Tea Your
Yeah Know
Week Cow
Teorya ng
Wika
Rene Descartes
-Sinabi niyang ang likas sa
tao ang paggamit ng wika
na aangkp sa kaniyang
kalikasan bilang tao.
Plato
-Sinabi niyang ang wika ay
bunga ng pangangailangan.
Pngunahing pangangailangan
din ng tao ang wika kung
kaya’t itoy naimbento.
Charles Darwin
Nakikipagsapalaran ang mga tao
kaya nabuo ang wika. Dahil sa
pakikipagsapalaran ng tao para
mabuhay kaya natutuo silang
makalikha ng ibat-ibang wika.
Wikang Aramean
-Ang pinaniniwalaang kauna-
unahang wikang ginamit sa
daigdig, ang lengguwaheng
Aramean. –Aramaic ang
tawag sa kanilang wika.
Mga Teorya
ng Wika
Teoryang Ding Dong
-nagmula ang wika sa panggagaya ng mga
sinaunang tao sa mga tunog ng kalikasan,
-Ito marahil ang dahilan kung bakit ang
boom ay palaging naikakabit sa pagsabog,
-splash sa paghampas ng tubig sa isang
bagay, at whoosh sa pag-iihip ng hangin.
Teoryang Bow-Wow
-nagmula sa panggagaya ng mga
sinaunang tao sa mga tunog na nilikha
ng mga hayop, katulad ng aw aw
para sa aso, ngiyaw para sa puso, at
kwak-kwak para sa pato, at moo para
sa baka.
Teoryang Pooh-pooh
-nagmula raw ang wika sa mga
salitang namutawi sa mga bibig ng
sinaunang tao nang makaramdam
sila ng masidhing damdamin tulad ng
tuwa, galit, sakit, sarap, kalungkutan,
at pagkabigla.
Teoryang Ta-ta
Ang teorya na ito ay may koneksiyon
sa kumpas o galaw ng kamay ng tao
sa paggalaw ng dila. Ito raw ay
naging sanhi ng pagkatuto ng taong
lumikha ng tunog at matutong
magsalita.
Teoryang Yo-he-ho
-ang wika ay nabuo mula sa pagsama-
sama, lalo na kapag nagtratrabaho
nang magkakasama.
Ang mga tunog o himig na namumitawi
sa mga bibig ng tao kapag sila ay
nagtratrabaho nang sama-sama.
Teoryang Ta-ra-ra-boom-de-ay
Likas sa mga sinaunang tao ang mga ritwal.
May mga ritwal sa halos lahat ng gawain
tulad ng sa pakikidigma, pagtatanim,
pag-aani, pangingisda, pagkakasal,
pagpaparusa sanagkasala, panggagamot,
maging sa paliligo at pagluluto.
Teoryang Mama
-nagmula ang wika sa
mga pinakamadadaling pantig
ng pinakamahahalagang bagay.
gan aikw
At
Gna npiulna
Ang Wika
At
Ang Lipunan
Ayon kay Durkheim 1995, isang
sociologist
nabubuo ang lipunan ng mga taong
naninirahan sa isang pook.
May kanya-kanyang papel na
ginagampanan.
Sila ay namumuhay, nakikisama, at
nakikipagtalastasan sa bawat isa.
Hindi maikakaila na ang wika ay nag-
uugnay sa mga tao sa isang kultura. Ito
ang kanilang identidad o
pagkakakilanlan.
Pagkilala sa estado ng damdamin
at pagkatao, panlipunang
pagkakilanlan, at ugnayan; at
Pagtukoy ng antas ng buhay sa
lipunan.
Wika ang nagbibigkis sa mga
kasapi sa lipunan.
Ito ang instrument ng kanilang
pagkakaunawaan;
Quiz # 5: Wika at Lipunan
Setyembre 16, 2024
________1. Siya ang naglahad ng Functions
of Language
________2. Tumutukoy sa pagkontrol sa
ugali ng tao
________3. Pansariling opinyon
________4. Pagkuha ng impormasyon
________5. Pagbibigay ng impormasyon.
________6. Pakikipag-ugnayan ng tao sa
kapwa
________7. Pagpapahayag ng damdamin.
________8. Paggamit ng wika sa
panitikan.
________9. Gamit ang wika upang
makaimpluwensiya.
________10. Ginagamit sa pagsisimula ng
usapan.
Gamit ng
wika sa lipunan
Ang batang walang ugnayan
sa ibang tao ay mahihirapang
matutong magsalita.
Maging ang isang taong
bagong lipat lang sa isang
komunidad na may ibang wika,
kung hindi ito makikipag-
ugnayan sa iba, ay hindi
matututo ng ginagamit nilang
wika.
Mak Halliday na
naglahad ng Function of
Language Explorations in
Language Study (1973).
•Instrumental –
tungkulin ng wikang
tumutugon sa mga
pangangailangan ng
tao gaya ng pakikipag-
ugnayan sa iba.
•Halimbawa: Liham
•.Regulatoryo –tungkulin
ng wikang tumutukoy sa
pagkontrol sa ugali o asal ng
ibang tao.
•Halimbawa:
•Pagbibigay ng direksyon
•signage
•Interaksiyonal –tungkuling ito ay
nakikita sa paraan ng pakikipag-
ugnayan ng tao sa kanyang kapwa.
• Halimbawa: Pakikipagbiruan;
• pakikipagpalitan ng kuro-kuro tungkol
sa particular na isyu;
• pagkukuwento ng malulungkot o
masasayang pangyayari sa isang
kaibigan o kapalagayang-loob;
• paggawa ng liham; at iba pa.
•Personal – Saklaw ng tungkuling
ito ang pagpapahayag ng sariling
opinion o kuro-kuro sa paksang
pinag-uusapan.
• Halimbawa:
• Pagsulat ng talaarawan
• Journal,
• pagpapahayag ng
pagpapahalaga sa anumang
anyo ng panitikan.
