1. Knjiga apstrakata
naučnog skupa
multikulturalnost i
savremeno društvo
VISOKA ŠKOLA
PRAVNE I POSLOVNE
AKADEMSKE STUDIJE
PRAVNEIPOS
LOVNE
AKADE
M
SKESTUDIJE
DR LAZAR VRKATIĆ

2. Izdavač/Publisher:
VISOKA ŠKOLA „PRAVNE I POSLOVNE AKADEMSKE STUDIJE DR LAZAR
VRKATIĆ”/“LEGAL AND BUSINESS ACADEMIC STUDIES DR LAZAR VRKATIĆ”
Bulevar oslobođenja 76, NOVI SAD, AP Vojvodina – R Srbija
www.useens.net; www.fpps.edu.rs
Za izdavača/For publisher:
Mirjana Franceško
Glavni i odgovorni urednik/Editor-in-chief:
Milan Živković
Uređivački odbor/Editorial Board:
Isidora Wattles, Ivana Marić, Tatjana Glušac
Recenzenti/Reviewers:
Vesna Pilipović, Jasmina Đorđević, Tatjana Glušac, Milan Živković, Aleksandar Vasiljević,
Vojin Pilipović, Veljko Đurić, Duško Radosavljević, Miroslav Milosavljević, Prof. dr
Zdravko Skakavac, Prof. dr Slobodan Marković, Prof. dr Ljubo Pejanović, Doc. dr Milan
Daničić, Doc. dr Dragomir Jovičić, Doc. dr Milica Radović
Članovi Programskog odbora naučnog skupa/Members of the Program Committee of the
Conference:
Doc. dr Milan Živković, predsednik Programskog odbora, Visoka škola ,,Pravne i
poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić”, Novi Sad
Prof. dr Triant Flouris, rektor, Hellenic American University, Atina, Grčka
Doc. dr Atanas Kozarev, Fakultet za detektive i kriminalistika, Skoplje, Makedonija
Dr Nevila Xhindi , European University of Tirana, Faculty of Economy, Tirana, Albanija
Prof. As. Dr. Delija Shpresa, prodekan, Faculty of Foreign Languages,
Univerzitet u Tirani, Albanija
Doc. dr Nikola Dobrić, Department of English and American Studies, Alpen-Adria
Universität, Klagenfurt, Austrija
Doc. dr Aleksandar Vasić, Visoka škola ,,Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar
Vrkatić”, Novi Sad
Doc. dr Zdravko Skakavac, Visoka škola ,,Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar
Vrkatić”, Novi Sad
Doc. dr Aleksandar Vasiljević, Visoka škola ,,Pravne i poslovne akademske studije dr
Lazar Vrkatić”, Novi Sad
Doc. dr Sanja Đurđić, Visoka škola ,,Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar
Vrkatić”, Novi Sad
Prof. dr Zoran Sušanj, redovni profesor, Filozofski fakultet, Univerzitet u Rijeci
Prof. dr Vladimir Takšić, redovni profesor, Filozofski fakultet, Univerzitet u Rijeci
Dr Wojciech Szczepański, Komisija Balkanistike Poljske Akademije Nauka, Odelenje u
Poznanju
Dr Goran Ribičić, Visoka policijska škola, Zagreb

3. Članovi Organizacionog odbora naučnog skupa/Members of the Organizing Committee
of the Conference:
Prof. dr Mirjana Franceško, Doc. dr Milan Živković, Doc. dr Tatjana Glušac, Mr Isidora
Wattles, Ivana Marić, MA, Prof. dr Petar Teofilović, Prof. dr Veljko Đurić,
Doc. dr Milica Radović, Doc. dr Vojin Pilipović, Jelena Dostanić, MA,
Radivoje Jovović, MA, Đorđe Knežević
Prevodioci/Translators:
Marta Ardalić, Sonja Babić, Tea Barić, Jovana Biki, Andrea Bučko, Ivana Cvekić, Jovana
Drača, Dunja Đuđić, Stefan Isakov, Teodora Jandrić, Bogdan Kotarlić, Gordana Lilić,
Margareta Lotrean, Jelena Lukić, Jelena Marjanac, Andrea Mijatović, Jelena Milosavljević,
Živorad Ninković, Sandra Radinović.
Coordinator i supervizija: doc. dr Slobodan Jovanović
Lektura/Proofreading:
Marina Ratkov, Marijana Savatović
Naučni skup je podržao Pokrajinski sekretarijat za nauku i tehnološki razvoj Autonomne
Pokrajine Vojvodine
Prelom i priprema/Set and Prepress
Štampa/Printing
TAMPOGRAF, Novi Sad
Tiraž/Circulation: 200

4. Uvodna reč
Tema Međunarodnog naučnog skupa „Multikulturalnost i savremeno
društvo“ daje širok okvir u kome veliki broj naučnih disciplina može pronaći
plodno tlo za istraživanje i prezentovanje novih rezultata. Naučni radovi, koji su
pažljivo odabrani u ovom Zborniku, ne konstatuju samo sadašnje stanje stvari u
ovoj kompleksnoj oblasti, već predlažu nova rešenja, otvaraju nove horizonte u cilju
što potpunijeg sagledavanja ove društvene pojave. To ukazuje da multikulturalnost
nije statična stvar već, iznad svega, živ organizam koji se razvija u (ne)određenom
pravcu. Multikulturalnost je, nesumnjivo, proces.
Taj proces analiziraju i istražuju naučni radnici, istraživači, iz različitih
naučnih oblasti u radovima ovog Zbornika. Ova činjenica predstavlja ogromnu
prednost jer samo multidisciplinarni naučni pristup može dovesti do celovitog
sagledavanja pojave multikulturalnosti u savremenom društvu. Tako, ovaj Zbornik
donosiradovestručnjakaizoblastifilologije,psihologije,bezbednosti,menadžmenta
i ekonomije, prava i drugih društveno-humanističkih nauka, što ukazuje da se ovaj
Zbornik sastoji od nekoliko skladno povezanih celina.
Naučni radovi iz filologije donose značajna promišljanja o jeziku,
književnosti, prevođenju i metodici nastave kao neodvojivim segmentima kulture i
društva, daju zanimljiva viđenja autora koji analiziraju prisustvo multikulturalnosti
u udžbenicima za osnovne škole, ispituju razvoj jezika i književnosti u manjinskom
ambijentu,tekulturološkeijezičkerazlikeprilikomprevođenjatekstova,gramatičke
posebnosti u komparaciji dva jezika, multikulturalnost kod učenja stranih jezika i
drugo. U nekoliko radova predočene su detaljne analize tretiranja mulikulturalnosti
u konkretnim književnim delima domaćih i stranih autora, susretu različitih
kultura, te komunikacioni problemi u multikulturalnim društvima.
Naučni radovi iz psihologije obuhvataju širok spektar tema koje povezuju
ovu nauku s pojavom multikulturalnosti. To se, pre svega, odnosi na razvoj
različitih psiholoških aspekata u kontekstu globalizma i multikulturalnosti, kao i
uticaja tehnološkog razvoja na ljude. Tako, autori radova iz ove naučne oblasti daju
svoja viđenja o postojanju psiholoških uslova za multikulturni dijalog, analiziraju
se odnosi među ljudima – pojave anksioznosti, prisnosti, narcizma, autoritarnosti,
samopouzdanja. Daje se analiza kulturoloških različitosti u kontekstu poslovne
uspešnosti, pojava zlostavljanja na radu u globalnom kontekstu, te se utvđuje mesto
psihologije u sveopštoj globalizaciji.
Naučni radovi iz bezbednosti usmeravaju našu pažnju ka pitanjima svih
oblika zaštite i sigurnosti u savremenom društvu. To je veoma značajno u cilju
adekvatnog i pravovremenog reagovanja društva na različite oblike ugrožavanja
ljudske bezbednosti, ekološke sredine, ličnih i socijalnih prava i sloboda,
imovine, pa samim tim i razvoja multikulturalnog društva. Autori radova iz
ove naučne oblasti, između ostalog, razmatraju pitanja globalne bezbednosti

5. Foreword
The subject of the international conference Multiculturalism and
Contemporary Society establishes a broad framework for enabling a great number
of scientific disciplines to encounter a stimulating basis for research while at the
same time also offering a significant opportunity for the presentation of new results.
Scientific papers, carefully selected for the Conference Proceedings, reflect not only
the present state of affairs in this complex arena, but also suggest new solutions,
expanding new horizons through a more thorough perception of this perpetually
relevant social occurrence. It points out that multiculturalism is not a static subject
but, above all, a living organism continually developing in an indeterminate
direction. Multiculturalism is, undoubtedly, a process.
This process has been analyzed and researched by scholars and researchers
from various scientific fields, and such efforts are manifested in the works of these
Proceedings. This meeting point of ideas represents the enormous advantage that
only a multidisciplinary scientific approach could enable in trying to address the
overall understanding of multiculturalism in contemporary society. Scholars’
papers from a wide range of fields that includes philology, psychology, security,
management and economy, law and other humanities, attests to how such seemingly
disparate fields are harmoniously related through these Proceedings.
Scientificpapersfromthefieldofphilologypresentsignificantconsiderations
regarding language, literature, translation and teaching methods as the inseparable
segments of culture and society; these works bring forward the progressively
interesting views of authors who analyze the presence of multiculturalism in primary
school textbooks, while examining language and literature development in the ethnic
minority environment, cultural and linguistic varieties in text translations, grammar
particularitiesinlanguagecomparisons,multiculturalisminforeignlanguagelearning,
etc. In several papers, the treatment of multiculturalism in some literary works of
national and foreign authors has been thoroughly analyzed, as have the encounters of
different cultures and communication problems in multicultural societies.
Scientific papers from the field of psychology cover a wide range of the
subjects in relation to multiculturalism, refering primarily to the development of
various psychological aspects in the context of globalism and multiculturalism,
as well as to the influence of technological development on people. Also, scholars
from this scientific discipline present their views on the existence of psychological
conditions for multicultural dialogue, in which the relationships among people
have been analyzed – anxiety, intimacy, narcism, authoritativeness, self-confidence.
Analyses of cultural diversity in the context of business success have been included,
as well as mobbing in a global context. Finally, the place of psychology itself has
been examined in the process of globalization.
Scientific papers from the field of security focus our attention on questions
stemming from types of protection and security in contemporary society. These

6. kroz prizmu multikulturalnosti, ljudsku i ekološku bezbednost u savremenom
društvu, bezbednost kao sociološku pojavu, te zaštitu identiteta i privatnosti u
multikulturalnom društvu. Pažnja se usmerava i na analizu multikulturalnosti kao
bezbednosne šanse ili rizika, probleme trgovine ljudima u savremenom društvu i
bezbednosne izazove u regionu.
Naučni radovi iz menadžmenta i ekonomije predočavaju proces razvoja
globalnog tržišta u kome kapital ruši sve administrativne granice i nameće
jedinstvena pravila ponašanja i vrednovanja. Pojava različitih kultura poslovanja,
odnosa prema radniku, radu i kapitalu neminovno otvara mnogobrojna pitanja
u kontekstu multikuturalnog savremenog društva. Autori, između ostalog,
analiziraju uticaj globalizacije na poslovnu filozofiju u srpskoj privredi, savremene
trendove u eri globalizacije, nejednakost u globalnoj ekonomiji, promovisanje
multikulturalnosti kroz jedan brend, multikulturalnost kao vojvođanski turistički
brend i drugo.
Naučni radovi iz prava otvaraju širok spektar pitanja u vezi sa
multikulturalnošću. Između ostalih, tu su i pitanja pravno relevantnih elemenata
koncepcije multikulturalnosti, odnosa međunarodnog prava prema ovoj pojavi,
pitanja ravnopravnosti i diskriminacije, te konkretne primene propisa značajnih
za razvoj multikulturalnosti u praksi. Autori, takođe, daju svoja viđenja o
prekograničnoj saradnji među opštinama, pitanjima slobode veroispovesti u
kontekstu odnosa multikulturalnosti i američkog pravosuđa, normama ponašanja
u multikulturalnom kontekstu, ali i pravu nacionalnih manjina u Vojvodini.
Naučni radovi iz društveno-humanističke sekcije donose različita viđenja
multikulturalnosti sa sociološkog, kulturološkog, filozofskog, politikološkog
i istorijskog aspekta. Autori se bave pitanjima političkog i javnog predstavljanja
nacionalnih zajednica u Vojvodini, interkulturnim obrazovanjem i kulturnim
diverzitetom, etnografskim istraživanjima u kontekstu multikulturalnosti,
virtualnom realnošću kao delu multikulturne zajednice. Ovde se, takođe, postavlja
pitanje multikulturalnosti kao pojave između mita i realnosti, daje istorijski osvrt
na migracionu politiku austrougarskih i jugoslovenskih vlasti u Vojvodini kao
osnovu njene multikulturalnosti, opisuju određeni stereotipi među narodima bivše
Jugoslavije i razvoj multikulturalnog društva.
Sve gore pomenute naučne discipline date su kao posebne celine u ovom
Zborniku. To, međutim, nikako ne znači da među njima ne postoji jasna veza
u smislu da se one skladno nadopunjuju dajući ogroman i celovit doprinos u
proučavanju pojave multikulturalnosti u savremenom društvu. Multikulturalnost
danas predstavlja neodvojivi deo savremenog načina življenja uključujući
individualni, ali i društveni aspekt, te je tako treba i promatrati. S neskrivenim
zadovoljstvom treba konstatovati da su naučni radovi u ovom Zborniku značajno
doprineli osvetljavanju pozitivnih i negativnih strana multikulturalnosti, ali i dali
potpuno nove ideje u smislu budućih smernica u razvoju ove pojave. Svrha ovog
Zbornika biće ispunjena samo ako zaključci i originalna rešenja iz njega budu

7. themes are critically important in evaluating adequate social reaction to various
types of jeopardies confronting human security, ecology and environment,
personal and social rights, property, as well as the development of multicultural
society. The authors from this scientific field consider the questions of global
security through the prism of multiculturalism, human and ecological security in
contemporary society, security as a sociological occurence and identity and privacy
protection in multicultural society. Attention has been also focused on an analysis
of multiculturalism as a potential security risk, problems of human trafficking in
modern society and security challenges in the region.
Scientific papers from the fields of management and economy address
processes of a global market development in which capital has the capacity to
destroy all administrative borders and impose unique rules of behaviour and
evaluation. The appearance of various business cultures, as well as novel attitudes
towards employees, labour, and capital inevitably provoke numerous questions in
the context of multicultural contemporary society. In addition, authors analyze the
influence of globalization on business philosophy in the Serbian economy, modern
trends in the globalization era, diversity in the global economy, the presentation of
multiculturalism through a single brand, and multiculturalism as a tourist brand
of Vojvodina, etc.
Scientificpapersfromthefieldoflawdealwithabroadrangeofdevelopmental
questions in relation to the application of multiculturalism. Included within its
scope are questions regarding legally relevant elements of multicultural conception,
international law and its relation to this issue, matters of equality and discrimination,
and concrete law enforcement. Authors also present their views on cross-border
cooperationamongmunicipalities,religiouslibertiesinthecontextoftherelationship
between multiculturalism and the American judiciary system, norms of behaviour in
a multicultural context, and the rights of ethnic minorities in Vojvodina.
Scientific papers from other miscelleaneous humanities fields present
various opinions on multiculturalism from sociological, cultural, philosophical,
political and historical perspectives. Scholars deal with the issues of political and
public presentation of national communities in Vojvodina, intercultural education
and cultural diversity, ethnographic research in the context of multiculturalism,
and virtual reality as a part of the multicultural community. Multiculturalism has
been treated here as the occurrence between myth and reality, and a historical
overview of the Austro-Hungarian and Yugoslav migration policy in Vojvodina as
the basis of its multiculturalism has also been elaborated upon. The description of
certain stereotypes among peoples of the former Yugoslavia and the development
of multicultural society have been presented.
All the scientific disciplines mentioned above are given independent
standing as separate sections in these Proceedings. By no means does this
independence signify that there is not a clear relationship among them, as each
component harmoniously complements another, together unified in making an

8. doprineli razvoju održivih koncepata suživota u veoma složenom savremenom
društvu. Bilo bi dobro da radovi iz ovog Zbornika otvore i argumentovane diskusije
među autorima iz različitih naučnih disciplina. Ovo je doba velikih ekonomskih,
društvenih i političkih previranja, što nesumnjivo predstavlja ogroman izazov
razvoju multikulturalnosti.
Prisustvo različitih naučnih disciplina na ovom naučnom skupu, kao
i radova u ovom Zborniku, samo po sebi predstavlja veliki doprinos razvoju
multikulturalnosti. Mogućnost uvida u originalne radove stručnjaka iz naučnih
oblastifilologije,psihologije,bezbednosti,menadžmentaiekonomije,pravaidrugih
društveno-humanističkih nauka u okviru jednog Zbornika predstavlja jedinstvenu
pojavu i pokazuje međusobno uvažavanje naučnih radnika u kontekstu sučeljavanja
različitih pogleda na istu pojavu. To ukazuje da je svest u nauci veoma napredovala
i da se naučna dostignuća iz različitih oblasti skladno nadopunjuju, argumentovano
sučeljavaju, rečju – vode preko potrebni dijalog. To doprinosi suštinskom napretku
čitavog društva u kojem živimo. U tom smislu, nije dovoljno samo prevazići razlike,
već ponuditi kvalitetna, dugoročno održiva i pravedna rešenja.
Uveren sam da naučni radovi u ovom Zborniku u velikoj meri ispunjavaju
ove kriterijume. Posebno zadovoljstvo predstavlja činjenica da se ovaj naučni skup
održava u Republici Srbiji, tačnije njenom delu – Autonomnoj Pokrajini Vojvodini,
koja predstavlja istinski primer međuetničkog suživota, saradnje i trpeljivosti,
te jedinstveno mesto gde ljudi različitih verskih i nacionalnih opredeljenja žive
jedni s drugima, a ne jedni pored drugih. Na ovu činjenicu možemo biti istinski
ponosni, ali i obazrivi, jer i ovo civilizacijsko dostignuće zahteva neprekidnu negu i
ogroman napor kako bi se zauvek održalo na ovom prostoru i dalje napredovalo. To
pokazuje, uz sve teškoće koje postoje, pravu sliku o tome šta zapravo donosi razvoj
multikulturalnosti u jednom društvu trasirajući, pri tom, put kojim treba hrabro
koračati u budućnost. Siguran sam da i Zbornik koji je pred nama predstavlja
makar jedan korak napred na tom putu.
Milan Živković
Novi Sad, 01.03.2013.

9. invaluable interdisplinary contribution towards the study of multiculturalism in
contemporary society. Nowadays, multiculturalism represents an inseparable part
of the modern way of life, on both an individual and social level, and thus must it
be regarded accordingly. It can be stated, not without satisfaction, that the scientific
papers that make up the body of these Proceedings significantly contribute to
furtheringthecomprehensionofthepositiveandnegativesidesofmulticulturalism,
and also present completely new ideas in assessing the future direction for the
development of this contemporary global phenomenon. The purpose of these
Proceedings will be fully realized only if its conclusions and original solutions
contribute to the development of sustainable concepts and practices for coexistence
in a very complex contemporary society. It would be encouraging if the papers from
these Proceedings foster clearly argumentated discussion and exchange among
authors from many different scientific disciplines. This is an age of great economic,
social and political turmoils which may stand as significant hurdles on the path to
multiculturalism’s development.
The presence of various scientific disciplines at this conference, as
exemplified by the papers offered in these Proceedings, provide per se the greatest
contribution to development of multiculturalism. The possibility of access to these
original scholars’ works from the scientific areas of philology, psychology, security,
management and economy, law and other humanities within a single manifestation,
represents a unique occurrence, displaying the importance of mutual respect
among scholars who, while holding a myriad of different and opposing views, come
togetherinthespiritofmulticulturalism.Itprovesthatscientificawarenesshasmade
significant progress, and scientific achievements from different fields harmoniously
fulfill and at the same time confront one another through a necessary dialogue. It
contributes to the fundamental progress of our entire society. In this sense, it is not
enough merely to overcome differences, but also to offer long-term, sustainable and
well-intentioned solutions.
I am assured beyond a doubt that the scientific papers in these Proceedings
meetthesehighcriteria.ItisaparticularpleasuretohavethisconferenceintheRepublic
of Serbia, and more precisely, in its northern region – the Autonomous Province
of Vojvodina, which is a true example of interethnic coexistence, cooperation and
tolerance, a unique place where people live one with another, not one next to another.
This is a fact we should be particularly proud of, but remember to nurture as well, for
this civilizational achievement requires constant care and enormous effort in order
that it maintain its presence on this soil forever while never abandoning the path to
further progress. It demonstrates, despite all the existing difficulties, the real picture
of what the development of multiculturalism really brings to a society, marking the
road we should bravely walk into the future. I am sure that the Proceedings in front
of us represent at least one step forward on this road.
Milan Živković
Novi Sad, March, 1st 2013.

11. SEKCIJA FILOLOGIJA
PHILOLOGY SESSION

13. 13SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
Ana Sentov
Visoka škola „Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić“, Novi Sad
KRITIKA VREDNOSTI SAVREMENOG DRUŠTVA
U ROMANU ANTILOPA I KOSAC MARGARET ATVUD
Rezime: U romanu „Antilopa i kosac“ („Oryx and Crake“, 2003) Margaret
Atvud prikazuje distopijsku viziju bliske budućnosti. Atvudova je u svom verovatno
najčuvenijem romanu „Sluškinjina priča“ („The Handmaid’s Tale“, 1985) već
zamislila teokratski i totalitarni sistem Republike Gilead koji nastaje kao pokušaj
očuvanja moralnih vrednosti američkog društva. Međutim, u romanu „Antilopa i
kosac“, autorka zamišlja drugačiju antiutopiju: u pitanju je društveni sistem u kome
vladaju nauka i tehnologija i koje su istovremeno i vrhunske vrednosti. To je društvo
multikulturalnosti,ukomesegrađaninedelepremarasi,nacijiilireligiji,većsucenjeni
na osnovu svog uspeha ili obrazovanja. Međutim, Atvudova pokazuje i naličje ovog
sistema: iza napretka nauke i tehnologije stoji želja za zaradom velikih kompanija,
koje upošljavaju naučnike. Na taj način promoviše se krajnja komercijalizaciju života
uopšte: ljudsko zdravlje, telo, lepota, seksualnost, i sam život postaju roba. U romanu
„Antilopa i kosac“ nema pronalazaka ili tehnologije koji danas već ne postoje ili su
u procesu nastajanja, a mogu se naći i neke interesantne, ponekad uznemirujuće
podudarnosti sa svetom u kome danas živimo. Ovaj rad će pokazati da je roman
Atvudove moguće čitati kao oštru satiru na račun savremenog multikulturalnog
društva u kome je profit jedino merilo vrednosti.
Ključne reči: savremeno društvo, multikulturalnost, vrednosti, kritika, satira,
distopija.
CRITICISM OF VALUES IN CONTEMPORARY SOCIETY IN THE NOVEL
ORYX AND CRAKE BY MARGARET ATWOOD
Summary: Margaret Atwood’s 2003 novel Oryx and Crake is a dystopian
vision of the near future, similar to her perhaps most famous anti-utopia, The
Handmaid’s Tale (1985). While in The Handmaid’s Tale, the totalitarian Republic
of Gilead is established as an attempt to preserve the moral values of society, in Oryx
and Crake the author presents a different anti-utopia. It is a society in which the
citizens are not discriminated on the basis of race, nation or religion, but valued for
their education and success. However, this system has a dark side: the scientific and
technological advancements are financed by global corporations, whose one goal is to
profit. It is a society of consumerist decadence in which human body, health, beauty,
sexuality and life itself become commodities. The world of Oryx and Crake shows
interesting, sometimes disturbing similarities with the world we live in. Therefore,
this novel can be read as a harsh criticism, even a sharp satire on the contemporary
western society in which profit is the only value.
Key words: contemporary society, multiculturalism, values, criticism, satire,
dystopy
ana.sentov@gmail.com

14. 14 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Biljana Milatović
Multikulturalnost u udžbenicima stranih
jezika u osnovnoj školi
Rezime: U savremenom društvu multikulturno obrazovanje u školi smatra se
imperativom sadašnjeg i budućeg vremena. Kvalitetno i valjano odabrani udžbenici
trebalo bi da učenike dovode pred kulturne razlike i do saznanja da u svojoj kulturi
postoje lokalni, ali i svjetski obrasci, sterotipi pravljenja razlika među ljudima.
U ovom radu bavili smo se zastupljenošću multikulturnih segmenata
engleskog jezika u osnovnoj školi. Kako su nosioci nastavnog procesa, nastavnici,
takozvani ambasadori zemlje i kulture čiji jezik predaju u školama najbolje upućeni u
ovu problematiku, sa njima smo uradili anketu. Rezultati su pokazali da su udžbenici
uglavnom u skladu sa potrebnim nivoom razvoja multikulturnih vrijednosti u
društvu. Kroz postojeće udžbenike djeca se od prvog razreda osnovne škole susreću
sa multikulturnim sadržajima u onoj mjeri koja odgovara njihovom uzrastu. Tako
se učenici, od ranog uzrasta, navikavaju na postojanje različitih kultura, njihovih
specifičnosti i postepeno se osposobljavaju za život u multikulturnom okruženju,
poštujući vrijednosti kao što su tolerancija, mir, vjerske, rasne i druge razlike.
Ključne reči: multikulturalnost, udžbenik, strani jezik.
biljanamilatovic@gmail.com

15. 15SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
Ivana Mirović, Fakultet tehničkih nauka, Novi Sad
Vesna Bogdanović, Fakultet tehničkih nauka, Novi Sad
Kulturološke razlike u akademskom pisanju na
srpskom i engleskom jeziku
Rezime: Akademsko pisanje predstavlja važnu komponentu savremenog
obrazovanja i razvoja akademske karijere. Veliki deo akademskih komunikacija se
danas odvija na engleskom jeziku i stoga učešće u široj akademskoj zajednici zahteva
veštinu pisanja na engleskom jeziku. Pored veštine vladanja engleskim kao stranim
jezikom, ovo otvara i pitanje različitih kulturnih tradicija i konvencija koje postoje u
oblasti pismenog i akademskog izražavanja na engleskom i srpskom jezku. U ovom
smislu, rad istražuje neke razlike u akademskom pisanju na engleskom i srpskom
jeziku, analizirajući primere akademskog pisanja master studenata na Fakultetu
tehničkih nauka u Novom Sadu. Cilj analize je da utvrdi u kojoj meri su konvencije
koje postoje u pisanju uvoda u naučni rad na engleskom jeziku prisutne i prilikom
pisanja naučnog rada na srpskom, odnosno da li naučni rad iz oblasti tehničkih
disciplina ima žanrovske karakteristike koje su univerzalne i prevazilaze jezičke i
kulturološke razlike.
Ključne reči: akademsko pisanje, jezički stil, kulturloške razlike, pisanje na
stranom jeziku
CULTURAL DIFFERENCES IN ACADEMIC WRITING IN THE SERBIAN AND THE
ENGLISH LANGUAGE
Summary: Academic writing is an important component of present
day education and development of academic carrier. Since modern academic
communication is primarily in English, the ability to write in this language becomes
indispensableforparticipatinginawideracademiccommunity.Inadditiontoauthors’
proficiency in English as a foreign language this poses the question of different cultural
traditions and conventions which exist in communication and academic writing in
English and Serbian. In this respect the paper examines some of the differences in
academic writing in English and Serbian analysing the examples of academic writing
of master students from the Faculty of Technical Sciences in Novi Sad. The aim of this
analysis is to determine the extent to which the conventions regarding introductions to
scientific papers found in academic writing in English are present in scientific writing
in Serbian, i.e. is whether scientific paper in engineering disciplines presents genre
characteristics which are universal and transcend linguistic and cultural differences.
Keywords:academicwriting,culturaldifferences,CARSmodel,metadiscourse,
university students
miriv@uns.ac.rs
vesna241@uns.ac.rs

16. 16 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Doc. dr Boris Borisov
Univerzitet bibliotekarstva i informacionih tehnologija, Sofija, Bugarska
Dr Darjan Bojkov
Srednja mašinska škola „15. Maj“, Niš, Srbija
BALKANSKE VREDNOSTI I MULTIKULTURALIZAM
Rezime: Učinjen je pokušaj da se razjasni pojam multikulturalizma kroz
specifičnuprizmubalkanskogpogleda.Prosleđenjeistorijskirazvojmultikulturalizma
i predstavljeno je njegovo osnovno ispoljavanje u jugoistočnoj Evropi. Razmotrene
su neke mogućnosti sistematizacije i analize ključnih mogućnosti u multikulturnim
sredinama. Autori su izneli mišljenje o balkanskim dimenzijama multikulturalizma.
Ključne reči: multikulturalizam, balkanski pogled, istorijski razvoj.
VALUES IN THE BALKANS AND MULTICULTURALISM
Summary: In this paper an attempt was made to clarify the concept of
multiculturalism through the specific prism of the Balkans. The paper presents
an overview of historical development of multiculturalism as well as its most
obvious expression in the South Eastern Europe. There are considerations of some
systematization possibilities and the analysis of key possibilities in multicultural
environments. The authors hereby offer their opinion on Balkan dimensions of
multiculturalism.
Key words: multiculturalism, Balkan approach, historical development.
borisoff_boris@abv.bg
daxylp@yahoo.com

17. 17SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
Dario Saftich
EDIT Rijeka
JEZIK I KNJIŽEVNOST U MANJINSKOM AMBIJENTU
Rezime: Jezik se mijenja u odnosu na povijesne okolnosti. Na prostorima
jugoistočne Evrope, kroz desetljeća, jezik je posredno bio pod jakim utjecajem
dominantnih političkih i ideoloških sfera. Jezik talijanske nacionalne zajednice u
Hrvatskoj i Sloveniji zadnjih desetljeća nije mogao pratiti razvoj jezika u susjednoj
Italiji jer je bio primoran prihvatiti posebni jezični standard koji je neminovno
forsirao socijalistički sustav. Danas, iako u drugim uvjetima, taj jezik, ipak, snažno
osjeća utjecaj većinskog jezika i političkog govora. Tome se trebaju dodati i povijesne
posebnosti pograničja. Ipak ,treba izbjegavati podjele: u pograničnim područjima,
kao Istra i Rijeka, u kojima su se povijesno susretale različite civilizacije i kulture,
potrebno je razviti sustav koji će se inspirirati principima intelektualnog dijaloga i
interkulturalnosti.
Interkulturalnost ne znači totalno prožimanje dviju različitih kulturnih
sfera. Nakon interferencija i upoznavanja, kulture se ponovno razdvajaju, s time
da su se obogatile međusobnim susretom. Radi se, dakle, o dijalogu dviju kultura, u
kojem dolazi do produbljivanja hermeneutičkih kompetencija svih sudionika. Nije
potrebno doći do jedinstvenih stajališta. U vrijeme sveopće krize vrijednosti, povratak
pojedincu, razumijevanje njegovih osjećaja u vrtlogu povijesti i društvenih zbivanja,
može pomoći reduciranju napetosti.
Ključne riječi: Jezik, manjina, utjecaji, interkukturalnost, napetosti
dario.saftich@ri.htnet.hr

18. 18 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
LANGUAGE AND LITERATURE IN THE CONTEXT OF MINORITIES
Summary: Language changes in relation to the historical circumstances. In the
region of Southeast Europe through decades language was strongly influenced by the
dominantpoliticalandideologicalspheres.ThelanguageofItaliannationalcommunity
in Slovenia and Croatia last decade could not follow the development of language
in neighboring Italy, because it was forced to accept the special language standard of
socialist system. Today, although in other conditions, however, the language strongly
felt the impact of the majority language and political speech. It should be added
the historical particularities of borderlands. In border ambients, where historically
different civilizations or cultures meet, it is necessary to develop a system which is to
be inspired by principles of intellectual dialogue, of interculturality.
Interculturality does not imply a total fusion of two differing cultural spheres.
Following interference and acquaintance, cultures will reseparate, with each being
enriched by the encounter. Therefore, it is about the dialogue of two cultures in which
a hermeneutic competence of all involved is deepened. It is not necessary to arrive
at unique conclusions. In a period where all values seem to be in crisis, returning to
the individual, understanding his needs within the whirlwind of history and social
occurrences may help to reduce the tension.
Keywords: Language, minority, influence, interculturality, tension

19. 19SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
Dragana Gak, Faculty of Technical Sciences, Novi Sad
Importance of Cultural Differences in the
Process of Designing a Successful Business
English Courses
Summary: This paper analyzes the role of English language in cross-cultural
business communication and emphasizes the significance of teaching students
cultural differences. Understanding cultural differences in international business
communication is of great importance. Success in business requires effective cross-
cultural communication skills. Teachers as business English course designers should
bearinmindthatspecialattentionneedstobepaidtolanguageunitsnecessaryfortheir
students to confidently deal with telephoning, giving presentations, participating in
meetings, conducting negotiations, entertaining clients in international environment.
Course designing is a complex process which must be based on thorough needs
analysis which gives teachers valuable information about the target situations their
students need to be prepared for. Therefore such courses should be designed so that
they raise awareness of cultural factors, the values and attitudes which affect business.
Additionally they need to provide students with knowledge of potential problem areas
and help them develop effective strategies to minimize misunderstanding. Appreciating
cultural differences leads to clearer communication, breaks down barriers, strengthens
business relations and creates business opportunities.
Key words: cultural differences, international business communication,
course designing, needs analysis
gak.dragana@gmail.com

20. 20 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Značaj kulturoloških razlika u procesu izrade uspešnog kursa
poslovnog engleskog jezika
Rezime: Engleski jezik je prihvaćen kao vodeći jezik u međunarodnoj
komunikaciji, a posebno u komunikaciji u poslovnom okruženju. Zbog globalizacije
tržišta kompanije posluju u multinacionalnim i multikulturnim sredinama. Od
zaposlenih se očekuje ne samo da znaju engleski jezik već i da umeju na engleskom
jeziku adekvatno da reaguju u situacijama kada je poznavanje kulturnih razlika
od presudnog značaja. Polaznici kurseva poslovnog engleskog jezika znaju dovoljno
opšti engleski jezik, ali im nedostaje sposobnost snalaženja u međunarodnim
poslovnim situacijama. Oni sve više očekuju da kulturloški aspekti budu sastavni deo
kursa poslovnog engleskog jezika. Ovakav trend menja zahteve koji se postavljaju
pred predavače kurseva poslovnog engleskog jezika i u pogledu nastave i u pogledu
pripremanja i sastavljanja materijala za kurseve. Posebna pažnja se mora posvetiti
razvojuiunapređenjukomunikativnihikulturološkihkompetencijapolaznika,kakobi
oni bili pripremljeni da, na odgovarajući način i uz puno samopouzdanja, učestvuju u
poslovnim situacijama u međunarodnom okruženju kao što su: obavljanje telefonskih
razgovora, učestvovanje u sastancima i pregovorima, održavanje prezentacija, itd.
Izrada kursa poslovnog engleskog jezika je složen proces koji započinje analizom
potreba polaznika kursa. Na osnovu tako dobijenih podataka može se sastaviti novi
ili prilagoditi postojeći kurs koji će zadovoljiti potrebe polaznika. Tako sastavljen kurs
mora da sadrži i aktivnosti u vezi sa kulturološkim odlikama različitih država u koje
polaznici putuju i iz kojih su njihovi poslovni partneri.
Ključne reči: kulturološke razlike, međunarodna poslovna komunikacija,
izrada kursa, analiza potreba.

21. 21SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
Doc. dr Vesna Pilipović
Aleksandra Erić-Bukarica10
Ivana Marić11
Visoka škola „Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić”, Novi Sad
Lingvistički transfer na primeru lažnih
parova u nastavi engleskog jezika na
univerzitetskom nivou
Rezime: Efektivna komunikacija u multikulturnom okruženju jedan je
od ciljeva nastavnog programa Кatedre za еngleski jezik na Fakultetu za pravne i
poslovne studijе dr Lazar Vrkatić. U kontekstu sve većeg uticaja engleskog jezika na
druge jezike, pa tako i srpski, postizanje ovog cilja zahteva da se posebna pažnja
posveti fenomenu leksičkog transfera, kao i strategijama savladavanja problema koji
pri tom procesu nastaju. Jedan od segmenata u kom se lingvistički transfer javlja
kao ozbiljan problem jesu lažni parovi. Ovaj rad ispituje nivo jezičkog transfera kod
studenаta prve godine engleskog jezika čiji je maternji jezik srpski, a na primeru
semantike lažnih parova. Takođe ćemo analizirati strategije koje studenti koriste u
određivanju značenja datih parova i predočiti značaj podučavanja strategija učenja
u nastavi uopšte.
Ključne reči: lažni parovi, jezički transfer, nastava engleskog jezika, strategije
učenja, kontrastivna analiza.
vesna_pilipovic@yahoo.com
10 aleksandra.eric@yahoo.com
11 imaric@useens.net

22. 22 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Language transfer: the case of false friends in English
teaching at university level
Summary: One of the main curricular goals of the English Department at the
Faculty of Legal and Business Studies, dr Lazar Vrkatic is effective communication.
Meeting this goal in the context of the growing influence of English on other languages,
including Serbian, requires focusing on the phenomenon of lexical transfer as well
as examining learning strategies for overcoming difficulties that arise during this
process. One of the cases where language transfer is seen as a real problem is the
case of false friends. This paper aims to analyze the level of language transfer with
first-year English language students whose mother tongue is Serbian, by testing their
understanding of false friends. The paper will also examine some of the strategies
that students employ in understanding the meaning of false friends and present the
importance of teaching learning strategies in general.
Key words: false friends, language transfer, English language teaching,
learning strategies, contrastive analysis

23. 23SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
Holta Heba12
Translation as a means of intercultural
communication
Antinomy: Fidelity and Freedom in
Translation
Summary: Translation as an indispensable process of communication provides
the connecting bridge between two identities of different languages and cultures.
Considering the importance and the indispensable role of this process, this paper
focuses on the exchange of messages between French and Albanian. La Fontaine comes
meaningfully into Albanian language and culture through the art of translation of
Vedat Kokona and Andon Zako Çajupi. In this exchange of messages, the meaning
is entirely in the hands of the translator; consequently, the translator is indispensable
and serves as a filter for a realised communication.
This paper is mainly based on several translation theories like: the theory of
meaning, cultural transference, the antinomy fidelity / freedom, as well as some other
communication theories like: perspective of reality in different cultures that base these
transformations on two main planes, making possible the preservation of meaning.
The essential argument of this paper is identified with the fact that the translator
faced with the absence of linguistic and cultural identity material manages to convey
the meaningful message through linguistic and cultural transformations as well as
the duality fidelity / freedom. The latter ones become indispensable and avoid the
untranslatability of the message.
The issue focuses on the transformation the word and sentence may undergo
while being altered in form and structure due to the preservation of meaning. The
meaning is not simply a sum of words, but an organic meaningful unity that is
expressed in non-identical ways in different identities.
Key words: translation, communication, transformation, identity
12 holtaheba@gmail.com

24. 24 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Prevođenje kao vid interkulturne komunikacije –
antinomija: tačnost i sloboda u prevodu
Rezime: Prevođenje kao neophodan proces komunikacije predstavlja
most između dva identiteta različitih jezika i kultura. Uzimajući u obzir važnost i
nezamenljivu ulogu ovog procesa, ovaj rad se fokusira na razmenu poruka između
Francuza i Albanaca. Lafonten se značajno javio u albanskom jeziku i kulturi kroz
umetnost prevođenja Vedat Kokona i Andana Zako Ćajupija. U ovoj razmeni poruka
značenje leži isključivo u rukama prevodilaca; dakle, prevodilac je obavezan i služi
kao filter za realizaciju komunikacije.
Ovaj rad je većim delom zasnovan na nekoliko teorija prevoda: teoriji
značenja, kulturnom prenošenju, antinomiji tačnost/sloboda, kao i na drugim
teorijama komunikacije, poput perspektive stvarnosti u različitim kulturama,
zasnovane na dvema glavnim oblastima transformacije, čime se omogućava
zadržavanje značenja.
Ključni argument ovog rada može se uočiti činjenicom da prevodilac,
suočen s odsustvom kako lingvističkog materijala tako i kulturnog identiteta, uspeva
da prenese suštinsku poruku putem lingvističkih i kulturnih transformacija, kao i
dualitetom tačnost/sloboda, koji postaju nužni i izbegavaju neprevodivost poruke.
Predmet rasprave fokusira se na transformacije kroz koje prolaze reči i
rečenice dok se prekrajaju u forme i strukture radi zadržavanja značenja. Značenje
nije prost zbir reči, već organska značenjska celina izražena na autentične načine u
različitim identitetima.
Ključne reči: prevođenje, komunikacija, transformacija, identitet.

25. 25SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
Isidora Gordić13
Multikulturni aspekti u romanu «Dvori od
oraha» Miljenka Jergovića
Rezime: Rad se bavi odnosom različitih kultura sučeljenih i, neretko,
sukobljenih na prostoru bivše Jugoslavije u širokom vremenskom zahvatu, od aneksije
Bosne i Hercegovine 1878. do 2002. godine, predstavljenih kroz likove običnih, malih
ljudi u vrtlogu istorije, te viđenjima Drugih i drugačijih u romanu «Dvori od oraha»
Miljenka Jergovića.
Ključne reči: multikulturalizam, Drugi, identitet, vrednosni sistem, Balkan,
Mediteran, Miljenko Jergović.
Multicultural aspects in Miljenko Jergović’s novel Dvori od
oraha
Summary: The article deals with the relationships between, confronted and
often conflicting, different cultures in the former Yugoslavia, in a rather long period of
time, since the 1878 Austro-Hungary’s annexation of Bosnia and Herzegovina until
the year 2002, presented through characters of ordinary small people in the vortex of
history, and views of Others and different ones in Miljenko Jergović’s novel Dvori od
oraha.
Key words: multiculturalism, Others, identity, value system, the Balkans,
Mediterranean
13 isidora.gordic@gmail.com

26. 26 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Jana Ilievska, MA
Ss. Cyril and Methodius University, Faculty of Philology “Blaze Koneski” - Skopje,
Department of Translation and Interpreting (Ext. Teaching Fellow)14
MULTILINGUALISM IN THE COURTROOM:
INTERPRETERS IN CONTEMPORARY SOCIETY
Summary: As a result of the fight against the evils of contemporary society,
such as organized crime, drug smuggling, human trafficking and terrorism, the world
faces an ever increasing number of court proceedings whereby the victim, the witness
or the defendant does not speak the official language of the country where the process
is held. In such cases, an indispensable need arises of professional court interpreters
- to ensure communication in the investigation process, in the courtroom, during the
process itself and at delivering the verdict.
The goal of this paper is to deliberate upon the topic of court interpreting
in theory and in practice in today’s highly multicultural society, briefly covering
the beginnings of the profession. The paper presents the profile of professional court
interpreters, as well as their role in bridging the cultural and linguistic barriers in the
courtroom. This paper shall also present findings of a practical research conducted
in cooperation with renowned Macedonian judges and lawyers, as well as with
professional interpreters at the International Criminal Tribunal for the former
Yugoslavia.
Discussing this issue in national and international settings, this paper aims
to contribute to promoting the status of court interpreters, whose expertise is of great
significance for contemporary society.
Key words: interpreting, translation, courtroom, court proceedings, legal
terminology
14 janailievska@gmail.com

27. 27SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
Višejezičnost u sudnici: tumač u modernom društvu
Rezime: Kao rezultat borbe protiv zla savremenog društva, kao što su
organizovani kriminal, krijumčarenje droge, trgovina ljudima i terorizam, svet se
suočava sa velikim brojem sudskih procesa u kojima žrtva, svedok ili optuženi ne
govore zvanični jezik zemlje u kojoj se odvija suđenje. U takvim slučajevima dolazi
do izražaja nezamenljiva uloga sudskog tumača – on treba da omogući komunikaciju
tokom procesa istrage, u sudnici, za vreme suđenja i prilikom donošenja presude.
Ovaj rad ima za cilj da obradi sudsko tumačenje u teoriji i praksi u
današnjem multikulturnom društvu, ukratko obuhvatajući i početke profesije. U
ovom radu predstavljen je profil profesionalnog sudskog tumača, kao i njegova uloga
u premošćivanju kulturnih i jezičkih prepreka u sudnici. U ovom radu su, takođe,
izloženi i rezultati praktičnog istraživanja sprovedenog u saradnji sa uglednim
makedonskim sudijama i advokatima, kao i sa profesionalnim tumačima u
Međunarodnom krivičnom tribunalu za bivšu Jugoslaviju.
Razmatrajući ovo pitanje u nacionalnom i međunarodnom kontekstu, rad
ima za cilj unapređenje statusa sudskih tumača čija je veština od velikog značaja za
savremeno društvo.
Ključne reči: tumačenje, prevođenje, sudnica, sudski proces, pravna
terminologija.

