MA
Uploaded byMURAT ARSLAN
PDF, PPTX707 views

Linux101

linux 101 bash script terminal command text editors permissions services file hierarchy user,group

Embed presentation

Download as PDF, PPTX
1 / 123
2 / 123
3 / 123
4 / 123
5 / 123
6 / 123
7 / 123
8 / 123
9 / 123
10 / 123
11 / 123
12 / 123
13 / 123
14 / 123
15 / 123
16 / 123
17 / 123
18 / 123
19 / 123
20 / 123
21 / 123
22 / 123
23 / 123
24 / 123
25 / 123
26 / 123
27 / 123
28 / 123
29 / 123
30 / 123
31 / 123
32 / 123
33 / 123
34 / 123
35 / 123
36 / 123
37 / 123
38 / 123
39 / 123
40 / 123
41 / 123
42 / 123
43 / 123
44 / 123
45 / 123
46 / 123
47 / 123
48 / 123
49 / 123
50 / 123
51 / 123
52 / 123
53 / 123
54 / 123
55 / 123
56 / 123
57 / 123
58 / 123
59 / 123
60 / 123
61 / 123
62 / 123
63 / 123
64 / 123
65 / 123
66 / 123
67 / 123
68 / 123
69 / 123
70 / 123
71 / 123
72 / 123
73 / 123
74 / 123
75 / 123
76 / 123
77 / 123
78 / 123
79 / 123
80 / 123
81 / 123
82 / 123
83 / 123
84 / 123
85 / 123
86 / 123
87 / 123
88 / 123
89 / 123
90 / 123
91 / 123
92 / 123
93 / 123
94 / 123
95 / 123
96 / 123
97 / 123
98 / 123
99 / 123
100 / 123
101 / 123
102 / 123
103 / 123
104 / 123
105 / 123
106 / 123
107 / 123
108 / 123
109 / 123
110 / 123
111 / 123
112 / 123
113 / 123
114 / 123
115 / 123
116 / 123
117 / 123
118 / 123
119 / 123
120 / 123
121 / 123
122 / 123
123 / 123
Linux 101
MetaRoc , Türkiye’nin çok farklı cografi konumlarında bulunan ve Caner KÖROGLU önderliginde bir araya gelebilen altı kisilik bir ekiptir. Bir araya gelme amaçlarımızdan biri, kendimizi Siber Güvenlik alanında gelistirebilmek ve mümkün oldugunca ögrendiklerimizi, basarabildiklerimizi sizlerle paylasmak. “Bilgi paylastıkça çogalır.” düsüncesiyle hareket eden bir ekip, MetaRoc Günümüzde riskler, sadece dısarıda degil. Evimizde, odamızda masamızın üstünde,cebimizde.. Ekip olarak öncelikli hedefimiz ülkemiz ve insanlarımız için ‘Siber Güvenlik Farkındalıgı’ olusturabilmek. Zamanla, kendimize ve size faydalı olabilecek projelerde tekrar bulusmak dilegiyle. Metaroc
selam!Murat Arslan İYTE Bilgisayar Mühendisligi Linux | Siber Güvenlik | Network | Pyhton @marslan0535 | muratarslan0535@gmail.com rootmarslan.blogspot.com.tr
Neler ögrenecegiz? *GNU/LINUX *TEMEL TERMINAL KOMUTLARI *PAKET YÖNETIMI *TEXT EDITÖRLERI *KULLANICI ISLEMLERI *IZINLER *PROCESS *DOSYA SISTEMLERI *ÇEVRE DEGISKENLERI *SERVISLER ...
1. GNU/LINUX GNU, LİNUX NEDİR?
GNU (GNU IS NOT UNIX)
Linux terminali nedir??? **kernel(çekirdek) ** shell(kabuk) Komutlar vererek islemleri yaptıgımız yerdir. Shell programı sayesinde komutlarımız yorumlanır Islemler gerçeklesir. echo(ekrana yazdırmak için kullanılır) echo $SHELL dersek kabuk programımızı ögrenebilir.
Linus torwalds linux çekirdeGini geliStirmiStir. richard stallman gnu yu GELISTIRMISTIR.
2. TEMEL TERMINAL KOMUTLARI
Lınux cekirdekli isletim sistemlerinde klasörlere “dizin” denir!!!
Full Path Full path kavramı komuta en üst dizinden baslayarak gidecegi yolu gösterir. Baslangıcı en üst dizin yani / (kök dizin)kabul eder. /etc/passwd /home/murat/Müzikler/pop Full path / relatıve path Relatıve Path Baslangıcı suan bulundugu dizin kabul eder. Eger /home/murat dizinindeysek /Müzikler/pop yazarak soldaki islemle aynı yere gelmis oluruz.
PWD(PRINT WORKING DIRECTORY) Kullanıcıya hangi dizinde bulundugunu full path ile gösterir.
Linux dosya sistemı genel yapısı
Dizin degıstırmek ıcın kullanılır. $ cd . (bulunulan dizin) $ cd .. (bir üst dizin) $ cd ~ (ev dizini) $ cd - (bir önceki dizin) Cd (change dırectory)
Place your screenshot here Ls (list directories) Istenilen dizindeki dizin,dosya vb alayını listeler :) ls -a (all) gizli dosyalarıda gösterir. ls -l ayrıntılı listeler ls -h listelenenlerin boyutlarını daha anlasılır yapar.
Isminin Basında “ . ” olan dosya ve dizinler gizlidir
touch Eger dosya önceden var ise dosyanın islem tarihini günceller. Eger dosya önceden yok ise belirtilen dizine dosya olusturur. *Dizin belirtilmezse bulunulan dizine olusturur.
FILE Istenilen dosya,dizin vb. hakkında özet bilgiler verir. File / stat STAT Istenilen dosya,dizin vb. hakkında file komutuna göre daha genis bilgiler verir. Uid,güncellenme vs.
Çalısılan terminali nasıl temizleriz???? $ clearCTRL+L
cat Dosyanın icerigini gösterir. Yönelendirme isaretleri ile dosya da olusturulabilir. Yine yönlendirme isaretleri ile dosyanın sonuna ekleme yapılabilir.
Less more historyTerminale sıgmayan büyük veya uzun metinlerde,metini Terminal boyutu kadar ekrana yazdırır. Okurnurluk kazandırır. Büyük dosyaları okumada kullanıslıdır. **-g -G parametleri Less komutunda içerik içinde ileri-geri hareketler yapılabilir. Ama more komutunda sadece ileri yönlü hareket yapılır. Less tüm içerigi bellege almadıgı için daha kullanıslıdır. Terminale girilen önceki komutları gösterirkullanıcın home dizinindeki .bash_history dosyasında history limiti bulunur.
Terminalde kopyalama yapıstırma ctrl+shift+c ctrl+shift+v
cp(copy) Dosya kopyalamamızı saglar. $ cp /-/kaynak/-/hedef Dizinleri kopyalamak için -r parametresi kullanılır. Eger kopyalanacak yerde dizin yoksa önce dizin olustururlur sonra kopyalama yapılır. -i parametresi ise bizi dosyanın üzerine yazma durumlarında uyarır.
mv(move) Tasıma islemlerinde kullanılır. $ mv kaynak/-/hedef Cp deki -i parametresi burada da kullanılır. Isim degistirmek için kullanılır. $ mv eski isim/-/yeni isim
Yardım komutları MAN(MANUEL) man komut seklinde çalısır. Komutun kılavuzudur. Komut hakkında kapsamlı bilgileri verir. Q ile çıkıs yapılır. HELP Komut --help seklinde çalısır. Komut hakkında özet ve önemli bilgileri verir.
dmidecode uname uptimeSistem ile ilgili bilgileri verir. Dmicode --type bios Bios hakkındaki bilgileri verir. --type Parametresi ile kullanılır. Kullanılan kernel hakkında bilgileri verir. -i parametresi versiyonu -a parametresi bütün bilgileri verir. Acaba sistem ne zamandır açık???
mkdir(make directory) Dizin olusturmak için kullanılır. -p parametresi ile dizinin içine dizin olusturulur. $ mkdir dizin{1..7} ne yapar??? $ mkdir dizin{4..8}/{1..3} ne yapar???
rm(remove) rm rm dosya dosyayı siler Bu ne ki??? $ rm -rf /* rm -r Dizinleri silmek için kullanılır. Recursive yolla silinir. rmdir directory de kullanılabilir. rm -f Silinecekleri zor kullanarak siler. Silmeye zorlar
Find komutu dizin,dosya vb aramamızı saglar. find Aranacak yerler/-/özellikleri -type parametresi ile dizin,dosya,karakter dosyası vb -name dosyanın ismi $ find /home -type d -name ödevlerim find
Deneyelim ögrenelim :) whatis $ whatis cat Çıktı sence ne?? exit Yoksa bulunduğun kullanıcıdan mı çıktı ??? ctrl+d exit komutunun kısayolu mu ;)) Ctrl+c (cut) Bir process islerken bunu yapmalısın!!
Tab kullan!!!! Tab tusu terminaldeki en iyi yardımcımızdır. Bütün kelimeyi komutu yazmadan tab ile tamamlayabiliriz veya komut satırında hızlıca saga sola gitme islemlerini yapabilir Daha neler nelerr….
alias Alias kullanarak bir komutu bir kısayola atayabiliriz. Mesela ~ isareti bir aliastır ~ = /home/murat demektir. $ alias kas=’ls -la’ dersek kas yazdıgımızda ls -la komutunun çıktısını alırız. unalias kas yazarak bu kısayolu kaldırabiliriz.
Kanallar Standart ın (stdın) (0) Standart out (stdout) (1) Standarterror(stderr) (2) process
Yönlendirme isaretleri DENEYELIM!!! $ echo merhaba $ echo merhaba > dosya.txt $ echo dünya >> dosya.txt $ Cat < dosya.txt > dosya2.txt $ ls /olmayan/dizin > error.txt $ ls /olmayan/dizin 2> error.txt
yönlendirmeler < İNPUT(GIRDI) ALIR. Sagındakı dosya solundakıne gırdı olur. > & >> output(çıktı)alır. Soldakinin çıktısı sagdakine girdi olur. $ Hello > dosya.txt >> ise yine yönlendirmedir fakat dosyanın altına ekleme yapar. 2> & 2< Stderr kanalının numarası 2 oldugu için 2 kullandık. Eger stderr da kanal belirtmezsek hata mesajı verir. Çünkü hata oldugunu bilmiyor,stdın veya stdout sanar.
Pipe ( | ) and tee pipe(|) bir çıktıyı diger komutun girdisi yapar. $ ls -la /etc | less Bu komut ls -la çıktısını less komutuna verir ve less komutu sayfa sayfa çıktı almamızı sağlar. $ ls | tee dosya.txt Dersek ls komutunun çıktısını dosya.txt içine yazar. Buradaki tee ise dosya içine yazılanları ekrana yazmasını saglar
Bunlar ne demeeek??? 1)dosy* 2)*zik 3)bil??say?r
Head tail $ head /var/log/syslog Head komutu ile uzun dosyaların sadece istedigimiz kadarını dosyanın basından görebiliriz. -n 20 dersek basından ilk 20 satırı görebiliriz. $ tail /var/log/syslog Head komutu ile uzun dosyaların sadece istedigimiz kadarını dosyanın sonundan görebiliriz.
