬ng m¹i nh−: Doanh nghiÖp cung øng vËt t−, l−¬ng thùc,... - Tµi kho¶n 5122 - Doanh thu b¸n c¸c thµnh phÈm: Ph¶n ¸nh doanh thu cña khèi l−îng s¶n phÈm cung cÊp gi÷a c¸c ®¬n vÞ trong cïng c«ng ty hay Tæng c«ng ty. Tµi kho¶n nµy chñ yÕu dïng cho c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt nh−: C«ng nghiÖp, n«ng nghiÖp, l©m nghiÖp, x©y l¾p,... - Tµi kho¶n 5123 - Doanh thu cung cÊp dÞch vô: Ph¶n ¸nh doanh thu cña khèi l−îng dÞch vô cung cÊp gi÷a c¸c ®¬n vÞ trong cïng c«ng ty, Tæng c«ng ty. Tµi kho¶n nµy chñ yÕu dïng cho c¸c doanh nghiÖp kinh doanh dÞch vô nh−: Giao th«ng vËn t¶i, du lÞch, b−u ®iÖn,... PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè nghiÖp Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. §èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸ xuÊt b¸n t¹i c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc. 1.1. §èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ. a) Khi doanh nghiÖp (C«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn) xuÊt hµng ho¸ ®Õn c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc (nh− c¸c chi nh¸nh, cöa hµng) ph¶i lËp PhiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé. 400
- 407. - C«ng ty,®¬n vÞ cÊp trªn c¨n cø vµo PhiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé, x¸c ®Þnh gi¸ vèn cña s¶n phÈm, hµng ho¸ xuÊt cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc ®Ó b¸n, ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n (Gi¸ vèn) Cã c¸c TK 155, 156,... - Khi ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc nhËn ®−îc hµng ho¸ do c«ng ty ®¬n vÞ cÊp trªn chuyÓn ®Õn, kÕ to¸n c¨n cø vµo PhiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ (Gi¸ b¸n néi bé) Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé. b) Khi ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc (Lµ ®¬n vÞ nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ), b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸ chÞu thuÕ GTGT do c«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn chuyÓn ®Õn ph¶i lËp Ho¸ ®¬n GTGT hµng ho¸ b¸n ra theo quy ®Þnh. - §¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131, .... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). - C«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn c¨n cø vµo B¶ng kª ho¸ ®¬n hµng ho¸ b¸n do ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc lËp chuyÓn ®Õn ph¶i lËp Ho¸ ®¬n GTGT ph¶n ¸nh hµng ho¸ ®· b¸n néi bé göi cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc. C¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng néi bé theo gi¸ b¸n néi bé ch−a cã thuÕ GTGT, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 136 (Gi¸ b¸n néi bé ®· cã thuÕ GTGT) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n néi bé ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). §ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña hµng b¸n néi bé: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n. Cã TK 157 - Hµng göi ®i b¸n. - Khi ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc nhËn ®−îc Ho¸ ®¬n GTGT vÒ hµng ho¸ ®· b¸n néi bé do c«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn chuyÓn ®Õn trªn c¬ së sè 401
- 408. hµng ho¸ ®·b¸n, c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT ph¶n ¸nh thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ Cã TK 156 - Hµng ho¸ (NÕu ch−a kÕt chuyÓn gi¸ vèn hµng b¸n) Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (NÕu ®· kÕt chuyÓn gi¸ vèn hµng b¸n). c) Tr−êng hîp khi xuÊt hµng ho¸ giao cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc, c«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn kh«ng sö dông PhiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé mµ sö dông ngay Ho¸ ®¬n (GTGT) th× khi xuÊt hµng ho¸ cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc ph¶i lËp Ho¸ ®¬n (GTGT). C«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n (GTGT) ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 136 (Gi¸ b¸n néi bé ®· cã thuÕ GTGT) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n néi bé ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). - §¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc khi nhËn ®−îc Ho¸ ®¬n GTGT vµ hµng ho¸ do c«ng ty (®¬n vÞ cÊp trªn) giao cho ®Ó b¸n, c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña hµng nhËp kho theo gi¸ b¸n néi bé ch−a cã thuÕ GTGT, thuÕ GTGT ®Çu vµo ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî c¸c TK 155, 156 (Gi¸ b¸n néi bé ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ Cã c¸c TK 111, 112, 336 (Tæng gi¸ thanh to¸n néi bé). - Khi ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc xuÊt b¸n hµng ho¸ chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ do c«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn giao cho ®Ó b¸n ph¶i lËp Ho¸ ®¬n GTGT hµng ho¸ b¸n ra theo quy ®Þnh vµ ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 1.2. §èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp: a) Khi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp (C«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn) xuÊt s¶n phÈm, hµng ho¸ kh«ng thuéc ®èi t−îng 402
- 409. chÞu thuÕ GTGThoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp ®Õn c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc ®Ó b¸n ph¶i lËp PhiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé theo quy ®Þnh. - C«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn c¨n cø vµo PhiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé, x¸c ®Þnh gi¸ vèn cña s¶n phÈm, hµng ho¸ xuÊt cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc, ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n (Gi¸ vèn) Cã TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 156 - Hµng ho¸. - §¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc nhËn ®−îc s¶n phÈm do c«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn chuyÓn ®Õn, c¨n cø vµo PhiÕu xuÊt kho kiªm vËn chuyÓn néi bé vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan, ghi: Nî TK 155 - Thµnh phÈm (Gi¸ b¸n néi bé) Nî TK 156 - Hµng ho¸ Cã c¸c TK 111, 112, 336,... b) §¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp khi b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp do c«ng ty (§¬n vÞ cÊp trªn) giao cho ®Ó b¸n ph¶i lËp Ho¸ ®¬n b¸n hµng. - §¬n vÞ trùc thuéc c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n b¸n hµng ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n). - C«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn c¨n cø vµo B¶ng kª ho¸ ®¬n hµng ho¸ b¸n ra do ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc lËp chuyÓn ®Õn ph¶i lËp Ho¸ ®¬n b¸n hµng. C¨n cø vµo ho¸ ®¬n b¸n hµng ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 136,... Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Tæng gi¸ b¸n néi bé). §ång thêi ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña hµng b¸n néi bé: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 157 - Hµng göi ®i b¸n. c) Tr−êng hîp khi xuÊt hµng ho¸ giao cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc, c«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn sö dông ngay Ho¸ ®¬n b¸n hµng. 403
- 410. - C«ng ty,®¬n vÞ cÊp trªn c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n b¸n hµng ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 136,... Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Tæng gi¸ b¸n néi bé). - §¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc nhËn ®−îc s¶n phÈm, hµng ho¸ do c«ng ty (§¬n vÞ cÊp trªn) giao cho ®Ó b¸n, c¨n cø vµo Ho¸ ®¬n b¸n hµng vµ c¸c chøng tõ cã liªn quan ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña s¶n phÈm nhËp kho, ghi: Nî TK 155 - Thµnh phÈm (Gi¸ b¸n néi bé) Cã c¸c TK 111, 112, 336,... - Khi ®¬n vÞ trùc thuéc h¹ch to¸n phô thuéc xuÊt b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸ do c«ng ty, ®¬n vÞ cÊp trªn giao ®Ó b¸n ph¶i lËp Ho¸ ®¬n b¸n hµng. C¨n cø vµo Ho¸ ®¬n b¸n hµng ph¶n ¸nh doanh thu, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Tæng gi¸ thanh to¸n). 2. Cuèi kú, kÕt chuyÓn doanh thu hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i, kho¶n gi¶m gi¸ hµng b¸n (nÕu cã) cña hµng ho¸ tiªu thô néi bé sang Tµi kho¶n "Doanh thu b¸n hµng néi bé", ghi: Nî TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé Cã TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i Cã TK 532 - Gi¶m gi¸ hµng b¸n. 3. Cuèi kú, x¸c ®Þnh thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ph¶i nép trªn doanh thu s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô ®· b¸n néi bé trong kú kÕ to¸n (nÕu cã), ghi: Nî TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé Cã TK 3332 - ThuÕ tiªu thô ®Æc biÖt. 4. Cuèi kú, x¸c ®Þnh thuÕ GTGT ph¶i nép tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp cña s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô ®· b¸n néi bé trong kú kÕ to¸n, ghi: Nî TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép. 5. Cuèi kú, kÕt chuyÓn doanh thu b¸n hµng néi bé sang Tµi kho¶n 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh", ghi: Nî TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé Cã TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh. 404
- 411. 6. Tr−êng hîptr¶ l−¬ng cho c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c b»ng s¶n phÈm, hµng ho¸: a) §èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, khi th−ëng hoÆc tr¶ l−¬ng cho c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c b»ng s¶n phÈm, hµng ho¸, ghi: Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ) (5121, 5122) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). b) Khi tr¶ l−¬ng cho c«ng nh©n viªn vµ ng−êi lao ®éng kh¸c b»ng s¶n phÈm, hµng ho¸ kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Tæng gi¸ thanh to¸n) (5121, 5122). 7. Tr−êng hîp s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô tiªu dïng néi bé: a) NÕu s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ tiªu dïng néi bé ®Ó phôc vô cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, khi xuÊt dïng s¶n phÈm, hµng ho¸ sö dông néi bé, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng néi bé, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm hoÆc gi¸ vèn hµng ho¸). b) NÕu s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ tiªu dïng néi bé phôc vô cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT th× thuÕ GTGT ph¶i nép cña s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô tiªu dïng néi bé tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng néi bé lµ chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm hoÆc gi¸ vèn hµng b¸n, ghi: Nî c¸c TK 623, 627, 641, 642,... Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm hoÆc gi¸ vèn hµng ho¸) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 405
- 412. 8. Tr−êng hîpsö dông s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô ®Ó khuyÕn m¹i, qu¶ng c¸o: - §èi víi hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, khi xuÊt khuyÕn m¹i, qu¶ng c¸o: - NÕu khuyÕn m¹i, qu¶ng c¸o phôc vô cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu s¶n phÈm, hµng ho¸ xuÊt khuyÕn m¹i, qu¶ng c¸o lµ chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm hoÆc gi¸ vèn hµng ho¸, ghi: Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm hoÆc gi¸ vèn hµng ho¸). - NÕu khuyÕn m¹i, qu¶ng c¸o phôc vô cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng, thuÕ GTGT ®Çu ra ph¶i nép kh«ng ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng (Chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm hoÆc gi¸ vèn hµng b¸n céng thuÕ GTGT ®Çu ra). Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm hoÆc gi¸ vèn hµng ho¸) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 9. Tr−êng hîp sö dông s¶n phÈm, hµng ho¸ ®Ó biÕu, tÆng: NÕu biÕu, tÆng s¶n phÈm, hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ cho c¸c tæ chøc, c¸ nh©n bªn ngoµi ®−îc trang tr¶i b»ng quü khen th−ëng, phóc lîi, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu b¸n hµng theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT, thuÕ GTGT ®Çu ra ph¶i nép kh«ng ®−îc khÊu trõ, ghi: Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). 10. §èi víi hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, khi xuÊt ®Ó biÕu, tÆng cho c¸c tæ chøc, c¸ nh©n bªn ngoµi ®−îc trang tr¶i b»ng quü khen th−ëng, phóc lîi, ghi: Nî TK 431 - Quü khen th−ëng, phóc lîi (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Tæng gi¸ thanh to¸n). 406
- 413. TµI KHO¶N 515 DOANH THU HO¹T §éNG TµI CHÝNH Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh doanh thu tiÒn l·i, tiÒn b¶n quyÒn, cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia vµ doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh kh¸c cña doanh nghiÖp. Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh gåm: - TiÒn l·i: L·i cho vay, l·i tiÒn göi Ng©n hµng, l·i b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp, l·i ®Çu t− tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu, chiÕt khÊu thanh to¸n ®−îc h−ëng do mua hµng ho¸, dÞch vô;... - Cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia; - Thu nhËp vÒ ho¹t ®éng ®Çu t− mua, b¸n chøng kho¸n ng¾n h¹n, dµi h¹n; - Thu nhËp vÒ thu håi hoÆc thanh lý c¸c kho¶n vèn gãp liªn doanh, ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt, ®Çu t− vµo c«ng ty con, ®Çu t− vèn kh¸c; - Thu nhËp vÒ c¸c ho¹t ®éng ®Çu t− kh¸c; - L·i tû gi¸ hèi ®o¸i; - Chªnh lÖch l·i do b¸n ngo¹i tÖ; - Chªnh lÖch l·i chuyÓn nh−îng vèn; - C¸c kho¶n doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh kh¸c. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh ®−îc ph¶n ¸nh trªn Tµi kho¶n 515 bao gåm c¸c kho¶n doanh thu tiÒn l·i, tiÒn b¶n quyÒn, cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia vµ doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh kh¸c ®−îc coi lµ thùc hiÖn trong kú, kh«ng ph©n biÖt c¸c kho¶n doanh thu ®ã thùc tÕ ®· thu ®−îc tiÒn hay sÏ thu ®−îc tiÒn. 2. §èi víi c¸c kho¶n doanh thu tõ ho¹t ®éng mua, b¸n chøng kho¸n, doanh thu ®−îc ghi nhËn lµ sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n lín h¬n gi¸ gèc, sè l·i vÒ tr¸i phiÕu, tÝn phiÕu hoÆc cæ phiÕu. 3. §èi víi kho¶n doanh thu tõ ho¹t ®éng mua, b¸n ngo¹i tÖ, doanh thu ®−îc ghi nhËn lµ sè chªnh lÖch l·i gi÷a gi¸ ngo¹i tÖ b¸n ra vµ gi¸ ngo¹i tÖ mua vµo. 4. §èi víi kho¶n tiÒn l·i ®Çu t− nhËn ®−îc tõ kho¶n ®Çu t− cæ phiÕu, tr¸i phiÕu th× chØ cã phÇn tiÒn l·i cña c¸c kú mµ doanh nghiÖp mua l¹i kho¶n 407
- 414. ®Çu t− nµymíi ®−îc ghi nhËn lµ doanh thu ph¸t sinh trong kú, cßn kho¶n l·i ®Çu t− nhËn ®−îc tõ c¸c kho¶n l·i ®Çu t− dån tÝch tr−íc khi doanh nghiÖp mua l¹i kho¶n ®Çu t− ®ã th× ghi gi¶m gi¸ gèc kho¶n ®Çu t− tr¸i phiÕu, cæ phiÕu ®ã. 5. §èi víi kho¶n thu nhËp tõ nh−îng b¸n c¸c kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con, c«ng ty liªn doanh, c«ng ty liªn kÕt, doanh thu ®−îc ghi nhËn vµo TK 515 lµ sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n lín h¬n gi¸ gèc. KÕt cÊu vµ néi dung ph¶n ¸nh cña Tµi kho¶n 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh Bªn Nî: - Sè thuÕ GTGT ph¶i nép tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp (nÕu cã); - KÕt chuyÓn doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh thuÇn sang Tµi kho¶n 911- "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh”. Bªn Cã: - TiÒn l·i, cæ tøc vµ lîi nhuËn ®−îc chia; - L·i do nh−îng b¸n c¸c kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con, c«ng ty liªn doanh, c«ng ty liªn kÕt; - ChiÕt khÊu thanh to¸n ®−îc h−ëng; - L·i tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh trong kú cña ho¹t ®éng kinh doanh; - L·i tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh khi b¸n ngo¹i tÖ; - L·i tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cña ho¹t ®éng kinh doanh; - KÕt chuyÓn hoÆc ph©n bæ l·i tû gi¸ hèi ®o¸i cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) ®· hoµn thµnh ®Çu t− vµo ho¹t ®éng doanh thu tµi chÝnh; - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh kh¸c ph¸t sinh trong kú. Tµi kho¶n 515 kh«ng cã sè d− cuèi kú. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Ph¶n ¸nh doanh thu cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia ph¸t sinh trong kú tõ 408
- 415. ho¹t ®éng gãpvèn ®Çu t−, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 138,... Nî TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (NhËn cæ tøc b»ng cæ phiÕu) Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Lîi nhuËn ®−îc chia bæ sung vèn gãp liªn doanh) Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt (Cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc chia bæ sung vèn ®Çu t−) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 2. Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n ho¹t ®éng ®Çu t− chøng kho¸n: - Khi mua chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n, dµi h¹n, c¨n cø vµo chi phÝ thùc tÕ mua, ghi: Nî c¸c TK 121, 228,... Cã c¸c TK 111, 112, 141,... - §Þnh kú, tÝnh l·i vµ thu l·i tÝn phiÕu, tr¸i phiÕu hoÆc nhËn ®−îc th«ng b¸o vÒ cæ tøc, lîi nhuËn ®−îc h−ëng: + Tr−êng hîp nhËn l·i b»ng tiÒn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 138,... Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. + Tr−êng hîp dïng cæ tøc vµ lîi nhuËn ®−îc chia ®Ó bæ sung vèn gãp, ghi: Nî TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. - Tr−êng hîp nÕu nhËn l·i ®Çu t− bao gåm c¶ kho¶n l·i ®Çu t− dån tÝch tr−íc khi doanh nghiÖp mua l¹i kho¶n ®Çu t− ®ã th× doanh nghiÖp ph¶i ph©n bæ sè tiÒn l·i nµy, chØ cã phÇn tiÒn l·i cña c¸c kú mµ doanh nghiÖp mua kho¶n ®Çu t− nµy míi ®−îc ghi nhËn lµ doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, cßn kho¶n tiÒn l·i dån tÝch tr−íc khi doanh nghiÖp mua l¹i kho¶n ®Çu t− ®ã th× ghi gi¶m gi¸ trÞ cña chÝnh kho¶n ®Çu t− tr¸i phiÕu, cæ phiÕu ®ã, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 (Tæng tiÒn l·i thu ®−îc) Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (PhÇn tiÒn l·i ®Çu t− dån tÝch tr−íc khi doanh nghiÖp mua l¹i kho¶n ®Çu t−) Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt (L·i dån tÝch tr−íc khi 409
- 416. mua kho¶n ®Çut−) Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (L·i ®Çu t− dån tÝch tr−íc khi doanh nghiÖp mua l¹i kho¶n ®Çu t−) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (PhÇn tiÒn l·i cña c¸c kú mµ doanh nghiÖp mua kho¶n ®Çu t− nµy). + §Þnh kú nhËn l·i cæ phiÕu, tr¸i phiÕu (nÕu cã), ghi: Nî TK 111, 112,... Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. - Khi chuyÓn nh−îng chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n, dµi h¹n, c¨n cø vµo gi¸ b¸n chøng kho¸n: + Tr−êng hîp cã l·i, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Theo gi¸ thanh to¸n) Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (TrÞ gi¸ vèn) Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (TrÞ gi¸ vèn) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i b¸n chøng kho¸n) + Tr−êng hîp bÞ lç, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 (Tæng gi¸ thanh to¸n) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç b¸n chøng kho¸n) Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (TrÞ gi¸ vèn) Cã TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (TrÞ gi¸ vèn). Thu håi hoÆc thanh to¸n chøng kho¸n ®Çu t− ng¾n h¹n khi ®¸o h¹n, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 (Gi¸ thanh to¸n) Cã TK 121 - §Çu t− chøng kho¸n ng¾n h¹n (Gi¸ vèn) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Sè tiÒn l·i). 3. KÕ to¸n b¸n ngo¹i tÖ (cña ho¹t ®éng kinh doanh) nÕu cã l·i, ghi: Nî c¸c TK 111 (1111), 112 (1121) (Tæng gi¸ thanh to¸n - Tû gi¸ thùc tÕ b¸n) Cã TK 111 (1112), 112 (1122) (Theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Sè chªnh lÖch tû gi¸ thùc tÕ b¸n lín h¬n tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n). 4. Theo ®Þnh kú tÝnh l·i, tÝnh to¸n x¸c ®Þnh sè l·i cho vay ph¶i thu trong kú theo khÕ −íc vay, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c 410
- 417. Cã TK 515- Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 5. C¸c kho¶n thu l·i tiÒn göi ph¸t sinh trong kú, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 6. Sè tiÒn chiÕt khÊu thanh to¸n: Sè tiÒn chiÕt khÊu thanh to¸n ®−îc h−ëng do thanh to¸n tiÒn mua hµng tr−íc thêi h¹n ®−îc ng−êi b¸n chÊp thuËn, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 7. Khi b¸n c¸c kho¶n ®Çu t− vµo c«ng ty con, c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, c«ng ty liªn kÕt, kÕ to¸n ghi nhËn doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh vµo Tµi kho¶n 515 lµ sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n lín h¬n gi¸ vèn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con (Gi¸ vèn) Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Gi¸ vèn) Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt (Gi¸ vèn) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi¸ b¸n lín h¬n gi¸ vèn). 8. Khi doanh nghiÖp s¶n xuÊt, kinh doanh mua vËt t−, hµng ho¸, TSC§, dÞch vô thanh to¸n b»ng ngo¹i tÖ: - NÕu tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n liªn ng©n hµng hoÆc tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ lín h¬n tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n TK 111, 112, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 153, 156, 157, 211, 213, 241, 623, 627, 641, 642, 133,... (Theo tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n liªn ng©n hµng hoÆc tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ) Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n TK 111, 112) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i). 9. Khi doanh nghiÖp s¶n xuÊt, kinh doanh thanh to¸n nî ph¶i tr¶ (Nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî vay ng¾n h¹n, vay dµi h¹n, nî dµi h¹n, nî néi bé,...) b»ng ngo¹i tÖ, nÕu tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n TK 111, 112 nhá h¬n tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n cña c¸c TK Nî ph¶i tr¶, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i) 411
- 418. Cã c¸c TK111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n TK 111, 112). 10. Khi thu ®−îc tiÒn nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ (Ph¶i thu cña kh¸ch hµng, ph¶i thu néi bé,...), nÕu ph¸t sinh l·i chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i khi thanh to¸n nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ, ghi: Nî c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n liªn ng©n hµng) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 131, 136, 138... (Tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n). 11. Khi xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cña ho¹t ®éng kinh doanh, kÕ to¸n kÕt chuyÓn toµn bé kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh cña ho¹t ®éng kinh doanh vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (NÕu l·i tû gi¸ hèi ®o¸i), ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 12. §èi víi doanh nghiÖp míi thµnh lËp ch−a ®i vµo s¶n xuÊt, kinh doanh, khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t− x©y dùng (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng), kÕt chuyÓn l·i chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (Theo sè thuÇn sau khi bï trõ sè ph¸t sinh bªn Nî vµ bªn Cã Tµi kho¶n 4132) cña ho¹t ®éng ®Çu t− (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) trªn TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (TK 4132) tÝnh ngay vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (TK 515), hoÆc kÕt chuyÓn sang TK 3387 (NÕu l·i tû gi¸) ®Ó ph©n bæ trong thêi gian tèi ®a lµ 5 n¨m, ghi: Nî TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (NÕu l·i tû gi¸ hèi ®o¸i ghi ngay vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (NÕu l·i tû gi¸ hèi ®o¸i ph©n bæ dÇn). + §Þnh kú, ph©n bæ chªnh lÖch l·i tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn ph¸t sinh trong giai ®o¹n ®Çu t− x©y dùng vµo doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh cña n¨m tµi chÝnh khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n, bµn giao ®−a TSC§ vµo sö dông, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (L·i tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 13. Khi b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh 412