28. 28 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Jasmina Đorđević, Visoka škola „Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar
Vrkatić“15
, Novi Sad
INTEGRACIJA ELEMENATA MATERNJE KULTURE
I STRANOG JEZIKA: KORAK KA PODIZANJU
SVESTI O SOPSTVENOJ MULTIKULTURALNOSTI U
SAVREMENOM SRPSKOM DRUŠTVU
Rezime: Ovaj rad ima za cilj da pokaže koliko različita kulturna pripadnost
učenika u Srbiji, kojima je srpski jezik ili maternji ili drugi jezik, može doprineti
razvijanju njihove multikulturne svesti, ukoliko bi se elementi kulture maternjeg
jezika integrisali sa elementima kulture engleskog jezika kao stranog jezika, koji je u
Srbiji predviđen planovima i programima za učenje engleskog jezika u školama, ali
i u programima za odrasle koji engleski jezik uče u relativno kasnijem dobu života.
Rad predstavlja sintezu pregleda relevantne literature iz oblasti sociolingvistike i
sociokulture, i analize zaključaka izvedenih na osnovu empirijske provere uticaja
maternje kulture u dijalektičkoj interakciji sa obaveznim elementima kulture naroda
engleskog govornog područja (koji čine deo gradiva koje se obrađuje u nastavi
engleskog jezika) u procesu obrade teksta, uz primenu komunikativnog pristupa.
Pomenuto empirijsko istraživanje izvedeno je u periodu od 2004. do 2008. godine na
jugu Srbije, i ono je poslužilo kao temelj za stav da se integracijom maternje kulture u
nastavni proces stranog jezika može doprineti razvoju multikulturne svesti u srpskom
društvu.
Ključne reči: maternja kultura, kultura stranog jezika, integracija,
multikulturna svest, savremeno društvo.
15 djordjevic.jasmina@gmail.com

29. 29SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
INTEGRATION OF NATIVE CULTURE AND FOREIGN LANGUAGE ELEMENTS:
A STEP TOWARDS RAISING PERSONAL MULTICULTURAL AWARENESS IN
CONTEMPORARY SERBIA
Summary: The aim of this article is to display how much the different cultural
backgrounds of students in Serbia, speaking Serbian either as a native or as a second
language, may contribute to the development of their multicultural consciousness if
the native culture elements are integrated with the English language elements, studied
as a foreign language and planned in Serbian language curricula and syllabi at schools
as well as in adult language learning curricula. First, the article is meant to offer a
review of relevant literature in the area of sociolinguistics and socioculture. Second,
it provides an analysis of conclusions drawn from an empirical research conducted
to verify the native culture influence in the dialectic interaction with the prescribed
cultural elements of the English speaking peoples (a part of the corpus of English
language teaching) in the process of reading and comprehending a text based on the
communicative approach. The mentioned empirical research was conducted in the
South of Serbia in the period from 2004 to 2008 and it served as a corner stone of the
belief that the integration of native culture in foreign language teaching and learning
may contribute to the development of multicultural awareness in the Serbian society.
Key words: native culture, foreign language culture, integration, multicultural
awareness, contemporary society

30. 30 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Themis Kaniklidou, PhD16
Hellenic American University1
THE GREEK TRANSLATED NEWS TEXT AS A SITE OF
CULTURAL ENCOUNTER
Summary: this paper explores how the Greek press translates news; it takes as
a starting point that newspapers ‘pool in’ translation to indulge their readers in global
stories packaged in a localized context, before focusing on the target text (TT) itself,
analyzed here as a text bracketed both in the institutional space of the newspaper that
accommodates it and in the cultural space of the host culture that receives it. To draw
conclusions this paper puts to the test a parallel corpus of source (English) and target
(Greek) texts culled from three Greek newspapers of mass circulation i.e. I Kathimerini,
To Vima and Ta Nea. Results show how the translated news text is a ‘gated text’ that
reflects or reinforces collective cultural preferences. Ultimately, translation choices
affect the translated text which often exhibits a remoteness from the cultural setting
of the culture of origin and a degree of intimacy with corresponding one in the target
text environment. Findings establish themselves as significant to the extent that they
highlight cross-cultural variation which is landscaped through translation, identified
and isolated the institutional setting of newspapers.
Key words: News, culture, translation, newspapers, institutions
Prevođenje vesti kao mesto kulturnog susreta u Grčkoj
Rezime: Ovaj rad ispituje kako grčki mediji prevode vesti; počevši od toga
da mediji koriste prevođenje kako bi svoje čitaoce uveli u globalne priče upakovane
u lokalni sadržaj, pre fokusiranja na sam ciljni tekst (CT), analiziran ovde kao
tekst, ograničen kako institucionalnim prostorom štampe koja ga objavljuje tako i
kulturnim prostorom domaće kulture koja ga prihvata. Radi izvođenja zaključaka
ovaj rad testira paralelni korpus izvornog (engleskog) i ciljnog (grčkog) teksta iz tri
izvora grčke dnevne štampe – „Katimerini”, „To Vima” i „Ta Nea”. Rezultati pokazuju
kako je prevedena vest ‘ishodni tekst’ koji izražava i pojačava kolektivne kulturne
preferencije. Konačno, prevod određuje uticaj prevedenog teksta, što često izražava
udaljenost između sredine i zemlje porekla, kao i nivo prisnosti s odgovarajućim u
okruženju ciljnog teksta. Otkrića se nameću kao značajna do te mere da izražavaju
multikulturno odstupanje, što je kroz prevod uređeno, određeno i izolovano
institucionalnim prostorom štampe.
Ključne reči: vesti, kultura, prevod, štampa, institucije, diskurs
16 tkaniklidou@hauniv.us

31. 31SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
Katarina Gjurčevska Atanasovska
“Ss. Cyril and Methodius“ University of Skopje17
BRIDGING THE CULTURAL GAP: CULTURE – SPECIFIC
ITEMS AND THE ROLE OF THE TRANSLATOR
Summary: The aim of this paper is to emphasise the evident connection
between language and culture, which was brought to light with the advent of linguistic
anthropology. The close relationship between these two aspects, which are perhaps the
most vital ones, was then reflected in approaches to translation. Culture was again
perceived as an essential aspect of translation and this attitude heralded the new era in
translation studies which focused on the communicative dimensions of the translation
process.Sincecultureisconsideredtobeafundamentalaspectoftranslation,thispaper
will outline some problems and challenges related to translation of culture – specific
items in the Macedonian translation of Joyce’s Dubliners. The results, which will most
probably show tendency either towards foreignisation or towards domestication of
these terms in the Macedonian translation, will inevitably shed light to the role and
the dimension of both the translator and translation in modern multicultural and
multilingual societies.
Key words: language, society, translation, culture, culture – specific items
Premošćavanje kulturnog jaza
– posebna pitanja i uloga prevodioca
Rezime: Cilj ovog rada je naglašavanje očigledne povezanosti između jezika i
kulture, nedavno sagledane nastupanjem funkcionalne teorije. Bliska veza između ova
dva,moždainajbitnija,stanovištakasnijeseodrazilainapravceuprevođenju.Kultura
je opet shvaćena kao suštinski aspekt prevođenja, pa je ovo stanovište najavilo novu
epohu u oblasti prevođenja, usredsređujući se na komunikativnu dimenziju procesa
prevođenja. Kako je kultura postala fundamentalni aspekt prevođenja, ovaj rad će
skicirati neke od problema i izazova u vezi s prevođenjem kulture – posebna pitanja
u makedonskom prevodu Džojsovih „Dablinaca”. Rezultati, koji će najverovatnije
prikazati sklonost ka zadržavanju informacija iz izvornog teksta ili ka približavanju
teksta ciljnom jeziku u makedonskom prevodu, osvetliće ulogu i veličinu prevodioca i
prevoda u savremenim multikulturnim i višejezičnim društvima.
Ključne reči: jezik, društvo, kultura, kulturne specifičnosti, multikulturna i
višejezična društva.
17 katarina.gjurcevska@gmail.com

32. 32 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Kristina M. Dragović18
Medijski naslovi kroz reči i slike
i emocionalnost u jeziku
Rezime: Medijski naslovi imaju veliku moć koja stoji u direktnoj vezi sa
njihovim posebnim zadatkom, a to je koliko (najčešće svesno, ciljano) izazivanje
pažnje toliko i određenih emocija. U zavisnosti od vrste medija (štampa, radio i
televizija, bilbordi/plakati) i ciljne grupe, bivaju primenjivana različita jezička,
stilska i eventualno vizuelna sredstva. Međutim, određene osobine su zajedničke za
sve vrste medijskih naslova: oni su uvek kratki, jasni i upadljivi. Zadatak medijskih
naslova jeste da novosti predstave kompaktno, transparentno i senzacionalno i da
čitaoca/gledaoca/slušaoca zaintrigiraju, tj. da privuku njegovu pažnju, te da se u
čitaocu/gledaocu/slušaocu rodi želja da određeni članak u potpunosti pročita, tj. da
odgleda/sasluša neke vesti. Taj efekat će se najlakše i najbolje postići ukoliko se kod
čitaoca/gledaoca/slušaoca izazovu emocije.
Ključne reči: mediji, naslovi, reči, slike, jezik, emocije, moć.
Media Titles in Words, Images and Emotionality in
Language
Summary: Titles in media have great power, directly connected to their specific
task, which is to (most often consciously, intentionally) attract attention, however also
to provoke certain emotions. Depending on the type of media (newspapers, radio and
television, billboards/posters) and the target group, different linguistic, stylistic, and
possibly visual methods are implemented. However, certain features are common to
all types of media titles: they are always short, clear and striking. Their task is to
present news in a compact, transparent and sensational manner, as also to make the
reader/viewer/listener intrigued, to attract their attention, make them want to read a
full article, that is to watch/ listen the news. This effect can in the best and easiest way
be produced if readers’/ viewers’/ listeners’ emotions are provoked.
Key words: media, titles, words, images, language, emotions, power
18 k.d.linguistics@gmail.com

33. 33SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
Mr Milena Lukšić19
i dr Radmila Šević20
Fakultet za turizam, Bar i Filozofski fakultet, Nikšić
Anglicizmi u turističkom žanru na primjeru
turističkih promotivnih letaka
Rezime: Uticaj engleskog jezika na sve jezike svijeta raste. O tome svjedoči i
veliki broj studija i publikacija koje se bave ovom problematikom. O uticaju engleskog
jezika se najviše govorilo sa stanovišta opšteg jezika, dok se jeziku pojedinih struka
i prodoru engleskog jezičkog materijala u strukovne registre i žargone poklanjala
mala pažnja, iako se zna da neke oblasti tradicionalano imaju dosta primljenica iz
engleskog jezika (Filipović, 1986, Ratman, 2007). Ovdje smo se odlučili da ispitamo
one domene na koje utiče engleski jezik, a koji se mogu naći u specijalističkom jeziku
turizma. Turizam, kao grana privrede, izuzetno je važan za Crnu Goru, stoga se
autori letaka, u kojima se reklamiraju usluge i turistička ponuda, trude da na najbolji
i najekonomičniji način predstave sve one ljepote kojima Crna Gora obiluje. Jedan od
načina jeste korišćenje engleskog jezičkog materijala, što zbog njegove ekonomičnosti,
a što zbog njegovog prestiža i statusa koji uživa u našoj jezičkoj zajednici.
U ovom radu pažnja je usmjerena na izučavanje stručnih termina koji
pripadaju turističkom žanru, a koji su pozajmljeni iz engleskog jezika. Obradili smo
turističke letke, dali ukupan broj anglicizama kao i njihovu učestalost pojavljivanja,
potom naveli najčešće anglicizme i njihovu hijerarhiju u odnosu na vrste riječi kojima
pozajmljenice pripadaju. Primijećeno je da postoji tendencija ka upotrebi hibridnih
složenica, sastavljenih od engleske i crnogorske riječi, a što predstavlja novinu u
morfosintaksičkim procesima jezika primaoca. Takođe smo ispitali da li pozajmljenice
iz domena turističkog diskursa prate procese adaptacije u jeziku primaocu, a koje je
detaljno opisao Rudolf Filipović (1986).
Ključne riječi: anglicizmi, turistički letak, reklamiranje, engleski jezik,
crnogorski jezik.
19 Imejl adresa: milenaluksic@yahoo.com i milena.luksic@unimediteran.net .
20 Imejl adresa: rsevicns@sbb.rs .

34. 34 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
ANGLICISMS IN THE TOURISM GENRE PRESENTED ON THE EXAMPLE OF
TOURIST PROMOTIONAL FLYERS
Summary: The influence of the English language exerted today on all the
languages that are spoken around the world has increased immensely. The evidence
for this situation can be found in the proliferation of different publications on this
topic. Many linguists have dealt with the problem of anglicisms in the light of the
general language, but little was said about the anglicisms and its spread in the specialist
registers and jargons, even though some scientific fields traditionally incorporate many
borrowings from English language (Filipović, 1986, Rathmann, 2007). The purpose of
the article is to examine the tourism-related domains which are under the influence
of the English language. Tourism as a sector of the economy is very much important
for Montenegro, and therefore, the authors of the tourist leaflets, in which tourist offer
and corresponding services are promoted, make effort to present Montenegro and its
beauties in the best possible and yet most economical light. One of the ways to achieve
this is to make use of English lexical items primarily for its brevity, but also for their
prestige and status which the English language has in our community.
In this article we focused on the specialist terminology related to the tourism
genre which is borrowed from the English language. We examined the tourist leaflets
and gave the total number of anglicisms and the frequency of their occurrence.
Furthermore, we composed the list of the most frequent anglicisms and proposed the
hierarchy of the most readily adopted borrowings concerning their morphology (i.e.
the total number of the individual word classes such as nouns, verbs, adjectives and
adverbs in the selected corpus). It is noticed that there is a tendency towards the use
of the hybrid compounds that consist of English and Montenegrin word, which is
the innovative morpho-syntactic process that is occurring in the recipient language.
We also examined whether the English borrowings in the tourism discourse follow
the rules of adaptation to the language system of the recipient language, which are
described in detail by Rudolf Filipović (1986).
Key words: Anglicisms, tourist leaflet, marketing, English language,
Montenegrin language.

35. 35SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
Маја Ћук, Факултет за стране језике, Београд21
РАЗВОЈ КАНАДСКОГ КУЛТУРНОГ ИДЕНТИТЕТА И
МУЛТИКУЛТУРАЛНОСТИ У РОМАНУ МАЧЈЕ ОКО
МАРГАРЕТ AТВУД
Резиме: Кроз опис одрастања, сазревања и прилагођавања на
непознату културу главне протагонисткиње Елене Ризли у роману „Мачје
око“ Маргарет Aтвуд, у овом раду се анализирају фазе у развоју канадског
културног идентитета и стасавање политике мултикултуралности,
ослањајући се на тумачење идентитета у мултикултурном друштву од
стране Лоренса Гросберга. Кроз освртање на културне садржаје, обухватане у
школи у Еленином детињству половином двадесетог века (певање британске
химне,писањеисторијеизперспективебританскихвојсковођаидр.),уочавасе
потешкоћа да се успостави јединствена канадска културa услед политичког
утицаја Велике Британије. Поред поменутог, примећује се и да Aтвудова
у овом роману имплицитно скреће пажњу и на проблем у односу енглеског и
француског културног наслеђа у Канади, као и на проблеме имиграната да
буду прихваћени у новој средини. Циљ рада јесте да се испита у којој мери
мултикултуралност, која доживљава кулминацију у Еленином зрелом добу,
нуди адекватан начин за преброђавање културних разлика и проблема у
савременом друштву и поспешује сналажење појединца у (мулти)култури.
Кључне речи: културни идентитет, мултикултуралност, „Мачје
око“, Маргарет Aтвуд.
THE DEVELOPMENT OF CANADIAN CULTURAL IDENTITY AND
MULTICULTURALISM IN THE NOVEL CAT’S EYE BY MARGARET ATWOOD
Summary: By relying on theoretical views of Lawrence Grossberg, this
paper analyses the development of Canadian cultural identity and the appearance
of multicultural politics, that paralleled the growing up, maturing and adjusting to
unknown culture of the major protagonist Elaine Risley in ‘’Cat’s Eye’’ by Margaret
Atwood. Elaine’s contacts with certain cultural elements (singing of British hymn,
writing history from the perspective of British generals, etc), show difficulties in
establishing the specific Canadian Culture, due to the political influence of Great
Britain. Apart from the mentioned fact, it can be noticed that Atwood implicitly draws
attention on the rivalry of English and French cultural heritages in Canada, as well as
problems of immigrants to be accepted in new cultural milieu. The aim of this paper
is to examine how much the politics of multiculturalism, that culminates in Elaine’s
middle age, offers a suitable way for overcoming cultural difference and problems in
modern society and contributes to adjusting an individual to a (multi)culture.
Key words: cultural identity, multiculturalism, ”Cat’s Eye”, Margaret Atwood
21 E-mail аутора: maki_cuk@yahoo.co.uk

36. 36 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Maja Savić
Univerzitet u Novom Sadu
Filozofski fakultet22
ISPREPLETANI ŽIVOT ONOGA ŠTO SAČINJAVA PRIRODU:
O SUSRETU KULTURA U SVETU KNJIŽEVNOG DELA LJUDI
GOVORE, RASTKA PETROVIĆA
Rezime: Rad se bavi pitanjem mogućnosti postizanja skladnog suživota
naroda različitih kulturoloških obeležja. Osvetljava se pojava kulturološke
identifikacije koja nastaje usled postojanja zajedničke, multinacionalne mitološke
matrice i njenog reprodukovanja arhetipskih, svim narodima poznatih i imanentnih
homolognih situacija i shema. Homologne situacije i tipovi upravo omogućavaju
međusobno prepoznavanje naroda na planu onoga što jeste sušto i suštastveno
ljudsko, a tradicijom, kulturom utemeljeno u čoveku. Ovo prepoznavanje, dalje
sagledavamo, omogućava međusobno duhovno približavanje čoveka čoveku, što
rezultirasuštinskimprevazilaženjempreprekanakojedruštvo,ususretukultura,može
naići. „Ljudi govore“ Rastka Petrovića pokazuje se kao odličan primer osvetljavanja
značaja i vrednosti multikulturološkog konteksta svakodnevnog života. Sadržaj ove
analize ostvaren je kombinovanjem psihološkog i sociološkog pristupa u tumačenju
književnog dela Rastka Petrovića. Takođe, sagledava se tradicionalno značenje
pojedinih motiva, ili tipova ponašanja. Tumačenje književnog dela, posebnog izraza
imaginiranja sveta i života, otvara mogućnost sagledavanja stvarnosnog života, te
i same multikulturalnosti, pojave koja značajno utiče na sve domene manifestacije
čoveka kao društvenog bića. U tom pogledu, značajno je razmotriti i kako se
multikulturalnost ogleda na jezičkom planu.
Ključne reči: multikulturalnost, komunikacija, život, priroda, čovek.
22 majasavic56@gmail.com

37. 37SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
THE INTERTWINED LIFE OF THAT WHICH CONSTITUTES NATURE: ON
THE ENCOUNTER OF CULTURES IN THE LITERARY WORLD OF RASTKO
PETROVIC’S PEOPLE SPEAK
Summary: The paper deals with the issue of possibility of achieving
harmonious coexistence of the peoples of different cultural features. The light is cast on
the phenomenon of cultural identification which arises from the existence of common,
multinational cultural matrix and its reproductions of the archetypal homologous
situations and patterns that are known and immanent to all peoples. It is precisely
thesehomologoussituationsandtypesthatenablemutualacknowledgementofpeoples
in the context of that which is essentially and quintessentially human, and which
is ingrained in human beings by means of tradition and culture. Furthermore, this
acknowledgement enables mutual spiritual bonding among people, which results in the
fundamental overcoming of the obstacles society may come across in the encounter of
cultures. People speak by Rastko Petrović appears to be a great example of highlighting
the importance and value of the multicultural context of everyday life. This analysis
is accomplished by combining the psychological and sociological approaches in the
interpretation of Rastko Petrović’s novel. Moreover, traditional meanings of certain
motifs or types of behaviour are discussed. Interpretation of this novel, the distinct
expression of imagining the world and life, enables the possibility of understanding
real life, as well as multiculturalism itself, the phenomenon that highly influences all
domains of manifestations of humans as social beings. In this respect, it is important
to consider the way multiculturalism is mirrored in the linguistic context as well.
Keywords: multiculturalism, communication, life, nature, human.

38. 38 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Dr Mihaela Lazović23
GRAMATIČKI I LEKSIČKI GLAGOLSKI VID U
ENGLESKOM I RUMUNSKOM JEZIKU
Rezime: U relevantnoj lingvističkoj literaturi je sama kategorija glagolskog
vida različito tretirana i definisana. Terminologija koja se zatiče u literaturi o
gramatičkom i leksičkom glagolskom vidu je često konfuzna, nedovoljno objašnjena,
pa čak i kontradiktorna. Upravo je jedan od ciljeva ovog rada da objasni binarnu
prirodu glagolskog vida, kao i da definiše i razgraniči gramatičku i leksičku funkciju
glagolskog vida u engleskom i rumunskom jeziku.
Gramatički glagolski vid podrazumeva da su vidske karatkeristike izražene
morfološki, dok su kod leksičkog glagolskog vida, vidske karakteristike leksikalizovane,
te se baziraju na samom značenju glagola i njegovim semantičkim karakteristikama.
Ključne reči: gramatički glagolski vid, leksički glagolski vid, engleski jezik,
rumunski jezik.
GRAMMATICAL AND LEXICAL ASPECT OF VERBS IN THE ENGLISH
AND THE ROMANIAN LANGUAGE
Summary: In the relevant linguistic literature, the category of verbal aspect
has been treated and defined differently. The terminology associated with the lexical
and grammatical verbal aspect is rather confusing, inefficiently explained and even
contradictory. One of the aims of this paper is to explain the binary nature of verbal
aspect, and to define and distinguish the grammatical and lexical functions of verbal
aspect in the English and the Romanian language.
The grammatical aspect implies that the aspectual characteristics
are morphologically expressed, while lexical aspect implies that the aspectual
characteristics are lexicalized, thus dependent on the meaning of the verb and its
semantic characteristics.
Key words: grammatical aspect, lexical aspect, English language, Romanian
language
23 laz_13@yahoo.com

39. 39SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
Milena Sazdovska
Faculty of Philology “Blaze Koneski” – Skopje, Macedonia24
TRANSLATION OF EUROPEAN UNION JARGON
(EUROJARGON)
Summary: Jargon is defined as field-specific vocabulary enjoying limited use
among members of the same social group or profession. The first part of the paper
provides a theoretical framework for classification of jargon as a linguistic sub-variety,
with special focus on the occurrence of Eurojargon in the Balkan languages. The
European integration process results in the creation of Eurojargon, which has become a
source of producing new lexical items in all Balkan languages in order to meet the needs
of language change. With the rapid creation of this new vocabulary with specialised
meaning,thereisanincreasedneedforqualitytranslationofsuchtermsandexpressions
which later obtain official usage in the society. This paper focuses on translation of
Eurojargon and the difficulties encountered by translators, thus underlying the vital
role of Eurojargon in effective communication. The comparative analysis includes a
multilingual corpus of terminology, exemplifying efficient standardisation methods
used in the European Union, which is a multilingual environment.
Key words: Professional register, Eurojargon, translation, multilingualism
Prevođenje evrožargona
Rezime: Žargon je određen kao rečnik tačno precizirane oblasti koji se
ograničeno koristi među članovima iste društvene grupe ili zanimanja. Prvi deo
ovog rada pruža uvid u teorijski okvir za svrstavanje žargona kao jezičke podgrupe,
s posebnim osvrtom na upotrebu evrožargona u balkanskim jezicima, kao nove
vrste. Proces evropskih integracija, u koji su uključene sve zemlje Balkana, doveo je
do stvaranja evrožargona kao izvora stvaranja novih jezičkih izraza, potrebnih za
promenu jezika. Reči evrožargona imaju posebna značenja i deluju zbunjujuće na širu
javnost koja nije uključena u rad Evropske unije. Ova nova vrsta veoma brzo ulazi
u standardni jezik, a potreba za stručnim prevođenjem takvih termina, koji kasnije
počinju zvanično da se koriste u zajednici, povećava se. Ovaj rad se usredsređuje na
prevođenje reči evrožargona i na teškoće s kojima se suočavaju prevodioci, posebno
kada su u pitanju brojni izrazi karakteristični za jednu kulturu, kao i neologizmi. Sve
ovoističeveomavažnuuloguprevođenjauuspešnomkomuniciranju.Štaviše,urađena
je analiza poređenja višejezičnog korpusa, uz navođenje primera kvalitetnog načina
standardizacije koji se koristi u Evropskoj uniji kao višejezičnom/multikulturnom
okruženju, što svedoči o koristi višejezičnosti u praktičnoj upotrebi.
Ključne reči: jezičke vrste, evrožargon, diskurs, stručni registar, prevođenje,
izrazi posebni za određenu kulturu, višejezičnost.
24 milena.sazdovska@gmail.com

40. 40 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Alexander Nikolaou, Hellenic American University25
Mapping multilingualism in Commercial
Signage in Athens
Summary: This paper explores the multilingual character of the linguistic
landscape of downtown Athens by focusing on commercial public signs. It is based on
an empirical research conducted in 2012 in downtown Athens and a neighbouring
municipality. A total of 621 digital photos of shop fronts were collected and analysed
in terms of language composition and comparisons were drawn across different shop
types. The findings indicate that a significant number of shops employ - often creatively
- languages other than Greek or in combination with Greek resulting in a situation
of ‘restricted polyglossia’ with English emerging as the strongest linguistic player. The
results also strongly suggest that the multilingual character of commercial signs is not
primarily informational but symbolic, reflecting a desire to project a cosmopolitan,
sophisticated and trendy outlook.
Key words: Multiculturalism, linguistic landscape
Proučavanje višejezičnosti reklamnih znakova u Atini
Rezime: Ovaj rad istražuje višejezičnu prirodu lingvističkog pejzaža u centru
Atine, usredsređujući se na javne reklamne znakove. Zasnovan je na empirijskom
istraživanju sprovedenom 2012. u centru Atine i u susednoj opštini. Sakupljena je
i analizirana ukupno 621 slika izloga prodavnica radi utvrđivanja jezičkog sastava
i upoređivanja različitih vrsta prodavnica. Nalazi ukazuju na to da veliki broj
prodavnica koristi – često kreativno – druge jezike pored grčkog ili u kombinaciji
s njim. To dovodi do „ograničene višejezičnosti”, s engleskim kao najuticajnijim
činiocem. Rezultati nagoveštavaju i da višejezični karakter reklamnih znakova nije
prevashodno informativan, već simboličan, odražavajući želju da se osmisli svetski,
prefinjen i moderan izgled.
Ključne reči: multikulturalizam, jezički pejzaž.
25 anikolaou@hauniv.us

41. 41SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
Predrag Novakov26
Odsek za anglistiku, Filozofski fakultet
Univerzitet u Novom Sadu
KULTUROLOŠKI ELEMENTI U PREVODU:
SUOČAVANJE SA DRUGIMA27
Rezime: Dobro je poznato da se u okviru kompleksne pojave kao što je jezik
prepliće širok spektar komponenti specifičnih za datu društvenu zajednicu i njenu
kulturu. Te komponente, više ili manje tipične samo za datu zajednicu, predstavljaju
poseban izazov za prevodioca i čine oblast u kojoj prevod može doprineti boljem
sagledavanju drugih kultura, odnosno prihvatanju multikulturalnosti koja nas
okružuje. Imajući tu činjenicu u vidu, u radu se proučavaju prevodilački postupci
povezani sa prenosom kulturoloških elemenata u dva smera: iz engleskog (kao
izvornog jezika) u srpski (kao ciljni jezik) i obrnuto, uz primere iz tekstova koji se
odnose na društvene nauke, religiju i umetnost. Naime, u centralnom delu rada
prvo se navode relevantni primeri iz oblasti sociologije i istorije (odnosno iz knjige
američkog autora L. Mamforda „Kultura gradova“ čiji je srpski prevod objavljen
2010. godine) koji dobro ukazuju na prevodilačke probleme koji nastaju zbog
različitih tradicija izvornog i ciljnog jezika, odnosno zbog specifičnih tradicionalnih
pojmova i institucija koje treba ,,preslikati’’ iz engleskog jezika u srpski jezik. Nakon
toga, navode se primeri u kojima je srpski izvorni, a engleski ciljni jezik; ti primeri
se odnose na religiju i religijsku umetnost, oblast u kojoj su kulturološke razlike vrlo
izražene. Primeri su preuzeti iz knjige L. Šelmić „Srpsko zidno slikarstvo XVIII veka“,
čiji je engleski prevod objavljen 2004. godine. Sa izvesne vremenske distance, nakon
prevođenja dve pomenute knjige, u radu se komentarišu moguća prevodilačka rešenja
za pojedine kulturološki relevantne primere i njihov doprinos boljem razumevanju
drugih društvenih zajednica i multikulturalnosti uopšte.
Ključne reči: engleski jezik, kulturološke komponente, prevođenje, religija,
srpski jezik.
26 predragnovakov@sbb.rs
27 Ovaj rad je napisan u okviru naučnog projekta Jezici i kulture u vremenu i prostoru
koji finansira Ministarstvo prosvete, nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije (broj projekta
178002).

42. 42 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Culture-related Elements in Translation: an Encounter
with Others
Summary: It is a well-known fact that the complex phenomenon like
language includes a broad range of components specific for a given community and
its culture. These components, more or less typical for the given community only,
represent a particular challenge for the translator and provide the area in which the
translation can contribute to a better insight into other cultures, that is to accepting
multiculturalism surrounding us. Having that fact in mind, this paper discusses
translational procedures related to the transfer of culture-related elements in two
directions: from English (as the source language) to Serbian (as the target language)
and vice versa, with the examples from the field of social sciences, religion and art.
Namely, the central part of this paper first lists relevant examples from the field of
sociology and history (that is, from the book The Culture of Cities by L. Mumford,
whose Serbian translation was published in 2010) which distinctively point to the
translational problems which may occur while transferring cultural components from
English to Serbian. After that, the paper discusses examples in which Serbian is the
source, and English the target language; these examples are related to religion and
religious art, to the field in which cultural differences are particularly pronounced.
Examples were excerpted from the book Serbian 18th Century Wall Painting by L.
Šelmić, whose English translation was published in 2004. Analysing examples from
these two books, this paper discusses possible translational solutions for specific
culture-related contexts and their contribution to a better understanding of other
communities and multiculturalism in general.
Key words: culture-related components, English, religion, translation,
Serbian

43. 43SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
Biljana Radić Bojanić, Faculty of Philosophy, Novi Sad28
Nadežda Silaški, Faculty of Economics, Belgrade29
ETHNOCENTRISM AND INTERCULTURAL
COMPETENCE IN SERBIAN HIGHER EDUCATION30
Summary: The issue of ethnocentrism has recently attracted much scholarly
attention (e.g. Bennett 2009, Neuliep 2009). In educational context this issue plays
an important role because it reflects on students’ future communicative skills in the
workplace, i.e. the ability to experience and successfully deal with cultural differences.
However, intercultural competence is usually not part of the higher education
curriculum so the question is how to prepare students to enter intercultural encounters
after graduation. This paper intends to investigate the degree of intercultural
communicative competence of fourth-year students at the Faculty of Philosophy, Novi
Sad, and the Faculty of Economics, Belgrade, in order to establish whether and to
what extent students of Economics and students of English Language and Literature
differ with regard to their intercultural sensitivity and the level of ethnocentrism they
manifest. The purposely designed questionnaire used in the research is based on the
Generalized Ethnocentrism Scale (GENE) constructed and developed by Neuliep and
McCroskey (1997). Besides the 22 items assessed on a five-point Lickert scale, the
questionnaire also comprised questions concerning some personal and demographic
data, which should contextualize the results of the GENE analysis.
Key words: ethnocentrism, intercultural competence, students, GENE scale.
28 radic.bojanic@gmail.com
29 silaskin@sbb.rs
30 The paper is the result of research conducted within project no. 178002 “Languages
and cultures in time and space” funded by the Ministry of Education, Science and Technological
Development of Republic Serbia.

44. 44 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
ETNOCENTRIZAM I INTERKULTURNA KOMPETENCIJA U VISOKOM
OBRAZOVANJU U SRBIJI
Rezime: Problem etnocentrizma u poslednje vreme privlači veliku pažnju
istraživača (npr. Bennett 2009, Neuliep 2009). U obrazovnom kontekstu ovo pitanje
imaznačajnuulogujerodražavabudućekomunikativneveštinestudenatanaradnom
mestu, tj. njihovu sposobnost da dožive i uspešno izađu na kraj sa kulturološkim
razlikama. Međutim, pošto interkulturna kompetencija obično ne čini deo nastavnog
plana i programa na visokoškolskim institucijama u savremenoj Srbiji, postavlja
se pitanje na koji je način moguće osposobiti studente da nakon diplomiranja
bez problema borave u multikulturnim sredinama, što će od njih često iziskivati
radno mesto na kome su zaposleni. U ovom radu istražujemo stepen interkulturne
komunikativne kompetencije studenata četvrte godine Filozofskog fakulteta u Novom
Sadu i Ekonomskog fakulteta u Beogradu kako bismo utvrdili da li se i u kojoj meri
studenti ekonomije i studenti engleskog jezika i književnosti razlikuju u pogledu
stepena interkulturne osetljivosti. Upitnik koji koristimo u istraživanju posebno je
osmišljen za ciljeve ovog rada, a zasniva se na Opštoj skali etnocentrizma (Generalized
Ethnocentrism Scale) (GENE) koju su osmislili Neuliep i McCroskey (1997). Pored 22
pitanja koja se mere Likertovom skalom, upitnik sadrži i pitanja koja se odnose na
lične i demografske podatke koji bi trebalo da kontekstualizuju rezultate dobijene na
osnovu skale etnocentrizma.
Ključne reči: etnocentrizam, interkulturna kompetencija, studenti, skala
GENE.

45. 45SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
Radmila Bodrič31
Multicultural Encounters in Foreign
Language Classrooms
Summary: A strong process of integrating European countries has led to
a uniform education policy, which, in turn, has brought about standards ensuring
easier international comparability of education systems, levels of achievement, and
educational as well as greater professional and employment mobility. Thus, the
training of teachers has a strategic role in preparing Europe’s education systems to
meet the challenges of change and to equip students to respond effectively to those
challenges.
The aim of the paper is, therefore, to explore the underlying trends of a
common European education policy in foreign language learning and teaching. It will
also discuss how and to what extent this new paradigm has been embraced by schools
and higher education institutions in Serbia. The paper will place special emphasis on
one of the most effective ways of in-service language teacher training ‒ gaining direct
experience of multicultural environments and sharing good practice. The author of the
paper will try to show that this kind of teacher training is a great asset and valuable
resource for education, namely for teachers and students alike, thereby stressing the
fact that cross-cultural teaching is most effective when teachers themselves have had
such first-hand experience.
Keywords: European education policy, standards, in-service language teacher
training, multicultural environments, cross-cultural teaching
31 radmila.bodric@gmail.com

46. 46 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Shpresa Delija32
Faculty of Foreign Languages, Tirana University, Tirana, Albania
FOSTERING INTERCULTURAL COMMUNICATION IN
THE GLOBAL SOCIETY
Summary: This paper emphasizes the importance of intercultural
communication and it will give answers to the question, “What makes people
understand one another when they come from different social backgrounds and
experiences?” Intercultural communication has been an issue that concerned only
diplomats, researchers, and other specialists that dealt with foreign relations. As we
live in multicultural societies within a global village, we all want to answer the above
question faced every day and everywhere. We, teachers, understand that issues of
intercultural understanding are intermingled with other questions: What kind of
communication is needed by this diversity in language and culture to bring them in
common goals? How does intercultural communication bring and offer reciprocal
respect in the diverse society? Answers to these questions will give a clear panorama
of the coexistence of cultures and languages that emphasize the necessity of this global
society.
Key words: Intercultural communication, reciprocal respect, multicultural
societies, global society, intercultural understanding
PODSTICANJE INTERKULTURNE KOMUNIKACIJE U GLOBALNOM DRUŠTVU
Rezime: Ovaj rad ističe važnost interkulturne komunikacije i daće odgovor na
pitanje: „Šta utiče na to da ljudi razumeju jedni druge, čak i kada potiču iz različitih
društvenih miljea i imaju različita iskustva?“ Interkulturna komunikacija je tema koja
je do sada bila predmet interesovanja samo diplomata, naučnika i drugih stručnjaka
koji su se bavili međunarodnim odnosima. Pošto živimo u multikulturnim društvima
u okviru globalnog sela, svi tražimo odgovor na gorepomenuto pitanje s kojim se
susrećemo svakodnevno i svuda. Mi, nastavnici, shvatamo da je pitanje interkulturne
komunikacije isprepleteno s drugim pitanjima: kako treba komunicirati u toj
raznovrsnosti jezika i kultura da bi se došlo do zajedničkog cilja? Kako interkulturna
komunikacija dovodi do međusobnog poštovanja u raznovrsnom društvu? Odgovori
na ova pitanja daće jasnu sliku o zajedničkom postojanju kultura i jezika koji su
neophodni u ovom globalnom društvu.
Ključne reči: interkulturna komunikacija, međusobno poštovanje,
multikulturna društva, globalno društvo, interkulturno razumevanje.
32 E-mail: delija.sh@gmail.com

47. 47SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
Доц. др Слободан Д. Јовановић33∗,
Висока школа „Правне и пословне
академске студије др Лазар Вркатић” , Нови Сад
КРОЗ ДОДИР И ПРОЖИМАЊЕ КУЛТУРА
ДО ЈЕЗИКА ГЛОБАЛНЕ КОМУНИКАЦИЈЕ
Резиме: Овај рад полази од општеприхваћене чињенице да је енглески
данас заиста међународни језик. Јасно је да му у савременом свету припада
место уздигнутије од положаја који је иједан језик у историји цивилизације
успео да досегне. Он је најраширенији медијум међународне комуникације
захваљујућибројусвојихговорникаињиховојгеографскојраспрострањености,
али и великом броју оних који га уче и користе у својим контактима. Оваква
надмоћ енглеског језика углавном је проистекла из два периода светске
доминације његових протагониста – из британске империјалистичке
владавине у деветнаестом веку, и из привредног и финансијског утицаја
Сједињених Америчких Држава у двадесетом веку. Уклопљени политички
утицаји и технолошка надмоћ донели су енглеском језику предност у односу
на друге велике освајачке језике попут француског и шпанског, док је паду
утицаја италијанског, руског, кинеског, арапског водила њихова релативна
географска омеђеност. Треба запазити, ипак, да овако упадљива међународна
снагаимаисвојуцену.Језиккојиседоводиувезуснајвећомимперијалномсилом
деветнаестог века и с најснажнијом капиталистичком машином двадесетог
века неминовно се доживљава као средство културне и идеолошке владавине
у оним деловима света у којима је језичка ситуација нестабилна и несређена.
Без обзира на то, остаје, међутим, чињеница да у скоро свим делатностима
и манифестацијама савременог живота, од спорта и туризма до свемирских
летова и информационе технологије, енглески стварно служи као општи
језик комуникације.
Кључнеречи: језичкиконтакт,култура,међукултурнакомуникација,
природни говорници, експанзија енглеског језика, варијетети енглеског језика,
светски језик.
33 ∗
jovanovic072@sbb.rs

48. 48 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
INTERCULTURAL RELATIONS LEADING TO THE LANGUAGE OF GLOBAL
COMMUNICATION
Summary: This paper starts from the accepted fact that English really is an
international language. Today the English language holds a position of pre-eminence
in the world which few languages can claim to have achieved in human history. It is
the most widespread medium of international communication, both because of the
number and geographical spread of its speakers, and because of the large number of
non-native speakers who use it for their international contact. This predominance of
English is mainly the result of two periods of world domination by English-speaking
countries: British imperialism in the nineteenth century, and the economic influence
of the United States in the twentieth century. This combination of political influence
and technological superiority has given English an advantage over other major im­
perial languages such as French or Spanish, while the relative geographical restrictions
of Italian, Russian, Chinese, or Arabic have made these languages less influential
internationally. It should be noted, though, that this manifest international success
has inevitably been achieved at some cost. A language which can be identified with
the largest nineteenth-century imperial power or with the greatest capitalist power of
the twentieth century will in­evitably be perceived as an instrument of cultural and
ideological domination in parts of the world where the language situation is unstable
enough to demand debate. Be as it may, however, the fact remains that in nearly
all walks of modern life, from sport and tourism to space travel and information
technology, English is used as the common language of communication.
Key words: languages in contact, culture, intercultural communication, native
speakers, expansion of the English language, varieties of English, world language.

49. 49SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
Tatjana Glušac34,
Visoka škola „Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar
Vrkatić“, Novi Sad
Nastavnički poziv i zahtevi savremenog
društva: trenutno zastupljeni i mogući
načini zadovoljavanja zahteva
Rezime: Oni koji se ne bave nastavničkim pozivom bi s lakoćom mogli da
posumnjaju da je veoma lako biti nastavnik. Međutim, danas je nastavnički poziv
verovatno zahtevniji nego ikada. Od nastavnika se očekuje da izgradi ili unapredi
one veštine i da stekne ili nadogradi ona znanja koja će mu pomoći da preuzme
mnoštvo različitih uloga. On je odgovoran kako za intelektualni, tako i za fizički,
psihički i društveni razvoj učenikâ. Od nastavnika se očekuje da pronađe način
da dopre do svakog učenika bez obzira na njegove osobine, sposobnosti i sklonosti.
Zahtevi savremenog društva nalažu da nastavnik sarađuje sa kolegom/kolegama
kako bi zadovoljio mnogobrojne nametnute zahteve, budući da je veoma teško, gotovo
nemoguće, da ih zadovolji samostalno.
U radu se prikazuju različiti oblici saradnje nastavnikâ kako u smislu
zajedničkogizvođenjanastave,takoiusmisluzajedničkogstručnogusavršavanjakoji,
prema do sada sprovedenim istraživanjima u raznim zemljama, uključujući i Srbiju,
daju dobre rezultate. U radu će takođe biti prikazani rezultati nekoliko istraživanja
sprovedenih među nastavnicima engleskog jezika u Srbiji, koji pokazuju koji su oblici
stručnog usavršavanja i saradnje među tim nastavnicima trenutno najzastupljeniji,
a koje bi im još vredelo ponuditi.
Ključne reči: nastavnički poziv, saradnja nastavnika, zajedničko stručno
usavršavanje, zajedničko podučavanje, savremeno društvo.
34 tatjana.glusac@gmail.com

50. 50 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
THE PROFESSION OF THE TEACHER AND THE DEMANDS OF CONTEMPORARY
SOCIETY: CURRENT AND POSSIBLE WAYS OF SATISFYING DEMANDS
Summary: Those in the fields other than education could wrongly assume
that being a teacher is an easy job. However, the teaching profession today is more
demanding than ever before. The teacher is required to acquire or upgrade those skills
andknowledgethatwouldhelphim/herassumeanumberofdifferentroles.Theteacher
is responsible for students’ intellectual, physical, psychological and social development
alike. It is the teacher’s responsibility to find ways to teach every individual student
irrespective of his/her traits, abilities or preferences. The modern society calls for the
teacher’s cooperation with colleagues so as to meet imposed obligations owing to the
fact that it is difficult, almost impossible, for the teacher to meet those obligations
working on his/her own.
Thispapergivesanoverviewofdifferentformsofteachercooperationconcerning
both teaching and professional development. The forms of cooperation tackled in this
paper have proved to yield good results in different countries, including Serbia. The
paper also sheds light on the research conducted among English language teachers in
Serbia whose findings reveal which forms of professional development and teacher
cooperation are prevailing and which ones are still worth offering to those teachers.
Key words: teaching profession, teacher cooperation, cooperative professional
development, cooperative teaching, modern society.

51. 51SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
Tina Laco, Filozofski fakultet, Mostar35
Multikulturalnost u književnosti – novi
odnosi u književnokulturnoj znanosti
Rezime: Književnost i proučavanje književnosti u suvremenom društvu
pomjeraju svoje granice, a interkulturalnost i multikulturalnost neki su od ključnih
uzrokatogaprocesa.Kakosekulturno-političkegranicesvevišeinficirajurazličitostima,
tako se mijenjaju poimanje književnosti, odnos između direktnog i referentnog teksta,
te se mijenja i destabilizira uporište same književne znanosti. Ovaj se rad bavi samim
počecima istraživanja destabilizacije književnih disciplina, multikulturalnošću kao
mogućim uzrokom, kao i vizionarskim potencijalom pojedinih tekstova (Bernheimer,
Spivak) koji su providjeli kulturno-znanstveni border-crossing, kao i potrebu za
inkluzivnom suradnjom, na znanstvenoj i kulturnoj razini.
Ključneriječi:interkulturalnost, multikulturalnost, destabilizacija književnog
uporišta, border-crossing.
MULTICULTURALISM IN LITERATURE – NEW RELATIONSHIPS IN THE STUDY
OF LITERATURE AND CULTURE
Summary:Literature and literature studies in contemporary society cross their
boundaries, and interculturalism and multiculturalism are some of the main causes of
this process. While cultural and political boundaries are infected with differences, the
identity and comprehension of literature is changed, as well as relations between direct
and referent text, and the base of literary science itself is changed and destabilized.
This contribution deals with the beginnings of literary disciplines destabilization,
multiculturalism as possible cause of it, but also with visionary potential of certain
text (Bernheimer, Spivak), which anticipated cultural and scientific border-crossing,
as well as the need for inclusive cooperation, both on scientific and cultural level.
Key words: interculturalism, multiculturalism, destabilization of literary
basis, border-crossing
35 tinna.laco@gmail.com

52. 52 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Vesna Pilipović36
Visoka škola „Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić“, Novi Sad
ODNOS PRIPADNIKA MANJINSKIH ZAJEDNICA
PREMA MATERNJEM JEZIKU, JEZIKU SREDINE I
ENGLESKOM JEZIKU
Rezime: U savremenom društvu koje karakteriše sve veći stepen integracije,
mogu se zapaziti dve paralelne pojave na lingvističkom planu: s jedne strane
nesumnjiva dominacija i sve veći uticaj engleskog jezika, a s druge – težnja da se
promovišu multilingvizam i multikulturalnost na društveno-političkom i obrazovnom
planu. Aktuelna evropska jezička politika donosi nove obrazovne standarde prema
kojima bi svaki pojedinac trebalo da usvoji bar tri jezika Unije, čime bi se vremenom
stvorilli uslovi za ravnopravniju zastupljenost jezika članica Unije i manju dominaciju
engleskog jezika. Iako bi se moglo očekivati da se promovisanju multilingvizma i
multikultralnosti najveći doprinos da u višenacionalnim sredinama, stiče se utisak da
su pripadnici manjinskih zajednica više motivisani za usvajanje i upotrebu engleskog
jezika nego jezika sredine. Prema lingvističkoj teoriji akomodacije (Giles 1982), odnos
pojedinca prema određenoj društvenoj zajednici, kulturi i jeziku u velikoj meri utiče
na efikasnost usvajanja stranog jezika, pa samim tim i jezika sredine. Ovaj rad ispituje
kakav je odnos pripadnika manjinskih zajednica u Vojvodini prema engleskom
jeziku, kao najuticajnijem stranom jeziku, i srpskom jeziku, kao jeziku sredine, i da
li je taj odnos uslovljen stepenom identifikacije sa sopstvenom nacionalnom grupom i
odnosom koji ispitanici imaju prema određenoj zajednici u okruženju.
Ključne reči: multikulturalnost, multilingvizam, akomodacija, jezik sredine.
36 vesna_pilipovic@yahoo.com

53. 53SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
THE ATTITUDE OF MINORITIES TOWARDS THE NATIVE LANGUAGE, THE
LANGUAGE OF THE SPEECH ENVIRONMENT AND THE ENGLISH LANGUAGE
Summary:Inmodernsociety,characterizedbyagrowingdegreeofintegration,
two parallel linguistic phenomena can be observed: on one hand - an undisputed
dominanceandanincreasinginfluenceofEnglishandontheother–atrendtopromote
multilingualism and multiculturalism on the socio-political and educational level. The
current European language policy has adopted new educational standards by which
every individual should achieve competence in at least three languages of the Union.
This would eventually create conditions for equal representation of all the languages
of the Union and less dominance of English. Although the greatest contribution in
promoting multilingualism and multiculturalism might be expected in multi-ethnic
communities, it appears that members of minority groups are more motivated to learn
and use English than to improve the official language of the country. According to the
linguistic theory of accommodation (Giles 1982), the relationship of the individual
to a specific community, culture and language considerably determines the success of
foreign language acquisition. This paper examines the attitude members of minority
communities in Vojvodina have towards English (the dominant foreign language) and
Serbian (the official language of the country) and whether this attitude is determined
by the degree of identification with one’s own national group or by their attitude
toward another community (outgroup).
Key words: multiculturalism, multilingualism, accommodation, speech
environment

54. 54 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Slađana Živković37
Nadežda Stojković38
GLOBALIZATION, MULTICULTURALISM AND A NEW
FORM OF SELF THROUGH IMPOSING ENGLISH AS A
LINGUA FRANCA
Summary: This paper outlines, from the theoretical point of view, the
key concepts we are facing in the contemporary world, namely, globalization and
multiculturalism. Globalisation has brought many changes to the entire world. We
are witnessing with rapid political, social, economic, cultural changes. From these
complex changes a new form of self has been born. The sense of self depends on how
we perceive that others see us and on how we interact with one another. Some people
maintain that the individual’s identity is not defined by how they act when aware
of other people’s presence, but how they act when solitary. However, this ignores the
fact we are seldom alone when on the Internet, even if there are times online when
we forget that those others are there. The primary source of identity is a language.
The key notion linking language use and identity is that of self-representation and
consequently, self-realisation. The comprehension and realisation of identity implies
its representation which, just as any other kind of knowledge, can only be done in a
language. A language contains everything within itself, and so the English expresses
the entire ideology, way of life, values, in a word – identity.
Key words: globalization, multiculturalism, identity, language
37 sladjanazivkovic.ni@gmail.com
38 nadezda.Stojkovic@elfak.ni.ac.rs

55. 55SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
Milan D. Živković
Visoka škola „Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić“, Novi Sad39
IZAZOVI MULTIKULTURALIZMA: IZMEĐU „BRITANSTVA” I
„ENGLESTVA”
Rezime: Ovaj rad se bavi analizom pojedinih elemenata koji utiču na razvoj
multikuturalizma u složenom britanskom društvu. Reč je o viševekovnom procesu
tranzicije Ujedinjenog Kraljevstva, od najveće imperijalne države prema stvaranju
širokog spektra etničkih grupa na tlu Velike Britanije kao jezgra bivše imperije.
Nakon viševekovnog odlaska ljudi iz srca Ujedinjenog Kraljevstva u kolonije, smer
kretanja ljudi se promenio u suprotnom pravcu, tj. „imperija je došla u Britaniju“.
Time je Ujedinjeno Kraljevstvo došlo u novo iskušenje: kako odgovoriti izazovima
i stvoriti jedno multikulturno „britanstvo” osetljivo, pre svega, na etničke razlike. U
tom kontekstu, ovaj rad se bavi i kratkim istorijskim pregledom razvoja imperije,
njenog nestajanja, te sadašnjim stanjem britanskog društva. Pitanja engleskog jezika i
književnosti će ovde biti posebno naglašena, kao i redefinisanje pojmova „britanstva” i
„englestva”ubritanskomdruštvu.Sveovoobjašnjavarazvojmultikulturnogidentiteta
britanskog društva, ali i ističe teškoće koje mu na tom putu i te kako predstoje.
Ključne reči: multikulturalizam, britansko društvo, imperija, engleski jezik,
književnost.
THE CHALLENGES OF MULTICULTURALISM: BETWEEN “BRITISHNESS” AND
“ENGLISHNESS”
Summary: This work deals with the analysis of some elements important for
the development of multiculturalism in the complex British society. It refers to the
long-term transition of the United Kingdom as the greatest imperial state towards
the creation of the wide range of ethnic groups on the soil of Great Britain – as the
heartland of the former Empire. After several centuries of people departing from the
heartland into the colonies, the direction has been reversed, i.e. “the Empire has come
to Britain”. Thus, United Kingdom has faced a new temptation: how to respond to
the new challenges and create one multicultural “Britishness” sensitive to the ethnic
varieties.Inthatcontext,thisworkpresentsashorthistoricalsurveyofthedevelopment
of the British Empire, its rise and fall, as well as the present state of the British society.
The issues of the English language and literature will be particularly addressed in this
context, as well as the redefinition of the notions “Britishness” and “Englishness” in the
British society. All this could explain the development of multicultural identity of the
British society, but it could also point out the possible obstacles it may come accross in
the future.
Key words: multiculturalism, British society, Empire, English language, literature
39 mzivkovic@useens.net