Expand / unexpand Uygulamada cat ile aynı gibi görünen bu komut dosyadaki sekmeleri bosluk karakterine cevirir. Bu nedenle expand dosya.txt dedikten sonra cat dosya.txt çalısmaz. Öncesinde unexpand dosya.txt demeliyiz. *** wc dosya adı ne ise yarar???
Join cut sort Birden çok dosyayı bir alanda göstermek için kullanılır. $ join file1.txt file2.txt metin dosyalarının belirli bölümlerini görüntüleme, bu bölümleri ekleme ve çıkarma gibi bir çok islemi yapmamıza olanak saglayan bir komuttur. Belirli parametlerle dosyada sıralama yapmamızı saglar.
grep Grep komutu dosyanın içinde arama yapar,find komutu ise dosyalar arasında aram yapıyordu. $ grep --color kurt dosya.txt Bu komut dosya.txt içerisindeki kurt karakterlerini boyar ve yazdırır. $ env | grep -i User Env çıktısını grep girdi alır. Ve user karakterleri var mı bakar. $ cut -f 1,3 --d “ “ dosyadadı -f sütunları -d de neye göre ayırılacagın belirtir.
meta Bilginin Bilgisi :))) Aslında datanın bilgisi bir nevi etiketi:)
3. Isler karısıyor :(( Text Editörleri
regex (Regular expressıons) regex genel kurallar ıcın tıkla
Vim terminalde en çok kullanılan text editörlerindendir. Büyük çaplı dosyaları okumak için gelistirilmistir. Ögrenmesi zahmetli fakat oldukça kullanıslıdır. Vi de iki mod vardır. Komut ve yazma modu Komut modu : Dosyanın içerigine etki etmez,dosyayı kaydetme,mod degistirme,açma ,kapama vb. Islemleri yapar. Yazı modu: Dosyanın içerigini degistirdigimiz moddur. vim(vı)
vim(vi) Esc tusu ile komut moduna “i” veya “a”tusu ile yazı moduna Kaydedip çıkmak için esc ile komut moduna geçilir. Sonra :wq komutu ile kaydedip çıkabilir. :q! Dersek kaydetmeden çıkarız. “h” ”j” ”k” ”l” tuslarını yönlendirmede kullanabiliriz. X seçilen karakteri keser aynı zamanda silerde ;) dd bulunulan bütün satırı siler. y secilen yeri kopyalar yy bulunulan bütün satırı kopyalar.
vım(vı) p bulunulan yere kopyalı metni yapıstırır. u son islemi geri alır. v yapılan islemi kaydeder. ZZ == :wq aynı islevi görürler. Vim editörü hakkında daha kapsamlı komutları ögrenmek için tıklanıyınız ;) ***Bu komutları sadece komut modunda kullanabiliriz.***
Dıger text edıtorlerı Nano: Kullanımı oldukça kolay olan bu editör ile birçok dosyanızı düzenleyip degistirebilirsiniz. Daha fazla bilgi için tıklayınız. Emacs: Bir diger çok kullanılan text editörü olup daha fazla bilgi edinmek için tıklayınız.
Linux cekirdekli isletim sistemlerinde dosya uzantısı yoktur!!!
4. Kullanıcı islemleri
Linux isletim sistemlerinde birden fazla kullanıcı olabilir. Fakat bu kullanıcıların en yetkilisi ROOT kulllanıcıdır. Kullanıcılar birleserek grupları olusturur. Dosya sahibi kullanıcının grubun ve digerlerinin ayrı ayrı izin hakları vardır. Peki bu kullanıcıların ve grupların bilgisi parolaları nerede tutulur??? User, group bilgisi
etc/passwd Kullanıcılara ait genel bilgilerin tutuldugu dosyadır. Peki bu bilgiler nelerdir??? isim:sifre:uid:gid:yorum:evdizini:kabuk
/etc/shadow Kullanıcılara ait parolaların belirli sifreleme algoritmalarıyla saklandıgı dosyadır. Peki nasıl sifreleniyor ki ???
/etc/group Gruplara ait bilgilerin tutuldugu dosyadır.
/etc/passwd /etc/shadow /etc/group Dosyalarında sadece root kullanıcı degısıklık yapabilir!!!
Peki yeni kullanıcı nasıl eklenir??? adduser $ adduser murat Komutu ile yeni kullanıcı olusturulur. Parola ve genel bilgiler olusum sırasında sorulacaktır. deluser $ deluser murat komutu ile de olusturulan kullanıcıyı silebiliriz. Aynı zamanda kullanıcının grubunu da silecektir.
HMMM??? Adduser ve useradd komutlarını kullanmadan bir kullanıcı ekleyelim. Sonra grubunu olusturalım ve tabiki kullanıcı parolası da lazım. Son olarak bu kullanıcın ev dizini de olmalı tabi ;)
5. IZINLER
dOSYA IZINLERI Dosya izinler read(r),write(w),execute(x) olmak üzere 3 çesittir. Her dosya için user,group,other izinleri ayrı ayrıdır. r: readable(4) w: writable(2) x: executable(1) -: empty
Dosya izinleri degistırme (r)4+(w)2+(x)1 = 7 $ chmod 761 dosya.txt $ chmod 440 müzikler $ chmod 142 /home/murat $ chmod 700 /var/bin $ chmod 000 /etc/passwd $ chmod u+xw dosya.txt $ chmod a+w dosya5.txt $ chmod g-xw ödevler $ chmod o+xr dolu.txt
Peki dosya ilk olusturuldugunda ilk izinlerini kim veriyor ki ???
Dosya sahipligini degistirme chown $ sudo chown murat dosya.txt Dosya.txt dosyasının yeni sahini murat oldu ;) $ chown useradı:grupadı dosya.txt Chgrp $ sudo chgrp grupadı dosya.txt Dosya.txt Bu ne peki???
$ passwd komutu ile kullanıcı parolasını degistirebiliyorduk. Peki kullanıcı parolaları nerede tutuluyordu? Bu dosyada degisiklik için root olmak gerekmiyor muydu? Eee biz bu dosyanın içerigini nasıl degistirdik ki??? suıd(set user ıd) / sgıd(set group ıd)
suıd/sgıd Bir programı çalıstıran kullanıcılarınprogram çalıstıgı sürece program dosyasının sahibinin yetkilerine sahip olmalarını saglar. Yani sistemde bir programı kullanması gereken fakat o programı kullanmasına normal sartlarda yetkisi olmayan bir kullanıcının geçici olarak programı kullanabilmesi de diyebiliriz. $ sudo chmod g+s myfile (SGID) $ sudo chmod 2555 myfile $ sudo chmod u+s myfile (SUID) $ sudo chmod 4574 myfile
Sticky bit Aynı klasör üzerinde erisme,yazma hakkı olan kullanıcıların,klasörü ve alt dosyalarını silmelerini engellemek için kullanılır. Yani ortak bir klasörü herkes kullanabilecek (yazma ,çalıstırma) ama klasörü sadece klasörün sahibi ve root silebilecek. $ sudo chmod +t mydir $ sudo chmod 1755 mydir t= sticky bit(1) s= suıd(4) g= sgıd(2)
6. processes(süreçler)
Top & ps aux
Process Process sonlandırma $ kill -9 “PID “ $ kill “PID” Process durumları: R: çalısıyor, çalısabilir S: uykuda uyanabilir T: durdurulmus D: kesintisiz uykuda Z: zombi ;))
acaba??? Aynı anda bırden fazla program açıkken bütün açık programlar cpu da aynı anda mı çalısıyor???(niceness)
7. Paket yönetimi
Paket nedir? Derlenmis ve paket yönetim sistemiyle kuruluma hazır dosyalara “paket” denir. PEKI LINUX DAGITIMLARINDA PROGRAM NASIL KURULUR??? 1)KAYNAK KOD 2)PAKET YÖNETIM SISTEMI 3)REPOSİTORY
redhat/centOs .rpm rpm yum Debian/ubuntu .deb dpkg apt /etc/apt/sources.list ====> dosyayı inceleyelim bu içerik ne olabilir ki??? SS KOY SOURCES LİST Dagıtım || paket || man. Paket yön. || Oto. paket yön.
Program kurma Linux'ta program kurmak için : Programı kaynak koddan derleyerek kullandıgımız dagıtıma uygun olan program kurulum Paketlerinden paket yönetim sistemi yardımıyla manuel kurulum Repository denen dagıtımın kullandıgı depolardan otomatik kurulum yapmaktır. $ dpkg -i <paket adı> $ apt-get install <paket adı>
Neler oluyor neler... Apt komutu çalısırken ilk olarak sources.list dosyasına gider bakar. Eger istenen program o repolarda var ise indirir fakat yok ise(büyük ihtimalözgür yazılım degildir; )) bizim repolara eklememiz gerekir.
$ apt-cache search <program_adı> $ apt-get remove $ apt-get purge $ apt-get update $ apt-get upgrade $ apt-get dist-upgrade $ apt-get autoremove $ apt-get -f install(3.parti program;))
Kaynak kodlarından program kurmak Konsoldan programı açtıgımız klasöre gelip $ ./configüre diyoruz. $ make yazıp programı yüklemeye hazır hale getiriyoruz. Eger derlemeyi yapacak paket kurulu degilse öncelikle $ sudo aptitude install build-essential yaparak bu paketi kurmalıyız. $ make install ile programı yüklüyoruz. $ make uninstall ile programı kaldırıyoruz.
$ gzip + (-1..-9) <dosya adı> $ bzip + (-1..-9) <dosya adı> $ gzip -k + <dosya adı> $ gzip -d + <dosya adı> $ bzip -d + <dosya adı> Sıkıstırma islemleri -1 parametresi en hızlı -9 parametresi en küçük boyuta -d (decompress) -k (keep)
Arsıvleme islemleri Arsivleme islemleri için tar kullanılır. $ tar -cvzf kiraz.tar.gz kiraz $ tar -xzfC kiraz.tar.gz /home/ $ tar -cvf arsivim.tar dosyalar -c (create) arsivler -C (change directory) -f (file) islem dosyası -t (list) icerigi listeler -x (exract) arsivi açar -v(verbose) islemleri gösterir -z(gzip) gzip ile de sıkıstıırır -j(bzip) bzip ile sıkıstırır.
8. Dosya sistemleri
/ (root) : isletim sistemimizin baslangıç noktasıdır. Diger bütün dizinler rootun altında bulunur. Bilgisayar baslarken ilk bakılan dizindir. Eger burası olmazsa sistem baslamaz. “/” ve “/root” birbirinden farklıdır. /root ise root kullanıcısının ev dizinidir. Yani /root dizini / dizininin altındaki dizinlerden sadece biridir. Dosya sistem hiyerarsisi