- 419. theo ph−¬ng ph¸pkhÊu trõ theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp th× ghi nhËn doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô cña kú kÕ to¸n theo gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay, phÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp víi gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay ghi vµo Tµi kho¶n 3387 "Doanh thu ch−a thùc hiÖn", ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 511- Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (Theo gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (PhÇn chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n tr¶ chËm, tr¶ gãp vµ gi¸ b¸n tr¶ tiÒn ngay ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép). - §Þnh kú, x¸c ®Þnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu tiÒn l·i b¸n hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp trong kú, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 14. Hµng kú, x¸c ®Þnh vµ kÕt chuyÓn doanh thu tiÒn l·i ®èi víi c¸c kho¶n cho vay hoÆc mua tr¸i phiÕu nhËn l·i tr−íc, ghi: Nî TK 3387 – Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh. 15. Cuèi kú kÕ to¸n, x¸c ®Þnh thuÕ GTGT ph¶i nép tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp ®èi víi ho¹t ®éng tµi chÝnh (NÕu cã), ghi: Nî TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép. 413
- 420. TµI KHO¶N 521 CHIÕT KHÊU TH¦¥NG M¹I Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh kho¶n chiÕt khÊu th−¬ng m¹i mµ doanh nghiÖp ®· gi¶m trõ, hoÆc ®· thanh to¸n cho ng−êi mua hµng do viÖc ng−êi mua hµng ®· mua hµng (S¶n phÈm, hµng ho¸), dÞch vô víi khèi l−îng lín vµ theo tho¶ thuËn bªn b¸n sÏ dµnh cho bªn mua mét kho¶n chiÕt khÊu th−¬ng m¹i. (§· ghi trªn hîp ®ång kinh tÕ mua b¸n hoÆc c¸c cam kÕt mua, b¸n hµng) H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè Quy §ÞNH SAU 1. Tµi kho¶n nµy chØ ph¶n ¸nh kho¶n chiÕt khÊu th−¬ng m¹i ng−êi mua ®−îc h−ëng ®· thùc hiÖn trong kú theo ®óng chÝnh s¸ch chiÕt khÊu th−¬ng m¹i cña doanh nghiÖp ®· quy ®Þnh. ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i lµ kho¶n doanh nghiÖp b¸n gi¶m gi¸ niªm yÕt cho kh¸ch hµng mua hµng víi khèi l−îng lín. 2. Tr−êng hîp ng−êi mua hµng nhiÒu lÇn míi ®¹t ®−îc l−îng hµng mua ®−îc h−ëng chiÕt khÊu th× kho¶n chiÕt khÊu th−¬ng m¹i nµy ®−îc ghi gi¶m trõ vµo gi¸ b¸n trªn “Ho¸ ®¬n GTGT” hoÆc "Ho¸ ®¬n b¸n hµng" lÇn cuèi cïng. Tr−êng hîp kh¸ch hµng kh«ng tiÕp tôc mua hµng, hoÆc khi sè chiÕt khÊu th−¬ng m¹i ng−êi mua ®−îc h−ëng lín h¬n sè tiÒn b¸n hµng ®−îc ghi trªn ho¸ ®¬n lÇn cuèi cïng th× ph¶i chi tiÒn chiÕt khÊu th−¬ng m¹i cho ng−êi mua. Kho¶n chiÕt khÊu th−¬ng m¹i trong c¸c tr−êng hîp nµy ®−îc h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 521. 3. Tr−êng hîp ng−êi mua hµng víi khèi l−îng lín ®−îc h−ëng chiÕt khÊu th−¬ng m¹i, gi¸ b¸n ph¶n ¸nh trªn ho¸ ®¬n lµ gi¸ ®· gi¶m gi¸ (®· trõ chiÕt khÊu th−¬ng m¹i) th× kho¶n chiÕt khÊu th−¬ng m¹i nµy kh«ng ®−îc h¹ch to¸n vµo TK 521. Doanh thu b¸n hµng ph¶n ¸nh theo gi¸ ®· trõ chiÕt khÊu th−¬ng m¹i. 4. Ph¶i theo dâi chi tiÕt chiÕt khÊu th−¬ng m¹i ®· thùc hiÖn cho tõng kh¸ch hµng vµ tõng lo¹i hµng b¸n, nh−: b¸n hµng (s¶n phÈm, hµng ho¸), cung cÊp dÞch vô. 5. Trong kú chiÕt khÊu th−¬ng m¹i ph¸t sinh thùc tÕ ®−îc ph¶n ¸nh vµo bªn Nî Tµi kho¶n 521 - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i. Cuèi kú, kho¶n chiÕt khÊu th−¬ng m¹i ®−îc kÕt chuyÓn toµn bé sang Tµi kho¶n 511 - "Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô” ®Ó x¸c ®Þnh doanh thu thuÇn cña khèi l−îng s¶n 414
- 421. phÈm, hµng ho¸,dÞch vô thùc tÕ thùc hiÖn trong kú b¸o c¸o. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 521 - CHIÕT KHÊU TH¦¥NG M¹I Bªn Nî: Sè chiÕt khÊu th−¬ng m¹i ®· chÊp nhËn thanh to¸n cho kh¸ch hµng. Bªn Cã: Cuèi kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn toµn bé sè chiÕt khÊu th−¬ng m¹i sang Tµi kho¶n 511 “Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô” ®Ó x¸c ®Þnh doanh thu thuÇn cña kú b¸o c¸o. Tµi kho¶n 521 - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i, kh«ng cã sè d− cuèi kú. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖp Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Ph¶n ¸nh sè chiÕt khÊu th−¬ng m¹i thùc tÕ ph¸t sinh trong kú, ghi: Nî TK 521 - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 131,... 2. Cuèi kú, kÕt chuyÓn sè chiÕt khÊu th−¬ng m¹i ®· chÊp thuËn cho ng−êi mua ph¸t sinh trong kú sang tµi kho¶n doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô, ghi: Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô Cã TK 521 - ChiÕt khÊu th−¬ng m¹i. 415
- 422. TµI KHO¶N 531 HµNG B¸N BÞ TR¶ L¹I Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ cña sè s¶n phÈm, hµng hãa bÞ kh¸ch hµng tr¶ l¹i do c¸c nguyªn nh©n: Vi ph¹m cam kÕt, vi ph¹m hîp ®ång kinh tÕ, hµng bÞ kÐm, mÊt phÈm chÊt, kh«ng ®óng chñng lo¹i, quy c¸ch. Gi¸ trÞ cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i ph¶n ¸nh trªn tµi kho¶n nµy sÏ ®iÒu chØnh doanh thu b¸n hµng thùc tÕ thùc hiÖn trong kú kinh doanh ®Ó tÝnh doanh thu thuÇn cña khèi l−îng s¶n phÈm, hµng hãa ®· b¸n ra trong kú b¸o c¸o. Tµi kho¶n nµy chØ ph¶n ¸nh gi¸ trÞ cña sè hµng ®· b¸n bÞ tr¶ l¹i (TÝnh theo ®óng ®¬n gi¸ b¸n ghi trªn hãa ®¬n). C¸c chi phÝ kh¸c ph¸t sinh liªn quan ®Õn viÖc hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i mµ doanh nghiÖp ph¶i chi ®−îc ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 641 “Chi phÝ b¸n hµng”. Trong kú, gi¸ trÞ cña s¶n phÈm, hµng ho¸ ®· b¸n bÞ tr¶ l¹i ®−îc ph¶n ¸nh bªn Nî Tµi kho¶n 531 “Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i”. Cuèi kú, tæng gi¸ trÞ hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i ®−îc kÕt chuyÓn sang tµi kho¶n doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô hoÆc tµi kho¶n doanh thu b¸n hµng néi bé ®Ó x¸c ®Þnh doanh thu thuÇn cña kú b¸o c¸o. Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i ph¶i nhËp kho thµnh phÈm, hµng ho¸ vµ xö lý theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh, thuÕ hiÖn hµnh. KÕt cÊu Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 531 - HµNG B¸N BÞ TR¶ L¹I Bªn Nî: Doanh thu cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i, ®· tr¶ l¹i tiÒn cho ng−êi mua hoÆc tÝnh trõ vµo kho¶n ph¶i thu kh¸ch hµng vÒ sè s¶n phÈm, hµng hãa ®· b¸n. Bªn Cã: KÕt chuyÓn doanh thu cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i vµo bªn Nî Tµi kho¶n 511 “Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô”, hoÆc Tµi kho¶n 512 “Doanh thu b¸n hµng néi bé” ®Ó x¸c ®Þnh doanh thu thuÇn trong kú b¸o c¸o. Tµi kho¶n 531 kh«ng cã sè d− cuèi kú. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Khi doanh nghiÖp nhËn l¹i s¶n phÈm, hµng ho¸ bÞ tr¶ l¹i, kÕ to¸n ph¶n ¸nh gi¸ vèn cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i: 416
- 423. - Tr−êng hîpdoanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 155 - Thµnh phÈm Nî TK 156 - Hµng hãa Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n. - Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng (§èi víi hµng hãa) Nî TK 631 - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt (§èi víi s¶n phÈm) Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n. 2. Thanh to¸n víi ng−êi mua hµng vÒ sè tiÒn cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i: - §èi víi s¶n phÈm, hµng hãa thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i (Gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (Sè thuÕ GTGT cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i) Cã c¸c TK 111, 112, 131,... - §èi víi s¶n phÈm, hµng hãa kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, sè tiÒn thanh to¸n víi ng−êi mua vÒ hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i, ghi: Nî TK 531 - Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i Cã c¸c TK 111, 112, 131,... 3. C¸c chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i (nÕu cã), ghi: Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Cã c¸c TK 111, 112, 141, 334,... 4. Cuèi kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn toµn bé doanh thu cña hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i ph¸t sinh trong kú vµo tµi kho¶n doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô hoÆc tµi kho¶n doanh thu b¸n hµng néi bé, ghi: Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô (5111, 5112) Nî TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé Cã TK 531- Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i. 417
- 424. TµI KHO¶N 532 GI¶M GI¸ HµNG B¸N Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh kho¶n gi¶m gi¸ hµng b¸n thùc tÕ ph¸t sinh vµ viÖc xö lý kho¶n gi¶m gi¸ hµng b¸n trong kú kÕ to¸n. Gi¶m gi¸ hµng b¸n lµ kho¶n gi¶m trõ cho ng−êi mua do s¶n phÈm, hµng ho¸ kÐm, mÊt phÈm chÊt hay kh«ng ®óng quy c¸ch theo quy ®Þnh trong hîp ®ång kinh tÕ. ChØ ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy c¸c kho¶n gi¶m trõ do viÖc chÊp thuËn gi¶m gi¸ sau khi ®· b¸n hµng vµ ph¸t hµnh ho¸ ®¬n (Gi¶m gi¸ ngoµi ho¸ ®¬n) do hµng b¸n kÐm, mÊt phÈm chÊt... Trong kú kÕ to¸n, kho¶n gi¶m gi¸ hµng b¸n ph¸t sinh thùc tÕ ®−îc ph¶n ¸nh vµo bªn Nî cña Tµi kho¶n 532 “Gi¶m gi¸ hµng b¸n”. Cuèi kú kÕ to¸n, tr−íc khi lËp b¸o c¸o tµi chÝnh thùc hiÖn kÕt chuyÓn tæng sè tiÒn gi¶m gi¸ hµng b¸n sang Tµi kho¶n 511 “Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô” hoÆc Tµi kho¶n 512 “Doanh thu b¸n hµng néi bé” ®Ó x¸c ®Þnh doanh thu thuÇn thùc hiÖn trong kú. KÕT CÊU Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 532 - GI¶M GI¸ HµNG B¸N Bªn Nî: C¸c kho¶n gi¶m gi¸ hµng b¸n ®· chÊp thuËn cho ng−êi mua hµng do hµng b¸n kÐm, mÊt phÈm chÊt hoÆc sai quy c¸ch theo quy ®Þnh trong hîp ®ång kinh tÕ. Bªn Cã: KÕt chuyÓn toµn bé sè tiÒn gi¶m gi¸ hµng b¸n sang Tµi kho¶n "Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô” hoÆc Tµi kho¶n “Doanh thu b¸n hµng néi bé”. Tµi kho¶n 532 kh«ng cã sè d− cuèi kú. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N kÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH tÕ CHñ YÕU 1. Khi cã chøng tõ x¸c ®Þnh kho¶n gi¶m gi¸ hµng b¸n cho ng−êi mua vÒ sè l−îng hµng ®· b¸n do kÐm, mÊt phÈm chÊt, sai quy c¸ch hîp ®ång: a) Tr−êng hîp s¶n phÈm, hµng ho¸ ®· b¸n ph¶i gi¶m gi¸ cho ng−êi mua thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, vµ doanh nghiÖp tÝnh thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× kho¶n gi¶m gi¸ ®· chÊp thuËn cho ng−êi mua, ghi: 418
- 425. Nî TK 532- Gi¶m gi¸ hµng b¸n (Theo gi¸ b¸n ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (Sè thuÕ GTGT cña hµng b¸n ph¶i gi¶m gi¸) Cã c¸c TK 111, 112, 131,... b) Tr−êng hîp s¶n phÈm, hµng ho¸ ®· b¸n ph¶i gi¶m gi¸ cho ng−êi mua kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp th× kho¶n gi¶m gi¸ hµng b¸n cho ng−êi mua, ghi: Nî TK 532 - Gi¶m gi¸ hµng b¸n Cã c¸c TK 111, 112, 131,... 2. Cuèi kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn tæng sè gi¶m gi¸ hµng b¸n ph¸t sinh trong kú sang Tµi kho¶n “Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô” hoÆc Tµi kho¶n “Doanh thu b¸n hµng néi bé”, ghi: Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô Nî TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé Cã TK 532 - Gi¶m gi¸ hµng b¸n. 419
- 426. LO¹I TµI KHO¶N6 CHI PHÝ S¶N XUÊT, KINH DOANH C¸c tµi kho¶n thuéc lo¹i 6 dïng ®Ó ph¶n ¸nh chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, dÞch vô (Tr−êng hîp doanh nghiÖp ¸p dông ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú); ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng ho¸, vËt t− mua vµo, trÞ gi¸ vèn cña s¶n phÈm, hµng ho¸, lao vô, dÞch vô b¸n ra; ph¶n ¸nh chi phÝ tµi chÝnh; ph¶n ¸nh chi phÝ b¸n hµng vµ chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp cña c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt, kinh doanh thuéc c¸c ngµnh vµ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ. H¹CH TO¸N LO¹I TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè Quy §ÞNH sau 1. Mçi doanh nghiÖp, mçi ®¬n vÞ kÕ to¸n chØ cã thÓ ¸p dông mét trong hai ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n hµng tån kho, hoÆc ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn, hoÆc ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú. Khi doanh nghiÖp ®· lùa chän ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n hµng tån kho nµo ®Ó ¸p dông t¹i doanh nghiÖp, th× ph−¬ng ph¸p ®ã ph¶i ®−îc ¸p dông nhÊt qu¸n Ýt nhÊt trong mét niªn ®é kÕ to¸n. 2. §èi víi doanh nghiÖp ¸p dông ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú: Cuèi kú kÕ to¸n ph¶i tiÕn hµnh kiÓm kª ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ trÞ thµnh phÈm hµng ho¸. nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho cuèi kú. Trªn c¬ së kÕt qu¶ kiÓm kª x¸c ®Þnh gi¸ trÞ hµng tån kho ®Çu kú, cuèi kú, vµ trÞ gi¸ vËt t−, hµng ho¸ mua vµo trong kú ®Ó x¸c ®Þnh trÞ gi¸ vËt t−, hµng ho¸ xuÊt sö dông trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, kinh doanh vµ trÞ gi¸ vèn cña hµng ho¸, s¶n phÈm, dÞch vô ®· xuÊt b¸n trong kú. 3. §èi víi c¸c tµi kho¶n dïng ®Ó tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, dÞch vô nh− Tµi kho¶n 154 “Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang” (Theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn), Tµi kho¶n 631 “Gi¸ thµnh s¶n xuÊt” (Theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú) th× ngoµi viÖc h¹ch to¸n tæng hîp, cßn ph¶i h¹ch to¸n chi tiÕt theo n¬i ph¸t sinh chi phÝ: Ph©n x−ëng, tæ, ®éi s¶n xuÊt, bé phËn s¶n xuÊt, theo s¶n phÈm, nhãm s¶n phÈm, dÞch vô,... §èi víi nh÷ng chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh kh«ng cã kh¶ n¨ng h¹ch to¸n trùc tiÕp vµo c¸c ®èi t−îng chÞu chi phÝ nh−: Chi phÝ s¶n xuÊt chung, chi phÝ t−íi tiªu n−íc, chi phÝ chuÈn bÞ ®Êt vµ trång míi n¨m ®Çu cña nh÷ng c©y trång mét lÇn thu ho¹ch nhiÒu lÇn, th× tr−íc hÕt ph¶i tËp hîp c¸c chi phÝ nµy vµo tµi kho¶n tËp hîp chi phÝ, sau ®ã tiÕn hµnh ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh ®· tËp hîp cho c¸c ®èi t−îng chÞu chi phÝ theo c¸c tiªu thøc phï hîp. 420
- 427. Lo¹i Tµi kho¶n6 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cã 10 tµi kho¶n, chia thµnh 4 nhãm: Nhãm Tµi kho¶n 61 cã 1 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 611 - Mua hµng - Nhãm Tµi kho¶n 62 cã 4 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp; - Tµi kho¶n 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp; - Tµi kho¶n 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng; - Tµi kho¶n 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. Nhãm Tµi kho¶n 63 cã 3 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 631 - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt; - Tµi kho¶n 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n; - Tµi kho¶n 635 - Chi phÝ tµi chÝnh. Nhãm Tµi kho¶n 64 cã 2 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 641 - Chi phÝ b¸n hµng; - Tµi kho¶n 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp. 421
- 428. TµI KHO¶N 611 MUA HµNG Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô, hµng ho¸ mua vµo, nhËp kho hoÆc ®−a vµo sö dông trong kú. H¹CH TO¸N Tµi KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Tµi kho¶n 611 "Mua hµng" chØ ¸p dông ®èi víi doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú. 2. Gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô, hµng ho¸ mua vµo ph¶n ¸nh trªn Tµi kho¶n 611 “Mua hµng” ph¶i thùc hiÖn theo nguyªn t¾c gi¸ gèc. 3. Tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú, doanh nghiÖp ph¶i tæ chøc kiÓm kª hµng tån kho vµo cuèi kú kÕ to¸n ®Ó x¸c ®Þnh sè l−îng vµ gi¸ trÞ cña tõng nguyªn liÖu, vËt liÖu, hµng ho¸, s¶n phÈm, c«ng cô, dông cô tån kho ®Õn cuèi kú kÕ to¸n ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ trÞ hµng tån kho xuÊt vµo sö dông vµ xuÊt b¸n trong kú. 4. Ph−¬ng ph¸p h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú: Khi mua nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô, hµng ho¸, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n mua hµng, Ho¸ ®¬n vËn chuyÓn, phiÕu nhËp kho, th«ng b¸o thuÕ nhËp khÈu ph¶i nép (HoÆc biªn lai thu thuÕ nhËp khÈu,...) ®Ó ghi nhËn gi¸ gèc hµng mua vµo Tµi kho¶n 611 “Mua hµng”. Khi xuÊt sö dông, hoÆc xuÊt b¸n chØ ghi mét lÇn vµo cuèi kú kÕ to¸n c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª. 5. KÕ to¸n ph¶i më sæ chi tiÕt ®Ó h¹ch to¸n gi¸ gèc hµng tån kho mua vµo theo tõng thø nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô, hµng ho¸. KÕT CÊU Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 611 - MUA HµNG Bªn Nî: - KÕt chuyÓn gi¸ gèc hµng ho¸, nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô tån kho ®Çu kú (Theo kÕt qu¶ kiÓm kª); - Gi¸ gèc hµng ho¸, nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô, mua vµo trong kú; hµng ho¸ ®· b¸n bÞ tr¶ l¹i,... Bªn Cã: - KÕt chuyÓn gi¸ gèc hµng ho¸, nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô 422
- 429. tån kho cuèikú (Theo kÕt qu¶ kiÓm kª); - Gi¸ gèc hµng ho¸, nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô xuÊt sö dông trong kú, hoÆc gi¸ gèc hµng ho¸ xuÊt b¸n (Ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú); - Gi¸ gèc nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô, hµng ho¸ mua vµo tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n, hoÆc ®−îc gi¶m gi¸. Tµi kho¶n 611 kh«ng cã sè d− cuèi kú. Tµi kho¶n 611 - Mua hµng, cã 2 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 6111 - Mua nguyªn liÖu, vËt liÖu: Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô mua vµo vµ xuÊt sö dông trong kú kÕ to¸n vµ kÕt chuyÓn gi¸ trÞ nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô tån kho ®Çu kú vµ cuèi kú kÕ to¸n; - Tµi kho¶n 6112 - Mua hµng ho¸: Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng ho¸ mua vµo vµ xuÊt b¸n trong kú kÕ to¸n vµ kÕt chuyÓn gi¸ trÞ hµng ho¸ tån kho ®Çu kú, tån kho cuèi kú kÕ to¸n. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU I. §èi víi doanh nghiÖp s¶n xuÊt c«ng nghiÖp, n«ng nghiÖp, l©m nghiÖp, x©y l¾p 1. §Çu kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn trÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô tån kho ®Çu kú (Theo kÕt qu¶ kiÓm kª cuèi kú tr−íc), ghi: Nî TK 611 - Mua hµng (6111 - Mua nguyªn liÖu, vËt liÖu) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô. 2. Khi mua nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô sö dông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, th× gi¸ gèc nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô mua vµo ®−îc ph¶n ¸nh vµo TK 611 kh«ng cã thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng (6111 - Mua nguyªn liÖu, vËt liÖu) (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (3311). 3. Khi mua nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô sö dông vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT 423
- 430. hoÆc thuéc ®èit−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, th× trÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô mua vµo ®−îc ph¶n ¸nh vµo TK 611 bao gåm c¶ thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng (6111 - Mua nguyªn liÖu, vËt liÖu) (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 4. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, trÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô mua vµo ®−îc ph¶n ¸nh vµo TK 611 bao gåm c¶ thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng (6111 - Mua nguyªn liÖu, vËt liÖu) (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n. 5. Khi thanh to¸n tiÒn mua hµng, nÕu ®−îc h−ëng chiÕt khÊu thanh to¸n, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Cã c¸c TK 111, 112,... Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (ChiÕt khÊu thanh to¸n). 6. Tr−êng hîp doanh nghiÖp mua nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô kh«ng ®óng quy c¸ch, chñng lo¹i, phÈm chÊt ghi trong hîp ®ång kinh tÕ, hoÆc cam kÕt ph¶i tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n, hoÆc ®−îc gi¶m gi¸: - C¨n cø vµo trÞ gi¸ hµng mua ®· tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 (NÕu thu ngay b»ng tiÒn) Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (KhÊu trõ vµo nî cßn ph¶i tr¶ ng−êi b¸n) Cã TK 611 - Mua hµng (6111) (TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô ®· tr¶ l¹i ng−êi b¸n) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (NÕu cã). - NÕu doanh nghiÖp chÊp nhËn kho¶n gi¶m gi¸ hµng cña l« hµng ®· mua, sè tiÒn ®−îc gi¶m gi¸, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 (NÕu thu ngay b»ng tiÒn) Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (KhÊu trõ vµo nî cßn ph¶i tr¶ ng−êi b¸n) Cã TK 611 - Mua hµng (6111) (Kho¶n gi¶m gi¸ ®−îc chÊp thuËn) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã). 7. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª thùc tÕ, kÕ to¸n ph¶i x¸c ®Þnh trÞ gi¸ thùc tÕ nguyªn liÖu, vËt liÖu tån kho cuèi kú vµ trÞ gi¸ thùc tÕ 424
- 431. nguyªn liÖu, vËtliÖu c«ng cô, dông cô xuÊt vµo sö dông hoÆc xuÊt b¸n. - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ thùc tÕ nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô tån kho cuèi kú (Theo kÕt qu¶ kiÓm kª), ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Nî TK 153 - C«ng cô, dông cô Cã TK 611 - Mua hµng (6111). - TrÞ gi¸ thùc tÕ nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô xuÊt sö dông cho s¶n xuÊt kinh doanh trong kú, ghi: Nî c¸c TK 621, 623, 627, 641, 642, 241,... Cã TK 611 - Mua hµng (6111). - TrÞ gi¸ thùc tÕ nguyªn liÖu, vËt liÖu, c«ng cô, dông cô thiÕu hôt, mÊt m¸t, c¨n cø vµo biªn b¶n x¸c ®Þnh thiÕu hôt, mÊt m¸t, chê xö lý, ghi: Nî TK 138 - Ph¶i thu kh¸c (1381) Cã TK 611 - Mua hµng (6111). II. §èi víi doanh nghiÖp kinh doanh hµng ho¸ 1. §Çu kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn gi¸ trÞ hµng ho¸ tån kho ®Çu kú, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng (6112) Cã TK 156 - Hµng ho¸. 2. Trong kú kÕ to¸n, khi mua hµng ho¸ dïng vµo s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n vµ c¸c chøng tõ mua hµng: - TrÞ gi¸ thùc tÕ hµng ho¸ mua vµo, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng (6112) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 141; hoÆc Cã TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n). - Chi phÝ mua hµng thùc tÕ ph¸t sinh, ghi: Nî TK 611 - Mua hµng (6112) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (nÕu cã) 425
- 432. Cã c¸c TK111, 112, 141, 331,... - Khi thanh to¸n tr−íc h¹n, nÕu doanh nghiÖp ®−îc nhËn kho¶n chiÕt khÊu thanh to¸n trªn l« hµng ®· mua, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (KhÊu trõ vµo nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n) Cã c¸c TK 111, 112,... Cã TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh (Kho¶n chiÕt khÊu thanh to¸n ®−îc h−ëng). - TrÞ gi¸ hµng ho¸ tr¶ l¹i cho ng−êi b¸n, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 (NÕu thu ngay b»ng tiÒn) Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (KhÊu trõ vµo nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n) Cã TK 611 - Mua hµng (6112) (TrÞ gi¸ hµng ho¸ tr¶ l¹i ng−êi b¸n) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (NÕu cã). - Kho¶n gi¶m gi¸ hµng mua ®−îc ng−êi b¸n chÊp thuËn do hµng ho¸ kh«ng ®óng phÈm chÊt, quy c¸ch theo hîp ®ång, ghi: Nî c¸c TK 111, 112 (NÕu thu ngay b»ng tiÒn) Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (KhÊu trõ vµo nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n) Cã TK 611 - Mua hµng (6112) Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (NÕu cã). 3. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo kÕt qu¶ kiÓm kª thùc tÕ tÝnh, x¸c ®Þnh trÞ gi¸ hµng tån kho, trÞ gi¸ hµng ho¸ ®· göi b¸n nh−ng ch−a x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n, trÞ gi¸ hµng ho¸ x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n: - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ hµng ho¸ tån kho vµ hµng göi ®i b¸n cuèi kú, ghi: Nî TK 156 - Hµng ho¸ Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Cã TK 611 - Mua hµng. - KÕt chuyÓn gi¸ vèn hµng b¸n, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 611 - Mua hµng (6112). 426