56. 56 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Tomislav Kargačin40
EKSTERNALIZAM: JEZICI IZMEĐU POJEDINCA I
ZAJEDNICE
Rezime: U ovom radu baviću se pitanjem moguće uloge zajednice i kulture
u kontekstu teorije interpretacije, odnosno teorije semantike i pragmatike. Gledište
koje ću zastupati nazvaću lingivstički antiindividualizam, ili eksternalizam.
Antiindividualizamjegledištepokojemelementiekstralingvističkogkontekstadirektno
ulaze u kalkulaciju uslova istinitosti. Konkurentsko gledište, danas dominatan model
lingvističkog istraživanja, nazvaću po Čomskom internalizam. Fundamentalni pojam
jezika kojim operiše kognitivistička semantika je idiolekt. Ovakav pristup ekstrudira
iz lingivstičkog istraživanja kao irelevantan čitav niz tradicionlanih pojmova, među
kojima nisu najnevažniji oni povezani sa fundamentalnim konceptima zajednice i
kulture, čija bi reafirmacija bila omogućena ako se prihvati gledište koje zastupam.
Ono pogađa bar tri fundamentalne dimenzije koje se tiču lingivisitčkog objašnjenja: 1.
Pitanje građe, ili šta će se smatrati adekvatnom evidencijskom bazom za objašnjenje,
2. Pitanje odnosa misli i lingvističkih formi kojima se osoba služi, 3. Pitanje shvatanja
normativnosti.
Argumentaciju delim u dve grupe. U prvu grupu svrstaću danas već klasične
argumenteprotivtradicionalnog(ilipredteorijskog)shvatanjakojisuizložiliH.Patnam
i neki drugi teoretičari, zatim ću ispitati njihovu valjanost u odnosu na argumente
dominirajućeg kognitivnog stanovišta, pre svega teroijskih konceprija Larsona i
Segala. Druga grupa argumenata baviće se teškoćama samog eksternalizma.
Moj je zaključak da je tradicionalna pretpostavka da zajednički jezik dele oni
koji su članovi iste jezičke zajednice, koji ujedno dele i zajedničku kulturu, očigledno
lažna.Jezičkavarijacijapojednicaizajednicedvesustraneistemedalje:monolingvalni
individuumi su fikcija, kao i zajednice koje se zamišljaju kao jednom zauvek date,
a ne kao rezultat dinamičke interakcije u osnovi multilingvalnih (i multikulturnih)
individua i njihovih parcijalno preklapajućih kodova.
Ključne reči: jezička varijacija, lingvisitčka podela rada, lingivstička
obligacija, internalizam, antiindividualizam.
40 tkargacin@useens.net

57. 57SEKCIJA FILOLOGIJA – PHILOLOGY SESSION
Маријана Саватовић41
Висока школа „Правне и пословне академске студије др Лазар Вркатић“
АНГЛИЦИЗМИ – ПОСЛЕДИЦА КУЛТУРНОГ
ПОЗАЈМЉИВАЊА ИЛИ ОДРАЗ (МУЛТИ)КУЛТУРЕ
У ИТАЛИЈАНСКИМ ЧАСОПИСИМА НАМЕЊЕНИМ
САВРЕМЕНОЈ ЖЕНИ
Резиме: Савремени италијански језик краси велики број дијалеката,
толико различитих да се Италијан из Барија и онај из Милана, ако не
причају стандардни језик, често не разумеју. Уз то, у италијанском језику
значајно место заузимају и позајмљенице, пре свега англицизми и галицизми.
Утицај енглеског језика и културе, последњих деценија, у сталном је порасту.
У овом раду, с посебном пажњом, издвојене су неадаптиране лексеме и
локуције из женских модних часописа. Разматране су са аспекта врста речи,
али су груписане и у зависности од сфере друштвеног живота из које потичу.
Будући да је реч о модним магазинима, највише их је било из ове области. Циљ
овог рада било је и разматрање разлога због којих се у италијанском језику
све више употребљавају енглеске речи у свом изворном облику. На крају је
издвојени лексички материјал послужио и да се направи приказ речи и израза
присутних и у српском језику.
Кључне речи: англицизми, италијански језик, лексеме, локуције, модни
часописи.
ANGLICISMS – CONSEQUENCES OF CULTURAL BORROWING OR A
REFLECTION OF MULTIPLE CULTURES IN ITALIAN FASHION MAGAZINES FOR
CONTEMPORARY WOMEN
Summary: The contemporary Italian language is characterized by numerous
dialects varied to such a degree that an Italian from Bari and one from Milan, if not
conversing in the standard dialect, will often not understand one another well. On top of
that, the Italian language is ladden with borrowings from English and French.
In this paper emphasis is laid on borrowings from the English that appear as
unadapted lexemes and locutions found in women’s fashion magazines. Such anglicisms
are analysed as memebers of their respective word classes; also, their source domain was
observed. Since fashion magazines served as the source of the corpus, most anglicisms
belong to this domain. The aim of this paper is also to discuss the reasons why such
anglicism are used in their original, unadapted form. Finally, the corpus used for the
analysis was also used to give parallel words and phrases used in the Serbian languge.
Key words: anglicisms, the Italian language, lexemes, locutions, fashion
magazines.
41 msavatovic@yahoo.it

58. 58 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Slavica Perović42
Language and gender revisited
Summary: This paper deals with the interdependence of gender and
languagewithin the theory of dominance, the theory of difference and performativeness
theory. The analysis is done on a corpus of language material from women’s magazines
issued in Serbia and Montenegro. There is strong evidence that the current situation
regarding these language and gender can be described as dominance, because there is
stong evidence of markedness of the female member contrasted with the unmarkedness
of the male.Also, the gender non-parallelism (Lakoff, 1974) present in the public and
private spheres finds fertile soil in the Montenegrin mentality, behavior and overall
cultural script of pronounced patriarchality. Yet, the theory of difference would be
nominally the best theory to describe the gender situation in Montenegro in both
its aspects:difference as unintentional dominance (Tannen, 1990) and “different” in
the meaning of “worse” when applied to women.The language material is analysed
within the theoretical framework of discourse analysis, cognitive science and linguistic
anthropology. All the while, irrespective of the theoretical findings, the media exert
their inexorable influence in maintaining the traditional role of the woman (and
men), albeit with some new vocabulary.
Keywords:language,gender,dominancetheory,differencetheory,markedness,
non-parallelism, performativeness, media.
42 helenic@t-com.me

59. DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA
HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES
SESSION

61. 61DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
Prof. dr Boris N. Kršev
, VŠ Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar
Vrkatić, Novi Sad
MIGRACIONA POLITIKA AUSTROUGARSKIH I
JUGOSLOVENSKIH VLASTI U VOJVODINI KAO OSNOVA
NJENE MULTIKULTURALNOSTI
Rezime:: Rad se bavi analizom migracione politike na prostoru današnje
Vojvodine, koju su sprovodile različite vlasti u zavisnosti od njenog državno-
pravnog statusa. Iako su migracije, a pre svega kolonizacije, bile uglavnom politički
motivisane, u cilju supremacije ili egalitarizacije pojedine etničke zajednice sa ostalim
zajednicama, neretko su imale pored vojno-strateške i ekonomsku i socijalnu ulogu.
Kako je u radu obuhvaćen jedan širi vremenski period, duži od tri veka, apostrofirani
su samo ključni događaji koji su uticali na pojavu tzv. migracionih talasa, koji su
zapravo doprineli da danas o Vojvodini govorimo kao o multikulturnoj evropskoj
regiji.
Ključne reči: stanovništvo, migracije, agrarna reforma, kolonizacija,
Vojvodina.
Migration policy of the Austro-Hungarian and Yugoslav
authorities in Vojvodina as the basis of its Multiculturalism
Summary: This paper deals with the analysis of migration policy on the
territory of Vojvodina conducted by different authorities, depending on its state
status. Although migration and colonization primarily mainly politically motivated,
to supremacy or equalizing a particular ethnic community with other communities,
often had next to military-strategic and economic and social roles. As in the work
covered a broader time period, more than three centuries, have been singled out
only the key events that have influenced the emergence of the so-called. “Waves of
migration”, which are actually contributed to the Vojvodina today as we talk about
multicultural European region.
Keywords: population, migration, agrarian reform, colonization, Vojvodina
krsevboris@sbb.rs

62. 62 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Doc. dr Biljana Maslovarić
, Univerzitet Crne Gore, Filozofski fakultet, Nikšić
INTERKULTURNO OBRAZOVANJE I
KULTURNI DIVERZITET
Rezime: Kada pragmatičnost obrazovnih sistema u prihvatanju znanja,
usvajanju stavova i vještina prevlada ljudsku različitost i ignoriše je kao nedovoljno
važnu, onda se ne može govoriti o slobodnim građanima/kama, a još manje o razvoju
čovjekovih kreativnih potencijala. Naravno, ovakva vrsta diskriminacije povlači
sa sobom odgovornost za kršenje osnovnog ljudskog prava - prava na kvalitetno
obrazovanje. Škola u savremenom obrazovanju ima posebnu moć ne samo da pruži
savremeno znanje, već i da izvrši uticaj na čovjekove individualne sposobnosti, ujedno
i da otkrije i razvije snagu svake ličnosti. Ovakva međuzavisnost vrijednosti igre i
učenja dešava se i u „međuprostoru“ koji se zove kultura, u najširem smislu riječi.
Pod uticajem socijalnih, političkih, kulturnih i/ili ekonomskih revolucija, pokreta
za ljudska prava, najprije razne etničke grupe i rizične populacije počinju da traže
jednakost, što je dovelo do stvarnog kulturnog pluralizma koji danas živimo i to bez
obzira na stepen razvijenosti društva.
Kada se uspostavi stalni dijalog u multikulturnom društvu, onda se taj
dijalog između kultura naziva interkulturalizmom, a on teži da prevaziđe pasivnu
koegzistencijukulturakaostvarivanjurazvijenogzajedničkogživotaumultikulturnom
društvu. Zato je uloga obrazovnih instutucija, prije svih, da pored poučavanja
o znanjima i vrijednostima različitih kultura, uspostavi i omogući kontinuiranu
interakciju kultura kako bi se postigao cilj interkulturnog vaspitanja i obrazovanja.
Ključne riječi: obrazovanje, kultura, multikulturnost, interkulturalnost,
društvo.
e-mail: biljanam@ac.me; biljanam@pccg.co.me

63. 63DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
Support of cultural diversity for intercultural education
Summary: When pragmatism of educational systems in acceptance of
knowledge, adoption of attitudes and skills overcomes human diversity and ignores
it as not important enough, then we cannot talk about free citizens and even less we
can talk about the development of human creative potentials. Of course, this kind
of discrimination entails responsibility in the violation of the basic human right:
the right for quality education. School in contemporary education has got a special
power not only to offer up-to-date knowledge but also to influence human individual
capabilities, at the same time to reveal and develop the strength of every personality.
This kind of interdependence of the play and study happens also in the “interspace”
whose name is culture in the broadest sense of that word. Under the influence of
social, political, cultural and/or economic revolutions, of human rights movement,
in the first place, different ethnic groups and populations at risk begin their quest for
equality which has created the real cultural pluralism (Sleeter, 1991) that we are living
in today no matter how developed a society is.
By establishing a perennial dialogue in a multicultural society a dialogue
between cultures is reached whose name is interculturalism, its goal being to overcome
a passive coexistence of cultures towards achievement of a developed co-existence in
a multicultural society. That is the reason why the role of educational institutions is,
more than anything else, that besides teaching about the knowledge and values of
different cultures they should establish and enable continuous interaction of cultures
in order to reach the goal of an intercultural upbringing and education.
Key words: education, culture, multiculturalism, interculturalism

64. 64 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Blerjana Bino, PhD Candidate∗
, Queen Mary, University of London
European University of Tirana
Political representation of marginalised groups
and the public sphere: A critical approach
Summary: This paper is concerned with the challenges of multiculturalism,
cultural diversity and political representation of marginalised groups drawing from a
critical approach. The paper is informed by my previous research on multiculturalism
and public sphere and my current research project on the ways in which political
representation of marginalized groups can enable and empower them to resist
multifaceted marginalization and exclusion from a dominant mainstream transcript
(ideology, policy and discourses). The political representation of marginalized groups
is explored through the critical analysis of two main concepts, identity and public
sphere. In this sense, this paper breaks down the conceptualisation of political
representation based on essentialized notions of group identities, emphasising the
relativity of group identities and exploring the assumptions embedded in the concept
of the public sphere. The concept of public is a relevant starting point for thinking about
political representation of marginalized groups in political institutions and media.
Nonetheless, this paper argues that the concept of the public sphere as presented by
Habermas (1989) is not adequate when addressing theoretically and politically issues
of political representation of marginalized groups in terms of: identity and difference,
discourse and the dichotomy public versus private, rationality and consensus in public
deliberation. This paper does not seek to tackle in detail the specific issues related
to each and every group nor propose ‘a solution’ to the questions of their political
representation. The paper aims at arguing in which aspects Habermasian model
of public sphere is conceptually flawed and how is this related to the challenges of
political representation in lieu of a dominant discourse of multiculturalism.
Key words: public sphere, multiculturalism, representation, identity and
difference, discourse, dichotomy public versus private, rationality and consensus in
public deliberation
∗
blerjana.bino@uet.edu.al

65. 65DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
Političko zastupanje marginalizovanih grupa i javna sfera:
kritički pristup
Rezime: Ovaj rad se bavi izazovima multikulturalnosti, raznolikošću
među kulturama i političkim zastupanjem marginalizovanih grupa, a zasniva
se na slučaju romske zajednice u Albaniji. Rad je potkrepljen mojim prethodnim
istraživanjem o multikulturalnosti i javnoj sferi, i mojim trenutnim istraživačkim
poduhvatom o načinima na koje političko zastupanje marginalizovanih grupa može
omogućiti i osnažiti grupe da se odupru višestrukoj marginalizaciji i isključenosti
iz preovladavajućeg popularnog šablona (ideologija, politika i diskursi/načini
nastupanja). Političko zastupanje marginalizovanih grupa je istraženo kroz kritičko
razmatranje dva glavna koncepta, a to su identitet i javna sfera. U tom smilu,
ovaj rad razlaže poimanje politčkog zastupanja na osnovu društvenih identiteta iz
poststrukturalističkog pristupa, naglašavajući relativnost društvenih identiteta i ulogu
diskursa u stvaranju identiteta. Pojam javnosti je bitna polazna tačka za razmišljanje
o političkom zastupanju marginalizovanih grupa u političkim institucijama i u
medijima. Pored toga, ovaj rad tvrdi da pojam javne sfere, kao što je i predstavio
Hebermas (1989), nije prigodan kada se misli na teorijske i političke probleme
zastupanja marginalizovanih grupa u pogledu identiteta i različitosti, diskursa i javne
podeljenosti naspram privatne, razumnosti i saglasnosti u javnim raspravama. Ovom
poduhvatu nije za cilj da u detalje razlaže određena pitanja u vezi sa svakom grupom,
niti da predloži „rešenje“ za problem njihovog političkog zastupanja. Rad teži da
raspravi u kojim delovima je Hebermasov model javne sfere konceptualno pogrešan
i kako je ovo povezano s izazovima političkog zastupanja, umesto s preovlađujućim
diskursom multikulturalnosti.
Ključne reči: javna sfera, multikulturalnost, zastupanje, identitet i različitost,
diskurs, javna podeljenost naspram privatne, razumnost i saglasnost u javnim
raspravama.
kulturno-umetni�ke standarde, ve�slave sinkreti�nost i pluralizam,
savremeni �ovek je primoran da konstantno redefiniše sam sebe i
pronalazi nova zna�enja u postmodernom moru bezna�ajnosti.
Identitet više nije zatvorena, kona�na niti stati�na kategorija, ve�
predstavlja jedan krajnje otvoren, dinami�an i promenljiv proces u
kome, kako to prime�uje �uvena knji�evna teoreti�arka Ha�ion,
marginalno i ekscentri�no (bilo u klasi, rasi, polu, seksualnoj
orijentaciji ili poreklu) dobija novo zna�enje u svetlosti implikovanog
shvatanja da naša kultura nije homogeni monolit (da je
srednjeklasna, muška, heteroseksualna, bela�ka, zapadna) (Ha�ion,
1996). Razmatraju�i sam pojam identiteta kao društveno-kulturne i
umetni�ke paradigme, ovaj rad ispituje i paradoks pojave svojevrsne
identitetske histerije u savremenom društvu, sa teoretskim osvrtom na
savremene umetni�ke tendencije kao što su queer teorija i feminizam,
koje ne samo da stavljaju pojam identiteta u sam centar svojih
razmatranja, ve�ukazuju i na globalnu krizu identiteta u društvu u
kome je pojedinac primoran da proizvede i utvrdi alternativna
1
bojana567@ yahoo.com

66. 66 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Bojana Borković, Filozofski fakultet, Novi Sad
PROBLEM IDENTITETA U POSTMODERNOJ
UMETNOSTI
Rezime: Cilj ovog rada je da istraži savremene i aktuelne tendencije pojma
identiteta u postmodernoj umetnosti. Usled pojave novih, hibridnih identiteta
koji više ne cene jednostruke i specifične kulturno-umetničke standarde, već slave
sinkretičnost i pluralizam, savremeni čovek je primoran da konstantno redefiniše
sam sebe i pronalazi nova značenja u postmodernom moru beznačajnosti. Identitet
više nije zatvorena, konačna ili statična kategorija, već predstavlja jedan krajnje
otvoren, dinamičan i promenljiv proces u kome, kako to primećuje čuvena književna
teoretičarka Hačion, „marginalno i eks-centrično (bilo u klasi, rasi, polu, seksualnoj
orjentaciji ili poreklu) dobija novo značenje u svetlosti implikovanog shvatanja da
naša kultura nije homogeni monolit (da je srednjeklasna, muška, heteroseksualna,
belačka, zapadna)“ (Hačion, Poetka postmodernizma, 1996). Razmatrajući sam
pojam identiteta, kao društveno-kulturne, umetničke, ali i kniževne paradigme, ovaj
rad ispituje paradoks pojave svojevrsne identitetske histerije u gotovo svim aspektima
savremenog društva, ukazujući pri tom na globalnu krizu identiteta u društvu u
kome je pojedinac primoran da proizvede i utvrdi nova značenja koja će adekvatnije
prikazati novonastale okolnosti savremenog života.
Ključne reči: postmodernizam, identitet, identitetska histerija, savremeno
društvo, književnost
The problem of identity in Postmodern Art
Summary: The aim of this work is to investigate into the contemporary and
current tendencies of the concept of identity in postmodern art. Due to the appearance
of new, hybrid identities that do not any longer value single and specific cultural and
artistic standards, but rather celebrate syncretism and pluralism, the modern man is
forced to continually redefine himself and to find new meanings in the postmodern
ocean of insignificance. Identity is not a closed, terminal or static category any more, but
it rather represents one totally open, dynamic and variable process in which, as noticed
by the famous literary theorist Hutcheon, ”marginal and ex-centric (in either category,
race, gender, sexual orientation or origin) gets a new meaning in the light of implicit
understanding that our culture is not a homogeneous monolith (it is middle-class, male,
heterosexual,white,western)”(Hutcheon,PoeticsofPostmodernism,1996).Considering
the notion of identity itself as a socio-cultural, however also a literary paradigm, this
work investigates into the paradox of the phenomena of a kind of identity hysteria in
almost all aspects of modern society, in this pointing to the global identity crisis in the
society where individual is forced to produce and determine new meanings, which will
more adequately display the newly produced circumstances of modern life.
Key words: postmodernism, identity, identity hysteria, contemporary society, literature
bojana567@yahoo.com

67. 67DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
Душан Достанић, Институт за политичке студије∗
ОГРАНИЧЕНОСТИ КОНСОЦИЈАЦИОНОГ МОДЕЛА
ДЕМОКРАТИЈЕ У ВИШЕНАЦИОНАЛНИМ ДРЖАВАМА�∗�∗
Резиме: У овом раду аутор се бави недостацима и ограниченостима
консоцијационог модела демократије у вишенационалним државама,
полазећи од Лајпхартовог разликовања већинског и консоцијационог
модела демократије. При томе се има у виду да је творац тог модела, као
и низ других аутора, препоручивао консоцијацију као једини могући облик
демократије примењив у вишенационалним државама. У првом делу рада
излажу се опште претпоставке консоцијације, док се у другом делу указује
на њене мане и ограничења. У преиспитивању Лајпхартових позиција, аутор
се користи теоријским анализама његових критичара, као и низом примера
из земаља које су прихватиле овај модел демократије. Аутор указује да се у
консоцијацијама осећа дефицит демократије, односно да је у консоцијацијама
реч о владавини картела елита. Такође, на дефицит демократије утиче и
подела моћи, односно широке коалиције, чиме се маргинализује опозиција,
грађани остају без алтернативе, а владе бивају неодговорне. Након тога
прелази се на проблем односа мањине и већине, односно натпредстављености
мањина у консоцијацијама. Лоше стране консоцијацијоног решења су и
његова неекономичност и неефикасност, које на крају, такође, доводе
до међунационалних тензија, јер консоцијација није у стању да створи
узајамност, солидарности и преклапајуће идентитете. Из тога следи да
консоцијација није у стању да реши основни проблем због кога се она на првом
месту и уводи, а то је стварање функционалне државе и демократије без
мајоризације и политике асимилације.
Кључне речи: консоцијација, демократија, вишенационална држава,
националне мањине, елите.
∗
dusan_dostanic@yahoo.co.uk

68. 68 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
LIMITATIONS OF THE CONSOCIAL MODEL OF DEMOCRACY IN
MULTINATIONAL COUNTRIES
Summary: In this article the author deals with the shortcomings and
limitations of consociational model of democracy in multiethnic states, starting
from Lijphart’s distinction between majoritarian and consociational model of
democracy. In doing so, we bear in mind that the creator of this model and a number
of other authors recommended the consociation model as the only possible form
of democracy which could be applied in multiethnic states. In the first part of the
article are presented general principles of consociation, while the second part shows
its shortcomings and limitations. In reviewing Lijphart’s position, the author uses a
theoretical analysis of its critics, as well as numerous examples of countries that have
adopted this model of democracy. The author argues that the consociation suffers
from democratic deficit, in other words, consociation is actually the rule of elite
cartel. Also the deficit of democracy is affected by the power sharing, and a broad
coalition, which marginalizes the opposition, leaves people without alternatives, and
with an irresponsible governments. Subsequently, the author comes to the problem
of minority-majority relations regarding minority privileges in consociation. Also,
the disadvantages of consociational solution are its inefficiency and ineffectiveness,
which also eventually lead to ethnic tensions, because consociation not able to create
mutuality, solidarity and overlapping identities. That means that consociation is not
able to solve the fundamental problem which it suppose to solve in the first place,
namely the creation of a functioning state and democracy without majorization and
politics of assimilation.
Key Words: consociation, democracy, multinational state, national minorities,
elites.

69. 69DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
MA Jasmina Karatošić
(doktorand), Filološki fakultet u Beogradu
Multikulturalizam, politika i društvo
Rezime: Multikulturalizam predstavlja društvenu realnost mnogih država,
pa tako i moderne Srbije, koja je do pre deceniju i po bila učaurena u tipičnu
naciju-državu i koja nije previše pažnje poklanjala svom kulturnom diverzitetu, a
njena politička elita je u svom sopstvenom interkulturnom i multikonfesionalnom
kaleidoskopu prepoznavala opasnost i pretnju.
Nakon bolnih iskustava s kraja prošlog veka i raspada eklatantnog primera
multietničke države, Srbija se okrenula procesu evrointegracija, koji pred nju postavlja
mnoge zahteve i uslove. Jedan od njih je i poštovanje kulturne različitosti u domenu
svojih granica, koje se najadekvatnije transponuje kroz tretman nacionalnih manjina
koje žive na prostoru Republike Srbije.
Evropska unija, inače, stimuliše razvoj multikulturnog okruženja i kod svojih
članica, a buduće nastoji da podstakne da kulturni pluralizam tretiraju kao bogatstvo,
a ne kao deformaciju nacionalnog identiteta ili prepreku održanju nacionalnog
suvereniteta.
Ne samo da će ovo pitanje biti aktuelno, nego će biti i presudno za budućnost
Srbije, koja upravo zbog zanemarivanja istog, danas ima problem sa nerešenim
statusom Kosova i Metohije i samim tim ulaskom u EU, jer u pozadini toga leži
zanemarivanje multikulturnog senzibiliteta zemlje, pa čak i etničke distance i u
najgorem slučaju profašističkog stava prema različitima od sebe, naročito od strane
predstavnika državne vlasti. Oni su na druge multietničke zajednice „odozgo”
nadole vršili različite vrste pritisaka, kako bi ih privoleli na akulturaciju, odnosno
asimilaciju.
Dakle, Srbija i njeni građani treba da se što pre oslobode nacionalističkog
„jarma” i sagledaju novu Srbiju pod lampom multikulturnog svetla, koja donosi
blještavilo kulturnog bogatstva, sveopšteg boljitka i dugo očekivanih evrointegracija.
Ključne reči: multikulturalnost, društvo, politika, balkanizacija, EU,
integracije,nacionalizam,nacija,nacionalnemanjine,demokratija,kulturnapolitika,
separatizam, asimilacija, jezik
jasmina.karatosic@yahoo.com

70. 70 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Multiculturalism, Politics And Society
Summary: Multiculturalism represents social reality of many countries,
therefore of modern Serbia as well, which until a decade ago was cocooned in a
typical nation-country not paying too much attention to its cultural diversity, while its
political elite recognized danger and threat in an intercultural and multiconfessional
kaleidoscope.
After the painful experiences at the end of the previous century and
the collapse of the SFRY as an obvious example of multiethnic state, Serbia turned
towards European integration processes, which are demanding and making a lot
of conditions, one of such being the respect of cultural differences, best seen in the
treatment of national minorities living in the territory of the Republic of Serbia (37).
This requirement will not only be continually present in the future, but it will be crucial
for the future of Serbia, which today has the problem exactly because of neglecting the
condition – the problem of unresolved status of Kosovo and Metohija and therefore
the problem of joining the EU; in the background the word is of neglecting of the
country’s multicultural sensibility, creating an ethnic distance, and in the worst case
having a discriminative attitude towards those who are different, with the purpose of
implementation of political acculturation, i.e. assimilation.
Key words: multiculturalism, society, politics, balkanization,
integrations, nationalism, nation, national minorities, democracy

71. 71DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
Doc. dr Jelena Maksimović, Filozofski fakultet Univerziteta u Nišu
ETNOGRAFSKA ISTRAŽIVANJA U FUNKCIJI
PROUČAVANJA MULTIKULTURALNOSTI
Rezime: Intenzivnija potreba i interesovanje za sprovođenjem etnografskih
istraživanja počinje u XX veku, kada se razvija mišljenje da bi istraživanja trebalo
smestiti u njihovo prirodno okruženje gde su procesi proučavanja i ponašanja
jednako važni kao i ishodi. Etnografska istraživanja omogućavaju da shvatimo
uzroke tumačenja i ponašanja pojedinaca i grupa, a njegova kvalitativna orijentacija
omogućava holistički pristup shvatanju i ponašanju koje istražujemo uzimajući
u obzir relevantne aspekte. Kvalitativnost pruža etnografima prodiranje duboko u
informacije i u izvore podataka, u ljude i životne stvarnosti što predstavlja naučno
umeće. U etnografskim istraživanja akcenat je na razumevanju mišljenja ljudi,
značenja tog mišljenja, osećanja, uverenja i akcije i to na način kako se one javljaju
u prirodnom okruženju. Od istraživača etnografa traži se da dobro poznaje problem
istraživanja jer ga to usmerava na kriterijume za izbor sredine za istraživanje. U
radu je ukazano na specifičnost primene etnografskih istraživanja u sklopu drugih
metoda i tehnika u proučavanju multikulturalnosti i njenih ishoda. Sve to doprinosi
opravdanosti učestalijeg sprovođenja etnografskih istraživanja i otvara perspektivu
multikulturalnosti u modernom društvu.
Ključne reči: etnografska istraživanja, etnografska metoda, kvalitativna
istraživanja, etnometodologija, multikulturalnost.
jelena.maksimovic@filfak.ni.ac.rs

72. 72 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
ETHNOGRAPHIC RESEARCH PURPOSE OF STUDYING
MULTICULTURALISM
Summary: More intense need and interest in conducting ethnographic re-
search beginning in the twentieth century, when developing an opinion that research
should be placed in their natural environment, where they are studying the proces-
ses and behaviors as important as the outcome. Ethnographic research allows us to
understand the causes and interpretation of individual and group behavior, and its
qualitative approaches to a holistic approach to understanding and exploring the be-
havior of taking into account relevant aspects. Qualitatively provides ethnographers
penetrate deep into the information and data sources, the people and the realities of
life, which is the scientific input. In ethnographic research emphasis is on understan-
ding people’s opinions, meaning that opinion, feelings, beliefs and actions in a way
that they occur in the natural environment. Researchers from the ethnographer seeks
to have good knowledge of the research problem because it is directed to the middle
of the selection criteria for the study. The paper points out the specific application of
ethnographic research as part of other methods and techniques in the study of multi-
culturalism and its outcomes. All this contributes to the justification of frequent im-
plementation of ethnographic research and opens up prospects of multiculturalism in
modern society.
Keywords:ethnographicresearch,ethnographicmethods,qualitativeresearch,
ethnomethodology, multiculturalism.

73. 73DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
Irena Spasić
Katarina Trajković
Olja Lazarević
Univerzitet u Nišu
Multikulturalnost u SFRJ - sukob ili napredak
Rezime: Predmet rada je sagledavanje multikulturalnosti u odnosu na
interkulturalizam i druge srodne i oprečne pojmove koji su prisutni u savremenom
društvu. Multikulturalnost kao relativno nova pojava pratilac je savremenog čoveka
i karakreristika doba u kom živimo. Namera je dati osvrt na ovu temu, koju svakako
ne treba zanemariti, jer je aktuelna i sve više prisutna u svetu, ali i u našoj zemlji koja
je mesto mešanja različitih kultura, nacija, religija i visokog diverziteta. Svedoci smo
raspada bivše SFRJ zbog postojanja velikih razlika među stanovništvom koje su dovele
do mnogobrojnih krvavih sukoba zbog nepoznavanja i nepoštovanja različitih kultura
i ljudi. To nas navodi da analiziramo temu uspešne komunikacije među pripadnicima
različitih kultura i načine kako da se izbegnu mogući konflikti i problemi. To je važan
aspekt problema multikulturalnosti jer je uspešna komunikacija neizostavna, ukoliko
se teži ostvarivanju međuljudskih odnosa i harmoniji u zajdeničkom životu različitih
pojedinaca u jednom društvu.
Ključne reči: multikulturalnost, interkulturalizam, etnocentrizam,
komunikacija.
Multiculturalism in SFRY – conflict or progress
The aim of this paper is to look at the term multiculturalism in relation to
interculturalismandothersimilarbutconflictingnotionspresentinthismodernsociety.
Although a relatively new concept, multiculturalism is one of the characteristics of the
era in which we live, as well as one of today’s man’s companions. This paper intends to
take a look at this topic which should not be ignored due to its presence in the modern
world as well as in this country, which is a place of cultural, national and religious
diversities. We have been witnesses of the disintegration of SFRY due to existence of
major differences in the population, which led to numerous bloody conflicts caused by
not knowing and disrespecting different cultures and people different from our own
selves. All this led us to deal with the topic of successful communication among the
people belonging to different cultures. It also initiated us to try and find the ways
of avoiding possible problems and conflicts. This is the key aspect of multicultural
issues because successful communication is of utmost importance if we want to have
harmonious interpersonal relations in our coexistence with those belonging to different
cultures.
Key words: multiculturalism, interculturalism, ethnocentricism,
communication
irenaspasic@live.com, kata1988@live.com, oljaslash@gmail.com

74. 74 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Leo Katunarić10
Filozofski fakultet, Zagreb
Kultura virtualne realnosti kao dio
multikulturne zajednice ili Mučenici digitalne
revolucije
Rezime: Na primjerima novih političkih pokreta nastalih 2010. godine –
„Arapskogproljeća“i„OcuppyWallStreeta”,možemoiščitatijedinstvenunovupojavu,
stvaranje žive i samoregulirajuće kulture, a koja je zapravo inspirirana pravilima
digitalne stvarnosti tj. virtualnom kulturom digitalnih komunikacija. Ovdje nije riječ
samooanaliziupotrebemodernetehnologijeuslužbiorganiziranjadruštvenogpokreta,
niti o tehnologiji kao nekom novom alatu koji služi akciji u fizičkoj realnosti, nego je
riječ o uvidu u sasvim novu kulturnu stvarnost, a koja povezuje fizičku i digitalnu
realnost do te mjere da se gube granice razlikovanja. Neprestano osciliranje između
stanja direktne političke akcije jasnih ciljeva i stanja povlačenja u digitalnu analitičku
sigurnost, omogućuje onima koji u tome sudjeluju život u oba svijeta istovremeno. Taj
dvostruki, tjelesni i digitalni život snažno utječe na kreiranje i razvoj nove kulture, a
u kojoj se komforno osjećaju pripadnici svih rodova, nacija, političkih opredjeljenja,
religija i svih ostalih diskursa. Ta nova kultura jasno upotrebljava registar određenih
umjetničkih formi kako bi kreirala svoje metode i kako bi opstala istovremeno u dva
svijeta, fizičkom i digitalnom. Osobito je primjetan utjecaj elemenata performansa,
u smislu žrtvovanja tijela radi promjene stanja svijesti svih uključenih. Iako smo tek
na početku tog novog doba u kojem ljudski i mašinski svijetovi stvaraju sasvim novu
zajedničku kulturu, ipak već sada možemo locirati pravce u kojima se ta kultura
rastvara u vremenu, kao i mehanizme koji joj daju sigurnost opstanka.
Ključne riječi: virtualnost, Facebook revolucija, digitalni performans,
mučeništvo cyber-prostora
10 leokadele@gmail.com

75. 75DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
The culture of virtual reality as a legitimate part
of the multicultural community
Summary: Realizing the new quality of performative processes in the course of
political public demonstrations, generally called “the Facebook revolution”, provides
insight into the manners of operation of different cultures in one area. Apart from
the usual considerations of multiculturalism as a relation / connection / balance of
the national cultures and traditions of other cultures, I propose here the introduction
of the virtual register of cultures as a more stable participant in the physical, social
processes. The examples of street protests like “Occupy Wall Street” in New York, or
“The Arab Spring” in the Middle East tell us about how we have already created a
culture / an amalgamation that uses without opposition cognitively adopted register
from the digital virtual reality environments as operational discourse actions in the
real, physical environment. The presence of some kind of memory trace provides, for
example, a new context for the May Day parade in New York, similar to the Marx’s
explanation of the existence of the political mark on things and occurrences which is
the result of usefulness. The performative is here preserved and derived in the virtual
reality, and enriched in such a way it returns into physical, connects with the ritual
of the group, and includes the balance between mythologizing and revolutionary. The
first indications that the human society has adopted the forms of behavior inspired
by the digital reality are found back in the actions of flash mob from the beginning
of the century. Although in the massive use there is barely fifteen years of the digital
communication technology, it is obvious that the autonomous cultural mechanism has
arisen from the virtual environment which is a legitimate part of the virtual society.
Key words: virtual culture as the part of multicultural, political protests and
flash mob, digital society of autonomy and rights, memory as a cultural register,
performative derived through virtual, myth and culture simultaneous revolution

76. 76 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Magdalena Rekść, Univerzitet u Lođu11
Stereotipi među narodima bivše Jugoslavije i
njihove promene u kolektivnom pamćenju
Rezime: Stereotip kao pojam može biti interpretiran na mnogo različitih
načina, u zavisnosti od profila stručnjaka, kao i istraživanog aspekta. Najčešće se
govoriošematskom,skraćenomstavuigeneralizacji,kaoinerefleksivnompripisivanju
određenih odlika. Poznato je da se u nauci javljaju dva pristupa - individualni i
kolektivni. Pošto se ovaj rad koncentriše na društvenom nivou, autorka se ograničava
na razmatranje promena stereotipa u kolektivnim prostorima. U kolokvijalnom
shvatanju stereotipa najčešće se raspravlja o njegovim negativnim funkcijama, te se
tako eksplicitno govori o društvenim podelama i mrežama. Ipak, svaka zajednica gradi
svoj identitet uz pomoć stereotipa, ali činjenica je da kreiranje takvih konstrukcija ne
vodi ka ratovima. Ljudi ne mogu živeti bez stereotipa, čak ni na Zapadu, jer šematsko
smatranje realnosti predstavlja veoma shvatljivu, jednostavnu interpretacijsku
platformu. Cilj ovog rada jeste da se prikaže proces evolucije stereotipnih predstava.
Nažalost, u kratkom tekstu nema dovoljno mesta za duboku analizu naslovnog
problema, te će se autorka pozicionirati na izabrane stereotipne predstave: međusobne
relacije Srba i Albanaca, te viđenje Albanaca u srpskom diskursu.
Ključne reči: stereotip, Srbi, Slovenci, Albanci, jugosfera, kolektivno pamćenje.
STEREOTYPES IN THE NATIONS OF THE FORMER
YUGOSLAVIA AND THEIR CHANGES IN THE COLLECTIVE
MEMORY
Summary: The concept of stereotype can be examined in many different
ways depending upon the scientific discipline involved and on the aspects which
are approaching. Predominat interpretations concentrate on schematic, simplified
attitude, generalizations as long as unreflective characterisctics ascribed to the
groups or individuals. It is to say that the issue of strereotype can be deliberated at
both and collective levels. Since this paper deals with the social issues, itfocuses on
the transformation of the stereotype in thecollective imagination. The colloquial
understanding of stereotype takes into consideration mainly its negative functions,
such as social divisions and hatred. One have to bare in mind that every group creates
its identity through a process of stereotyping and the fact that stereotypes exist does
not lead to war. People can not live without stereotypes. Also in the West the schematic
interpretation of the reality seems to be very attractive for the majority of the
population. The aim of the paper is to analyse the evolution of stereotypes in collective
memory. In such a short text it is impossible to clarify this comprehensive problem.
That is why the author decided to concentarte to some examples: mutual relation
between Serbs and Slovenians and the image of Albanians in Serbian discourse.
Key words: stereotype, Serbs, Slovenians, Albanians, Yugosphere, collective
memory
11 mreksc@o2.pl

77. 77DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
Maja Peterlić, Filozofski Fakultet, Zagreb, Ivana Lučića 312
KARAKTERISTIKE INSTITUCIONALIZIRANE FRANKOFONIJE
KAO MODELA KULTURNE SURADNJE
Rezime: Ovaj rad pokušava ustrvrditi učinkovitost institucionalizirane
Frankofonije kao primjerne organizacijske tvorevine za promicanje tolerancije i
jačanja solidarnosti, poglavito putem njezinoga posebnog shvaćanja jezika kao
kulturalnog sredstva za ostvarenje međunarodnog dijaloga, i to u svim svojim
razvojnim periodima.
Svojom misijom, konstitucijom i idejama, ona ispada „učinkovit
institucionalni sistem prikladan za uređenje kulturalnog suživota“ (Wolton, 2006,
96), što se i u vremenu njezinog nastanka, 1970. godine, i danas, u vremenu tzv.
Treće globalizacije, postavlja kao jedan od najvažnijih zadataka na svjetskoj razini.
Kao takva, institucionalizirana Frankofonija predstavlja osobit oblik modernoga
humanizma, povezujući iznimno različite narode, religije i kulture s pet kontinenata,
stvarajući pri tome „jedinstveni „transnacionalni“ prostor susreta, razmjenjivanja
ideja i protoka dobara.“ (Farandjis, 1996, 18)
Tijekom rada razmatraju se najrazpoznatljivije odlike Frankofonije: objašnjava se
značenje samoga pojma te opisuje njezina institucijska struktura. Pri tome se stavlja
naglasak na njezinu najveću osobitost – poseban odnos prema vlastitome jeziku
(odnosno jezicima), uz razmatranja funkcioniranja jezika unutar institucije ovakvoga
tipa,tenjezinesličnosti,odnosnorazlikesasličniminstitucionaliziranimgrupacijama.
Potom se predočava njezina povijest, idejni začetnici te tijek njezina ustoličenja,
razvoja i rada. Utvrđuje se zbog čega institucionalizirana Frankofonija ispada
solidno osmišljenom tvorevinom te može li se, sukladno njezinom djelovanju, o njoj
govoriti kao poželjnom modelu kulturne suradnje. Izvodi se da je institucionalizirana
Frankofonija ostvarivi model kulturne suradnje, cilja promicanja tolerancije i težnje
za uspješnim međukulturnim dijalogom, a s obzirom na izraženo zalaganje za
solidarnost među svojim članicama i poticanja napretka, da dokazuje da:
1.nijeneokolonizatorskipokretnekenovefrancuskejezičnehegemonijejersezalažeza
otvaranje francuskoga jezika prema drugim jezicima svojih članica čime dobiva novu
dimenziju – onu «višejezičnog posrednika». Time svjedoči o svojoj konstruktivnoj
viziji kulture. (Čime je uspjela pridobiti pojedince i narode naglašenog zazora od
neokolonijalizma)
2. je u svojim ciljevima izrazito humana i moguće sredstvo za ostvarenje kulturalnog
suživotaiorganiziranjakulturalneraznolikosti,nesamozbogusklađivanjaspomenute
višejezičnosti, nego i objedinjavanja svih članica bez obzira na njihov status u svijetu,
materijalno stanje, vjeru, kulturu i povijest.
12 majapeterlic@yahoo.com

78. 78 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Zaključno se pokazuje da Frankofonija, institucionalno provodeći svoju
misiju, ne ostaje na razini idealističkih snova o tolerantnoj uniji različitih kultura,
već da jest produktivna organizacija koja ostvaruje težnje svojih proklamatora.
Ključne riječi: Frankofonija, OIF, francuski jezik, Velike jezične zone,
kulturna suradnja
CHARACTERISTICS OF INSTITUTIONALIZED FRANCOPHONY
AS A MODEL OF CULTURAL COOPERATION
Summary: The following essay tries to trace and prove the efficiency of an
institutionalized Francophony being perceived an exemplary institution for both
the promotion of tolerance as well as the enhancement of solidarity in the first place
by interpreting language as cultural good for establishing international contact and
dialogue during all its periods of existing.
By its mission, constitution and ideas it proves „an efficient institutionalized
system adequate for organizing cultural coexistence“ (Wolton, 2006, 96), which has
remained since the time of its establishing in the 1970s until nowadays during the
period of the so-called Third globalization one of its foremost goals on a global scale.
Being thus established, institutionalized Francophony represents a peculiar form
of modern humanism connecting very different peoples and nations, religions and
cultures from five continents creating thus a unique “transnational“ space of contact,
the exchange of ideas and circulation of goods.“ (Farandjis, 1996, 18)
During the essay the most remarkable features of Francophony will be
considered: the meaning of the term itself will be explained and its institutional
structures will be described. By this the stress will be on its foremost characteristic
– the special relationship towards its own language (respectively languages).
The functioning of language within institutions of such a type, the similarities of
organisation, respectively its differences from similar institutionalized groups will also
be considered. Afterwards its history, ideological forerunners as well as the process
of its implementation, development and work will be considered. It will be shown
why institutionalized Francophony proves a successfully perceived construction as
well as posing the question if it can be considered an exemplary model of cultural
cooperation, the promotion of tolerance and the pursuit of successful intercultural
dialogue advocating strong solidarity among its members. Likewise will be shown:
1. That it is not a neo-colonial movement trying to promote some kind of new
French linguistic hegemony due to the fact that it propagates the opening of
the French language towards the languages of its members, thus getting the
new dimension of a „multilingual mediator“. By this it testifies its constructive
vision of culture. (Due to this it succeeded recruiting individuals and peoples

79. 79DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
which strongly disapprove of neo-colonialism).
2. Thatitisastronglyhumanandpossiblemeansoffulfillingculturalcoexistence
and the organisation of cultural differences, not only due to the arrangement
of the already mentioned multilingualism but also by unifying its members,
no matter which religion or culture they belong to, the status they have in the
world or their material background.
To sum it up, it is evident that Francophony by fulfilling its mission in an
institutionalized frame surpasses all idealistic dreams of a tolerant union of
different cultures by being a productive organization which fulfils the pursuit
of its advocates.
Key words: Francophony, OIF (Organisation Internationale de la
Francophonie), the French language, large language zones, multiculturalism, cultural
cooperation

80. 80 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Мр. Раиса Цветковић13
Учитељски факултет у Призрену, Универзитета у Приштини, Србија
Баријере партиципације ромске деце
Расинског округа у образовању
Резиме: Роми су етничка заједница грађана настањених у свим
регионима Србије. Њима је омогућено равноправно образовање као и српском
становништвууцелиниидругиммањинскимзаједницамаиетничкимгрупама
у Републици Србији. Но, без обзира на то, осим у највећим градовима у Србији,
није им омогућено и једнако право на образовање, зато што се настава изводи
на српском језику који није њихов матерњи. Роми се сматрају најуогроженијом
мањинском заједницом у Србији. Поред тога, ромска етничка заједница
не фаворизује образовање, па су, спроводећи самосегрегацију, и недовољно
образовани. И на подручју Расинског округа, Роми су недовољно укључени
у образовање. Скоро да нема ромске деце у васпитним група предшколских
установа,анепохађајуниприпремнупредшколскугрупу.Имаионихкојинеиду
у школу или у исту полазе са навршених десет и више година. Није занемарљив
ни број њих који не заврше основну школу, док је број уписане ромске деце у
средње школе незнатан. Да би се утврдили разлози недовољне партиципације
ромскедецеуобразовању,упериодуоктобар–новембар2012.године,спроведено
је истраживање на узорку од 106 родитеља ромске деце на подручју Града
Крушевца и приказано је у овом раду. Подаци прикупљени скалером „ORRO“,
обрађени су факторском анализом са „Direct оblimin“ ротацијом, којом су се
издвојили фактори који указују на најчешће баријере партиципације ромске
деце у образовању. Најзначајнији резултати истраживања приказани су у
форми закључка и дате су педагошке импликације.
Кључне речи: образовање, Роми, ромски језик, баријере партиципације
у образовању, самосегрегација
13 vinica@ptt.rs

81. 81DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
Barriers to Roma children participation in
education on the territory
of the Rasinski district
Summary: The ethnic community of Roma citizens is residing in all regions
all over Serbia. They are entitled to equal education opportunities provided to both
the Serbian population and all other minorities and ethnic groups in the Republic of
Serbia. Regardless of that, except in larger Serbian cities, the Roma are not entitled to
equal rights in education since the entire teaching process is conducted in the Serbian
language, which is not their native language. They are considered the most threatened
minority group in Serbia. Apart from that, the ethnic community of the Roma is not
very keen on education contributing thus to their own segregation being not educated
enough. The territory of the Rasinski district is no exception – the Roma are not
sufficiently included in education. There are almost no children in preschool groups
and preparatory programmes. Some children do not go to school at all, or they start
going to school at the age of ten or later. Furthermore, those who do not complete an
elementary education at all as well as those attempting a secondary education are
rather numerous. In order to determine the reasons for the insufficient participation
of Roma children in education, during October and November 2012, a sample of 106
parents of Roma children on the territory of the city of Kragujevac was analysed.
The results have been presented in this article. The data were gathered based on
ORRO and processed by a factor analysis based on the Direct Oblimin rotation. After
identifying the factors, the most common barriers to Roma children participation in
education could be determined. The most important results of the research as well as
the pedagogical implications have been presented in the form of a conclusion.
Key words: education, Roma, Roma language, barriers to participation in
education, self-segregation