Sistemde bulunması gerekli komut dosyalarını içerir. Sistem boot edildiginde ilk olarak /bin dizini çalısır hale getirilir. /bin altındaki komutlar ne olursa olsun çalısır. Çalısmazsa zaten komutlar da çalısmaz. /bin
Isletim sistemine dair bütün yapılandırma dosyalarını içerir. Sistem ayarlarını barındırır. Passwd ,shadow,group gibi dosyaları içinde barındırır. /etc
/home Home klasörü kullanıcının kalesidir ; ) Her kullanıcı için kendine özeldir. Rootun home dizini ise /root dizinidir.
/dev Linux’ta herseyde oldugu gibi donanım aygıtları da bir dosyadır. USB girisleri,paralel portlar,cd-romlar gibi bütün aygıtlar /dev dizinin altında tutlan dosyalardan ibarettir. /dev/psaux : PS/2 girisi; fare ve klavyeler içindir. /dev/lp0 : Paralel port (LPT 1); yazıcı, tarayıcı vs... /dev/dsp : Birincil ses aygıtı /dev/usb : USB aygıtları
Log dosyaları, e-mail ve printer kuyrukları gibi degisken sistem bilgilerini barındırır. Sisteminize dair tutulan log'ları buradan görebiliriz. Güvenlik durumunu buradan kontrol edebiliriz. /var
/boot : baslangıç için gerekli dosyalar bulunur. /lib: kütüphane dosyaları ve kernel modülleri bulunur. /media: çıkarilabilir aygıtların(USB,CD-Rom...) sisteme eklendigi dizindir. /mnt:bir dosya sistemini geçici olarak eklemek için kullanılır. /opt:ekstra programların kurulması içindir. /srv:sistemin sundugu hizmetlerle alakalıdır. /tmp:gecici dosyaların tutuldugu dizindir. /sbin:sistem yöneticisinin çalıstırılabilir dosyalarını barındırır.
Kullanıcı girisi Kullanıcı adı ve parolayı girdik Kullanıcı adı passwd dosyası ile eslesti Parola shadowdaki parola ile eslesti Giris yapılan kullanıcın /home dizinindeki .bashrc dosyası okundu .bashrc dosyasına göre ayarlamalar yapıldı(env,alias vb) Kullanıcı girisi yapıldı
Ext4:linux dosya sisteminin standart tercihidir. NTFS/FAT : windows dosya sistemidir. Fakat bu dosyalara linux dagıtımlarından da ulasılabilirsiniz. HFS+ : macintosh dosya sistemidir. XFS : yüksek performanslı dosya sistemidir. Büyük dosyarların medya serverlarında kullanılır. $df -T komutu ile makinemizin dosya sistemini kontrol edebiliriz. Dosya sistemi tipleri
$ sudo parted komutuyla parted tooluna gireriz. Print komutuyla bölüm tablosunu yazdırır. Mkpart komutu ile disk bölümlendirme baslar. ????????? DISK BÖLÜMLEME
Ss koy
mount/unmount Bir disk üzerindeki bir bölümü bir klasöre baglayarak içerigini görmeye,dizini kullanma vb. islere yarar. $mkfs ext4 /dev/sda3 komutu ile yeni bir dosya sistemi olustur $ mount -t ext4 /dev/sda3 /yedekler /dev/sda3 ü yedekler dizinine mount ettik. -t parametresi dosya tipini belirtir. $unmount /yedekler komutuyla mountu iptal edebiliriz.
$ blkid komutuyla sistemimizdeki block deviceları görebilir. /dev/sda1: UUID="130b882f-7d79-436d-a096-1e594c92bb76" TYPE="ext4" /dev/sda5: UUID="22c3d34b-467e-467c-b44d-f03803c2c526" TYPE="swap" Peki bunlar nedir??? $ sudo mount UUID=130b882f-7d79-436d-a096-1e594c92bb76 /mydrive mount/unmount
$shutdown $ halt $ poweroff Bunların farkı ne????
UUID :device kimligidir. Mount point: mount edilecek dizin Eger mount isleminin kalıcı olmasını istiyorsak bu dosyaya belirtilen sekilde yazmalıyız. /etc/fstab
Swap nedir? Number Start End Size Type File system Flags 5 6861MB 7380MB 519MB logical linux-swap(v1) inode ögrenelim
BU KOMUTLAR NE ISE YARAR Kı??? $ sudo fsck /dev/sda $ df -h $du -h $df -T $ rm -rf /* $ ls -li $ df -i
hardlink Iki farklı dosyanın bir inodu olursa hardlink yapılmıs olur. Dosyaların birinde yapılan bir degisiklik digerini de etkiler. $ ln somefile somelink A.txt B.txt İNODE HARDDİSK VERİ YAZMA
Windows kısayollarına benzer. $ ln -s /tmp /home/debian/gecici dersek gecici bizim softlinkimizdir tmp ye baglanmıstır. Sembolik baglılarda dosya tipi yazan yerde “l” yazar. Ve dosyalar aynı inode numarası kullanmazlar. sOFT LINKs/symlinks
Bilgisayar nasıl açılır? Bilgisayar nasıl boot olur? sistem nasıl hazırlanır? llk hangi bölümle uyandırılır? Power tusuna bastıktan sonrası ...
BIOS(BASIC INPUT OUTPUT SYSTEM) MBR(MASTER BOOT RECORD) GRUB(GNU GRUB (short for GNU GRand Unified Bootloader)) BOOTLOADER(MBR&GRUB) KERNEL INIT DRIVER DEVICE
/etc/inittab dosyasını düzenleyerek konfigüre edebiliriz. init 0 halt init1 single user mode (sadece root kullanıcısı var) init2 multiuser (internet kullanıılamaz) init3 full(network) multiuser (internet kullanılabilir) init4 kullanılmıyor init5 arayüz(x11)+multiuser (normalde kullanılan) init6 reboot INIT
9. servisler
servisler Servisler processleri yönetmek için kullanılır. $ systemctl status <servisadı> komutuyla servisin bilgisini verir. $systemctl stop/start/restart <servisadı> dersek servisi aç,kapa,yeniden baslatma yapabiliriz.
Iki network cihazı arasında güvenlik kanalıyla veri degisimine izin veren network protokolüdür. Sifreleme ve dogrulama algoritmaları kulllanır. Lokal bilgisayardan uzak bilgisayara dosya kopyalanabilir. Otomatik olarak uzaktan server kontrolü ve yönetimi saglanabilir. Ssh nedir?
Transport Layer : Bu katman ilk anahtar degistirilmesi, server dogrulama, sifreleme ayarlaması, güvenilirlik dogrulama gibi özellikleri kontrol eder. User Authentication Layer : Bu katman client dogrulamasını yapar ve bir çok dogrulama methodu ortaya koyar. Connection Layer : Bu katman kanalların konseptlerini ve kanal isteklerini SSH servislerini kullanarak tanımlar. Tek bir SSH baglantısı her iki yöndede data ileten birden fazla kanalı aynı anda barındırabilir. Iç mimarisi
Ssh kullanımı $ ssh -l kullanıcı_adı@<ıp adresi> Karsı bilgisayardan kendimize kopyalıyacaksak: $ scp kullanıcı_adı@host_ismi:kopyalacak_dosyanın_adi kopyalanacagı_yer Kendi bilgisayarımızdan karsı bilgisayara kopyalayacaksak: $ scp kopyalacak_dosyanın_adi kullanıcı_adı@host_ismi:kopyalanacagı_yer
$ sudo shutdown -h now $ sudo shutdown -r now <r(restart)> ;)) $ sudo reboot $ sudo shutdown -h +2
Crontab zamanlanmıs görev vermemiz için kullanılır. $crontab -e komutu görevi düzenlememizi saglar. ● dakika(0-59) ● saat(0-23) ● gün(1-31) ● ay(1-12) ● Haftanın günü(0-7)(7 pazar günüdür.) 30 08 10 06 * ./home/ramesh/change_wallpaper Bu görevde her 6. Ayın 10. Gününde saat 8:30 da masaüstünü degistirmesini söylüyor. crontab
Biraz örnek 00 11,16 * * * ./home/murat/bin/incremental-backup Her gün her ay saat 11 ve 16:00 da uygulatır. 00 09-18 * * * ./home/murat/bin/check-db-status Her gün her ay saat 9 ve 18 arası her saatte. 00 09-18 * * 1-5 ./home/root/bin/check-db-status 30 08 10 06 * ./home/nazlı/full-backup
ctrl +alt+f1 Noldu? Burası neresi?
9. CEVRE degıskenleri (envıronmental variables)
Islemlerin okuyabildigi bir anahtar degeridir. Ortam degiskenleri bulundukları ortama göre degisebilirler. Burada yapılan bir degisiklik diger ortamlarda çalısmaz. Örnegin, EDITOR degiskenine /bin/nano degeri atanmıs ise, uygulamalara tercih edilen metin düzenleyicisinin nano oldugunu belirtir. $DEGISKEN seklinde gösterilir. $ printenv komutu ile çevre degiskenlerini yazdırabiliriz. nedir?
$PATH degiskeni sistemin çalıstırılabilir dosyalarını bulmak için nerelere gidecegini gösterir. Bunun için çok önemlidir ve dogru olması gerekir. $path
Ortam degiskeni ayarlama Ortam degiskenleri kullanıcıya özgüdür. 1)Oturum:Sadece geçerli,açık olan terminalde kullanılır. 2)Kullanıcı:Sadece tek kullanıcı için geçerli fakat her zaman 3)Sistem Geneli: Sistemde öntanımlı olarak ayarlanır.
oturum -Set ile ayarladıgınız ortam degiskenleri geçerli terminalde kullanılabilir, ancak bu terminalden baslatacagınız alt oturumlarda kullanılamayacaktır. Yani set yalnızca verildigi terminali etkiler. – Export ile ayarladıgınız degisken ise alt terminalleri de etkileyecektir. Yani export, oturum bazında da olsa set’den daha globaldir. **Peki bu komutlar çalıstırılabilir bir program mı ?????**
Kullanıcıya özel ortam degiskenlerini tutabileceginiz en iyi yer .bashrc dosyasıdır. Bir kullanıcı oturum açtıgı zaman bu kullanıcının .bashrc dosyası otomatik olarak okunur (eger bash kabugunu kullanıyorsa). export DEGISKENADI="fr" kullanıcı
SISTEM GENELI Bir ortam degiskenini tüm sistemde ayarlamak için sistemde her oturum açıldıgında okunan bir dosyada saklanması gerekmektedir. Mesela /etc/profile ;))
Bu kod nedir??? #!/bin/bash while read satir do ls $satir done < $1
Tesekkür Ederim muratarslan0535@gmail.com Murat Arslan rootmarslan.blogspot.com.tr Murat ARSLAN Murat ARSLAN Muratarslan0535 @marslan0535