•Heuristiko – Ang tungkuling ito ay
ginagamit sa pagkuha o paghahanap
ng impormasyong may kinalaman sa
paksang pinag-aaralan.
• Halimbawa:
• Pag-iinterbyu,pakikinig sa radio,
panonood ng telebisyon;
• pagbabasa ng pahayagan, magasin,
blog, at mga aklat kung saan
nakakukuha tayo ng mga
impormasyon.
• . Impormatibo -kinalaman sa
pagbibigay impormasyon sa paraang
pasulat at pasalita.
• Halimbawa: Pagbibigay ulat,
paggawa ng pamanahong papel,
tesis, panayam at pagtuturo.
• Si Jakobson (2003) naman ay
nagbahagi rin ng anim na paraan ng
paggamit ng wika.
•Pagpapahayag ng damdamin
(Emotive) – Saklaw nito ang
pagpapahayag ng mga saloobin,
damdamin, at emosyon.
•Panghihikayat (Conative) – Ito ay
ang gamit ng wika upang makahimok
at makaimpluwensya sa iba sa
pamamagitan ng pag-uutos at
pakiusap.
•
Pagsisimula ng pakikipag-ugnayan
(Phatic) – Ginagamit ang wika upang
makipag-ugnayan sa kapwa at
makapagsimula ng usapan.
• Paggamit bilang sanggunian (Referencial)
– Ipinakikita nito ang gamit ng wikang
nagmula sa aklat at iba pang sangguniang
pinagmulan ng kaalaman upang magparating
ng mensahe at impormasyon.
Paggamit ng kuro-kuro
• (Metalinggual) – Ito ang gamit na lumilinaw sa
mga suliranin sa pamamagitan ng pagbibigay
ng komento sa isang kodigo o batas.
Patalinghaga
• (Poetic) – Saklaw nito ang gamit ng wika sa
masining na paraan ng pagpapahayag gaya
ng panulaan, prosa, sanaysay, at iba pa.
Quiz # 5: Setyembre 4. 2024
________1. Siya ang naglahad ng Functions
of Languange
________2. Tumutukoy sa pagkontrol sa
ugali ng tao
________3. Pansariling opinyon
________4. Pagkuha ng impormasyon
________5. Pagbibigay ng impormasyon.
________6. Pakikipag-ugnayan ng tao sa
kapwa
________7. Pagpapahayg ng damdamin.
________8. Paggamit ng wika sa panitikan.
________9. Gamit ang wika upang
makaimpluwensiya.
________10. Ginagamit sa pagsisimula ng
usapan.
Quiz 3: Barayti ng Wika Agosto 16, 2024
Tukuyin kung anong barayti ng wika
ang ginamit sa bawat pangungusap.
Dayalek, Idyolek, Sosyolek, Etnolek, at
Register.
IDYOLEK1. “Ito ang inyong igan” Arnold
Clavio
DAYALEK2. Bakit ga?-Batangueño
SOSYOLEK3. “Wait! Im calling Anna pa!
So bagal!
ETNOLEK4. Tohan – tawag sa Diyos
(Maranao)
REGISTER5. Maari po bang lumabas?
SOSYOLEK6. “ AFAM nalang kasi
hanapin mo”
IDYOLEK7. “Magandang Gabi Bayan!”-
Noel Castro
DAYALEK8. Kagwapa-Cebu
SOSYOLEK9. i wuD LLyK tO knOw moR3
bOut u.
SOSYOLEK10. Ms. m4Ld1t4_zs3r0 s3v3n.
Heterogeneous
at Homogenous
na Wika
Walang buhay na wika ang maituturing na
homogenous dahil ang bawat wika ay binubuo nang
mahigit sa isang barayti.
Masasabi lang kasing ‘’homogenous’’ ang wika
kung pare-parehong magsalita ang lahat ng
gumagamit ng isang wika. (Paz, at. al. 2003).
Subalit nagkakaroon ito ng pagkakaiba-iba sanhi ng
iba’t ibang salik panlipunan tulad ng edad,
hanapbuhay, o trabaho, antas ng pinag-aralan,
kasarian, kalagayang panlipunan, rehiyon,o lugar,
pangkat-etnikoo tinatawag ding
etnolingguwistikong komunidad saan tayo
nabibilang, at iba pa.
Ipinakikita ng iba’t ibang salik
panlipunang ito ang pagigign heterogenous
ng wika. Ang iba’t ibang salik na ito ay
nagreresulta sa pagkakaroon ng barayti ng
wika.
BARAYTI
NG WIKA
Hindi maiiwasan ang pagkakaroon ng barayti ng
wika dahil sa pakikipag-ugnayan ng tao sa kapwa
tao mula sa ibang lugar na may naiibang kaugalian
at wika. Mula sa pag-uugnayang ito ay nalilinang na
wikang may pagkakaiba sa orihinal o istandard na
pinagmulan nito.
DAYALEK
Ito ang barayti ng wikang ginagamit ng
particular na pangkat ng mga tao mula
sa isang particular na lugar tulad ng
lalawigan, rehiyon, o bayan.
IDYOLEK
Kahit iisang dayalek ang sinasalita ng
pangkat ng mga tao ay mayroon pa ring
sariling paraan ng pagsasalita ang bawat isa.
Ito ang tinatawag na idyolek.
Halimbawa:
‘’Hindi namin kayo tatantanan.’’ – Mike Enriquez
‘’Anak, paki-explain. Labyu!’’ – Donya Ina
(Michael V.)
‘’Aha, ha ha! Nakakaloka!’’ – Kris Aquino
‘’Okay, Darla!’’ – Ruffa Mae Quinto
SOSYOLEK
Ito ay barayti ng wikang nakabatay sa katayuan o antas
panlipunan o dimensiyong sosyal ng mga taong
gumagamit ng wika. Kapansin-pansing ang mga tao ay
nagpapangkat-pangkat batay sa ilang katangian tulad
ng kalagayang panlipunan, paniniwala, oportunidad,
kasarian, edad at iba pa.
