Download to read offline
Küresel i̇kli̇m deği̇şi̇kli̇ği̇
- 1.
- 2. • İKLIM, ENGENEL YAKLAŞIMLA ORTALAMA HAVA DURUMU OLARAK IFADE EDILIR. BU YÜZDEN, IKLIM VE HAVA, BIRBIRIYLE ÇOK IÇ IÇE KAVRAMLARDIR. HAVA, YERYÜZÜNÜN HERHANGI BIR YERINDE, HERHANGI BIR ZAMANDA, GÖZLENEN VE YAŞANAN ATMOSFERIK KOŞULLARIN BÜTÜNÜDÜR. İKLIM ISE BU HAVA KOŞULLARINDA UZUN SÜRELI (DÜNYA METEOROLOJI ÖRGÜTÜ TARAFINDAN BU SÜRE ORTALAMA OTUZ YIL OLARAK KABUL EDILMEKTEDIR) GÖZLENEN DEĞIŞIMLERIN ORTALAMASIDIR. İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE NEDENLERİ
- 3. • İKLIM, UÇDEĞERLERI, ŞIDDETLI OLAYLARI, SIKLIK DAĞILIMLARINI VE DEĞIŞKENLIĞI DE KAPSAMAKTADIR. İKLIM SISTEMI, ATMOSFER, KARA YÜZEYLERI, KAR VE BUZ, OKYANUSLAR VE DIĞER SU KÜTLELERI ILE CANLILARI KAPSAYAN KARMAŞIK VE ETKILEŞIMLI BIR SISTEMDIR. BU SISTEM, ZAMAN IÇINDE, KENDI IÇ DINAMIKLERININ ETKISI ALTINDA VE DIŞ ETMENLERDEKI (ZORLAMALAR OLARAK ADLANDIRILMAKTADIR.) DEĞIŞIKLIKLERE BAĞLI OLARAK YAVAŞ YAVAŞ DEĞIŞIM GÖSTERIR. DIŞ ZORLAMALAR, VOLKANIK PATLAMALAR VE GÜNEŞLE ILGILI DEĞIŞKENLIKLER GIBI DOĞAL OLAYLAR ILE ATMOSFERIN BILEŞIMINDEKI INSAN KAYNAKLI DEĞIŞIKLIKLERI IÇERIR. GÜNEŞ RADYASYONU, IKLIM SISTEMININ GÜÇ KAYNAĞIDIR. YERKÜRE’NIN RADYASYON DENGESINI ETKILEYEN, DOLAYISIYLA IKLIMI DEĞIŞTIREN ÜÇ TEMEL YOL BULUNMAKTADIR:
- 4. 1- Gelen güneşradyasyonundaki değişiklikler (Güneşin kendisindeki ya da Yerküre’nin yörüngesindeki değişikliklere bağlı olarak) 2- Güneş radyasyonunun yansıtılan kısmındaki değişiklikler (bu kısım albedo olarak adlandırılmaktadır ve bulut örtüsü, aerosoller denilen küçük parçacıklar ya da arazi örtüsündeki değişikliklere bağlı olarak değişebilmektedir) 3- Yerküre’den uzaya geri gönderilen uzun dalgalı radyasyondaki değişiklikler (sera gazı salımlarının atmosferdeki birikimlerine bağlı olarak).
- 5. KÜRESEL İKLIM DEĞIŞIKLIĞINEYOL AÇAN ETKENLER • HÜKÜMETLERARASI İKLIM DEĞIŞIKLIĞI PANELI, KÜRESEL IKLIM DEĞIŞIKLIĞININ ANA NEDENININ SERA GAZI EMISYONLARINDA INSAN FAALIYETLERI SONUCUNDA GÖZLENEN ARTIŞ OLDUĞUNU ORTAYA KOYDU. BAŞTA KÖMÜR OLMAK ÜZERE FOSIL YAKITLARIN YAKILMASI, ATMOSFERDEKI KARBONDIOKSIT ORANININ ARTMASINDAKI ANA SORUMLUDUR. IPCC’YE GÖRE 2004 YILINDAKI INSAN KAYNAKLI SERA GAZI EMISYONLARININ %56’SI FOSIL YAKIT KULLANIMINDA ORTAYA ÇIKAN KARBONDIOKSITE AITTIR. ORMANSIZLAŞMA DA %17’LIK BIR PAYA SAHIPTIR . FOSIL YAKITLAR ARASINDA ANA SORUMLU OLARAK "KÖMÜR" KARŞIMIZA ÇIKAR. KÜRESEL ÖLÇEKTE BIRINCIL ENERJI TALEBININ %27’SI KÖMÜRDEN SAĞLANIRKEN, ENERJI KAYNAKLI SERA GAZI EMISYONLARININ %43’Ü KÖMÜR KAYNAKLIDIR. KÖMÜRÜ %36 ILE PETROL, %20 ILE DOĞALGAZ TAKIP EDER . KÖMÜR, ÜRETILEN