82. 82 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Professor Simone Borile
University of Interpreting and Translation CIELS14
MULTICULTURILISM AND SECTARISM CULTS: NEW WAYS TO
EVASION
Summary:Modernsocietyismoreoftencharacterizedbynewneedssearching
for in new cults, new forms of aggregation purposed aimed at integration. Sectarism
is a new anthropological phenomenon that responds to these tendencies all over
Europe. Affiliation is an anthropological perspective of integration in a contemporary
civil context, but is this the right answer for a new integration of different culture and
behaviours? The study of “why” and “what happens” during sectar ritual reflects an
interesting support of anthropological investigation of what people tend to address to
find out new responses to their social needs.
The multicultural scenario plays an important role in terms of isolation and
cooperation of new sects and new cults, above all by considering the percentage of
foreign affiliates destined to increase more and more in the next few years.
Key words: sectarian cults, satanism
Sekte i kultovi u multikulturnom društvu
Rezime: Moderno društvo sve češće odlikuju nove potrebe za čijim se
ispunjenjem traga u novim kultovima, novim oblicima sjedinjavanja, sa svrhom i
ciljem uključivanja u društvo. Sektaštvo je nova antropološka pojava koja ispunjava
ove težnje širom Evrope. Pripadnost je antropološki pogled na integraciju u
savremenom društvenom kontekstu, ali da li je to pravi način za približavanje ljudi
različitih kultura i obrazaca ponašanja? Proučavanje onoga što se odigrava tokom
sektaških rituala i razloga zašto se odigrava, pruža zanimljivu potvrdu antropološkog
istraživanja o tome čemu se ljudi okreću kako bi pronašli nove odgovore na svoje
društvene potrebe.
Multikulturalnost igra važnu ulogu u izdvajanju i saradnji novih sekti
i kultova, uzimajući u obzir, iznad svega, procenat stranih članova koji će se sve više
povećavati u narednih nekoliko godina.
Ključne reči: sektaški kultovi, satanizam.
14 info@unimediazione.it

83. 83DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
Slobodan Vuletić, Fakultet za kulturu i medije15
MULTIKULTURALNOST - MIT ILI REALNOST?
Rezime: Intenzivnost društvenih promena neophodno je pratiti i naučno
analizirati sa više različitih aspekata kako bi se sagledala celovitost i postigla
objektivnost. U ovom radu pojam multikulturalnosti razmotren je sa geopolitičkog,
pedagoškog i komunikološkog teorijskog aspekta. Multidisciplinarnim pristupom
analizirani su status i kapaciteti Srbije za multikulturalnost u savremenom društvu,
imajući u vidu različite identitete i sociokulturnu interakciju/komunikaciju među
njima. Interkulturna i politička komunikacija, kao i druga obeležja društvene
interakcije, analizirani su sa komunikološkog aspekta, imajući u vidu značajan
uticaj medija masovnog komuniciranja... U zaključnom delu učinjen je osvrt na
multikulturalnost u Srbiji, u kontekstu i perspektivi. Čitaocu je ostavljen izbor da se
na osnovu datih činjenica opredeli za mit ili realnost.
Ključnereči:multikulturalnost, sociokulturna interakcija, geopolitika, mediji,
komunikacija.
MULTICULTURALISM – MYTH OR REALITY?
Summary: In this paper, the concept of multiculturalism is considered with the
geopolitical,pedagogicalandtheoreticalaspectsofCommunications.Multidisciplinary
approach and analyzed the status of Serbia’s capacity for multiculturalism in
contemporary society, bearing in mind the different identities and socio - cultural
interaction / communication among them.. Intercultural communication and
political as well as other features of social interaction are analyzed from the aspect
of Communications, bearing in mind the significant influence of mass media. The
last part was made in reference to multiculturalism in Serbia in the context and
perspective. The reader is left to the choice based on the given facts to determine the
myth or reality.
Keywords: Multiculturalism, social-cultural interaction, geopolitics, media,
communication.
15 slovu79@gmail.com

84. 84 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Др Слободан Шајноски16
Европски универзитет Р. Македонија
МУЛТИКУЛТУРАЛНОСТ И ПЛУРАЛИЗАМ
Резиме: Мултикултуралност као политички концепт и као
друштвена пракса у независној Републици Македонији манифестује једну
константу која се може означити као редукција мултикултуралност
на албанско, а тиме и на муслиманско питање. При томе, губи се из вида
ширина проблематике која обухвата и питања статуса осталих етничких
заједница, однос државе према старима, правни статус запослених жена,
начин на који се држава односи према ЛГБТ популацији итд. На овај начин
успостављена је специфична бикултуралност, као последица редукованог
демократског политичког плурализма који се манифестује као бипартизам -
и то двоструки бипартизам: две водеће партије у македонском политичком
блоку и две водеће партије у албанском политичком блоку.
Ključne reči: Multikulturalizam, pluralizam, ustav, unitarizam, država
Multiculturalism and Pluralism
Summary: Multiculturalism as a political concept and as a social practice in
independent Republic of Macedonia manifests one constant which could be deemed as
reduction of multiculturalism to the Albanian question and with that to the Muslims
question. Doing so, the wideness of this issue is not taken into consideration which
actually encompasses the issues of the other ethnic communities, the attitude of the
state towards the elderly, the legal status of the working women, the state’s attitude
towards the LBGT community, etc.
This way specific biculturalism has been established as a result of the reduced
democratic political pluralism which manifests as bi-party system, i.e. double bi-party
system: two leading parties in the Macedonian block and two leading parties in the
Albanian block.
Key words: Multiculturalism, pluralism, constitition, unitarism, state
16 E-mail adresa: slobodan.shajnoski@gmail.com

85. 85DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
Tatjana Vujović17
Filozofski Fakultet u Nikšiću, Odsjek za sociologiju
Socijalna i etnička distanca kod studenata u
Crnoj Gori (pregled istraživanja)
Rezime: U radu se daje određenje pojma socijalne distance i razmatraju
rezultati raspoloživih istraživanja vrijednosnih orijentacija i etničke distance kod
studenata u Crnoj Gori.
(Univerzitet Crne Gore, 2001, CEDEM, 2004). Glavni cilj ovih istraživanja
bio je utvrđivanje distanciranosti studenata prema pripadnicima različitih etničkih
grupacija. Rezultati ovih istraživanja pokazuju znatnu distanciranost i nepovjerenje
studenata prema određenim etničkim grupama. Podaci o rasprostranjenosti socijalne
distance su od posebnog značaja za stvaranje programa za razvijanje tolerancije u
multinacionalnom društvu. Sistematsko istraživanje etničke distance u crnogorskom
društvu ima poseban značaj, što implicira neophodnost za dugotrajnijim čvrsto
metodološki zasnovanim istraživanjima.
Ključne riječi: socijalna distanca, etnička distanca, stavovi, predrasude,
studenti.
Social and ethnic distance among students in
Montenegro ( research review )
Summary: This paper introduces the concept of social distance and discuss the
results of available research value orientation and ethnic distance among Montenegro
students. ( University of Montenegro, 2001, CEDEM, 2004 ). The main objective of the
study was to determinate the dissociation students toward different ethnic group. The
results indicate a considerable distance and distrust of students towards certain ethnic
groups. Data on the prevalence of social distance are of particular importance for the
creation of a program for the development of tolerance in a multi-national research
society. Systematic exploration of ethnic distance in Montenegro society has specific
meaning that implicate necessity for long-term and firmly based methodological
research.
Key words: social distance, ethnic distance, attitudes, prejudices, students.
17 tanja_vujovic@yahoo.com

86. 86 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Tijana Vučević
Svetlana Ivanović-Kovačević
Ksenija Kolundžija
Klinika za psihijatriju18
KCV
Multikulturalnost u svetlu savremenih
globalizacijskih procesa -
između mita i stvarnosti
Rezime: Tektonski poremećaji, koji su poslednjih nekoliko decenija prošlog
veka zahvatili svet, uveliko su promenili konfiguraciju epohe, a globalizacija je
postala zbirno ime za sve vrtoglave promene društvenih, političkih, ekonomskih i
kulturnih struktura. Kao takva, globalizacija postaje jedan od najkontroverznijih
društvenih fenomena današnjice, čija kontroverza upravo proizilazi iz širokog
spektra značenja koja se pod njom podrazumevaju. Svojevrsna nemogućnost da se
odredi ovaj „sveprisutan“ pojam ne treba da iznenadi, jer i u okviru akademskih
rasprava i diskusija o globalizaciji postoje suštinska neslaganja u vezi sa tim šta je
globalizacija, od kada datira i ka čemu vodi. Uprkos tom neslaganju, de fakto je da su
se u poslednjih pola veka desile, a i dalje se dešavaju brojne, intenzivne i brze promene
gotovo u svim segmentima savremenog društva. Činjenica je da se u naučnom
diskursu, uglavnom, daje prednost razumevanju i analizi političke i ekonomske
dimenzije globalizacije. Međutim, globalizacija ima i svoju kulturnu dimenziju, koja
je u najmanju ruku sporna, protivrečna i zaslužuje posebnu pažnju. Rad ima za
cilj da sociolški problematizuje pitanje globalne kulture koja predstavlja polje danas
možda najžučnijih teorijskih rasprava koje se kreću od shvatanja da konzumeristička
kultura kruži planetom, stvarajući posvuda istost i homogenizaciju, iznoseći na videlo
blaziranost i ‘dosadu’ univerzalnosti, do onih teorijskih shvatanja koja, nasuprot
tome, ističu raznolikost, razlike, heterogenost kao glavne karakteristike savremene
globalne kulture oličene, pre svega, u multikulturalnosti.
Ključne reči: globalizacija, multikulturalnost, interkulturalnost, globalna
kultura, kulturne promene.
18 tijanavucevic@yahoo.com, kkolundzija@sezampro.rs, svetlanaivankov@gmail.com

87. 87DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
Multiculturalism in light of modern globalization processes:
between fact and fiction
Summary: The tectonic shifts that shook the world in the last couple of
decades of the past century altered the configuration of the epoch and globalization has
become the common name for all swift changes in the social, political, economic and
cultural structures. Globalization, as such, is becoming one of the most controversial
social phenomena of today, the controversy of which stems from vast specter of
meanings attached to it. A certain inability of defining this “omnipresent” term should
not surprise, since even in the academic debates and discussions on globalization there
is an essential disagreement on what globalization is, when it emerged, and where it is
headed. Despite the disagreement, the fact is that in the last fifty years many intensive
and swift changes have happened, and are still happening, to almost every part of the
contemporary society. Even though the scientific community primarily emphasizes the
political and economical analyses of globalization, it also has a cultural dimension
which is at least questionable, contradictory and worthy of special attention. The aim
of this paper is to sociologically problematize the question of global culture which is
a field of most fierce contemporary theoretical debate, which goes from views that
a consumerist culture is sweeping the globe creating same and homogenous things
everywhereshowingadullandboringsideofuniversalitytosuchviewsthat,conversely,
emphasize diversity, difference and heterogeneity as key features of the modern global
culture, visible especially in multiculturalism.
Key words: globalization, multiculturalism, interculturalism, culture-related
changes, global culture

88. 88 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Vesna Stanković-Pejnović19
MIT Univezitet, Skoplje
LIBERALNA MULTIKULTURALNOST - PRIMJER
HRVATSKA
Rezime: U području manjinskih prava EU promovira norme liberalne
multikulturalnosti koje nemaju uporište u zakonodavstvu EU i koje nisu dio pravne
stečevine EU. Limiti uvjetovanosti implementacije manjinskih prava koje EU
promovira vidljivi su u mehanizmu praćenja te implementacije, uključujući i redovna
izvješća Evropske komisije o napretku zemlje ka EU koja prate manjinske probleme u
političkom kontekstu neke zemlje. Izvješća se baziraju na Kopenhagenškim kriterijima
o zaštiti manjina. Potrebni su ozbiljni napori u implementaciji zakonskih normi
manjinskih prava. Nekoliko faktora utiče na implemenatciju: konfuzija oko pravne
prirode zaštite manjinskih prava, neodređenost formulacije standarda i koristi koje
bi njihovim provođenjem neka zemlja imala. Kako svi ti faktori ne bi doprinosili
daljnjoj nedorečenosti, EU mora ujednačiti i jasno definirati standarde manjinskih
prava, uvjeravajući vlade da postojanje manjinskih grupa obogaćuje društvo, a mjere
usmjerene na očuvanje njihove specifičnosti utječu na smanjenje rizika od konflikta.
Iako se na primjeru Hrvatske može vidjeti da su promjenom zakonodavstva usvojene
mnoge evropske norme zaštite manjina, iz izvješća Evropske komisije najbliže je
moguće vidjeti i njihovu limitiranost tj. neprimjenjivanje zakona u realnosti. Izvješća
Evropske komisije o napretku prikazuju da manjinski problem nije prioritet EU u
pristupnim pregovorima, te poteškoće EU u praćenju napretka u nedostatku jasno
definiranih mjerila u području manjinskih prava.
Ključne riječi: liberalna multikulturalnost, manjinska prava, EU, Hrvatska.
19 vesna.stankovic.pejnovic@gmail.com

89. 89DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
Liberal multiculturalism – example of Croatia
Summary: In the area of minority rights, the European Union promotes the
norms of liberal multiculturalism that have no stronghold in EU legislation and which
are not part of the acquis communautaire. The limits of conditionality implementation
of minority rights that EU promotes are shown in the mechanism of monitoring that
implementation, also including Regular Reports of the European Commission on
the country’s progress towards the EU, which are monitoring minority issues in the
political context of a country. The reports are based on the Copenhagen criteria on
minority protection. Serious efforts are needed to implement legal norms of minority
rights. There are several factors that affect implementation: confusion about the legal
nature of protection of minority rights, vagueness of formulation of standards and
benefits that a country would have by their conduction. To prevent those factors not to
contribute to further ambiguities, the EU must unify and clearly define the minority
rights standards by persuading the governments that the existence of minority groups
enriches the society. Measures aimed at preserving their specific impact influence
reducing the risk of conflicts. Although from the Croatian example it can be seen
that many European norms of protecting minorities were adopted by changing the
legislation, from the Report of the European Commission it is possible to see their
limitations, that is, not applying the law in reality. The Reports of the European
Commission about the progress show that the minority issue is not a priority to the
EU in accessible negotiations, and also show the difficulties of the EU in monitoring
the progress in the lack of clearly defined standards on minority rights.
Key words: liberal multiculturalism, minority rights, EU, Croatia

90. 90 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Vojćeh Ščepanjski, Komisija za balkanistiku, Poljska akademija nauka,
Odeljenje u Poznanju u Poljskoj20
(Ne)multietničko, (ne)multikulturno Kosovo
Razmatranja o predstavljanju specifičnosti
Kosova prilikom jedne izložbe Etnografskog
muzeja u Poznanju (Poljska) od 22. oktobra 2011.
godine
Rezime: U Etnografskom muzeju u Poznanju (u sastavu Narodnog muzeja)
do 22. 10.2011. realizovan je jedan zanimljiv i ambiciozan muzejski projekat pod
naslovom „Tragovima Kanuna. Albanska kultura na multietničkom Kosovu“. Na
navedenoj izložbi uglavnom su se mogli videti eksponati koje sačinjavaju odela i
predmeti korišćeni tokom XIX i (najviše) XX veka, a takođe i početkom XXI veka
na Kosovu, Metohiji i u nekim delovima Albanije i Makedonije. Muzejski projekat
je osim izložbe obuhvatio i impozantan katalog koji pored podataka o izloženim
predmetima sadrži i članke o istoriji i etnografiji (posebno o običajima) stanovništva
Kosova i Metohije. Polazeći od podataka o muzejskoj izložbi koja svakako zaslužuje
pažnju, autor predloženih razmatranja uzima u obzir i pitanje načina predstavljanja
specifičnosti Kosova tom izložbom (a takođe kroz tekstove u spomenutom katalogu
i sve propratne događaje organizovane u Etnografskom muzeju koji su imali za cilj
približavanje osobenosti tog područja). Da li je to, kako je izraženo naslovom izložbe,
predstavljanje Kosova kao multietničke i, s tim u vezi, multikulturne zemlje ili pak
prezentacija Kosova viđenog samo kao zemlje Albanaca, albanske tradicije i isključivo
albanske kulture? Da li je gledajući izložbu i koristeći katalog, ali i učestvujući u
predavanjima u poznanjskom muzeju, moguće upoznati kosovsku multikulturalnost,
a ako jeste – na koji način je ona shvaćena? Mišljenje autora u ovom članku nije
jednoznačno. Sama ekspozicija, čiji je karakter obojen stvarno vrednim eksponatima,
stvara među posetiocima sliku nemultietničkog i nemultikulturnog Kosova, mada
prenosi neke od specifičnosti različitih unutaralbanskih kulturnih diferencijacija.
Neki drugi događaji koji su upotpunili izložbu zamišljeni su sa ciljem da se na dosta
upečatljiv način skrene pažnja publike na faktor albansko-srpske koegzistencije
na Kosovu i Metohiji, kao na jednu od najvažnjih pojava multikulturalnosti u toj
zemlji.
Ključne reči: Kosovo, etnografija, muzejske ekspozicije, (ne)multietničnost,
(ne)multikulturalnost, Albanci, Srbi, Poznanj.
20 woytasqu@o2.pl

91. 91DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
(Non)multiethnic, (non)multicultural Kosovo
Considerations presenting specifics of Kosovo in the
exhibition at the Ethnographic Museum in Poznan (Poland),
October 22, 2011
Summary: The purpose of this paper is to familiarize the reader with an
interesting and ambitious museum project realized starting October 22, 2011 at the
Ethnographic Museum in Poznan (part of the National Museum) entitled “Traces
of the Kanun. Albanian culture in a multiethnic Kosovo.” The exhibition is mainly
composed of exhibits such as suits and items for daily use in Kosovo, Metohija and in
some regions of Albania and Macedonia in the 19th and (mostly) 20th centuries, as
well as at the beginning of 21st century. In addition, the museum project also included
publication of a valuable catalog not only with the data of presented objects, but also
with articles about the history and ethnography, mainly customs of the population of
Kosovo and Metohija.
Starting with information about the exhibition, the author’s great attention is
paid to the ways in which Kosovo is specific, which is showed in that exhibition, as
well as in the texts from the catalog, and in all events associated with the exhibition,
whose goal is to represent a diversity of Kosovo. Is Kosovo, as emphasized in the title
of the exhibition, understood as a multiethnic and multicultural land, or rather a
country of Albanians only, of Albanian tradition and exclusively Albanian culture? Is
it possible, regarding the exhibition and using its catalog, as well as participating in the
exposure at the Poznan Museum, to get acquainted with multiculturalism of Kosovo?
If the answer is “Yes” – in what manner is that multiculturalism comprehended? The
author’s opinion about the reviewed project is not unambiguous. In the exhibition
valuable exhibits are displayed which represent an image of a non-multiethnic and
non-multicultural Kosovo, although specific differences within the Albanian cultural
differentiation are noted. Some additional events complementing the exhibition
are aimed at drawing the attention of the public to the factor of Albanian-Serbian
co-existence in Kosovo and Metohija, as one of the most important phenomena of
multiculturalism in that country.
Key words: Kosovo, ethnography, museum exhibition, (non)multiethnicity,
(non)multiculturalism, Albanians, Serbs

92. 92 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Доц. др Живорад Миленовић21
Учитељски факултет у Призрену, Универзитет у Приштини, Србија22
ОБРАЗОВАЊЕ ВЛАХА У СРБИЈИ
Резиме: Власи су маргинална етничка заједница грађана настањених
на подручју североисточне Србије. Образовни ниво становништва је
незадовољавајући, а има и Влаха који су неписмени. Они сами, оптерећени
пореклом, језиком, традицијом, обичајима и веровањем у надрилечење,
црну магију и загробни живот, образовању не придају посебан значај. То је
допринело да се највећи број Влаха у Србији нађе на дну лествице друштвеног
просперитета. Да би се идентификовали фактори баријера партиципације
становништвавлашкерегијеХомољеуобразовању,спроведенојеистраживање
на узорку од 168 Влаха у селима те регије које је приказано у овом раду. Подаци
прикупљени скалером обрађени су факторском анализом. Издвојена су три
фактора која указују на најчешће разлоге недовољне партиципације Влаха у
образовању: потреба за образовањем на влашком језику, важност традиције
и обичаја и веровање Влаха.
Кључне речи: влашка регија Хомоље, Власи, образовање, влашки језик,
Влашки речник, традиција Влаха, обичаји Влаха, веровање Влаха, црна
магија, надрилечење, загробни живот.
The Education of Vlach in Serbia
Summary: Vlachs are a marginal ethnic group of citizens who lived in north-
eastern Serbia. The educational level of the population, is unsatisfactory, and there are
Vlachs who are illiterate. They themselves, burdened by origin, language, traditions,
customsandbeliefsofthenadrilečenje,blackmagicandtheafterlife,educationdoesnot
attach special significance. This contributed to the highest number of Vlachs in Serbia
found at the bottom of the social prosperity. To identify barriers to participation factors
of the Vlach population in the region Homolje education, research was conducted on a
sample of 168 Vlachs Vlach villages in the region Homolje that is shown in this paper.
Data collected scaler, were analyzed by factor analysis. Three factors were identified
that indicate the most common reasons for lack of participation in education Vlachs:
the need for education in the Vlach language, the importance of tradition and custom
and belief Vlachs.
Key words: Vlachs, Walachian regions Homolje region, education, Vlach
language, Vlach dictionary, Vlach traditions, Vlach customs, Vlach belief, black
magic, wild treatment, after life
21 zivorad.milenovic@pr.ac.rs
22 tijanavucevic@yahoo.com, kkolundzija@sezampro.rs, svetlanaivankov@gmail.com

93. 93DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
Doc. dr. sc. Ksenija Butorac, Visoka policijska škola MUP-a RH, Zagreb23
Prof. dr. sc. Irena Cajner Mraović, Hrvatski studiji Sveučilišta u Zagrebu24
MULTIKULTURALIZAM I DISKRIMINACIJA –
TEORETSKE I PRAKTIČNE IMPLIKACIJE
Rezime: Pojam i ideja multikulturalizma postali su aktualni odnedavna, iako
su i u prošlosti bila rijetka etnički i kulturno homogena društva. Osim naglog razvoja
komunikacijskih tehnologija, to je rezultat intenzivnih migracija, globalizacije,
postkolonijalizma, ponovne afirmacije nacionalnih manjina i društvenih pokreta za
priznavanje posebnih identiteta. Za razliku od asimilacijskog i diferencijalističkog
modela, u postmodernom društvu multikulturalizam podrazumijeva da se pojedinci
i kulturno različite grupe mogu ugraditi u društvo bez gubitka svojih specifičnosti
ili mogućnosti da aktivno sudjeluju u širem društvu. Međutim, nerijetko se događa
da politika priznavanja različitosti proizvodi i društvene sukobe kad se neke grupe
građana, zbog nejednake startne pozicije, izuzimaju iz pojedinih zakona ili se samo
za njih donose posebni zakoni. Na drugoj strani kontinuuma su diskriminacija i zločin
iz mržnje kojima su glavna obilježja predrasude, pristranost i netolerancija prema
određenim grupama u društvu. U radu se problemski razmatra pitanje raširenosti
i strukture pojavnih oblika diskriminacije prema zabranjenim diskriminacijskim
osnovama Zakona o suzbijanju diskriminacije u Republici Hrvatskoj.
Ključne riječi: multikulturalizam, diskriminacija, diskriminacijske osnove,
zločin iz mržnje
23 ksenija.butorac@gmail.com
24 icajner@hrstud.hr

94. 94 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
MULTICULTURALISM AND DISCRIMINATION - THEORETICAL AND
PRACTICAL IMPLICATIONS
Summary:Thenotionandtheideaofmulticulturalismbecamecurrentinrecent
times, although the ethnically and culturally homogenous societies were rare even in
the past. Apart from the sudden development of communication technologies, that is
also the result of the intensive migrations, globalisation, postcolonialism, reaffirmation
of national minorities and social movements for acknowledgement of special
identities. Contrary to assimilation and differentialistic model, the multiculturalism
in the postmodern society implies that the individuals and the culturally different
groups can integrate into the society without losing its specificities or possibility for
active participation in a wider society. However, what often happens is that the policy
of acknowledgement of differences also produces social conflicts when some citizen
groups, due to unequal starting position, become exempted from individual laws or
if special laws are passed for them. At the other side of the continuum, there are also
discrimination and hate crimes whose main features include prejudices, bias and lack
of tolerance towards certain groups in the society. The paper presents problematic
discussion on the outspread and the structure of the discriminatory occurrences
towards the prohibited discriminatory bases of the Anti-Discrimination Act in the
Republic of Croatia.
Key words: multiculturalism, discrimination, discriminatory bases, hate
crime

95. 95DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
Prof. dr Duško Radosavljević25
Nikolina Matijević, master26
Radivoje Jovović, master27
POLITIČKO I JAVNO PREDSTAVLJANJE NACIONALNIH
ZAJEDNICA U VOJVODINE
Rezime: Srbija je u ovom trenutku „nedovršena država” (M. Podunavac),
koju odlikuje određena politička restauracija. Nju čine blokovi političke moći
novoustanovljene vlasti, sa političkom tehnologijom oslonjenom na eksplozivnu i
opasnu mešavinu nacionalnog i socijalnog populizma, sa deinstitucionalizacijom
poretka prava i politike, užurban i nasilan otklon u odnosu na „bivši rezim”, što ne
samo da podseća, već i uveliko obnavlja formativne principe „staroga režima”.
Kako su prve aktivnosti novih vlasti dosta začinjene ideološkim aromama,
treba se nadati da u javni život neće biti vraćene one aktivnosti kojima je Srbija
bila obeležena u poslednjoj deceniji XX veka, a koje i danas ostavljaju ožiljke na
krhkom demokratskom telu Srbije, u javnom životu, posebno u oblastima od našeg
interesa – politika prema nacionalnim zajednicama, njihovom političkom i javnom
predstavljanju u Vojvodini.
Ključne reči: nacionalne zajedice, političko i javno predstavljanje,
Vojvodina.
Political and Public Representation of National
Coomuninities in Vojvodina
Summary:Atthismoment,Serbiaisan“incompletecountry”(M.Podunavac),
characterized by a certain kind of political restoration. It consists of several blocks
of political power, which belong to the newly established authority, whose political
technology is based on an explosive and very dangerous combination of national and
social populism, with its uninstitutionalisation of the system of law and politics.
Since the first activities of the new political power are quite flavored with
ideological aromas, there is a hope that the activities which marked Serbia in the
last decade of the 20th
century will not be brought back into public life, especially
considering the fact that there are still scars which they left on the fragile democratic
body of Serbia, on its public life in general, and particularly on our fields of interest
- the policy on national communities, and their political and public representation.
Key words: National communities, political and public representation,
Voivodina.
25 Redovni profesor Fakulteta za pravne i poslovne studije dr Lazar Vrkatić u Novom Sadu.
E-mail: dradosavljevic@useens.net
26 Nikolina Matijević, asistentkinja Fakulteta za pravne i poslovne studije dr Lazar Vrkatić u
Novom Sadu. E-mail: nikolina_matijevic@yahoo.com.
27 Radivoje Jovović, asistent Fakulteta za pravne i poslovne studije dr Lazar Vrkatić u
Novom Sadu. E-mail: radivojejovovic@gmail.com

96. 96 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Danica Piršl28
A new social self-understanding,
multiculturalism and cosmopolitism
Summary:To some extent, the everyday presence of migrants has the potential
to create incentives to come to a new social self-understanding that overcomes the
outdated belief in a national unity of cultures and societies and develops new forms
of political community and solidarity. However, Beck and Grande explicitly do not
assume that national and cultural borders in Europe will be lifted, but the reverse
– that such differences will be recognized as “diversity”. Thus, a “lowest common
denominatorofsubstantialandproceduralstandards”isrequiredinordertoguarantee
“the maintenance of social integration” and the “effective protection of difference” at
the same time. This is directly reminiscent of familiar concepts of multiculturalism.
Beck vehemently criticizes this elsewhere, however, for being an “internal reproduction
of nationalism“.
Key words: migrants, social, self-understanding, diversity, multiculturalism
Danica Piršl
Novo viđenje društvenog samorazumevanja, multikulturalizma
i kosmopolitizma
Rezime: Svakodnevno prisustvo migranata, u izvesnoj meri, ima
preduslov da stvori podsticaje da se dođe do novog društvenog samorazumevanja koje
prevazilazi zastarelo verovanje u nacionalno jedinstvo kultura i društava i razvija
nove oblike političke zajednice i solidarnosti. Međutim, Bek i Grande eksplicitno tvrde
da nacionalne i kulturološke granice u Evropi neće biti ukinute, već suprotno – da će se
takve razlike smatrati „raznolikošću“. Dakle, „najmanji zajednički imenilac značajnih
iproceduralnihstandarda“potrebanjedabiseuistovremezagarantovalo„održavanje
društvene integracije“ i „delotvorne zaštite različitosti“. Ovo je direktan podsetnik na
već poznate ideje multikulturalizma. Bek ovo žestoko zamera kad god može, između
ostalog zbog toga što je to „unutrašnje ponovno stvaranje nacionalizma“.
Ključne reči: migranti, društveno samorazumevanje, raznolikost,
multikulturalizam.
28 danicapirsl@yahoo.com

97. 97DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
Giuliana Parotto29
Triest and multiculturalism
Summary: The multiculturalism is a reality in our globalized world. As
everybody knows, there are different opinions about this reality. Someone appreciates
it with unconditional acceptance – like Charles Taylor, for example, who thinks that
the cultural difference is always good and has to be protected. For other authors, like
Habermas, the multiculturalism can be considered as a normal form of difference.
The conflict, which is not something negative, but has to be intended as an enrichment
in the liberal democracy, is somehow physiological. So, the multicultural pluralism
is nothing else than pluralism which is necessary in a liberal democracy, therefore
it doesn’t need special protections rather than other forms of difference like political
difference and difference of opinion as well. So, the cultural difference is exploited in
the normal political delivery system, namely through the representation mechanism
and the active participation to the public life.
Other position, like the communitarian, are less open, and they promote the
need that the ,multicultural differences has to find a meeting point on values shared
by all the people, what John Rawls called overlapping consensus. But not always, as
everybody knows, these values are the same of the fundamental values of a liberal
democracy.
Triest is a city which has a multicultlural identity. For this reason Triest can
be helpful for the understanding how a society dwells with the multiculturalis. The
first step of the analysis will be focused on the topic of the multicultural identity of
Triest. Through the analysis of some important moments of it’s past, I will enlighten
the meaning and the limits of the multicultural identity of Triest. In a second step it
will be pointed out, how such an identity could have had an influence on the reception
of the second wave of immigration as the contemporary phenomenon which is the
origin of the problem of multiculturalism. As third step I will see if it is possible to draw
some conclusion on the theoretical level, beyond the difference of the interpretation of
multiculturalism.
Key words: Multiculturalism, pluralism, city, triest, trust
29 parottog@yahoo.de

98. 98 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Trst i multikulturalnost
Rezime: Multikulturalnost je realnost našeg globalizovanog sveta.
Kao što je već poznato, postoje različita mišljenja o ovoj činjenici. Mnogi je poštuju
i bezuslovno prihvataju – poput Čarlsa Tejlora koji, na primer, veruje da su
kulturne razlike uvek povoljne i moraju biti zaštićene. Za autore poput Habermasa,
multikulturalnost se smatra normalnim oblikom različitosti. Ovaj konflikt, koji ne
mora biti nešto negativno, mora biti shvaćen kao obogaćenje liberalne demokratije u
psihološkom smislu. Dakle, multikulturni pluralizam nije ništa drugo do neophodan
pluralizam u liberalnoj demokratiji, stoga ne zahteva posebno pokroviteljstvo pre nego
druge oblike razlika, poput političke razlike, kao i razlike u mišljenju. Prema tome,
kulturne razlike su iskorišćene u uobičajenom političkom sistemu dikcije, to jest kroz
predstavljanje mehanizma i aktivnog učestvovanja u javnosti.
Druga gledišta, poput komunitarijanskog, manje su pristupačna i ističu
da potrebe multikulturnih razlika moraju da nađu dodirnu tačku s kojom su svi
saglasni, što Džon Rals naziva preklapanjem saglasnosti. Međutim, kao što je svima
poznato, ove vrednosti jesu osnovne vrednosti liberalne demokratije.
Trst je grad s multikulturnim identitetom. Zbog toga Trst može biti
koristan primer da razumemo kako se društvo nosi s multikulturalnošću. Prvi korak
analize će biti fokusiran na temu multikulturnog identiteta Trsta, kroz pregled važnih
trenutaka u njegovoj prošlosti. Drugi korak će istaći način na koji je takav identitet
mogao da ima uticaja na dočekivanje drugog talasa doseljavanja, savremenog
fenomena koji je začetak problema multikulturalnosti. U trećem koraku razmotrićemo
da li je moguće doneti zaključke na teoretskoj osnovi, uprkos razlikama u tumačenju
multikulturalnosti.
Ključne reči: multikulturalnost, pluralizam, grad Trst, poverenje.

99. 99DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
Milica Živković 30
Granice multikulturne tolerancije
Rezime: U većini zemalja savremenog Zapadnog sveta široko je prihvaćeno
mišljenje da se negovanjem i razvijanjem multikulturne tolerancije uspešno može
boriti protiv društvene i političke nejednakosti i nepravde. Neki od danas najuticajnijih
političkih filozofa i kritičara kulture, poput Čarlsa Tejlora i Vila Kimlike, u svojim
teorijama multikulturnog liberalizma, iznose uverenje da su „autonomija i tolerancija
dve strane istog novčića”. Uprkos razlikama, oba teoretičara zasnivaju svoje teorije o
multikulturalnosti na humanističkom konceptu ljudske subjektivnosti koji se, kao i
liberalna tolerancija, vezuje za period prosvetiteljstva. Rad najpre analizira genezu
koncepta liberalne tolerancije, onako kako su je predstavili pomenuti teoretičari.
Insistiranjem na „politici prepoznavanja” kao nekoj vrsti „prirodne”, logične faze
u razvoju liberalne tolerancije, Tejlor i Kimlika neutrališu njen ideološki karakter
i stvaraju sliku o multikulturnom liberalizmu kao univerzalnom i neizbežnom
političkom projektu. U drugom delu rada problematizuje se pojam tolerancije,
sa namerom da se ukaže na njena konceptualna i ideološka ograničenja i njenu
povezanost sa prepoznatljivim „vrednostima” postmodernog doba – „subjektivnim
zaokretom”, skepticizmom i etičkim i epistemološkim relativizmom. Sve glasniji
kritički tonovi koji dolaze od teoretičara različitih političkih orijentacija, poput
Slavoja Žižeka, Himani Banerdži ili Kenana Malika, navode na drugačiji zaključak
od onoga koji sugerišu Tejlor i Kimlika: multikulturna tolerancija je jedan od važnih
ideoloških instrumenata političke moći postmodernog, liberalnog tipa, koji nastoji da
ostvari uticaj nad svim aspektima ljudskog života.
Ključnereči: multikulturalnost, tolerancija, prosvetiteljstvo, postmodernizam,
ideologija, biopolitika.
30 milica.zivkovic61@yahoo.com

100. 100 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Boundaries of multicultural tolerance
Summary: In most countries of the modern Western world there is a widely
accepted view that by nurturing and developing multicultural tolerance social and
political inequality and injustice can be successfully fought against. Some of today’s
most influential political philosophers and culture critics, such as Charles Taylor and
Will Kymlicka, in their theories of multicultural liberalism state that ‘autonomy and
tolerance are two sides of the same coin’. Despite differences, both of them base their
theories of multiculturalism on the humanistic concept of human subjectivity which
is, same as liberal tolerance, associated with the Age of Enlightenment. This paper
analyses the genesis of the concept of liberal tolerance in the way it is presented by
the above mentioned theorists. By insisting on the ‘recognition politics’ as a sort of a
‘natural’, logical stage in the development of liberal tolerance, Taylor and Kymlicka
neutralize its ideological character and create a picture of a multicultural liberalism
as a universal and inevitable political project. The second part of the paper treats
the problem of the notion of tolerance, intending to point to its conceptual and
ideological boundaries and its connection to recognizable ‘values’ of the postmodern
age – by means of ‘subjective turn’, skepticism, ethical and epistemological relativism.
Critical thinking from other theorists of different political orientations, such as Slavoj
Zizek, Himani Bannerji or Kenan Malik, lead to a different conclusion than the one
suggested by Taylor and Kymlicka: multicultural tolerance is one of the most important
ideological instruments of political power, of postmodern, liberal type which seeks to
make an impact over all aspects of human life.
Key words: multiculturalism, tolerance, enlightenment, postmodernism,
ideology, biopolitics

101. 101DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
Miomirka Lučić31
Kroz multikulturalizam do identiteta
Rezime: Svijet u kojem živimo označen je postepenim brisanjem granica i
intenzifikovanjem „kulturne komunikacije“ kroz procese (akulturacije i enkulturacije)
na različitim nivoima – od lokalnog do nacionalnog, pa, može se reći, i globalnog.
Dakle, kulturna komunikacija ima za cilj sučeljavanje raznovrsnih kulturnih
atributa, njihovo inoviranje u duhu pluraliteta ravnopravnih mogućnosti, što u daljoj
ontološkoj percepciji kristališe ideju multikulturalizma. Ovu ideju u odnosu na njenu
kompleksnost moguće je analizirati paralelno sa idejom identiteta. Priznavanjem
identiteta kao mnoštva raznovrsnih elemenata i mogućnosti, uvažavanjem drugog i
njegove različitosti, formira se osnova zdravog multikulturalizma. U tom kontekstu,
multikulturalizam se može tretirati ne kao mit, već kao realnost i perspektiva na kojoj
se zasniva zdrav društveni progres. Rad će biti inspirisan ispitivanjem i analizom
odnosa identiteta i multikulturalizma kao dva teorijska entiteta koji se međusobno
interferiraju.
Ključne riječi: identitet, multikulturalizam, dijalog, priznavanje drugosti.
Via multiculturalism to identity
Summary: The world we live in is characterised by a gradual erasing or
borders and by identifying cultural communication through processes (acculturation
and enculturation) on different levels from local to national, and one could also say
to global. Hence, the goal of cultural communication is dealing with various cultural
attributes, their innovation in the spirit of plurality of equal possibilities, which in
further ontological perception crystallizes the idea of multiculturalism. This idea is
possible to analyze, with regard to its complexity, parallel with the idea of identity.
Acknowledging identity as a great deal of various elements and possibilities, by
appreciating the Other and how it differs, the basis of healthy multiculturalism is
formed. In that context multiculturalism can be treated not as a myth, but rather
as a reality and perspective which a healthy social progress is based upon. This
paper is inspired by examination and analysis of the relationship of identity and
multiculturalism as two theoretical entities that interfere with one another.
Key words: identity, multiculturalism, dialogue, acknowledgement of
otherness
31 miomirka.lucic@gmail.com

102. 102 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Bojana Naumovska, Ph.D32
MULTICULTURALISM AND THE ETHNIC POLITICAL PARTIES
IN REPUBLIC OF MACEDONIA
Summary: Multiculturalism as a movement had an aim to foster the
differences between ethnic and cultural communities without being overtaken by
the majority and to provide equal respect towards each culture. Multiculturalism
represents the prevention from discrimination over the members of the smaller cultural
groups, it is a model that serves for reducing the possibility of an inner ethnic conflicts.
The existences of multicultural society in the democratic systems is reflecting to the
political life as well. The different ethnic groups, in order to be able to better protect
and promote their rights and needs, organize themselves in political parties.
ThisarticleaimstoshowifintheRepublicofMacedoniamulticulturalism exist as
a state’s ideology, and how the institutions of the system are influencing over the ethnic
political parties.
Key words: Multiculturalism, ethnic communities, political parties, ethnic
political parties
32 bojana@isppi.ukim.edu.mk

103. 103DRUŠTVENO – HUMANISTIČKA SEKCIJA - HUMANITIES AND SOCIAL SCIENCES SESSION
Predrag Živković33
Multikulturalizam – skrivena stranica
istorije
Rezime: Približavajući se iz doživljajnog domašaja naznačenoj tematskoj
problematici, rad u fokus stavlja ono što se u današnjoj retorici o ljudskim pravima
„s namjerom“ amnestira, a to je gramatika kulturne raznolikosti. Spis evocira i
ekstrahuje iz kulture sjećanja jednu graničnu ideju „svjetskog društva“ – tradiciju,
koja kao negativni persevertor biva proskribovana u ime jednog monotonog
monologa zvanog globalizacija. Čovjekova priroda u kompatibilitetu kognitivnog,
motivacionog i smisaonog ne može se zadržati samo na nivou univerzalne zajednice
(svjetskog društva), budući da se ona vjerodostojno ispoljava na nivou manjih
zajednica (nacionalnih i etničkih), pa se u tom repertoaru mogućnosti i ispoljava
njegov etnokulturni identitet. A sloboda u modalitetu multikulturalizma nikada nije
dovršena, a nije ni blizu mogućeg dovršenja. Jednu činjenicu nikada ne treba gubiti
iz vida, a to je cjelokupna dinamika bivstvovanja čovjeka i njegove zajednice, čiji je
uspjeh moguć jedino u nastupu idejne fiksacije apsolutne čistote slobode, na kojima se
temelji koncepcija društva i to u svojim različitim spektrima i njihovom povezivanju.
Egzistirati znači uzeti ponekad drugačiji pravac od onog koji je nametnut istorijskom
datošću. Stoga je potrebno prevladati postojeće utopističke sheme o ljudskim pravima,
čije je glavno ishodište „osiromašeni humanitet“, i težiti aksiološkom tretmanu
oživljavanja komunikativne veze među kulturama.
Ključnereći:multikulturalizam,identitet,tradicija,iredenta,kulturnidijalog,
globalizacija.
33 sociollog@gmail.com

104. 104 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Multiculturalism – History’s hidden page
Summary: Approaching the indicated thematic issues from our experience,
this article focuses on what is “purposely“ amnestied in today’s human rights
rhetoric, and that is culture diversity grammar. The paper evokes and extracts from
the memory culture one limited idea of a “global society“ – tradition, which is as
a negative perseveration proscribed in the name of one monotonous monologue
called globalisation. Human nature as a compatibility of a cognition, motivation
and meaningfulness cannot be explored only on the level of universal community
(global society), having in mind that it is genuinely manifested on the level of small
communities (national and ethnic); therefore, its ethno-cultural identity is visible in
that repertoire of possibilities. However, the liberty of the multicultural modality was
never completed, not even close to completion. We should never lose sight of one fact,
and that is the overall dynamic between being a human and his community. The
success is only possible in the act of absolute purity of freedom, which is based on
the concept of society with its different aspects and relations. Besides, to exist means
taking a different direction than the one that history has given to us. Therefore, we
should overcome the existing Utopian schemes about human rights, whose main
outcome is “impoverished humanity“ and the tendency of axiological treatmant to
revive communication between cultures.
Keywords:multiculturalism,identity,tradition,irredentism,culturaldialogue,
globalisation.

105. SEKCIJA PRAVO
LAW SESSION

107. 107SEKCIJA PRAVO – LAW SESSION
Aleksandar Ivanov
INSPECTION SUPERVISION FOR ENVIRONMENTAL
PROTECTION IN
REPUBLIC OF MACEDONIA
Summary: Inspection supervision represents type of administrative
supervision which is one of the main tools for control possessed by the executive
authorities that governs with states. Environmental protection, on the other hand
is imperative for contemporary societies and it is one of the main pillars that are
an essential for sustainable development. Inspection supervisionis conducted in a
separate administrative (inspection procedure), is performed by specialized bodies of
the state administration, is being characterized with executive authority.
This paper presents the environmental inspection in Republic of Macedonia, especially
normative, theoretical and institutional aspects.
Crimes against the environment for the period 1999 – 2010 are being presented by
collection of data from the Yearbooks of the State Statistical office of the Republic of
Macedonia. The Yearbooks contains data for reported, accused and convicted persons
in Macedonia forevery year.
Also data are presented from empirical research conducted in Macedonia related
to attitudes, experiences and practice of environmental protection in the inspection
supervision. Respondents of this research are environmental inspectors on central and
local level. These attitudes are related to the actual conditions of applicability and
practices of environmental protection in Macedonia.
The paper also, presents graphics obtained by analyzing the content of documents,
using data from State Environmental Inspectorate annual reports for the period of
2005-2010.
Key words: Environment; Governing; Institutional architecture;
Administration; Audit.
Fellow, University of “St. Kliment Ohridski” Bitola, Faculty of Security Skopje,
Idrizovo, nn, 1000, Skopje, Republic of Macedonia, Tel/fax: ++389 2 2546-211,e-mail:
aivanov@fb.uklo.edu.mk.

108. 108 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
INSPEKCIJSKI NADZOR NAD ZAŠTITOM ŽIVOTNE SREDINE U REPUBLICI
MAKEDONIJI
Rezime: Inspekcijski nadzor predstavlja vid upravnog nadzora i jedan je od osnovnih
mehanizama kontrole koji poseduje izvršna vlast jedne države. Zaštita životne sredine
je, sa druge strane, neophodna u savremenim društvima i predstavlja jedan od
temelja održivog razvoja. Inspekcijski nadzor se vodi kroz poseban upravni postupak
(inspekcijski postupak), sprovode ga specijalizovani organi državne uprave i on ima
obeležja izvršne vlasti.
Ovaj rad će predstaviti inspekciju u oblasti zaštite životne sredine u Republici
Makedoniji i to posebno na normativnom, teorijskom i institucionalnom nivou.
Krivična dela povrede životne sredine za period od 1999. do 2010. godine
biće prezentovana na osnovu podataka iz godišnjih izveštaja Državnog zavoda za
statistiku Republike Makedonije. Izveštaji su rađeni na godišnjem nivou i sadrže
podatke o licima protiv kojih je podneta prijava kao i o onima koji su optuženi i
osuđeni.
Takođe, biće predstavljeni i podaci dobijeni empirijskim istraživanjem u
Makedoniji po pitanju stavova, iskustava i prakse na polju inspekcijskog nadzora nad
zaštitom životne sredine. Ispitanici su bili inspektori za zaštitu životne sredine na
državnom i lokalnom nivou. Dobijeni stavovi su u vezi sa stvarnim mogućnostima
za primenu i trenutnom praksom na polju zaštite životne sredine u Republici
Makedoniji.
U radu će, takođe, biti i grafički predstavljeni podaci dobijeni analizom
sadržaja dokumenata i podataka iz godišnjih izveštaja Državnog inspektorata za
zaštitu životne sredine za period od 2005. do 2010. godine.
Ključne reči: životna sredina, vlast, institucionalna arhitektura, uprava,
revizija.

109. 109SEKCIJA PRAVO – LAW SESSION
Atanas Kozarev
Ustavne garancije i zaštita od diskriminacije
u postupanju ovlašćenih službenih lica u
Republici Makedoniji
Rezime: Pitanje zaštite od diskriminacije danas je posebno aktuelno u
zemaljama Zapadnog Balkana koje imaju za cilj da ostvare svoje evroatlantske
aspiracije. Ustav Republike Makedonije sadrži osnovne preduslove za ostvarivanje
zaštite od diskriminacije kao što su: garantovanje jednakosti građana, sloboda i
prava nezavisno od pola, rase, boje kože, nacionalnog i socijalnog porekla, političkog
i verskog ubeđenja, materijalnog statusa i društvenog položaja. Pored generalnih
odredaba sadržanih u ustavnom okviru za zaštitu od diskriminacije, evidentan je
raskorak između normativnog i stvarnog koncepta, što posebno dolazi do izražaja u
postupanju ovlaščenih službenih lica u Republici Makedoniji.
Ključne reči: ustavne garancije, prava, slobode, diskriminacija, ovlaščena
službena lica.
CONSTITUTIONAL GUARANTEES AND PROTECTION FROM DISCRIMINATION
IN ATTITUDES OF AUTHORISED OFFICIALS
Summary: The question of protection from discrimination is these days
especially important in the countries of the Western Balkans whose goal is to achieve
their Euro-Atlantic aspirations. The Constitution of the Republic of Macedonia
contains basic preconditions for bringing to life protection from discrimination, such
as: guarantee of equality of all citizens, of their freedoms and rights independently
of gender, race, national and social background, political and religious creed,
material status and position in the society. Regardless of the general provisions
that the constitutional frame contains for the protection against discrimination,
discrepancy between the normative and the real concepts is obvious, which can be
noticed particularly in the behaviour of authorised official personnel in the Republic
of Macedonia.
Key words: constitutional guarantees, rights, freedoms, discrimination,
authorised officials
atanas.kozarev@eurm.edu.mk

110. 110 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Ezio Benedetti
University of Trieste
Department of social and political studies
THE PROTECTION OF NATIONAL MINORITIES
WITHIN THE EU AS A FACTOR OF
MULTICULTURALISM
Summary: Since 1 January 2007 the EU encompasses 27 countries with 480
millions of Europe’s 770 million inhabitants. The enlargement process is still far from
being concluded. The next rounds will in a first step include Croatia,probably in July
2013, and in a second step embrace the whole Western Balkans. Is minority protection
an issue in the European integration process? While the UN, the OSCE and the Council
of Europe have unfolded a broad range of activities on the issue of ethnic minorities,
the EU seems to be much less engaged, despite the new provisions in the Lisbon Treaty.
This, in history, is mainly due to the fact that the integration process has been first
of all an economic project, more and more embracing political aspects too. The need
to transfer political powers to the Union in order to harmonize minority protection
principles, laws and politics towards ethnic minorities has never been a central issue
yet. By this point of view this paper will embrace the legal issue of minority protection
within EU and other European international organizations as OSCE and Council of
Europe, insisting on the multilevel (national and international) aspects of minority
governance in Europe, and the idea that this protection could enforce multiculturalism
and protection of human rights in general in a wider Europe, confirming Europe as
the geographic area with the wider system of guarantees in the world.
Key words: European Union, Multiculturalism, Human Rights, Minorities,
European Integration
benedettie@sp.units.it or eziobenedetti@hotmail.com

111. 111SEKCIJA PRAVO – LAW SESSION
ZAŠTITA NACIONALNIH MANJINA U EVROPSKOJ UNIJI KAO ČINILAC
MULTIKULTURALNOSTI
Rezime: Od 1. januara 2007. Evropska unija obuhvata 27 država i 480
miliona od ukupno 770 miliona stanovnika Evrope. Proces proširenja time nikako nije
završen. Sledeći korak je ulazak Hrvatske 2013. ili kasnije, a potom i uključenje čitavog
Zapadnog Balkana. Da li je zaštita manjina problem prilikom pristupanja Evropskoj
uniji? Dok su Ujedinjene nacije, OEBS i Savet Evrope razvili širok spektar aktivnosti
po tom pitanju, čini se da Evropska unija nije previše zainteresovana. Ovo je izgleda
zbog toga što je proces udruživanja u početku bio, pre svega, ekonomski projekat koji
je postepeno počeo da dobija sve šire političke obrise. Potreba za prenosom političkih
ovlašćenja na Uniju sa ciljem usklađivanja načela zaštite manjina, zakona i politike
prema manjinskim narodima još uvek nije značajno pitanje. S tog stanovišta ovaj
rad će obuhvatiti pravni osnov zaštite manjina u Evropskoj uniji i zamisao da ova
zaštita može pospešiti multikulturalnost i zaštitu ljudskih prava širom Evrope uopšte,
potvrđujući je time kao oblast sa širokim sistemom zaštite u svojim okvirima.
Ključne reči: manjine, zakoni Evropske unije, ljudska prava.