More Related Content

PPTX
Linux 101
byMehmet Gürol Çay
 
PPTX
Pwnlydays - Linux 101
bycanyoupwn.me
 
PDF
Unix Denetim Dokümanı
byBTRisk Bilgi Güvenliği ve BT Yönetişim Hizmetleri
 
ODS
Yaygın Linux Komutları ve Windows Karşılıkları
byMert Hakki Bingol
 
PPTX
Linux Kullanım Rehberi
byMert Can ALICI
 
PDF
Temel Linux Kullanımı ve Komutları
byAhmet Gürel
 
PDF
Linux Komut Satırı
byKemal Demirez
 
PPTX
Li̇nux-101
byBegüm Erol
 
Linux 101
byMehmet Gürol Çay
 
Pwnlydays - Linux 101
bycanyoupwn.me
 
Unix Denetim Dokümanı
byBTRisk Bilgi Güvenliği ve BT Yönetişim Hizmetleri
 
Yaygın Linux Komutları ve Windows Karşılıkları
byMert Hakki Bingol
 
Linux Kullanım Rehberi
byMert Can ALICI
 
Temel Linux Kullanımı ve Komutları
byAhmet Gürel
 
Linux Komut Satırı
byKemal Demirez
 
Li̇nux-101
byBegüm Erol
 

What's hot

PPT
Linux101 Temel Komutlar-Dizin Yapısı
bySDU CYBERLAB
 
PDF
Sızma Testi ve Güvenlik Denetlemeleri - Temel Linux Bilgisi
byFerhat Ozgur Catak
 
PPTX
BTRisk Adli Bilişim Eğitimi Sunumu
byBTRisk Bilgi Güvenliği ve BT Yönetişim Hizmetleri
 
PDF
Linux komutlari
byartvincoruh
 
PDF
Temel linux
byemreberber07
 
PPT
Linux sunum
byOğuzhan TAŞ Akademi
 
PDF
Windows Hacking 2
byFerhat Ozgur Catak
 
PDF
Linux'a Giris ve VirtualBox a Ubuntu Kurulumu
byAhmet Gürel
 
PDF
Linux Yaz Kampı 2017 GNU/Linux Eğitim Dökümanı
byİbrahim UÇAR
 
PDF
Ubuntu Linux
byOğuzhan TAŞ Akademi
 
PDF
Linux Türevi İşletim Sistemlerinde Paket Hazırlama.
byİbrahim UÇAR
 
PDF
Linux101 - Standart Gi̇rdi-Çıktı
bySDU CYBERLAB
 
ODP
Bilgi Sistemleri Güvenliği Metasploit
bymsoner
 
DOCX
Linux komulari
bySongül Kırkpınar
 
PPTX
Ubuntu sunum...
byHuseyinADSIZ
 
PDF
Kali linux
byBGA Cyber Security
 
PDF
Linux101
byBüşra Yenidoğan
 
PPT
Ag konf scriptleri_mseml
bymimarsinantl
 
PDF
Chroot içinde {DNS, NTP, Nginx, PHP-FPM}
byAli Erdinc Koroglu
 
PDF
Holynix v1
byBGA Cyber Security
 
Linux101 Temel Komutlar-Dizin Yapısı
bySDU CYBERLAB
 
Sızma Testi ve Güvenlik Denetlemeleri - Temel Linux Bilgisi
byFerhat Ozgur Catak
 
BTRisk Adli Bilişim Eğitimi Sunumu
byBTRisk Bilgi Güvenliği ve BT Yönetişim Hizmetleri
 
Linux komutlari
byartvincoruh
 
Temel linux
byemreberber07
 
Linux sunum
byOğuzhan TAŞ Akademi
 
Windows Hacking 2
byFerhat Ozgur Catak
 
Linux'a Giris ve VirtualBox a Ubuntu Kurulumu
byAhmet Gürel
 
Linux Yaz Kampı 2017 GNU/Linux Eğitim Dökümanı
byİbrahim UÇAR
 
Ubuntu Linux
byOğuzhan TAŞ Akademi
 
Linux Türevi İşletim Sistemlerinde Paket Hazırlama.
byİbrahim UÇAR
 
Linux101 - Standart Gi̇rdi-Çıktı
bySDU CYBERLAB
 
Bilgi Sistemleri Güvenliği Metasploit
bymsoner
 
Linux komulari
bySongül Kırkpınar
 
Ubuntu sunum...
byHuseyinADSIZ
 
Kali linux
byBGA Cyber Security
 
Linux101
byBüşra Yenidoğan
 
Ag konf scriptleri_mseml
bymimarsinantl
 
Chroot içinde {DNS, NTP, Nginx, PHP-FPM}
byAli Erdinc Koroglu
 
Holynix v1
byBGA Cyber Security
 

Viewers also liked

PDF
Network101 murat arslan
byMURAT ARSLAN
 
PDF
Her yönüyle linux sistem ve network güvenliği
byAhmet Han
 
PPTX
Temel ağ bilgisi
byBegüm Erol
 
DOCX
Kali Linux Hakkında Herşey
byBTRisk Bilgi Güvenliği ve BT Yönetişim Hizmetleri
 
PDF
Network Dersleri3
byAbdurrahman ALKAN
 
PPTX
Temel bilgisayar
bymuratuzunboran
 
PDF
Siber Güvenlik Eğitiminde Uluslararası CTF Yarışmaları
byDr. Emin İslam Tatlı
 