Uri ng Sosyolek:
Wika ng mga beki – Ito’y isang halimbawa ng
grupong nais mapanatili ang kanilang
pagkakakilanlan kaya naman binabago nila ang
tunog o kahulugan ng salita.
Halimbawa: Wititit – Wala , Baler – Bahay, Gora –
Tara
Coño/ Taglish – Ito ay mas kilala sa Taglish pinaghaong
Filipino at English kapag ito ay iyong sinsasabi. Ito ay
karaniwang maririnig sa mga kabataang may kaya at
nag-aaral sa mga ekslusibong paaralan.
Halimbawa: ‘’Let’s go na, ang init kaya!’’ o ‘’Come on na,
We’ll gonna make pila pa. It’s so haba na naman for
sure.’’
Jejemon – Ito ay ginamit ng mga kabatan
noon, ito rin ay nakabatay sa wikang Ingles
at Filipino subalit isinusulat nang may
paghalo-halong numero, mga simbolo, at
may magkakasamang malalaki at maliliit na
titik kaya’t mahirap basahin.
Halimbawa:
‘’3ow ph0w, mUsZtAh nA phow Kaow?’’
‘’Hello po, kamusta na po kayo?’’
‘’iMiszqcKyuH’’
‘’I miss you.’’
ETNOLEK
Ito ay barayti ng wika mula sa mga
etnolongguwistikong grupo. Ang salitang etnolek
ay nagmula sa pinagsamang etniko at dialek.
Taglay nito ang mga salitang nagiging bahagi na
ng pagkakakilanlan ng isang pangkat-etniko.
Halimbawa’y ang sumusunod:
Ang vakkhul na tumutukoy sa gamit ng mga Ivatan
na pantakip sa ulo sa init man o sa ulan.
Ang bulanon na ang ibig sabihin ay tuwa o ligaya.
Ang palangga na ang ibig sabihin ay mahal o
minamahal.
REGISTER
Ito ang barayti ng wika kung saan naiaangkop ng isang
nagsasalita ang uri ng wikang ginagamit niya sa sitwasyon at
sa kausap. Nagagamit ng nagsasalita ang pormal na tono
ng pananalita kung ang kausap niya ay isang taong may
mataas na katungkulan o kapangyarihan, nakatatanda, o
hindi niya masyadong kakilala.
Ito ay pormal na wika na ginagamit sa mga pormal na pagdiriwang o
pangyayari tulad ng pagsimba o pagsamba, sa mga seminar o
pagpupulong, sa mga talumpati, sa korte, sa paaralan at iba pa.
Samantala ang di pormal naman na wika ay ginagamit sa paraan ng
pagsasalita kapag ang kausap ay mga kaibigan, malalapit na
kapamilya, mga kaklase o mga kasing-edad at matagal ng kakilla.
Halimbawa:
Pormal, ‘’Hindi po ako makakasama dahil wala po akong pera.’’
Di Pormal, ‘’Hindi ako makakasama, wala akong datung’’
A. L1
B. L2
C. L3
D. WIKANG OPISYAL
E. WIKANG PANTURO
F. MONOLINGGUWALISMO
G. BILINGGUWALISMO
H. MULTILINGGUWALISMO
I. LEONARD BLOOMFIELD
J. MANUEL L. QUEZON
Quiz #2:
Konseptong Pangwika
Agosto 9, 2024
D. OPISYAL1. Ito ang wikang ginagamit sa
lahat ng lugar sa isang bansa.
A L1 2. Ito ang wikang kinalakihan ng isang
tao.
E. PANTURO3. Wikang ginagamit sa pag-
aaral at paghahatid ng dapat matutunan
ng isang bata.
B. L2 4. Wikang natutunan sa mga taong
nakapaligid sa iyo.
I. LEONARD 5. Siya ang nagbigay ibig
sabihin sa bilingguwalismo.
H. MULTI6. Kung ang isang tao ay may
tatlo o higit pang wikang sinasambit
siya ay kabilang sa ________.
F. MONO7. Isang wika lamang ang
ginagamit sa pang-araw-araw na
buhay.
8-15. Basahin ang maikling usapan
sa bawat bilang. Ipaliwanag gamit
ang tatlong pangungusap kung
saang wika sila nabibilang,
monolingguwalismo,
bilinggguwalismo, o
multilingguwalismo at bakit.
8-10.
Lovely: Buenas Dias Contedis To Dus!
Magandang umaga sa inyong lahat!
Good morning everyone.
11-13
Mika: Hello, is there anyone available
in your house to take care of
grandmother?
Niko: Oh hello, yes I am free. I can take
care of grandmother. Just wait for me.
I’ll come.
Mika: Thank you much.
14-15.
Freia: Welcome home nanay at
tatay! Buti po you’re here na!
Magkakasama na ulit tayo.
Nanay at Tatay: Oo naman Freia
anak! We’re glad that we’re
back again.
Konseptong
Pangwika
ANG WIKANG OPISYAL
 ang itinadhana ng batas na maging wika
sa opisyal na talastasan ng pamahalaan
 Ibig sabihin, ito ang wikang maaring
gamitin sa anumang uri ng komunikasyon
 anyong nakasulat, sa loob at sa labas ng
alinmang sangay o ahensiya ng gobyerno.
(Almario, 2014)
Ang Wikang Panturo
 ang opisyal na wikang ginagamit sa
pormal na edukasyon
 wikang ginagamit sa pagtuturo at pag-
aaral sa mga eskwelahan at ang wika
sa pagsulat ng mga aklat at
kagamitang panturo sa mga silid-
aralan
Unang wika o L1
tawag sa wikang kinagisnan mula
sa pagsilang at unang tinuro sa
isang tao
tinatawag din itong katutubong
wika, mother tongue, at arterial
na wika
Pangalwang wika o L2
ang wika na natutuhan dahil sa
exposure o pakikisalamuha ng
isang bata sa kanyang paligid,
panonood ng telebisyon, kalaro,
o kaklase
Pangatlong wika oL3
 Sa pagdaan ng panahon ay mas lalong
lumalawak ang mundo ng bata.