- 433. TµI KHO¶N 621 CHI PHÝ NGUY£N LIÖU, VËT LIÖU TRùc TiÕp Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu sö dông trùc tiÕp cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt s¶n phÈm, thùc hiÖn dÞch vô cña c¸c ngµnh c«ng nghiÖp, x©y l¾p, n«ng, l©m, ng− nghiÖp, giao th«ng vËn t¶i, b−u chÝnh viÔn th«ng, kinh doanh kh¸ch s¹n, du lÞch, dÞch vô kh¸c. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. ChØ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 621 nh÷ng chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu (Gåm c¶ nguyªn liÖu, vËt liÖu chÝnh vµ vËt liÖu phô) ®−îc sö dông trùc tiÕp ®Ó s¶n xuÊt s¶n phÈm, thùc hiÖn dÞch vô trong kú s¶n xuÊt, kinh doanh. Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu ph¶i tÝnh theo gi¸ thùc tÕ khi xuÊt sö dông. 2. Trong kú kÕ to¸n thùc hiÖn viÖc ghi chÐp, tËp hîp chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp vµo bªn Nî Tµi kho¶n 621 "Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp” theo tõng ®èi t−îng sö dông trùc tiÕp c¸c nguyªn liÖu, vËt liÖu nµy (NÕu khi xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm, thùc hiÖn dÞch vô, x¸c ®Þnh ®−îc cô thÓ, râ rµng cho tõng ®èi t−îng sö dông); hoÆc tËp hîp chung cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm, thùc hiÖn dÞch vô (NÕu khi xuÊt sö dông nguyªn liÖu, vËt liÖu cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm, dÞch vô kh«ng thÓ x¸c ®Þnh cô thÓ, râ rµng cho tõng ®èi t−îng sö dông). 3. Cuèi kú kÕ to¸n, thùc hiÖn kÕt chuyÓn (NÕu nguyªn liÖu, vËt liÖu ®· ®−îc tËp hîp riªng biÖt cho ®èi t−îng sö dông), hoÆc tiÕn hµnh tÝnh ph©n bæ vµ kÕt chuyÓn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu (NÕu kh«ng tËp hîp riªng biÖt cho tõng ®èi t−îng sö dông) vµo Tµi kho¶n 154 phôc vô cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh thùc tÕ cña s¶n phÈm, dÞch vô trong kú kÕ to¸n. Khi tiÕn hµnh ph©n bæ trÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm, doanh nghiÖp ph¶i sö dông c¸c tiªu thøc ph©n bæ hîp lý nh− tû lÖ theo ®Þnh møc sö dông,... 4. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, nÕu mua nguyªn liÖu, vËt liÖu sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, hoÆc nÕu mua nguyªn liÖu, vËt liÖu kh«ng qua nhËp kho ®−a vµo sö dông ngay cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh th× trÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu sÏ kh«ng bao gåm thuÕ GTGT. §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, nÕu mua nguyªn liÖu, vËt liÖu sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh hµng ho¸, 427
- 434. dÞch vô kh«ngthuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp vµ doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, th× trÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh sÏ bao gåm c¶ thuÕ GTGT cña khèi l−îng nguyªn liÖu, vËt liÖu mua vµo sö dông ngay kh«ng qua kho. 5. PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp v−ît trªn møc b×nh th−êng kh«ng ®−îc tÝnh vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm, dÞch vô mµ ph¶i kÕt chuyÓn ngay vµo TK 632 "Gi¸ vèn hµng b¸n". KÕt cÊu Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 621 - CHI PHÝ NGUY£N LIÖU, VËT LIÖU TRùc TIÕP Bªn Nî: TrÞ gi¸ thùc tÕ nguyªn liÖu, vËt liÖu xuÊt dïng trùc tiÕp cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt s¶n phÈm, hoÆc thùc hiÖn dÞch vô trong kú h¹ch to¸n. Bªn Cã: - KÕt chuyÓn trÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu thùc tÕ sö dông cho s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú vµo TK 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang" hoÆc TK 631 "Gi¸ thµnh s¶n xuÊt" vµ chi tiÕt cho c¸c ®èi t−îng ®Ó tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, dÞch vô. - KÕt chuyÓn chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp v−ît trªn møc b×nh th−êng vµo TK 632. - TrÞ gi¸ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp sö dông kh«ng hÕt ®−îc nhËp l¹i kho; Tµi kho¶n 621 kh«ng cã sè d− cuèi kú. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Khi xuÊt nguyªn liÖu, vËt liÖu sö dông cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt s¶n phÈm, hoÆc thùc hiÖn dÞch vô trong kú, ghi: Nî TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. 2. Tr−êng hîp mua nguyªn liÖu, vËt liÖu sö dông ngay (Kh«ng qua nhËp kho) cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt s¶n phÈm, hoÆc thùc hiÖn dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: 428
- 435. Nî TK 621- Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp (Gi¸ mua ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ Cã c¸c TK 331, 141, 111, 112,... 3. Tr−êng hîp mua nguyªn liÖu, vËt liÖu (Kh«ng qua nhËp kho) sö dông ngay cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt s¶n phÈm, hoÆc thùc hiÖn dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp (Gi¸ mua cã thuÕ GTGT) Cã c¸c TK 331, 141, 111, 112,... 4. Tr−êng hîp sè nguyªn liÖu, vËt liÖu xuÊt ra kh«ng sö dông hÕt vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt s¶n phÈm, hoÆc thùc hiÖn dÞch vô cuèi kú nhËp l¹i kho, ghi: Nî TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp. 5. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo B¶ng ph©n bæ vËt liÖu tÝnh cho tõng ®èi t−îng sö dông nguyªn liÖu, vËt liÖu (Ph©n x−ëng s¶n xuÊt s¶n phÈm, lo¹i s¶n phÈm, c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh cña ho¹t ®éng x©y l¾p, lo¹i dÞch vô,...) theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc ph©n bæ, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 631 - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt (Tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp v−ît trªn møc b×nh th−êng) Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp. 429
- 436. TµI KHO¶N 622 ChÝ PHÝ NH¢N C¤NG TRùC TIÕP Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp tham gia vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh trong c¸c ngµnh c«ng nghiÖp, x©y l¾p, n«ng, l©m, ng− nghiÖp, dÞch vô (Giao th«ng vËn t¶i, b−u chÝnh viÔn th«ng, du lÞch, kh¸ch s¹n, t− vÊn,...). Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp bao gåm c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho ng−êi lao ®éng trùc tiÕp s¶n xuÊt s¶n phÈm, thùc hiÖn dÞch vô thuéc danh s¸ch qu¶n lý cña doanh nghiÖp vµ cho lao ®éng thuª ngoµi theo tõng lo¹i c«ng viÖc, nh−: TiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng, c¸c kho¶n phô cÊp, c¸c kho¶n trÝch theo l−¬ng (B¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn). H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Kh«ng h¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy nh÷ng kho¶n ph¶i tr¶ vÒ tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng vµ c¸c kho¶n phô cÊp... cho nh©n viªn ph©n x−ëng, nh©n viªn qu¶n lý, nh©n viªn cña bé m¸y qu¶n lý doanh nghiÖp, nh©n viªn b¸n hµng. 2. Riªng ®èi víi ho¹t ®éng x©y l¾p, kh«ng h¹ch to¸n vµo tµi kho¶n nµy kho¶n tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng vµ c¸c kho¶n phô cÊp cã tÝnh chÊt l−¬ng tr¶ cho c«ng nh©n trùc tiÕp ®iÒu khiÓn xe, m¸y thi c«ng, phôc vô m¸y thi c«ng, kho¶n trÝch b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn tÝnh trªn quü l−¬ng ph¶i tr¶ c«ng nh©n trùc tiÕp cña ho¹t ®éng x©y l¾p, ®iÒu khiÓn m¸y thi c«ng, phôc vô m¸y thi c«ng, nh©n viªn ph©n x−ëng. 3. Tµi kho¶n 622 ph¶i më chi tiÕt theo ®èi t−îng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh. 4. PhÇn chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp v−ît trªn møc b×nh th−êng kh«ng ®−îc tÝnh vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm, dÞch vô mµ ph¶i kÕt chuyÓn ngay vµo TK 632 "Gi¸ vèn hµng b¸n” kÕt cÊu Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 622 - CHI PHÝ NH¢N C¤NG Trùc TiÕp Bªn Nî: Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp tham gia qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm, thùc hiÖn dÞch vô bao gåm: TiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng lao ®éng vµ c¸c kho¶n trÝch trªn tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng theo quy ®Þnh ph¸t sinh trong kú. 430
- 437. Bªn Cã: - KÕt chuyÓn chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp vµo bªn Nî TK 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang" hoÆc vµo bªn Nî TK 631 "Gi¸ thµnh s¶n xuÊt"; - KÕt chuyÓn chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp v−ît trªn møc b×nh th−êng vµo TK 632. Tµi kho¶n 622 kh«ng cã sè d− cuèi kú. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. C¨n cø vµo B¶ng ph©n bæ tiÒn l−¬ng, ghi nhËn sè tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng vµ c¸c kho¶n kh¸c ph¶i tr¶ cho nh©n c«ng trùc tiÕp s¶n xuÊt s¶n phÈm, thùc hiÖn dÞch vô, ghi: Nî TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng. 2. TÝnh, trÝch b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn cña c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt s¶n phÈm, thùc hiÖn dÞch vô (PhÇn tÝnh vµo chi phÝ doanh nghiÖp ph¶i chÞu) trªn sè tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng ph¶i tr¶ theo chÕ ®é quy ®Þnh, ghi: Nî TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp. Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3382, 3383, 3384). 3. Khi trÝch tr−íc tiÒn l−¬ng nghØ phÐp cña c«ng nh©n s¶n xuÊt, ghi: Nî TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶. 4. Khi c«ng nh©n s¶n xuÊt thùc tÕ nghØ phÐp, kÕ to¸n ph¶n ¸nh sè ph¶i tr¶ vÒ tiÒn l−¬ng nghØ phÐp cña c«ng nh©n s¶n xuÊt, ghi: Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng. 5. Cuèi kú kÕ to¸n, tÝnh ph©n bæ vµ kÕt chuyÓn chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp vµo bªn Nî TK 154 hoÆc bªn Nî TK 631 theo ®èi t−îng tËp hîp chi phÝ, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang, hoÆc Nî TK 631 - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt (KÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp v−ît trªn møc b×nh th−êng) Cã TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp. 431
- 438. TµI KHO¶N 623 CHI PHÝ Sö DôNG M¸Y THI C¤NG Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó tËp hîp vµ ph©n bæ chi phÝ sö dông xe, m¸y thi c«ng phôc vô trùc tiÕp cho ho¹t ®éng x©y, l¾p c«ng tr×nh trong tr−êng hîp doanh nghiÖp thùc hiÖn x©y, l¾p c«ng tr×nh theo ph−¬ng thøc thi c«ng hçn hîp võa thñ c«ng võa kÕt hîp b»ng m¸y. Tr−êng hîp doanh nghiÖp thùc hiÖn x©y l¾p c«ng tr×nh hoµn toµn theo ph−¬ng thøc b»ng m¸y th× kh«ng sö dông Tµi kho¶n 623 "Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng" mµ h¹ch to¸n toµn bé chi phÝ x©y l¾p trùc tiÕp vµo c¸c TK 621, 622, 627. Kh«ng h¹ch to¸n vµo TK 623 kho¶n trÝch vÒ b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn tÝnh trªn l−¬ng ph¶i tr¶ c«ng nh©n sö dông xe, m¸y thi c«ng. PhÇn chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng v−ît trªn møc b×nh th−êng kh«ng tÝnh vµo gi¸ thµnh c«ng tr×nh x©y l¾p mµ ®−îc kÕt chuyÓn ngay vµo TK 632. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA Tµi KHO¶N 623 - CHI PHÝ Sö DôNG M¸Y THI C¤NG Bªn Nî: C¸c chi phÝ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng cña m¸y thi c«ng (Chi phÝ vËt liÖu cho m¸y ho¹t ®éng, chi phÝ tiÒn l−¬ng vµ c¸c kho¶n phô cÊp l−¬ng, tiÒn c«ng cña c«ng nh©n trùc tiÕp ®iÒu khiÓn m¸y, chi phÝ b¶o d−ìng, söa ch÷a xe, m¸y thi c«ng...). Chi phÝ vËt liÖu, chi phÝ dÞch vô kh¸c phôc vô cho xe, m¸y thi c«ng. Bªn Cã: - KÕt chuyÓn chi phÝ sö dông xe, m¸y thi c«ng vµo bªn Nî Tµi kho¶n 154 “Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang". - KÕt chuyÓn chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng v−ît trªn møc b×nh th−êng vµo TK 632. Tµi kho¶n 623 kh«ng cã sè d− cuèi kú. Tµi kho¶n 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng, cã 6 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 6231 - Chi phÝ nh©n c«ng: Dïng ®Ó ph¶n ¸nh l−¬ng chÝnh, l−¬ng phô, phô cÊp l−¬ng ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n trùc tiÕp ®iÒu khiÓn xe, m¸y thi c«ng, phôc vô m¸y thi c«ng nh−: VËn chuyÓn, cung cÊp nhiªn liÖu, vËt liÖu... cho xe, m¸y thi c«ng. Tµi kho¶n nµy kh«ng ph¶n ¸nh kho¶n trÝch b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn theo quy ®Þnh hiÖn hµnh ®−îc tÝnh trªn l−¬ng cña c«ng 432
- 439. nh©n sö dôngxe, m¸y thi c«ng. C¸c kho¶n trÝch nµy ®−îc ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 627 "Chi phÝ s¶n xuÊt chung". - Tµi kho¶n 6232 - Chi phÝ vËt liÖu: Dïng ®Ó ph¶n ¸nh chi phÝ nhiªn liÖu (X¨ng, dÇu, mì...), vËt liÖu kh¸c phôc vô xe, m¸y thi c«ng. - Tµi kho¶n 6233 - Chi phÝ dông cô s¶n xuÊt: Dïng ®Ó ph¶n ¸nh c«ng cô, dông cô lao ®éng liªn quan tíi ho¹t ®éng cña xe, m¸y thi c«ng. - Tµi kho¶n 6234 - Chi phÝ khÊu hao m¸y thi c«ng: Dïng ®Ó ph¶n ¸nh chi phÝ khÊu hao xe, m¸y thi c«ng sö dông vµo ho¹t ®éng x©y l¾p c«ng tr×nh. - Tµi kho¶n 6237 - ChÝ phÝ dÞch vô mua ngoµi: Dïng ®Ó ph¶n ¸nh chi phÝ dÞch vô mua ngoµi nh− thuª ngoµi söa ch÷a xe, m¸y thi c«ng; tiÒn mua b¶o hiÓm xe, m¸y thi c«ng; chi phÝ ®iÖn, n−íc, tiÒn thuª TSC§, chi phÝ tr¶ cho nhµ thÇu phô,... - Tµi kho¶n 6238 - Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c: Dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ b»ng tiÒn phôc vô cho ho¹t ®éng cña xe, m¸y thi c«ng. PH¦¬NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N Mét Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU H¹ch to¸n chi phÝ sö dông xe, m¸y thi c«ng phô thuéc vµo h×nh thøc sö dông m¸y thi c«ng: Tæ chøc ®éi m¸y thi c«ng riªng chuyªn thùc hiÖn c¸c khèi l−îng thi c«ng b»ng m¸y hoÆc giao m¸y thi c«ng cho c¸c ®éi, xÝ nghiÖp x©y l¾p: 1) NÕu tæ chøc ®éi xe, m¸y thi c«ng riªng, ®−îc ph©n cÊp h¹ch to¸n vµ cã tæ chøc kÕ to¸n riªng, th× c«ng viÖc kÕ to¸n ®−îc tiÕn hµnh nh− sau: - H¹ch to¸n c¸c chi phÝ liªn quan tíi ho¹t ®éng cña ®éi xe, m¸y thi c«ng, ghi: Nî c¸c TK 621, 622, 627 Cã c¸c TK 111, 112, 152, 331, 334, 214,... - H¹ch to¸n chi phÝ sö dông xe, m¸y vµ tÝnh gi¸ thµnh ca xe, m¸y thùc hiÖn trªn Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang" c¨n cø vµo gi¸ thµnh ca m¸y (Theo gi¸ thµnh thùc tÕ hoÆc gi¸ kho¸n néi bé) cung cÊp cho c¸c ®èi t−îng x©y, l¾p (C«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh); tuú theo ph−¬ng thøc tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n vµ mèi quan hÖ gi÷a §éi xe m¸y thi c«ng víi ®¬n vÞ x©y, l¾p c«ng tr×nh ®Ó ghi sæ: + NÕu doanh nghiÖp thùc hiÖn theo ph−¬ng thøc cung cÊp dÞch vô xe. m¸y lÉn nhau gi÷a c¸c bé phËn, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (6238 - Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c) Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 433
- 440. + NÕu doanhnghiÖp thùc hiÖn theo ph−¬ng thøc b¸n dÞch vô xe m¸y lÉn nhau gi÷a c¸c bé phËn trong néi bé, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (6238 - Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (NÕu cã) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33311) (X¸c ®Þnh thuÕ GTGT ph¶i nép tÝnh trªn gi¸ b¸n néi bé vÒ ca xe, m¸y b¸n dÞch vô) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé. 2) NÕu kh«ng tæ chøc §éi xe, m¸y thi c«ng riªng; hoÆc cã tæ chøc §éi xe, m¸y thi c«ng riªng nh−ng kh«ng tæ chøc kÕ to¸n riªng cho ®éi th× toµn bé chi phÝ sö dông xe, m¸y (KÓ c¶ chi phÝ th−êng xuyªn vµ chi phÝ t¹m thêi nh−: phô cÊp l−¬ng, phô cÊp l−u ®éng cña xe, m¸y thi c«ng) sÏ h¹ch to¸n nh− sau: - C¨n cø vµo sè tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng vµ c¸c kho¶n kh¸c ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n ®iÒu khiÓn xe, m¸y, phôc vô xe, m¸y, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (6231 - Chi phÝ nh©n c«ng) Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng. - Khi xuÊt kho vËt liÖu, c«ng cô, dông cô sö dông cho ho¹t ®éng cña xe, m¸y thi c«ng trong kú, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (6232 - Chi phÝ vËt liÖu) Cã c¸c TK 152, 153. - Tr−êng hîp mua vËt liÖu, c«ng cô sö dông ngay (Kh«ng qua nhËp kho) cho ho¹t ®éng cña xe, m¸y thi c«ng trong kú, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (6232 - Chi phÝ vËt liÖu) (Gi¸ ch−a cã thuÕ GTGT) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu ®−îc khÊu trõ thuÕ) Cã c¸c TK 331, 111, 112,... - TrÝch khÊu hao xe, m¸y thi c«ng sö dông ë §éi xe, m¸y thi c«ng, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (6234 - Chi phÝ khÊu hao m¸y thi c«ng) Cã TK 214 - Hao mßn TSC§. - Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi ph¸t sinh (Söa ch÷a xe, m¸y thi c«ng, ®iÖn, n−íc, tiÒn thuª TSC§, chi phÝ tr¶ cho nhµ thÇu phô,...), ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (6237 - Chi phÝ dÞch vô mua 434
- 441. ngoµi) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu ®−îc khÊu trõ thuÕ GTGT) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... - Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c ph¸t sinh, ghi: Nî TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (6238 - Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu ®−îc khÊu trõ thuÕ GTGT) Cã c¸c TK 111, 112,... - C¨n cø vµo B¶ng ph©n bæ chi phÝ sö dông xe, m¸y (Chi phÝ thùc tÕ ca xe, m¸y) tÝnh cho tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang (Kho¶n môc chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (PhÇn chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng v−ît trªn møc b×nh th−êng) Cã TK 623 - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng. 435
- 442. TµI KHO¶N 627 CHI PHÝ S¶N XUÊT CHUNG Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh chi phÝ phôc vô s¶n xuÊt, kinh doanh chung ph¸t sinh ë ph©n x−ëng, bé phËn, ®éi, c«ng tr−êng,...phôc vô s¶n xuÊt s¶n phÈm, thùc hiÖn dÞch vô, gåm: L−¬ng nh©n viªn qu¶n lý ph©n x−ëng, bé phËn, ®éi; kho¶n trÝch b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn ®−îc tÝnh theo tû lÖ quy ®Þnh trªn tiÒn l−¬ng ph¶i tr¶ cña nh©n viªn ph©n x−ëng, bé phËn, ®éi s¶n xuÊt; Riªng ®èi víi ho¹t ®éng kinh doanh x©y l¾p, kho¶n trÝch b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn cßn tÝnh trªn c¶ l−¬ng cña c«ng nh©n trùc tiÕp x©y, l¾p, nh©n viªn sö dông m¸y thi c«ng vµ nh©n viªn qu¶n lý ®éi (Thuéc danh s¸ch lao ®éng trong doanh nghiÖp); khÊu hao TSC§ dïng cho ph©n x−ëng, bé phËn s¶n xuÊt; chi phÝ ®i vay nÕu ®−îc vèn ho¸ tÝnh vµo gi¸ trÞ tµi s¶n ®ang trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt dë dang; chi phÝ söa ch÷a vµ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p vµ nh÷ng chi phÝ kh¸c liªn quan tíi ho¹t ®éng cña ph©n x−ëng, bé phËn, tæ, ®éi s¶n xuÊt..., H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Tµi kho¶n 627 chØ sö dông ë c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt c«ng nghiÖp, n«ng, l©m, ng− nghiÖp, XDCB, giao th«ng, b−u ®iÖn, du lÞch, dÞch vô. 2. Tµi kho¶n 627 ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt cho tõng ph©n x−ëng, bé phËn, tæ, ®éi s¶n xuÊt. 3. Chi phÝ s¶n xuÊt chung ph¶n ¸nh trªn TK 627 ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo 2 lo¹i: Chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung biÕn ®æi trong ®ã: 3.1. Chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh lµ nh÷ng chi phÝ s¶n xuÊt gi¸n tiÕp, th−êng kh«ng thay ®æi theo sè l−îng s¶n phÈm s¶n xuÊt, nh− chi phÝ b¶o d−ìng m¸y mãc thiÕt bÞ, nhµ x−ëng,... vµ chi phÝ qu¶n lý hµnh chÝnh ë c¸c ph©n x−ëng, bé phËn, tæ, ®éi s¶n xuÊt... - Chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh ph©n bæ vµo chi phÝ chÕ biÕn cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm ®−îc dùa trªn c«ng suÊt b×nh th−êng cña m¸y mãc s¶n xuÊt. C«ng suÊt b×nh th−êng lµ sè l−îng s¶n phÈm ®¹t ®−îc ë møc trung b×nh trong c¸c ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt b×nh th−êng; - Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra cao h¬n c«ng suÊt b×nh th−êng th× chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh ®−îc ph©n bæ cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh; 436
- 443. - Tr−êng hîpmøc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra thÊp h¬n c«ng suÊt b×nh th−êng th× chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh chØ ®−îc ph©n bæ vµo chi phÝ chÕ biÕn cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo møc c«ng suÊt b×nh th−êng. Kho¶n chi phÝ xuÊt chung kh«ng ph©n bæ ®−îc ghi nhËn vµo gi¸ vèn hµng b¸n trong kú. 3.2. Chi phÝ s¶n xuÊt chung biÕn ®æi lµ nh÷ng chi phÝ s¶n xuÊt gi¸n tiÕp th−êng thay ®æi trùc tiÕp hoÆc gÇn nh− trùc tiÕp theo sè l−îng s¶n phÈm s¶n xuÊt, nh− chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu gi¸n tiÕp, chi phÝ nh©n c«ng gi¸n tiÕp. Chi phÝ s¶n xuÊt chung biÕn ®æi ®−îc ph©n bæ hÕt vµo chi phÝ chÕ biÕn cho mçi ®¬n vÞ s¶n phÈm theo chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh. 4. Tr−êng hîp mét quy tr×nh s¶n xuÊt ra nhiÒu lo¹i s¶n phÈm trong cïng mét kho¶ng thêi gian mµ chi phÝ s¶n xuÊt chung cña mçi lo¹i s¶n phÈm kh«ng ®−îc ph¶n ¸nh mét c¸ch t¸ch biÖt, th× chi phÝ s¶n xuÊt chung ®−îc ph©n bæ cho c¸c lo¹i s¶n phÈm theo tiªu thøc phï hîp vµ nhÊt qu¸n gi÷a c¸c kú kÕ to¸n. 5. Cuèi kú, kÕ to¸n tiÕn hµnh tÝnh to¸n, ph©n bæ kÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung vµo bªn Nî Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang” hoÆc vµo bªn Nî Tµi kho¶n 631 "Gi¸ thµnh s¶n xuÊt". 6. Tµi kho¶n 627 kh«ng sö dông cho ho¹t ®éng kinh doanh th−¬ng m¹i. KÕT CÊU Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 627 - CHI PHÝ S¶N XUÊT CHUNG Bªn Nî: C¸c chi phÝ s¶n xuÊt chung ph¸t sinh trong kú. Bªn Cã: - C¸c kho¶n ghi gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt chung; - Chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ ®−îc ghi nhËn vµo gi¸ vèn hµng b¸n trong kú do møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra thÊp h¬n c«ng suÊt b×nh th−êng; - KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung vµo bªn Nî Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang" hoÆc vµo bªn Nî TK 631 "Gi¸ thµnh s¶n xuÊt". Tµi kho¶n 627 kh«ng cã sè d− cuèi kú. Tµi kho¶n 627- Chi phÝ s¶n xuÊt chung, cã 6 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 6271 - Chi phÝ nh©n viªn ph©n x−ëng: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n tiÒn l−¬ng, c¸c kho¶n phô cÊp ph¶i tr¶ cho nh©n viªn qu¶n lý ph©n x−ëng, bé phËn s¶n xuÊt; tiÒn ¨n gi÷a ca cña nh©n viªn qu¶n lý ph©n x−ëng, ph©n x−ëng, bé phËn s¶n xuÊt; kho¶n trÝch b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ 437