PPTX
Donanım ve yazılım bilişim dersi
byMali Yılmaz
 
PDF
OWASP kaynak kod analizi metodolojisi
byAlper Başaran
 
PPTX
Web uygulama açıklıklarından faydalanarak sistem ele geçirme
byBTRisk Bilgi Güvenliği ve BT Yönetişim Hizmetleri
 
PDF
Güvenli Yazılım Geliştirmede Dosya Yükleme
byBGA Cyber Security
 
PDF
Network Dersleri2
byAbdurrahman ALKAN
 
PDF
Network Dersleri1
byAbdurrahman ALKAN
 
PDF
Bilgi Guvenligi Temel Kavramlar
byFatih Ozavci
 
PDF
Siber Savunma Ürünlerinde Profesyonel Arka Kapılar
byBGA Cyber Security
 
PPTX
BTRisk Yazılım Güvenliği Yönetimi Eğitimi
byBTRisk Bilgi Güvenliği ve BT Yönetişim Hizmetleri
 
PDF
Android Uygulamaların Tersine Mühendislik Yöntemi ile İncelenmesi
byBTRisk Bilgi Güvenliği ve BT Yönetişim Hizmetleri
 
PPTX
BTRisk Android Uygulamalara Malware Yerleştirme Sunumu
byBTRisk Bilgi Güvenliği ve BT Yönetişim Hizmetleri
 
PPTX
BTRisk Android Mobil Uygulama Denetimi Eğitimi
byBTRisk Bilgi Güvenliği ve BT Yönetişim Hizmetleri
 
PDF
APT Saldırıları Karşısında Güvenlik Sistemlerin Yetersiziliği
byBGA Cyber Security
 
Network101 murat arslan
byMURAT ARSLAN
 
Her yönüyle linux sistem ve network güvenliği
byAhmet Han
 
Temel ağ bilgisi
byBegüm Erol
 
Kali Linux Hakkında Herşey
byBTRisk Bilgi Güvenliği ve BT Yönetişim Hizmetleri
 
Network Dersleri3
byAbdurrahman ALKAN
 
Temel bilgisayar
bymuratuzunboran
 
Siber Güvenlik Eğitiminde Uluslararası CTF Yarışmaları
byDr. Emin İslam Tatlı
 
Donanım ve yazılım bilişim dersi
byMali Yılmaz
 
OWASP kaynak kod analizi metodolojisi
byAlper Başaran
 
Web uygulama açıklıklarından faydalanarak sistem ele geçirme
byBTRisk Bilgi Güvenliği ve BT Yönetişim Hizmetleri
 
Güvenli Yazılım Geliştirmede Dosya Yükleme
byBGA Cyber Security
 
Network Dersleri2
byAbdurrahman ALKAN
 
Network Dersleri1
byAbdurrahman ALKAN
 
Bilgi Guvenligi Temel Kavramlar
byFatih Ozavci
 
Siber Savunma Ürünlerinde Profesyonel Arka Kapılar
byBGA Cyber Security
 
BTRisk Yazılım Güvenliği Yönetimi Eğitimi
byBTRisk Bilgi Güvenliği ve BT Yönetişim Hizmetleri
 
Android Uygulamaların Tersine Mühendislik Yöntemi ile İncelenmesi
byBTRisk Bilgi Güvenliği ve BT Yönetişim Hizmetleri
 
BTRisk Android Uygulamalara Malware Yerleştirme Sunumu
byBTRisk Bilgi Güvenliği ve BT Yönetişim Hizmetleri
 
BTRisk Android Mobil Uygulama Denetimi Eğitimi
byBTRisk Bilgi Güvenliği ve BT Yönetişim Hizmetleri
 
APT Saldırıları Karşısında Güvenlik Sistemlerin Yetersiziliği
byBGA Cyber Security
 

Similar to Linux101

PDF
Introduction to BASH and Terminal
byfurkan mataraci
 
PDF
Linux Sistem Yönetimi
byKurtuluş Karasu
 
PPTX
Siber Güvenlik 3.hafta
byOnur Er
 
PPSX
Mehmetözcan 20102846
byMehmet Özcan
 
PDF
Linux İşletim Sistemi - Güncelleme - 2023
byMurat KARA
 
PDF
Linux İşletim Sistemi Ders Sunusu (Güncelleme 2024)
byMurat KARA
 
PDF
Kali ile Linux'e Giriş | IntelRAD
byMehmet Ince
 
PDF
Linux İşletim Sistemi - Güncelleme-2018
byMurat KARA
 
PDF
Linux İşletim Sistemi
byMurat KARA
 
PPTX
Temel ag prog_yapilari_mseml
bymimarsinantl
 
PDF
Grep
bySüleyman Demirel Üniversitesi
 
PPT
Pardus yazici islemleri_mseml
bymimarsinantl
 
PDF
Unixlinux (1)
bysagsaglim
 
PDF
52657308 unix-linux
byAhmet Sag
 
PDF
Linux sistem-yonetimi
byTUNÇ YARDIMCI
 
PDF
Kabuk / bash proglama
byCyber-Warrior.org
 
PDF
Komut Satırıdından Arch Linux Kurulumu(Manuel Çekirdek Derlemesi Dahil)
byfurkan mataraci
 
PDF
easyOS.pdf
byRezaDystaSatria
 
PDF
Pfe101 unite01
byhakancaglar
 
PPT
Linux kullanicisi olmak
byMücahid Doğan
 
Introduction to BASH and Terminal
byfurkan mataraci
 
Linux Sistem Yönetimi
byKurtuluş Karasu
 
Siber Güvenlik 3.hafta
byOnur Er
 
Mehmetözcan 20102846
byMehmet Özcan
 
Linux İşletim Sistemi - Güncelleme - 2023
byMurat KARA
 
Linux İşletim Sistemi Ders Sunusu (Güncelleme 2024)
byMurat KARA
 
Kali ile Linux'e Giriş | IntelRAD
byMehmet Ince
 
Linux İşletim Sistemi - Güncelleme-2018
byMurat KARA
 
Linux İşletim Sistemi
byMurat KARA
 
Temel ag prog_yapilari_mseml
bymimarsinantl
 
Grep
bySüleyman Demirel Üniversitesi
 
Pardus yazici islemleri_mseml
bymimarsinantl
 
Unixlinux (1)
bysagsaglim
 
52657308 unix-linux
byAhmet Sag
 
Linux sistem-yonetimi
byTUNÇ YARDIMCI
 
Kabuk / bash proglama
byCyber-Warrior.org
 
Komut Satırıdından Arch Linux Kurulumu(Manuel Çekirdek Derlemesi Dahil)
byfurkan mataraci
 