112. 112 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Dr Božidar Jeličić
VŠ Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić, Novi Sad
MULTIKULTURALNOST I MEĐUNARODNO PRAVO
Rezime:Razmatranjemultikulturalnostiizuglameđunarodnogpravaiskazuje
višedimenzionalnost odnosa u kojima se nalaze ova dva izraza ljudske civilizacije.
Reč je o odnosu uzajamnog delovanja i uslovljavanja u kome se međunarodno pravo
i multikulturalnost istovremeno nalaze u ulozi „subjekta i objekta“, odnosno u ulozi
„uzroka i posledice“ tog odnosa. Praktično, savremeno međunarodno pravo nastaje po
postupku koji je prosto neodvojiv od principa multikulturalnosti, a koji je manje ili više
sadržan i u istorijski kumuliranim normama međunarodnog prava. Ovo se najbolje
može sagledati ostvarivanjem uvida u istorijske aspekte nastanka međunarodnog
prava i analizom izvora međunarodnog prava. Sa druge strane, međunarodno pravo
se jasno normativno postavlja u odnosu na potrebu poštovanja multikulturalnosti
kao svojevrsnog civilizacijskog standarda. Tu svoju ulogu međunarodno pravo
uspešno ostvaruje kako na nivou subjekata međunarodnog prava, odnosno na nivou
međudržavnih odnosa, tako i u pogledu samog odnosa država prema pripadnicima
drugih etničkih, nacionalnih, religijskih i jezičkih grupa na njihovoj teritoriji, te
prema pitanju ljudskih prava. Konkretni instrumenti realizacije ove funkcije nalaze
se u sadržajno-normativnoj regulativi i konkretnim mehanizmima za njihovo
ostvarivanje. U interakciji multikulturalnosti i međunarodnog prava sadržana je
ona kritična masa civilizacijskog napora koja treba da obezbedi uspešan razvoj kako
sveukupne društvene svesti, tako i svesti pojedinca u pravcu shvatanja da postojeće
različitosti predstavljaju kvalitativnu prednost i bogastvo savremene civilzacije.
Ključne reči: multikulturalnost, međunarodno pravo i multikulturalnost,
ljudska prava, kulturna raznolikost.
E. pošta: bozidarj@bitsyu.net

113. 113SEKCIJA PRAVO – LAW SESSION
MULTICULTURALISM AND INTERNATIONAL LAW
Summary: Considering multiculturalism from the aspect of international law
demonstrates the multi-dimensional relationship in which these two expressions of
human civilisation are identified. The word is of the relationship of mutual acting
and conditioning in which international law and multiculturalism are simultaneously
found in “subject and object“ roles, or in the role of “cause and consequence“ of that
same relationship. What it practically means is that international law derives from
the process that is simply inseparable from the multicultural principle and which is
more or less contained in historically cumulative norms of international law. The best
possible way to grasp this is to make insight into historical aspects of foundations
of international law, and by analysing the sources thereof. On the other hand,
international law is clearly normatively positioned in relation to the need of respect for
multiculturalism as some sort of civilization standard. This role of international law
is successfully performed on the subject level, the level of interstate relations, as well
as in respect of positions of states toward members of other ethnic, national, religious
and language groups in their territories, as well as to the question of human rights.
Concrete instruments of realization of this function are contained in the content-
normative regulations and in concrete mechanisms for accomplishment thereof. In
the interaction between multiculturalism and international law that critical mass
of civilisation effort is found that is supposed to provide successful development of
overall social consciousness, as well as the consciousness of individuals in sense of
realising that existing differences represent qualitative advantage and riches of modern
civilisation.
Keywords: multiculturalism, international law and multiculturalism, human
rights, cultural diversity

114. 114 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Gian Luigi Cecchini
University of Trieste
Department of social and political studies
INTERNATIONAL LAW AND MULTICULTURAL
SOCIETY
Summary: This paper elaborates central conceptual issues regarding minority
protection and introduces different international law theories available to explain the
existence, development, content and effectiveness of international minority protection
regimes. These conceptual and theoretical insights are then applied to case studies
concerned with minority protection, with a specific focus on minority protection as
a crucial factor of development of human rights standards and as a fundamental
factor to increase and improve a multicultural environment. The paper aims also to
demonstrate some challenges, conceptual problems and critical points concerning the
ideological approach to such issues.
Key words: International public law Law, Human rights, Multicultural
societies, Globalization, Democracy
Međunarodno pravo i multikulturno društvo
Rezime: Ovaj rad detaljno izlaže centralna pojmovna pitanja u vezi sa
zaštitom manjina i predstavlja različite teorije međunarodnog prava koje mogu da
objasne postojanje, razvoj, sadržaj i učinkovitost međunarodnih režima za zaštitu
manjina. Ovi pojmovni i teorijski uvidi se zatim primenjuju na studije slučaja
koje se bave zaštitom manjina, s posebnim osvrtom na zaštitu manjina kao ključni
faktor razvoja standarda ljudskih prava i kao osnovni faktor povećanja i poboljšanja
multikulturnog okruženja. Rad ima za cilj i da ukaže na neke izazove, pojmovne
probleme i kritične tačke u vezi sa ideološkim pristupom takvim pitanjima.
Ključne reči: manjine, međunarodno javno pravo, ljudska prava.
gianluigi.cecchini@hotmail.it or cecchinigl@sp.units.it

115. 115SEKCIJA PRAVO – LAW SESSION
Mr Darko Marković
MUP R. Srbije - UGP
ODGOVORNOST ZA JAVNO IZGOVORENU REČ U
NACIONALNOM I MEĐUNARODNOM KRIVIČNOM
PRAVU
Rezime: Nivo demokratičnosti savremenog društva meri se prvenstveno
implementacijom međunarodnih sporazuma čijim odredbama se utvrđuju
individualna i kolektivna prava nezavisno od rase, pola, jezika, vere, nacionalog
porekla, socijalnog statusa i drugih okolnosti, uključujući i političko ili drugo mišljenje.
Sloboda izražavanja je jedno od temeljnih prava utvrđenih Međunarodnim paktom o
građanskim i političkim pravima i Evropskom konvencijom za zaštitu ljudskih prava i
osnovnih sloboda, a opasnost po multikulturalnost jednog društva ne predstavlja samo
ograničenje tog prava, već i njegova zloupotreba u krajnjim granicama tzv. govoru
mržnje. Cilj ovog rada je da ukaže na najizraženije, a samim tim po multikulturalnost
i bezbezdnost jednog društva najopasnije oblike ispoljavanja prekoračenja slobode
izražavanja i krivičnopravne izazove sa kojima se na tom polju susreće srpsko
društvo. Shodno tome, autor rada daje prikaz mehanizama krivičnopravne zaštite
od zloupotrebe ovog prava kako u nacionalnim okvirima (kroz Krivični zakonik
R. Srbije), tako i u međunarodnim okvirima - kroz statute i praksu međunarodnih
krivičnih tribunala.
Ključne reči: sloboda izražavanja, govor mržnje, mediji, Krivični zakonik,
Međunarodni sud pravde u Hagu.
deinym19@gmail.com

116. 116 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
RESPONSIBILITY FOR PUBLICLY SPOKEN WORD IN NATIONAL AND
INTERNATIONAL CRIMINAL LAW
Summary: Democracy level of modern society is firstly measured with
implementation of international agreements, whose regulations establish individual
and collective rights, independently of race, gender, language, religion, national
origin, social status and other circumstances, including political and other opinions.
Freedom of speech is one of the basic rights established by International Covenant
on Civil and Political Rights (ICCPR) and European Convention on Human Rights
(ECHR), and danger for multiculturalism of a society is not only restriction of this
right, but its abuse in uttermost boundaries – so-called hate speech. Purpose of this
paper is to point out the most expressed, and by that, the most dangerous forms of
manifesting exceed of freedom of speech for multiculturalism and safety of a society
and challenges before criminal law that Serbian society is confronting in that field.
In accordance with that, the author of this paper gives a display of the mechanism of
criminal law protection from abuse of this right in national – through Criminal Code
of the Republic of Serbia, as well as in international limits – through Statutes and
international criminal tribunal’s practice.
Key words: freedom of speech, hate speech, media, criminal code, the Hague
Tribunal

117. 117SEKCIJA PRAVO – LAW SESSION
Edis Demić
Vlada Republike Srbije, Kancelarija za ljudska i manjinska prava
Rašit Pepić
Centar za razvojnu politiku i saradnju
NEPOTIZAM KAO SOCIOKRIMINOLOŠKI PROBLEM
Rezime: U poslednje vreme se na sve većem broju radnih mesta u državnom
i privatnom sektoru zapošljava po rodbinskoj ili drugoj srodničkoj pripadnosti, ne
poštujući tako karakteristike pojedinih kandidata. Tokom dužeg perioda to može
dovesti do ugrožavanja efikasnosti pojedinih državnih ili privatnih institucija i pada
kvaliteta života građana. Ujedno, ovakva pojava dovodi i do odlaska obrazovanih i
društveno visokoproduktivnih ljudi, odnosno dovodi do odliva mozgova.
Autori žele u ovom radu da predstave koliko je nepotizam opasan po društvo, kao
i koji su to uzroci koji dovode do ove društvene pojave. Pored toga, ovaj rad ima za
cilj i da opiše karakteristike ove društveno neprihvatljive pojave, koja sve više postaje
„prihvatljivo” ponašanje u okviru društvenih kategorija lica zaduženih za odabir
produktivnih kadrova. Problem sa kojim se mi danas susrećemo kasnije će poprimiti
dalekosežnije razmere, a samim tim će imati i veće posledice po organizaciju i
sposobnost instrumentalnog društvenog uređenja.
Ključne reči: nepotizam, društveni problem, srodnička pripadnost.
NEPOTISM AS A SOCIO-CRIMINOLOGICAL PROBLEM
Summary: Nowadays more and more workplaces in both public and private
sector are being occupied on the basis of kinship therefore disrespecting qualifications
of some candidates. This practice can in the long run jeopardize efficiency of certain
public or private institutions, as well as the quality of life. What is more, this can
eventually lead to brain drain – emigration of a large group of individuals with
technical skills or knowledge.
The aim of this paper is to show how dangerous nepotism is for the country’s
society, as well as to examine potential causes of this social phenomenon. The paper
attempts to show what leads to nepotism and to describe the characteristics of this
socially unacceptable phenomenon which is becoming more and more acceptable for
those responsible for the selection of productive workforce. The problem we encounter
today will eventually become more of a global phenomenon which will lead to larger
consequences on organization and capability of instrumental social organization.
Key words: nepotism, social problem, kinship
demic.edis@gmail.com
r.pepic@gmail.com

118. 118 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Dragan Golijan
Forkup Beograd
ULOGA PREDDEJTONSKIH MIROVNIH PREGOVORA U
STVARANJU MIRA U BOSNI I HERCEGOVINI
Rezime: Posle raspada Jugoslavije pojedine republike nastavile su mirno da
funkcionišu kao samostalne države što nije bio slučaj sa Bosnom i Hercegovinom koja
je ušla u težak nacionalni obračun tri nacionalne strane. Samim početkom građanskog
rata počeli su i međunarodni pregovori i planovi za uspostavljanje mira: Kutiljerov
plan, Vens-Overov mirovni plan, Oven-Stoltenbergov plan, Vašingtonski sporazum i
plan Kontakt grupe.
Ideja i krajnji cilj svih pregovora i mirovnjaka bili su da se spreče sukobi, ubijanja i
uništavanjaimovine.Uvijekjenekaodzaraćenihstranaodbijalaponuđeneprijedloge,
a sukobi su i dalje trajali.
Ključne riječi: Bosna i Hercegovina, međunarodni pregovori, planovi, mir,
rat, zaraćene strane.
THE ROLE OF PRE-DAYTON PEACE NEGOTIATIONS ON THE CREATION OF
PEACE
IN BOSNIA AND HERZEGOVINA
Summary: After the breakup of Yugoslavia, some countries still continue to
function as an independent state. Bosnia and Herzegovina has entered a difficult
national calculation, initially led by the three national parties. The very beginning of
the civil war began, and international negotiations and plans for the establishment of
peace, namely: Cutileiro plan, the Vance peace plan Overov, Owen-Stoltenberg plan,
the Washington Agreement and the Contact Group plan.
The idea of ​​the ultimate goal of all negotiations and peacekeeping was to prevent
clashes, killings and destruction of property. Always some of the warring factions
refused the offered suggestions, and conflicts are still ongoing.
Keywords: Bosnia and Herzegovina, international negotiations, plans, peace,
war, the warring parties.
d.golijan@teol.net

119. 119SEKCIJA PRAVO – LAW SESSION
Hon. Frank J. LaBuda 10
Felicia S. Raphael, Esq.
WHO OWNS THIS PROPERTY?
SECULAR COURTS OF LAW, JUSTICE, AND
THE FIRST AMENDMENT FREEDOM OF RELIGION
Summary: The purpose of this article is to explore and discuss the challenges
faced by secular courts in the United States of America when reviewing civil cases
involving religious doctrine or practice, and religious court orders and decrees.
Design/Methodology/Approach: This article is based on legal research of United States
federal and state case and statutory law, as well as through in-person interviews with
several religious leaders and attorneys who practice in religious and secular courts in
New York. For purposes of illustration, this article specifically examines the practices
of Jewish and Muslims religious courts. Findings: This research determined that the
prevailing federal and state law in the United States, in accordance with the First
Amendment to the United State Constitution (Freedom of Religion), is that the
secular rule of law will apply in all civil matters, religious or not, unless the issues in
contention involve an impermissible interference into religious doctrine or practice.
When a case before a secular court cannot be resolved by neutral principles of law,
the claims are “nonjusticiable” and therefore the secular court will defer and not hear
the case. Research limitations/implications: The research was limited to civil (non-
criminal) cases involving property disputes and domestic/divorce law issues and the
application of civil laws and Constitution of the United States. There is limited case
law, both federal and state, on this issue. Practical implications: Although the United
States has a long and peaceful history of multiculturalism and is a pluralistic society,
Courts in the Republics of the former Yugoslavia and the European Union, can benefit
from this paper because it summarizes and clarifies the current status of the law in
the United States with regard to the ability of secular courts to review cases involving
religious court orders and decrees. This research can also provide legal guidance to
religious courts and litigants within the United States and other jurisdictions in the
EU and Europe regarding a judicial policy and a rule of law for cases that may involve
religious court orders, or nonjusticiable claims. This research further demonstrates
the United States judiciary’s commitment to upholding the Constitutional tenets of
Religious Freedom and Separation of Church and State, and accommodating religious
court orders and decrees consistent with the Rule of Law. Originality/value: While
there is limited case law precedent regarding the extent to which secular courts in the
United States may review cases involving religious doctrine and practice, and orders
of religious tribunals, this research and paper present a concise review of the law and
policy applicable to real property disputes and domestic law issues.
Keywords: Religion, Religious, Religious Courts or Tribunals, Religious
10 ludgelabuda@yahoo.com

120. 120 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Doctrine or Practice, United States, United States Constitution, First Amendment,
Secular, Courts, Jewish, Muslim.
KOME PRIPADA OVA IMOVINA?
VERSKI SUDOVI, GRAĐANSKI SUDOVI I USTAVNA JEMSTVA O SLOBODI
VEROISPOVESTI I ODVOJENOSTI CRKVE OD DRŽAVE
Rezime:Multikulturalnostpostavljamnogeizazoveameričkompravosuđu.U
državi u kojoj ima na stotine vera i kultura sudovi koji sude u građanskim parnicama
moraju da poznaju i poštuju različita verska ubeđenja. Međutim, američka sudska
praksa i vladavina zakona moraju da se primenjuju u pravnim pitanjima kako bi
se obezbedila doslednost i predvidivost u sistemu koji svima jemči jednaku ustavnu
zaštitu.
Urešavanjusporovapokulturnimiverskimpitanjimaodposebnogsuznačaja
temelji američke sudske prakse - prvi amandman na Ustav Sjedinjenih Država koji
jemči slobodu veroispovesti i načelo odvojenosti crkve od države. Rešavanje sporova
po pitanju vlasništva nad nekretninama, na primer, postavlja pitanje da li da se
strogo primenjuje građansko pravo ili da se uzimaju u obzir i unutarcrkvene norme
po pitanju pomenutog vlasništva. U predmetu Džouns protiv Volfa (Jones v. Wolf, 443
US 595) iz 1979. godine Vrhovni sud Sjedinjenih Država je presudio da sudovi ne
treba da tumače verska dokumenta, već da prvenstveno primenjuju nedvosmislena
pravna akta, a u slučaju nedorečenosti da donesu presudu i odštetu u skladu sa
običajnim pravom (common law) i pisanim zakonima (statutory law).
Iako građanski sudovi ne treba da se mešaju u sporove koje mogu da reše
verskisudovi,kadatakavspordođepredgrađanskisudmorajusejednakoprimenjivati
svetovne norme i zakoni kako bi se obezbedili ustavnost i vladavina zakona.
Ključne reči: religija, religioznost, verski sudovi, religijska doktrina, SAD,
Ustav SAD, Prvi amandman, sekularnost, sudovi, jevrejski, muslimanski

121. 121SEKCIJA PRAVO – LAW SESSION
Dr. Gergely KARÁCSONY11
PROS AND CONS ON THE VOTING RIGHT OF
HUNGARIAN CITIZENS LIVING ABROAD
Summary: Hungary has recently granted the right to vote for Hungarian
citizens who live outside the borders of the country. This decision has raised a great
controversy both in the Hungarian public opinion and abroad. As it has generated
many public debates, it also raises a number of questions on a legal and philosophical
basis as well, since this new population of voters is wide enough to influence the
outcome of the elections, but their voting right is too narrow to be considered equal.
In my paper I’m focusing on some of the controversial points of the new rules, giving
a quick glance at the voting system of other countries that may have been an example
to the new Hungarian regulation.
Key words: elections, voting right, Hungary, citizens living abroad
ZA PRAVA GLASANJA MAĐARSKIH DRŽAVLJANA KOJI ŽIVE U INOSTRANSTVU
I PROTIV NJIH
Rezime: Mađarska je nedavno dobila pravo glasanja za mađarske državljane
koji žive van granica zemlje. Ta odluka je izazvala veliku kontroverzu kako u
mađarskom javnom mnjenju, tako i u inostranstvu. Izazvala je mnogo javnih debata
i otvorila niz pitanja na pravnim i filozofskim osnovama jer je nova populacija glasača
dovoljno velika da može da utiče na ishod izbora, ali je njihovo pravo na glasanje
previše ograničeno da bi se smatralo ravnopravnim.
U svom radu fokusiram se na neke od kontroverznih tačaka novih
pravila dajući brz pogled na glasački sistem drugih zemalja koje bi mogle biti primer
novim mađarskim propisima.
Ključne reči: izbori, pravo na glasanje, Mađarska, državljani koji žive u
inostranstvu.
11 karacsony@sze.hu

122. 122 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Gergely Deli, LL.M (NYU)12
THE NORMS OF CONDUCT IN A MULTICULTURAL
CONTEXT: THE CASE OF THE CONTINGENCY FEES
Summary: Europe’s legal orders have evolved to a truly multicultural complex
over the centuries, with each country’s system reflecting its own cultural characteristics.
Despite significant differences, historical development has nevertheless produced many
consistencies. One of these commonly accepted values is that attorneys should not
be paid on contingency in order to maintain proper professionalism and objectivity.
This tradition is reflected in Roman law, English common law, French and German
law. According to Article 3.3 of the Code of Conduct for Lawyers in the European
Union, lawyers may not enter into contingency fee arrangements. In recent years,
however, the rules governing attorneys’ fees have changed. Britain, Belgium, the Czech
Republic, and the Netherlands all allow some form of conditional fees, the German
Constitutional Court has also opened up to a more flexible regulation. Hungary
forbad such arrangements only in the Middle Ages. How should we respond properly
to this multiculturalism of lawyers’ fees?
Key words: contingency fees, good morals, code of conduct, legal ethics
NORME PONAŠANJA U MULTIKULTURNOM KONTEKSTU
– SLUČAJ NEPREDVIĐENIH TROŠKOVA
Rezime: Evropske pravne odredbe su se razvile u istinski multikulturni
komplekstokomvekovagdesistemsvakedržavepokazujesvojekulturnekarakteristike.
Uprkos značajnim razlikama, istorijski razvoj je ipak proizveo puno konzistencija.
Jedna od tih opšteprihvaćenih vrednosti je da advokati ne bi trebalo da su plaćeni po
slučaju, u cilju održavanja sopstvene profesionalnosti i objektivnosti. Ova tradicija
se pokazuje u rimskom pravu, engleskom opštem pravu, u francuskom i nemačkom
pravu. U kodeksu ponašanja za pravnike u Evropskoj uniji po članu 3.3. pravnici
ne smeju prihvatiti ugovore s nepredviđenim naknadama. Međutim, u poslednjih
nekoliko godina pravila koja regulišu naknade za advokate su se promenila. Velika
Britanija, Belgija, Češka Republika i Holandija dozvoljavaju neke oblike uslovnih
naknada, a Ustavni sud Nemačke se takođe otvorio prema fleksibilnijim propisima.
Mađarska je zabranjivala takve aranžmane samo u srednjem veku. Kako bi trebalo
da adekvatno odgovorimo na ovu raznovrsnost u advokatskim honorarima?
Ključne reči: nepredviđeni honorari, dobri morali, kodeks ponašanja, pravna
etika.
12 Associate Professor, University of Győr, Department of Legal History, Hungary. E-mail:
gd654@nyu.edu

123. 123SEKCIJA PRAVO – LAW SESSION
Denis Gošev 13
, Fakultet za pravne studije, Europski univerzitet, Skoplje
KOMISIJA ZA ZAŠTITU OD DISKRIMINACIJE U REPUBLICI
MAKEDONIJI I ZAŠTITU LJUDSKIH SLOBODA I PRAVA
– AKTUELNO STANJE I IZAZOVI
Rezime: Komisija za zaštitu od diskriminacije je neovisno telo koje radi
u skladu sa nadležnostima utvrđenim zakonom. Ovlašćena je da obrađuje žalbe,
mišljenja i preporuke za konkretne slučajeve diskriminacije; da podiže postupke pred
nadležnim organima za prekršaje, informiše javnost o slučajevima diskriminacije
i preduzimanje aktivnosti za promovisanje ravnopravnosti, ljudskih prava i
nediskriminacije; da sarađuje sa relevantnim nacionalnim većima drugih država kao
i sa međunarodnim organizacijama u oblasti zaštite od diskriminacije, itd. Uprkos
definisanim nadležnostima, u tranzicionim društvima poput makedonskog, postoji
realna opasnost od politizacije i partizacije institucija, što predstavlja prečicu za
sprovođenje tih nadležnosti.
Autor će pokušati da objasni trenutnu situaciju u funkcionisanju ove komisije,
ističući moguća rešenja postojećih uslova.
Ključne reči: zaštita, diskriminacija, ljudske slobode i prava.
COMMISSION FOR PROTECTION AGAINST DISCRIMINATION AND OF HUMAN
RIGHTS AND LIBERTIES IN THE REPUBLIC OF MACEDONIA – CURRENT
STATE AND CHALLENGES
Summary: The Commission for Protection against Discrimination is an
independent body acting in accordance with the relevant laws. The Commission has
the authority to receive complaints, offer opinions and reccommendations for acts of
discrimination, file lawsuits in courts, inform the public about acts of discrimination,
promote the ideas of equal opportunity, human rights and non-discrimination, and
cooperate with relevant institutions in other countries, as well as with international
organizations for the protection against discrimination. However, in a transitional
society such as Macedonian, independent institutions run a high risk of becoming
instruments of politics and political parties. This is an obvious obstacle for the
institutions to implement their strategies and carry out their tasks.
The author will attempt to explain the current state of affairs in the Commission and
to offer possible actions to improve its situation.
Key words: protection, discrimination, human rights and liberties
13 denis5gosev@yahoo.com, Student drugog ciklusa studija

124. 124 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Katalin Bécsi14
A SPECIAL ASPECT OF DEFENSE OF MULTICULTURALISM IN
HUNGARY: THE PRINCIPLE OF EQUAL TREATMENT IN THE
HUNGARIAN LEGAL SYSTEM
Summary: Multiculturalism contains many aspects which discrimination can
be based on: e. g. the racial origin, colour, nationality, national or ethnic origin, mother
tongue, religious conviction, etc. The concept of rule of law needs the prohibition of
any kind of discrimination and the supporting of equal treatment. Accordingly the
Hungarian legal system has several sources which prohibit the discrimination and
– via this prohibition – support the multiculturalism. The legal defence covers the
positive actions, too.
The main sources of the legal defence of equality are the Basic Law – the new
constitution of Hungary – and the Act CXXV of 2003 on Equal Treatment and the
Promotion of Equal Opportunities. Beyond these statutes, there are several other acts
which regulate this area.
InmypaperIwouldliketodepicttheprincipleoftheequaltreatmentanditsnormative
and institutional background.
Key words: equality, equal treatment, discrimination, positive actions,
Hungary
POSEBNO STANOVIŠTE ODBRANE MULTIKULTURALNOSTI U MAĐARSKOJ:
NAČELO RAVNOPRAVNOG POSTUPANJA U MAĐARSKOM PRAVNOM SISTEMU
Rezime:Multikulturalnostuključujemnogastanovištasakojihdiskriminacija
može da se zasniva, na primer, na rasnoj osnovi, na boji kože, nacionalnosti,
nacionalnom ili etničkom poreklu, maternjim jeziku, verskom opredeljenju itd.
Koncept vladavine prava iziskuje zabranu bilo koje vrste diskriminacije i podržavanje
ravnopravnogpostupanja.Prematome,mađarskipravnisistemsadržinekolikoizvora
koji zabranjuju diskriminaciju i na taj način podržava multikulturalnost. Pravna
odbrana, takođe, obuhvata politiku i mere za sprečavanje rasne i polne diskriminacije.
GlavniizvoripraveodbraneravnopravnostiležeuOsnovnomzakonu–novomUstavu
Mađarske – i članu CXXV iz 2003. godine o ravnopravnom postupanju i unapređenju
ravnopravnih mogućnosti. Iznad ovih uredaba postoji nekoliko članova koji uređuju
ovu oblast.
U svom radu želela bih da pokažem principe ravnopravnog postupanja
i njegovu normativnu i institucionalnu pozadinu.
Ključne reči: jednakost, ravnopravno postupanje, diskriminacija, pozitivna
dejstva, Mađarska.
14 dr.becsi.katalin@arrabonet.hu

125. 125SEKCIJA PRAVO – LAW SESSION
Katinka Beretka
VŠ Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić, Novi Sad15
ISKUSTVA JEDNE AUTONOMIJE
− UPOREDNOPRAVNA ANALIZA KONKURENTNIH
NADLEŽNOSTI VOJVODINE I JUŽNOG TIROLA −
Rezime:Nezavisnoodprimarnograzlogaosnivanjateritorijalnihautonomija,
a to je da služe rešavanju etničkih sukoba unutar jedne države, u savremenom svetu
različiti teritorijalni entiteti nesumnjivo stiču sve veći značaj i ulogu u rešavanju
generalnih društvenih, ekonomskih i političkih problema. Istovremeno, neprecizno
propisivanje nadležnosti i uloge pokrajinskog (srednjeg) i centralnog nivoa vlasti može
dovesti, čak, i do udvostručavanja poslova i administracije, nepotrebnih troškova i
različite primene iste pravne norme unutar jedne države na putu ka poželjnoj formi
decentralizacije. Iako Vojvodina, kao multikulturna pokrajina Srbije, zahteva
drugačiji pristup od uobičajenih oblika teritorijalnih autonomija, ni ona nije izuzetak
od spomenutih problema.
UtokupostupkaoceneustavnostiZakonaoutvrđivanjunadležnostiAPVojvodinepred
Ustavnim sudom Republike Srbije više puta se postavilo pitanje statusa konkurentnih
nadležnosti, odnosno pitanje ustavnopravnog regulisanja podele nadležnosti između
pokrajine i republike (centralne države) povodom istog posla. Polazeći od normativnih
rešenja u slučaju Južnog Tirola - jedne od najboljih teritorijalnih autonomija na svetu
po funkcionisanju, iste ćemo pokušati teorijski da primenimo na slučaj Vojvodine,
odnosno da uporedimo iskustva na prvi pogled totalno različitih pokrajina/regiona u
pogledu konkurentnih nadležnosti.
Cilj studije je da se pored prostog opisa važećih odredaba, postojeće (moguće buduće)
pravno stanje Pokrajine kritički ilustruje u svetlu italijanskih iskustava.
Ključne reči: teritorijalna autonomija, konkurentne nadležnosti, podela
vlasti, Vojvodina, Južni Tirol.
15 beretkati@freemail.hu

126. 126 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
EXPERIENCE OF AN AUTONOMY
− COMPARATIVE LEGAL ANALYSIS OF CONCURRENT COMPETENCES OF
VOJVODINA AND SOUTH TIROL −
Summary: Notwithstanding the primary task of territorial autonomies being
usually device in ethnic conflict management within a state, nowadays different
territorial entities undoubtedly get more and more significance in resolution of general
social, economic and political problems. But superficial determination of competences
and role of provincial (middle) and central level of power can result even in duplication
of tasks, redundant expenses and differentiated implementation of same legal norms
within same state on the road towards demanded decentralization. Although approach
to Vojvodina as multicultural province of Serbia should be different than approach to
regular territorial autonomies it is not exception from the mentioned problems.
Issue of concurrent competences, more preciously regulation of the division of powers
between the province and the republic concerning same area has arisen several
times in the proceeding on review of constitutionality of law on competences of the
Autonomous Province of Vojvodina before the Constitutional Court of Serbia, too.
Having in mind solutions adopted by one of the best well-functional territorial
autonomies in the world, South Tirol I will try to apply its provisions and solutions
on case of Vojvodina and compare experiences of − at first sight − totally different
provinces/regions concerning concurrent competences.
The aim of this paper is − beside simple description of valid provisions − to critically
illustrate the existing (and the possible future) legal standing of the province in the
light of Italian experiences.
Key words: territorial autonomy, concurrent competences, division of power,
Vojvodina, South Tirol

127. 127SEKCIJA PRAVO – LAW SESSION
Gábor KECSKÉS , Secretary, researcher, Széchenyi István University, Postgraduate
Doctoral School of Law and Political Sciences16
ENVIRONMENTAL ANOMALIES IN THE
MULTICULTURAL CENTRAL AND EASTERN
EUROPEAN REGION
Summary: The study surveys the environmental anomalies in the Central and
Eastern European region having been emerged in the last decades, predetermined by
the political and economic paradigm-shifts due to the changes through various levels.
Numerous multidisciplinary topics are dealt with, while the legal aspects remained
crucial in order to follow and predetermine the economic, ecological and other
transition processes. Within the previous years, in the midst of the global financial
crisis, the ecological issues had been overshadowed by other interests, initiatives and
measures, which had aimed to foster the cure and financial treatment of the economic
downturn. The added value of the analysed region to the ecological and economic
achievements is instructive; although, in general, the in-depth scrutiny shows that
several anomalies slow the process towards the preservation and protection of the
environment of the Central and Eastern European States (thereinafter: CEE countries
or CEE states).
Key words: environmental damage, paradigm-shifts, transition process,
sustainability.
EKOLOŠKE ANOMALIJE U MULTIKULTURNOM REGIONU SREDNJE I ISTOČNE
EVROPE
Rezime: Ovo istraživanje se bavi ekološkim nepravilnostima koje su se
pojavile u poslednjih nekoliko decenija u regionu srednje i istočne Evrope, a koje su
predodređenepolitičkimiekonomskimpromenamanarazličitimnivoima.Razmatraju
se brojne multidisciplinarne teme, a pravna strana ostaje ključna da bi se pratili i
predodredili ekonomski, ekološki i drugi tranzicioni procesi. U prethodnih nekoliko
godina zbog svetske finansijske krize ekološka pitanja su bila u senci nekih drugih
zanimanja, nastojanja i mera čiji je cilj bio da se vodi računa o oporavku i izlasku
iz ekonomskih teškoća. Međutim, ekološki ciljevi i predstava o održivosti mogu da
doprinesu finansijskom oporavku. Dodatna vrednost istraženog regiona ekonomskim
i ekološkim dostignućima je poučna iako detaljno udubljivanje, u principu, pokazuje
da nekoliko nepravilnosti usporava postupak očuvanja i zaštite životne sredine u
zemljama srednje i istočne Evrope.
Ključne reči: ekološka šteta, promena paradigme, proces tranzicije,
održivost.
16 Email: kecskesg@sze.hu.

128. 128 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Gyula KOI17
MULTICULTURALISM IN PUBLIC ADMINISTRATION.
FOREIGN INFLUENCES IN HUNGARIAN
ADMINISTRATIVE SCIENCES FROM 1840 TO 1910.
Summary: The Multiculturalism is not typical, but a substantial phenomena
in the word of law-related sciences, such as Public Administration, too. The questions
of foreign influences within academic researches are highly important. This paper
pays attention to special status of the Hungarian Scholars in Administrative Sciences.
At this period (1840-1910) Austrian and German influences were accentuated
(e.g. Rudolf von Gneist, Lorenz von Stein, Moritz Stubenrauch…) but not absolute
in general. (As evidence, we refer to the importance of Anglo-Saxon, French, and
Italian impacts). We seek the role of these memorable impressions on the sphere of the
differentforeigninfluences,whichisanessentialprobleminHungarianAdministrative
Sciences both at the past, and in present days, too. This paper focuses on the most
important Hungarian Scholars in the field in Administrative Sciences: Ignác Zsoldos
(1802-1883), Emil Récsi (1822-1864), and Győző Concha (1846-1933). They were the
correspondent and ordinary members of the Hungarian Academy of Sciences, and the
key figures of the Hungarian Administrative Sciences in these times. The importance
of life work of these Scholars is undisputed. We are going to try to show the different
foreign impacts in their monographs. It is an invitation to an indeliable academic
journey to the Realm of Legal Multiculturalism.
Key words: Multiculturalism, Law, Foreign Influences, Hungarian Scholars
in Administrative Sciences.
17 koigyula@gmail.com

129. 129SEKCIJA PRAVO – LAW SESSION
MULTIKULTURALNOST U JAVNOJ UPRAVI:
STRANI UTICAJI U UPRAVNIM NAUKAMA U MAĐARSKOJ OD 1840. DO 1910.
Rezime: Multikulturalnost nije uobičajen već suštinski fenomen u svetu
nauka koje su povezane s pravom, kao što je to i javna uprava. Pitanja stranih uticaja
u akademskim istraživanjima su veoma važna. Ovaj rad posvećuje pažnju posebnom
položaju mađarskih naučnika u upravnim naukama. U periodu od 1840. do 1910.
austrijski i nemački uticaji su bili naglašeni (na primer, Rudolf fon Gnajst, Lorenc
fon Štajn, Moric Štubenrauh...), ali ne i potpuno preovlađujući, za šta kao dokaz
služi važnost koju su imale anglosaksonska, francuska i italijanska zaostavština.
Pokušavamo da istražimo ulogu ovih otisaka dostojnih pamćenja na oblast različitih
stranih uticaja, što je suštinski problem u mađarskim upravnim naukama kako u
prošlosti, tako i u sadašnjosti. Ovaj rad se usredsređuje na najvažnije mađarske
naučnike na polju upravnih nauka, kao što su: Ignac Žoldoš (1802-1883), Emil Reči
(1822-1864) i Đozo Konča (1846-1933). Oni su bili dopisni i stalni članovi Mađarske
akademije nauka i ključne osobe u upravnim naukama u Mađarskoj u to vreme.
Važnost životnog dela ovih naučnika ne može se osporiti. Pokušaćemo da pokažemo
različite strane uticaje u njihovim monografijama. To je pozivnica za jedno neizbrisivo
akademsko putovanje u carstvo pravne multikulturalnosti.
Ključne reči: multikulturalnost, pravo, strani uticaji, mađarski naučnici u
upravnim naukama.

130. 130 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Mr Milica Kovačević
Fakultet za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju Univerziteta u Beogradu18
KRIVIČNOPRAVNA REAKCIJA I ZAŠTITA OD
DISKRIMINACIJE
Rezime: Izlaganja u radu su, između ostalog, posvećena analizi krivičnih dela
izčlana128.ičlana317.KrivičnogzakonikaRepublikeSrbije(povredaravnopravnosti,
odnosno izazivanje nacionalne, rasne i verske mržnje i netrpeljivosti), te analizi
sličnih inkriminacija iz uporednog prava. Generalno posmatrano, razlikuju se dva
osnovna usmerenja kada je u pitanju sankcionisanje delikata na štetu pripadnika
manjinskih grupa - izdvajanje ovih delikata u posebnu kategoriju i kažnjavanje
učinilaca krivičnih dela na štetu pripadnika manjinskih grupa kroz već poznate
inkriminacije konkretnog krivičnopravnog sistema. Autor smatra da se povređivanje
prava pripadnika manjinskih grupa može spečiti propagiranjem vrednosti, pre svega,
tolerancije i poštovanja privatne sfere drugog pojedinca, odnosno kontinuiranim
upućivanjem javnog mnjenja u vrednosti multikulturalnosti.
Ključne reči: Krivični zakon, multikulturalnost, diskriminacija.
CRIMINAL LAW AND PROTECTION AGAINST DISCRIMINATION
Summary: This paper analyzes incriminations provided in the articles
128. and 317 of The Criminal Law of The Republic of Serbia (violation of equality
and incitement of national, racial and religious hatred and bigotry). Comparative
law distinguishes two main directions when it comes to punishing crimes against
members of minority groups: appropriation of these crimes in a separate category
and punishment of perpetrators of criminal acts against members of minority groups
through the usual charges of a given criminal justice system. But regardless of that,
everyday life suggests such crimes can be essentially suppressed only by promoting
values ​​such as equality, respect for diversity and tolerance and also by constant
education about the importance of multiculturalism.
Key words: criminal law, multiculturalism, discrimination
18 bucak80@gmail.com

131. 131SEKCIJA PRAVO – LAW SESSION
Péter Smuk
Széchenyi István University, Győr, Hungary19
NATIONAL VALUES IN THE NEW HUNGARIAN
FUNDAMENTAL LAW
Summary: This paper studies the values and declarations referring to the
nation and nationalities in the new Hungarian Fundamental Law. It is necessary to
analyze the controversial idea of nation, as far as it is widely debated in the European
Union and in the Central European nationally mixed societies. The paper sums up
that the concept of the Hungarian nation is used as widely as possible, while the
Fundamental Law includes also the values of living nations together: the nationalities
in Hungary, the cooperation with other nations for peace, freedom and welfare.
Key words: constitution, nation, nationalities, values, identity
NACIONALNE VREDNOSTI U NOVOM OSNOVNOM ZAKONU U MAĐARSKOJ
Rezime: U ovom radu ispituju se vrednosti i odredbe u vezi sa nacijom i
nacionalnostima u novom Osnovnom zakonu u Mađarskoj. Neophodno je analizirati
kontroverzne ideje u vezi sa konceptom nacije i to na način na koji se o tome raspravlja
u Evropskoj zajednici i društvima sa mešovitim nacijama u Centralnoj Evropi. U
radu su predstavljeni zaključci u vezi sa konceptom mađarske nacije i on se koristi u
najširem mogućem smislu. U isto vreme Osnovni zakon obuhvata i vrednosti nacija
koje žive zajedno: nacionalnosti u Mađarskoj, saradnja sa drugim nacijama u procesu
uspostavljanja mira, slobode i blagostanja.
Ključne reči: ustav, nacija, nacionalnosti, vrednosti, identitet
19 smuk@sze.hu

132. 132 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Doc. dr Biljana Petrović20
VŠ Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić, Novi Sad
POSLEDICE IZLOŽENOSTI ŠTETNOM UTICAJU
DUVANSKOG DIMA U NAŠOJ ZEMLJI
Rezime: Zakon o zabrani pušenja u zatvorenim prostorijama u Republici
Srbiji stupio je na snagu početkom januara prošle godine s idejom da se izvrši uticaj
na zdraviji i kvalitetniji život kako nepušača koji su izloženi duvanskom dimu, tako i
pušača kao aktivnih potrošača duvana i duvanskih proizvoda.
Svakako da obrazloženje za donošenje novog zakona u ovoj materiji samo pet
godina posle donošenja prvog 2005. godine leži u činjenici da efekti prethodnog zakona
nisu doprineli većem pomaku u zaštiti i očuvanju zdravlja ljudi. Ovim zakonom treba
da se sačuva ljudsko zdravlje, prevashodno od efekta „dima iz druge ruke“ ili pasivnog
pušenja koje izaziva povećan rizik od obolevanja kardio-vaskularnog i respiratornog
sistema i kancera. U samom nazivu Zakona uočava se novina - zabrana pušenja u
zatvorenom prostoru.
Konzumiranje cigareta i ostalih duvanskih proizvoda predstavlja izbor i
naviku bez koje se i te kako može, za razliku od disanja - potrebe bez koje čovek ne
može da živi. Dakle, pušenje je samo jedna u nizu zavisnosti modernog čoveka kojom
on narušava ravnotežu životne sredine.
U ovom radu ćemo se osvrnuti na ulogu i značaj naše legislative kroz ocenu
primenljivosti i efekte koje je izazvala, imajući u vidu da je to još jedan pokušaj
podizanja svesti građana Srbije o štetnosti duvanskog dima, naročito u zatvorenim
prostorijama. Ovim bi, takođe, trebalo da se prevencija izdigne iznad profita koji je
uzeo i dušu i razum ljudima koji žmure nad nesagledivim štetnim posledicama po
ljudsko zdravlje i okolinu.
Ključne reči: duvan, duvanski proizvodi, zatvoren prostor, šteta od pušenja,
Zakon o zabrani pušenja.
20 mizib18@yahoo.com

133. 133SEKCIJA PRAVO – LAW SESSION
THE HAZARDS OF TOBACCO SMOKE IN OUR COUNTRY
Summary: In the Republic of Serbia came into force banning smoking indoors
in early January of this year, with the idea to influence a healthier and better life that
nonsmokers who are exposed to tobacco smoke and smokers as active consumers of
tobacco and tobacco products.
Certainly, the rationale for the adoption of yet another new law in this
matter, just five years after the first 2005 lies in the fact that the positive effects of prior
and did not give large improvements in the protection and preservation of human
health. This law should be to preserve human health, mainly from inhaling the effect
of “second-hand smoke” or passive smoking, which causes an increased risk cardio-
vascular system, respiratory and cancer. We note that the very name of this law, see
the newspaper that talks about banning smoking indoors.
The consumption of cigarettes and other tobacco products should also draw
attention to something that man is a compelling necessity, without which he can
not live, ia to the breathing and inhalation of air in relation to the consumption of
tobacco products representing only one option in life, without which very much can,
after all, this is one in a series of dependence modern man which violates life balance
environment and its people.
Key words: tobacco, tobacco products, closed space, smoking hazards, Anti-
Smoking Law.