 Dumarami ang nakakasalamuha ng tao,
gayundin ang mga lugar na nararating.
 Dito ay may bagong wika muli na
maririnig o makikilala na kauna’y
matutuhan ng tao na gagamitin
MONOLINGGUWALISMO
 Ang tawag sa pagpapatupad ng iisang wika sa isang
bansa tulad ng isinasagawa sa mga bansang England,
Pransya, South Korea, Hapon at iba pa kung saan
iisang wika ang ginagamit na wikang panturo sa
lahat ng larangan o asignatura.
 iisang wika ring umiiral bilang wika ng komersiyo,
wika ng negosyo, at wika ng akiipagtalastasan sa
pang araw-araw na buhay
BILINGGUWALISMO
 Ayon kay Leonard
Bloomfield(1935) Isang
amaerikanong lingguwista ang
bilingguwalismo bilang pag gamit
o pag control ng tao sa dalawang
wika tila ba ang dalawang ito ay
kanyang katutubong wika.
MULTILINGGUWALISMO
Ang pilipinas ay isang bansang
multilingguwal.
Mayroong tayong mahigit 150
wika kaya naman bibihirang
Pilipino ang monolingguwal.
GAWAIN
SAGO
T
A.Punan ang kahon ng tawag sa
iyong unang wika(L1) at isang
halimbawang pangungusap
nito.
A.Punan ang kahon ng tawag sa
A.Punan ang kahon ng isa pang
wikang nalalaman mo (L3)at
magtuturing sa iyo bilang
multilingguwal. Kung wala ay
sumulat ka ng tatlong salitang
katutubo sa Pilipinas na alam
mo.
A.Batay sa iyong sariling
karanasan, Paano nalinang sa
iyo ang inyong unang wika?
A.Paano mo naman natutuhan
ang iyong pangalawang wika?
A.Kung mayroon kang
nalalamang Pangatlong wika,
paano mo ito natutuhan? Kung
wala, ano ang maari mong
gawin upang matuto ka ng
ikatlong wika?
MGA
KONSEPTONG
PANGWIKA
Natutukoy ang mga Konseptong
Pangwika
01
Naipapaliwanag at nagagamit ang mga
kahulugan at kahalagahan ng Konseptong
Pangwika.
02
Nabibigyan ng pagpapahalaga ang
mga Konseptong Pangwika
03
Panuto: Ibigay ang kahulugan
ng mga salita.
SALITA KAHULUGAN
Lodi
Petmalu
Kalerki
Chaka
Waley
WIKA
• Isang napakahalagang
instrument ng komunikasyon
ang wika.
• Mula sa pinagsama-samang
makabuluhang tunog, simbolo,
at tuntunin ay nabubuo ang
mga salitang
nakakapagpahayag ng
kahulugan o kaisipan.
salitang latin na lingua ay
nangangahulugang
‘’dila’’ at ‘’wika’’ o
‘’lengguwahe’’.
ANG WIKANG
PAMBANSA
1934:
• pagkakahiwa-hiwalay ng ating
bansa sa iba’t ibang pulo at sa
dami ng wikang umiiral dito,
• naging isang paksang mainitang
pagtalunan, pinag-isipan, at
tinalakay sa Kumbensiyong
Konstitusyonal noong 1934 ang
pagpili sa wikang ito.
1935:
• Ang pagsusog na ito ni Pangulong
Quezon ay nagbigay-daan sa
probisyong pangwika na
nakasaad sa Artikulo XIV, Seksiyon 3
ng Saligang Batas ng 1935 na
nagsasabing:
‘’Ang kongreso ay gagawa ng mga hakbang tungo
sa pagkakaroon ng isang wikang pambansang
ibabatay sa isa sa mga umiiral na katutubong wika.
Hangga’t hindi itinatakda ng batas, ang wikang Ingles
at Kastila ang siyang mananatiling opisyal na wika.’’
1937:
• Disyembre 30, 1937 ay
• iprinoklama ni Pangulong
Manuel L. Quezon ang wikang
Tagalog upang maging batayan
ng Wikang Pambansa
• Magkakabisa ang kautusang ito
pagkaraan ng dalawang taon.
1940: nagsimulang ituro
ang wikang pambansang
batay sa Tagalog sa mga
paaralang pampubliko at
pribado.
1946:
• Nang ipagkaloob ng mga
Amerikano ang ating Kalayaan,
sa Araw ng Pagsasarili ng
PIlipinas noong Hulyo 4, 1946 ay
ipinahayag din ang mga
wikang opisyal sa bansa ay
Tagalog at Ingles sa bisa ng
Batas Komonwelt Bilang 570.
1959:
• Agosto 13, 1959,
• pinalitan ang tawag sa wikang
pambansa. Mula Tagalog ito ay
naging Pilipino sa bisa ng
Kautusang Pangkagawaran
Blg.7 na ipinalabas ni Jose E.
Romero,
• Ang kalihim ng edukasyon
noon. (Diyaryo, Telebisyon,
Radyo, Magasin at Komiks)
1972:
• Muling nagkaroon ng
mainitang pagtatalo sa
Kumbensiyong
Konstitusyonal noong 1972
kaugnay ng usaping
pangwika.
• Sa huli ito ang mga naging
probisyong pangwika sa
Saligang Batas ng 1973,
Artikulo XV, Seksyon 3. Bg.2;
1987:
• Sa Saligang Batas ng 1987 ay pinatibay
ng Komisyong Konstitusyonal na binuo
ni dating Pangulong Cory Aquino ang
implementasyon sa paggamit ng
Wikang Filipino.
Nakasaad sa Artikulo XIV Seksyon 6 ang
probisyon tungkol sa wika na nag sasabing
‘’Ang wikang pambansa ng Pilipinas ay
Filipino, Samantalang nililinang, ito ay dapat
payabungin at pagyamanin sa salig sa umiiral
na mga wika sa Pilipinas at sa iba pang mga
wika.’’