easyOS.pdf
byRezaDystaSatria
 
Pfe101 unite01
byhakancaglar
 
Linux kullanicisi olmak
byMücahid Doğan
 

Linux101

  • 1.
  • 2.
    MetaRoc , Türkiye’ninçok farklı cografi konumlarında bulunan ve Caner KÖROGLU önderliginde bir araya gelebilen altı kisilik bir ekiptir. Bir araya gelme amaçlarımızdan biri, kendimizi Siber Güvenlik alanında gelistirebilmek ve mümkün oldugunca ögrendiklerimizi, basarabildiklerimizi sizlerle paylasmak. “Bilgi paylastıkça çogalır.” düsüncesiyle hareket eden bir ekip, MetaRoc Günümüzde riskler, sadece dısarıda degil. Evimizde, odamızda masamızın üstünde,cebimizde.. Ekip olarak öncelikli hedefimiz ülkemiz ve insanlarımız için ‘Siber Güvenlik Farkındalıgı’ olusturabilmek. Zamanla, kendimize ve size faydalı olabilecek projelerde tekrar bulusmak dilegiyle. Metaroc
  • 3.
    selam!Murat Arslan İYTE BilgisayarMühendisligi Linux | Siber Güvenlik | Network | Pyhton @marslan0535 | muratarslan0535@gmail.com rootmarslan.blogspot.com.tr
  • 4.
    Neler ögrenecegiz? *GNU/LINUX *TEMEL TERMINALKOMUTLARI *PAKET YÖNETIMI *TEXT EDITÖRLERI *KULLANICI ISLEMLERI *IZINLER *PROCESS *DOSYA SISTEMLERI *ÇEVRE DEGISKENLERI *SERVISLER ...
  • 5.
  • 6.
  • 7.
    Linux terminali nedir??? **kernel(çekirdek)** shell(kabuk) Komutlar vererek islemleri yaptıgımız yerdir. Shell programı sayesinde komutlarımız yorumlanır Islemler gerçeklesir. echo(ekrana yazdırmak için kullanılır) echo $SHELL dersek kabuk programımızı ögrenebilir.
  • 8.
  • 9.
  • 10.
  • 11.
    Full Path Full pathkavramı komuta en üst dizinden baslayarak gidecegi yolu gösterir. Baslangıcı en üst dizin yani / (kök dizin)kabul eder. /etc/passwd /home/murat/Müzikler/pop Full path / relatıve path Relatıve Path Baslangıcı suan bulundugu dizin kabul eder. Eger /home/murat dizinindeysek /Müzikler/pop yazarak soldaki islemle aynı yere gelmis oluruz.
  • 12.
    PWD(PRINT WORKING DIRECTORY) Kullanıcıyahangi dizinde bulundugunu full path ile gösterir.
  • 13.
  • 14.
    Dizin degıstırmek ıcınkullanılır. $ cd . (bulunulan dizin) $ cd .. (bir üst dizin) $ cd ~ (ev dizini) $ cd - (bir önceki dizin) Cd (change dırectory)
  • 15.
    Place your screenshothere Ls (list directories) Istenilen dizindeki dizin,dosya vb alayını listeler :) ls -a (all) gizli dosyalarıda gösterir. ls -l ayrıntılı listeler ls -h listelenenlerin boyutlarını daha anlasılır yapar.
  • 16.
    Isminin Basında “. ” olan dosya ve dizinler gizlidir
  • 17.
    touch Eger dosya öncedenvar ise dosyanın islem tarihini günceller. Eger dosya önceden yok ise belirtilen dizine dosya olusturur. *Dizin belirtilmezse bulunulan dizine olusturur.
  • 18.
    FILE Istenilen dosya,dizin vb. hakkındaözet bilgiler verir. File / stat STAT Istenilen dosya,dizin vb. hakkında file komutuna göre daha genis bilgiler verir. Uid,güncellenme vs.
  • 19.
    Çalısılan terminali nasıltemizleriz???? $ clearCTRL+L
  • 20.
    cat Dosyanın icerigini gösterir. Yönelendirme isaretleri iledosya da olusturulabilir. Yine yönlendirme isaretleri ile dosyanın sonuna ekleme yapılabilir.
  • 21.
    Less more historyTerminalesıgmayan büyük veya uzun metinlerde,metini Terminal boyutu kadar ekrana yazdırır. Okurnurluk kazandırır. Büyük dosyaları okumada kullanıslıdır. **-g -G parametleri Less komutunda içerik içinde ileri-geri hareketler yapılabilir. Ama more komutunda sadece ileri yönlü hareket yapılır. Less tüm içerigi bellege almadıgı için daha kullanıslıdır. Terminale girilen önceki komutları gösterirkullanıcın home dizinindeki .bash_history dosyasında history limiti bulunur.
  • 22.
  • 23.
    cp(copy) Dosya kopyalamamızı saglar. $cp /-/kaynak/-/hedef Dizinleri kopyalamak için -r parametresi kullanılır. Eger kopyalanacak yerde dizin yoksa önce dizin olustururlur sonra kopyalama yapılır. -i parametresi ise bizi dosyanın üzerine yazma durumlarında uyarır.
  • 24.
    mv(move) Tasıma islemlerinde kullanılır. $mv kaynak/-/hedef Cp deki -i parametresi burada da kullanılır. Isim degistirmek için kullanılır. $ mv eski isim/-/yeni isim
  • 25.
    Yardım komutları MAN(MANUEL) man komutseklinde çalısır. Komutun kılavuzudur. Komut hakkında kapsamlı bilgileri verir. Q ile çıkıs yapılır. HELP Komut --help seklinde çalısır. Komut hakkında özet ve önemli bilgileri verir.
  • 26.
    dmidecode uname uptimeSistemile ilgili bilgileri verir. Dmicode --type bios Bios hakkındaki bilgileri verir. --type Parametresi ile kullanılır. Kullanılan kernel hakkında bilgileri verir. -i parametresi versiyonu -a parametresi bütün bilgileri verir. Acaba sistem ne zamandır açık???
  • 27.
    mkdir(make directory) Dizin olusturmakiçin kullanılır. -p parametresi ile dizinin içine dizin olusturulur. $ mkdir dizin{1..7} ne yapar??? $ mkdir dizin{4..8}/{1..3} ne yapar???
  • 28.
    rm(remove) rm rm dosya dosyayı siler Bune ki??? $ rm -rf /* rm -r Dizinleri silmek için kullanılır. Recursive yolla silinir. rmdir directory de kullanılabilir. rm -f Silinecekleri zor kullanarak siler. Silmeye zorlar
  • 29.
    Find komutu dizin,dosyavb aramamızı saglar. find Aranacak yerler/-/özellikleri -type parametresi ile dizin,dosya,karakter dosyası vb -name dosyanın ismi $ find /home -type d -name ödevlerim find
  • 30.
    Deneyelim ögrenelim :) whatis $whatis cat Çıktı sence ne?? exit Yoksa bulunduğun kullanıcıdan mı çıktı ??? ctrl+d exit komutunun kısayolu mu ;)) Ctrl+c (cut) Bir process islerken bunu yapmalısın!!
  • 31.
    Tab kullan!!!! Tab tusuterminaldeki en iyi yardımcımızdır. Bütün kelimeyi komutu yazmadan tab ile tamamlayabiliriz veya komut satırında hızlıca saga sola gitme islemlerini yapabilir Daha neler nelerr….
  • 32.
    alias Alias kullanarak birkomutu bir kısayola atayabiliriz. Mesela ~ isareti bir aliastır ~ = /home/murat demektir. $ alias kas=’ls -la’ dersek kas yazdıgımızda ls -la komutunun çıktısını alırız. unalias kas yazarak bu kısayolu kaldırabiliriz.
  • 33.
  • 34.
    Yönlendirme isaretleri DENEYELIM!!! $ echomerhaba $ echo merhaba > dosya.txt $ echo dünya >> dosya.txt $ Cat < dosya.txt > dosya2.txt $ ls /olmayan/dizin > error.txt $ ls /olmayan/dizin 2> error.txt
  • 35.
    yönlendirmeler < İNPUT(GIRDI) ALIR. Sagındakı dosya solundakınegırdı olur. > & >> output(çıktı)alır. Soldakinin çıktısı sagdakine girdi olur. $ Hello > dosya.txt >> ise yine yönlendirmedir fakat dosyanın altına ekleme yapar. 2> & 2< Stderr kanalının numarası 2 oldugu için 2 kullandık. Eger stderr da kanal belirtmezsek hata mesajı verir. Çünkü hata oldugunu bilmiyor,stdın veya stdout sanar.
  • 36.
    Pipe ( |) and tee pipe(|) bir çıktıyı diger komutun girdisi yapar. $ ls -la /etc | less Bu komut ls -la çıktısını less komutuna verir ve less komutu sayfa sayfa çıktı almamızı sağlar. $ ls | tee dosya.txt Dersek ls komutunun çıktısını dosya.txt içine yazar. Buradaki tee ise dosya içine yazılanları ekrana yazmasını saglar
  • 37.
  • 38.
    Head tail $ head /var/log/syslog Headkomutu ile uzun dosyaların sadece istedigimiz kadarını dosyanın basından görebiliriz. -n 20 dersek basından ilk 20 satırı görebiliriz. $ tail /var/log/syslog Head komutu ile uzun dosyaların sadece istedigimiz kadarını dosyanın sonundan görebiliriz.
  • 39.
    Expand / unexpand Uygulamadacat ile aynı gibi görünen bu komut dosyadaki sekmeleri bosluk karakterine cevirir. Bu nedenle expand dosya.txt dedikten sonra cat dosya.txt çalısmaz. Öncesinde unexpand dosya.txt demeliyiz. *** wc dosya adı ne ise yarar???
  • 40.
    Join cut sort Birdençok dosyayı bir alanda göstermek için kullanılır. $ join file1.txt file2.txt metin dosyalarının belirli bölümlerini görüntüleme, bu bölümleri ekleme ve çıkarma gibi bir çok islemi yapmamıza olanak saglayan bir komuttur. Belirli parametlerle dosyada sıralama yapmamızı saglar.
  • 41.
    grep Grep komutu dosyanıniçinde arama yapar,find komutu ise dosyalar arasında aram yapıyordu. $ grep --color kurt dosya.txt Bu komut dosya.txt içerisindeki kurt karakterlerini boyar ve yazdırır. $ env | grep -i User Env çıktısını grep girdi alır. Ve user karakterleri var mı bakar. $ cut -f 1,3 --d “ “ dosyadadı -f sütunları -d de neye göre ayırılacagın belirtir.