134. 134 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Др Мирослав Милосављевић
ВШ Правне и пословне академске студије др Лазар Вркатић, Нови Сад21
ПРАВНИ ПОЛОЖАЈ ПРИВРЕДНИХ ДРУШТАВА
ЛИЦА (ОД и КД) У ПРАВУ РЕПУБЛИКЕ СРБИЈЕ
Резиме: Привредна друштва у Републици Србији су најважнији
субјекти привређивања. Пословањем ових субјеката привређивања ствара
се највећи део националног дохотка земље. Привредна друштва располажу
великим привредним капиталом и представљају најзначајније учеснике у
промету роба и услуга на тржишту.
Привредно друштво је правно лице које обавља делатност ради
стицања добити. Под делатношћу се сматрају: производња, промет робе и
вршење услуга на тржишту. Лукративни (добитни) карактер делатности
која се одвија на тржишту битна је одлика појма привредног друштва који
га јасно одваја од других правних субјеката.
Једна од подела привредних друштава јесте подела на друштва лица
и друштва капитала. Због важности привредних субјеката за привреду
сваке земље, аутор се определио да изучи правни положај ортачког друштва
и командитног друштва, која представљају друштва лица, указујући на
начин њиховог оснивања, њихово пословање у правном промету и престанак
ових привредних друштава.
Кључне речи: привредна друштва, привређивање, добит, ортаци,
комплементари, удели.
21 m.milosavljevic-ns@hotmail.com

135. 135SEKCIJA PRAVO – LAW SESSION
LEGAL STATUS OF COMPANIES IN THE LAW OF THE REPUBLIC OF SERBIA
Summary: Companies in the Republic of Serbia are the most important
actors of the economy. The operation of these entities doing business creates most
of the national income. The companies have a large economic capital and the most
significant participants in the trade of goods and services in the market.
A company is a legal entity which carries on business for profit. Under
activities are considered: production, trade in goods and services at the market.
Lucrative (winning) the nature of the activity which takes place in the market is an
essential feature of the concept of the company, which clearly separates it from other
entities.
One of the divisions of companies is the division of the society ILCA and
corporations.
Because of the importance of businesses to the economy of each country,
the author has chosen to learn the legal status of partnership and limited company,
as a society face, pointing the way for their establishment, their business in legal
transactions and termination of these companies.
Key words: companies, earning, earnings, partners, general partners, shares

136. 136 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Prof. dr Petar Teofilović22
VŠ Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić, Novi Sad
PRAVA NACIONALNIH MANJINA U AUTONOMNOJ
POKRAJINI VOJVODINI
Rezime: Srbija je višenacionalna zajednica u kojoj osim većinskog
stanovništva, koje po rezultatima najnovijeg popisa iz 2011. godine čini preko 80%
ukupne populacije, postoji više od 20 nacionalnih i etničkih grupa. U AP Vojvodini
udeo manjinskog stanovništva je gotovo dvostruko veći od onog u čitavoj Srbiji i pored
konstantnog opadanja kako njihovog broja, tako i udela u stanovništvu - pripadnici
manjinskih nacionalnih zajednica čine trećinu od ukupnog broja stanovništva
Vojvodine. U takvom kontekstu, promovisanje tolerancije i obezbeđivanje izvesnih
posebnih prava pripadnicima nacionalnih manjina predstavljaju nužne preduslove
za njihovo integrisanje u društvo, uz očuvanje njihovog identiteta, kao i za
predupređivanje potencijalnih konflikata.
Uvodni deo teksta sadrži sumaran pregled strukture stanovništva Vojvodine
i obrazloženje garantovanja posebnih prava pripadnicima manjinskih nacionalnih
zajednica uopšte. Prvi odeljak članka sadrži analizu Ustavom garantovanih posebnih
prava nacionalnih manjina i načina njihovog preciznijeg uređivanja drugim
propisima. U drugom odeljku ukazujemo na neke od kontroverzi koje se javljaju u
praksi prilikom uživanja tih prava. Zaključna razmatranja sadrže ocenu aktuelnog
stanja prava nacionalnih manjina u Vojvodini i Srbiji sa stanovišta mogućnosti
postizanja i unapređivanja osnovnih postavki koncepta multikulturalnosti u
postojećem društvenom kontekstu.
Ključne reči: ljudska prava, prava nacionalnih manjina, manjinska prava,
multikulturalnost.
22 figaro@nscable.net

137. 137SEKCIJA PRAVO – LAW SESSION
MINORITY RIGHTS IN THE AUTONOMOUS PROVINCE OF VOJVODINA
Summary: Serbia is a multiethnic community where according to the results
of the last census of 2011 the majority Serb population makes over 80% of the total
population. Besides the majority ethnic group, more than 20 other ethnic groups live
in Serbia. Regardless of the continuous decrease of the population of minority ethnic
groups, the percentage of the minority population in the Autonomous Province of
Voivodina is about two times bigger than in Serbia – members of all the minority ethnic
groups make 1/3 of the total population in Vojvodina. In such a context promotion of
tolerance and guarantees of certain special rights to the members of ethnic minorities
make a necessary precondition for their integration without loosing their identity, as
well as for the prevention of potential conflicts.
The introduction into the article contains a brief overview of the structure
of population in the Province of Voivodina. The first section comprises a catalogue
and an analysis of rights guaranteed to ethnic minorities by the Constitution of
Serbia and other legal acts. The second section deals with some of the controversies
related to ethnic minority rights that occur in practice. Conclusive remarks contain an
evaluation of the state of the rights of ethnic minorities in Vojvodina and Serbia from
the point of view of the concept of multiculturalism in the current social context.
Key words: Human rights; Minority rights; Rights of ethnic minorities;
Multiculturalism

138. 138 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Eszter Veilandics
SZE ÁJDI
Győr Doktoral School 23
RELATIONSHIPS EXTENDING BEYOND BORDERS
BETWEEN MUNICIPALITIES
Summary: In my lecture I talk about the opportunities of international
relationships between communities.
First, I present the legal requirements for establishing relationships with foreign
communities, including the formal and content requirements of agreements for
cooperationwhicharebasedonspecificpurposes,thepersonsliableforestablishingtwin
town relationships and their responsibilities and tasks concerning these agreements.
Second, I examine how significant or common the interest in building relationships
with foreign communities is, and within which layers or age groups of the community
it is the most characteristic. I also examine to what degree the physical distance and
the language barrier limits the maintenance of such relationships.
Third, the possible advantages and disadvantages of these international relationships
are evaluated. I explore the systems of international tenders in order to show how twin
towns can cooperate in their tendering operations when applying for EU tenders. As
an example, I mention a current case entitled ‘Joining tourist centres and roads with
ferry service along the Danube between Dunaremete and Gabcikovo’.
As a summary I emphasise the positive impacts of the international agreements for
cooperation, including their influence on the communities’ cultural life, their potential
for increasing tourism and improving the communities’ economy.
Key words: international relationship, communities lives, cooperation
agreement, tendering operation
23 eszterveilandics@freemail.hu

139. 139SEKCIJA PRAVO – LAW SESSION
PREKOGRANIČNA SARADNJA MEĐU OPŠTINAMA
Rezime: U svom predavanju govoriću o mogućnostima prekogranične
saradnje među zajednicama. Najpre ću predstaviti pravni osnov za uspostavljanje
saradnje sa stranim zajednicama uključujući formalni i sadržinski osnov ugovora o
saradnji koji proističu iz posebnih ciljeva, osobe odgovorne za bratimljenje gradova,
kao i njihove obaveze i dužnosti povodom ovih ugovora. Zatim ću istražiti koliko je
značajan opšti interes u uspostavljanju odnosa sa stranim zajednicama i u kom sloju
ili kojoj starosnoj grupi zajednice je nejprisutniji. Istražiću, takođe, i u kojoj meri
društvena distanca i jezička barijera ograničavaju održavanje ovakvih odnosa.
Treće, vrednovaću moguće prednosti i nedostatke ovakvih međunarodnih
odnosa. Istražiću sistem međunarodnih tendera kako bih dokazala kako zbratimljeni
gradovi mogu sarađivati u svojim tenderskim aktivnostima pri prijavljivanju na
evropske tendere. Kao primer navešću najsvežiji slučaj nazvan „Spajanje turističkih
centara i puteva feribotom duž Dunava između Dunaremeta i Gapčikova“.
U zaključku ću istaći pozitivne strane međunarodnih ugovora o saradnji,
uključujući njihov uticaj na kulturni život zajednice, njihovu mogućnost za razvoj
turizma i poboljšanje privrede.
Ključne reči: međunarodni odnosi, život zajednice, tenderske aktivnosti,
ugovor o saradnji.

140. 140 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Erdős, Csaba (dr. jur.) , PhD student, Széchenyi István University Doctoral School
of Law and Political Sciences24
Multiculturalism in the Hungarian
parliamentary law – Questions concerning the
parliamentary representation of nationalities
Summary: The new Hungarian constitution – called Basic Law – came into
force on the 1 January 2012. It declares that the nationalities shall participate in
the Parliament’s operation. A new act on the election of the members of parliament
contains the detailed rules of this kind of participation. The point of the regulation is
the positive discrimination of the candidates of the nationalities: they need fewer votes
for a mandate than the regular candidates.
The topic of the nationalities preferential parliamentary representation was often
disputed since the change of regime in 1989. Till 2012 there was no affirmative action
on this field, but the new constitutional system changed this regulation.
I would like to highlight the basic issues of the nationalities’ representation and
the main pro and contra arguments. I also would like to point out some questions
concerning the new rules.
Key words: nationalities, parliamentary law, elections, legal status of the
Members of Parliament, Hungary
MULTIKULTURALNOST U MAĐARSKOM PARLAMENTARNOM ZAKONU:
PITANJA U VEZI SA PARLAMENTARNIM ZASTUPANJEM NACIJA KOJE ŽIVE U
MAĐARSKOJ
Rezime: Novi mađarski Ustav - Osnovni zakon, stupio je na snagu 1. januara
2012. On ističe da nacionalne manjine treba da učestvuju u parlamentarnom
delovanju. Novi akt o izboru narodnih poslanika sadrži detaljna pravila o takvoj vrsti
učešća. Svrha ove uredbe je pozitivna diskriminacija (zadovoljavajuće ili afirmativno
delovanje) kandidata manjina - treba im manje glasova za mandat nego redovnim
kandidatima. Od promene režima 1989. često se raspravljalo na temu povlašćenog
parlamentarnogzastupanjanacionalnihmanjina.Do2012.nijebilozadovoljavajućeg
delovanja na ovom polju, ali je novi ustavni sistem promenio ovu uredbu.
Želeo bih da ukažem na osnovne probleme u vezi sa zastupanjem
nacionalnih manjina i na glavne argumente za i protiv. Takođe, želeo bih da istaknem
neka pitanja u vezi sa novim pravilima.
Ključne reči: nacionalne manjine, parlamentarni zakon, izbori, pravni
status poslanika, Mađarska.
24 dr.erdos.csaba@gmail.com

141. 141SEKCIJA PRAVO – LAW SESSION
Prof. dr Mile Matijević
VŠ Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić, Novi Sad
Branka Pavlović, master prava
Pravni fakultet Univerziteta za poslovni inženjering i menadžment, Banja Luka
DA LI SU POLICIJSKI I PRAVOSUDNI ORGANI UZ
POMOĆ MEĐUNARODNE ZAJEDNICE EFIKASNIJI
U SUZBIJANJU KRIMINALITETA U BOSNI I
HERCEGOVINI?
Rezime: Bosna i Hercegovina (BiH) je Dejtonskim sporazumom ustanovljena
kao država sa dva entiteta i tri konsititutivna naroda. U takvoj političko - pravnoj
zajednici u proteklih 17 godina BiH se kreće i razvija u pravcu evropskih integrativnih
procesa manjim-većim intezitetom. Kako je cjelokupan bezbjednosni i pravosudni
sistem u Bosni i Hercegovini doživio značajne organizacione i funkcionalne promjene
u odnosu na predratne, neophodna je bila pomoć međunarodne zajednice.
U prvim posleratnim godinama ta pomoć je bila usmjerena na uspostavljanje
minimumasaradnjepolicijskihipravosudnihorgananapodručjuBosneiHercegovine.
Kako je vrijeme odmicalo postepeno je ustanovljavana i šira saradnja policijskih
i pravosudnih organa, da bi danas ona dostigla u nekim segmentima i primjerne
relacije25
. U okviru cjelokupnog razvoja, veoma značajnu ulogu imaju i državni
organi koji su nadležni sa sprečavanje, suzbijanje kriminaliteta. Policijski organi u
BiH imali su u posleratnom periodu odlučujuću ulogu u stvaranju povoljnih uslova
za političku stabilnost, ostvarivanje osnovih sloboda i prava građana, a u okviru
organizacije policije u BiH (na državnom, entiteskom nivou) stvoreni su optimalni
uslovi za efikasno djelovanje ovih organa.
Pravosudni organi u BiH su takođe organizovani u skladu sa ustavnim
i zakonskim odredbama, tako što je organizaciona struktura tužilaštva i suda u
okvirima entiteta sa izdvojenim pravosudnim mehanizmom i na državnom nivou.
Neki pokazatelji o kretanju krimaliteta, efikasnosti u procesuiranju i presudama
govore da je rad ovih organa na nivou efikasnosti organa u zemljama iz okruženja.
Uvažavajući postignuti napredak, u organizacionom i funkcionalnom smislu, i dalje
je neophodna zakonska integracija, jačanje nadležnosti i djelovanje tih organa u cilju
stvaranja uslova za još efikasnije suzbijanje kriminaliteta i stvaranje uslova da se
Bosna i Hercegovina približi zahtjevanim uslovima Evropske unije.
Ključne reči: Bosna i Hercegovina, policija, tužilaštvo, sud, međunarodne
organizacije, suzbijanje kriminaliteta, koordinacija policijsko - tužilačkih aktivnosti,
sudske odluke.
25 mile.m@univezitetps.com, Policijski i pravosudni organi konačno su shvatili neophodnost
međusobnog operativnog uvezivanja i kvalitetne saradnje u oblasti suzbijanja kriminaliteta, a posebno
najsloženijih oblika kojima se ugrožavaju osnovne ljudske vrijednosti.

142. 142 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
ARE POLICE AND JUDICIAL AUTHORITIES IN BOSNIA AND HERZEGOVINA
MORE EFFICIENT IN CRIME PREVENTION WITH THE ASSISTANCE OF THE
INTERNATIONAL COMMUNITY?
Rezime: According to the Dayton Agreement, Bosnia and Herzegovina was
founded as the state of two entities and three constitutive peoples. In such political
and legal community, Bosnia and Herzegovina has been heading, in the last seventeen
years, towards the European integration with higher and lower intensity. Since the
whole security and judicial system in Bosnia and Herzegovina has passed through
significant organizational and functional changes comparing to pre-war situation, the
assistance of international community was necessary.
In the first post-war years that assistance had been directed to the restoration
of minimal forms of police and judicial cooperation in Bosnia and Herzegovina.
Gradually, after some time, the broader cooperation between police and judicial
authorities was established, in order to achieve today decent relations in some
segments26
. Within the overall development, very important roles have state authorities
responsible for crime prevention. Police authorities in Bosnia and Herzegovina had the
crucial role in post-war period relating to the political stability, fundamental freedom
and civil rights. Within the police force organization in Bosnia and Herzegovina (on
the state and entity level) the optimal conditions have been created for the efficient
performance of these forces.
Judicial authorities in Bosnia and Herzegovina are also organized in
compliance with constitutional and legal acts, thus, the organization of prosecution
and court structure is in jurisdiction of the entities, with the separate judicial
mechanism on the state level. Some indicators about the criminal rate, court trials
efficiency, verdicts show that the work of these authorities is on the level of efficiency in
the neighbouring countries. Having respect for the progress achieved in organizational
and functional sense, it is necessary to have further legal integration, jurisdiction
and performance strengthening of these authorities in order to create conditions for
more efficient crime prevention. These conditions are also necessary for Bosnia and
Herzegovina as a state in order to meet the standards of European Union.
Key words: Bosnia and Herzegovina, police, the prosecution, court,
international organizations, crime prevention, coordination of the police and
prosecutor activities, judicial decisions
26 Police and judicial authorities have finally understood the necessity of mutual operative
connections and high quality cooperation in the areas of crime prevention, especially in the most
complex cases, where the fundamental human values have been endangered.

143. SEKCIJA MENADŽMENT I EKONOMIJA
MANAGEMENT AND ECONOMY SESSION

145. 145SEKCIJA MENADŽMENT I EKONOMIJA – MANAGEMENT AND ECONOMY SESSION
Doc.drAleksandarVasiljević,VŠPravneiposlovneakademskestudijedrLazarVrkatić
Mr Svetlana Lukić, Findomestic Banka AD, Beograd
Mr Slobodan Cvetković
UTICAJ GLOBALIZACIJE NA POSLOVNU FILOZOFIJU
U SRPSKOJ PRIVREDI
Rezime: Globalizacija ne podrazumeva samo intenziviranje međunarodne
saradnje kao što se često i tumači, već znači preplitanje različitih poslovnih kultura,
poštovanje istih principa vrednosti i primenu istorodnih alata u poslovanju.
Globalizacija, koja je nezaustavljiv proces, dovela je do toga da u jednoj nacionalnoj
ekonomiji imamo veliki broj kompanija iz drugih država koje zajedno koriste isti
geografskiikulturološkiprostorradiostvarivanjasvogprimarnoginteresa,atojeprofit.
Bez obzira na činjenicu da globalizacija ujednačava sisteme vrednosti u poslovanju,
onaipaknemožedaizbrišeobičaje,mentalitet,navikeitradicijuodređenogpodneblja.
Pokušaj promene navedenog, po pravilu, daje negativne efekte i osnovna polazišta
svih multinacionalnih kompanija jesu da sem spoznaje ekonomskog ambijenta u koji
žele ući, spoznaju i indirektne parametre poslovanja koji su teško promenljivi. Tim
parametrima, kao što su navike, običaji i tradicija, potrebno se prilagoditi i iskoristiti
ih u cilju ostvarivanja profita.
Ključne reči: globalizacija, profit, banka.
EFFECTS OF GLOBALIZATION ON BUSINESS PHILOSOPHY IN THE SERBIAN
ECONOMY
Summary: Globalization does not include only the expansion in international
cooperation, as it is usually interpreted, but also the overlap of various business
cultures, the adherence to the same systems of values and the use of same tools in
doing business. Globalization, an unstoppable process, has lead to many companies
from different countries using the same geographical and cultural environments within
a single national economy to pursue their primary interests – making profit. Even
though globalization levels the systems of values in business activities, it is unable
to eradicate the customs, habits, mentality and tradition of a certain area. Attempts
to change the aforementioned characteristics usually cause negative effects and the
basic interests of all multinational companies are, apart from familiarizing with
the business climate in which they wish to take part, to familiarize with the indirect
parameters of doing business that are hard to change. It is necessary to get accustomed
to the parameters such as habits, customs and tradition and properly utilize them in
order to make profit.
Key words: globalization, profit, bank
avasiljevic@useens.net
svetlana.lukic@findomesticbanka.rs
htccvetkovic@gmail.com

146. 146 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Alpar Lošonc, Univerzitet u Novom Sadu, Fakultet tehničkih nauka, Novi Sad
Andrea Ivanišević, Univerzitet u Novom Sadu, Fakultet tehničkih nauka, Novi
Sad
UTIČE LI ISKUSTVO EKONOMSKO-FINANSIJSKE
KRIZE NA ŠANSE MULTIKULTURALNOSTI?
Rezime: U radu polazimo od toga da je standardna kritika na račun
multikulturalnosti koja tvrdi da je praktikovanje multikulturalnosti povezano sa
viškom troškova netačno. Za nas je to pogrešan metod poimanja odnosa između
multikulturalnosti i ekonomske dinamike. Naime, smatramo da je ovaj odnos izuzetno
bitan, a istovremeno primećujemo da se dotična relacija prenebregava u različitim
raspravama i u Srbiji i u inostranstvu. U radu nameravamo da tematizujemo tri
momenta koja se ne mogu ignorisati: a) promena iskustva u odnosu na državu
blagostanja,b)socioekonomskiefektiglobalizacije,c)ekonomskakrizasadugotrajnim
dejstvom. Za nas su to momenti pomoću kojih se može baciti svetlo na odnos između
ekonomske i multikulturne dinamike.
Ključne reči: multikulturalnost, globalizacija, ekonomska kriza.
DOES THE ECONOMIC-FINANCIAL CRISIS COMPROMISE THE
POTENTIALS OF MULTICULTURALISM
Summary: Our postulate in this paper is that the popular criticism of
multiculturalism, based on the fact that practicing multiculturalism is related to cost
surplus,isinvalid.Inouropinion,itiswrongmethodofcomprehendingtherelationship
between multiculturalism and dynamics of economics. Namely, this relation is of great
importance although we have noticed that it has been often disregarded in discussions
led both in Serbia and abroad. The focus of this paper is to thematize three moments
that cannot be ignored: a) changed experience of the welfare state, b) socio-economic
effects of globalization, c) economic crisis with long term effects. It is our belief that
those are the moments which could enlighten the relationship between economic and
multicultural dynamics.
Key words: multiculturalism, globalization, economic crisis
alpar@uns.ac.rs
andreai@uns.ac.rs

147. 147SEKCIJA MENADŽMENT I EKONOMIJA – MANAGEMENT AND ECONOMY SESSION
Доц. др Драган Марковић
Висока школа струковних студија за криминалистику и безбедност -
уговор о извођењу наставе
КРИТЕРИЈУМ ЗА ОПТИМАЛНО УТВРЂИВАЊЕ И
РЕШАВАЊЕ ВИШКОВА ЗАПОСЛЕНИХ
Резиме: У време глобализације, развоја технологије, економске кризе и
приватизација, неминовно долази до промена. Свака промена у суштини
је добра, јер доказује дa још има живота.
Менаџерски - промена ствара проблеме, а проблеме треба решавати
и то доношењем одлуке и њеном применом (Адижес, 2008). Ако посматрамо
компаније, предузећа као вештачке друштвене организационе системе,
морамо знати да се они мењају у смислу њихове појаве, опстанка, раста и
ликвидације што указује да ништа није толико постојано и непроменљиво.
Повећање потреба за производима или услугама одређене организације
доводи до хоризонталног раста у погледу броја непосредних извршилаца и
вертикалног раста у погледу броја менаџерских нивоа. Међутим, када дође
до смањења потреба за производима или услугама, а компанија за то није
била припремљена, долази до смањења обима производње или услуга, а самим
тим и до престанка потреба за одређеним радним местима тј. бројем
извршилаца. У таквим ситуацијама долази до појаве дефицита - вишка
запослених. Одређени број запослених „мора“ отићи из организације вољом
послодавца. Релативно лако се може утврдити колики је то број запослених
који напуштају организацију, али је много теже оптимално одредити који су
то запослени, по имену и презимену. Који ће се метод одабира применити и
који критеријум ће бити најобјективнији у одређивању оних запослених који
су „вишак“?
Кључне речи: запослени, вишак запослених, критеријум, оптимално
решавање вишкова запослених.
profesordragan@gmail.com

148. 148 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
NORMS FOR OPTIMAL DEFINITION AND SOLVING REDUNDANCY
Summary: Globalization, technology development, economic crisis,
privatization inevitably leads to changes. In fact, every change is essentially good
becauseitprovesthatthereisstilllife.In managementworld–changecreatesproblems,
but problems should be solved by making decision and it’s implementation (I. Adizes,
2008). If we look at the company as artificial social organizational systems, we need
to know that companies are changing over time by creating, growing, surviving or
decaying, which indicate that nothing is so permanent and unchanging. Increased
needs for products or services of some organization leads to horizontal growth in
the number of direct implementers and vertical growth in the number of management
levels. However, when it comes to reducing the need for products or services, and
the company was not prepared for it, then it comes to a reduction in the volume of
production and services, therefore there is no need for certain jobs and number of
employees. These situations leads to the deficit - redundancy. Certain number of
employees “must” leave organization. It’s relatively easy to determine the number of
employees who leave the organization, but it is much more difficult to determine who
are employees, by name and surname. Which method will be applied and which
criteria will be the most objective in determining which employees are ‘’excess’’?
Key words: employees, surplus employees, the criterion, the optimal
solution surplus

149. 149SEKCIJA MENADŽMENT I EKONOMIJA – MANAGEMENT AND ECONOMY SESSION
Erjon Curraj, PhD Candidate
European University of Tirana
Cultural diversity in international business:
critical reflections on cross-cultural
management research
Summary: In the contemporary multicultural societies, individuals, business
organisations and other stakeholders operating in international business environment
need to define how to deal with cultural differences and how to communicate in such
a diverse cultural context. This paper is informed by the principle that the diversity
of societal and organisational cultural contexts affects a business organization’s
performance in a globalized market and its ability to engage with other organizations.
The paper conducts a thorough and reflective literature survey of the research on
cross-cultural management in international business settings and postulates possible
future areas of research. The paper has a particular focus in the development of
scholarship on cross-cultural management in emerging markets such as the case of
the Albanian business sector, whereby there is relatively limited research regarding the
impact of cultural diversity on management. This paper supports the perspective that
cross-cultural interactions and specific contexts have a particular significance in the
management practices and strategies of companies operating in international business
landscape. However, the paper suggests that particular attention needs to be paid
to the fundamentals where the theoretical and empirical research on cross-cultural
management is built upon, i.e. conceptual frameworks, paradigms and methodology
approaches. This paper argues for the encouragement and development of the
cross-cultural management scholarship in regards to the business sector in Albania
through conducting theoretical and evidence-based research on the implications of
cultural diversity on management practices, strategies and discourses. The scope of
conducting research focused on cross-cultural management is to be able to provide
recommendations and insights to other researchers, practitioners, leaders and policy-
makers in regards to management practices in the context of cultural diversity and
variances across different societal and organizational settings.
Key words: cultural diversity, international business, cross-cultural
management, research
* erjon.curraj@gmail.com

150. 150 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Kulturna raznolikost u međunarodnom poslovanju – kritički
osvrt na kroz-kulturna istraživanja u menadžmentu
Rezime: Svet je ipak pljosnat ili nestanak razlika, česte su izreke koje ukazuju
da procesi globalizacije uništavaju razlike među zemljama i čine ih međusobno
sličnijim u pogledu ekonomije, sociokulturnog razvoja, pa čak i političkog sistema.
Dakle, glavna ideja ove hipoteze jeste da je značaj udaljenosti, a stoga i kulturnih
razlika, u međunarodnom poslovanju smanjen zbog globalizacije. U poslovnom
okruženju izreka svet je pljosnat podrazumeva da su ljudi i preduzeća širom sveta
u mogućnosti da sarađuju razmenjujući informacije i usvajajući zajedničke procese
od integrisanih lanaca snabdevanja, trgovinskih tokova do tržišne komunikacije,
kulturnih kretanja i difuzije. Uprkos ovim promenama u pravcu pljosnatog sveta,
udaljenost koja je geografska, lingvistička, kulturna, politička i pravna i dalje je
značajan činilac međunarodnog poslovanja i trgovinskih tokova. Ovaj rad polazi
od toga da razlike društvenih i organizacionih kulturnih konteksta utiču na rad
poslovne organizacije na globalizovanom tržištu i na njenu sposobnost da sarađuje
s drugim organizacijama. Kao takav, ovaj rad se bavi konceptom upravljanja
kulturnim razlikama i proučavanjem prilika i pretnji koje interkulturne razlike
nameću u međunarodnom poslovnom okruženju, a sa ciljem da se ispitaju načini
kako su uspešno poslovanje organizacija i njihova efikasnost povezani s upravljanjem
kulturnim razlikama kroz različite interkulturne strategije upravljanja i instrumente.
Ovo istraživanje se posebno bavi dubinskom analizom hipoteze „svet je pljosnat” i
koncepta kulturnih razlika u pogledu međunarodnog poslovanja pozivajući se na
društvenu i organizacionu kulturu. On takođe pokušava da istraži kako interkulturne
strategije upravljanja i instrumenti utiču na poslovanje, protok informacija, stilove
vođstva i procese donošenja odluka. U ovdašnjem multikulturnom društvu pojedinci,
preduzeća i ostali činioci koji učestvuju u međunarodnom poslovnom okruženju
treba da definišu kako se nositi s kulturnim razlikama i kako treba komunicirati u
tako raznovrsnom kulturnom kontekstu.
Ključne reči: kulturne razlike, međunarodno poslovanje, interkulturno
upravljanje, razlika, komunikacija.

151. 151SEKCIJA MENADŽMENT I EKONOMIJA – MANAGEMENT AND ECONOMY SESSION
Јелица Ј. Марковић
*, Марко Д. Петровић1
1
Универзитет у Новом Саду, Природно-математички факултет,
Департман за географију, туризам и хотелијерство
ПРИКАЗ КУЛТУРНОГ НАСЛЕЂА ЕТНИЧКИХ И
НАЦИОНАЛИХ ЗАЈЕДНИЦА У ЦИЉУ УНАПРЕЂЕЊА
САВРЕМЕНЕ ТУРИСТИЧКЕ ПОНУДЕ ВОЈВОДИНЕ
Резиме: Мултикултуралност представља идеју или идеал о
заједничком животу различитих етничких и културних група у оквиру
истог плуралистичког друштва, што подразумева њихову коегзистенцију,
узајамну толеранцију и једнакост. Једно од основних обележја Војводине
јесте мултикултуралност, односно висок степен заједничке настањености
различитих етничких и националних заједница на истом подручју. Да би се
што прецизније увидела разноликост и јединственост културног наслеђа,
рад је обухватио анализу различитих заједница и њихову улогу у туристичкој
понуди Војводине. У ову анализу укључени су Мађари и Словаци, као
најбројније националне мањине, затим Шокци, Буњевци, Русини и Роми као
специфичне етничке групације и Чеси, који су на зачељу колоне по бројности,
али не мање значајни. Културно наслеђе ових заједница анализирано је у
насељима: Бачки Петровац, Доњи Таванкут, Бачки Моноштор, Дероње,
Руски Крстур, Скореновац и Чешко Село са циљем представљања и анализе
значаја мултикултуралности са становишта туризма.
Кључне речи: етничке и националне заједнице, културно наслеђе,
туризам, Војводина.
jelica.markovic@uns.ac.rs

152. 152 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
CULTURAL INHERITANCE OF ETHNIC AND NATIONAL
COMMUNITIES AIMING AT IMPROVING CONTEMPORARY TOURIST
OFFER IN VOJVODINA
Summary: Multiculturalism is the idea or ideal of coexistence of different
ethnic and cultural groups within the same pluralistic society, which implies their co-
existence, mutual tolerance and equality. One of the main features of Vojvodina is
multiculturalism, a high degree of joint occupancy of different ethnic and national
communities in the same area. In order to see the diversity and uniqueness of the
cultural heritage, the paper includes an analysis of the different communities and
their role in the tourism offer of Vojvodina. This analysis includes the Hungarians and
the Slovaks, as the largest minority, followed the Ikavians, Bunjevci, the Ruthenians,
the Gypsies, as specific ethnic groups, and the Czechs, who are among the least in
number, but no less significant. Cultural heritage of these communities is analyzed in
settlements Bački Petrovac, Donji Tavankut, Bački Monoštor, Deronje, Ruski Krstur,
Skorenovac and Češko selo, with the aim of presenting and analyzing the importance
of multiculturalism from the perspective of tourism.
Keywords: Ethnic and national communities, cultural heritage, tourism,
Vojvodina

153. 153SEKCIJA MENADŽMENT I EKONOMIJA – MANAGEMENT AND ECONOMY SESSION
Ana Jovičić
Miodrag Koprivica
VŠ Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić, Novi Sad.
Marko Petrović
Univerzitet u Novom Sadu, Prirodno-matematički fakultet, Departman za
geografiju, turizam i hotelijerstvo.
ZNAČAJ MULTIKULTURALNOSTI ZA BRENDIRANJE
VOJVODINE KAO TURISTIČKE DESTINACIJE
Rezime: Područje Vojvodine predstavlja izuzetan resurs, kako u pogledu
prirodnih potencijala, tako i u pogledu kulturno-istorijskog i društveno-geografskog
potencijala. Izuzetan turističko-geografski položaj takođe je značajan faktor razvoja
turizma. Multikulturno obeležje Vojvodine danas se sve više ističe kao njena najveća
prepoznatljivost. Iz etničkog šarenila koje poseduje Vojvodina proističu mogućnosti
za formiranje turističkih proizvoda koji podrazumevaju fokus na folklornom nasleđu,
gastronomskim specijalitetima i manifestacijama, a koji prikazuju raznovrsnost i
bogatstvo kulturno-istorijske baštine Vojvodine, nastale kao posledica istovremenog
razvoja i mešanja kultura velikog broja naroda i kao takva predstavlja izuzetnu
vrednost i specifikum ovog područja. Upravo ove vrednosti treba da posluže kao
poligon za bredniranje Vojvodine kao turističke destinacije, ali i kao smernice za dalje
marketinško promišljanje logoa, vizuelnog identiteta i slogana radi pozicioniranja
Vojvodine na domaćem i međunarodnom turističkom tržištu. Cilj rada je da ukaže
na značaj multietničnosti i multikulturalnosti kao faktora brendiranja Vojvodine kao
turističke destinacije.
Ključne reči: Vojvodina, multikulturalnost, imidž destinacije, brendiranje.
ana.jovicic@fondmt.rs

154. 154 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
IMPORTANCE OF MULTICULTURALISM
IN BRANDING VOJVODINA AS A TOURIST DESTINATION
Summary: The area of Vojvodina represents an extraordinary resource when it
comes to its natural potentials, as well as its cultural, historical and socio-geographical
potentials. Its extremely favourable geographical situation is an important factor
in the development of tourism. Multiculturalism as a characteristic of Vojvodina
has nowadays been viewed as its most important distinctive feature. The ethnic
cornucopia Vojvodina possesses gives the possibility to create tourist products with a
focus on folklore inheritance, gastronomic specialities, as well as manifestations which
show variety and opulence of cultural-historical inheritance of Vojvodina, arising
out of simultaneous development and interference of cultures belonging to various
nations and being of great value for this region, representing its specificity. These
values should serve as a polygon for branding Vojvodina as a tourist destination, also
offering guidance for further marketing development of a logo, visual identity and
a slogan that would give Vojvodina its place on the home and international tourist
markets. The aim of this paper is to point to the importance of multiethnic societies
and multiculturalism as factors for branding Vojvodina as a tourist destination.
Key words: Vojvodina, multiculturalism, destination image, branding

155. 155SEKCIJA MENADŽMENT I EKONOMIJA – MANAGEMENT AND ECONOMY SESSION
Мр Елизабета Стамевска, Европски универзитет, Република Македонија10
Добро управљање - фактор ефикасности и
успешности приватних универзитета
Резиме: Високо образовање представља кључни сектор економије и
друштвабазиранназнањуиналазисеуцентру„троуглазнања“-образовања,
иновација и истраживања.
Глобализација и савремено тржиште рада условили су веће захтеве
и нове односе у високом образовању. Економски процеси интензивирали су
потребе за флексибилном образовном понудом, а које могу да задовоље само
динамичне и добро вођене високообразовне институције. Неминовно је да у
таквим околностима приватни универзитети морају да се адекватно уклопе
у глобални систем високог образовања, као и да прате промене у друштву.
Стога, органи управљања на универзитетима имају кључну улогу у њиховој
интеграцији у европске и светске трендове високог образовања. Наиме, добро
управљање све више постаје фактор ефикасности и успешности приватних
универзитета и то не само на домаћем, већ и на међународном тржишту
високошколских услуга.
Кључнеречи:доброуправљање,приватниуниверзитети,институције
високог образовања, ефикасност, успех.
Good governance - factor for the efficiency and success of
private universities
Summary: Higher education is a key sector of the economy and society, based
on knowledge. It is in the center of the “knowledge triangle”: education, innovation
and research.
Globalization and the modern labor market caused the increasing demands
and new relationships in higher education. Economic processes have intensified the
need for a flexible educational offer, which can satisfy only a dynamic and well-
managed institutions of higher education. In such circumstances, private universities
must inevitably adequately fit into the global system of higher education, and overall
changes in society. For this purpose, the governing bodies of universities have a key
role in their integration into the European and global trends in higher education.
In fact, good governance is increasingly becoming a factor of efficiency and success
of private universities, not only in domestic but also in the international market for
higher education services.
Keywords: good governance, private universities, institutions of higher
education, efficiency, success.
10 elizabeta.stamevska@eurm.edu.mk

156. 156 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Vujičić Dunja11
, Univerzitet u Novom Sadu, Fakultet tehničkih nauka, Inženjerski
menadžment, Menadžment ljudskih resursa
Vujičić Mirna12
, Univerzitet u Novom Sadu, Pravni fakultet
Jokić Ivan13
, Univerzitet u Novom Sadu, Fakultet tehničkih nauka, Inženjerski
menadžment, Menadžment ljudskih resursa
PROMOVISANJE MULTIKULTURALNOSTI KROZ BREND
– STUDIJA SLUČAJA BENETTON
Rezime: U ovom istraživanju biće prikazano kako organizacija Beneton
(Benetton) koristi multikulturalnost u stvaranju sopstvenog brenda i kako se na
taj način diferencira od konkurencije, ali i da li Benetonova reklamna kampanja
podstiče mulikulturalnost i utiče na širenje međusobnog razumevanja. Predmet
rada je ukazivanje na mogućnost promovisanja multikulturalnosti i međusobnog
razumevanja između pripadnika različitih grupa putem reklamnih kampanja velikih
svetskihbrendova.Ciljistraživanjajedasenaosnovurelevantnihteorijskihdostignuća
i analize poslovanja jednog brenda pokaže da li organizacije mogu i na koji način da
promovišu multikulturalnost i međusobno razumevanje između pripadnika različitih
grupa.
Ključne reči: multikulturalnost, brend, Beneton, reklamna kampanja.
PROMOTING MULTICULTURALISM THROUGH A BRAND – CASE STUDY OF
BENETTON
Summary: This research shows how the Benetton Company uses
multiculturalism in creating its own brand, that way differing from competition.
It also shows how Benetton’s advertizing campaign supports multiculturalism and
influences the spread of mutual understanding.
The topic of this paper is pointing to the possibility of promoting
multiculturalism and mutual understanding between the members of different
groups by using advertizing campaigns of famous international brands. The aim of
the research is to show how organizations can promote multiculturalism and mutual
understanding between the members of different groups, based on relevant theoretical
achievements and the brand’s business analysis.
Key words: multiculturalism, brand, Benetton, advertizing campaign
11 dunja.vujicic@fondmt.rs
12 mirnavujicic@gmail.com
13 jokic.ivan@sbb.rs

157. 157SEKCIJA MENADŽMENT I EKONOMIJA – MANAGEMENT AND ECONOMY SESSION
Ljiljana Kontić14
Influence of national culture on strategic
partnership selection: The case of Serbia
Summary: After political changes in 2000, many foreign companies have been
interested in investing in Serbia. The structure of foreign investment has been analyzed
according to domicile countries. Main hypothesis of cross cultural management theory
is that culture distance determinated foreign market selection, choice of entry mode
as well as performance of foreign subsidiaries. The Serbia is the case in point. Does
culture distance present the key success factor? The structure of foreign investment
has been analyzed according to domicile countries. Based on the results of Hofstede’s
research, the culture distance has been measured. The results revealed that the small
difference is between Serbian and Greek culture, and substantial difference is between
Serbian and Norwegian national culture. This results are compared with companies
performances. The culture distance is one of the key success factor but not the only one.
Leadership and quality management practice had significant influence on financial
performance of those companies in Serbia. The practical implementation and study
limitation are suggested.
Key words: Cross cultural management, national culture, privatization,
foreign investment, Serbia
Uticaj nacionalne kulture na izbor strateških partnera u Srbiji
Rezime: Posle političkih promena 2000. godine mnoga strana društva su bila
zainteresovana da ulože svoj novac u Srbiji. Sastav stranih ulaganja bio je razmotren
prema zemljama iz kojih su bila društva. Glavna pretpostavka teorije međukulturnog
poslovanja tvrdi da kulturna udaljenost određuje odabir stranog tržišta, izbor načina
ulaska na to tržište, kao i kvalitet poslovanja stranih podružnica. Srbija je klasičan
primer. Da li je kulturna udaljenost ključni činilac uspeha? Na osnovu rezultata
Hofstedovog istraživanja izmerena je kulturna udaljenost. Rezultati su pokazali da je
mala razlika između srpske i grčke kulture, a da je razlika između srpske i norveške
nacionalne kulture prilična. Urađeno je poređenje ovih rezultata s poslovanjem
društava. Kulturna udaljenost jeste jedan od ključnih činilaca uspeha, ali ne i jedini.
Vođstvoipravilnoupravljanjeposlovimaimalisuznačajanuticajnafinansijskiučinak
ovih društava u Srbiji. Predlaže se upotrebna primena i ograničeno proučavanje.
Ključne reči: međukulturno poslovanje, nacionalna kultura, privatizacija,
strana ulaganja, Srbija.
14 ljiljana.kontic@yahoo.com

158. 158 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Biljana Lazić15
i Jasmina Markov16
Visoka poslovna škola strukovnih studija, Novi Sad
KONKURENTNOST VISOKOG OBRAZOVANJA SRBIJE U
KONTEKSTU PRISTUPANJA EVROPSKOJ UNIJI
Rezime: Poslednjih godina u sektoru visokog obrazovanja Srbije intenzivno
su vršene reforme u smeru kreiranja evropskog sistema univerzitetske nastave i
prevazilaženja mnogih rigidnih stavova i neefikasnih načina rada koji su karakterisali
prethodni sistem. Potpisivanjem Bolonjske deklaracije i donošenjem novog Zakona
o visokom obrazovanju, između ostalog, uveden je evropski sistem prenosa bodova
i potpuno izmenjena struktura studija koja se sada odvija u tri ciklusa. Sudeći po
tome da je Srbija u 2012. godini dostigla jedan od svojih ključnih ciljeva, kandidaturu
za članstvo u Evropskoj uniji, institucije visokog obrazovanja konstantno moraju
pratiti dešavanja i inovacije u evropskom prostoru visokog obrazovanja i upravo u
tom smeru sprovoditi nužne promene kako bi njihova uloga u razvoju ekonomije i
unapređenju kulture zemlje došla do punog izražaja. Cilj rada je da se putem analize
aktuelne konkurentske pozicije Srbije u oblasti visokog obrazovanja prema poslednjim
merenjima Svetskog eknomskog foruma, identifikuju problematična područja i
predlože mere za promenu trenutnog stanja. Svrha rada podrazumeva isticanje
dostignutog nivoa znanja studenata o Evropskoj uniji i njenim vrednostima kao i
njihovih stavova prema aktuelnom sistemu visokog obrazovanja u Srbiji i mišljenja o
budućoj pripadnosti evropskom prostoru visokog obrazovanja.
Ključne reči: visoko obrazovanje, Evropska unija, Bolonjska deklaracija,
konkurentnost, stubovi konkurentnosti.
15 vps.biljalazic@gmail.com
16 jasmina.markov@gmail.com

159. 159SEKCIJA MENADŽMENT I EKONOMIJA – MANAGEMENT AND ECONOMY SESSION
The competitiveness of higher education in Serbia
in the context of EU accession
Summary: In the past few years the reforms in the Serbian higher education
area have been intensively made in the direction of creating a European system of
university instruction and overcoming some rigid views and inefficient modes
of operation, which characterized the previous system. By signing the Bologna
Declaration and adopting a new law on higher education, among other things, the
European system of credit transfer has been introduced, as well as a completely
modified structure of studies which now involves three cycles. Judging by the fact that
in 2012, Serbia reached one of its key objectives, the candidacy for the membership
in the European Union, the institutions of higher education need to follow constantly
the developments and innovations in the European Higher Education Area. It is in
this direction that they need to implement the necessary changes so that their role
in developing the economy and improving the culture of the country would be fully
expressed. The aim of this work is to identify the problem areas and suggest actions
to change the status quo, through the analysis of the current competitive position of
Serbia in the area of higher education, according to the latest measurements of the
World Economic Forum. The purpose of this work involves emphasizing the student’s
achieved level of knowledge about the European Union and its benefits, as well as their
attitudes towards the current system of higher education in Serbia and opinions about
future membership in the European Higher Education Area.
Key words: higher education, European Union, the Bologna Declaration,
competitiveness, pillars of competitiveness

160. 160 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Milenko Macura, Ph.D.
Treća beogradska gimnazija, Beograd17
Milica Miljković, B.Sc. (Econ.)
London School of Business and Finance, London, GB18
SAVREMENI TRENDOVI U ERI GLOBALIZACIJE
Rezime: Naše doba je vreme transformacija i promena. Globalizacija, kao
univerzalni proces integracija i promena na međunarodnoj osnovi, zahvatila je
gotovo sve sfere naučnog, privrednog i društvenog života. U težnji za dominacijom
i sferama uticaja, intenzivira se konkurentska borba bez skrupula, prvenstveno u
domenu političkih i ekonomskih odnosa. Uporedo sa procesima globalizacije razvijaju
se i procesi međuzavisnosti i integracije kako u domenu tehnologije i ekonomije,
tako i na političkom planu. Da bi se iskoristile šanse i izbegle opasnosti, razvija se
proces prestrukturiranja i udruživanja, odnosno stvaranja partnerstava i strateških
saveza kako kompanija, tako i država tj. regiona. Svet se menja takvom brzinom
da svaka naredna godina skoro i ne liči na predhodnu. Shodno tome, nove okolnosti
zahtevaju drugačije ponašanje i kontinualno prilagođavanje, odnosno upravljanje
promenama.
Ključne reči: transformacioni procesi, globalizacija, promene, savremeni
menadžment.
Current trends in the era of globalization
Summary: Our age is a time of transformation and change. Globalization, as
a universal process of integration and change on an international basis has penetrated
almost all spheres of scientific, economic and social life. In the pursuit of domination
and spheres of influence, intensified becomes the unscrupulous competitive struggle,
in the domains of political and economic relations in the first place. Along with the
processes of globalization, the processes of interdependences and integration also
develop, in the domain of technology and economy, as well as in the political area.
In order to exploit opportunities and avoid risks, the process of restructuring and
merging develops, which means creation of partnerships and strategic aliances, of
companies as well as of countries i.e. regions. The world changes at such a speed that
every following year has almost nothing to do with the preceding one. Accordingly,
the new circumstances demand different behaviours and continual adjustments, i.e.
management of change.
Key words: transformation processes, globalization, change, modern
management
17 macuram1@gmail.com
18 mmiljkovic@yahoo.com

161. 161SEKCIJA MENADŽMENT I EKONOMIJA – MANAGEMENT AND ECONOMY SESSION
Doc. dr Milica M. Radović,
VŠ Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić, Novi Sad19
Dr Vladimir Vračarić20
GLOBALNA EKONOMIJA I NEJEDNAKOST –
EKONOMSKI ASPEKT
Rezime:Globalizacijajeprotivrečanprocessavremenogdruštvasaneizvesnim
posledicama na nerazvijene zemlje i zemlje u tranziciji. Autori u radu izlažu kritički
stav prema globalizaciji kao objektivnom duštvenom procesu, otvaraju neka sporna
pitanja, moguća rešenja i posledice aktuelne globalizacije u uslovima kapitalističkog
načina proizvodnje. Cilj ovog rada je da metodom analize ukaže na pozitivne i
negativne strane globalizacije sa ekonomskog aspekta. Zato se u radu analizira
zakonitost istorijskog kretanja ka neoimperijalnim tendencijama u najrazvijenijim
zemljama sveta i moguće posledice na nerazvijene zemlje. U zaključku se daje
preporuka uključivanja globalnih razlika u nacionalne programe kako ne bi došle do
izražaja negativne posledice globalizacije, posebno u nerazvijenim zemljama.
Ključne reči: globalizacija, inflacija, privredni rast , nezaposlenost,
tranzicija.
World economy and inequality – economic aspect
Summary: Globalization is a process contradictory to modern society, with
uncertain consequences on developing countries and countries in transition. In this
paper the author displays critical attitude towards globalization as an objective social
process, raises several contentious questions, possible solutions and consequences of
current globalization in terms of capitalist mode of production. The purpose of the
paper is to point out positive and negative sides of globalization by means of analysis.
For that reason, the paper analyzes legality of historic movement towards neo-imperial
tendencies in the most developed world countries and possible consequences on the
developing ones. In the conclusion, recommendation is given for the involvement of
global differences in national programs, in order to avoid negative consequences on
developing countries.
Key words: globalization, inflation, economic growth, unemployment,
transition
19 e-mail: mizrad@eunet.rs
20 vvracaric@yahoo.com

162. 162 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Miodrag Koprivica21
Ana Jovičić
VŠ Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić, Novi Sad
RTV VOJVODINE – ODGOVOR IZAZOVIMA
MULTIKULTURALNOSTI
Rezime: Radio-televizija Vojvodine (RTV) je javni medijski servis formiran
odlukom Vlade Srbije na osnovu Zakona o radiodifuziji. Radi se o drugom javnom
medijskomservisuuSrbijičijeutemeljenjejezasnovanonamultikulturnomambijentu
Vojvodine gde i deluje. Upravljanje medijskim servisom izuzetno je složen proces koji
pored menadžerskih veština zahteva izbalansiran odnos prema činjenici proizvodnje
i emitovanja programa na deset jezika, komuniciranja sa nacionalnim savetima i
predstavnicima raznih konfesija. Cilj rada jeste da ukaže na specifičnosti upravljanja
jednom takvom multikulturnom organizacijom. Iako u menadžerskom smislu traži
veće napore i znanje, multikulturalnost je prednost po kojoj se RTV prepoznaje u
regionu i svedoči dobru praksu Srbije u oblasti primene manjinskih prava.
Ključne reči: multikulturalnost, informisanje, javni servis, menadžment.
Radio-television of Vojvodina – answer to challenges of
multiculturalism
Summary: Radio-television of Vojvodina is the first public media service
formed by the Government of Serbia basing on the Law of radiodifusion. It is the
second media service of Serbia and its establishment is based on the multicultural
environment of Vojvodina, which is where itoperates. Managing media service
is exceptionally complex, because besides pure managerial skills it also requires
balanced relationship towards the fact that you produce and broadcast programmes
in ten languages, communicate with national councils, representatives of different
religious confessions. The question here is what are the specifics of managing this sort
of a multicultural organization. Although it seeks bigger efforts and knowledge in
managerial sense, multiculturalism is an advantage by which RTV is recognizable
in the region and it is a witness of a good practice of Serbia in the area of minority
rights.
Key words: multiculturalism, distribution of information, public service,
management
21 miodragkoprivica@hotmail.com

163. 163SEKCIJA MENADŽMENT I EKONOMIJA – MANAGEMENT AND ECONOMY SESSION
Nevila XhindiPh.D.22
.
European University of Tirana
Faculty of Economy
GEOGRAPHY OF EXTERNAL ASISTANCE AND DONOR
COORDINATION IN ALBANIA
Summary:The improvement of donor coordination process in Albania, aiming
at increasing the effectiveness of foreign assistance in support of national priorities,
is one of the main intentions of the Integrated Planning System of the Government
of Albania as well as one of the main commitments undertaken under the Paris
Declaration.
Based on the research question if it is necessary a continuous growth of
external assistance in Albania in the coming years in order to achieve the EU standard
and European integration agenda, the paper represents an analysis of the impact of
foreign assistance in Albania and the distribution of foreign financing according to
pillars and strategic priorities as well as the disbursement level regionally and for each
of the priorities of the National Strategy for Development and Integration.
The analysis is based mainly on donor foreign financing data for the period
2000-2008, donor’s programming documents and the Government documents on
external assistance.
Key words: sector priorities, external assistance, donor coordination,
Integrated Planning System, EU integration
Geografija spoljne pomoći i koordinacija donatora u Albaniji
Rezime: Poboljšanje procesa koordinacije donatora u Albaniji sa ciljem da
se unapredi delotvornost inostrane pomoći kao podrška državnog prioriteta, jedna je
od glavnih namera integrisanog sistema upravljanja Vlade Albanije, kao i jedna od
glavnih obaveza preuzetih u sklopu Pariske deklaracije.
Prema istraživanjima, narednih godina potreban je stalni rast spoljne
pomoći Albaniji da bi se ostvarili evropski standardi i program integracije. Ovaj
rad prikazuje analizu uticaja inostrane pomoći u Albaniji i raspodelu inostranog
finansiranja prema osnovnim i strateškim prioritetima, kao i nivoa regionalne isplate
i isplate svih prioriteta Nacionalne strategije za razvoj i integraciju.
Analiza je zasnovana uglavnom na podacima inostranog doniranog
finansiranja u periodu od 2000. do 2008. godine, donatorovih programskih
dokumenata i Vladinih dokumenata o spoljnoj pomoći.
Ključne reči: sektorski prioriteti, spoljna pomoć, koordinacija donatora,
integrisani sistem upravljanja, evropska integracija.
22 Email: nevila.xhindi@uet.edu.al