KOMUNIKASYON PPTdh aba  okay aafoggg.pptx

KOMUNIKASYON PPTdh aba okay aafoggg.pptx

  • 2.
  • 3.
  • 4.
    Rene Descartes -Sinabi niyangang likas sa tao ang paggamit ng wika na aangkp sa kaniyang kalikasan bilang tao.
  • 5.
    Plato -Sinabi niyang angwika ay bunga ng pangangailangan. Pngunahing pangangailangan din ng tao ang wika kung kaya’t itoy naimbento.
  • 6.
    Charles Darwin Nakikipagsapalaran angmga tao kaya nabuo ang wika. Dahil sa pakikipagsapalaran ng tao para mabuhay kaya natutuo silang makalikha ng ibat-ibang wika.
  • 7.
    Wikang Aramean -Ang pinaniniwalaangkauna- unahang wikang ginamit sa daigdig, ang lengguwaheng Aramean. –Aramaic ang tawag sa kanilang wika.
  • 8.
  • 9.
    Teoryang Ding Dong -nagmulaang wika sa panggagaya ng mga sinaunang tao sa mga tunog ng kalikasan, -Ito marahil ang dahilan kung bakit ang boom ay palaging naikakabit sa pagsabog, -splash sa paghampas ng tubig sa isang bagay, at whoosh sa pag-iihip ng hangin.
  • 10.
    Teoryang Bow-Wow -nagmula sapanggagaya ng mga sinaunang tao sa mga tunog na nilikha ng mga hayop, katulad ng aw aw para sa aso, ngiyaw para sa puso, at kwak-kwak para sa pato, at moo para sa baka.
  • 11.
    Teoryang Pooh-pooh -nagmula rawang wika sa mga salitang namutawi sa mga bibig ng sinaunang tao nang makaramdam sila ng masidhing damdamin tulad ng tuwa, galit, sakit, sarap, kalungkutan, at pagkabigla.
  • 12.
    Teoryang Ta-ta Ang teoryana ito ay may koneksiyon sa kumpas o galaw ng kamay ng tao sa paggalaw ng dila. Ito raw ay naging sanhi ng pagkatuto ng taong lumikha ng tunog at matutong magsalita.
  • 13.
    Teoryang Yo-he-ho -ang wikaay nabuo mula sa pagsama- sama, lalo na kapag nagtratrabaho nang magkakasama. Ang mga tunog o himig na namumitawi sa mga bibig ng tao kapag sila ay nagtratrabaho nang sama-sama.
  • 14.
    Teoryang Ta-ra-ra-boom-de-ay Likas samga sinaunang tao ang mga ritwal. May mga ritwal sa halos lahat ng gawain tulad ng sa pakikidigma, pagtatanim, pag-aani, pangingisda, pagkakasal, pagpaparusa sanagkasala, panggagamot, maging sa paliligo at pagluluto.
  • 15.
    Teoryang Mama -nagmula angwika sa mga pinakamadadaling pantig ng pinakamahahalagang bagay.
  • 18.
  • 19.
  • 20.
    Ayon kay Durkheim1995, isang sociologist nabubuo ang lipunan ng mga taong naninirahan sa isang pook. May kanya-kanyang papel na ginagampanan. Sila ay namumuhay, nakikisama, at nakikipagtalastasan sa bawat isa. Hindi maikakaila na ang wika ay nag- uugnay sa mga tao sa isang kultura. Ito ang kanilang identidad o pagkakakilanlan.
  • 21.
    Pagkilala sa estadong damdamin at pagkatao, panlipunang pagkakilanlan, at ugnayan; at Pagtukoy ng antas ng buhay sa lipunan. Wika ang nagbibigkis sa mga kasapi sa lipunan. Ito ang instrument ng kanilang pagkakaunawaan;
  • 22.
    Quiz # 5:Wika at Lipunan Setyembre 16, 2024 ________1. Siya ang naglahad ng Functions of Language ________2. Tumutukoy sa pagkontrol sa ugali ng tao ________3. Pansariling opinyon ________4. Pagkuha ng impormasyon ________5. Pagbibigay ng impormasyon.
  • 23.
    ________6. Pakikipag-ugnayan ngtao sa kapwa ________7. Pagpapahayag ng damdamin. ________8. Paggamit ng wika sa panitikan. ________9. Gamit ang wika upang makaimpluwensiya. ________10. Ginagamit sa pagsisimula ng usapan.
  • 24.
  • 25.
    Ang batang walangugnayan sa ibang tao ay mahihirapang matutong magsalita. Maging ang isang taong bagong lipat lang sa isang komunidad na may ibang wika, kung hindi ito makikipag- ugnayan sa iba, ay hindi matututo ng ginagamit nilang wika.
  • 26.
    Mak Halliday na naglahadng Function of Language Explorations in Language Study (1973).
  • 27.
    •Instrumental – tungkulin ngwikang tumutugon sa mga pangangailangan ng tao gaya ng pakikipag- ugnayan sa iba. •Halimbawa: Liham
  • 28.
    •.Regulatoryo –tungkulin ng wikangtumutukoy sa pagkontrol sa ugali o asal ng ibang tao. •Halimbawa: •Pagbibigay ng direksyon •signage
  • 29.
    •Interaksiyonal –tungkuling itoay nakikita sa paraan ng pakikipag- ugnayan ng tao sa kanyang kapwa. • Halimbawa: Pakikipagbiruan; • pakikipagpalitan ng kuro-kuro tungkol sa particular na isyu; • pagkukuwento ng malulungkot o masasayang pangyayari sa isang kaibigan o kapalagayang-loob; • paggawa ng liham; at iba pa.
  • 30.
    •Personal – Saklawng tungkuling ito ang pagpapahayag ng sariling opinion o kuro-kuro sa paksang pinag-uusapan. • Halimbawa: • Pagsulat ng talaarawan • Journal, • pagpapahayag ng pagpapahalaga sa anumang anyo ng panitikan.