- 444. c«ng ®oµn ®−îctÝnh theo tû lÖ quy ®Þnh hiÖn hµnh trªn tiÒn l−¬ng ph¶i tr¶ cho nh©n viªn ph©n x−ëng, bé phËn, tæ, ®éi s¶n xuÊt,... - Tµi kho¶n 6272 - Chi phÝ vËt liÖu: Ph¶n ¸nh chi phÝ vËt liÖu xuÊt dïng cho ph©n x−ëng, nh− vËt liÖu dïng ®Ó söa ch÷a, b¶o d−ìng TSC§, c«ng cô, dông cô thuéc ph©n x−ëng qu¶n lý vµ sö dông, chi phÝ l¸n tr¹i t¹m thêi,... - Tµi kho¶n 6273 - Chi phÝ dông cô s¶n xuÊt: Ph¶n ¸nh chi phÝ vÒ c«ng cô, dông cô xuÊt dïng cho ho¹t ®éng qu¶n lý cña ph©n x−ëng, bé phËn, tæ, ®éi s¶n xuÊt, ... - Tµi kho¶n 6274 - Chi phÝ khÊu hao TSC§: Ph¶n ¸nh chi phÝ khÊu hao TSC§ dïng trùc tiÕp cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt s¶n phÈm, thùc hiÖn dÞch vô vµ TSC§ dïng chung cho ho¹t ®éng cña ph©n x−ëng, bé phËn, tæ, ®éi s¶n xuÊt,... - Tµi kho¶n 6277 - Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi: Ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ dÞch vô mua ngoµi phôc vô cho ho¹t ®éng cña ph©n x−ëng, bé phËn s¶n xuÊt nh−: Chi phÝ söa ch÷a, chi phÝ thuª ngoµi, chi phÝ ®iÖn, n−íc, ®iÖn tho¹i, tiÒn thuª TSC§, chi phÝ tr¶ cho nhµ thÇu phô (§èi víi doanh nghiÖp x©y l¾p). - Tµi kho¶n 6278 - Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c: Ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ b»ng tiÒn ngoµi c¸c chi phÝ ®· kÓ trªn phôc vô cho ho¹t ®éng cña ph©n x−ëng, bé phËn, tæ, ®éi s¶n xuÊt. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Khi tÝnh tiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng, c¸c kho¶n phô cÊp ph¶i tr¶ cho nh©n viªn cña ph©n x−ëng; tiÒn ¨n gi÷a ca cña nh©n viªn qu¶n lý ph©n x−ëng, bé phËn, tæ, ®éi s¶n xuÊt, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (6271) Cã TK 334 - Ph¶i tr¶ ng−êi lao ®éng. 2. Khi trÝch b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn ®−îc tÝnh theo tû lÖ quy ®Þnh hiÖn hµnh trªn tiÒn l−¬ng ph¶i tr¶ cho nh©n viªn ph©n x−ëng, bé phËn s¶n xuÊt, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (6271) Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3382, 3383, 3384). 3. KÕ to¸n chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu xuÊt dïng cho ph©n x−ëng (Tr−êng hîp doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn): - Khi xuÊt vËt liÖu dïng chung cho ph©n x−ëng, nh− söa ch÷a, b¶o d−ìng TSC§ dïng cho qu¶n lý ®iÒu hµnh ho¹t ®éng cña ph©n x−ëng, ghi: 438
- 445. Nî TK 627- Chi phÝ s¶n xuÊt chung (6272) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu. - Khi xuÊt c«ng cô, dông cô s¶n xuÊt cã tæng gi¸ trÞ nhá sö dông cho ph©n x−ëng, bé phËn, tæ, ®éi s¶n xuÊt, c¨n cø vµo phiÕu xuÊt kho, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (6273) Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô. - Khi xuÊt c«ng cô, dông cô s¶n xuÊt cã tæng gi¸ trÞ lín sö dông cho ph©n x−ëng, bé phËn, tæ, ®éi s¶n xuÊt, ph¶i ph©n bæ dÇn, ghi: Nî c¸c TK 142, 242 Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô. - Khi ph©n bæ gi¸ trÞ c«ng cô, dông cô vµo chi phÝ s¶n xuÊt chung, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (6273) Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 4. TrÝch khÊu hao m¸y mãc, thiÕt bÞ, nhµ x−ëng s¶n xuÊt,... thuéc ph©n x−ëng, bé phËn, tæ, ®éi s¶n xuÊt, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (6274) Cã TK 214 - Hao mßn TSC§. 5. Chi phÝ ®iÖn, n−íc, ®iÖn tho¹i,... thuéc ph©n x−ëng, bé phËn, tæ, ®éi s¶n xuÊt, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (6278) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu ®−îc khÊu trõ thuÕ GTGT) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 6. Tr−êng hîp sö dông ph−¬ng ph¸p trÝch tr−íc hoÆc ph©n bæ dÇn sè ®· chi vÒ chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ thuéc ph©n x−ëng, tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt chung. - Khi trÝch tr−íc hoÆc ph©n bæ dÇn sè ®· chi vÒ chi phÝ söa ch÷a lín TSC§, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (6273) Cã c¸c TK 335, 142, 242. - Khi chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ thùc tÕ ph¸t sinh, ghi: Nî TK 2413 - Söa ch÷a lín TSC§ Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) 439
- 446. Cã c¸c TK331, 111, 112,... Khi chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ hoµn thµnh, ghi: Nî c¸c TK 142, 242, 335 Cã TK 2413 - Söa ch÷a lín TSC§. 7. Tr−êng hîp doanh nghiÖp cã TSC§ cho thuª ho¹t ®éng, khi ph¸t sinh chi phÝ liªn quan ®Õn TSC§ cho thuª ho¹t ®éng: - Khi ph¸t sinh c¸c chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn cho thuª ho¹t ®éng, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (NÕu ph¸t sinh nhá ghi nhËn ngay vµo chi phÝ trong kú) Nî c¸c TK 142, 242 (NÕu ph¸t sinh lín ph¶i ph©n bæ dÇn) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... - §Þnh kú, tÝnh, trÝch khÊu hao TSC§ cho thuª ho¹t ®éng vµo chi phÝ SXKD, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Cã TK 214 - Hao mßn TSC§ (Hao mßn TSC§ cho thuª ho¹t ®éng). - §Þnh kú, ph©n bæ sè chi phÝ trùc tiÕp ban ®Çu liªn quan ®Õn cho thuª ho¹t ®éng (NÕu ph©n bæ dÇn) phï hîp víi viÖc ghi nhËn doanh thu cho thuª ho¹t ®éng, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 8. ë doanh nghiÖp x©y l¾p, khi x¸c ®Þnh sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶. - Khi ph¸t sinh chi phÝ söa ch÷a, b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p, ghi: Nî c¸c TK 621, 622, 623, 627 Cã c¸c TK 111, 112, 152, 214, 334,... - Cuèi kú, kÕt chuyÓn chi phÝ söa ch÷a, b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Cã c¸c TK 621, 622, 623, 627. - Khi söa ch÷a, b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p hoµn thµnh, ghi: Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶ 440
- 447. Cã TK 154- Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 9. Cuèi kú kÕ to¸n, x¸c ®Þnh l·i tiÒn vay ph¶i tr¶ vµ ®· tr¶ ngay l·i tiÒn vay, nÕu l·i tiÒn vay ®−îc vèn ho¸ cho tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang, khi tr¶ l·i tiÒn vay, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung (Tµi s¶n ®ang s¶n xuÊt dë dang) Cã c¸c TK 111, 112 (NÕu tr¶ l·i vay ®Þnh kú). 10. Cuèi kú kÕ to¸n, x¸c ®Þnh l·i tiÒn vay ph¶i tr¶ nh−ng ch−a tr¶, nÕu l·i tiÒn vay ®−îc vèn ho¸ cho tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang th× sè l·i tiÒn vay ph¶i tr¶, ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (L·i tiÒn vay ph¶i tr¶). 11. Khi tr¶ tr−íc l·i tiÒn vay dïng cho s¶n xuÊt tµi s¶n dë dang, ghi: Nî c¸c TK 142, 242 Cã c¸c TK 111, 112,... §Þnh kú ph©n bæ l·i tiÒn vay tr¶ tr−íc vµo gi¸ trÞ tµi s¶n s¶n xuÊt dë dang (NÕu ®−îc vèn ho¸), ghi: Nî TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Cã c¸c TK 142, 242. 12. NÕu ph¸t sinh c¸c kho¶n gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt chung, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 138,... Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. 13. Cuèi kú kÕ to¸n, c¨n cø vµo B¶ng ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt chung ®Ó kÕt chuyÓn hoÆc ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt chung vµo c¸c tµi kho¶n cã liªn quan cho tõng s¶n phÈm, nhãm s¶n phÈm, dÞch vô theo tiªu thøc phï hîp: - §èi víi doanh nghiÖp ¸p dông ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn, cuèi kú kÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ) Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. - §èi víi doanh nghiÖp ¸p dông ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú, cuèi kú kÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung, ghi. Nî TK 631 - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ) Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. 441
- 448. TµI KHO¶N 631 GI¸ THµNH S¶N XUÊT Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, dÞch vô ë c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt c«ng nghiÖp, n«ng nghiÖp, l©m nghiÖp vµ c¸c ®¬n vÞ kinh doanh dÞch vô vËn t¶i, b−u ®iÖn, du lÞch, kh¸ch s¹n,...trong tr−êng hîp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. §èi víi doanh nghiÖp h¹ch to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn kh«ng sö dông Tµi kho¶n nµy. 2. ChØ h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 631 c¸c lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh sau: - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp; - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp; - Chi phÝ sö dông m¸y thi c«ng (§èi víi c¸c doanh nghiÖp x©y l¾p); - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. Kh«ng h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 631 c¸c lo¹i chi phÝ sau: - Chi phÝ b¸n hµng; - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp; - Chi phÝ tµi chÝnh; - Chi phÝ kh¸c; - Chi sù nghiÖp. 3. Chi phÝ cña bé phËn s¶n xuÊt, kinh doanh phôc vô cho s¶n xuÊt, kinh doanh, trÞ gi¸ vèn hµng hãa, nguyªn liÖu, vËt liÖu vµ chi phÝ thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn (Thuª ngoµi, hay tù gia c«ng, chÕ biÕn) còng ®−îc ph¶n ¸nh trªn Tµi kho¶n 631. 4. Tµi kho¶n 631 "Gi¸ thµnh s¶n xuÊt" ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo n¬i ph¸t sinh chi phÝ ph©n x−ëng, tæ, ®éi s¶n xuÊt,...) theo lo¹i, nhãm s¶n phÈm, dÞch vô... 5. §èi víi ngµnh n«ng nghiÖp, gi¸ thµnh thùc tÕ cña s¶n phÈm ®−îc x¸c ®Þnh vµo cuèi vô hoÆc cuèi n¨m. S¶n phÈm thu ho¹ch n¨m nµo th× tÝnh gi¸ thµnh trong n¨m ®ã, nghÜa lµ chi phÝ chi ra trong n¨m nay nh÷ng n¨m sau 442
- 449. míi thu ho¹chs¶n phÈm th× n¨m sau míi tÝnh gi¸ thµnh. - §èi víi ngµnh trång trät, chi phÝ ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo 3 lo¹i c©y: + C©y ng¾n ngµy; + C©y trång mét lÇn thu ho¹ch nhiÒu lÇn; + C©y l©u n¨m. §èi víi c¸c lo¹i c©y trång 2, 3 vô trong mét n¨m, hoÆc trång n¨m nay, n¨m sau míi thu ho¹ch hoÆc lo¹i c©y võa cã diÖn tÝch trång míi, võa cã diÖn tÝch ch¨m sãc thu ho¹ch trong cïng mét n¨m,... th× ph¶i c¨n cø vµo t×nh h×nh thùc tÕ ®Ó ghi chÐp, ph¶n ¸nh râ rµng chi phÝ cña vô nµy víi vô kh¸c, cña diÖn tÝch nµy víi diÖn tÝch kh¸c, cña n¨m tr−íc víi n¨m nay vµ n¨m sau,... Kh«ng ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n 631 "Gi¸ thµnh s¶n xuÊt" chi phÝ trång míi vµ ch¨m sãc c©y l©u n¨m ®ang trong thêi kú XDCB. - §èi víi mét sè lo¹i chi phÝ cã liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi t−îng h¹ch to¸n hoÆc liªn quan ®Õn nhiÒu vô, nhiÒu thêi kú th× ph¶i ®−îc theo dâi chi tiÕt riªng, sau ®ã ph©n bæ vµo gi¸ thµnh tõng lo¹i s¶n phÈm cã liªn quan nh−: Chi phÝ t−íi tiªu n−íc, chi phÝ chuÈn bÞ ®Êt vµ trång míi n¨m ®Çu cña nh÷ng c©y trång mét lÇn, thu ho¹ch nhiÒu lÇn (Chi phÝ nµy kh«ng thuéc vèn ®Çu t− XDCB). Trªn cïng mét diÖn tÝch canh t¸c, nÕu trång xen kÏ tõ hai lo¹i c©y c«ng nghiÖp ng¾n ngµy trë lªn th× nh÷ng chi phÝ ph¸t sinh cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn c©y nµo sÏ tËp hîp riªng cho c©y ®ã (Nh− h¹t gièng, chi phÝ gieo trång, thu ho¹ch) chi phÝ ph¸t sinh chung cho c¸c lo¹i c©y (Nh− chi phÝ cµy, bõa, t−íi tiªu n−íc...) ®−îc tËp hîp riªng vµ ph©n bæ cho tõng lo¹i c©y theo diÖn tÝch gieo trång. - §èi víi c©y l©u n¨m, c¸c c«ng viÖc tõ khi lµm ®Êt, gieo trång, ch¨m sãc ®Õn khi b¾t ®Çu cã s¶n phÈm ®−îc xem nh− qu¸ tr×nh ®Çu t− XDCB ®Ó h×nh thµnh nªn TSC§ ®−îc tËp hîp chi phÝ vµo TK 241 "XDCB dë dang". H¹ch to¸n chi phÝ ch¨n nu«i ph¶i theo dâi chi tiÕt cho tõng ngµnh ch¨n nu«i (Ngµnh ch¨n nu«i tr©u bß, ngµnh ch¨n nu«i lîn...), theo tõng nhãm hoÆc theo tõng lo¹i gia sóc, gia cÇm. §èi víi sóc vËt sinh s¶n khi ®µo th¶i chuyÓn thµnh sóc vËt nu«i lín, nu«i bÐo ®−îc h¹ch to¸n vµo TK 631 “Gi¸ thµnh s¶n xuÊt” theo gi¸ trÞ cßn l¹i. 6. Tµi kho¶n 631 "Gi¸ thµnh s¶n xuÊt" ¸p dông ®èi víi ngµnh giao th«ng vËn t¶i ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo tõng lo¹i ho¹t ®éng (VËn t¶i hµnh kh¸ch, vËn t¶i hµng hãa...). Trong qu¸ tr×nh vËn t¶i, s¨m lèp bÞ hao mßn víi møc ®é nhanh h¬n møc 443
- 450. khÊu hao ®Çuxe nªn th−êng ph¶i thay thÕ nhiÒu lÇn nh−ng gi¸ trÞ s¨m lèp thay thÕ kh«ng tÝnh vµo gi¸ thµnh vËn t¶i ngay mét lóc khi xuÊt dïng thay thÕ, mµ ph¶i trÝch tr−íc hoÆc ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh hµng kú. 7. Trong ho¹t ®éng kinh doanh kh¸ch s¹n, h¹ch to¸n Tµi kho¶n 631 ph¶i ®−îc theo dâi chi tiÕt theo tõng lo¹i ho¹t ®éng nh−: Ho¹t ®éng ¨n uèng, dÞch vô buång nghØ, phôc vô vui ch¬i gi¶i trÝ, phôc vô kh¸c (GiÆt, lµ, c¾t tãc, ®iÖn tÝn, massage...). KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 631 - GI¸ THµNH S¶N XUÊT Bªn Nî: - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dÞch vô dë dang ®Çu kú; - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dÞch vô thùc tÕ ph¸t sinh trong kú; Bªn Cã: - Gi¸ thµnh s¶n phÈm nhËp kho, dÞch vô hoµn thµnh kÕt chuyÓn vµo Tµi kho¶n 632 "Gi¸ vèn hµng b¸n". - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dÞch vô dë dang cuèi kú kÕt chuyÓn vµo Tµi kho¶n 154 "Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang". Tµi kho¶n 631 kh«ng cã sè d− cuèi kú. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕu 1. KÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh, chi phÝ dÞch vô dë dang ®Çu kú vµo bªn Nî Tµi kho¶n 631 "Gi¸ thµnh s¶n xuÊt", ghi: Nî TK 631 - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 2. Cuèi kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp vµo tµi kho¶n gi¸ thµnh s¶n xuÊt, ghi: Nî TK 631 - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt Cã TK 621 - Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu trùc tiÕp. 3. Cuèi kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp vµo tµi kho¶n 444
- 451. gi¸ thµnh s¶nxuÊt, ghi: Nî TK 631 - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt Cã TK 622 - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp. 4. Cuèi kú, tÝnh to¸n ph©n bæ vµ kÕt chuyÓn chi phÝ s¶n xuÊt chung vµo tµi kho¶n gi¸ thµnh s¶n xuÊt theo tõng lo¹i s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô,... ghi: Nî TK 631 - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ®−îc ph©n bæ) Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. 5. Cuèi kú kÕ to¸n, tiÕn hµnh kiÓm kª vµ x¸c ®Þnh gi¸ trÞ s¶n phÈm, dÞch vô dë dang cuèi kú, ghi: Nî TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang Cã TK 631 - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt. 6. Gi¸ thµnh s¶n phÈm nhËp kho, dÞch vô hoµn thµnh, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 631 - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt. 445
- 452. Tµi KHO¶N 632 Gi¸ VèN HµNG B¸N Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh trÞ gi¸ vèn cña s¶n phÈm, hµng hãa, dÞch vô, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−; gi¸ thµnh s¶n xuÊt cña s¶n phÈm x©y l¾p (§èi víi doanh nghiÖp x©y l¾p) b¸n trong kú. Ngoµi ra, tµi kho¶n nµy cßn dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t− nh−: Chi phÝ khÊu hao; chi phÝ söa ch÷a; chi phÝ nghiÖp vô cho thuª B§S ®Çu t− theo ph−¬ng thøc cho thuª ho¹t ®éng (Tr−êng hîp ph¸t sinh kh«ng lín), chi phÝ nh−îng b¸n, thanh lý B§S ®Çu t−... KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 632 - GI¸ VèN HµNG B¸N 1. Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn. Bªn Nî: - §èi víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh, ph¶n ¸nh: + TrÞ gi¸ vèn cña s¶n phÈm, hµng hãa, dÞch vô ®· b¸n trong kú. + Chi phÝ nguyªn liÖu, vËt liÖu, chi phÝ nh©n c«ng v−ît trªn møc b×nh th−êng vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ ®−îc tÝnh vµo gi¸ vèn hµng b¸n trong kú; + C¸c kho¶n hao hôt, mÊt m¸t cña hµng tån kho sau khi trõ phÇn båi th−êng do tr¸ch nhiÖm c¸ nh©n g©y ra; + Chi phÝ x©y dùng, tù chÕ TSC§ v−ît trªn møc b×nh th−êng kh«ng ®−îc tÝnh vµo nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh tù x©y dùng, tù chÕ hoµn thµnh; + Sè trÝch lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho (Chªnh lÖch gi÷a sè dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËp n¨m nay lín h¬n sè dù phßng ®· lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt). - §èi víi ho¹t ®éng kinh doanh B§S ®Çu t−, ph¶n ¸nh: + Sè khÊu hao B§S ®Çu t− trÝch trong kú; + Chi phÝ söa ch÷a, n©ng cÊp, c¶i t¹o B§S ®Çu t− kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn tÝnh vµo nguyªn gi¸ BDS ®Çu t−; + Chi phÝ ph¸t sinh tõ nghiÖp vô cho thuª ho¹t ®éng B§S ®Çu t− trong kú, 446
- 453. + Gi¸ trÞcßn l¹i cña B§S ®Çu t− b¸n, thanh lý trong kú; + Chi phÝ cña nghiÖp vô b¸n, thanh lý B§S ®Çu t− ph¸t sinh trong kú. Bªn Cã: - KÕt chuyÓn gi¸ vèn cña s¶n phÈm, hµng hãa, dÞch vô ®· b¸n trong kú sang Tµi kho¶n 911 “X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh”; - KÕt chuyÓn toµn bé chi phÝ kinh doanh B§S ®Çu t− ph¸t sinh trong kú ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh; Kho¶n hoµn nhËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho cuèi n¨m tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a sè dù phßng ph¶i lËp n¨m nay nhá h¬n sè ®· lËp n¨m tr−íc). - TrÞ gi¸ hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i nhËp kho. Tµi kho¶n 632 kh«ng cã sè d− cuèi kú. 2. Tr−êng hîp doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú. 2.1. §èi víi doanh nghiÖp kinh doanh th−¬ng m¹i. Bªn Nî: - TrÞ gi¸ vèn cña hµng hãa ®· xuÊt b¸n trong kú. - Sè trÝch lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho (Chªnh lÖch gi÷a sè dù phßng ph¶i lËp n¨m nay lín h¬n sè ®· lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt). Bªn Cã: - KÕt chuyÓn gi¸ vèn cña hµng hãa ®· göi b¸n nh−ng ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ tiªu thô; - Hoµn nhËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho cuèi n¨m tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a sè dù phßng ph¶i lËp n¨m nay nhá h¬n sè ®· lËp n¨m tr−íc); - KÕt chuyÓn gi¸ vèn cña hµng hãa ®· xuÊt b¸n vµo bªn Nî Tµi kho¶n 911 “X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh”. 2.2. §èi víi doanh nghiÖp s¶n xuÊt vµ kinh doanh dÞch vô. Bªn Nî: - TrÞ gi¸ vèn cña thµnh phÈm tån kho ®Çu kú; - Sè trÝch lËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho (Chªnh lÖch gi÷a sè dù phßng ph¶i lËp n¨m nay lín h¬n sè ®· lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt); - TrÞ gi¸ vèn cña thµnh phÈm s¶n xuÊt xong nhËp kho vµ dÞch vô ®· hoµn thµnh. 447
- 454. Bªn Cã: - KÕt chuyÓn gi¸ vèn cña thµnh phÈm tån kho cuèi kú vµo bªn Nî TK 155 "Thµnh phÈm"; - Hoµn nhËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho cuèi n¨m tµi chÝnh (Chªnh lÖch gi÷a sè dù phßng ph¶i lËp n¨m nay nhá h¬n sè ®· lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt); - KÕt chuyÓn gi¸ vèn cña thµnh phÈm ®· xuÊt b¸n, dÞch vô hoµn thµnh ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú vµo bªn Nî TK 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh". Tµi kho¶n 632 kh«ng cã sè d− cuèi kú PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU I. §èi víi doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kª khai th−êng xuyªn. 1. Khi xuÊt b¸n c¸c s¶n phÈm, hµng hãa, dÞch vô hoµn thµnh ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã c¸c TK 154, 155, 156, 157,... 2. Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chi phÝ ®−îc h¹ch to¸n trùc tiÕp vµo gi¸ vèn hµng b¸n: - Tr−êng hîp møc s¶n phÈm thùc tÕ s¶n xuÊt ra thÊp h¬n c«ng suÊt b×nh th−êng th× kÕ to¸n ph¶i tÝnh vµ x¸c ®Þnh chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh ph©n bæ vµo chi phÝ chÕ biÕn cho mét ®¬n vÞ s¶n phÈm theo møc c«ng suÊt b×nh th−êng. Kho¶n chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh kh«ng ph©n bæ (kh«ng tÝnh vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm sè chªnh lÖch gi÷a tæng sè chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh thùc tÕ ph¸t sinh lín h¬n chi phÝ s¶n xuÊt chung cè ®Þnh tÝnh vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm) ®−îc ghi nhËn vµo gi¸ vèn hµng b¸n trong kú, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 154 - Chi phÝ XSKD dë dang; hoÆc Cã TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. - Ph¶n ¸nh kho¶n hao hôt, mÊt m¸t cña hµng tån kho sau khi trõ (-) phÇn båi th−êng do tr¸ch nhiÖm c¸ nh©n g©y ra, ghi: 448
- 455. Nî TK 632- Gi¸ vèn hµng b¸n Cã c¸c TK 152, 153, 156, 138 (1381),... - Ph¶n ¸nh chi phÝ tù x©y dùng, tù chÕ TSC§ v−ît qu¸ møc b×nh th−êng kh«ng ®−îc tÝnh vµo nguyªn gi¸ TSC§ h÷u h×nh hoµn thµnh, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 241 - X©y dùng c¬ b¶n dë dang (NÕu tù x©y dùng) Cã TK 154 - Chi phÝ SXKD dë dang (NÕu tù chÕ). 3. H¹ch to¸n kho¶n trÝch lËp hoÆc hoµn nhËp dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho cuèi n¨m (Do lËp dù phßng n¨m nay lín hoÆc nhá h¬n kho¶n dù phßng ®· lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt). Cuèi n¨m, doanh nghiÖp c¨n cø vµo t×nh h×nh gi¶m gi¸ hµng tån kho ë thêi ®iÓm cuèi kú tÝnh to¸n kho¶n ph¶i lËp dù phßng gi¶m gi¸ cho hµng tån kho so víi sè dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt ®Ó x¸c ®Þnh sè chªnh lÖch ph¶i trÝch lËp thªm, hoÆc gi¶m ®i (NÕu cã): - Tr−êng hîp sè dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËp n¨m nay lín h¬n sè dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt th× sè chªnh lÖch lín h¬n ®−îc trÝch bæ sung, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 159 - Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho. - Tr−êng hîp sè dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ph¶i lËp kú nµy nhá h¬n sè dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho ®· lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt th× sè chªnh lÖch nhá h¬n ®−îc hoµn nhËp, ghi: Nî TK 159 - Dù phßng gi¶m gi¸ hµng tån kho Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n. 4. C¸c nghiÖp vô kinh tÕ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng kinh doanh B§S ®Çu t−: - §Þnh kú tÝnh, trÝch khÊu hao B§S ®Êt t− ®ang n¾m gi÷ chê t¨ng gi¸, ®ang cho thuª ho¹t ®éng, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi tiÕt chi phÝ kinh doanh B§S ®Çu t−) Cã TK 2147 - Hao mßn B§S ®Çu t−. - Khi ph¸t sinh chi phÝ liªn quan ®Õn B§S ®Çu t− sau ghi nhËn ban ®Çu nÕu kh«ng tho¶ m·n ®iÒu kiÖn ghi t¨ng gi¸ trÞ B§S ®Çu t−, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi tiÕt chi phÝ kinh doanh B§S ®Çu t−) (NÕu ghi ngay vµo chi phÝ) 449
- 456. Nî TK 242- Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (NÕu ph¶i ph©n bæ dÇn) Cã c¸c TK 111, 112, 152, 153, 334,... - C¸c chi phÝ liªn quan ®Õn cho thuª ho¹t ®éng B§S ®Çu t− (§èi víi c¸c chi phÝ ph¸t sinh kh«ng lín), ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi tiÕt chi phÝ kinh doanh B§S ®Çu t−) Cã c¸c TK 111, 112, 331, 334,... - KÕ to¸n gi¶m nguyªn gi¸ vµ gi¸ trÞ hao mßn cña B§S ®Çu t− do b¸n, thanh lý, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (2147 - Hao mßn B§S ®Çu t−) Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña B§S ®Çu t−) Cã TK 217 - BÊt ®éng s¶n ®Çu t− (Nguyªn gi¸). - C¸c chi phÝ b¸n, thanh lý B§S ®Çu t− ph¸t sinh, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n (Chi tiÕt chi phÝ kinh doanh B§S ®Çu t−) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 5. Tr−êng hîp dïng s¶n phÈm s¶n xuÊt ra chuyÓn thµnh TSC§ ®Ó sö dông, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng hãa Cã TK 154 - Chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh dë dang. 6. Hµng b¸n bÞ tr¶ l¹i nhËp kho, ghi: Nî c¸c TK 155, 156 Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n. 7. KÕt chuyÓn gi¸ vèn hµng b¸n cña c¸c s¶n phÈm, hµng hãa, bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, dÞch vô ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú vµo bªn Nî Tµi kho¶n 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh", ghi: Nî TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n. II. §èi víi doanh nghiÖp kÕ to¸n hµng tån kho theo ph−¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú 1. §èi víi doanh nghiÖp th−¬ng m¹i: - Cuèi kú, x¸c ®Þnh vµ kÕt chuyÓn trÞ gi¸ vèn cña hµng hãa ®· xuÊt b¸n, ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n, ghi: 450
- 457. Nî TK 632- Gi¸ vèn hµng b¸n. Cã TK 611 - Mua hµng. - Cuèi kú, kÕt chuyÓn gi¸ vèn hµng hãa ®· xuÊt b¸n ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n vµo bªn Nî Tµi kho¶n 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh", ghi: Nî TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n. 2. §èi víi doanh nghiÖp s¶n xuÊt vµ kinh doanh dÞch vô : - §Çu kú, kÕt chuyÓn trÞ gi¸ vèn cña thµnh phÈm tån kho ®Çu kú vµo Tµi kho¶n 632 "Gi¸ vèn hµng b¸n", ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 155 - Thµnh phÈm. - §Çu kú, kÕt chuyÓn trÞ gi¸ cña thµnh phÈm, dÞch vô ®· göi b¸n nh−ng ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n vµo Tµi kho¶n 632 "Gi¸ vèn hµng b¸n", ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 157 - Hµng göi ®i b¸n. - Gi¸ thµnh cña thµnh phÈm hoµn thµnh nhËp kho, gi¸ thµnh dÞch vô ®· hoµn thµnh, ghi: Nî TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n Cã TK 631 - Gi¸ thµnh s¶n phÈm. - Cuèi kú, kÕt chuyÓn gi¸ vèn cña thµnh phÈm tån kho cuèi kú vµo bªn Nî Tµi kho¶n 155 "Thµnh phÈm", ghi: Nî TK 155 - Thµnh phÈm Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n. - Cuèi kú, x¸c ®Þnh trÞ gi¸ cña thµnh phÈm, dÞch vô ®· göi b¸n nh−ng ch−a ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n, ghi: Nî TK 157 - Hµng göi ®i b¸n Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n. - Cuèi kú, kÕt chuyÓn gi¸ vèn cña thµnh phÈm, dÞch vô ®· ®−îc x¸c ®Þnh lµ ®· b¸n trong kú vµo bªn Nî Tµi kho¶n 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh", ghi: Nî TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n. 451