- 7. İKLIM DEĞIŞIKLIĞININ ETKILERI •İKLIM DEĞIŞIKLIĞININ ETKISI SICAKLIKLARDAKI ARTIŞTAN IBARET DEĞIL. KURAKLIK, SELLER, ŞIDDETLI KASIRGALAR GIBI AŞIRI HAVA OLAYLARININ SIKLIĞI VE ETKISINDE ARTIŞ, OKYANUS VE DENIZ SUYU SEVIYELERINDE YÜKSELME, OKYANUSLARIN ASIT ORANLARINDA ARTIŞ, BUZULLARIN ERIMESI GIBI ETKENLER SONUCUNDA BITKILER, HAYVANLAR VE EKOSISTEMLERIN YANI SIRA INSAN TOPLULUKLARI DA CIDDI RISK ALTINDADIR. BILIM DÜNYASI, IKLIM DEĞIŞIKLIĞININ YIKICI ETKILERINI EN AZA INDIRMEK IÇIN ORTALAMA SICAKLIKLARDAKI ARTIŞIN AZAMI 2°C ILE SINIRLANMASI GEREKTIĞINI BELIRTIYOR. BU HEDEFIN TUTTURULMASI IÇIN ATMOSFERDEKI CO2 ORANININ 450 PPM SEVIYESINI AŞMAMASI GEREKIYOR. MEVCUT POLITIKALAR VE UYGULAMALAR ILE BU ORANDAKI ARTIŞIN DEVAM EDECEĞI ÖNGÖRÜLÜYOR. DÜNYA BANKASI KARBONDIOKSIT EMISYONLARININ ŞU ANDAKI ARTIŞ HIZIYLA 2060 YILINDA ORTALAMA SICAKLIKLARDAKI ARTIŞIN 4°C’YI BULACAĞI UYARISINI YAPARKEN, BU ARTIŞIN ETKILERININ ÖZELLIKLE YOKSUL KESIMLERCE
- 8. İKLIM DEĞIŞIKLIĞININ SAĞLIK ÜZERINEETKILERI • IKLIM DEĞIŞIKLIĞININ SAĞLIĞA DIREK ETKISI, ISI DALGALARI, SELLER, FIRTINALAR VE EKSTREM HAVA OLAYLARI SONUCUNDA GERÇEKLEŞMEKTEDIR.IKLIM DEĞIŞIKLIĞININ SAĞLIK ÜZERINE OLAN DOLAYLI ETKISI ISE ENFEKSIYON HASTALIKLARI, SU KULLANIMI VE BESIN TEMINI YOLUYLA OLMAKTADIR. HASTALIKLAR, IKLIM ELAMANLARINDAKI DEĞIŞIKLIĞE KARŞI OLDUKÇA HASSAS VE DUYARLIDIR.IKLIM DEĞIŞIKLIĞI SONUCUNDA OLUŞAN YETERSIZ BESLENME VE TEK BAŞINA KÜRESEL OLARAK DAĞILAN VE ETKILI OLAN HASTALIKLAR(ISHAL,ISITMA), EN FAZLA FAKIRLERI VE ÇOCUKLARI ÖLDÜRMEKTEDIR. GERÇEKTEN IKLIM DEĞIŞIKLIĞI OLDUĞU ZAMAN, SAĞLIK BÜYÜK RISK ALTINDA BULUNMAKTADIR. ŞEHIR VE KIRSAL ALANDA YAŞAYAN FAKIRLER, ÇEVRENIN BOZULMASI SONUCUNDA SIKINTILAR YAŞAMAKTA, YETERSIZ SU VE
- 9. • ÖZELLIKLE SICAKLIKLARINYÜKSELMESI VE DÜZENSIZ YAĞIŞ DAĞILIMI; HASTALIĞA NEDEN OLAN TEHLIKENIN (VIRÜS, ENFEKSIYON VB.) DAĞILIMINI DA DEĞIŞTIRECEKTIR. ĐKLIM DEĞIŞIKLIĞINDEN DOLAYI KUŞ GRIBINDEN SARIHUMMAYA KADAR OLAN BIR DÜZINE HASTALIK YABANI HAYVANLAR YOLUYLA YAYILMAKTADIR. DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ TARAFINCA YAPILAN BILIMSEL ÇALIŞMALARDA BU HASATLIKLAR ŞU ŞEKILDE SIRALANMIŞTIR:
- 10. • 1- KUŞGRIBI (AS AVIAN FLU) • 2- KENE (TICK-BORNE BABESIA) • 3- KOLERA (CHOLERA) • 4- EBOLA (EBOLA) • 5- PARAZITLER (PARASITES) • 6- VEBA (PLAGUE) • 7- LYME (LYME DISASE) • 8- ZARARLI DENIZ YOSUNLARI (RED TIDES OF ALGAL BLOOMS) • 9- KIZIL HUMMA, SITMA (RED VALLEY FEVER) • 10- UYKU HASTALIĞI (SLEEPING SICNESS) • 11- VEREM (TÜBERCULOSIS) • 12- SARIHUMMA, SITMA (YELLOW FEVER)