  • 31.
    •Heuristiko – Angtungkuling ito ay ginagamit sa pagkuha o paghahanap ng impormasyong may kinalaman sa paksang pinag-aaralan. • Halimbawa: • Pag-iinterbyu,pakikinig sa radio, panonood ng telebisyon; • pagbabasa ng pahayagan, magasin, blog, at mga aklat kung saan nakakukuha tayo ng mga impormasyon.
  • 32.
    • . Impormatibo-kinalaman sa pagbibigay impormasyon sa paraang pasulat at pasalita. • Halimbawa: Pagbibigay ulat, paggawa ng pamanahong papel, tesis, panayam at pagtuturo. • Si Jakobson (2003) naman ay nagbahagi rin ng anim na paraan ng paggamit ng wika.
  • 33.
    •Pagpapahayag ng damdamin (Emotive)– Saklaw nito ang pagpapahayag ng mga saloobin, damdamin, at emosyon.
  • 34.
    •Panghihikayat (Conative) –Ito ay ang gamit ng wika upang makahimok at makaimpluwensya sa iba sa pamamagitan ng pag-uutos at pakiusap. • Pagsisimula ng pakikipag-ugnayan (Phatic) – Ginagamit ang wika upang makipag-ugnayan sa kapwa at makapagsimula ng usapan.
  • 35.
    • Paggamit bilangsanggunian (Referencial) – Ipinakikita nito ang gamit ng wikang nagmula sa aklat at iba pang sangguniang pinagmulan ng kaalaman upang magparating ng mensahe at impormasyon. Paggamit ng kuro-kuro • (Metalinggual) – Ito ang gamit na lumilinaw sa mga suliranin sa pamamagitan ng pagbibigay ng komento sa isang kodigo o batas. Patalinghaga • (Poetic) – Saklaw nito ang gamit ng wika sa masining na paraan ng pagpapahayag gaya ng panulaan, prosa, sanaysay, at iba pa.
  • 36.
    Quiz # 5:Setyembre 4. 2024 ________1. Siya ang naglahad ng Functions of Languange ________2. Tumutukoy sa pagkontrol sa ugali ng tao ________3. Pansariling opinyon ________4. Pagkuha ng impormasyon ________5. Pagbibigay ng impormasyon.
  • 37.
    ________6. Pakikipag-ugnayan ngtao sa kapwa ________7. Pagpapahayg ng damdamin. ________8. Paggamit ng wika sa panitikan. ________9. Gamit ang wika upang makaimpluwensiya. ________10. Ginagamit sa pagsisimula ng usapan.
  • 38.
    Quiz 3: Barayting Wika Agosto 16, 2024 Tukuyin kung anong barayti ng wika ang ginamit sa bawat pangungusap. Dayalek, Idyolek, Sosyolek, Etnolek, at Register.
  • 39.
    IDYOLEK1. “Ito anginyong igan” Arnold Clavio DAYALEK2. Bakit ga?-Batangueño SOSYOLEK3. “Wait! Im calling Anna pa! So bagal! ETNOLEK4. Tohan – tawag sa Diyos (Maranao) REGISTER5. Maari po bang lumabas?
  • 40.
    SOSYOLEK6. “ AFAMnalang kasi hanapin mo” IDYOLEK7. “Magandang Gabi Bayan!”- Noel Castro DAYALEK8. Kagwapa-Cebu SOSYOLEK9. i wuD LLyK tO knOw moR3 bOut u. SOSYOLEK10. Ms. m4Ld1t4_zs3r0 s3v3n.
  • 41.
  • 42.
    Walang buhay nawika ang maituturing na homogenous dahil ang bawat wika ay binubuo nang mahigit sa isang barayti. Masasabi lang kasing ‘’homogenous’’ ang wika kung pare-parehong magsalita ang lahat ng gumagamit ng isang wika. (Paz, at. al. 2003).
  • 43.
    Subalit nagkakaroon itong pagkakaiba-iba sanhi ng iba’t ibang salik panlipunan tulad ng edad, hanapbuhay, o trabaho, antas ng pinag-aralan, kasarian, kalagayang panlipunan, rehiyon,o lugar, pangkat-etnikoo tinatawag ding etnolingguwistikong komunidad saan tayo nabibilang, at iba pa.
  • 44.
    Ipinakikita ng iba’tibang salik panlipunang ito ang pagigign heterogenous ng wika. Ang iba’t ibang salik na ito ay nagreresulta sa pagkakaroon ng barayti ng wika.
  • 45.
  • 46.
    Hindi maiiwasan angpagkakaroon ng barayti ng wika dahil sa pakikipag-ugnayan ng tao sa kapwa tao mula sa ibang lugar na may naiibang kaugalian at wika. Mula sa pag-uugnayang ito ay nalilinang na wikang may pagkakaiba sa orihinal o istandard na pinagmulan nito.
  • 47.
    DAYALEK Ito ang barayting wikang ginagamit ng particular na pangkat ng mga tao mula sa isang particular na lugar tulad ng lalawigan, rehiyon, o bayan.
  • 48.
    IDYOLEK Kahit iisang dayalekang sinasalita ng pangkat ng mga tao ay mayroon pa ring sariling paraan ng pagsasalita ang bawat isa. Ito ang tinatawag na idyolek.
  • 49.
    Halimbawa: ‘’Hindi namin kayotatantanan.’’ – Mike Enriquez ‘’Anak, paki-explain. Labyu!’’ – Donya Ina (Michael V.) ‘’Aha, ha ha! Nakakaloka!’’ – Kris Aquino ‘’Okay, Darla!’’ – Ruffa Mae Quinto
  • 50.
    SOSYOLEK Ito ay barayting wikang nakabatay sa katayuan o antas panlipunan o dimensiyong sosyal ng mga taong gumagamit ng wika. Kapansin-pansing ang mga tao ay nagpapangkat-pangkat batay sa ilang katangian tulad ng kalagayang panlipunan, paniniwala, oportunidad, kasarian, edad at iba pa.