- 458. TµI KHO¶N 635 CHI PHÝ TµI CHÝNH Tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh nh÷ng kho¶n chi phÝ ho¹t ®éng tµi chÝnh bao gåm c¸c kho¶n chi phÝ hoÆc c¸c kho¶n lç liªn quan ®Õn c¸c ho¹t ®éng ®Çu t− tµi chÝnh, chi phÝ cho vay vµ ®i vay vèn, chi phÝ gãp vèn liªn doanh, liªn kÕt, lç chuyÓn nh−îng chøng kho¸n ng¾n h¹n, chi phÝ giao dÞch b¸n chøng kho¸n... Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− chøng kho¸n, kho¶n lç ph¸t sinh khi b¸n ngo¹i tÖ, lç tû gi¸ hèi ®o¸i... Tµi kho¶n 635 ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt cho tõng néi dung chi phÝ. Kh«ng h¹ch to¸n vµo Tµi kho¶n 635 nh÷ng néi dung chi phÝ sau ®©y: - Chi phÝ phôc vô cho viÖc s¶n xuÊt s¶n phÈm, cung cÊp dÞch vô; - Chi phÝ b¸n hµng; - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp; - Chi phÝ kinh doanh bÊt ®éng s¶n; - Chi phÝ ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n; - C¸c kho¶n chi phÝ ®−îc trang tr¶i b»ng nguån kinh phÝ kh¸c; - Chi phÝ tµi chÝnh kh¸c. KÕT cÊU Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 635 - CHI PHÝ TµI CHÝNH Bªn Nî: - Chi phÝ l·i tiÒn vay, l·i mua hµng tr¶ chËm, l·i thuª tµi s¶n thuª tµi chÝnh; - Lç b¸n ngo¹i tÖ; - ChiÕt khÊu thanh to¸n cho ng−êi mua; - C¸c kho¶n lç do thanh lý, nh−îng b¸n c¸c kho¶n ®Çu t−; - Lç tû gi¸ hèi ®o¸i ph¸t sinh trong kú cña ho¹t ®éng kinh doanh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i ®· thùc hiÖn); - Lç tû gi¸ hèi ®o¸i do ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cña ho¹t ®éng kinh doanh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i ch−a thùc hiÖn); 452
- 459. - Dù phßnggi¶m gi¸ ®Çu t− chøng kho¸n (Chªnh lÖch gi÷a sè dù phßng ph¶i lËp n¨m nay lín h¬n sè dù phßng ®· trÝch lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt); - KÕt chuyÓn hoÆc ph©n bæ chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i cña ho¹t ®éng ®Çu t− XDCB (Lç tû gi¸ - giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) ®· hoµn thµnh ®Çu t− vµo chi phÝ tµi chÝnh; - C¸c kho¶n chi phÝ cña ho¹t ®éng ®Çu t− tµi chÝnh kh¸c. Bªn Cã: - Hoµn nhËp dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− chøng kho¸n (Chªnh lÖch gi÷a sè dù phßng ph¶i lËp kú nµy nhá h¬n sè dù phßng ®· trÝch lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt); - Cuèi kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn toµn bé chi phÝ tµi chÝnh ph¸t sinh trong kú ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh. Tµi kho¶n 635 kh«ng cã sè d− cuèi kú. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Khi ph¸t sinh chi phÝ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng b¸n chøng kho¸n, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã c¸c TK 111, 112, 141,... 2. Khi b¸n vèn gãp liªn doanh, b¸n vèn ®Çu t− vµo c«ng ty con, c«ng ty liªn kÕt mµ gi¸ b¸n nhá h¬n gi¸ trÞ vèn gãp (lç), ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Gi¸ b¸n) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Sè lç) Cã TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con Cã TK 222 - Vèn gãp liªn doanh Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt. 3. Khi nhËn l¹i vèn gãp liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, nhËn l¹i vèn gãp vµo c«ng ty con, c«ng ty liªn kÕt mµ gi¸ trÞ tµi s¶n ®−îc chia nhá h¬n gi¸ trÞ vèn gãp, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 152, 156, 211,...(Gi¸ trÞ tµi s¶n ®−îc chia) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Sè lç) Cã TK 221 - §Çu t− vµo c«ng ty con 453
- 460. Cã TK 222- Vèn gãp liªn doanh Cã TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt. 4. C¸c chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn ho¹t ®éng cho vay vèn, mua b¸n ngo¹i tÖ, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã c¸c TK 111, 112, 141,... 5. Cuèi kú kÕ to¸n, doanh nghiÖp c¨n cø vµo t×nh h×nh gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n, ®Çu t− dµi h¹n cña c¸c lo¹i chøng kho¸n, c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n, dµi h¹n hiÖn cã, tÝnh to¸n kho¶n ph¶i lËp dù phßng gi¶m gi¸ cho c¸c kho¶n ®Çu t− ng¾n h¹n, dµi h¹n: - Tr−êng hîp sè dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n, dµi h¹n ph¶i lËp n¨m nay lín h¬n sè dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n, dµi h¹n ®· lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt, th× sè chªnh lÖch lín h¬n, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh. Cã TK 129 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n Cã TK 229 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n. - Tr−êng hîp sè dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n, dµi h¹n ph¶i lËp n¨m nay nhá h¬n sè dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n, dµi h¹n ®· lËp n¨m tr−íc ch−a sö dông hÕt, th× sè chªnh lÖch ph¶i ®−îc hoµn nhËp, ghi gi¶m chi phÝ tµi chÝnh: Nî TK 229 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− dµi h¹n Nî TK 129 - Dù phßng gi¶m gi¸ ®Çu t− ng¾n h¹n Cã TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh. 6. Kho¶n chiÕt khÊu thanh to¸n cho ng−êi mua hµng ho¸, dÞch vô ®−îc h−ëng do thanh to¸n tr−íc h¹n ph¶i thanh to¸n theo tho¶ thuËn khi mua, b¸n hµng, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã c¸c TK 131, 111, 112,... 7. Kho¶n lç ph¸t sinh khi b¸n ngo¹i tÖ cña ho¹t ®éng kinh doanh, ghi: Nî c¸c TK 111 (1111), 112 (1121) (Theo tû gi¸ b¸n) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Kho¶n lç - NÕu cã) Cã c¸c TK 111 (1112) , 112 (1122) (Theo tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n). 8. Tr−êng hîp ®¬n vÞ ph¶i thanh to¸n ®Þnh kú l·i tiÒn vay cho bªn cho vay, ghi: 454
- 461. Nî TK 635- Chi phÝ tµi chÝnh Cã c¸c TK 111, 112,... 9. Tr−êng hîp ®¬n vÞ tr¶ tr−íc l·i tiÒn vay cho bªn cho vay, ghi: Nî TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n (NÕu tr¶ tr−íc ng¾n h¹n l·i tiÒn vay) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (NÕu tr¶ tr−íc dµi h¹n l·i tiÒn vay) Cã c¸c TK 111, 112,... §Þnh kú, khi ph©n bæ l·i tiÒn vay theo sè ph¶i tr¶ tõng kú vµo chi phÝ tµi chÝnh, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 142 - Chi phÝ tr¶ tr−íc ng¾n h¹n Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 10. Tr−êng hîp vay tr¶ l·i sau, ®Þnh kú, khi tÝnh l·i tiÒn vay ph¶i tr¶ tõng kú, nÕu ®−îc tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶. HÕt thêi h¹n vay, khi ®¬n vÞ tr¶ gèc vay vµ l·i tiÒn vay dµi h¹n, ghi: Nî TK 341 - Vay dµi h¹n (Gèc vay dµi h¹n cßn ph¶i tr¶) Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (L·i tiÒn vay cña c¸c kú tr−íc) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (L·i tiÒn vay cña kú ®¸o h¹n) Cã c¸c TK 111, 112,... 11. Tr−êng hîp doanh nghiÖp thanh to¸n ®Þnh kú tiÒn l·i thuª cña TSC§ thuª tµi chÝnh, khi bªn thuª nhËn ®−îc ho¸ ®¬n thanh to¸n cña bªn cho thuª, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (TiÒn l·i thuª tr¶ tõng kú) Cã c¸c TK 111, 112 (NÕu tr¶ tiÒn ngay) Cã TK 315 - Nî dµi h¹n ®Õn h¹n tr¶ (NÕu nhËn nî). 12. Khi mua TSC§ theo ph−¬ng thøc tr¶ chËm, tr¶ gãp vÒ sö dông ngay cho ho¹t ®éng SXKD, ghi: Nî c¸c TK 211, 213 (Nguyªn gi¸ - ghi theo gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (nÕu cã) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n {PhÇn l·i tr¶ chËm lµ sè chªnh lÖch gi÷a tæng sè tiÒn ph¶i thanh to¸n trõ (-) Gi¸ mua tr¶ tiÒn ngay trõ (-) ThuÕ GTGT (NÕu ®−îc khÊu trõ) 455
- 462. Cã TK 331- Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n (Tæng gi¸ thanh to¸n). §Þnh kú, tÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh sè l·i mua hµng tr¶ chËm, tr¶ gãp ph¶i tr¶, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 13. Khi tr¶ l·i tr¸i phiÕu ®Þnh kú tÝnh vµo chi phÝ SXKD, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã c¸c TK 111, 112,... (Sè tiÒn tr¶ l·i tr¸i phiÕu trong kú). 14. NÕu l·i tr¸i phiÕu tr¶ sau (Khi tr¸i phiÕu ®¸o h¹n), tõng kú doanh nghiÖp ph¶i tÝnh tr−íc chi phÝ l·i vay ph¶i tr¶ trong kú vµo chi phÝ tµi chÝnh, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (PhÇn l·i tr¸i phiÕu ph¶i tr¶ trong kú) Cuèi thêi h¹n cña tr¸i phiÕu, doanh nghiÖp thanh to¸n gèc vµ l·i tr¸i phiÕu cho ng−êi mua tr¸i phiÕu, ghi: Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (Tæng sè tiÒn l·i tr¸i phiÕu) Nî TK 3431 - MÖnh gi¸ tr¸i phiÕu Cã c¸c TK 111, 112,... 15. §Þnh kú, ph©n bæ l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc vµo chi phÝ ®i vay tõng kú, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt l·i tr¸i phiÕu tr¶ tr−íc) (Sè l·i tr¸i phiÕu ph©n bæ trong kú). 16. Khi ph¸t sinh chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã gi¸ trÞ nhá, tÝnh ngay vµo chi phÝ trong kú, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã c¸c TK 111, 112,... 17. Khi ph¸t sinh chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã gi¸ trÞ lín, ph¶i ph©n bæ dÇn, ghi: Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu) Cã c¸c TK 111, 112, ... §Þnh kú, ph©n bæ chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu, ghi: Nî c¸c TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (PhÇn ph©n bæ chi phÝ ph¸t hµnh tr¸i phiÕu trong kú) Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chi tiÕt chi phÝ ph¸t hµnh 456
- 463. tr¸i phiÕu). 18. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã chiÕt khÊu hoÆc phô tréi ®Ó huy ®éng vèn vay dïng vµo SXKD, ®Þnh kú khi tÝnh chi phÝ l·i vay vµo chi phÝ SXKD trong kú, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã c¸c TK 111, 112,... (NÕu tr¶ l·i vay ®Þnh kú) Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Ph©n bæ chi phÝ ®i vay ph¶i tr¶ trong kú - nÕu tr¶ tr−íc dµi h¹n chi phÝ ®i vay) Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ (TrÝch tr−íc chi phÝ ®i vay ph¶i tr¶ trong kú - nÕu chi phÝ ®i vay tr¶ sau). - NÕu ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã chiÕt khÊu, ®Þnh kú, khi ph©n bæ chiÕt khÊu tr¸i phiÕu tõng kú ghi vµo chi phÝ ®i vay, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 3432 - ChiÕt khÊu tr¸i phiÕu (Sè ph©n bæ chiÕt khÊu tr¸i phiÕu tõng kú). - NÕu ph¸t hµnh tr¸i phiÕu cã phô tréi, ®Þnh kú, khi ph©n bæ phô tréi tr¸i phiÕu tõng kú ghi gi¶m chi phÝ ®i vay, ghi: Nî TK 3433 - Phô tréi tr¸i phiÕu Cã TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh. 19. §èi víi doanh nghiÖp ®ang s¶n xuÊt, kinh doanh khi mua hµng ho¸, dÞch vô thanh to¸n b»ng ngo¹i tÖ nÕu tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n liªn ng©n hµng hoÆc tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ nhá h¬n tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n cña TK 111, 112, ghi: Nî c¸c TK 151, 152, 153, 156, 157, 211, 213, 241, 623, 627, 641, 642, 133,... (Theo tû gi¸ b×nh qu©n liªn ng©n hµng hoÆc tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Theo tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n TK 111, 112). 20. Khi thanh to¸n nî ph¶i tr¶ (Nî ph¶i tr¶ ng−êi b¸n, nî vay ng¾n h¹n, vay dµi h¹n, nî dµi h¹n, nî néi bé,...) b»ng ngo¹i tÖ, nÕu tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n c¸c tµi kho¶n nî ph¶i tr¶ nhá h¬n tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n TK 111, 112, ghi: Nî c¸c TK 311, 315, 331, 336, 341, 342,... (Tû gi¸ ghi sæ kÕ to¸n) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) 457
- 464. Cã c¸c TK111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n TK 111, 112). 21. Khi thu ®−îc tiÒn Nî ph¶i thu b»ng ngo¹i tÖ (Ph¶i thu kh¸ch hµng, ph¶i thu néi bé,...), nÕu tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n cña c¸c TK Nî ph¶i thu lín h¬n tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ hoÆc tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n liªn ng©n hµng, ghi: Nî c¸c TK 111 (1112), 112 (1122) (Tû gi¸ b×nh qu©n liªn ng©n hµng hoÆc tû gi¸ giao dÞch thùc tÕ) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã c¸c TK 131, 136, 138 (Tû gi¸ trªn sæ kÕ to¸n TK 131, 136, 138). 22. Xö lý chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i sè d− ngo¹i tÖ cuèi n¨m tµi chÝnh cña c¸c kho¶n môc tiÒn tÖ cã gèc ngo¹i tÖ cña ho¹t ®éng kinh doanh, kÕ to¸n kÕt chuyÓn toµn bé kho¶n chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh cña ho¹t ®éng kinh doanh vµo chi phÝ tµi chÝnh (NÕu sau khi bï trõ sè ph¸t sinh bªn Nî, bªn Cã TK 4131 nÕu TK 4131 cã sè d− Nî) ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh. KÕt chuyÓn lç tû gi¸ hèi ®o¸i ®¸nh gi¸ l¹i cuèi n¨m tµi chÝnh vµo chi phÝ tµi chÝnh, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4131). 23. §èi víi doanh nghiÖp míi thµnh lËp, ch−a ®i vµo s¶n xuÊt, kinh doanh, khi kÕt thóc giai ®o¹n ®Çu t− x©y dùng (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng), kÕt chuyÓn sè d− Nî TK 4132 (NÕu lç tû gi¸ hèi ®o¸i) cña ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng) tÝnh ngay vµo chi phÝ tµi chÝnh hoÆc kÕt chuyÓn sang TK 242 "Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n" (Sè lç tû gi¸) ®Ó ph©n bæ trong thêi gian tèi ®a lµ 5 n¨m, ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (NÕu lç tû gi¸ hèi ®o¸i) (NÕu ghi ngay vµo chi phÝ tµi chÝnh) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) (NÕu ph©n bæ dÇn) Cã TK 413 - Chªnh lÖch tû gi¸ hèi ®o¸i (4132). - §Þnh kú, khi ph©n bæ dÇn lç tû gi¸ hèi ®o¸i cña ho¹t ®éng ®Çu t− x©y dùng c¬ b¶n (Giai ®o¹n tr−íc ho¹t ®éng), ghi: Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Lç tû gi¸ hèi ®o¸i) Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 24. Khi b¸n c¸c chøng kho¸n ng¾n h¹n, dµi h¹n, mµ gi¸ b¸n nhá h¬n gi¸ vèn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... (Gi¸ b¸n) Nî TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ vèn lín h¬n gi¸ gèc) Cã c¸c TK 121, 228. 458
- 465. 25. Cuèi kú,kÕt chuyÓn toµn bé chi phÝ tµi chÝnh ph¸t sinh trong kú sang Tµi kho¶n 911 “X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh”, ghi: Nî TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh Cã TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh. 459
- 466. TµI KHO¶N 641 CHI PHÝ B¸N HµNG Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô, bao gåm c¸c chi phÝ chµo hµng, giíi thiÖu s¶n phÈm, qu¶ng c¸o s¶n phÈm, hoa hång b¸n hµng, chi phÝ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸ (Trõ ho¹t ®éng x©y l¾p), chi phÝ b¶o qu¶n, ®ãng gãi, vËn chuyÓn,... Tµi kho¶n 641 ®−îc më chi tiÕt theo tõng néi dung chi phÝ nh−: Chi phÝ nh©n viªn, vËt liÖu, bao b×, dông cô, ®å dïng, khÊu hao TSC§; dÞch vô mua ngoµi, chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c. Tuú theo ®Æc ®iÓm kinh doanh, yªu cÇu qu¶n lý tõng ngµnh, tõng doanh nghiÖp, Tµi kho¶n 641 cã thÓ ®−îc më thªm mét sè néi dung chi phÝ. Cuèi kú, kÕ to¸n kÕt chuyÓn chi phÝ b¸n hµng vµo bªn Nî Tµi kho¶n 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh". kÕt CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 641 - CHI PHÝ B¸N HµNG Bªn Nî: C¸c chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn qu¸ tr×nh b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô. Bªn Cã: KÕt chuyÓn chi phÝ b¸n hµng vµo Tµi kho¶n 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh" ®Ó tÝnh kÕt qu¶ kinh doanh trong kú. Tµi kho¶n 641 kh«ng cã sè d− cuèi kú. Tµi kho¶n 641 – Chi phÝ b¸n hµng, cã 7 tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 6411 - Chi phÝ nh©n viªn: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho nh©n viªn b¸n hµng, nh©n viªn ®ãng gãi, vËn chuyÓn, b¶o qu¶n s¶n phÈm, hµng ho¸,... bao gåm tiÒn l−¬ng, tiÒn ¨n gi÷a ca, tiÒn c«ng vµ c¸c kho¶n trÝch b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn,... - Tµi kho¶n 6412 - Chi phÝ vËt liÖu, bao b×: Ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ vËt liÖu, bao b× xuÊt dïng cho viÖc gi÷ g×n, tiªu thô s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô, nh− chi phÝ vËt liÖu ®ãng gãi s¶n phÈm, hµng ho¸, chi phÝ vËt liÖu, nhiªn liÖu dïng cho b¶o qu¶n, bèc v¸c, vËn chuyÓn s¶n phÈm, hµng ho¸ trong qu¸ tr×nh tiªu thô, vËt liÖu dïng cho söa ch÷a, b¶o qu¶n TSC§,... dïng cho bé phËn b¸n hµng. - Tµi kho¶n 6413 - Chi phÝ dông cô, ®å dïng: Ph¶n ¸nh chi phÝ vÒ c«ng 460
- 467. cô, dông côphôc vô cho qu¸ tr×nh tiªu thô s¶n phÈm, hµng ho¸ nh− dông cô ®o l−êng, ph−¬ng tiÖn tÝnh to¸n, ph−¬ng tiÖn lµm viÖc,... - Tµi kho¶n 6414 - Chi phÝ khÊu hao TSC§: Ph¶n ¸nh chi phÝ khÊu hao TSC§ ë bé phËn b¶o qu¶n, b¸n hµng, nh− nhµ kho, cöa hµng, bÕn b·i, ph−¬ng tiÖn bèc dì, vËn chuyÓn, ph−¬ng tiÖn tÝnh to¸n, ®o l−êng, kiÓm nghiÖm chÊt l−îng,... - Tµi kho¶n 6415 - Chi phÝ b¶o hµnh: Dïng ®Ó ph¶n ¸nh kho¶n chi phÝ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸. Riªng chi phÝ söa ch÷a vµ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p ph¶n ¸nh ë TK 627 "Chi phÝ s¶n xuÊt chung" mµ kh«ng ph¶n ¸nh ë TK nµy. - Tµi kho¶n 6417 - Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi: Ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ dÞch vô mua ngoµi phôc vô cho b¸n hµng nh− chi phi thuª ngoµi söa ch÷a TSC§ phôc vô trùc tiÕp cho kh©u b¸n hµng, tiÒn thuª kho, thuª b·i, tiÒn thuª bèc v¸c, vËn chuyÓn s¶n phÈm, hµng ho¸ ®i b¸n, tiÒn tr¶ hoa hång cho ®¹i lý b¸n hµng, cho ®¬n vÞ nhËn uû th¸c xuÊt khÈu,... - Tµi kho¶n 6418 - Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c: Ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c ph¸t sinh trong kh©u b¸n hµng ngoµi c¸c chi phÝ ®· kÓ trªn nh− chi phÝ tiÕp kh¸ch ë bé phËn b¸n hµng chi phÝ giíi thiÖu s¶n phÈm, hµng ho¸, qu¶ng c¸o, chµo hµng, chi phÝ héi nghÞ kh¸ch hµng... PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. TÝnh tiÒn l−¬ng, phô cÊp, tiÒn ¨n gi÷a ca vµ tÝnh, trÝch b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn cho nh©n viªn phôc vô trùc tiÕp cho qu¸ tr×nh b¸n c¸c s¶n phÈm, hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô, ghi: Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Cã c¸c TK 334, 338,... 2. Gi¸ trÞ vËt liÖu, dông cô phôc vô cho qu¸ tr×nh b¸n hµng, ghi: Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Cã c¸c TK 152, 153, 142, 242. 3. TrÝch khÊu hao TSC§ cña bé phËn b¸n hµng, ghi: Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Cã TK 214 - Hao mßn TSC§. 4. Chi phÝ ®iÖn, n−íc mua ngoµi, chi phÝ th«ng tin (®iÖn tho¹i, fax...), chi phÝ thuª ngoµi söa ch÷a TSC§ cã gi¸ trÞ kh«ng lín, ®−îc tÝnh trùc tiÕp vµo chi phÝ b¸n hµng, ghi: 461
- 468. Nî TK 641- Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,... 5. Tr−êng hîp sö dông ph−¬ng ph¸p trÝch tr−íc chi phÝ söa ch÷a lín TSC§: - Khi trÝch tr−íc chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ vµo chi phÝ b¸n hµng, ghi: Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Cã TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶. - Khi chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ thùc tÕ ph¸t sinh, ghi: Nî TK 335 - Chi phÝ ph¶i tr¶ Cã c¸c TK 331, 241, 111, 112, 152,... 6. Tr−êng hîp chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ ph¸t sinh mét lÇn cã gi¸ trÞ lín vµ liªn quan ®Õn viÖc b¸n s¶n phÈm, hµng ho¸, dÞch vô trong nhiÒu kú h¹ch to¸n, doanh nghiÖp kh«ng sö dông ph−¬ng ph¸p trÝch tr−íc chi phÝ söa ch÷a lín TSC§ mµ kÕ to¸n sö dông TK 242 "Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n". §Þnh kú, tÝnh vµo chi phÝ b¸n hµng tõng phÇn chi phÝ söa ch÷a lín ®· ph¸t sinh, ghi: Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Cã TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n. 7. H¹ch to¸n chi phÝ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng hãa (Kh«ng bao gåm b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p): 7.1. Tr−êng hîp doanh nghiÖp b¸n hµng cho kh¸ch hµng cã kÌm theo giÊy b¶o hµnh söa ch÷a cho c¸c háng hãc do lçi s¶n xuÊt ®−îc ph¸t hiÖn trong thêi gian b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸, doanh nghiÖp ph¶i x¸c ®Þnh cho tõng møc chi phÝ söa ch÷a cho toµn bé nghÜa vô b¶o hµnh: - Khi x¸c ®Þnh sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ chi phÝ söa ch÷a, b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸ kÕ to¸n ghi: Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶. 7.2. Cuèi kú kÕ to¸n sau, doanh nghiÖp ph¶i tÝnh, x¸c ®Þnh sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ söa ch÷a b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸ cÇn lËp: - Tr−êng hîp sè dù phßng ph¶i tr¶ cÇn lËp ë kú kÕ to¸n nµy lín h¬n sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸ ®· lËp ë kú kÕ to¸n tr−íc nh−ng ch−a sö dông hÕt th× sè chªnh lÖch ®−îc trÝch thªm ghi nhËn vµo chi phÝ, ghi: 462
- 469. Nî TK 641- Chi phÝ b¸n hµng (6415) Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶. - Tr−êng hîp sè dù phßng ph¶i tr¶ cÇn lËp ë kú kÕ to¸n nµy nhá h¬n sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng ho¸ ®· lËp ë kú kÕ to¸n tr−íc nh−ng ch−a sö dông hÕt th× sè chªnh lÖch ®−îc hoµn nhËp ghi gi¶m chi phÝ: Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶ Cã TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng (6415). 8. §èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸ tiªu dïng néi bé cho ho¹t ®éng b¸n hµng, c¨n cø vµo chøng tõ liªn quan, kÕ to¸n ph¶n ¸nh doanh thu, thuÕ GTGT ph¶i nép cña s¶n phÈm, hµng ho¸ tiªu dïng néi bé: - NÕu s¶n phÈm, hµng ho¸ tiªu dïng néi bé dïng vµo ho¹t ®éng b¸n hµng ho¸, cung cÊp dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× kh«ng ph¶i tÝnh thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng (6412, 6413, 6417, 6418) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Ghi theo chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm hoÆc gi¸ vèn hµng ho¸ xuÊt tiªu dïng néi bé). - NÕu s¶n phÈm, hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ tiªu dïng néi bé dïng cho ho¹t ®éng b¸n hµng, cung cÊp dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT th× sè thuÕ GTGT ph¶i nép cña s¶n phÈm, hµng ho¸ tiªu dïng néi bé tÝnh vµo chi phÝ b¸n hµng, ghi; Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng (6412, 6413, 6417, 6418) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3331) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Ghi theo chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm hoÆc gi¸ vèn hµng xuÊt tiªu dïng néi bé céng (+) ThuÕ GTGT). 9. Sè tiÒn ph¶i tr¶ cho ®¬n vÞ nhËn uû th¸c xuÊt khÈu vÒ c¸c kho¶n ®· chi hé liªn quan ®Õn hµng uû th¸c xuÊt khÈu vµ phÝ uû th¸c xuÊt khÈu, c¨n cø c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (3388) (Chi tiÕt cho tõng ®¬n vÞ nhËn uû th¸c xuÊt khÈu). 10. Hoa hång b¸n hµng bªn giao ®¹i lý ph¶i tr¶ cho bªn nhËn ®¹i lý, ghi: 463
- 470. Nî TK 641- Chi phÝ b¸n hµng Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. 11. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n ghi gi¶m chi phÝ b¸n hµng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng. 12. Cuèi kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn chi phÝ b¸n hµng ph¸t sinh trong kú vµo Tµi kho¶n 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh", ghi: Nî TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh Cã TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng. 464