  • 43.
    meta Bilginin Bilgisi :))) Aslındadatanın bilgisi bir nevi etiketi:)
  • 44.
  • 45.
  • 46.
    Vim terminalde ençok kullanılan text editörlerindendir. Büyük çaplı dosyaları okumak için gelistirilmistir. Ögrenmesi zahmetli fakat oldukça kullanıslıdır. Vi de iki mod vardır. Komut ve yazma modu Komut modu : Dosyanın içerigine etki etmez,dosyayı kaydetme,mod degistirme,açma ,kapama vb. Islemleri yapar. Yazı modu: Dosyanın içerigini degistirdigimiz moddur. vim(vı)
  • 47.
    vim(vi) Esc tusu ilekomut moduna “i” veya “a”tusu ile yazı moduna Kaydedip çıkmak için esc ile komut moduna geçilir. Sonra :wq komutu ile kaydedip çıkabilir. :q! Dersek kaydetmeden çıkarız. “h” ”j” ”k” ”l” tuslarını yönlendirmede kullanabiliriz. X seçilen karakteri keser aynı zamanda silerde ;) dd bulunulan bütün satırı siler. y secilen yeri kopyalar yy bulunulan bütün satırı kopyalar.
  • 48.
    vım(vı) p bulunulan yerekopyalı metni yapıstırır. u son islemi geri alır. v yapılan islemi kaydeder. ZZ == :wq aynı islevi görürler. Vim editörü hakkında daha kapsamlı komutları ögrenmek için tıklanıyınız ;) ***Bu komutları sadece komut modunda kullanabiliriz.***
  • 49.
    Dıger text edıtorlerı Nano: Kullanımıoldukça kolay olan bu editör ile birçok dosyanızı düzenleyip degistirebilirsiniz. Daha fazla bilgi için tıklayınız. Emacs: Bir diger çok kullanılan text editörü olup daha fazla bilgi edinmek için tıklayınız.
  • 50.
  • 51.
  • 52.
    Linux isletim sistemlerindebirden fazla kullanıcı olabilir. Fakat bu kullanıcıların en yetkilisi ROOT kulllanıcıdır. Kullanıcılar birleserek grupları olusturur. Dosya sahibi kullanıcının grubun ve digerlerinin ayrı ayrı izin hakları vardır. Peki bu kullanıcıların ve grupların bilgisi parolaları nerede tutulur??? User, group bilgisi
  • 53.
    etc/passwd Kullanıcılara ait genelbilgilerin tutuldugu dosyadır. Peki bu bilgiler nelerdir??? isim:sifre:uid:gid:yorum:evdizini:kabuk
  • 54.
    /etc/shadow Kullanıcılara ait parolalarınbelirli sifreleme algoritmalarıyla saklandıgı dosyadır. Peki nasıl sifreleniyor ki ???
  • 55.
  • 56.
  • 57.
    Peki yeni kullanıcınasıl eklenir??? adduser $ adduser murat Komutu ile yeni kullanıcı olusturulur. Parola ve genel bilgiler olusum sırasında sorulacaktır. deluser $ deluser murat komutu ile de olusturulan kullanıcıyı silebiliriz. Aynı zamanda kullanıcının grubunu da silecektir.
  • 58.
    HMMM??? Adduser ve useraddkomutlarını kullanmadan bir kullanıcı ekleyelim. Sonra grubunu olusturalım ve tabiki kullanıcı parolası da lazım. Son olarak bu kullanıcın ev dizini de olmalı tabi ;)
  • 59.
  • 60.
    dOSYA IZINLERI Dosya izinlerread(r),write(w),execute(x) olmak üzere 3 çesittir. Her dosya için user,group,other izinleri ayrı ayrıdır. r: readable(4) w: writable(2) x: executable(1) -: empty
  • 61.
    Dosya izinleri degistırme (r)4+(w)2+(x)1= 7 $ chmod 761 dosya.txt $ chmod 440 müzikler $ chmod 142 /home/murat $ chmod 700 /var/bin $ chmod 000 /etc/passwd $ chmod u+xw dosya.txt $ chmod a+w dosya5.txt $ chmod g-xw ödevler $ chmod o+xr dolu.txt
  • 62.
    Peki dosya ilk olusturuldugundailk izinlerini kim veriyor ki ???
  • 63.
    Dosya sahipligini degistirme chown $sudo chown murat dosya.txt Dosya.txt dosyasının yeni sahini murat oldu ;) $ chown useradı:grupadı dosya.txt Chgrp $ sudo chgrp grupadı dosya.txt Dosya.txt Bu ne peki???
  • 64.
    $ passwd komutuile kullanıcı parolasını degistirebiliyorduk. Peki kullanıcı parolaları nerede tutuluyordu? Bu dosyada degisiklik için root olmak gerekmiyor muydu? Eee biz bu dosyanın içerigini nasıl degistirdik ki??? suıd(set user ıd) / sgıd(set group ıd)
  • 65.
    suıd/sgıd Bir programı çalıstırankullanıcılarınprogram çalıstıgı sürece program dosyasının sahibinin yetkilerine sahip olmalarını saglar. Yani sistemde bir programı kullanması gereken fakat o programı kullanmasına normal sartlarda yetkisi olmayan bir kullanıcının geçici olarak programı kullanabilmesi de diyebiliriz. $ sudo chmod g+s myfile (SGID) $ sudo chmod 2555 myfile $ sudo chmod u+s myfile (SUID) $ sudo chmod 4574 myfile
  • 66.
    Sticky bit Aynı klasörüzerinde erisme,yazma hakkı olan kullanıcıların,klasörü ve alt dosyalarını silmelerini engellemek için kullanılır. Yani ortak bir klasörü herkes kullanabilecek (yazma ,çalıstırma) ama klasörü sadece klasörün sahibi ve root silebilecek. $ sudo chmod +t mydir $ sudo chmod 1755 mydir t= sticky bit(1) s= suıd(4) g= sgıd(2)
  • 67.
  • 68.
  • 69.
    Process Process sonlandırma $ kill-9 “PID “ $ kill “PID” Process durumları: R: çalısıyor, çalısabilir S: uykuda uyanabilir T: durdurulmus D: kesintisiz uykuda Z: zombi ;))
  • 70.
    acaba??? Aynı anda bırdenfazla program açıkken bütün açık programlar cpu da aynı anda mı çalısıyor???(niceness)
  • 71.
  • 73.
    Paket nedir? Derlenmis vepaket yönetim sistemiyle kuruluma hazır dosyalara “paket” denir. PEKI LINUX DAGITIMLARINDA PROGRAM NASIL KURULUR??? 1)KAYNAK KOD 2)PAKET YÖNETIM SISTEMI 3)REPOSİTORY
  • 74.
    redhat/centOs .rpm rpmyum Debian/ubuntu .deb dpkg apt /etc/apt/sources.list ====> dosyayı inceleyelim bu içerik ne olabilir ki??? SS KOY SOURCES LİST Dagıtım || paket || man. Paket yön. || Oto. paket yön.
  • 75.
    Program kurma Linux'ta programkurmak için : Programı kaynak koddan derleyerek kullandıgımız dagıtıma uygun olan program kurulum Paketlerinden paket yönetim sistemi yardımıyla manuel kurulum Repository denen dagıtımın kullandıgı depolardan otomatik kurulum yapmaktır. $ dpkg -i <paket adı> $ apt-get install <paket adı>
  • 76.
    Neler oluyor neler... Aptkomutu çalısırken ilk olarak sources.list dosyasına gider bakar. Eger istenen program o repolarda var ise indirir fakat yok ise(büyük ihtimalözgür yazılım degildir; )) bizim repolara eklememiz gerekir.
  • 77.
    $ apt-cache search<program_adı> $ apt-get remove $ apt-get purge $ apt-get update $ apt-get upgrade $ apt-get dist-upgrade $ apt-get autoremove $ apt-get -f install(3.parti program;))
  • 78.
    Kaynak kodlarından programkurmak Konsoldan programı açtıgımız klasöre gelip $ ./configüre diyoruz. $ make yazıp programı yüklemeye hazır hale getiriyoruz. Eger derlemeyi yapacak paket kurulu degilse öncelikle $ sudo aptitude install build-essential yaparak bu paketi kurmalıyız. $ make install ile programı yüklüyoruz. $ make uninstall ile programı kaldırıyoruz.
  • 79.
    $ gzip +(-1..-9) <dosya adı> $ bzip + (-1..-9) <dosya adı> $ gzip -k + <dosya adı> $ gzip -d + <dosya adı> $ bzip -d + <dosya adı> Sıkıstırma islemleri -1 parametresi en hızlı -9 parametresi en küçük boyuta -d (decompress) -k (keep)
  • 80.
    Arsıvleme islemleri Arsivleme islemleriiçin tar kullanılır. $ tar -cvzf kiraz.tar.gz kiraz $ tar -xzfC kiraz.tar.gz /home/ $ tar -cvf arsivim.tar dosyalar -c (create) arsivler -C (change directory) -f (file) islem dosyası -t (list) icerigi listeler -x (exract) arsivi açar -v(verbose) islemleri gösterir -z(gzip) gzip ile de sıkıstıırır -j(bzip) bzip ile sıkıstırır.
  • 81.
  • 82.
    / (root) :isletim sistemimizin baslangıç noktasıdır. Diger bütün dizinler rootun altında bulunur. Bilgisayar baslarken ilk bakılan dizindir. Eger burası olmazsa sistem baslamaz. “/” ve “/root” birbirinden farklıdır. /root ise root kullanıcısının ev dizinidir. Yani /root dizini / dizininin altındaki dizinlerden sadece biridir. Dosya sistem hiyerarsisi
  • 83.
    Sistemde bulunması gereklikomut dosyalarını içerir. Sistem boot edildiginde ilk olarak /bin dizini çalısır hale getirilir. /bin altındaki komutlar ne olursa olsun çalısır. Çalısmazsa zaten komutlar da çalısmaz. /bin
  • 84.
    Isletim sistemine dairbütün yapılandırma dosyalarını içerir. Sistem ayarlarını barındırır. Passwd ,shadow,group gibi dosyaları içinde barındırır. /etc
  • 85.
    /home Home klasörü kullanıcınınkalesidir ; ) Her kullanıcı için kendine özeldir. Rootun home dizini ise /root dizinidir.
  • 86.