  • 51.
    Uri ng Sosyolek: Wikang mga beki – Ito’y isang halimbawa ng grupong nais mapanatili ang kanilang pagkakakilanlan kaya naman binabago nila ang tunog o kahulugan ng salita. Halimbawa: Wititit – Wala , Baler – Bahay, Gora – Tara
  • 52.
    Coño/ Taglish –Ito ay mas kilala sa Taglish pinaghaong Filipino at English kapag ito ay iyong sinsasabi. Ito ay karaniwang maririnig sa mga kabataang may kaya at nag-aaral sa mga ekslusibong paaralan. Halimbawa: ‘’Let’s go na, ang init kaya!’’ o ‘’Come on na, We’ll gonna make pila pa. It’s so haba na naman for sure.’’
  • 53.
    Jejemon – Itoay ginamit ng mga kabatan noon, ito rin ay nakabatay sa wikang Ingles at Filipino subalit isinusulat nang may paghalo-halong numero, mga simbolo, at may magkakasamang malalaki at maliliit na titik kaya’t mahirap basahin.
  • 54.
    Halimbawa: ‘’3ow ph0w, mUsZtAhnA phow Kaow?’’ ‘’Hello po, kamusta na po kayo?’’ ‘’iMiszqcKyuH’’ ‘’I miss you.’’
  • 55.
    ETNOLEK Ito ay barayting wika mula sa mga etnolongguwistikong grupo. Ang salitang etnolek ay nagmula sa pinagsamang etniko at dialek. Taglay nito ang mga salitang nagiging bahagi na ng pagkakakilanlan ng isang pangkat-etniko.
  • 56.
    Halimbawa’y ang sumusunod: Angvakkhul na tumutukoy sa gamit ng mga Ivatan na pantakip sa ulo sa init man o sa ulan. Ang bulanon na ang ibig sabihin ay tuwa o ligaya. Ang palangga na ang ibig sabihin ay mahal o minamahal.
  • 57.
    REGISTER Ito ang barayting wika kung saan naiaangkop ng isang nagsasalita ang uri ng wikang ginagamit niya sa sitwasyon at sa kausap. Nagagamit ng nagsasalita ang pormal na tono ng pananalita kung ang kausap niya ay isang taong may mataas na katungkulan o kapangyarihan, nakatatanda, o hindi niya masyadong kakilala.
  • 58.
    Ito ay pormalna wika na ginagamit sa mga pormal na pagdiriwang o pangyayari tulad ng pagsimba o pagsamba, sa mga seminar o pagpupulong, sa mga talumpati, sa korte, sa paaralan at iba pa. Samantala ang di pormal naman na wika ay ginagamit sa paraan ng pagsasalita kapag ang kausap ay mga kaibigan, malalapit na kapamilya, mga kaklase o mga kasing-edad at matagal ng kakilla.
  • 59.
    Halimbawa: Pormal, ‘’Hindi poako makakasama dahil wala po akong pera.’’ Di Pormal, ‘’Hindi ako makakasama, wala akong datung’’
  • 60.
    A. L1 B. L2 C.L3 D. WIKANG OPISYAL E. WIKANG PANTURO F. MONOLINGGUWALISMO G. BILINGGUWALISMO H. MULTILINGGUWALISMO I. LEONARD BLOOMFIELD J. MANUEL L. QUEZON
  • 61.
  • 62.
    D. OPISYAL1. Itoang wikang ginagamit sa lahat ng lugar sa isang bansa. A L1 2. Ito ang wikang kinalakihan ng isang tao. E. PANTURO3. Wikang ginagamit sa pag- aaral at paghahatid ng dapat matutunan ng isang bata. B. L2 4. Wikang natutunan sa mga taong nakapaligid sa iyo.
  • 63.
    I. LEONARD 5.Siya ang nagbigay ibig sabihin sa bilingguwalismo. H. MULTI6. Kung ang isang tao ay may tatlo o higit pang wikang sinasambit siya ay kabilang sa ________. F. MONO7. Isang wika lamang ang ginagamit sa pang-araw-araw na buhay.
  • 64.
    8-15. Basahin angmaikling usapan sa bawat bilang. Ipaliwanag gamit ang tatlong pangungusap kung saang wika sila nabibilang, monolingguwalismo, bilinggguwalismo, o multilingguwalismo at bakit.
  • 65.
    8-10. Lovely: Buenas DiasContedis To Dus! Magandang umaga sa inyong lahat! Good morning everyone.
  • 66.
    11-13 Mika: Hello, isthere anyone available in your house to take care of grandmother? Niko: Oh hello, yes I am free. I can take care of grandmother. Just wait for me. I’ll come. Mika: Thank you much.
  • 67.
    14-15. Freia: Welcome homenanay at tatay! Buti po you’re here na! Magkakasama na ulit tayo. Nanay at Tatay: Oo naman Freia anak! We’re glad that we’re back again.
  • 68.
  • 69.
    ANG WIKANG OPISYAL ang itinadhana ng batas na maging wika sa opisyal na talastasan ng pamahalaan  Ibig sabihin, ito ang wikang maaring gamitin sa anumang uri ng komunikasyon  anyong nakasulat, sa loob at sa labas ng alinmang sangay o ahensiya ng gobyerno. (Almario, 2014)
  • 70.
    Ang Wikang Panturo ang opisyal na wikang ginagamit sa pormal na edukasyon  wikang ginagamit sa pagtuturo at pag- aaral sa mga eskwelahan at ang wika sa pagsulat ng mga aklat at kagamitang panturo sa mga silid- aralan
  • 71.
    Unang wika oL1 tawag sa wikang kinagisnan mula sa pagsilang at unang tinuro sa isang tao tinatawag din itong katutubong wika, mother tongue, at arterial na wika
  • 72.
    Pangalwang wika oL2 ang wika na natutuhan dahil sa exposure o pakikisalamuha ng isang bata sa kanyang paligid, panonood ng telebisyon, kalaro, o kaklase
  • 73.