- 471. TµI KHO¶N 642 CHI PHÝ QU¶N Lý dOANH NGHIÖP Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ qu¶n lý chung cña doanh nghiÖp gåm c¸c chi phÝ vÒ l−¬ng nh©n viªn bé phËn qu¶n lý doanh nghiÖp (TiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng, c¸c kho¶n phô cÊp,...); b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn cña nh©n viªn qu¶n lý doanh nghiÖp; chi phÝ vËt liÖu v¨n phßng, c«ng cô lao ®éng, khÊu hao TSC§ dïng cho qu¶n lý doanh nghiÖp; tiÒn thuª ®Êt, thuÕ m«n bµi; kho¶n lËp dù phßng ph¶i thu khã ®ßi; dÞch vô mua ngoµi (§iÖn, n−íc, ®iÖn tho¹i, fax, b¶o hiÓm tµi s¶n, ch¸y næ,...); chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c (TiÕp kh¸ch, héi nghÞ kh¸ch hµng,...). Tµi kho¶n 642 ®−îc më chi tiÕt theo tõng néi dung chi phÝ theo quy ®Þnh. Tuú theo yªu cÇu qu¶n lý cña tõng ngµnh, tõng doanh nghiÖp, Tµi kho¶n 642 cã thÓ ®−îc më thªm mét sè tµi kho¶n cÊp 2 ®Ó ph¶n ¸nh c¸c néi dung chi phÝ thuéc chi phÝ qu¶n lý ë doanh nghiÖp. Cuèi kú, kÕ to¸n kÕt chuyÓn chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp vµo bªn Nî Tµi kho¶n 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh". KÕt CÊU Vµ Néi DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 642 - CHI PHÝ Qu¶n Lý dOANH NGHIÖP Bªn Nî: - C¸c chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp thùc tÕ ph¸t sinh trong kú; - Sè dù phßng ph¶i thu khã ®ßi, dù phßng ph¶i tr¶ (Chªnh lÖch gi÷a sè dù phßng ph¶i lËp kú nµy lín h¬n sè dù phßng ®· lËp kú tr−íc ch−a sö dông hÕt); - Dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm. Bªn Cã: - Hoµn nhËp dù phßng ph¶i thu khã ®ßi, dù phßng ph¶i tr¶ (Chªnh lÖch gi÷a sè dù phßng ph¶i lËp kú nµy nhá h¬n sè dù phßng ®· lËp kú tr−íc ch−a sö dông hÕt); - KÕt chuyÓn chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp vµo Tµi kho¶n 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh". Tµi kho¶n 642 kh«ng cã sè d− cuèi kú. Tµi kho¶n 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp, cã 8 tµi kho¶n cÊp 2. 465
- 472. - Tµi kho¶n6421 - Chi phÝ nh©n viªn qu¶n lý: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ph¶i tr¶ cho c¸n bé nh©n viªn qu¶n lý doanh nghiÖp, nh− tiÒn l−¬ng, c¸c kho¶n phô cÊp, b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn cña Ban Gi¸m ®èc, nh©n viªn qu¶n lý ë c¸c phßng, ban cña doanh nghiÖp. - Tµi kho¶n 6422 - Chi phÝ vËt liÖu qu¶n lý: Ph¶n ¸nh chi phÝ vËt liÖu xuÊt dïng cho c«ng t¸c qu¶n lý doanh nghiÖp nh− v¨n phßng phÈm,... vËt liÖu sö dông cho viÖc söa ch÷a TSC§, c«ng cô, dông cô,... (Gi¸ cã thuÕ, hoÆc ch−a cã thuÕ GTGT). - Tµi kho¶n 6423 - Chi phÝ ®å dïng v¨n phßng: Ph¶n ¸nh chi phÝ dông cô, ®å dïng v¨n phßng dïng cho c«ng t¸c qu¶n lý (Gi¸ cã thuÕ, hoÆc ch−a cã thuÕ GTGT). - Tµi kho¶n 6424 - Chi phÝ khÊu hao TSC§: Ph¶n ¶nh chi phÝ khÊu hao TSC§ dïng chung cho doanh nghiÖp nh−: Nhµ cöa lµm viÖc cña c¸c phßng ban, kho tµng, vËt kiÕn tróc, ph−¬ng tiÖn vËn t¶i truyÒn dÉn, m¸y mãc thiÕt bÞ qu¶n lý dïng trªn v¨n phßng,... - Tµi kho¶n 6425 - ThuÕ, phÝ vµ lÖ phÝ: Ph¶n ¸nh chi phÝ vÒ thuÕ, phÝ vµ lÖ phÝ nh−: thuÕ m«n bµi, tiÒn thuª ®Êt,... vµ c¸c kho¶n phÝ, lÖ phÝ kh¸c. - Tµi kho¶n 6426 - Chi phÝ dù phßng: Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n dù phßng ph¶i thu khã ®ßi, dù phßng ph¶i tr¶ tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp. - Tµi kho¶n 6427 - Chi phÝ dÞch vô mua ngoµi: Ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ dÞch vô mua ngoµi phôc vô cho c«ng t¸c qu¶n lý doanh nghiÖp; c¸c kho¶n chi mua vµ sö dông c¸c tµi liÖu kü thuËt, b»ng s¸ng chÕ,... (Kh«ng ®ñ tiªu chuÈn ghi nhËn TSC§) ®−îc tÝnh theo ph−¬ng ph¸p ph©n bæ dÇn vµo chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp; tiÒn thuª TSC§, chi phÝ tr¶ cho nhµ thÇu phô. - Tµi kho¶n 6428 - Chi phÝ b»ng tiÒn kh¸c: Ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ kh¸c thuéc qu¶n lý chung cña doanh nghiÖp, ngoµi c¸c chi phÝ ®· kÓ trªn, nh−: Chi phÝ héi nghÞ, tiÕp kh¸ch, c«ng t¸c phÝ, tµu xe, kho¶n chi cho lao ®éng n÷,... PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. TiÒn l−¬ng, tiÒn c«ng, phô cÊp vµ c¸c kho¶n kh¸c ph¶i tr¶ cho nh©n viªn bé phËn qu¶n lý doanh nghiÖp, trÝch b¶o hiÓm x· héi, b¶o hiÓm y tÕ, kinh phÝ c«ng ®oµn cña nh©n viªn qu¶n lý doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6421) Cã c¸c TK 334, 338. 466
- 473. 2. Gi¸ trÞvËt liÖu xuÊt dïng, hoÆc mua vµo sö dông ngay cho qu¶n lý doanh nghiÖp nh−: x¨ng, dÇu, mì ®Ó ch¹y xe, vËt liÖu dïng cho söa ch÷a TSC§ chung cña doanh nghiÖp,..., ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6422) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (NÕu ®−îc khÊu trõ) Cã TK 152 - Nguyªn liÖu, vËt liÖu Cã c¸c TK 111, 112, 142, 242, 331,... 3. TrÞ gi¸ dông cô, ®å dïng v¨n phßng xuÊt dïng hoÆc mua sö dông ngay kh«ng qua kho cho bé phËn qu¶n lý ®−îc tÝnh trùc tiÕp mét lÇn vµo chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6423) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã TK 153 - C«ng cô, dông cô Cã c¸c TK 111, 112, 331,... 4. TrÝch khÊu hao TSC§ dïng cho qu¶n lý chung cña doanh nghiÖp, nh−: Nhµ cöa, vËt kiÕn tróc, kho tµng, thiÕt bÞ truyÒn dÉn,..., ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6424) Cã TK 214 - Hao mßn TSC§. 5. ThuÕ m«n bµi, tiÒn thuª ®Êt,... ph¶i nép Nhµ n−íc, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6425) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc. 6. LÖ phÝ giao th«ng, lÖ phÝ qua cÇu, phµ ph¶i nép, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6425) Cã c¸c TK 111, 112,... 7. Dù phßng c¸c kho¶n ph¶i thu khã ®ßi tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6426) Cã TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi. 8. TiÒn ®iÖn tho¹i, ®iÖn, n−íc mua ngoµi ph¶i tr¶, chi phÝ söa ch÷a TSC§ mét lÇn víi gi¸ trÞ nhá, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6427) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 331, 335,... 467
- 474. 9. Chi phÝph¸t sinh vÒ héi nghÞ, tiÕp kh¸ch, chi cho lao ®éng n÷, chi cho nghiªn cøu, ®µo t¹o, chi nép phÝ tham gia hiÖp héi vµ chi phÝ kh¸c, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6428) Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu ®−îc khÊu trõ thuÕ) Cã c¸c TK 111, 112, 331, 335,... 10. §Þnh kú, tÝnh vµo chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp sè ph¶i nép cÊp trªn ®Ó cÊp trªn lËp quü qu¶n lý, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 336 - Ph¶i tr¶ néi bé Cã c¸c TK 111, 112 (NÕu nép tiÒn ngay cho cÊp trªn). 11. ThuÕ GTGT ®Çu vµo kh«ng ®−îc khÊu trõ ph¶i tÝnh vµo chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331, 1332). 12. Khi trÝch lËp quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 351 - Quü dù phßng trî cÊp mÊt viÖc lµm. 13. §èi víi s¶n phÈm, hµng ho¸ thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ tiªu dïng néi bé sö dông cho ho¹t ®éng qu¶n lý doanh nghiÖp: - NÕu s¶n phÈm, hµng ho¸ tiªu dïng néi bé dïng vµo ho¹t ®éng SXKD hµng ho¸, dÞch vô thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ th× kh«ng ph¶i tÝnh thuÕ GTGT, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6422, 6423, 6427, 6428) Cã TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé (Chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm hoÆc gi¸ vèn hµng ho¸ xuÊt tiªu dïng néi bé). - NÕu s¶n phÈm, hµng ho¸ tiªu dïng néi bé dïng vµo ho¹t ®éng SXKD hµng ho¸, dÞch vô kh«ng thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT hoÆc thuéc ®èi t−îng chÞu thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp th× sè thuÕ GTGT ph¶i nép cho s¶n phÈm, hµng ho¸ tiªu dïng néi bé tÝnh vµo chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp, ghi; Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6422, 6423, 6427, 6428) Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (3331) 468
- 475. Cã TK 512- Doanh thu b¸n hµng néi bé (Chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm hoÆc gi¸ vèn hµng ho¸ xuÊt tiªu dïng néi bé). 14. Hoµn nhËp sè chªnh lÖch gi÷a sè dù phßng ph¶i thu khã ®ßi cÇn lËp ë kú kÕ to¸n nµy nhá h¬n sè dù phßng ®· lËp ë kú kÕ to¸n tr−íc ch−a sö dông hÕt, ghi: Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi Cã TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (6426). 15. Khi trÝch lËp dù phßng ph¶i tr¶ vÒ chi phÝ t¸i c¬ cÊu doanh nghiÖp, dù phßng ph¶i tr¶ cÇn lËp cho hîp ®ång cã rñi ro lín vµ dù phßng ph¶i tr¶ kh¸c (Trõ dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh s¶n phÈm, hµng hãa), ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶. - Cuèi kú kÕ to¸n n¨m, hoÆc cuèi kú kÕ to¸n gi÷a niªn ®é, ®¬n vÞ ph¶i tÝnh, x¸c ®Þnh sè dù phßng ph¶i tr¶ cÇn lËp vÒ chi phÝ t¸i c¬ cÊu doanh nghiÖp, dù phßng ph¶i tr¶ vÒ hîp ®ång cã rñi ro lín vµ dù phßng ph¶i tr¶ kh¸c: + Tr−êng hîp sè dù phßng ph¶i tr¶ cÇn lËp ë cuèi kú kÕ to¸n nµy lín h¬n sè dù phßng ph¶i tr¶ ®· lËp ë cuèi kú kÕ to¸n tr−íc ch−a sö dông hÕt th× sè chªnh lÖch, ghi: Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp Cã TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶. + Tr−êng hîp sè dù phßng ph¶i tr¶ cÇn lËp ë cuèi kú kÕ to¸n nµy nhá h¬n sè dù phßng ph¶i tr¶ ®· lËp ë cuèi kú kÕ to¸n tr−íc ch−a sö dông hÕt th× sè chªnh lÖch ®−îc hoµn nhËp ghi gi¶m chi phÝ, ghi: Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶ Cã TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp. 16. Khi ph¸t sinh c¸c kho¶n ghi gi¶m chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp. 17. Cuèi kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp tÝnh vµo Tµi kho¶n 911 ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh trong kú, ghi: Nî TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh Cã TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp. 469
- 476. LO¹I TµI KHO¶N7 THU NHËP KH¸C Lo¹i tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n thu nhËp kh¸c ngoµi ho¹t ®éng t¹o ra doanh thu cña doanh nghiÖp. Lo¹i tµi kho¶n nµy chØ ph¶n ¸nh c¸c kho¶n thu nhËp kh¸c trong kú. Cuèi kú toµn bé thu nhËp ®−îc kÕt chuyÓn sang Tµi kho¶n 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh" vµ kh«ng cã sè d−. Lo¹i Tµi kho¶n Thu nhËp kh¸c, cã 1 tµi kho¶n: Tµi kho¶n 711 - Thu nhËp kh¸c. TµI KHO¶N 711 THU NHËP KH¸C Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n thu nhËp kh¸c, c¸c kho¶n doanh thu ngoµi ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh cña doanh nghiÖp. Néi dung thu nhËp kh¸c cña doanh nghiÖp, gåm: - Thu nhËp tõ nh−îng b¸n, thanh lý TSC§; - Chªnh lÖch l·i do ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng ho¸, tµi s¶n cè ®Þnh ®−a ®i gãp vèn liªn doanh, ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt, ®Çu t− dµi h¹n kh¸c; - Thu nhËp tõ nghiÖp vô b¸n vµ thuª l¹i tµi s¶n; - Thu tiÒn ®−îc ph¹t do kh¸ch hµng vi ph¹m hîp ®ång; - Thu c¸c kho¶n nî khã ®ßi ®· xö lý xo¸ sæ; - C¸c kho¶n thuÕ ®−îc NSNN hoµn l¹i; - Thu c¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ kh«ng x¸c ®Þnh ®−îc chñ; - C¸c kho¶n tiÒn th−ëng cña kh¸ch hµng liªn quan ®Õn tiªu thô hµng hãa, s¶n phÈm, dÞch vô kh«ng tÝnh trong doanh thu (nÕu cã); - Thu nhËp quµ biÕu, quµ tÆng b»ng tiÒn, hiÖn vËt cña c¸c tæ chøc, c¸ nh©n tÆng cho doanh nghiÖp; - C¸c kho¶n thu nhËp kh¸c ngoµi c¸c kho¶n nªu trªn. KÕT CÊU Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 711 - THU NHËP KH¸C Bªn Nî - Sè thuÕ GTGT ph¶i nép (nÕu cã) tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp ®èi víi c¸c kho¶n thu nhËp kh¸c ë doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT tÝnh theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp. 470
- 477. - Cuèi kúkÕ to¸n, kÕt chuyÓn c¸c kho¶n thu nhËp kh¸c ph¸t sinh trong kú sang Tµi kho¶n 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh". Bªn Cã: C¸c kho¶n thu nhËp kh¸c ph¸t sinh trong kú. Tµi kho¶n 711- "Thu nhËp kh¸c" kh«ng cã sè d− cuèi kú. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè nghiÖp Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. KÕ to¸n thu nhËp kh¸c ph¸t sinh tõ nghiÖp vô nh−îng b¸n, thanh lý TSC§: 1.1. Ph¶n ¸nh sè thu nhËp vÒ thanh lý, nh−îng b¸n TSC§: - §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p khÊu trõ, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè thu nhËp ch−a cã thuÕ GTGT) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311). - §èi víi doanh nghiÖp nép thuÕ GTGT theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Tæng gi¸ thanh to¸n). 1.2. C¸c chi phÝ ph¸t sinh cho ho¹t ®éng thanh lý, nh−îng b¸n TSC§, ghi: Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 141, 331,... (Tæng gi¸ thanh to¸n). §ång thêi ghi gi¶m nguyªn gi¸ TSC§ thanh lý, nh−îng b¸n, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸). 2. KÕ to¸n thu nhËp kh¸c ph¸t sinh khi ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng ho¸, TSC§ ®−a ®i ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt: - Khi ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt d−íi h×nh thøc gãp vèn b»ng vËt t−, hµng hãa, c¨n cø vµo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng ho¸, ®−îc tho¶ thuËn gi÷a nhµ ®Çu t− vµ c«ng ty liªn kÕt, tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−, hµng ho¸ lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸, ghi: Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt (Gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Cã c¸c TK 152, 153, 155, 156 (Gi¸ trÞ ghi sæ) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín 471
- 478. h¬n gi¸ trÞghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸). - Khi ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt d−íi h×nh thøc gãp vèn b»ng TSC§, c¨n cø vµo gi¸ trÞ ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ ®−îc tho¶ thuËn gi÷a nhµ ®Çu t− vµ c«ng ty liªn kÕt, tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña TSC§ lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§, ghi: Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt (Gi¸ trÞ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn luü kÕ) Cã c¸c TK 211, 213 (Nguyªn gi¸) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ ®¸nh gi¸ l¹i cña TSC§ lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§). 3. KÕ to¸n thu nhËp kh¸c ph¸t sinh tõ ho¹t ®éng gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t: 3.1. Khi gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng vËt t−, hµng hãa. Tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi trªn sæ kÕ to¸n cña vËt t−, hµng hãa, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Gi¸ trÞ ®¸nh gi¸ l¹i) Cã c¸c TK 152, 153, 155, 156, 611 (Gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n) Cã TK 3387- Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh) (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng ho¸ ®em ®i gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh). - Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ®· b¸n sè vËt t−, hµng hãa ®ã cho bªn thø ba ®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh kÕt chuyÓn sè doanh thu ch−a thùc hiÖn (PhÇn ho·n l¹i khi gãp vèn) vµo thu nhËp kh¸c trong kú, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 3.2. Khi gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng tµi s¶n cè ®Þnh. Tr−êng hîp gi¸ trÞ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ sÏ ®−îc 472
- 479. ho·n l¹i phÇnchªnh lÖch t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña c¸c bªn kh¸c trong liªn doanh) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸). - Hµng n¨m, c¨n cø vµo thêi gian sö dông h÷u Ých cña tµi s¶n cè ®Þnh mµ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t sö dông, kÕ to¸n ph©n bæ sè doanh thu ch−a thùc hiÖn vµo thu nhËp kh¸c trong kú, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ ®em ®i gãp vèn) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (PhÇn doanh thu ch−a thùc hiÖn ®−îc ph©n bæ cho 1 n¨m). - Tr−êng hîp, hîp ®ång liªn doanh kÕt thóc ho¹t ®éng, hoÆc bªn gãp vèn chuyÓn nh−îng phÇn vèn gãp liªn doanh cho ®èi t¸c kh¸c, kÕt chuyÓn toµn bé kho¶n chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ khi gãp vèn cßn ch−a ph©n bæ sang thu nhËp kh¸c, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chi tiÕt chªnh lÖch do ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ ®em ®i gãp vèn) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 4. KÕ to¸n thu nhËp kh¸c ph¸t sinh tõ giao dÞch bªn gãp vèn liªn doanh b¸n TSC§ cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t. - Khi b¸n TSC§ cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, kÕ to¸n ghi gi¶m TSC§ khi nh−îng b¸n, ghi: Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn tµi s¶n cè ®Þnh (Gi¸ trÞ hao mßn TSC§) Cã c¸c TK 211, 213 (Nguyªn gi¸). §ång thêi ghi nhËn thu nhËp kh¸c do b¸n TSC§ theo gi¸ b¸n thùc tÕ cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc (33311). - Cuèi kú, bªn gãp vèn liªn doanh c¨n cø vµo c¸c TSC§ ®· b¸n cho c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t cã l·i nh−ng trong kú c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t ch−a b¸n TSC§ cho bªn thø ba ®éc lËp mµ ®Ó sö dông, bªn gãp vèn liªn doanh ph¶i ph¶n ¸nh ho·n l¹i vµ ghi nhËn lµ doanh thu ch−a thùc hiÖn phÇn 473
- 480. l·i do b¸nTSC§ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t, ghi: Nî TK 711 - Thu nhËp kh¸c (PhÇn l·i ho·n l¹i do b¸n TSC§ t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn. - §Þnh kú, bªn tham gia gãp vèn liªn doanh ph©n bæ dÇn phÇn l·i ho·n l¹i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh vµo thu nhËp kh¸c c¨n cø vµo thêi gian sö dông h÷u Ých cña TSC§ mµ c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t sö dông, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. - Khi c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b¸n TSC§ mua tõ bªn gãp vèn liªn doanh cho bªn thø ba ®éc lËp, bªn gãp vèn liªn doanh ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn. (PhÇn l·i t−¬ng øng víi phÇn lîi Ých cña m×nh trong liªn doanh cßn l¹i ch−a ph©n bæ vµo thu nhËp kh¸c) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 5. KÕ to¸n thu nhËp kh¸c ph¸t sinh khi doanh nghiÖp gãp vèn b»ng tµi s¶n vµo mét doanh nghiÖp kh¸c nh−ng chØ n¾m gi÷ d−íi 20% quyÒn biÓu quyÕt. - Tr−êng hîp gãp vèn b»ng vËt t−, hµng hãa, c¨n cø vµo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng ho¸, ®−îc tho¶ thuËn gi÷a nhµ ®Çu t− vµ bªn nhËn vèn gãp, nÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−, hµng ho¸ lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸, ghi: Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (Gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Cã c¸c TK 152, 153, 155, 156 (Gi¸ trÞ ghi sæ) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i lín h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸). - Tr−êng hîp gãp vèn b»ng TSC§, c¨n cø vµo gi¸ trÞ ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ ®−îc tho¶ thuËn gi÷a nhµ ®Çu t− vµ bªn nhËn gãp vèn, nÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña TSC§ lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§, ghi: Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (Gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Cã c¸c TK 211, 213 (Nguyªn gi¸) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Chªnh lÖch gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña TSC§ lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§). 6. KÕ to¸n thu nhËp kh¸c ph¸t sinh tõ giao dÞch b¸n vµ thuª l¹i TSC§ lµ thuª tµi chÝnh: 474
- 481. - Tr−êng hîpgiao dÞch b¸n vµ thuª l¹i TSC§ víi gi¸ b¸n cao h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§, khi hoµn tÊt thñ tôc b¸n tµi s¶n cè ®Þnh, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n vµ c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Theo gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép. §ång thêi, ghi gi¶m TSC§: Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (NÕu cã) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ TSC§). - Tr−êng hîp giao dÞch b¸n vµ thuª l¹i víi gi¸ thÊp h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§. Khi hoµn tÊt thñ tôc b¸n tµi s¶n, c¨n cø vµo ho¸ ®¬n vµ c¸c chøng tõ liªn quan, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131 (Tæng gi¸ thanh to¸n) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Gi¸ b¸n TSC§) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (NÕu cã). §ång thêi, ghi gi¶m TSC§: Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (TÝnh b»ng gi¸ b¸n TSC§) Nî TK 242 - Chi phÝ tr¶ tr−íc dµi h¹n (Chªnh lÖch gi¸ b¸n nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (NÕu cã) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸ TSC§). C¸c bót to¸n ghi nhËn tµi s¶n thuª vµ nî ph¶i tr¶ vÒ thuª tµi chÝnh, tr¶ tiÒn thuª tõng kú thùc hiÖn theo quy ®Þnh t¹i TK 212 - Tµi s¶n cè ®Þnh thuª tµi chÝnh. 7. KÕ to¸n thu nhËp kh¸c ph¸t sinh tõ giao dÞch b¸n vµ thuª l¹i TSC§ lµ thuª ho¹t ®éng: Khi b¸n TSC§ vµ thuª l¹i, c¨n cø vµo Hãa ®¬n GTGT vµ c¸c chøng tõ liªn quan ®Õn viÖc b¸n TSC§, kÕ to¸n ph¶n ¸nh giao dÞch b¸n theo c¸c tr−êng hîp sau: - NÕu gi¸ b¸n ®−îc tháa thuËn ë møc gi¸ trÞ hîp lý th× c¸c kho¶n lç hay l·i ph¶i ®−îc ghi nhËn ngay trong kú ph¸t sinh. Ph¶n ¸nh sè thu nhËp b¸n TSC§, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... 475
- 482. Cã TK 711- Thu nhËp kh¸c (Gi¸ b¸n TSC§) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (NÕu cã). §ång thêi, ghi gi¶m TSC§ (Nh− tr−êng hîp 6) - Tr−êng hîp gi¸ b¸n vµ thuª l¹i TSC§ thÊp h¬n gi¸ trÞ hîp lý nh−ng møc gi¸ thuª thÊp h¬n gi¸ thuª thÞ tr−êng th× kho¶n lç nµy kh«ng ®−îc ghi nhËn ngay mµ ph¶i ph©n bæ dÇn phï hîp víi kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª trong thêi gian thuª tµi s¶n. C¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT vµ c¸c chøng tõ liªn quan ®Õn viÖc b¸n TSC§, ph¶n ¸nh thu nhËp b¸n TSC§, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (Gi¸ b¸n TSC§) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép. §ång thêi, ghi gi¶m TSC§ (Nh− tr−êng hîp 6) - NÕu gi¸ b¸n vµ thuª l¹i tµi s¶n cao h¬n gi¸ trÞ hîp lý th× kho¶n chªnh lÖch cao h¬n gi¸ trÞ hîp lý kh«ng ®−îc ghi nhËn ngay lµ mét kho¶n l·i trong kú mµ ®−îc ph©n bæ dÇn trong suèt thêi gian mµ tµi s¶n ®ã ®−îc dù kiÕn sö dông, cßn sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ hîp lý vµ gi¸ trÞ cßn l¹i ®−îc ghi nhËn ngay lµ mét kho¶n l·i trong kú. + C¨n cø vµo Ho¸ ®¬n GTGT b¸n TSC§, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c (TÝnh b»ng gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§) Cã TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n cao h¬n gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§) Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (NÕu cã). §ång thêi, ghi gi¶m gi¸ trÞ TSC§ b¸n vµ thuª l¹i (Nh− tr−êng hîp 6) + §Þnh kú, ph©n bæ chªnh lÖch gi÷a gi¸ b¸n cao h¬n gi¸ trÞ hîp lý cña TSC§ b¸n vµ thuª l¹i ghi gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt, kinh doanh trong kú phï hîp víi kho¶n thanh to¸n tiÒn thuª trong suèt thêi gian mµ tµi s¶n ®ã dù kiÕn sö dông, ghi: Nî TK 3387 - Doanh thu ch−a thùc hiÖn Cã c¸c TK 623, 627, 641, 642. 8. Khi hÕt thêi h¹n b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p, nÕu c«ng tr×nh kh«ng ph¶i b¶o hµnh hoÆc sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p lín h¬n chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh th× sè dù phßng ph¶i tr¶ vÒ b¶o hµnh c«ng tr×nh x©y l¾p kh«ng sö dông hÕt ph¶i hoµn nhËp, ghi: Nî TK 352 - Dù phßng ph¶i tr¶ Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 9. Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n thu tiÒn ph¹t kh¸ch hµng do vi ph¹m hîp ®ång: 476
- 483. - Khi thuph¹t kh¸ch hµng do vi ph¹m hîp ®ång kinh tÕ, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. - Tr−êng hîp ®¬n vÞ ký quü, ký c−îc vi ph¹m hîp ®ång kinh tÕ ®· ký kÕt víi doanh nghiÖp bÞ ph¹t theo tho¶ thuËn trong hîp ®ång kinh tÕ: + §èi víi kho¶n tiÒn ph¹t khÊu trõ vµo tiÒn ký quü, ký c−îc cña ng−êi ký quü, ký c−îc, ghi: Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c (§èi víi kho¶n ký quü, ký c−îc ng¾n h¹n) Nî TK 344 - NhËn ký quü, ký c−îc dµi h¹n (§èi víi kho¶n ký quü, ký c−îc dµi h¹n) Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. + Khi thùc tr¶ kho¶n ký quü, ký c−îc cho ng−êi ký quü, ký c−îc, ghi: Nî c¸c TK 338, 344 (§· trõ kho¶n tiÒn ph¹t) (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112,... 10. Ph¶n ¸nh tiÒn b¶o hiÓm ®−îc c¸c tæ chøc b¶o hiÓm båi th−êng, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. - C¸c kho¶n chi phÝ liªn quan ®Õn xö lý c¸c thiÖt h¹i ®èi víi nh÷ng tr−êng hîp ®· mua b¶o hiÓm, ghi: Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 152,... 11. H¹ch to¸n c¸c kho¶n ph¶i thu khã ®ßi ®· xö lý xo¸ sæ, nay thu l¹i ®−îc tiÒn: - NÕu cã kho¶n nî ph¶i thu khã ®ßi thùc sù kh«ng thÓ thu nî ®−îc ph¶i xö lý xo¸ sæ, c¨n cø vµo biªn b¶n xö lý xo¸ nî, ghi: Nî TK 139 - Dù phßng ph¶i thu khã ®ßi (NÕu ®· lËp dù phßng) Nî TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp (NÕu ch−a lËp dù phßng) Cã TK 131 - Ph¶i thu cña kh¸ch hµng. §ång thêi, ghi ®¬n bªn Nî TK 004 "Nî khã ®ßi ®· xö lý" (Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C§KT) nh»m tiÕp tôc theo dâi trong thêi h¹n quy ®Þnh ®Ó cã thÓ truy thu ng−êi m¾c nî sè tiÒn ®ã. - Khi truy thu ®−îc kho¶n nî khã ®ßi ®· xö lý xo¸ sæ, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. §ång thêi ghi ®¬n bªn Cã TK 004 "Nî khã ®ßi ®· xö lý" (Tµi kho¶n ngoµi 477