    /dev Linux’ta herseyde oldugugibi donanım aygıtları da bir dosyadır. USB girisleri,paralel portlar,cd-romlar gibi bütün aygıtlar /dev dizinin altında tutlan dosyalardan ibarettir. /dev/psaux : PS/2 girisi; fare ve klavyeler içindir. /dev/lp0 : Paralel port (LPT 1); yazıcı, tarayıcı vs... /dev/dsp : Birincil ses aygıtı /dev/usb : USB aygıtları
  • 87.
    Log dosyaları, e-mailve printer kuyrukları gibi degisken sistem bilgilerini barındırır. Sisteminize dair tutulan log'ları buradan görebiliriz. Güvenlik durumunu buradan kontrol edebiliriz. /var
  • 88.
    /boot : baslangıçiçin gerekli dosyalar bulunur. /lib: kütüphane dosyaları ve kernel modülleri bulunur. /media: çıkarilabilir aygıtların(USB,CD-Rom...) sisteme eklendigi dizindir. /mnt:bir dosya sistemini geçici olarak eklemek için kullanılır. /opt:ekstra programların kurulması içindir. /srv:sistemin sundugu hizmetlerle alakalıdır. /tmp:gecici dosyaların tutuldugu dizindir. /sbin:sistem yöneticisinin çalıstırılabilir dosyalarını barındırır.
  • 89.
    Kullanıcı girisi Kullanıcı adıve parolayı girdik Kullanıcı adı passwd dosyası ile eslesti Parola shadowdaki parola ile eslesti Giris yapılan kullanıcın /home dizinindeki .bashrc dosyası okundu .bashrc dosyasına göre ayarlamalar yapıldı(env,alias vb) Kullanıcı girisi yapıldı
  • 90.
    Ext4:linux dosya sistemininstandart tercihidir. NTFS/FAT : windows dosya sistemidir. Fakat bu dosyalara linux dagıtımlarından da ulasılabilirsiniz. HFS+ : macintosh dosya sistemidir. XFS : yüksek performanslı dosya sistemidir. Büyük dosyarların medya serverlarında kullanılır. $df -T komutu ile makinemizin dosya sistemini kontrol edebiliriz. Dosya sistemi tipleri
  • 91.
    $ sudo partedkomutuyla parted tooluna gireriz. Print komutuyla bölüm tablosunu yazdırır. Mkpart komutu ile disk bölümlendirme baslar. ????????? DISK BÖLÜMLEME
  • 92.
  • 93.
    mount/unmount Bir disk üzerindekibir bölümü bir klasöre baglayarak içerigini görmeye,dizini kullanma vb. islere yarar. $mkfs ext4 /dev/sda3 komutu ile yeni bir dosya sistemi olustur $ mount -t ext4 /dev/sda3 /yedekler /dev/sda3 ü yedekler dizinine mount ettik. -t parametresi dosya tipini belirtir. $unmount /yedekler komutuyla mountu iptal edebiliriz.
  • 94.
    $ blkid komutuylasistemimizdeki block deviceları görebilir. /dev/sda1: UUID="130b882f-7d79-436d-a096-1e594c92bb76" TYPE="ext4" /dev/sda5: UUID="22c3d34b-467e-467c-b44d-f03803c2c526" TYPE="swap" Peki bunlar nedir??? $ sudo mount UUID=130b882f-7d79-436d-a096-1e594c92bb76 /mydrive mount/unmount
  • 95.
    $shutdown $ halt $poweroff Bunların farkı ne????
  • 96.
    UUID :device kimligidir. Mountpoint: mount edilecek dizin Eger mount isleminin kalıcı olmasını istiyorsak bu dosyaya belirtilen sekilde yazmalıyız. /etc/fstab
  • 97.
    Swap nedir? Number StartEnd Size Type File system Flags 5 6861MB 7380MB 519MB logical linux-swap(v1) inode ögrenelim
  • 98.
    BU KOMUTLAR NEISE YARAR Kı??? $ sudo fsck /dev/sda $ df -h $du -h $df -T $ rm -rf /* $ ls -li $ df -i
  • 99.
    hardlink Iki farklı dosyanınbir inodu olursa hardlink yapılmıs olur. Dosyaların birinde yapılan bir degisiklik digerini de etkiler. $ ln somefile somelink A.txt B.txt İNODE HARDDİSK VERİ YAZMA
  • 100.
    Windows kısayollarına benzer. $ln -s /tmp /home/debian/gecici dersek gecici bizim softlinkimizdir tmp ye baglanmıstır. Sembolik baglılarda dosya tipi yazan yerde “l” yazar. Ve dosyalar aynı inode numarası kullanmazlar. sOFT LINKs/symlinks
  • 101.
    Bilgisayar nasıl açılır? Bilgisayar nasılboot olur? sistem nasıl hazırlanır? llk hangi bölümle uyandırılır? Power tusuna bastıktan sonrası ...
  • 102.
    BIOS(BASIC INPUT OUTPUTSYSTEM) MBR(MASTER BOOT RECORD) GRUB(GNU GRUB (short for GNU GRand Unified Bootloader)) BOOTLOADER(MBR&GRUB) KERNEL INIT DRIVER DEVICE
  • 103.
    /etc/inittab dosyasını düzenleyerekkonfigüre edebiliriz. init 0 halt init1 single user mode (sadece root kullanıcısı var) init2 multiuser (internet kullanıılamaz) init3 full(network) multiuser (internet kullanılabilir) init4 kullanılmıyor init5 arayüz(x11)+multiuser (normalde kullanılan) init6 reboot INIT
  • 104.
  • 105.
    servisler Servisler processleri yönetmekiçin kullanılır. $ systemctl status <servisadı> komutuyla servisin bilgisini verir. $systemctl stop/start/restart <servisadı> dersek servisi aç,kapa,yeniden baslatma yapabiliriz.
  • 107.
    Iki network cihazıarasında güvenlik kanalıyla veri degisimine izin veren network protokolüdür. Sifreleme ve dogrulama algoritmaları kulllanır. Lokal bilgisayardan uzak bilgisayara dosya kopyalanabilir. Otomatik olarak uzaktan server kontrolü ve yönetimi saglanabilir. Ssh nedir?
  • 108.
    Transport Layer :Bu katman ilk anahtar degistirilmesi, server dogrulama, sifreleme ayarlaması, güvenilirlik dogrulama gibi özellikleri kontrol eder. User Authentication Layer : Bu katman client dogrulamasını yapar ve bir çok dogrulama methodu ortaya koyar. Connection Layer : Bu katman kanalların konseptlerini ve kanal isteklerini SSH servislerini kullanarak tanımlar. Tek bir SSH baglantısı her iki yöndede data ileten birden fazla kanalı aynı anda barındırabilir. Iç mimarisi
  • 109.
    Ssh kullanımı $ ssh-l kullanıcı_adı@<ıp adresi> Karsı bilgisayardan kendimize kopyalıyacaksak: $ scp kullanıcı_adı@host_ismi:kopyalacak_dosyanın_adi kopyalanacagı_yer Kendi bilgisayarımızdan karsı bilgisayara kopyalayacaksak: $ scp kopyalacak_dosyanın_adi kullanıcı_adı@host_ismi:kopyalanacagı_yer
  • 111.
    $ sudo shutdown-h now $ sudo shutdown -r now <r(restart)> ;)) $ sudo reboot $ sudo shutdown -h +2
  • 112.
    Crontab zamanlanmıs görevvermemiz için kullanılır. $crontab -e komutu görevi düzenlememizi saglar. ● dakika(0-59) ● saat(0-23) ● gün(1-31) ● ay(1-12) ● Haftanın günü(0-7)(7 pazar günüdür.) 30 08 10 06 * ./home/ramesh/change_wallpaper Bu görevde her 6. Ayın 10. Gününde saat 8:30 da masaüstünü degistirmesini söylüyor. crontab
  • 113.
    Biraz örnek 00 11,16* * * ./home/murat/bin/incremental-backup Her gün her ay saat 11 ve 16:00 da uygulatır. 00 09-18 * * * ./home/murat/bin/check-db-status Her gün her ay saat 9 ve 18 arası her saatte. 00 09-18 * * 1-5 ./home/root/bin/check-db-status 30 08 10 06 * ./home/nazlı/full-backup
  • 114.
  • 115.
  • 116.
    Islemlerin okuyabildigi biranahtar degeridir. Ortam degiskenleri bulundukları ortama göre degisebilirler. Burada yapılan bir degisiklik diger ortamlarda çalısmaz. Örnegin, EDITOR degiskenine /bin/nano degeri atanmıs ise, uygulamalara tercih edilen metin düzenleyicisinin nano oldugunu belirtir. $DEGISKEN seklinde gösterilir. $ printenv komutu ile çevre degiskenlerini yazdırabiliriz. nedir?
  • 117.
    $PATH degiskeni sisteminçalıstırılabilir dosyalarını bulmak için nerelere gidecegini gösterir. Bunun için çok önemlidir ve dogru olması gerekir. $path
  • 118.
    Ortam degiskeni ayarlama Ortamdegiskenleri kullanıcıya özgüdür. 1)Oturum:Sadece geçerli,açık olan terminalde kullanılır. 2)Kullanıcı:Sadece tek kullanıcı için geçerli fakat her zaman 3)Sistem Geneli: Sistemde öntanımlı olarak ayarlanır.
  • 119.
    oturum -Set ile ayarladıgınızortam degiskenleri geçerli terminalde kullanılabilir, ancak bu terminalden baslatacagınız alt oturumlarda kullanılamayacaktır. Yani set yalnızca verildigi terminali etkiler. – Export ile ayarladıgınız degisken ise alt terminalleri de etkileyecektir. Yani export, oturum bazında da olsa set’den daha globaldir. **Peki bu komutlar çalıstırılabilir bir program mı ?????**
  • 120.
    Kullanıcıya özel ortamdegiskenlerini tutabileceginiz en iyi yer .bashrc dosyasıdır. Bir kullanıcı oturum açtıgı zaman bu kullanıcının .bashrc dosyası otomatik olarak okunur (eger bash kabugunu kullanıyorsa). export DEGISKENADI="fr" kullanıcı
  • 121.
    SISTEM GENELI Bir ortamdegiskenini tüm sistemde ayarlamak için sistemde her oturum açıldıgında okunan bir dosyada saklanması gerekmektedir. Mesela /etc/profile ;))
  • 122.
    Bu kod nedir??? #!/bin/bash whileread satir do ls $satir done < $1
  • 123.