    Pangatlong wika oL3 Sa pagdaan ng panahon ay mas lalong lumalawak ang mundo ng bata.  Dumarami ang nakakasalamuha ng tao, gayundin ang mga lugar na nararating.  Dito ay may bagong wika muli na maririnig o makikilala na kauna’y matutuhan ng tao na gagamitin
  • 74.
    MONOLINGGUWALISMO  Ang tawagsa pagpapatupad ng iisang wika sa isang bansa tulad ng isinasagawa sa mga bansang England, Pransya, South Korea, Hapon at iba pa kung saan iisang wika ang ginagamit na wikang panturo sa lahat ng larangan o asignatura.  iisang wika ring umiiral bilang wika ng komersiyo, wika ng negosyo, at wika ng akiipagtalastasan sa pang araw-araw na buhay
  • 75.
    BILINGGUWALISMO  Ayon kayLeonard Bloomfield(1935) Isang amaerikanong lingguwista ang bilingguwalismo bilang pag gamit o pag control ng tao sa dalawang wika tila ba ang dalawang ito ay kanyang katutubong wika.
  • 76.
    MULTILINGGUWALISMO Ang pilipinas ayisang bansang multilingguwal. Mayroong tayong mahigit 150 wika kaya naman bibihirang Pilipino ang monolingguwal.
  • 77.
    GAWAIN SAGO T A.Punan ang kahonng tawag sa iyong unang wika(L1) at isang halimbawang pangungusap nito. A.Punan ang kahon ng tawag sa
  • 78.
    A.Punan ang kahonng isa pang wikang nalalaman mo (L3)at magtuturing sa iyo bilang multilingguwal. Kung wala ay sumulat ka ng tatlong salitang katutubo sa Pilipinas na alam mo. A.Batay sa iyong sariling karanasan, Paano nalinang sa iyo ang inyong unang wika?
  • 79.
    A.Paano mo namannatutuhan ang iyong pangalawang wika? A.Kung mayroon kang nalalamang Pangatlong wika, paano mo ito natutuhan? Kung wala, ano ang maari mong gawin upang matuto ka ng ikatlong wika?
  • 80.
  • 81.
    Natutukoy ang mgaKonseptong Pangwika 01 Naipapaliwanag at nagagamit ang mga kahulugan at kahalagahan ng Konseptong Pangwika. 02 Nabibigyan ng pagpapahalaga ang mga Konseptong Pangwika 03
  • 82.
    Panuto: Ibigay angkahulugan ng mga salita. SALITA KAHULUGAN Lodi Petmalu Kalerki Chaka Waley
  • 83.
    WIKA • Isang napakahalagang instrumentng komunikasyon ang wika. • Mula sa pinagsama-samang makabuluhang tunog, simbolo, at tuntunin ay nabubuo ang mga salitang nakakapagpahayag ng kahulugan o kaisipan.
  • 84.
    salitang latin nalingua ay nangangahulugang ‘’dila’’ at ‘’wika’’ o ‘’lengguwahe’’.
  • 85.
  • 86.
    1934: • pagkakahiwa-hiwalay ngating bansa sa iba’t ibang pulo at sa dami ng wikang umiiral dito, • naging isang paksang mainitang pagtalunan, pinag-isipan, at tinalakay sa Kumbensiyong Konstitusyonal noong 1934 ang pagpili sa wikang ito.
  • 87.
    1935: • Ang pagsusogna ito ni Pangulong Quezon ay nagbigay-daan sa probisyong pangwika na nakasaad sa Artikulo XIV, Seksiyon 3 ng Saligang Batas ng 1935 na nagsasabing: ‘’Ang kongreso ay gagawa ng mga hakbang tungo sa pagkakaroon ng isang wikang pambansang ibabatay sa isa sa mga umiiral na katutubong wika. Hangga’t hindi itinatakda ng batas, ang wikang Ingles at Kastila ang siyang mananatiling opisyal na wika.’’
  • 88.
    1937: • Disyembre 30,1937 ay • iprinoklama ni Pangulong Manuel L. Quezon ang wikang Tagalog upang maging batayan ng Wikang Pambansa • Magkakabisa ang kautusang ito pagkaraan ng dalawang taon.
  • 89.
    1940: nagsimulang ituro angwikang pambansang batay sa Tagalog sa mga paaralang pampubliko at pribado.
  • 90.
    1946: • Nang ipagkaloobng mga Amerikano ang ating Kalayaan, sa Araw ng Pagsasarili ng PIlipinas noong Hulyo 4, 1946 ay ipinahayag din ang mga wikang opisyal sa bansa ay Tagalog at Ingles sa bisa ng Batas Komonwelt Bilang 570.
  • 91.
    1959: • Agosto 13,1959, • pinalitan ang tawag sa wikang pambansa. Mula Tagalog ito ay naging Pilipino sa bisa ng Kautusang Pangkagawaran Blg.7 na ipinalabas ni Jose E. Romero, • Ang kalihim ng edukasyon noon. (Diyaryo, Telebisyon, Radyo, Magasin at Komiks)
  • 92.
    1972: • Muling nagkaroonng mainitang pagtatalo sa Kumbensiyong Konstitusyonal noong 1972 kaugnay ng usaping pangwika. • Sa huli ito ang mga naging probisyong pangwika sa Saligang Batas ng 1973, Artikulo XV, Seksyon 3. Bg.2;
  • 93.
    1987: • Sa SaligangBatas ng 1987 ay pinatibay ng Komisyong Konstitusyonal na binuo ni dating Pangulong Cory Aquino ang implementasyon sa paggamit ng Wikang Filipino. Nakasaad sa Artikulo XIV Seksyon 6 ang probisyon tungkol sa wika na nag sasabing ‘’Ang wikang pambansa ng Pilipinas ay Filipino, Samantalang nililinang, ito ay dapat payabungin at pagyamanin sa salig sa umiiral na mga wika sa Pilipinas at sa iba pang mga wika.’’