- 484. B¶ng C§KT). 12. C¸c kho¶n nî ph¶i tr¶ kh«ng x¸c ®Þnh ®−îc chñ nî, quyÕt ®Þnh xo¸ vµ tÝnh vµo thu nhËp kh¸c, ghi: Nî TK 331 - Ph¶i tr¶ cho ng−êi b¸n Nî TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 13. Tr−êng hîp ®−îc gi¶m thuÕ GTGT ph¶i nép: - NÕu sè thuÕ GTGT ®−îc gi¶m, trõ vµo sè thuÕ GTGT ph¶i nép, nÕu ®−îc tÝnh vµo thu nhËp kh¸c trong kú, ghi: Nî TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. - NÕu sè thuÕ GTGT ®−îc gi¶m ®−îc tÝnh vµo thu nhËp kh¸c, khi NSNN tr¶ l¹i b»ng tiÒn, ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 14. C¸c kho¶n hoµn thuÕ xuÊt khÈu, nhËp khÈu, thuÕ tiªu thô ®Æc biÖt ®−îc tÝnh vµo thu nhËp kh¸c (nÕu cã), ghi: Nî c¸c TK 111, 112,... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 15. Tr−êng hîp doanh nghiÖp ®−îc tµi trî, biÕu, tÆng vËt t−, hµng ho¸, TSC§,... ghi: Nî c¸c TK 152, 156, 211,... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c. 16. Cuèi kú kÕ to¸n, tÝnh vµ ph¶n ¸nh sè thuÕ GTGT ph¶i nép theo ph−¬ng ph¸p trùc tiÕp cña sè thu nhËp kh¸c, ghi: Nî TK 711- Thu nhËp kh¸c Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép. 17. Cuèi kú, kÕt chuyÓn c¸c kho¶n thu nhËp kh¸c ph¸t sinh trong kú vµo Tµi kho¶n 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh", ghi: Nî TK 711 - Thu nhËp kh¸c Cã TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh. 478
- 485. LO¹I TµI KHO¶N8 CHI PHÝ KH¸C Lo¹i tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chi phÝ cña c¸c ho¹t ®éng ngoµi c¸c ho¹t ®éng SXKD t¹o ra doanh thu cña doanh nghiÖp. Chi phÝ kh¸c lµ nh÷ng kho¶n chi phÝ (lç) do c¸c sù kiÖn hay c¸c nghiÖp vô riªng biÖt víi ho¹t ®éng th«ng th−êng cña doanh nghiÖp g©y ra vµ chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp. Lo¹i tµi kho¶n nµy chØ ph¶n ¸nh c¸c kho¶n chi phÝ trong kú, cuèi kú ®−îc kÕt chuyÓn sang Tµi kho¸n 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh" vµ kh«ng cã sè d− cuèi kú. Lo¹i Tµi kho¶n 8 - Chi phÝ kh¸c, cã 02 tµi kho¶n: - Tµi kho¶n 811 - Chi phÝ kh¸c - Tµi kho¶n 821 - Chi phÝ thuÕ TNDN. Tµi KHO¶N 811 CHI PHÝ KH¸C Tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh nh÷ng kho¶n chi phÝ ph¸t sinh do c¸c sù kiÖn hay c¸c nghiÖp vô riªng biÖt víi ho¹t ®éng th«ng th−êng cña c¸c doanh nghiÖp. Chi phÝ kh¸c cña doanh nghiÖp gåm: - Chi phÝ thanh lý, nh−îng b¸n TSC§ vµ gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§ thanh lý, nh−îng b¸n TSC§ (nÕu cã); - Chªnh lÖch lç do ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng ho¸, TSC§ ®−a ®i gãp vèn liªn doanh, ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt, ®Çu t− dµi h¹n kh¸c; - TiÒn ph¹t do vi ph¹m hîp ®ång kinh tÕ; - BÞ ph¹t thuÕ, truy nép thuÕ; - C¸c kho¶n chi phÝ kh¸c. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 811 - CHI PHÝ KH¸C Bªn Nî: C¸c kho¶n chi phÝ kh¸c ph¸t sinh. 479
- 486. Bªn Cã: Cuèi kú, kÕt chuyÓn toµn bé c¸c kho¶n chi phÝ kh¸c ph¸t sinh trong kú vµo Tµi kho¶n 911 "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh". Tµi kho¶n 811 kh«ng cã sè d− cuèi kú. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. H¹ch to¸n nghiÖp vô nh−îng, b¸n, thanh lý TSC§: - Ghi nhËn thu nhËp kh¸c ®· nh−îng b¸n, thanh lý TSC§, ghi: Nî c¸c TK 111, 112, 131,... Cã TK 711 - Thu nhËp kh¸c Cã TK 3331 - ThuÕ GTGT ph¶i nép (33311) (NÕu cã). - Ghi gi¶m TSC§ dïng vµo SXKD ®· nh−îng b¸n, thanh lý, ghi: Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Gi¸ trÞ cßn l¹i) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸). - Ghi nhËn c¸c chi phÝ ph¸t sinh cho ho¹t ®éng nh−îng b¸n, thanh lý TSC§, ghi: Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c Nî TK 133 - ThuÕ GTGT ®−îc khÊu trõ (1331) (NÕu cã) Cã c¸c TK 111, 112, 141,... 2. KÕ to¸n chi phÝ kh¸c ph¸t sinh khi ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng ho¸, TSC§ ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt: - Gãp vèn b»ng vËt t− hµng ho¸: Khi ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt d−íi h×nh thøc gãp vèn b»ng vËt t−, hµng hãa, c¨n cø vµo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng ho¸ ®−îc tho¶ thuËn gi÷a nhµ ®Çu t− vµ c«ng ty liªn kÕt, tr−êng hîp gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ, ghi: Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−, hµng ho¸ nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸). Cã c¸c TK 152, 153, 156, 611,... (Gi¸ trÞ ghi sæ). 480
- 487. - Gãp vènb»ng TSC§: Khi ®Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt d−íi h×nh thøc gãp vèn b»ng TSC§, c¨n cø vµo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ ®−îc tho¶ thuËn gi÷a nhµ ®Çu t− vµ c«ng ty liªn kÕt, tr−êng hîp gi¸ trÞ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§, ghi: Nî TK 223 - §Çu t− vµo c«ng ty liªn kÕt (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña TSC§ nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§) Cã c¸c TK 211, 213 (Nguyªn gi¸). 3. Ph−¬ng ph¸p kÕ to¸n c¸c nghiÖp vô kinh tÕ liªn quan ®Õn vèn gãp vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t: Khi gãp vèn liªn doanh vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng vËt t−, hµng hãa cã gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸ ®em gãp vèn lín h¬n gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ ghi sæ lín h¬n gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Cã c¸c TK 152, 153, 155, 156, 611 (Gi¸ trÞ ghi sæ kÕ to¸n). 3.2. Khi gãp vèn vµo c¬ së kinh doanh ®ång kiÓm so¸t b»ng tµi s¶n cè ®Þnh cã gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña TSC§ ®em gãp vèn nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§, ghi: Nî TK 222 - Vèn gãp liªn doanh (Theo gi¸ trÞ thùc tÕ cña TSC§ do c¸c bªn thèng nhÊt ®¸nh gi¸) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Sè khÊu hao ®· trÝch) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Sè chªnh lÖch gi÷a gi¸ trÞ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§) Cã TK 211 - TSC§ h÷u h×nh (Nguyªn gi¸) Cã TK 213 - TSC§ v« h×nh (Nguyªn gi¸). 4. KÕ to¸n ho¹t ®éng gãp vèn vµo doanh nghiÖp kh¸c b»ng vËt t−, hµng ho¸, TSC§ nh−ng chØ n¾m gi÷ d−íi 20% quyÒn biÓu quyÕt: - Tr−êng hîp gãp vèn b»ng vËt t−, hµng hãa, c¨n cø vµo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i vËt t−, hµng ho¸, ®−îc tho¶ thuËn gi÷a nhµ ®Çu t− vµ bªn nhËn gãp vèn, nÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña vËt t−, hµng ho¸ nhá h¬n gi¸ trÞ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸, ghi: 481
- 488. Nî TK 228- §Çu t− dµi h¹n kh¸c (Gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i). Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i nhá h¬n gi¸ ghi sæ cña vËt t−, hµng ho¸) Cã c¸c TK 152, 153, 156 (Gi¸ trÞ ghi sæ). - Tr−êng hîp gãp vèn b»ng TSC§, c¨n cø vµo gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i TSC§ ®−îc tho¶ thuËn gi÷a nhµ ®Çu t− vµ bªn nhËn gãp vèn, nÕu gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña TSC§ lín h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§, ghi: Nî TK 228 - §Çu t− dµi h¹n kh¸c (Gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i) Nî TK 214 - Hao mßn TSC§ (Gi¸ trÞ hao mßn) Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c (Chªnh lÖch gi÷a gi¸ ®¸nh gi¸ l¹i cña TSC§ nhá h¬n gi¸ trÞ cßn l¹i cña TSC§) Cã c¸c TK 211, 213 (Nguyªn gi¸). 5. H¹ch to¸n c¸c kho¶n tiÒn bÞ ph¹t do vi ph¹m hîp ®ång kinh tÕ, bÞ ph¹t thuÕ, truy nép thuÕ, ghi: Nî TK 811 - Chi phÝ kh¸c Cã c¸c TK 111, 112,... Cã TK 333 - ThuÕ vµ c¸c kho¶n ph¶i nép Nhµ n−íc Cã TK 338 - Ph¶i tr¶, ph¶i nép kh¸c. 6. Cuèi kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn toµn bé chi phÝ kh¸c ph¸t sinh trong kú ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh, ghi: Nî TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh Cã TK 811 - Chi phÝ kh¸c. 482
- 489. TµI KHO¶N 821 CHI PHÝ THUÕ THU NHËP DOANH NGHIÖP Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp cña doanh nghiÖp bao gåm chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh vµ chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m lµm c¨n cø x¸c ®Þnh kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp trong n¨m tµi chÝnh hiÖn hµnh. H¹CH TO¸N Tµi KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ®−îc ghi nhËn vµo tµi kho¶n nµy bao gåm chi phÝ thuÕ thu nhËp hiÖn hµnh vµ chi phÝ thuÕ thu nhËp ho·n l¹i khi x¸c ®Þnh lîi nhuËn (hoÆc lç) cña mét n¨m tµi chÝnh. 2. Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh lµ sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ph¶i nép tÝnh trªn thu nhËp chÞu thuÕ trong n¨m vµ thuÕ suÊt thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh. 3. Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i lµ sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp sÏ ph¶i nép trong t−¬ng lai ph¸t sinh tõ: - Ghi nhËn thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ trong n¨m; - Hoµn nhËp tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ®· ®−îc ghi nhËn tõ c¸c n¨m tr−íc 4. Thu nhËp thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i lµ kho¶n ghi gi¶m chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i ph¸t sinh tõ: - Ghi nhËn tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i trong n¨m; - Hoµn nhËp thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®· ®−îc ghi nhËn tõ c¸c n¨m tr−íc. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 821 - CHI PHÝ THUÕ THU NHËP DOANH NGHIÖP Bªn Nî: - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh ph¸t sinh trong n¨m; - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh cña c¸c n¨m tr−íc ph¶i nép bæ sung do ph¸t hiÖn sai sãt kh«ng träng yÕu cña c¸c n¨m tr−íc ®−îc ghi t¨ng chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh cña n¨m hiÖn t¹i; 483
- 490. - Chi phÝthuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m tõ viÖc ghi nhËn thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ (Lµ sè chªnh lÖch gi÷a thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh trong n¨m lín h¬n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®−îc hoµn nhËp trong n¨m); - Ghi nhËn chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i (Sè chªnh lÖch gi÷a tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ®−îc hoµn nhËp trong n¨m lín h¬n tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m); - KÕt chuyÓn chªnh lÖch gi÷a sè ph¸t sinh bªn Cã TK 8212 - "Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i" lín h¬n sè ph¸t sinh bªn Nî TK 8212 - "Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i" ph¸t sinh trong kú vµo bªn Cã Tµi kho¶n 911 - "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh". Bªn Cã: - Sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh thùc tÕ ph¶i nép trong n¨m nhá h¬n sè thuÕ thu nhËp hiÖn hµnh t¹m ph¶i nép ®−îc gi¶m trõ vµo chi phÝ thuÕ thu nhËp hiÖn hµnh ®· ghi nhËn trong n¨m; - Sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ph¶i nép ®−îc ghi gi¶m do ph¸t hiÖn sai sãt kh«ng träng yÕu cña c¸c n¨m tr−íc ®−îc ghi gi¶m chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh trong n¨m hiÖn t¹i; - Ghi gi¶m chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i vµ ghi nhËn tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i (Sè chªnh lÖch gi÷a tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m lín h¬n tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ®−îc hoµn nhËp trong n¨m); - Ghi gi¶m chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i (Sè chªnh lÖch gi÷a thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®−îc hoµn nhËp trong n¨m lín h¬n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh trong n¨m); - KÕt chuyÓn sè chªnh lÖch gi÷a chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh ph¸t sinh trong n¨m lín h¬n kho¶n ®−îc ghi gi¶m chi phÝ thuª thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh trong n¨m vµo Tµi kho¶n 911 - "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh"; - KÕt chuyÓn sè chªnh lÖch gi÷a sè ph¸t sinh bªn Nî TK 8212 lín h¬n sè ph¸t sinh bªn Cã TK 8212 - "Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i" ph¸t sinh trong kú vµo bªn Nî Tµi kho¶n 911 - "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh". Tµi kho¶n 821 - "Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp" kh«ng cã sè d− cuèi kú. Tµi kho¶n 821 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp cã 2 Tµi kho¶n cÊp 2: - Tµi kho¶n 8211 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh; - Tµi kho¶n 8212 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i 484
- 491. TµI KHo¶n 8211 CHI PHÝ THUÕ THU NHËP DOANH NGHIÖP HIÖN HµNH Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh ph¸t sinh trong n¨m cña doanh nghiÖp. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Hµng quý, kÕ to¸n c¨n cø vµo tê khai thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ®Ó ghi nhËn sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh t¹m ph¶i nép vµo chi phÝ thuÕ thu nhËp hiÖn hµnh. 2. Cuèi n¨m tµi chÝnh, c¨n cø vµo tê khai quyÕt to¸n thuÕ, nÕu sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh t¹m ph¶i nép trong n¨m nhá h¬n sè ph¶i nép cho n¨m ®ã, kÕ to¸n ghi nhËn sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh ph¶i nép thªm vµo chi phÝ thuÕ thu nhËp hiÖn hµnh. Tr−êng hîp sè thuÕ thu nhËp hiÖn hµnh t¹m ph¶i nép trong n¨m lín h¬n sè ph¶i nép cña n¨m ®ã, kÕ to¸n ph¶i ghi gi¶m chi phÝ thuÕ thu nhËp hiÖn hµnh lµ sè chªnh lÖch gi÷a sè thuÕ thu nhËp hiÖn hµnh t¹m ph¶i nép trong n¨m lín h¬n sè ph¶i nép. 3. Tr−êng hîp ph¸t hiÖn sai sãt kh«ng träng yÕu liªn quan ®Õn kho¶n thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ph¶i nép cña c¸c n¨m tr−íc, doanh nghiÖp ®−îc h¹ch to¸n t¨ng (hoÆc gi¶m) sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ph¶i nép cña c¸c n¨m tr−íc vµo chi phÝ thuÕ thu nhËp hiÖn hµnh cña n¨m ph¸t hiÖn sai sãt. 4. Cuèi n¨m tµi chÝnh kÕ to¸n ph¶i kÕt chuyÓn chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh ph¸t sinh trong n¨m vµo Tµi kho¶n 911 - "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh" ®Ó x¸c ®Þnh kÕt qu¶ s¶n xuÊt, kinh doanh trong n¨m. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 8211 - CHI PHÝ THUÕ THU NHËP DOANH NGHIÖP HIÖN HµNH Bªn Nî: - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ph¶i nép tÝnh vµo chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh ph¸t sinh trong n¨m; - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh cña c¸c n¨m tr−íc ph¶i nép bæ sung do ph¸t hiÖn sai sãt kh«ng träng yÕu cña c¸c n¨m tr−íc ®−îc ghi t¨ng chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh cña n¨m hiÖn t¹i. Bªn Cã: - Sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh thùc tÕ ph¶i nép trong n¨m 485
- 492. nhá h¬n sèthuÕ thu nhËp hiÖn hµnh t¹m ph¶i nép ®−îc gi¶m trõ vµo chi phÝ thuÕ thu nhËp hiÖn hµnh ®· ghi nhËn trong n¨m; - Sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ph¶i nép ®−îc ghi gi¶m do ph¸t hiÖn sai sãt kh«ng träng yÕu cña c¸c n¨m tr−íc ®−îc ghi gi¶m chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh trong n¨m hiÖn t¹i; - KÕt chuyÓn chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh vµo bªn Nî Tµi kho¶n 911 - "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh". Tµi kho¶n 8211 - "Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh" kh«ng cã sè d− cuèi kú. TµI KHO¶N 8212 CHI PHÝ THUÕ THU NHËP DOANH NGHIÖP HO·N L¹I Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m cña doanh nghiÖp. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Cuèi n¨m tµi chÝnh, kÕ to¸n ph¶i x¸c ®Þnh sè thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®Ó ghi nhËn vµo chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i. §ång thêi ph¶i x¸c ®Þnh tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ®Ó ghi nhËn vµo thu nhËp thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp (Ghi gi¶m chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i). 2. KÕ to¸n kh«ng ®−îc ph¶n ¸nh vµo Tµi kho¶n nµy tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i hoÆc thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh tõ c¸c giao dÞch ®−îc ghi nhËn trùc tiÕp vµo vèn chñ së h÷u. 3. Cuèi kú, kÕ to¸n ph¶i kÕt chuyÓn sè chªnh lÖch gi÷a sè ph¸t sinh bªn Nî vµ sè ph¸t sinh bªn Cã TK 8212 - "Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i" vµo Tµi kho¶n 911 - "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh". KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 8212 - CHI PHÝ THUÕ THU NHËP dOANH NGHIÖP HO·N L¹I Bªn Nî: - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m tõ viÖc ghi nhËn thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ (Lµ sè chªnh lÖch gi÷a thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh trong n¨m lín h¬n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®−îc hoµn nhËp trong n¨m); 486
- 493. - Sè hoµnnhËp tµi s¶n thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i ®· ghi nhËn tõ c¸c n¨m tr−íc (Lµ sè chªnh lÖch gi÷a tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ®−îc hoµn nhËp trong n¨m lín h¬n tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m); - KÕt chuyÓn chªnh lÖch gi÷a sè ph¸t sinh bªn Cã TK 8212 - "Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i" lín h¬n sè ph¸t sinh bªn Nî TK 8212 - "Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i" ph¸t sinh trong kú vµo bªn Cã tµi kho¶n 911 - "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh" . Bªn Cã: - Ghi gi¶m chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i (sè chªnh lÖch gi÷a tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m lín h¬n tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ®−îc hoµn nhËp trong n¨m); - Ghi gi¶m chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i (sè chªnh lÖch gi÷a thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®−îc hoµn nhËp trong n¨m lín h¬n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh trong n¨m); - KÕt chuyÓn chªnh lÖch gi÷a sè ph¸t sinh bªn Cã TK 8212 - "Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i" nhá h¬n sè ph¸t sinh bªn Nî TK 8212 - "Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i" ph¸t sinh trong kú vµo bªn Nî tµi kho¶n 911 - "X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh". Tµi kho¶n 8212 - "Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i" kh«ng cã sè d− cuèi kú. I - Ph−¬ng ph¸p ghi chÐp c¸c nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu liªn quan ®Õn chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh 1. Hµng quý, khi x¸c ®Þnh thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp t¹m ph¶i nép theo quy ®Þnh cña LuËt thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp, kÕ to¸n ph¶n ¸nh sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh t¹m ph¶i nép vµo ng©n s¸ch Nhµ n−íc vµo chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh, ghi: Nî TK 8211 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh Cã TK 3334 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp. Khi nép thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp vµo NSNN, ghi: Nî TK 3334 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp Cã TK 111, 112,... 2. Cuèi n¨m tµi chÝnh, c¨n cø vµo sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp thùc tÕ ph¶i nép theo tê khai quyÕt to¸n thuÕ hoÆc sè thuÕ do c¬ quan thuÕ th«ng b¸o ph¶i nép: - NÕu sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp thùc tÕ ph¶i nép trong n¨m lín h¬n sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp t¹m ph¶i nép, kÕ to¸n ph¶n ¸nh bæ sung sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh cßn ph¶i nép, ghi: Nî TK 8211 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh 487
- 494. Cã TK 3334- ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp. Khi nép thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp vµo NSNN, ghi: Nî TK 3334 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp Cã TK 111, 112,... - NÕu sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp thùc tÕ ph¶i nép trong n¨m nho h¬n sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp t¹m ph¶i nép, kÕ to¸n ghi gi¶m chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh, ghi: Nî TK 3334 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp Cã TK 8211- Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh. 3. Tr−êng hîp ph¸t hiÖn sai sãt kh«ng träng yÕu cña c¸c n¨m tr−íc liªn quan ®Õn thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ph¶i nép cña c¸c n¨m tr−íc, doanh nghiÖp ®−îc h¹ch to¸n t¨ng (hoÆc gi¶m) sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ph¶i nép cña c¸c n¨m tr−íc vµo chi phÝ thuÕ thu nhËp hiÖn hµnh cña n¨m ph¸t hiÖn sai sãt. - Tr−êng hîp thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh cña c¸c n¨m tr−íc ph¶i nép bæ sung do ph¸t hiÖn sai sãt kh«ng träng yÕu cña c¸c n¨m tr−íc ®−îc ghi t¨ng chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh cña n¨m hiÖn t¹i, ghi: Nî TK 8211 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh Cã TK 3334 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp. Khi nép tiÒn, ghi: Nî TK 3334 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp Cã c¸c TK 111, 112,... - Tr−êng hîp sè thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ph¶i nép ®−îc ghi gi¶m do ph¸t hiÖn sai sãt kh«ng träng yÕu cña c¸c n¨m tr−íc ®−îc ghi gi¶m chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh trong n¨m hiÖn t¹i, ghi: Nî TK 3334 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp Cã TK 8211 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh. 4. Cuèi kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn chi phÝ thuÕ thu nhËp hiÖn hµnh, ghi: - NÕu TK 8211 cã sè ph¸t sinh Nî lín h¬n sè ph¸t sinh Cã th× sè chªnh lÖch, ghi: Nî TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh Cã TK 8211 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh. + NÕu TK 8211 cã sè ph¸t sinh Nî nhá h¬n sè ph¸t sinh Cã th× sè chªnh lÖch, ghi: Nî TK 8211 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh 488