164. 164 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Vladimir Njegomir
Tanja Kaurin
VŠ Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić, Novi Sad23
GLOBALIZACIJA RIZIKA: INTERNET I OSIGURANJE
Rezime: Integracija nacionalnih ekonomija i privrednih subjekata, kao i
veća međuzavisnost ljudi i poslovanja u svetu koja se ostvaruje sve intenzivnijim,
slobodnijim kretanjem ljudi, roba, usluga i kapitala, predstavljaju globalizaciju. Iako
ostvaruje značajan uticaj u ekonomskoj, sociološkoj, tehnološkoj, kulturnoj, političkoj
i ekološkoj sferi, globalizacija najveći uticaj ostvaruje na poslovanje. Globalizacija sa
sobom nosi brojne mogućnosti i izazove. U fokusu istraživanja prezentovanih u radu
jesu izazovi koje globalizacija nameće u pogledu ostvarenja rizika. U radu najpre
analiziramo međuzavisnost primene interneta i implikacije na globalizaciju rizika,
a potom ulogu osiguranja kao mehanizma upravljanja rizikom i ispoljavanja rizika
povezanih sa globalizacijom.
Ključne reči: globalizacija, rizik, internet, osiguranje.
Globalization of risk: internet and insurance
Summary: Integration of national economies and economic protagonists, as
well as the increasing interdependence of people and businesses in the world which
are manifest through increasingly intensive and free flows of people, goods and
services, and capital, mean globalization. Although it has a significant influence in
the economic, sociological, technological, cultural, political, and ecological spheres,
globalization has achieved the greatest influence on businesses and business
operations. Globalization brings with it numerous opportunities and challenges. The
focus of the research presented in this paper is the challenges imposed by globalization
in terms of practical risk. In the paper we first analyse the interdependence of the use
of internet and implications to the globalization of risk, and then the role of insurance
as a risk management mechanism, and manifestation of the risks associated with
globalization.
Key words: globalization, risk, internet, insurance
23 vnjegomir@useens.net i tanja.milosevic@useens.net

165. 165SEKCIJA MENADŽMENT I EKONOMIJA – MANAGEMENT AND ECONOMY SESSION
Predrag Alargić24
Cyber communication
Unapređenje poslovanja primenom Cloud
computing tehnologije
Rezime: Cilj ovog istraživanja jeste definisаnje osnovnih elemenаta, rešenjа,
funkcionisаnjаiznаčаjаCloudcomputingauodnosunatradicionalanpristupuSrbiji
i ukаzivаnje nа vаžnost sаvremenih informаcionih sistemа u modernom poslovаnju.
U radu, prvo kroz upitnik definišemo potrebe ovakvog servisa kod nas, sa akcentom
na globalizaciji i novim trendovima u poslovanju. Kasnije, u radu definišemo potrebe
malih i srednjih preduzeća u Srbiji koje uporedjujemo sa Cloud rešenjima. Na kraju,
analizom rezultata istraživanja dobijamo jasnu informaciju o isplativosti ovakvog
rešenja.
Ključne reči : Cloud computing, globalizacija, informacioni sistemi, virtuelni
tim
Business operation improvement
by application of Cloud computing technology
Summary: The aim of this research is defining basic elements, solutions,
functioning and importance of “Cloud computing” in comparison to traditional
approach in Serbia and pointing to the importance of contemporary information
systems in modern business.
In this work we first use a questionnaire to define the importance of this kind
of service in this country, with the focus on globalization and emerging trends in
business operations. Later we define the needs of small and medium enterprises in
Serbia, comparing them to Cloud solutions. Finally, by examining the results of the
research we get clear information on the effectiveness of such a solution.
Key words: Cloud computing, applying the Cloud solutions in small and
medium enterprises, Cloud solutions, virtual team, globalization, information
systems
24 predrag.alargic@gmail.com

166. 166 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Evangelia Siachou25
and Triant Flouris26
Hellenic American University
MANAGING GLOBAL RISKS THROUGH ABSORPTIVE
CAPACITY: A CASE OF BUSINESS MODEL INNOVATION
IN THE AVIATION INDUSTRY
Summary: Globalization of business provides organizations with new
opportunities, which may promise success by developing business model innovations.
Nevertheless, opportunities pose hidden risks that should be revealed and managed.
Absorptive capacity has proven a vital capability for organizations, which operate in
the global market and effectively meet their ongoing managerial demands. The global
market, among other things, requires the acquisition of new knowledge located in
other organizations, industries and regions of the world. We developed a conceptual
framework on absorptive capacity within an organization to manage the potential
risks, which exist in the global market place. The conceptual framework provided,
exemplifies the dual role of organizational absorptive capacity (in its potential and
realized dimension) in managing simultaneously business model innovations, and
the hidden risks undertaken by organizations when innovate. The proposed relations
support that the ability of organizations to absorb knowledge that is externally derived
minimizesriskswhicharelinkedto:(i)customers’needsanddemands,(ii)competitors’
expertise and (iii) suppliers’ retention and enable them to gain first mover advantage
in the global market place without loosing their competitive advantage in the local
market. We apply our model to an aviation company through secondary research and
show how the model addresses its realities.
Key words: absorptive capacity, aviation industry, business model innovation,
globalization.
25 esiachou@hauniv.us
26 tflouris@hauniv.us

167. 167SEKCIJA MENADŽMENT I EKONOMIJA – MANAGEMENT AND ECONOMY SESSION
UPRAVLJANJE GLOBALNIM RIZICIMA KROZ APSORPCIONI KAPACITET:
PRIMER INOVACIJE U MODELU POSLOVANJA AVIO-INDUSTRIJE
Rezime: Globalizacija kompaniji pruža nove prilike koje mogu omogućiti
uspešniju organizaciju pomoću razvoja inovacija u modelu poslovanja. Međutim, te
inovacije nose i skrivene rizike koje treba otkriti i ukloniti. Apsorpcioni kapacitet je
dokazano najvažnija veština u firmama koje posluju na svetskom tržištu i on uspešno
ispunjavanjihovestalnepotrebevezanezaupravljanje.Svetskotržište,izmeđuostalog,
zahteva usvajanje novih znanja iz drugih firmi, industrija i oblasti širom sveta.
Razvili smo konceptualni model apsorpcionog kapaciteta u okviru
firme kako bismo upravljali potencijalnim rizicima koji su česti na svetskom tržištu.
Prikazani konceptualni model daje primer dvostruke uloge apsorpcionog kapaciteta
(njegove potencijalne i stvarne primene) u istovremenom upravljanju inovacijama u
modelu poslovanja i upravljanju skrivenim rizicima koji se mogu pojaviti prilikom
primene inovacija.
Predloženi model potkrepljuje tvrdnju da sposobnost kompanija da
usvoje znanje iz spoljašnjeg okruženja smanjuje na minimum rizike povezane sa:
(i) zahtevima i potrebama kupaca, (ii) stručnošću konkurencije i (iii) zadržavanjem
dobavljača. Takođe im omogućava da steknu početnu prednost na svetskom tržištu, a
da ne izgube konkurentnost na lokalnom tržištu. Primenjujemo naš model na avio-
kompaniju najpre kroz istraživanje i prikazujemo kako može da se primeni u praksi.
Ključne reči: apsorpcioni kapacitet, avio-industrija, inovacija modela
poslovanja, globalizacija.

169. SEKCIJA BEZBEDNOST
SECURITY SESSION

171. 171SEKCIJA BEZBEDNOST – SECURITY SESSION
Prof. dr sc. Slobodan I. Marković
, Visoka škola „Pravne i poslovne akademske
studije dr Lazar Vrkatić“, Novi Sad
BEZBEDNOST MULTIKULTURNOG DRUŠTVA
– IZMEĐU IDENTITETA I NACIONALIZMA-
Rezime: Prema shvatanju multikulturalizma evropskih i anglosaksonskih
škola, reč je o fenomenu koji se vezuje za savremene procese u oblasti ekonomije,
politike i kulture. Kao takav, utemeljenje nalazi u neoliberalnom viđenju razvoja
društva, oživljavanju i zaštiti socijalnog kapitala i multikukulturnih vrednosti u
njemu.
Ovakva vizija multikulturalizma, na početku XXI veka u praksi se doživljava
dvojako – kao civilizacijski izazov, ali i kao pretnja za bezbednost društva. Mada
ne postoje opšta saglasnost u pogledu posebnosti multikulturalizma u savremenom
društvu i indikatori pretnji, u radu se polazi od socijalno-ekonomskih obeležja
imanentnih neoliberalnoj praksi i pretnji u shvatanju bezbednosti društva i države.
U predmetu ovoga rada polazi se od pitanja kulturnih obrazaca u
strukturi pretnji multikulturnog društva u smeni ideologija kolektivizma na račun
individualizma, sa izraženom tendencijom jačanja identiteta činilaca pluralnog
društva.
Težište u ovom radu je razmatranje ovih problema na prostoru jugoistočne
EvropeieksSFRJugoslavijeuprotekledvedecenije.Cenimdaočekivanirezultatimogu
pomoći u definisanju naučne prognoze društvenog razvoja za naredno razdoblje.
Smatram da će rad imati poseban doprinos u izučavanju bezbednosti kao
savremene društvene pojave u veoma složenim društveno-ekonomskim i kulturnim
procesima. Rad se temelji na sekundarnim izvorima kao istraživačkom doprinosu
autora prestižnih škola u svetu od Habermasa i Fukujame do Hantingtona i jednog
dela razmatranih radova domaćih autora.
Ključne reči: kultura, multikultura, identitet, prosperitet, blagostanje,
društvene vrednosti, javno dobro, građanski identitet, liberalno društvo, socijalni
kapital, bezbednost društva, bezbednost države.
slomark@gmail.com

172. 172 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
SECURITY OF MULTICULTURAL SOCIETY – BETWEEN IDENTITY AND
NATIONALISM
Summary: According to the understanding of multiculturalism from the point
of European and Anglo-Saxon schools, it is the phenomenon related to the modern
processes in the field of economy, politics and culture. As it is, its basis is given in
neoliberal perception of the social development, the upturn and protection of the
social capital and multicultural values within that society.
This vision of multiculturalism in the beginning of the 21st century is perceived
in practice in two different ways – like the civilization challenge, but, also, like the
threat to the social security. Even though there is no general agreement about the
particularity of multiculturalism in contemporary society and the threat indicators,
this paper starts from the point of social and economic features immanent in neoliberal
practice, as well as the threats in understanding of social and state security.
In the subject of this paper, the starting point lies in the questions of cultural
patterns in the threat structure of multicultural society and the change of collectivist
ideologies on the account of individualism with the growing tendency of strengthening
factors’ identity in plural society.
The paper is focused on the treatment of these problems in southeastern
Europe and former SFR Yugoslavia in the last two decades. I believe the expected
results could contribute to the scientific forecast definition of the social development
in the coming years.
I believe this work will give the special contribution to the study of security as
the modern social occurence in a very complex social, economic and cultural processes.
The paper is also based on the secondary sources relating to research contributions
of the authors from distinguished world schools, including Habermas, Fukuyama,
Huntington, as well as some works of the national authors.
Keywords: culture, multiculture, identity, prosperity, welfare, social values,
public goods, civic identity, liberal society, social capital, security of society, state
security.

173. 173SEKCIJA BEZBEDNOST – SECURITY SESSION
Ana Kučević, Fakultet humanističkih nauka
Vojislav Todorović, Fakultet za kulturu i medije
Slobodan Vuletić, Fakultet za kulturu i medije
BEZBEDNOST I OBNOVA KULTURNOG NASLEĐA
NA KOSOVU I METOHIJI
Rezime: Kosovo i Metohija kao južna srpska pokrajina pripada po svojim
spomenicima bogatijim regijama Evrope. Da bi se bolje razumeli problem i dubina
stradanja kulturne baštine na prostoru Kosova i Metohije, neophodno je poznavanje
i određenih istorijskih činjenica. Područje pokrajine govori dramatično o istoriji
srpskog naroda i njegove države. Kulturni spomenici i verski objekti srpskog naroda,
koji su se razvijali i gradili preko hiljadu godina na postoru južne srpske pokrajine,
dobrim delom su porušeni i uništeni u NATO agresiji 1999. godine na SR Jugoslaviju,
najvećim delom od strane albanskih ekstremista. Ovakve arhitektonske istorijske
vrednosti potrebno je zaštititi od strane države i struktura Ujedinjenih nacija u većoj
meri i osigurati njihovu bezbednost. Poslednji u nizu događaja bio je martovski
pogrom 2004. godine, obeležen spaljivanjem i uništavanjem srpske kulturne baštine.
Potrebna je obnova ovih kulturnih i istorijskih znamenitosti jer time čuvamo
sopstveni indentitet i istoriju koju smo gradili više od 1000 godina na prostoru Kosova
i Metohije. Aktuelna geopolitička situacija na prostoru južnog Balkana bitna je za
bezbednost, suverinitet i integritet Republike Srbije, koji se odnosi na teritoriju njene
južne pokrajine kao i očuvanje kulturno-istorijskog nasleđa odnosno egzistencijalnih
pitanja i održivosti multikulturalizma u tom regionu.
Ključne reči: bezbednost, kulturna baština, diskurs, multikulturalnost,
UNESCO.
SECURITY AND REVIVAL OF THE CULTURAL HERITAGE ON KOSOVO
AND METOHIA
Summary: Kosovo and Metohija, the southern Serbian province for its
monuments belong to more prosperous regions of Europe. To better understand the
problem of suffering and the depth of cultural heritage in Kosovo and Metohija, the
knowledge and certain historical facts. The Land tells the dramatic history of the
Serbian people and its government. Cultural monuments and religious sites of the
Serbian people who developed and built over a thousand years in space is the southern
Serbian province largely been demolished and destroyed in the 1999 NATO aggression
against Yugoslavia, largely by ethnic Albanian extremists. Such architectural historic
anakucevic@gmail.com
vojatodorovic@gmail.com
slovu79@gmail.com

174. 174 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
value should be protected by the state and structure of the United Nations to a greater
extent and to ensure their safety. Series of events that took place on the March 2004.
the burning and destruction of Serbian cultural heritage. Require the reconstruction
of the cultural and historical attractions, as this preserve their own identity and
history that we have built more than 1000 years in Kosovo and Metohija. The current
geopolitical situation in the southern Balkans is important for the security, integrity
and sovereignty of the Republic of Serbia, which refers to the territory to the south
of the province, and the preservation of cultural - historical heritage and existential
issues of multiculturalism and sustainability in the region.
Keywords: security, cultural heritage, discourse, multiculturalism,
UNESCO.

175. 175SEKCIJA BEZBEDNOST – SECURITY SESSION
Doc. dr Andrej Iliev
Mr Dragan Gjurčevski
Mr Bogdan Gjurčevski
GLOBALNA BEZBEDNOST KROZ PRIZMU
MULTIKULTURALNOSTI
Rezime: U ovom radu istraživanja su usmerena na razvoj nove globalne
bezbednosne arhitekture kroz prizmu multikulturalnosti kao fundamentalnog
imperativa za izgradnju sigurne i prosperitetne zemlje u svetu, a samim tim i za
aktivnu izgradnju globalne bezbednosti.
U osnovnom značenju multikulturalnost podrazumeva poštovanje i
prihvatanje različitih kultura i naroda, ne uzimajući u obzir njihov geostrateški
položaj, sa težišnim ciljem u ostvarivanju zajedničkih interesa i vrednosti u različitim
sferama društvenog delovanja. Savremena multikulturalnost predstavlja temeljni
pokušaj da reguliše multietničnost i globalnu nejednakost naroda u svetu.
Savremenanaukaomeđunarodnimodnosimausvetu,kojaseodnosinatemu
multikulturalnosti,kažedajepotrebnaznačajnakomparativnaanalizarazličitihvera,
kultura, običaja i tradicije kroz društvene nauke, kao i analiza zapadnog i istočnog
sveta kao fundamentalna strategija za prevazilaženje „fragmentacije” globalnog
sveta.
Težište ovog rada je na evoluciji savremenih operacija koalicionih snaga
u zemljama bivše Jugoslavije, Iraku i u Avganistanu. U tom kontekstu, iskustvo
koalicionih snaga kroz „naučene lekcije”, koje se realizuju kao deo strateškog koncepta
NATO treba da potvrdе naše naučne hipoteze da je multikulturalnost imperativ ne
samo nacionalne, već i globalne bezbednosti.
Ključne reči: globalna bezbednost, multikulturalnost, savremene operacije,
koalicione snage, NATO strateški koncept.
Profesor na Vojnoj akademiji „General Mihailo Apostolski“, R. Makedonija, mob.0038970330534,
andrej220578@gmail.com
Generalni konzul Republike Makedonije u Kanadi, mob. 0038970364449, gjurcevski@yahoo.com
Rukovodilac sektora u ELEM, R. Makedonija, mob. 0038971394925, bgurcevski@yahoo.com

176. 176 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
GLOBAL SECURITY THROUGH THE PRISM OF MULTICULTURALISM
PhD Andrej Iliev, MA Dragan Gjurcevski, MA Bogdan Gjurcevski
Summary: In this paper our research is focused on the development of a new
global security architecture through the prism of multiculturalism as a fundamental
imperative for building a secure and prosperous country in the world and therefore for
construction the global security.
In its basic context the multiculturalism implies the respect and acceptance of
different cultures and nations, without taking in to consideration their geo-strategic
position, with the ultimate goal of achieving the common interests and values ​​in
the various spheres of social activity. Contemporary multiculturalism represents a
fundamental attempt to regulate global inequality and multi-ethnicity of the people
in the world.
Modern science of international relations in the world related to the topic of
multiculturalismsaysthatsubstantialcomparativeanalysisofdifferentfaiths,cultures,
customs and traditions of the social sciences, as well as analysis of the western and
eastern world are fundamental strategy to overcome the “fragmentation” of global
world.
The focus of this paper, it will be an evolutionary period of contemporary
operations of coalition forces in the former Yugoslavia, Iraq and Afghanistan. In this
context, the experience of the coalition forces through the “lessons learned”, which are
implemented in the strategic concept of NATO, will confirm our scientific hypothesis
that multiculturalism is a security imperative not only for the national, but also for
the global security.
Key words: Global security, multiculturalism, modern operation, coalition
forces, NATO’s Strategic Concept

177. 177SEKCIJA BEZBEDNOST – SECURITY SESSION
Проф. др Драгомир Кесеровић, Факултет за безбједност и заштиту, Бања Лука
Доц. др Жарко Ћулибрк, Факултет за безбједност и заштиту, Бања Лука
ЕТНИЧКИ И ВЈЕРСКИ ТЕРОРИЗАМ КАО ПОСЉЕДИЦА
НЕТРПЕЉИВОСТИ У САВРЕМЕНОМ МУЛТИКУЛТУРНОМ
ДРУШТВУ
(КОМПАРАТИВНА АНАЛИЗА НЕКИХ ЕВРОПСКИХ ЗЕМАЉА)
Резиме:За основну тему узет је етнички и вјерски тероризам, а током
израде рада кориштене су углавном компаративна анализа, методе анализе
садржаја и преглед литературе. Дат је преглед неких мултикултурних
земаља (друштава) гдје је проблем нетрпељивости исказан у екстремној
форми тероризма. Осим тога, приказане су мјере које неке од наведених
земаља предузимају како би спријечиле и сузбиле овај облик насиља. Циљ овог
научног рада јесте да се покаже да у мултикултурним друштвима постоји
проблем нетрпељивости који може довести до појаве етничког и вјерског
тероризма, као и то да држава и друштво морају разрадити дјелотворан
систем супротстављања овој екстремној појави.
Кључне ријечи: мултикултурно друштво, нетрпељивост, етнички и
вјерски тероризам, терористичке организације, борба против тероризма.
ETHNICALLY AND RELIGIOUSLY BASED TERRORISM AS THE CONSEQUENCE
OF INTOLERANCE IN MODERN MULTICULTURAL SOCIETY
(COMPARATIVE ANALYSIS OF SOME EUROPEAN COUNTRIES)
Summary:Themaintopicofthisscientificworkistheethno-religiousterrorism.
During the development of this work mainly methods those are used are comparative
analysis,content analysis and review of the literature.There is the overview of some
of multicultural countries (societies), where the problem of intolerance is expressed
as an extreme form of terrorism. In addition there are shown some of the measures
taken by these countries in order to prevent and combat this form of violence.The aim
of this scientific work is to show that in multicultural societies there is the problem of
intolerance, which can lead to the emergence of ethnic and religious terrorism, and
also that the state and society must develop an effective system for combating this
extreme phenomenon.
Key words: Multicultural society; Intolerance; Ethno-religious terrorism;
Terrorist organizations; Counterterrorism.
culibrk.zarko@fbzbl.net

178. 178 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
MrBranislavĐurić,Centar za razvoj i primenu nauke, tehnologije i informatike, CNTI
Mr Mila Jegeš, Centar za razvoj i primenu nauke, tehnologije i informatike, CNTI10
MULTIKULTURALNOST - BEZBEDNOSNA ŠANSA ILI RIZIK
Rezime: Multikulturalnost kao fenomen danas je činjenica i sasvim izvesna
perspektiva razvoja društvenih odnosa u Srbiji. Interpersonalni konflikti i oni unutar i
između različitih društvenih grupa kao paradigma društvenih odnosa prisutni su uvek
i u susretu dve ili više kulturnih matrica i modela. Nekada ti susreti stvaraju priliku
za izmenu stereotipa i negativnih predubeđenja, a nekada su razlog za potenciranje
različitosti čime se širi polje za nastanak konflikata, pa i sukoba koji imaju obeležja
bezbednosnih rizika. I jedna i druga pojava uvećavaju kapacitet motivacije i akcione
snage da se zadovolji potreba za bezbednošću pojedinca i kolektiviteta. Ponašanje
pojedinaca, u vrednosnom i manifestnom smislu, bitno je određeno usvojenim
kulturološkim obrascima. U tom kontekstu, a iz ugla ljudske (humane) bezbednosti
kao konceptualnog polazišta, rad je pokušaj da se definišu geneza i mehanizmi uticaja
i nastanka posledica multikulturalnosti na osećaj ugrožavanja pojedinca i u skladu
sa tim, na formiranje kolektivno prihvaćenih stavova koji doprinose podizanju ili
ograničavanju nivoa opšte bezbednosti u nekoj sredini.
Ključne reči: multikulturalnost, bezbednost, društvene grupe, ugrožavanje,
konflikti.
Topic: Multiculturalism - safety risk or opportunity
Summary: Multiculturalism as a phenomenon today is fact and quite
certain perspective for the development of social relations in Serbia. Interpersonal
conflicts and conflicts within and between different social groups, as a paradigm of
social relations, are also always present in the encounters of two or more cultural
matrices and models. Sometimes these encounters create an opportunity to change
stereotypes and the negative prejudice, and sometimes they are the reason for
emphasizing differences, thereby expanding the field for the occurrence of conflicts
and the clashes that have characteristics of security risks. Both of these phenomena
increase the capacity of motivation and action force to satisfy the security needs of the
individual and collective. Behavior of individuals, in the value and manifest meaning,
is essentially determined by the adopted cultural patterns. In this context, from the
perspective of human security as a conceptual starting point, paper is an attempt to
define the genesis and mechanisms of influence and emergence of the consequence of
multiculturalism regarding the feel of threat to the individual and, accordingly, the
formation of collectively accepted views that contribute to raising or limiting the level
of overall security of particular environment.
Key words: multiculturalism, safety, social groups, threatening, conflicts
banedjuric891@yahoo.com ,milajeges@sbb-rs
10 e-mail: milajeges@sbb.rs

179. 179SEKCIJA BEZBEDNOST – SECURITY SESSION
Др Драган Гаћеша11
Факултет за безбједност и заштиту, Бања Лука
ЗНАЧАЈ ЕКОЛОШКЕ БЕЗБЈЕДНОСТИ У САВРЕМЕНОМ
ДРУШТВУ
Резиме: Термин „eколошка безбједност“ изведена је из општег појма
безбједности и представља њен дио. Ако се данас иједна безбједност може
третирати као глобална, онда је то еколошка безбједност. Угрожавање
еколошке безбједности тј. компонената животне средине (ваздуха, воде,
земљишта) пријети нестанку људске врсте или стварању нове биолошке
врсте из већ постојеће. Рак и друге аутоимуне болести савременог доба
озбиљно упозоравају да енормно богатство појединаца који одлучују на овој
планети и унапређење комфора не смије бити приоритет.
Кључне ријечи: безбједност, екологија, угрожавање, болести, здравље.
CONSEQUENCES OF ENDANGERING THE ECOLOGICAL SAFETY ON PEOPLE’S
HEALTH
Summary: Ecological safety can be subsumed under the term “general
safety” and represents one of its parts. If any safety can be treated as global, it is
the ecological safety. Endangering the ecological safety, i.e. components of the
environment (air, water, soil) could lead to extinction of the human race or to
creation of a new biological species from the existing one. Cancer, autoimmune
diseases, as well as other illnesses of the modern society are a serious warning that
upgrading the comfort must not be our priority.
Key words: safety, ecology, endangering, illness, health
11 dragan.gacesa@fbzbl.net

180. 180 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Prof. dr Drage Petreski 1
Doc. dr Andrej Iliev 2
Vojna akademija „General Mihailo Apostolski”, Skoplje, Republika Makedonija
BEZBEDNOSNI IZAZOVI U REGIONU
Rezime: Početkom 90-ih godina političke inicijative koje su najčešće dolazile
izvan našeg regiona, bile su, bez sumnje, značajan podstrek u kreiranju pozitivne
klime u regionalnoj saradnji na Balkanu. Komunikacija između političkih struktura
ipak nije dovoljna, jer politička volja nije područje u kom odluke donose isključivo
političariidržavnici.Multikulturalnostusavremenomdruštvudonosiposebneizazove
i prepreke, kontakte između ljudi različitih identiteta, iz različitih gradova, različitih
nivoa obrazovanja i sl. Regionalnasaradnjajeključnielementuprocesustabilizacije
i asocijacije, a konstruktivna regionalna saradnja predstavlja kvalifikacioni indikator
spremnosti zemlje da postane članica Evropske unije. Država ne može sama da reši
pitanja koja se odnose na ekonomski razvoj, ostvarivanje prava etničkih manjina,
povratak izbeglica, razvitak infrastrukture, na zaštitu životne sredine itd.
Ključne reči: globalizacija, multikulturalnost, izazovi, bezbednost, saradnja.
SECURITY CHALLENGES IN THE REGION
Summary: In the early 90-ies, political initiatives, which are often coming out
of our region, no doubt, have been an impetus for the creation of a positive climate
for regional cooperation in the Balkans. But communication between the political
structure is not sufficient, because the political will is not an area in which decisions are
made only by politicians and statesmen. Establishment of multiculturalism in modern
society that carries with it special challenges and obstacles, contacts between people
of different identities, municipalities, business community, civil society, education,
scientific and cultural institutions in the countries of the Balkans are also equally
important. Regional cooperation is a key element in the stabilization and association
process, and constructive regional cooperation is considered an indicator of readiness
country to integrate into the European Union. The state alone can not solve the issues,
such as economic development, the rights of ethnic minorities, the return of refugees,
infrastructure development, environmental protection and so on.
Key words: globalization, multiculturalism, challenges, security, cooperation.
1
E-mail: drage_petreski@yahoo.com;
2
E-mail: andrej220578@gmail.com;

181. 181SEKCIJA BEZBEDNOST – SECURITY SESSION
Dr sc.Goran Ribičić, prof., Visoka policijska škola, Zagreb, RH12
Davor Kalem, struč. spec. crim. , Policijska akademija, Zagreb, RH
SIGURNOSNE INSTITUCIJE JAVNOG I PRIVATNOG SEKTORA
U REPUBLICI HRVATSKOJ
Sažetak: U ovom članku su prikazane ovlasti osoba koje u Republici Hrvatskoj
obavljaju poslove tzv. privatne zaštite (redari, čuvari, zaštitari). Ova problematika u
Republici Hrvatskoj se počela pravno uređivati 1994. godine kada je donesen Zakon
o zaštiti osoba i imovine. Razvojem privatne zaštite kao gospodarske djelatnosti
navedeni propis se mijenjao i nadopunjavao da bi 2006. godine bio donesen Zakon
o privatnoj zaštiti, koji je (uz podzakonske akte, donesene na osnovu navedenog
Zakona) nabolje do sada riješio pravila vezana uz privatnu zaštitu i ovlasti osoba
koje obavljaju te poslove. Temeljni propis koji regulira ovlasti čuvara i zaštitara je
Zakon o privatnoj zaštiti, NN. 68/03, 31/10, 139/10 (u daljnjem tekstu: Zakon), a
osim navedenog propisa i drugi djelomično reguliraju područje privatne zaštite u
smislu ovlasti osoba koje obavljaju poslove privatne zaštite. To se prvenstveno odnosi
na ovlasti redara na javnim okupljanjima i sportskim priredbama.
Ključne riječi: zakon, ovlast, privatna zaštita, redar, čuvar, zaštitar.
PUBLIC AND PRIVATE SECURITY INSTITUTIONS
IN THE REPUBLIC OF CROATIA
Summary: Private security tasks (stewards, guards, security guards). This
issue began to be legally arranged in Croatia in 1994 when the Law on Protection
of Persons and Property was brought. By the development of private security as an
economicactivitytheabovementionedregulationhasbeenchangedandsupplemented
till to 2006 when the Low on Private Protection was brought. This Law, together with
by-laws based on it, has been the most comprehensive one so far. It has solved issued
concerning rules related to the private security authority and authority of persons
performing thus kind of jobs. The fundamental regulations that defines and regulates
authority of guards and security guards is the Private Protection Law (hereinafter the
Law). Except for the stated regulation, some other regulations partially regulate the
area of private security in connection with authority of persons performing private
security, primarily the authority of stewards at public gatherings and sports events.
Keywords: law, authority, private security, steward, guard, security guard.
12 gribicic1@gmail.com

182. 182 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Doc. dr Marinko Kresoja, OTP banka Srbija a.d. Novi Sad13
BEZBEDNOSNA POLITIKA BANKE
Rezime: Banka je danas veoma važna finansijska i privredna institucija
koja pored poslovne treba da ima i adekvatnu bezbednosnu politiku. Ona je jedan
od glavnih faktora društvenog i privrednog života i treba je posmatrati i sa aspekata
multikulturalnosti i uvođenja novih savremenih dostignuća. Širenjem i rastom
ekonomskog uticaja proporcionalno raste ugroženost. Zato je veoma važno sve više
voditi računa o kriminalno - bezbednosnim rizicima koji skoro prevazilaze osnovne
poslovne rizike. Pored povećane državne zaštite u oblasti bankarstva potpuno je
opravdano i sve više aktuelno da same banke i njihov menadžment čine napore u
cilju sopstvene bezbednosti. Osnovni element ljudskog života i društvene saradnje
čini bezbednost, jer sa različitih područja dolaze i raznovrsni zahtevi. Aktuelna
situacija donosi značajne i dinamične promene koje istovremeno nameću potrebu
da se bezbednosna očekivanja ispunjavaju i povećavaju. Bezbednosna politika banke
bezbednost reguliše kao osnovnu i zajedničku obavezu svih zaposlenih u cilju očuvanja
zdrave konkurencije na jakom bankarskom tržištu. Poslovni procesi banke treba da
se odvijaju nesmetano i efikasno, posebno uz stalnu težnju banke da svoje poslovne
procese modifikuje, usavrši i učini aktuelnim. Bezbednosna politika banke je odnos
između jednakih u cilju zadovoljavanja zajedničkih interesa. Zajednički interes svih
u banci jeste bezbednost, a u tom kontekstu su svi jednaki.
Ključne reči: banka, bezbednost, politika, proizvodi banke, ugroženost,
rizici, zaštita.
13 marinko.kresoja@otpbanka.rs

183. 183SEKCIJA BEZBEDNOST – SECURITY SESSION
SECURITY POLICY IN BANKS
Summary:Abankistodayaveryimportantfinancial,andeconomicinstitution,
which in addition to the business needs to have adequate security policies. The bank is
one of the main factors of social and economic life, which should be viewed from the
perspective of multiculturalism and the introduction of new advanced achievements.
By extending and increasing economic influence, in proportion also grows the threat,
and it is therefore very important to take more account of the criminal and security
risks, which is likely to exceed basic business risks. In addition to increased state
protection in the banking sector, it is fully justified and increasingly actual, to the
banks and their management to take efforts to make their own security. The basic
element of human life and social cooperation is security, because from different
areas diverse requirements are coming. The current situation brings significant and
dynamic changes which also emphasize the necessity to meet the security expectations
and their increase. The security policy of the Bank regulates safety as the basic and
shared commitment of all employees in order to maintain healthy competition in the
strong banking market. Business processes of the banks should be running smoothly
and efficiently, especially with the constant desire of the banks to modify their business
processes, improve them and make them up do tade. The security policy of the bank
is a relationship between equals, to meet common interests. Common interest in the
bank is security, and in this context everyone is equal.
Key words: Bank, security, policy, bank products, vulnerability, risk,
protection.

184. 184 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Prof. dr Ljubo Pejanović, VŠ Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar
Vrkatić, Novi Sad14
PROBLEMI EKOLOGIJE I EKOLOŠKO-BEZBEDNOSNE
KULTURE U REPUBLICI SRBIJI
Rezime: Ovaj rad ima za cilj da ukaže na problem i fenomen ekološke
bezbednosti nacionalne države i međunarodne zajednice i njene uloge u savremenim
uslovima. U radu se, takođe, ukazuje na koncept ekološke bezbednosne kulture i na
njen doprinos u podizanju svesti kod ljudi o zdravoj životnoj sredini na prostoru
Republike Srbije.
Istovremeno, želi se ukazati na iznalaženje odgovarajućih rešenja. U tom
smislu, daje se doprinos u odnosima između građana i predstavnika vlasti i precizira
njihova uloga u razvoju ekološke bezbednosti. Prema tome, cilj ovog rada je da se
izvrši deskripcija kulture u ekološkoj bezbednosti i, ako je to moguće, jasnije približi
značenje ovog pojma stručnoj i naučnoj javnosti. S druge strane, praktični cilj ovog
rada podrazumeva doprinos boljem razumevanju ekološke kulture bezbednosti
i odnosa prema istorijskom kulturnom nasleđu u ovoj oblasti. Takođe, želja je da
se podstaknu istraživači i teoretičari da detaljnije istraže ovaj fenomen i ponude ga
naučnoj i stručnoj javnosti.
Ključne reči: ekologija, bezbednost, kultura, Srbija, nasleđe.
ECOLOGY ISSUES AND ECO-FRIENDLY CULTURES IN THE REPUBLIC OF
SERBIA
Summary: The aim of this paper is to indicate to the issue and phenomenon
of environmental friendliness and its role in a modern state and the international
community. Moreover, the paper tackles the issues of an eco-friendly culture and its
role in raising Serbian people’s awareness of a healthy living environment. Besides
that, the paper indicates to possible ways of interpreting this modern concept, one of
them being raising people’s awareness of its importance. Hence, the paper contributes
to the improvement of the relationship between the citizens and authorities. The paper
aims at describing an eco-friendly culture so as to make the concept clearer to the
public. The practical aim of the paper is a better understanding of environmental
friendliness and an improved understanding of historical and cultural heritage in this
area. The aim of the paper is also to motivate researchers and theoreticians to explore
this phenomenon in detail, as well as to present it to the public.
Key words: Ecology, safety, culture, national, Serbia, heritage.
14 pejanovicljubo@gmail.com

185. 185SEKCIJA BEZBEDNOST – SECURITY SESSION
Doc.drMetodijaDojčinovski1,
Vojnaakademija„GeneralMihailoApostolski”,
Skoplje
OBLICI UGROŽAVANJA LJUDSKE BEZBEDNOSTI U
SAVREMENOM DRUŠTVU
Rezime: Ovaj rad ukazuje na mogućnosti ostvarivanja novih i savremenih
oblika ugrožavanja ljudske bezbednosti u različitim sferama društva. Savremenost
ugrožavanja odnosi se na: iskorišćavanje sistema otvorenih granica, neprilagođenosti
državnih i bezbednosnih „aparata“, slabu efikasnost institucija, korišćenje savremene
tehnologije, komunikacije, edukaciju, nedovoljnu saradnju organa na nacionalnom
i regionalnom nivou i drugo. U tom pravcu, ovaj rad razrađuje pojavne indikatore
i nove oblike narušavanja nacionalne bezbednosti koji imaju za cilj izazivanje
nestabilnosti i daljih promena segmenata društva.
Kao osnovne razloge narušavanja ljudske bezbednosti, ovaj rad definiše
društvene izvore ugrožavanja koji se negativno reflektuju na ljudski faktor, a odnose
se na nacionalna, religiozna, profesionalna i lična suprotstavljanja u društvu, na
društvenu neusaglašenost, razvoj kulture, edukaciju, vođenje politike, međunarodne
odnose i status subjekata i druge aspekte.
1
Е-mail: m_dojcinovski@yahoo.com
Ukazujućinaznačajpojaveopasnostiudruštvu,uovomradubićeobrađeniunutrašnji
oblici ugrožavanja ljudske bezbednosti zbog realne mogućnosti i procene da ljudski
faktor ima značajnu ulogu u pojavi motiviranosti i sprovođenju pojave kriminliteta,
u stvaranju društvene neposlušnosti, u organizovanju rušilačkih aktivnosti i pojave
nasilnog ekstremizma.
Pored primene savremenog teoretskog pristupa ukazaće se na moguće aspekte
identifikacije zastoja u društvu, na mere prevazilaženja kriznih stanja i sprovođenje
praktičnih modela uspostavljanja bezbednosti, na korišćenje efikasnih metodologija i
verifikovanih postupaka, kao i na upotrebu dokazanih tehnika i instrumenata.
Ključnereči: bezbednosni izazovi, pretnje, nacionalna bezbednost, unutrašnji
oblici ugrožavanja, mere i aktivnosti.
1 m_dojcinovski@yahoo.com

186. 186 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
FORMS OF JEOPARDIZING HUMAN SAFETY IN MODERN SOCIETY
Summary:Thecontentofthisstudyindicatesthepossibilityofachievingnewand
modern forms of jeopardizing human safety in different spheres of society. Modernity
of endangering refers to jeopardizing the system of open borders, maladjustment of
state and security apparatus, the weak institutional effectiveness, the use of modern
technology, communications, education, lack of cooperation between authorities
on national and regional level, and more. In this sense, this paper elaborates the
phenomenal indicators and new forms of violating the national security, with the aim
of provoking instability and further changes in segments of society.
As the main reason for the violation of human safety, this paper defines the
social sources of threats, which have a negative impact on the human factor, being
related to ethnic, religious, professional and personal confrontations, social conflicts,
development of culture, education, political guidance, international relations, status
and other aspects.
Emphasizing the significance of the phenomenon of threats to society, this work
elaborates on inner unarmed forms of jeopardizing human safety, because of the
realistic possibility and estimation that the human factor plays an important role in
the occurrence of crime, in the creation of social disobedience, in organizing subversive
activities including occurrence of violent extremism.
Besides applying the modern theoretical approach, this paper will identify
the possible aspects of deadlock in society, measures to overcome the crisis and to
implement the practical model of establishing security, efficient use of methodology
and verified procedures, and the use of proven techniques and instruments.
Keywords:safetyrisks,threats,nationalsecurity,internalformsofjeopardizing,
measures and activities.

187. 187SEKCIJA BEZBEDNOST – SECURITY SESSION
Др Миле Ракић15
НАЦИОНАЛНЕ МАЊИНЕ - МУЛТИКУЛТУРАЛНОСТ И
ИЗГРАДЊА КАПАЦИТЕТА БЕЗБЕДНОСТИ РЕПУБЛИКЕ
СРБИЈЕ16
Резиме: Урадусеанализиракаконовонасталедржавемултикултурног
Балкана могу одговорити на изазове пред које их поставља савремено
схватање нације и интернацинализација питања мањина, а да при томе
задрже стабилну безбедност, демократску опредељеност развоја, односно да
задржеоформљенуидеологијустварањасопствене(националне)државе.Дали
је могуће помирити та два дијаметрално супротна дискурса не нарушавајући
безбедност државе, национални идентитет и доминантну културу, уз
потребу за прихватањем захтева мањина и уз потребу поштовања културе
различитости? И све то уз императив очувања стабилне безбедности земље,
односно наставка изградње безбедносног капацитета Републике Србије у
условима међународних интеграционих токова.
Кључнеречи:институције,капацитет,РепубликаСрбија,безбедност,
националне мањине, мултикултуралност.
NATIONAL MINORITIES, MULTICULTURALISM AND BUILDING UP THE
SECURITY CAPACITY OF THE REPUBLIC OF SERBIA
SUMMARY: This paper analyzes the problem that the new national
multicultural Balkan countries can respond to the challenges posed by the modern
understanding of the nation and internacinalizacija minority issues, and thereby
maintain a stable security, the development of democratic commitment, that was
formed to keep the ideology of creating their own (national) government . Is it possible
to reconcile these two diametrically opposed discourses without compromising the
security of the state, national identity and the dominant culture, the need for accepting
the demands of minorities and the need to respect cultural diversity and all with the
imperative of a stable security of the country, and continuing with the construction of
the security conditions in the Republic of Serbia international integration processes.
Keywords: institutions, capacity, Serbia, security, ethnic minorities,
multiculturalism
15 rakicmile@hotmail.com
16 U knjizi Multikulturno građanstvo Vila Kimlike, Skoplje, 2005, daje se definicija
multikulturalnosti koju je dao (Burnet 1975: 36), Multikulturalnost je politička podrška polietičnosti u
okviru nacionalnih institucija engleske i francuske kulture, str.36.

188. 188 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Доц. др Мирослав Милутиновић17
УСПОСТАВЉАЊE НАУКЕ О БЕЗБЕДНОСТИ КАО ОПШТЕ
СОЦИОЛОШКЕ ПОЈАВЕ
Резиме: Наука о безбедности, иако се у пракси код нас и у свету често
спомиње као инструментаријум за одређење појединих социолошких појава
из области безбедности, још увек није на теоријско-методолошки начин
конституисана. Због тога је, у даљем научном промишљању, неопходно доћи
до целовитог сазнања о могућности успостављања безбедности као опште
социолошке појаве. Досадашња научна сазнања која, истина, код нас нису
у довољној мери искоришћена, указују да је теоријско-методолошки могуће
успоставити нову, посебну социолошку дисциплину која се бави социологијом
безбедности.
Кључне речи: методологија, методи истраживања, теорија, наука,
безбедност, социолошке појаве.
ESTABLISHING THE SCIENCE OF SAFETY
AS A GENERAL SOCIOLOGICAL PHENOMENON
Summary: The science of safety, although in practice both here and in the
world, often referred to asinstruments for the determination of certain sociolog-
ical phenomenon in the field ofsecurity, not yet on the theoretical and method-
ological way constituted. Therefore, in furtherscientific thinking, it is necessary to
reach a complete knowledge of the possibility of establishing security as a general so-
ciological phenomenon. Recent scientific findingswhich, in truth, sufficiently for us
are not used, suggest that the theoretical andmethodological possible to establish a
new, special sociological discipline that sociologysafe spear.
Keywords: methodology, research methods, theory, science, security,
social phenomena.
17 mmilutinovic@useens.net

189. 189SEKCIJA BEZBEDNOST – SECURITY SESSION
Доц. др Мирослав Милутиновић18
ИЗАЗОВИ САВРЕМЕНОГ ДРУШТВА У БЕЗБЕДНОСТИ
Резиме: Целокупна историја људске врсте је хронологија
изложености несрећама и њен напор да се суочи са тим ризицима. Наше
постојање је доказ успеха наших предака у управљању тим ризиком.
Ризик можемо окарактерисати и као прогнозу могуће штете, односно
у негативном случају губитак или опасност.
Да бисмо боље разумели појам ризика потребно је дефинисати појмове
који су у вези са њим, као што су: сигурност, несигурност, опасност и др. За
сигурност кажемо да је то ситуација у којој смо дефинитивно сигурни у исход
неког догађаја, односно у резултате које ће за собом повући доношење неке
одлуке. Када се та сигурност у исход догађаја смањује, говоримо о повећању
ризика.
Кључне речи: ризик, опасност, сигурност, имовина, менаџмент.
SAFETY-RELATED CHALLENGES TO MODERN SOCIETY
Summary:The entire history of mankind is a chronological display of exposure
to misfortune as well as its effort to face these risks. Our existence is evidence of the
success our ancestors had in managing that risk.
Risk can be characterized as the calculated prediction of possible damage, or
in a negative situation, that of loss or danger.
For the purpose of better understanding risk, it is necessary to define concepts
related to risk, such as security, insecurity, danger, etc. Security is labelled as a situation
in which one is definitely certain of the result of an event, and thus of the results
ending in some decision to be made. The lower the level of certainty of the results of
events, the higher the risk.
Key words: risk, danger, certainty, property, management.
18 mmilutinovic@useens.com

190. 190 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Mr Mladen Trajkov , Penzionisani viši policijski savetnik – obučavač
MVR - Centar za obuku19
UTICAJ MULTIKULTURALNOSTI U MAKEDONSKOM
BEZBEDNOSNOM SEKTORU - POLICIJI
Rezime: Multikulturalnost u savremenom svetu ima poseban značaj jer se
njome pojedina društva ponose, dok se veći broj suočava sa problemima kako da reše
potrebe koje nalažu svakodnevna upućivanja pojedinih predloga i zahteva od strane
pojedinih manjina ili etničkih zajednica. Kao primer, u ovom tekstu je u kratkim
crtama analizirana Republika Makedonija u periodu od 2001. godine. Obuhvaćene
su sve karakteristike multikulturalnosti i njihov uticaj na rad policije i samo društvo
u Makedoniji i to u sedam delova: multikulturalnost�20
u Republici Makedoniji do
2001, multikulturalnost posle krize 2001, proces pozitivne diskriminacije, pozitivne
i negativne strane multikulturalnosti, uticaj multikulturalnosti u bezbednosnoj
sferi policije, obrazovanje multikulturne policije i multikulturalnost u privatnoj
bezbednosti.
Ključne reči: multikulturalnost, bezbednost, policija, obrazovanje.
INFLUENCE OF MULTICULTURALISM IN MACEDONIAN SECURITY
SYSTEM – THE POLICE
Summary: In the contemporary society, multiculturalism has a special
significance, and some societies are proud of it. However, great many of them have
big problems of how to solve the needs posed every day by certain minorities and
ethnic communities of the contemporary society. This article contains, in short, an
example of the Republic of Macedonia in the period after 2001. The text includes all
the features of multiculturalism, influence thereof on the work of the Police and society
itself in Macedonia, in seven segments: Multiculturalism in the Republic of Macedonia
before 2001, Multiculturalism after the 2001 crisis, Process of positive discrimination,
Positive and negative aspects of multiculturalism, Influence of multiculturalism in the
security sphere of the Police, Creation of the multicultural Police, Multiculturalism in
the private security, and finally the Conclusion and Bibliography.
Key words: multiculturalism, security, police, education.
19 mladen.trajkov@gmail.com
20 U knjizi Multikulturno građanstvo Vila Kimlike, Skoplje, 2005, daje se definicija
multikulturalnosti koju je dao (Burnet 1975: 36), Multikulturalnost je politička podrška polietičnosti
u okviru nacionalnih institucija engleske i francuske kulture, str.36.