- 495. Cã TK 911- X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh. II. Ph−¬ng ph¸p ghi chÐp c¸c nghiÖp vô kinh tÕ chñ yÕu liªn quan ®Õn chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i 1. Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m tõ viÖc ghi nhËn thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ (Lµ sè chªnh lÖch gi÷a thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh trong n¨m lín h¬n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®−îc hoµn nhËp trong n¨m), ghi: Nî TK 8212 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i Cã TK 347 - ThuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶. 2. Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m tõ viÖc hoµn nhËp tµi s¶n thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i ®· ghi nhËn tõ c¸c n¨m tr−íc (Lµ sè chªnh lÖch gi÷a tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ®−îc hoµn nhËp trong n¨m lín h¬n tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m), ghi: Nî TK 8212 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i Cã TK 243 - Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i. 3. Ghi gi¶m chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i (Sè chªnh lÖch gi÷a tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¸t sinh trong n¨m lín h¬n tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ®−îc hoµn nhËp trong n¨m), ghi: Nî TK 243 - Tµi s¶n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i Cã TK 8212 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i. 4. Ghi gi¶m chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i (Sè chªnh lÖch gi÷a thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ®−îc hoµn nhËp trong n¨m lín h¬n thuÕ thu nhËp ho·n l¹i ph¶i tr¶ ph¸t sinh trong n¨m), ghi: Nî TK 347 - ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i ph¶i tr¶ Cã TK 8212 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i. 5. Cuèi kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn sè chªnh lÖch gi÷a sè ph¸t sinh bªn Nî vµ sè ph¸t sinh bªn Cã TK 8212 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i: - NÕu TK 8212 cã sè ph¸t sinh Nî lín h¬n sè ph¸t sinh Cã, th× sè chªnh lÖch ghi: Nî TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh Cã TK 8212 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i. - NÕu TK 8212 cã sè ph¸t sinh Nî nhá h¬n sè ph¸t sinh Cã, th× sè chªnh lÖch ghi: Nî TK 8212 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i Cã TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh. 489
- 496. LO¹I TµI KHO¶N9 X¸C §ÞNH KÕT QU¶ KINH DOANH TµI KHO¶N 911 X¸C §ÞNH KÕT QU¶ KINH DOANH Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó x¸c ®Þnh vµ ph¶n ¸nh kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh vµ c¸c ho¹t ®éng kh¸c cña doanh nghiÖp trong mét kú kÕ to¸n n¨m. KÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp bao gåm: KÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh, kÕt qu¶ ho¹t ®éng tµi chÝnh vµ kÕt qu¶ ho¹t ®éng kh¸c. 1. KÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh: Lµ sè chªnh lÖch gi÷a doanh thu thuÇn vµ trÞ gi¸ vèn hµng b¸n (Gåm c¶ s¶n phÈm, hµng hãa, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− vµ dÞch vô, gi¸ thµnh s¶n xuÊt cña s¶n phÈm x©y l¾p, chi phÝ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, nh−: chi phÝ khÊu hao, chi phÝ söa ch÷a, n©ng cÊp, chi phÝ cho thuª ho¹t ®éng, chi phÝ thanh lý, nh−îng b¸n bÊt ®éng s¶n ®Çu t−), chi phÝ b¸n hµng vµ chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp. 2. KÕt qu¶ ho¹t ®éng tµi chÝnh: Lµ sè chªnh lÖch gi÷a thu nhËp cña ho¹t ®éng tµi chÝnh vµ chi phÝ ho¹t ®éng tµi chÝnh. 3. KÕt qu¶ ho¹t ®éng kh¸c: Lµ sè chªnh lÖch gi÷a c¸c kho¶n thu nhËp kh¸c vµ c¸c kho¶n chi phÝ kh¸c vµ chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp. H¹CH TO¸N TµI KHO¶N NµY CÇN T¤N TRäNG MéT Sè QUY §ÞNH SAU 1. Tµi kho¶n nµy ph¶i ph¶n ¸nh ®Çy ®ñ, chÝnh x¸c c¸c kho¶n kÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña kú kÕ to¸n theo ®óng quy ®Þnh cña chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh. 2. KÕt qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh ph¶i ®−îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo tõng lo¹i ho¹t ®éng (Ho¹t ®éng s¶n xuÊt, chÕ biÕn, ho¹t ®éng kinh doanh th−¬ng m¹i, dÞch vô, ho¹t ®éng tµi chÝnh...). Trong tõng lo¹i ho¹t ®éng kinh doanh cã thÓ cÇn h¹ch to¸n chi tiÕt cho tõng lo¹i s¶n phÈm, tõng ngµnh hµng, tõng lo¹i dÞch vô. 3. C¸c kho¶n doanh thu vµ thu nhËp ®−îc kÕt chuyÓn vµo tµi kho¶n nµy lµ sè doanh thu thuÇn vµ thu nhËp thuÇn. KÕT CÊU Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 911 - X¸C §ÞNH KÕT QU¶ KINH DOANH Bªn Nî: - TrÞ gi¸ vèn cña s¶n phÈm, hµng hãa, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− vµ dÞch vô ®· b¸n; 490
- 497. - Chi phÝho¹t ®éng tµi chÝnh, chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp vµ chi phÝ kh¸c; - Chi phÝ b¸n hµng vµ chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp; - KÕt chuyÓn l·i. Bªn Cã: - Doanh thu thuÇn vÒ sè s¶n phÈm, hµng hãa, bÊt ®éng s¶n ®Çu t− vµ dÞch vô ®· b¸n trong kú; - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh, c¸c kho¶n thu nhËp kh¸c vµ kho¶n ghi gi¶m chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp; - KÕt chuyÓn lç. Tµi kho¶n 911 kh«ng cã sè d− cuèi kú. PH¦¥NG PH¸P H¹CH TO¸N KÕ TO¸N MéT Sè NGHIÖP Vô KINH TÕ CHñ YÕU 1. Cuèi kú kÕ to¸n, thùc hiÖn viÖc kÕt chuyÓn sè doanh thu b¸n hµng thuÇn vµo Tµi kho¶n X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh, ghi: Nî TK 511 - Doanh thu b¸n hµng vµ cung cÊp dÞch vô Nî TK 512 - Doanh thu b¸n hµng néi bé Cã TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh 2. KÕt chuyÓn trÞ gi¸ vèn cña s¶n phÈm, hµng hãa, dÞch vô ®· tiªu thô trong kú, chi phÝ liªn quan ®Õn ho¹t ®éng kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, nh− chi phÝ khÊu hao, chi phÝ söa ch÷a, n©ng cÊp, chi phÝ cho thuª ho¹t ®éng, chi phÝ thanh lý nh−îng b¸n bÊt ®éng s¶n ®Çu t−, ghi: Nî TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh Cã TK 632 - Gi¸ vèn hµng b¸n. 3. Cuèi kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh vµ c¸c kho¶n thu nhËp kh¸c, ghi: Nî TK 515 - Doanh thu ho¹t ®éng tµi chÝnh Nî TK 711 - Thu nhËp kh¸c Cã TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh. 4. Cuèi kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn chi phÝ ho¹t ®éng tµi chÝnh vµ c¸c kho¶n chi phÝ kh¸c, ghi: 491
- 498. Nî TK 911- X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh Cã TK 635 - Chi phÝ tµi chÝnh Cã TK 811 - Chi phÝ kh¸c. 5. Cuèi kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh, ghi: Nî TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh Cã TK 8211 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp hiÖn hµnh. 6. Cuèi kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn sè chªnh lÖch gi÷a sè ph¸t sinh bªn Nî vµ sè ph¸t sinh bªn Cã TK 8212 "Chi phÝ thuÕ thu nhËp ho·n l¹i": + NÕu TK 8212 cã sè ph¸t sinh bªn Nî lín h¬n sè ph¸t sinh bªn Cã, th× sè chªnh lÖch, ghi: Nî TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh Cã TK 8212 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp ho·n l¹i. + NÕu sè ph¸t sinh Nî TK 8212 nhá h¬n sè ph¸t sinh Cã TK 8212, kÕ to¸n kÕt chuyÓn sè chªnh lÖch, ghi: Nî TK 8212 - Chi phÝ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ho·n l¹i Cã TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh. 7. Cuèi kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn chi phÝ b¸n hµng ph¸t sinh trong kú, ghi: Nî TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh Cã TK 641 - Chi phÝ b¸n hµng. 8. Cuèi kú kÕ to¸n, kÕt chuyÓn chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp ph¸t sinh trong kú, ghi: Nî TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh Cã TK 642 - Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp. 9. TÝnh vµ kÕt chuyÓn sè lîi nhuËn sau thuÕ TNDN cña ho¹t ®éng kinh doanh trong kú, ghi: Nî TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh Cã TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi. 10 KÕt chuyÓn sè lç ho¹t ®éng kinh doanh trong kú, ghi: Nî TK 421 - Lîi nhuËn ch−a ph©n phèi Cã TK 911 - X¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh. §èi víi c¸c ®¬n vÞ kÕ to¸n cã lËp b¸o c¸o tµi chÝnh gi÷a niªn ®é (cuèi quý) th× c¸c bót to¸n (tõ 1 ®Õn 10) ®−îc ghi chÐp cho kú kÕ to¸n quü. 492
- 499. LO¹I TµI KHO¶N0 C¸C TµI KHO¶N NGOµI B¶NG C¢N §èI KÕ TO¸N C¸c tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n dïng ®Ó ph¶n ¸nh nh÷ng tµi s¶n hiÖn cã ë doanh nghiÖp nh−ng kh«ng thuéc quyÒn së h÷u cña doanh nghiÖp nh−: Tµi s¶n thuª ngoµi; VËt t−, hµng ho¸ nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng; Hµng ho¸ nhËn b¸n hé, nhËn ký göi. §ång thêi, lo¹i tµi kho¶n nµy cßn ph¶n ¸nh mét sè chØ tiªu kinh tÕ ®· ®−îc ph¶n ¸nh ë c¸c Tµi kho¶n trong B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n, nh−ng cÇn theo dâi ®Ó phôc vô yªu cÇu qu¶n lý nh−: Nî khã ®ßi ®· xö lý; Ngo¹i tÖ (chi tiÕt theo nguyªn tÖ); Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n. VÒ nguyªn t¾c, c¸c tµi kho¶n thuéc lo¹i nµy ®−îc ghi chÐp theo ph−¬ng ph¸p ghi "§¬n", nghÜa lµ khi ghi vµo mét tµi kho¶n th× kh«ng ghi quan hÖ ®èi øng víi tµi kho¶n kh¸c TrÞ gi¸ tµi s¶n, vËt t−, tiÒn vèn ghi trong c¸c Tµi kho¶n nµy theo gi¸ hîp ®ång, hoÆc gi¸ quy ®Þnh ghi trong biªn b¶n giao nhËn, hoÆc gi¸ ho¸ ®¬n hay c¸c chøng tõ kh¸c. Tµi s¶n cè ®Þnh thuª ngoµi ®−îc ghi theo gi¸ trÞ trong hîp ®ång thuª tµi s¶n cè ®Þnh. TÊt c¶ c¸c tµi s¶n, vËt t−, hµng ho¸ ph¶n ¸nh trªn c¸c tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n còng ph¶i ®−îc b¶o qu¶n vµ tiÕn hµnh kiÓm kª th−êng kú nh− tµi s¶n thuéc quyÒn së h÷u cña doanh nghiÖp. Lo¹i Tµi kho¶n 0 - Tµi kho¶n ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n, gåm 6 tµi kho¶n: Tµi kho¶n 001 - Tµi s¶n thuª ngoµi; Tµi kho¶n 002 - VËt t−, hµng ho¸ nhËn gi÷ hé, nhËn gia c«ng; Tµi kho¶n 003 - Hµng ho¸ nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc; Tµi kho¶n 004 - Nî khã ®ßi ®· xö lý; Tµi kho¶n 007 - Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i: Tµi kho¶n 008 - Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n. 493
- 500. TµI KHO¶N 001 TµI S¶N THU£ NGOµI Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ cña tÊt c¶ tµi s¶n (bao gåm TSC§, B§S ®Çu t− vµ c«ng cô, dông cô) mµ doanh nghiÖp thuª cña ®¬n vÞ kh¸c. KÕT CÊU Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 001 - TµI S¶N THU£ NGOµI Bªn Nî: Gi¸ trÞ tµi s¶n thuª ngoµi t¨ng. Bªn Cã: Gi¸ trÞ tµi s¶n thuª ngoµi gi¶m. Sè d− bªn Nî: Gi¸ trÞ tµi s¶n thuª ngoµi hiÖn cßn. Tµi kho¶n nµy chØ ph¶n ¸nh gi¸ trÞ tµi s¶n thuª ngoµi theo ph−¬ng thøc thuª ho¹t ®éng (Thuª xong tr¶ l¹i tµi s¶n cho bªn cho thuª). Tµi kho¶n nµy kh«ng ph¶n ¸nh gi¸ trÞ tµi s¶n thuª tµi chÝnh. KÕ to¸n tµi s¶n thuª ngoµi ph¶i theo dâi chi tiÕt theo tõng tæ chøc, c¸ nh©n cho thuª vµ tõng lo¹i tµi s¶n. Khi thuª tµi s¶n ph¶i cã biªn b¶n giao nhËn tµi s¶n gi÷a bªn thuª vµ bªn cho thuª. §¬n vÞ thuª tµi s¶n cã tr¸ch nhiÖm b¶o qu¶n an toµn vµ sö dông ®óng môc ®Ých tµi s¶n thuª ngoµi. Mäi tr−êng hîp trang bÞ thªm, thay ®æi kÕt cÊu, tÝnh n¨ng kü thuËt cña tµi s¶n ph¶i ®−îc ®¬n vÞ cho thuª ®ång ý. Mäi chi phÝ cã liªn quan ®Õn viÖc sö dông tµi s¶n thuª ngoµi ®−îc h¹ch to¸n vµo c¸c tµi kho¶n cã liªn quan trong B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n. 494
- 501. TµI KHO¶N 002 VËT T−, HµNG HO¸ NHËN GI÷ Hé, NHËN GIA C¤NG Tµi kho¶n nµy ph¶n ¸nh gi¸ trÞ tµi s¶n, vËt t−, hµng ho¸ cña ®¬n vÞ kh¸c nhê doanh nghiÖp gi÷ hé hoÆc nhËn gia c«ng, chÕ biÕn. Gi¸ trÞ cña tµi s¶n nhËn gi÷ hé hoÆc nhËn gia c«ng, chÕ biÕn ®−îc h¹ch to¸n theo gi¸ thùc tÕ khi giao nhËn hiÖn vËt. NÕu ch−a cã gi¸ th× t¹m x¸c ®Þnh gi¸ ®Ó h¹ch to¸n. KÕT CÊU Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 002 - VËT T−, HµNG HO¸ NHËN GI÷ Hé, NHËN GIA C¤NG Bªn Nî: Gi¸ trÞ tµi s¶n, vËt t−, hµng ho¸ nhËn gia c«ng, chÕ biÕn hoÆc nhËn gi÷ hé. Bªn Cã: - Gi¸ trÞ tµi s¶n, vËt t−, hµng ho¸ ®· xuÊt sö dông cho viÖc gia c«ng, chÕ biÕn ®· giao tr¶ cho ®¬n vÞ thuª; - Gi¸ trÞ vËt t−, hµng ho¸ kh«ng dïng hÕt tr¶ l¹i cho ng−êi thuª; - Gi¸ trÞ tµi s¶n, vËt t−, hµng ho¸ nhËn gi÷ hé ®· xuÊt chuyÓn tr¶ cho chñ së h÷u thuª gi÷ hé. Sè d− bªn Nî: Gi¸ trÞ tµi s¶n, vËt t−, hµng ho¸ cßn gi÷ hé hoÆc cßn ®ang nhËn gia c«ng, chÕ biÕn ch−a xong. C¸c chi phÝ liªn quan ®Õn viÖc gia c«ng, chÕ biÕn, b¶o qu¶n tµi s¶n, vËt liÖu, hµng ho¸ nhËn gia c«ng, chÕ biÕn, nhËn gi÷ hé kh«ng ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n nµy mµ ph¶n ¸nh vµo tµi kho¶n tËp hîp chi phÝ trong B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n KÕ to¸n tµi s¶n, vËt t−, hµng ho¸ nhËn gia c«ng, chÕ biÕn hoÆc nhËn gi÷ hé ph¶i theo dâi chi tiÕt cho tõng lo¹i vËt t−, hµng ho¸, tõng n¬i b¶o qu¶n vµ tõng ng−êi chñ së h÷u. VËt t−, hµng ho¸ nhËn gi÷ hé kh«ng ®−îc phÐp sö dông vµ ph¶i b¶o qu¶n cÈn thËn nh− tµi s¶n cña ®¬n vÞ, khi giao nhËn hay tr¶ l¹i ph¶i cã chøng tõ giao nhËn cña hai bªn. 495
- 502. TµI KHO¶N 003 HµNG HO¸ NHËN B¸N Hé, NHËN Ký GöI, Ký C¦îC Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh gi¸ trÞ hµng ho¸ nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc cña c¸c ®¬n vÞ vµ c¸ nh©n kh¸c. kÕt CÊU Vµ NéI dUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 003 - HµNG HO¸ NHËN B¸N Hé, NHËN Ký GöI, ký c−îc Bªn Nî: Gi¸ trÞ hµng ho¸ nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc. Bªn Cã: - Gi¸ trÞ hµng ho¸ ®· b¸n hé hoÆc ®· tr¶ l¹i cho ng−êi nhê ký göi, ký c−îc - Gi¸ trÞ tµi s¶n nhËn ký c−îc ®· ph¸t m¹i do ®èi t¸c vi ph¹m hîp ®ång kinh tÕ. Sè d− bªn Nî: Gi¸ trÞ hµng ho¸ cßn nhËn b¸n hé, nhËn ký göi, ký c−îc. Khi nhËn hµng ho¸ ®Ó b¸n hé, hai bªn giao nhËn ph¶i c©n, ®o, ®ong, ®Õm, x¸c ®Þnh sè l−îng, chÊt l−îng hµng ho¸. KÕ to¸n hµng ho¸ nhËn b¸n hé ph¶i chi tiÕt theo tõng mÆt hµng, tõng ng−êi göi b¸n, tõng n¬i b¶o qu¶n vµ tõng ng−êi chÞu tr¸ch nhiÖm vËt chÊt. Hµng ho¸ khi ®· b¸n ®−îc hoÆc tr¶ l¹i hµng ký göi, ký c−îc, ngoµi viÖc ghi Cã TK 003 theo gi¸ hîp ®ång cßn ph¶i ghi c¸c bót to¸n trªn c¸c tµi kho¶n trong B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n ph¶n ¸nh c¸c nghiÖp vô b¸n hµng vµ thanh to¸n víi tæ chøc, c¸ nh©n cã hµng göi b¸n. 496
- 503. TµI KHO¶N 004 Nî KHã §ßI §· Xö Lý Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c kho¶n nî ph¶i thu ®· ®−îc xo¸ sæ, nh−ng cÇn theo dâi ®Ó tiÕp tôc ®ßi nî. C¸c kho¶n nî khã ®ßi tuy ®· xo¸ sæ trong B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n nh−ng kh«ng cã nghÜa lµ xo¸ bá kho¶n nî ®ã, tuú theo chÝnh s¸ch tµi chÝnh hiÖn hµnh mµ theo dâi ®Ó truy thu sau nµy nÕu t×nh h×nh tµi chÝnh cña ng−êi m¾c nî cã thay ®æi. kÕt cÊu Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 004 - Nî KHã §ßI §· Xö Lý Bªn Nî: Sè nî khã ®ßi ®· ®−îc xo¸ sæ trong B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n ®Ó tiÕp tôc theo dâi ngoµi B¶ng. Bªn Cã: - Sè ®· thu ®−îc vÒ c¸c kho¶n nî khã ®ßi; - Sè nî khã ®ßi ®−îc xo¸ sæ theo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan hoÆc cÊp cã thÈm quyÒn, kh«ng ph¶i theo dâi ngoµi B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n. Sè d− bªn Nî: Sè cßn ph¶i thu vÒ nî khã ®ßi cÇn tiÕp tôc theo dâi. Khi thu ®−îc kho¶n nî khã ®ßi ®· ®−îc xo¸ sæ th× ghi t¨ng thu nhËp kh¸c cña doanh nghiÖp (nghiÖp vô trong B¶ng C©n ®èi kÕ to¸n), ®ång thêi ghi Cã TK 004 "Nî khã ®ßi ®· xö lý". Tr−êng hîp kho¶n nî khã ®ßi ®· x¸c ®Þnh ch¾c ch¾n kh«ng thÓ ®ßi ®−îc n÷a th× tr×nh cÊp cã thÈm quyÒn quyÕt ®Þnh xo¸ nî. Khi cã quyÕt ®Þnh cña cÊp cã thÈm quyÒn, ghi Cã TK 004. KÕ to¸n chi tiÕt tµi kho¶n nµy ph¶i theo dâi cho tõng ®èi t−îng nî vµ tõng kho¶n nî. 497
- 504. Tµi kho¶n 007 Ngo¹i tÖ c¸c lo¹i Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh t×nh h×nh thu, chi vµ cßn l¹i theo nguyªn tÖ cña tõng lo¹i ngo¹i tÖ ë doanh nghiÖp. kÕt cÊu Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 007 - ngo¹i tÖ c¸c lo¹i Bªn Nî: Sè ngo¹i tÖ thu vµo (Nguyªn tÖ) Bªn Cã: Sè ngo¹i tÖ xuÊt ra (Nguyªn tÖ). Sè d− bªn Nî: Sè ngo¹i tÖ cßn l¹i t¹i doanh nghiÖp (Nguyªn tÖ). Trªn tµi kho¶n nµy kh«ng quy ®æi c¸c ngo¹i tÖ ra ®ång ViÖt Nam. KÕ to¸n chi tiÕt TK 007 theo tõng lo¹i ngo¹i tÖ. 498
- 505. Tµi kho¶n 008 Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n Tµi kho¶n nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh sè dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ®−îc cÊp cã thÈm quyÒn giao vµ viÖc rót dù to¸n ra sö dông trong kú cña c¸c ®¬n vÞ ®−îc Ng©n s¸ch Nhµ n−íc cÊp, sè dù to¸n cßn l¹i cuèi kú. Tµi kho¶n nµy ph¶i ®−îc theo dâi h¹ch to¸n chi tiÕt: Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù to¸n chi dù ¸n. kÕt cÊu Vµ NéI DUNG PH¶N ¸NH CñA TµI KHO¶N 008 - Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n Bªn Nî Sè dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ®−îc giao. Bªn Cã: Rót dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n ra sö dông. Sè d− bªn Nî: Dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n cßn l¹i ch−a rót. Cuèi n¨m, sè dù to¸n chi sù nghiÖp, dù ¸n cßn l¹i sÏ bÞ huû bá hoÆc ®−îc chuyÓn sang n¨m sau theo quyÕt ®Þnh cña c¬ quan cã thÈm quyÒn. §èi víi c¸c doanh nghiÖp cã nhiÒu lo¹i dù to¸n th× më sæ theo dâi chi tiÕt dù to¸n chi sù nghiÖp vµ dù to¸n chi dù ¸n chi tiÕt cho tõng dù ¸n. 499
- 506. Tên khách hàng: Kỳk toán: 31/12/2008 - - BÁO CÁO LƯU CHUY N TI N T Phương pháp gián ti p ơn v tính: VND Thuy t CH TIÊU Mã s Năm nay Năm trư c minh I. LƯU CHUY N TI N T HO T NG KINH DOANH 1. L i nhu n trư c thu 01 - - 2. i u ch nh cho các kho n - Kh u hao TSC 02 - - - Các kho n d phòng 03 - - - Lãi, l chênh l ch t giá h i oái chưa th c hi n 04 - - - Lãi, l t ho t ng u tư 05 - - - Chi phí lãi vay 06 - - 3. L i nhu n t ho t ng kinh doanh trư c thay i v n lưu 08 ng - - - (Tăng)/gi m các kho n ph i thu 09 - - - (Tăng)/gi m hàng t n kho 10 - - - Tăng/(gi m) các kho n ph i tr (không k lãi Vay ph i tr , 11 thu thu nh p doanh nghi p ph i n p) - - - (Tăng)/gi m chi phí tr trư c 12 - - - Ti n lãi vay ã tr 13 - - - Thu thu nh p doanh nghi p ã n p 14 - - - Ti n thu khác t ho t ng kinh doanh 15 - - - Ti n chi khác cho ho t ng kinh doanh 16 - - Lưu chuy n ti n thu n t ho t ng kinh doanh 20 - - II. LƯU CHUY N TI N T HO T NG U TƯ - Ti n chi mua s m, xây d ng TSC và các tài s n dài h n 21 khác - - - Ti n thu t thanh lý, như ng bán TSC và các tài s n dài h n 22 khác - - - Ti n chi cho vay, mua các công c n c a ơn v khác 23 - - - Ti n thu h i cho vay, bán l i các công c n c a ơn v khác 24 - - - Ti n chi u tư góp v n vào ơn v khác 25 - - - Ti n thu h i u tư góp v n vào ơn v khác 26 - - - Ti n thu lãi cho vay, c t c và l i nhu n ư c chia 27 - - Lưu chuy n ti n thu n t ho t ng u tư 30 - - III. LƯU CHUY N TI N T HO T NG TÀI CHÍNH -Ti n thu t phát hành c phi u, nh n v n góp c a ch s h u 31 - - - Ti n chi tr v n góp cho các ch s h u, mua l i c phi u c a 32 doanh nghi p ã phát hành - - - Ti n vay ng n h n, dài h n nh n ư c 33 - - - Ti n chi tr n g c vay 34 - - - Ti n chi tr n thuê tài chính 35 - - - C t c, l i nhu n ã tr cho ch s h u 36 - - Lưu chuy n ti n thu n t ho t ng tài chính 40 - - Lưu chuy n ti n thu n trong kỳ 50 - - Ti n và tương ương ti n u kỳ 60 - - nh hư ng c a thay i t giá h i oái quy i ngo i t 61 - - Ti n và tương ương ti n cu i kỳ 70 - -
- 507. Tên khách hàng: Kỳk toán: 31/12/2008 BÁO CÁO LƯU CHUY N TI N T Phương pháp tr c ti p - - ơn v tính: VND Thuy t CH TIÊU Mã s Năm nay Năm trư c minh I. LƯU CHUY N TI N T HO T NG KINH DOANH - Ti n thu t bán hàng, cung c p d ch v và doanh thu 1 - Ti n chi tr cho ngư i cung c p hàng hóa và d ch v 2 - Ti n chi tr cho ngư i lao ng 3 - Ti n lãi vay ã tr 4 - Thu thu nh p doanh nghi p ã n p 5 - Ti n thu khác t ho t ng kinh doanh 6 - Ti n chi khác cho ho t ng kinh doanh 7 Lưu chuy n ti n thu n t ho t ng kinh doanh 20 - - II. LƯU CHUY N TI N T HO T NG U TƯ - Ti n chi mua s m, xây d ng TSC và các tài s n dài 21 h n khác - Ti n thu t thanh lý, như ng bán TSC và các tài s n 22 dài h n khác - Ti n chi cho vay, mua các công c n c a ơn v khác 23 - Ti n thu h i cho vay, bán l i các công c n c a ơn v 24 khác - Ti n chi u tư góp v n vào ơn v khác 25 - Ti n thu h i u tư góp v n vào ơn v khác 26 - Ti n thu lãi cho vay, c t c và l i nhu n ư c chia 27 Lưu chuy n ti n thu n t ho t ng u tư 30 - - III. LƯU CHUY N TI N T HO T NG TÀI CHÍNH -Ti n thu t phát hành c phi u, nh n v n góp c a ch 31 s h u - Ti n chi tr v n góp cho các ch s h u, mua l i c 32 phi u c a doanh nghi p ã phát hành - Ti n vay ng n h n, dài h n nh n ư c 33 - Ti n chi tr n g c vay 34 - Ti n chi tr n thuê tài chính 35 - C t c, l i nhu n ã tr cho ch s h u 36 Lưu chuy n ti n thu n t ho t ng tài chính 40 - - Lưu chuy n ti n thu n trong kỳ 50 - - Ti n và tương ương ti n u kỳ 60 nh hư ng c a thay i t giá h i oái quy i ngo i t 61 Ti n và tương ương ti n cu i kỳ 70 - -
- 508. Tên khách hàng: Kỳk toán: 31/12/2008 BÁO CÁO K T QU HO T NG KINH DOANH ơn v tính: VND Thuy t CH TIÊU Mã s Năm nay Năm trư c minh 1. Doanh thu bán hàng và cung c p d ch v 01 - - 2. Các kho n gi m tr doanh thu 02 - - 3. Doanh thu thu n v bán hàng và cung c p d ch v 10 - - 4. Giá v n hàng bán 11 - - 5. L i nhu n g p v bán hàng và cung c p d ch v 20 - - 6. Doanh thu ho t ng tài chính 21 - - 7. Chi phí tài chính 22 - - - Trong ó: Chi phí lãi vay 23 - - 8. Chi phí bán hàng 24 - - 9. Chi phí qu n lý doanh nghi p 25 - - 10 L i nhu n thu n t ho t ng kinh doanh 30 - - 11. Thu nh p khác 31 - - 12. Chi phí khác 32 - - 13. L i nhu n khác 40 - - 14. T ng l i nhu n k toán trư c thu 50 - - 15. Chi phí thu TNDN hi n hành 51 - - 16. Chi phí thu TNDN hoãn l i 52 - - 17. L i nhu n sau thu thu nh p doanh nghi p 60 - - 18. Lãi cơ b n trên c phi u 70
- 509. B NG CÂN I K TOÁN CH TIÊU Mã s 100 A - TÀI S N NG N H N (100 = 110 + 120 + 130 + 140 + 150) I. Ti n và các kho n tương ương ti n 110 111 111 112 113 1. Ti n 112 121 2. Các kho n tương ương ti n II. Các kho n u tư tài chính ng n h n 120 1. u tư ng n h n 121 121 2. D phòng gi m giá ch ng khoán u tư ng n h n (*) 129 129 III. Các kho n ph i thu ng n h n 130 131 131 1. Ph i thu khách hàng 2. Tr trư c cho ngư i bán 132 331 3. Ph i thu n i b 133 1368 4. Ph i thu theo ti n k ho ch h p ng xây d ng 134 337 5. Các kho n ph i thu khác 135 1385 1388 334 338 6. D phòng các kho n ph i thu khó òi (*) 139 139 IV. Hàng t n kho 140 1. Hàng t n kho 141 151->158 2. D phòng gi m giá hàng t n kho (*) 149 159 V. Tài s n ng n h n khác 150 1. Chi phí tr trư c ng n h n 151 142 2. Thu GTGT ư c kh u tr 152 133 3. Thu và các kho n ph i thu Nhà nư c 154 333 5. Tài s n ng n h n khác 158 1381 141 144 200 B - TÀI S N DÀI H N (200 = 210 + 220 + 240 + 250 + 260) I. Các kho n ph i thu dài h n 210 1. Ph i thu dài h n c a khách hàng 211 131 2. V n kinh doanh ơn v tr c thu c 212 1361 3. Ph i thu n i b dài h n 213 1368 4. Ph i thu dài h n khác 218 138 331 338 5. D phòng ph i thu dài h n khó òi (*) 219 139 II. Tài s n c nh 220 1. Tài s n c nh h u hình 221 - Nguyên giá 222 211 - Giá tr hao mòn lũy k (*) 223 2141 2. Tài s n c nh thuê tài chính 224 - Nguyên giá 225 212 - Giá tr hao mòn lũy k (*) 226 2142 3. Tài s n c nh vô hình 227 - Nguyên giá 228 213 - Giá tr hao mòn lũy k (*) 229 2143 4. Chi phí xây d ng cơ b n d dang 230 241 III. B t ng s n u tư 240 - Nguyên giá 241 217 - Giá tr hao mòn lũy k (*) 242 2147 IV. Các kho n u tư tài chính dài h n 250 1. u tư vào công ty con 251 221 2. u tư vào công ty liên k t, liên doanh 252 222 223 3. u tư dài h n khác 258 228 4. D phòng gi m giá ch ng khoán u tư dài h n (*) 259 229 V. Tài s n dài h n khác 260 1. Chi phí tr trư c dài h n 261 242 2. Tài s n thu thu nh p hoãn l i 262 243 3. Tài s n dài h n khác 268 244 T NG C NG TÀI S N (270 = 100 + 200) 270
- 510. NGU N VN Code A - N PH I TR (300 = 310 + 320) 300 I. N ng n h n 310 1. Vay và n ng n h n 311 311 315 2. Ph i tr ngư i bán 312 331 3. Ngư i mua tr ti n trư c 313 131 3387 4. Thu và các kho n ph i n p Nhà nư c 314 333 5. Ph i tr ngư i lao ng 315 334 6. Chi phí ph i tr 316 335 7. Ph i tr n i b 317 336 318 337 8. Ph i tr theo ti n k ho ch h p ng xây d ng 9. Các kho n ph i tr , ph i n p ng n h n khác 319 138 338 10. D phòng ph i tr ng n h n 320 352 II. N dài h n 330 1. Ph i tr dài h n ngư i bán 331 331 2. Ph i tr dài h n n i b 332 336 3. Ph i tr dài h n khác 333 338,344 4. Vay và n dài h n 334 341 342 C3431-N3432+C3433 5. Thu thu nh p hoãn l i ph i tr 335 347 6. D phòng tr c p mát vi c làm 336 351 7. D phòng ph i tr dài h n 337 352 B - V N CH S H U (400 = 410 + 430) 400 I. V n ch s h u 410 1. V n u tư c a ch s h u 411 4111 2. Th ng dư v n c ph n 412 4112 3. V n khác c a ch s h u 413 4118 4. C phi u qu (*) 414 N419 5. Chênh l ch ánh giá l i tài s n 415 C412 6. Chênh l ch t giá h i oái 416 C413 7. Qu u tư phát tri n 417 414 8. Qu d phòng tài chính 418 415 9. Qu khác thu c v n ch s h u 419 418 10. L i nhu n sau thu chưa phân ph i 420 C421 11. Ngu n v n u tư XDCB 421 441 II. Ngu n kinh phí và qu khác 430 1. Qu khen thư ng, phúc l i 431 431 2. Ngu n kinh phí 432 C461-N161 3. Ngu n kinh phí ã hình thành TSC 433 446 440 T NG C NG NGU N V N (430 = 300 + 400)