191. 191SEKCIJA BEZBEDNOST – SECURITY SESSION
Mр Момир Остојић, Висока струковна школа за предузетништво, Београд21
БЕЗБЕДНОСТ И МУЛТИКУЛТУРАЛНОСТ У ЕВРОПСКОМ
СИСТЕМУ ВАЗДУШНЕ ПЛОВИДБЕ
Резиме: Ширење Европске уније и јачање њених институција
које би требало да буду мултиетничке, постаje императив стабилних
међуетничких односа. Институционално успостављање европског система
ваздушне пловидбе заокружује се потписаним мултилатералним споразумом
о успостављању јединствене европске ваздухопловне области и пројектом
„Јединственоевропсконебо“који,поредосталог,подразумевајутесноцивилно-
војно интегрисање система и настајање корпоратизованих наднационалних
институција у оперативној функцији безбедности ваздушне пловидбе.
Уочена комплементарност безбедности ваздушне пловидбе и националне
безбедности определила је потребу за анализом ових интеграционих процеса
у контексту односа националне и социјеталне безбедности, националних
суверенитетаиетничкихидентитета,европскогбезбедносногиодбрамбеног
идентитета и улоге НАТО-a у претпостављеној мултикултуралности.
Кључне речи: безбедност, мултикултуралност, ваздушна пловидба,
суверенитет, идентитет.
SECURITY AND MULTICULTURALISM IN EUROPEAN AIR NAVIGATION
SYSTEM
Summary: The expansion of the European Union and the strengthening
of its institutions, which should be multi-ethnic, sets stable inter-ethnic relations
asimperative. Institutional establishment of the European air navigation system
shall be capped by signing a multilateral agreement on the establishment of a single
Europeanaviationareaof​​theproject“SingleEuropeanSky”which,amongotherthings,
involve close civil-military integration of the system and the creation of supranational
corporate institutions in operational function of air navigation safety. The observed
complementarity air navigation safety and national security, determined the need for
an analysis of the integration process in the context of national and societal security,
national sovereignty, and ethnic identity, European security and defense identity and
the role of NATO in the assumed multiculturalism.
Keywords: security, multiculturalism, air navigation, sovereignty, identity.
21 ostojicmomir@yahoo.com

192. 192 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Prof. dr sc. Saša Petar, Visoka poslovna škola „Utilus“, Zagreb22
Nikola Protrka, univ. spec. inf.- struč. spec. crim., Policijska akademija, Visoka
policijska škola, Zagreb23
SIGURNOSNI ASPEKT UPRAVLJANJA LJUDSKIM RESURSIMA
U MULTIKULTURNOJ TVRTKI
Rezime: Svaka je tvrtka nesavršen sustav međuljudskih odnosa u kojoj
loše upravljanje ljudskim resursima može izazvati negativne reakcije zaposlenih
i tako negativno utjecati na rezultate koje organizacija postiže. Premda je tvrtka
dužna definirati sigurnosne procedure kojima se kontrolira sigurnosna komponenta
zaposlenikaprilikomzapošljavanja,akasnijeihjedužnaštititiodmogućihnegativnosti
od strane menadžmenta i ostalih zaposlenika, to u pravilu ne funkcionira. U takvim
situacijama najčešće ne dolazi do direktnih fizičkih sukoba, no djelatnici postižu
slabije rezultate ili, čak, bojkotiraju poslovanje tvrtke, kada nastaju akcidenti koji
izravno ili neizravno utječu na poslovne rezultate tvrtke.
Većina menadžera u tvrtkama smatra da je lakše situaciju smiriti tako da se
naglasi autoritet menadžera, a nezadovoljne djelatnike smiriti prijetnjama otkazima.
Takva rješenja dovode do smanjenja sigurnosti djelatnika na poslu, ali i do smanjenja
sigurnosti poslovanja tvrtke (npr. nezadovoljni djelatnici lakše se odlučuju na
sabotaže, otkrivanje poslovnih tajni itd.). Tvrtke bi trebale poticati edukaciju osoblja i
strogo sankcionirati sukobe, bez obzira dolaze li oni iz redova menadžmenta ili nižih
hijerarhijskih razina. Tako bi se utjecaj nesigurnosti smanjio, strah od posljedica bi
prevladao, a djelatnici bi bili posvećeni ostvarivanju radnih zadataka.
Ključne riječi: akcidenti, međuljudski odnosi, korporativna sigurnost,
multikulturalnost, ljudski resursi.
22 sasa@sasapetar.com
23 nprotrka@fkz.hr

193. 193SEKCIJA BEZBEDNOST – SECURITY SESSION
SECURITY ASPECTS OF HUMAN RESOURCES MANAGEMENT’S IN A
MULTICULTURAL COMPANY
Summary: Each company is an imperfect system of interpersonal
relationships, in which the poor human resource management can cause adverse
reactions of employees and negatively impact to company’s results. Although the
company is required to define security procedures, which control element of security
during employment interviews, and later to protect employees from management
and/or colleagues, it generally does not work. Often there is no direct physical conflict,
but the staff is becoming bad achievers or they even boycott company. When is coming
up to direct conflict, often by accident, that directly or indirectly affect the company’s
business results.
Most companies find it easier to calm the situation so to emphasize the authority
of managers and unhappy workers settle threats of cancellation. These solutions
lead to a reduction in staff’s security on the job, but also to reduce the safety of the
company (e.g., dissatisfied workers are more easily decide to sabotage, disclosure of
trade secrets, etc.). Companies should encourage staff training and strictly sanction
all conflicts, regardless of whether they come from the ranks of management or lower
hierarchical levels. This would reduce the impact of unsafety, fear of the consequences
would prevail, and the staff would be dedicated to the achievement of tasks.
Key words: Accidents, interpersonal relationships, corporate security,
multicultural, human resources.

194. 194 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Dr Predrag Jelenković, Agencija za privatizaciju, Regionalna kancelarija Niš24
Mr Ljiljana Jelenković, Medicinska škola ,,Dr Milenko Hadžić“, Niš25
LOKALNA SAMOUPRAVA I ZAŠTITA ŽIVOTNE SREDINE
Rezime: Zaštita i unapređenje životne sredine samo je jedan od segmenata
aktivnosti prioritetnog karaktera u delu mnogih razvojnih programa koji pokazuje
da je opredeljenje za zdravu životnu sredinu ključna i primarna orijentacija. Lokalna
samouprava Grada Niša u martu 2001. godine donela je odluku o formiranju Radne
grupe za izradu lokalnog ekološkog akcionog plana (LEAP). Ovaj plan je imao za cilj
da prikaže lokalnu strategiju zaštite i unapređenja životne sredine, kao i da pomogne
razrešenju nastalih konfliktnih ekoloških problema na lokalnom nivou. Kroz primer
LEAP-a može da se vidi na koji se način mogu postaviti ciljevi, zadaci, planovi i
aktivnosti društva u domenu ekoloških problema u lokalnoj zajednici. Da bi građani
aktivno učestvovali u implementaciji LEAP-a, potrebna je kvalitativna promena
društvene svesti i formiranje ekološke svesti. Zahvaljujući tim promenama dolazi do
humanizacije i ekologizacije obrazovanja, pa se sve veća pažnja u modernom društvu
posvećuje obrazovanju iz oblasti zaštite životne sredine. Na taj način, obezbeđuje
se bezbednost životne sredine tj. čuva biološka raznolikost i sprečava neodgovorno
korišćenje neobnovljivih prirodnih resursa.
Ključnereči: zaštita životne sredine, bezbednost, ekologija, obrazovanje, ekološka svest.
LOCAL GOVERNMENT AND ENVIRONMENTAL PROTECTION
Summary: The protection and enhancement of the environment is only one
segment of the priority character, in a part of many development programs, which
demonstrates that a commitment to a healthy environment is crucial and primary
orientation. March 2001. Local government of the City of Nis, is decided to form a
working group for the development of Local Environmental Action Plan (LEAP). This
plan is aimed to present a local strategy for the protection and enhancement of the
environment and to help solve the environmental problems caused by conflict at the
local level. Through LEAP example it can be seen in what way I set goals, objectives,
plans and activities of the society on environmental issues in the local community.
In order to provide active participation of citizens in the implementation of LEAP
qualitative change of social consciousness and environmental awareness are required.
These changes lead to greening and humanization of education, and increasing
attention in modern society to the education of environmental protection. In this way
the safety of the environment, ie, preservation of biodiversity and prevention of the
irresponsible use of non – renewable natural resources are ensured.
Keywords: Environment, Safety, ecology, education, environmental awareness.
24 jelenko224@yahoo.com
25 jelenko410@gmail.com

195. 195SEKCIJA BEZBEDNOST – SECURITY SESSION
Др Стеван Стојановић26
Др Воја Лаковић27
ОБУКА И ЕДУКАЦИЈА ПОЛИЦИЈСКИХ СЛУЖБЕНИКА У
РЕПУБЛИЦИ СРБИЈИ
Резиме:Обука и едукација полицијских службеника само је део реформе
Министарства унутрашњих послова Републике Србије. У том контексту,
извршена је реформа Средње школе унутрашњих послова у Сремској Каменици
у Центар за основну полицијску обуку. Такође, извршене су и реформе Више
школе унутрашњих послова у Земуну у Криминалистичко- полицијску
академију струковних студија и Полицијске академије у Криминалистичко-
полицијску акдемију академских студија. Трансформације ових образовних
установа, које су служиле за образовање полицијских кадрова, кроз реформу су
дефинисанекаоједаноднајзначајнијихпројекатакојијетребалореализовати
примењујући основна начела реформе: професионалност, деполитизацију,
демилитаризацију, транспарентност, родну равноправност, сарадњу са
локалном заједницом. Реформа кроз начело сарадње са локалном заједницом
дефинисала је нову улогу полиције у друштву – сервис грађана.
Кључне речи: обука, едукација, реформа, образовање.
POLICE OFFICER TRAINING AND EDUCATION IN THE REPUBLIC OF SERBIA
Summary: Training and education of the police officers employed with
the Republic of Serbia’s Ministry of Interior is only a part of the Ministry’s reformation.
Within this context there was a reformation of the Police High School in Sremska
Kamenica into the Basic Police Training Center. The Police College in Zemun was also
transformed, becoming the Academy of Criminology and Police Studies (Vocational
Studies). Likewise, the Police Academy was transformed into the Academy of
Criminology and Police Studies (Graduate Studies).
Transformational reform of these three educational institutions for
educating police staff is defined as one of the most significant projects that should be
carriedoutbyapplyingbasicprinciplesofreformation–professionalism,depolitization,
demilitarization, transparency, gender equality, cooperation with local community.
Reformation through the principle of cooperation with local community has defined
the new role of police in the society – that of a citizens’ service.
Key words: training, education, reformation, education.
26 stojanovicstevan62@yahoo.com, Министарство унутрашњих послова Републике
Србије, ПУ за Град Београд
27 Управа царине Републике Србије, Царинарница Ужице

196. 196 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Vasko Stamevski1
AGENCIJE ZA ZAŠTITU LICA I IMOVINE U KORELACIJI SA
OSTALIM SEKTORIMA BEZBEDNOSTI
Rezime: Zaštita ljudi i imovine je relativno nova delatnost koja je normativno
integrisana u Republici Makedoniji u poslednjoj deceniji prošlog veka. To je učinjeno
kroz Zakon o zaštiti lica i imovine. Na taj način, stvorili su se uslovi za integraciju ove
aktivnosti u ukupnom sistemu bezbednosti sa ciljem pružanja usluga trećim licima
ili za sopstvene potrebe. Pomenuti zakon agencijama daje mogućnost da obavljaju
delatnost u skladu sa svojim ovlašćenjima koja su u mnogim segmentima slična ili čak
identična ovlašćenjima koja ima policija.
Utomkontekstu,trebadasedodaiodnoskojiagencijezazaštitulicaiimovine
imaju sa ostalim sektorima bezbednosti, uključujuči i Ministarstvo unutrašnjim
poslovima koje se pojavljuje kako državni organ, nadležan ili ovlašćen da nadgleda
sprovođenje Zakona o zaštiti lica i imovine.
Ključne reči : bezbednosni sistem, normativi, obezbeđenje, ovlašćenja,
saradnja, kontrola itd.
1
Diplomirani kriminalist, magistar pravnih nauka (kazneno pravo), e-mail: vasko.
stamevski@gmail.com
AGENCIES FOR SECURING PERSONS AND PROPERTY
IN CORRELATION WITH OTHER SECTORS OF SECURITY
Summary: Providing security for people and property is a relatively new
activity that is normatively integrated in the Republic of Macedonia in the last decade
of XX centry. This is done trough the Law of securing people and property, where
conditions for integration in the whole system of security are created toward servicing
third persons, or own personal needs. This law gives agencies possibility to perform
their work in accordance with their authorizations, that are in many parts close or
indentical to police authority.
This law gives agencies possibility to perform their work in accordance with
their authorizations, that are in many parts close or indentical to police authority.
In this context to be complemented is also the relationship that agencies for securing
persons and property have with other sectors of security, including the Ministry of
Internal Affairs which acts as a state agency in charge or authorized to monitor
implementation of the Law on securing people and properity.
Key words: security system, norms, security, authorizations, cooperation,
control.

197. 197SEKCIJA BEZBEDNOST – SECURITY SESSION
Željko Mojsilović, MUP Republike Srbije28
Marija Marović, Balkanski centar za Bliski istok29
UTICAJ MULTIETNIČNOSTI INSTITUCIJA NA POVEĆANJE
STEPENA BEZBEDNOSTI U OPŠTINAMA PREŠEVO,
BUJANOVAC I MEDVEĐA
Rezime: Od završetka sukoba između snaga bezbednosti Republike Srbije i
albanskih ekstremista na teritorijama opština Preševo, Bujanovac i Medveđa prošlo je
jedanaest godina. Iako je sredinom 2000-ih delovalo da će obnovljeni sukobi prerasti
u novi konflikt, u poslednjih nekoliko godina zabeležen je manji broj incidenata i
situacija deluje stabilno. Jedan od razloga za to je i integracija Albanaca u državne
institucije. Bez obzira što integracija nije išla po dinamici koja je predviđena Vladinim
planom o mirnom rešavanju krize u opštinama Preševo, Bujanovac i Medveđa već
daleko sporije, Albanci u ove tri opštine učestvuju na lokalnim izborima i u radu
lokalnih i drugih institucija. Teza ovog rada jeste da je integracija Albanaca u
društvo i stvaranje multietničkih institucija dovelo do povećanja bezbednosti u ove
tri opštine. Za dokazivanje te teze autori će se osloniti na teorijsku pretpostavku da
je politička bezbednost posledica sociopolitičke kohezije u državi, odnosno da je jaka
ona država u kojoj je stanovništvo različitih etničkih, religijskih i kulturnih grupa
potpuno integrisano i oseća tu državu kao svoju, te da ih postojeće državne i društvene
institucije predstavljaju. Postojanje takvih institucija, u koje marginalizovane grupe
imaju poverenje, smanjuje mogućnost traženja rešenja na vaninstitucionalnom planu
i nepolitičkim sredstvima - upotrebom oružja i/ili nasilja.
Ključne reči: bezbednost, multietničnost, konflikt, integracija, jug Srbije.
28 zmojsilovic@pregovarac.rs
29 marijamarovic@gmail.com

198. 198 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
MULTIETHNIC CHARACTER OF INSTITUTIONS IN MUNICIPALITIES OF
PRESEVO, BUJANOVAC AND MEDVEDJA HELPS INCREASE SECURITY IN
THIS POST-CONFLICT AREA OF SOUTH SERBIA
Summary: Armed Conflict between Albanians and Serbian security apparatus in
three South Serbian municipalities of Presevo, Bujanovac and Medvedja that broke out
in 2000. threatened to turn into yet another ethnic war following break up of former
Yugoslavia. Following best practice in conflict resolution new democratic government
in Belgrade with support from international community came forward with the plan
for resolution of the crisis. Six months after intensive clashes truce was signed and the
government of Serbia and representatives of local Albanians began working together
on building peace in those three municipalities. One of the key pillars of the peace
settlement was inclusion of Albanians in socio/political processes and integration into
official state structures. Although Albanians were quite early integrated into local
police and soon after the end of conflict participated in the local elections, in 2002, their
integration in other national institutions is slow paced. This papers argues that multi
ethnicity of institutions in Presevo, Bujanovac and Medvedja increases security and
helps prevent armed conflict. In doing that, this paper will employ theoretical concept
of strong state as understood by Copenhagen school and principles of resolution of
protracted conflict derived from the vast body of conflict resolution literature.
Key words: Security, multiethnic, insurgency, conflict, intergration, South Serbia

199. 199SEKCIJA BEZBEDNOST – SECURITY SESSION
Доц. др Војин Пилиповић30
, ВШ Правне и пословне академске студије др
Лазар Вркатић, Нови Сад
ЗАШТИТА ИДЕНТИТЕТА И ПРИВАТНОСТИ У
МУЛТИКУЛТУРНОМ ДРУШТВУ – правни и етички аспекти
Резиме:Урадусеприказујуосновниправниинститутитј.међународна
и унутрашња правна регулатива која се односи на проблеме кривично-
правне и етичке заштите идентитета грађана и њихове приватности.
Неповредивост тајности писма и вербалних комуникација, као и заштита
податакаоличности,слободамисли,савестииуверења,морајубитипредмет
основних уставних и законских гаранција. Зајемченост основних права,
када је у питању заштита података о личности, тајност писама и других
средстава комуницирања, може бити ограничена само на одређено време и
на основу одлуке суда када је то неопходно за вођење кривичног поступка
или заштите безбедности Републике Србије, под условима и на начин који су
предвиђени законом. Јавност у раду органа државне управе је такође значајна,
али се увек мора водити рачуна о заштити приватности, личних права и
слобода грађана, без обзира што одређене податке и информације надлежни
органи могу јавно објављивати када за то постоји оправдан интерес, чак и
када је то против воље грађанина.
Кључне речи: друштво, идентитет, појединац, приватност,
заштита.
PROTECTION OF IDENTITY AND PRIVACY IN MULTICULTURAL SOCIETY
– legal and ethical aspects
Summary: This paper presents the basic legal notions that international and
domestic regulations, relating to the problems of criminal justice and the protection
of personal identity, ethical citizens and their privacy. The confidentiality of letters
and verbal communications, and the protection of personal data, freedom of thought,
conscience and belief, must be the subject of basic constitutional and legal guarantees.
Guaranteeing basic rights when it comes to the protection of personal data, privacy
of correspondence and other means of communication may be limited only to a
certain time and under court order, when it is necessary for the conduct of criminal
proceedingsorprotectthesecurityoftheRepublicofSerbia,underconditionsandinthe
manner provided for in the law. Public in the way the Government is also significant,
but it still has to take care to protect the privacy of personal rights and freedoms of
citizens, regardless of what specific data and information, competent authorities and
publicly, when there is a legitimate interest, as it is against the the will of the citizen.
Keywords: society, identity, individual, privacy, protection.
30 vpilipovic@useens.net

200. 200 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Prof. dr Zdravko Skakavac, VŠ Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar
Vrkatić, Novi Sad31
ŽRTVE TRGOVINE LJUDIMA U SAVREMENOM DRUŠTVU
Rezime: Trgovina ljudima je savremeni globalni fenomen. Pravno, to je
jedan od najsloženijih međunarodnih problema koji snažno pogađa i razara države
u političkoj i ekonomskoj tranziciji, ratnim ili drugim konfliktnim situacijama, a koje
su najčešće zemlje porekla trgovine ljudima. Osnovni pojavni oblici trgovine ljudima
su: trgovina ženama, trgovina decom, krijumčarenje i trgovina migrantima i trgovina
ljudskim organima. Trgovina ljudima pogađa sve - žene, muškarce, devojčice, dečake,
pa čak i bebe. Ipak, najčešće žrtve trgovine ljudima su žene i deca. U ovom radu biće
ukazano na neke viktimološke probleme trgovine ljudima u savremenom društvu.
Ključne reči: trgovina ljudima, viktimologija, žrtve, krijumčarenje,
eksploatacija, ropstvo, ljudska prava.
VICTIMS OF HUMAN TRAFFICKING IN CONTEMPORARY SOCIETY
Summary: Human trafficking is a contemporary global phenomenon, legally
recognized as one of the most complex international problems which strongly affects
countries undergoing political and economic transition, as well as those riven by
war and other forms of conflict. Most often, these are the main countries of origin
for human trafficking. The major forms of human trafficking include: trafficking in
women and children, people smuggling and trafficking in human organs. Trafficking
in human beings affects everyone, women, men, girls, boys, even babies. Nevertheless,
the majority of trafficking victims are women and children. This paper aims to present
some of the victimological issues of human trafficking in the contemporary society.
Key words: human trafficking, victimology, victims, smuggling, exploitation,
slavery, human rights.
31 zskakavac@useens.net

201. 201SEKCIJA BEZBEDNOST – SECURITY SESSION
Tatjana Skakavac, VŠ Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić, Novi
Sad32
Dragana Malinović, VŠ Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić, Novi
Sad33
ORGANIZACIONO – INSTITUCIONALNI OBLICI BORBE ZA
ZAŠTITU ŽRTAVA TRGOVINE LJUDIMA U SAVREMENOM
DRUŠTVU
Rezime: Usvetusefenomenuzaštitežrtavatrgovineljudimaposlednjihgodina
pridaje izuzetno velika pažnja. Na to upućuje veliki broj aktivnosti međunarodnih i
nacionalnih subjekata koji se bore za zaštitu žrtava krivičnih dela. U borbi protiv
trgovine ljudima i zaštite žrtava ovih krivičnih dela najveću pažnju svakako zaslužuju
Ujedinjene nacije, a zatim Savet Evrope, Evropska unija, OEBS i brojne nevladine
organizacije. U ovom radu će se ukazati na osnovne organizaciono-institucionalne
oblike borbe za zaštitu žrtava trgovine ljudima u savremenom društvu.
Ključne reči: trgovina ljudima, žrtve, UN, Evropska unija, nevladine
organizacije, viktimološko društvo.
ORGANIZATIONAL AND INSTITUTIONAL ASPECTS OF THE PROTECTION OF
TRAFFICKING VICTIMS IN CONTEMPORARY SOCIETY
Summary: In the last few years, the phenomenon of human trafficking has
received considerable global attention. This is evident in a large number of activities
at both the national and international level, fighting for the protection of crime
victims. Among the organizations that oppose human trafficking and fight to protect
the victims of this crime special attention should be given to the United Nations, the
European Council, the European Union, OSCE, as well as many non-governmental
organizations. The aim of this paper is to identify the basic organizational and
institutional aspects of protecting the victims of human trafficking in the contemporary
society.
Key words: human trafficking, victims, UN, the European Union, non-
governmental organizations, society of victimology.
32 tatjana.skakavac@gmail.com
33 Malinovic_dragana@yahoo.com

202. 202 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Doc. dr Aleksandar Glavinov34
Mr Nenad Tanevski, saradnik35
ASIMETRIČNE PRETNJE I NJIHOVA REFLEKSIJA U
MEĐUNARODNOJ BEZBEDNOSTI
Rezime: Teroristički napad 11. septembra naučnici, analitičari i politički eksperti
protumačilisukaorat.Меđutim,AlKaidanijedržavaveć„nedržavni”igrač-globalna
teroristička organizacija. I pored toga što za krivca napada nije bila optužena država
- utočiste ove terorističke organizacije, glavni cilj je bio uništenje „nedržavnоg“
neprijatelja. Drugim rečima, najjača zemlja na svetu je započela odbrambeni rat
protiv „nedržavne” naoružane grupe.
U kratkom vremenskom roku američka vlada je opisala svetsku postkonfliktnu
životnu sredinu kao sredinu u kojoj bi SAD trebalo da se uključe u borbu protiv
nekonvencionalnog i asimetričnog neprijatelja. Za SAD Al Kaida predstavlja veliku,
čak i stratešku pretnju bezbednosti i iz tog razloga je najavila globalni rat protiv
terorizma. Deceniju posle 11. septembra i dalje postoji nedostatak konsenzusa o
trenutnom stanju Al Kaide. Dok neki tvrde da je Al Kaida danas slabija nego 2001.
godine, drugi upozoravaju da je i u današnje vreme još uvek ozbiljna međunarodna
pretnja.
Kroz analizu prirode asimetričnih pretnji u protekloj deceniji, identifikovaćemo
novo asimetrično bojno polje i nove načine delovanja globalnih asimetričnih
neprijatelja koji predstavljaju najveću direktnu pretnju međunarodnoj bezbednosti.
Ključne reči: asimetrične pretnje, asimetrično ratovanje, globalni terorizam,
meђunarodna bezbednost, Al-Kaida.
34 aglavinov@yahoo.com;
35 nenoreal@yahoo.com;

203. 203SEKCIJA BEZBEDNOST – SECURITY SESSION
THE ASYMETRIC THREATS AND THEIR REFLECTION UPON THE
INTERNATIONAL SAFETY
Summary: Considering the consequences of the 9/11 terrorist attacks, the
researchers, analytics as well as the experts in politics have defined this event as a
war. However, Al Qaeda is not a state, but a non-state player, i.e. a global terrorist
organization. Despite the fact that a state which served as a stronghold to these
terrorists has been claimed guilty for the attacks, the main goal was to destroy the
non-state enemies. In other words, the most powerful country in the world had begun
a defensive war against a non-state armed group.
In a short period of time, the American government had described the world’s
post-conflict surrounding as an environment where the USA is supposed to intervene
in the combat against the non-conventional and asymmetric enemies. In this regard,
they represent a strategic danger for the safety which is the main reason why the USA
had announced a global anti-terrorist war. Ten years after the 9/11 attacks there is
still a lack of consensual agreement upon the current condition of Al Qaeda. While
some claim that Al Qaeda is weaker now than it was in 2001, others warn that it still
presents a serious international threat.
Through a thorough analysis of the mutating nature of the asymmetric threats during
the past decade, we will identify a new asymmetric battle field as well as new manners
of operating of the global asymmetrical enemies which are the biggest direct threat to
the international safety.
Key words: Al Qaeda, asymmetric threats, asymmetric combat, global
terrorism, international safety

204. 204 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Lada Sadiković36
MULTIETNIČKI KARAKTER ORUŽANIH SNAGA BOSNE I
HERCEGOVINE
Rezime: Bosna i Hercegovina (BiH) spada u red izrazito multietničkih
država. Prema popisu stanovništva iz 1991. godine populaciju BiH čine pripadnici
dvadeset naroda. Ovakva demografska struktura BiH odrazila se u izvjesnoj mjeri na
sve najvažnije političke i demokratske institucije, od mjesne zajednice do centralnih
državnih organa. U takvim okolnostima, multietnički i multinacionalni sastav
stanovništva BiH reflektirao se na svojevrstan način i na sastav Oružanih snaga Bosne
i Hercegovine (OS BiH). Ovo je bilo posebno važno nakon završetka rata (1992-1995)
kojeg je Opći okvirni sporazum za mir u BiH označio kao „tragični sukob u regionu“.
Proces implementacije mira nametnuo je, uz ostalo, i potrebu da se osigura određena
uravnotežena zastupljenost u OS BiH pripadnika svih naroda koji žive u BiH. Upravo
zato, predmet ovog rada će biti analiza strukture i funkcioniranja OS BiH s gledišta
činjenice da će se unutar vojske naći pripadnici ne samo različitih nacionalnosti,
nego i četiri velike svjetske religije sa svim njihovim pravima i slobodama. U takvim
okolnostima potrebno je strukturu i organizaciju postaviti tako da multikulturalnost
bude činilac, ne razdvajanja kao što je to dosad često bio slučaj, nego jedinstvenog
djelovanja na ostvarenju ciljeva OS BiH.
Ključne reči: multietničnost, ljudska prava, Oružane snage Bosne i
Hercegovine, euroatlanske integracije.
36 lsadikovic@fknbih.edu

205. 205SEKCIJA BEZBEDNOST – SECURITY SESSION
MULTIETHNIC CHARACTER OF ARMED FORCES OF BOSNIA AND
HERZEGOVINA
Summary: Bosnia and Herzegovina (BH) belongs to the category of highly
multiethnic states. According to the 1991 national census, the population of BH
consists of twenty nations. This demographic structure of the state has reflected to
a certain extent on all most important politic and democratic institutions, ranging
from local communities to central government agencies. Under such circumstances,
multiethnic and multinational structure of the population has reflected in a specific
way on the Armed Forces of Bosnia and Herzegovina (AFBH). This was significantly
important after the end of the war (1992-1995), which was marked in The General
Framework Agreement for Peace as “the tragic conflict in the region”. The process
of peace implementation has required, among other things, that all ethnic groups
equally participate in AFBH. Therefore, the purpose of this study will be to analyze
the structure and functioning of AFBIH, considering the fact that the members of
the military are not just from different ethnic groups, but they also belong to four
major world religions, with all their rights and freedoms. In such circumstances, it is
necessarytoestablishthestructureandtheorganizationinawaythatmulticulturalism
would not create divisions, as it used to in many cases so far, but rather make unique
contributions to AFBH for reaching their goals.
Key terms: multiethnicity, human rights, Armed Forces of Bosnia and
Herzegovina, Euro-Atlantic integrations.

206. 206 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Marko Đurić37
NEKE POJAVE ISPOLJAVANJA BEZBEDNOSNIH STAVOVA
PRIMENOM SAVREMENIH IKT
Rezime: Tehničko-tehnološki razvoj donosi rešenja za postojeće probleme, ali
otvaraiširokspektarnovihpitanjaiizazova,paisastanovištabezbednosti.Savremene
informaciono-komunikacione tehnologije preskaču geografsku i prostornu distancu,
omogućavaju aktivizam velikog broja pojedinaca i povećavaju transparentnost
multikulturalnosti. To doprinosi formiranju nove kulturalnosti koja miri civilizacijske,
geografske, rasne, nacionalne, konfesionalne i druge razlike. Sa druge strane, otvara se
mogućnost promovisanja vrednosnih sistema i stavova bez obavezne personalizacije
pripadnosti određenim društvanim grupama. Tako „depersonalizovana“ javnost
podiže „hrabrost“ na individualnom nivou i oslobađa pritajene porive i potrebe
velikog broja javno neeksponiranih pojedinaca da bez posledica i odgovornosti za
izrečeno iznesu svoje stavove o bezbednosnim interesantnim pojavama i događajima.
Rad je pokušaj da se analizom sadržaja komentara na društvenim mrežama u vezi
sa nekim bezbednosnim temama prepoznaju zajedničke karakteristike i polazišta za
formiranje bezbednosnih stavova pripadnika formalnih i neformalnih kolektiviteta i
društvenih grupa.
Ključne reči: multikulturalnost, društvene mreže, bezbednost, društvene
grupe.
37 djkorma@yahoo.com

207. 207SEKCIJA BEZBEDNOST – SECURITY SESSION
SOME PHENOMENA OF EXPRESSING SECURITY POSITIONS
BY USE OF CONTEMPORARY ICT
Summary: Technical and technological developments bring solutions for current
problems and they also open a wide variety of new questions and challenges, even from
the point of view of security. Modern information and communication technologies
go beyond geographical and spatial distances, they enable activity of great number of
individualsandincreasetransparencyofmulticulturalizm.Thatcontributestoforming
a new culturalism which reconciles civilizational, geographical, ratial, national,
confenssional and other differences. On the other hand, there is the possibility of
promotingsystemsofvalueandstandswithoutmandatorypersonalizationofbelonging
to certain social groups. In that way “depersonalized“ public increases “courage“ on
the individual level and releases concealed impetuses and needs of great number of
publicly not exposed individuals. They are enabled to say without consequences and
responsibility whatever they want about interesting security occurrences and events.
This paper is an attempt to recognize mutual characteristics and starting points for
creation of security positions of members of formal and informal collectivities and
social groups, and it has been done by analyzing comments on social networks.
Key words: multiculturalism, social networks, security, social groups

208. SEKCIJE PSIHOLOGIJA
PSYCHOLOGY SESSION

210. 210 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Biljana Mirković
Univerzitet u Banja Luci, Filozofski fakultet
ODANOST ORGANIZACIJI: UTICAJ CRTA LIČNOSTI I
ZADOVOLJSTVA POSLOM
Rezime: Odanost organizaciji uključuje prihvatanje organizacijskih
ciljeva i sistema vrijednosti, spremnost zaposlenog da uloži dodatni napor u korist
organizacije, te njegovu želju da ostane u organizaciji. Zaposleni sa većim stepenom
odanosti organizaciji manje su skloni apsentizmu i fluktuaciji, kvalitetnije obavljaju
radne zadatke i kreativniji su, što rezultira većim radnim učinkom i čini organizaciju
konkurentnijom. Cilj ovog istraživanja bio je utvrditi koji prediktori iz domena crta
ličnosti i zadovoljstva poslom i u kojoj mjeri doprinose afektivnoj, normativnoj i
instrumentalnoj odanosti organizaciji. Uzorak je činilo 178 osoba zaposlenih u
zdravstvu i prosvjeti u Banja Luci. U istraživanju su korišćeni slijedeći instrumenti:
Skala odanosti organizaciji, Petofaktorski upitnik ličnosti i Skala zadovoljstva poslom.
Kao važni prediktori afektivne odanosti organizaciji izdvojili su se: savjesnost,
neuroticizam, zadovoljstvo napredovanjem, zadovoljstvo radnim procedurama i
zadovoljstvo prirodom posla. Kada je riječ o normativnoj odanosti organizaciji, kao
važniprediktoriizdvojilisuse:savjesnost,neuroticizam,zadovoljstvonapredovanjem,
zadovoljstvo radnim procedurama, zadovoljstvo saradnicima i zadovoljstvo prirodom
posla.Nakraju,kaovažniprediktoriinstrumentalneodanostiizdvojilisuse:prijatnost,
neuroticizam, zadovoljstvo beneficijama, zadovoljstvo radnim procedurama i
zadovoljstvo saradnicima. Dobijeni rezultati mogu predstavljati značajne smjernice
za selekcijske postupke i praksu upravljanja ljudskim resursima.
Ključne riječi: odanost organizaciji, crte ličnosti, zadovoljstvo poslom.
biljana.mirkovic@blic.net

211. 211SEKCIJE PSIHOLOGIJA – PSYCHOLOGY SESSION
ORGANIZATIONAL COMMITMENT: THE IMPACT OF PERSONALITY TRAITS
AND JOB SATISFACTION
Summary: Organizational commitment includes accepting the organization’s
goals and system of values, willingness of an employee to make additional efforts on
behalf of the organization and his desire to remain within the organization. Employees
with a higher degree of commitment are less prone to absenteeism and fluctuation, are
better and more creative in doing their jobs, which results in higher performance and
makes the organization more competitive. The aim of this study was to determine
which predictors in the domain of personality traits and job satisfaction contribute to
affective, normative and instrumental commitment to the organization and to what
extent. The sample encompassed 178 persons employed in health and education areas
in Banja Luka. The following instruments were used during the study: Organizational
commitment scale, Five-factor personality questionnaire and Job satisfaction scale.
Important predictors of affective commitment to the organization were found to be
conscientiousness, neuroticism, satisfaction with the job promotion, satisfaction with
the job operating conditions and satisfaction with the nature of the job. When it comes
to normative commitment to the organization the important predictors were found to
be conscientiousness, neuroticism, satisfaction with the job promotion, satisfaction
with the job operating conditions, satisfaction with the co-workers and satisfaction
with the nature of the job. At last, important predictors of instrumental commitment
were found to be agreeability, neuroticism, satisfaction with the benefits, satisfaction
with the job operating conditions and satisfaction with the co-workers. The obtaine
results may represent significant guidelines for the selection procedures and practices
of human resource management.
Key words: organizational commitment, personality traits, job satisfaction

212. 212 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Dejan Lalović
Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu
Odeljenje za psihologiju
OD NAUČENE BESPOMOĆNOSTI DO NAUČENOG
OPTIMIZMA ILI O VEZI EKSPERIMENTALNE I
POZITIVNE PSIHOLOGIJE
Rezime: Iskustva sa nepredvidljivim i nekontrolabilnim averzivnim
događajima dovoljan su uslov za nastanak naučene bespomoćnosti shodno teoriji o
naučenoj bespomoćnosti, eksperimentalnom modelu reaktivne depresije (Selidžmen,
1975). Opažena nezavisnost averzivnih događaja od vlastitog delovanja navodi
ljude na pitanja o uzroku takve nekontingencije, teza je revidiranog modela naučene
bespomoćnosti (Abramson i sar, 1978; 1989). Objašnjenje nekontingencije teče kroz
proces atribuiranja njenih uzroka. Poznato je da određeni složaj atribucija tvori
depresivni atribucioni stil, a da ovaj predstavlja predispoziciju za razvoj depresije. U
novije vreme raste interesovanje za istraživanje suprotnog, optimističnog atribucionog
stila koji olakšava iskustva sa averzivnim i nekontrolabilnim događajima čineći od
njih priliku, a ne samo nedaću. Optimistični atribucioni stil može se usvojiti i tada čini
pandan naučenoj bespomoćnosti - naučeni optimizam (Selidžmen, 2008). Naučeni
optimizam ishodište je pozitivne psihologije, pokreta koji za cilj ima proučavanje
ljudskih vrlina i uslova koji pogoduju njihovom razvoju i ispoljavanju. Naš rad
posvećen je razmatranju razvojnog puta koji je vodio od naučene bespomoćnosti,
kao teorijski vanredno značajnog eksperimentalnog fenomena i modela depresije, do
analize njime inspirisanih istraživanja uloge i delovanja optimističkog atribucionog
stila u različitim domenima savremenog života.
Ključne reči: naučena bespomoćnost, depresija, atribucioni stil, optimizam.
dlalovic@f.bg.ac.rs
Tekst је delom proistekao iz rada autora na projektu Unapređivanje kvaliteta i dostupnosti
obrazovanja u procesima modernizacije Srbije, broj III 47008, čiju realizaciju finansira Ministarstvo
prosvete i nauke Republike Srbije (2011 – 2014).

213. 213SEKCIJE PSIHOLOGIJA – PSYCHOLOGY SESSION
FROM LEARNED HELPNESSNESS TO LEARNED OPTIMISM: THE
RELATIONSHIP BETWEEN EXPERIMENTAL AND POSITIVE PSYCHOLOGY
Summary: Aversive events uncontrolability and unpredictability experienced
constitutes a sufficient condition for learned helplessness, according to learning
helplessness theory. Learned helplessness is considered viable experimental model
of reactive depression (Seligman, 1975). Perceived aversive events-personal actions
independence presumably leads person exposed to self questioning about the causes
of perceived independence, would be the pivotal assumption in the reformulated
learned helplessness model (Abramson et al., 1978; 1989). The observed independence
self explaining is qualified by a process of attributing the independence causes.
Attributions of certain complexion consitute specific depressive attributional style
known for promoting depressiont. Recently there is an interest growing in research
of the opposite, optimistic attributional style, which alleviates uncontrolability effects
thus making aversive and uncontrolable events an opportunity rather then mearly
life hardship. Optimistic attributional style can be acquired. Such style constitutes a
learning helplessness counterpart – learned optimism (Selidžmen, 2008). Learned
optimism is one of the positive psychology core concepts. Positive psychology could
be labeled as movement dedicated to human virtues and conditions which promote
them research. Our contribution reviews in perspective a path that led from learned
helplessness, as one of extremely important experimental psychology of learning
phenomena and depression model, to analysis of optimism effects and its role in
various aspects of contemporary life.
Key words: learned helplessness; depression; attributional style; optimism.

214. 214 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Dušan Todorović
Filozofski fakultet
Univerzitet u Nišu
MULTIKULTURNA SENZITIVNOST U KOMUNIKACIJI
I STAVOVI PREMA MULTIKULTURALNOSTI KOD
STUDENATA IZ RAZLIČITIH KULTURNIH MILJEA
Rezime: Trendovi globalizacije i internacionalizacije daju na sve većem
značaju kompetentnosti u komunikaciji sa ljudima iz različitih kulturnih miljea.
Život u različitoj kulturnoj zajednici postaje polako ne samo norma, nego izuzetak
za ljude na zemlji.
Istraživanje ima za cilj da se utvrde razlike u izraženosti multikulturne senzitivnosti
u komunikaciji i pozitivnih stavova prema multikulturalnosti između studenata
društvenih nauka u Nišu i Novom Pazaru, ali i između studenata društvenih i
tehničkih nauka u Nišu.
Instrumenti istraživanja: Monroova skala stavova prema multikulturalnosti (Munroe,
2006), Skala međukulturne senzitivnosti u komunikaciji (Chen and Starosta, 2000).
Uzorak istraživanja: 162 ispitanika oba pola, studenti Departmana za psihologiju
Univerziteta u Nišu, studenti Odeljenja za psihologiju Univerziteta u Novom Pazaru
i studenti tehničkih fakulteta Univerziteta u Nišu.
Rezultati istraživanja pokazuju da postoje statistički značajne razlike u izraženosti
pojedinih aspekata međukulturne senzitivnosti između studenata različitih fakulteta,
te da je ta senzitivnost znatno izraženija kod studenata u Novom Pazaru u odnosu na
studente društvenih ili tehničkih nauka u Nišu. Što se tiče pozitivnih stavova prema
multikulturalnosti, nema razlika u izraženosti između studenata psihologije u Nišu i
Novom Pazaru. Ipak, studenti psihologije u Novom Pazaru imaju izraženije pozitivne
stavove prema multikulturalnosti u odnosu na studente tehničkih fakulteta u Nišu.
Ključne reči: multikulturna senzitivnost u komunikaciji, stavovi prema
multikulturalnosti, studenti.
enterprise.dt@gmail.com

215. 215SEKCIJE PSIHOLOGIJA – PSYCHOLOGY SESSION
MULTICULTURAL SENSITIVITY IN COMMUNICATION AND ATTITUDES
TOWARDS MULTICULTURALISM
AMONG STUDENTS FROM DIFFERENT CULTURAL BACKGROUNDS
Summary: The trends of globalization and internationalization give greater
importance of competence in communication with people from different cultural
backgrounds. In culturally different communities life is slowly becoming a norm and
not an exception for people living on the Earth.
The aim of the research is to determine the differences in the intensity
of multicultural sensitivity in communication and positive attitudes towards
multiculturalism among students of Social Sciences from Niš and Novi Pazar, but
also among students of Social and Technical Sciences from Niš.
The instruments of the research: Monroe’s Scale of Attitude toward
Multiculturalism(Monroe,2006),the InterculturalSensitivityScaleincommunication
(Chen and Starosta, 2000).
The sample of the research: 162 participants, both sexes, students of the
Department of Psychology at the University of Niš, students of the Department of
Psychology at the University of Novi Pazar, and students of the Faculties of Technical
Sciences of the University of Niš.
The results of the research show that there are statistically significant
differences in the intensity of some aspects of the intercultural sensitivity among the
students from different faculties, which is more expressed among the students from
Novi Pazar than among the students of Social and Technical Sciences from Niš. As for
the positive attitudes towards multiculturalism, there are no differences in intensity
between students of Psychology from Niš and those from Novi Pazar. Yet, students of
Psychology from Novi Pazar have more significant attitudes towards multiculturalism
than students of Technical Faculties in Niš.
Key words: multicultural sensitivity in communication, attitudes
towards multiculturalism, students

216. 216 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Mр Ирена Костова
ГЛОБАЛИЗАЦИЈА СВЕТСКИХ КОМУНИКАЦИЈА
Резиме: Сваки период човечанства носи своје судбинске проблеме.
Данашњи проблеми имају ту особину, они су глобални и односе се на цело
човечанство, односно целокупну цивилизацију. Глобални проблеми нису
изолованиједаноддругог,негопостојивеликаузајмнаповезаностиобухватају
свеаспектедруштвеногживота:социјални,политички,економски,културни,
еколошки, итд.
ОдпочеткаеволуцијаглобалногцивилизираногсветаДантеАлигијери,
касније Гете, Шопенхауер, Ниче пишу и развијају идеју глобализације.
Глобализација са психолошког аспекта представља тежњу ка
откривањудругестранееволуцијечовечанства,односнотежњукаоткривању
нове суштине, морала, тежњу ка идеалном и модерном.
Глобализација као феномен у модерном свету се манифестује у многи
облицима људског битисања: социјални, економски, политички, правни,
хуманитарни и друге области. Ради овога, глобализација је неочекивано и
нежељено прослеђена са бројним позитивним и негативним променама и
деформацијама друштвене психе, резултирјући социјалним психопатијама
које се, нажалост, у данашњим данима игноришу. У основи овог процеса дубоко
су укорењени интереси и стратегије ка будућности, много неизвесности и
ризци за цело друштво, лишени људскости и религиозне доброте. Последице
глобализације не треба игнорисати. Напротив, треба их истраживати,
анализирати, контролисати и управљати најефикаснијим методама.
Кључне речи: глобализација, светска комуникација, социјалне
психопатије, технолошки прогрес.
Докторанд у Републици Немачкој, контакт тел: +491768436752,
e-mail: kostovairena@yahoo.com.

217. 217SEKCIJE PSIHOLOGIJA – PSYCHOLOGY SESSION
GLOBALIZATION OF ТHE WORLD COMMUNICATION
Summary: Each period in the history of mankind has its fateful problems.
Today’s problems have a peculiarity, they are global and they apply to all of humanity,
or the world civilization. Global problems are not isolated from one another, but
rather there is a strong mutual connection which covers all aspects of social life: social,
political, economic, cultural, environmental, etc.
Since the beginning of the evolution of modern and globalized world
Dante Aligeri later Goethe, Schopenhauer, Nidze wrote and developed the idea of
globalization.
Globalization of the psychological aspect of an aspiration towards discovering
the other side of the evolution of the mankind, the pursuit of discovering new essence,
morality, pursuit of the ideal and modern.
Globalization as a current phenomenon of the modern world is manifested in
various areas of human functioning: social, economic, political, legal, humanitarian
and other fields. Also the globalization as unexpected phenomenon is accompanied
by a number of positive and negative changes and deformations in the social psyche,
resulting in social psychopaths, which unfortunately in today’s days are ignored. At
the core of this process are deeply rooted interests and strategies for the future, many
uncertainties and risks for the whole society, deprived of their essential humanity and
religious goodness.
The consequences of the globalization should not be ignored. Rather, they
need to explore, analyze, control and manage on the most effective way.
Keywords: globalization, world communication, social psychopaths’,
technological progress.

218. 218 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Irena Rica
Leposava Vukičević
Veljko Đurić
VŠ Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić, Novi Sad
SAMOPOUZDANJE KAO PREDIKTOR ODNOSA PREMA
UPADLJIVOJ POTROŠNJI
Rezime: Upadljiva potrošnja (kupovina proizvoda i usluga prvenstveno jer
su skupi) je onaj vid potrošnje koji ima za cilj isticanje i održavanje statusa potrošača.
Samim time, upadljiva potrošnja jasno odudara od racionalnih modela potrošačkog
ponašanja. Moguće psihološko tumačenje ove pojave poziva se na kompenzaciju -
psihološki mehanizam prevazilaženja lične nesigurnosti rastrošnim razmetanjem. U
ovom radu testirana je osnovna hipoteza po kojoj postoji prediktivna veza između
stepena samopouzdanja i pozitivnog odnosa prema upadljivoj potrošnji. Ispitivanje
je izvršeno na uzorku od 112 ispitanika, učenika trećeg razreda Gimnazije „Dušan
Vasiljev“ u Kikindi. Odnos prema upadljivoj potrošnji ispitivan je preko odnosa
prema firmiranoj garderobi, a samopouzdanja preko njegovih različitih socijalnih
manifestacija. Utvrđena je statistički značajna linearna povezanost između odnosa
prema upadljivoj potrošnji i samopouzdanja, kao i između različitih latentnih
dimenzija ovih konstrukata. Ukupan skor na skali kojom je mereno samopouzdanje
bio je u statistički značajnoj pozitivnoj korelaciji sa svim latentnim dimenzijama skale
za merenje odnosa prema upadljivoj potrošnji, pa samim tim i sa celom skalom. Ovi
rezultati idu u prilog našoj osnovnoj pretpostavci da je nedostatak samopouzdanja
odista povezan sa bar nekim oblicima upadljive potrošnje.
Ključne reči: upadljiva potrošnja, firmirana garderoba, samopouzdanje.
veljko234@yahoo.com

219. 219SEKCIJE PSIHOLOGIJA – PSYCHOLOGY SESSION
SELF-CONFIDENCE PREDICTS THE ATTITUDE TOWARDS CONSPICUOUS
CONSUMPTION
Summary: The main objective of conspicuous consumption (procuring goods and
services primarily because they are expensive) is to establish and maintain social status
of the purchaser. Thus, conspicuous consumption contradicts models of consumer
behavior that are based on the assumption on rational (value for money) decision
making. In other words, we still do not have a complete answer to the question: why
would people pay exuberant amounts of money for things with little or no functional
value? One possible psychological explanation of conspicuous consumption calls on
compensation, that is, on prevailing over one’s own lack of self-confidence through
public display of lavish spending. In this study, we tested our assumption about
predictive relationship between the level of self-confidence and the attitude towards
conspicuous consumption. For this purpose 36 boys and 76 girls (aged 17 – 19) were
probed on their attitude towards designer garments (as an example of conspicuous
consumption) and on self-confidence, buy use of standardized psychometric scales.
The data revealed statistically significant correlation between the attitude towards
conspicuous consumption and the self-confidence, as well as among various latent
dimensionsofthesetwoconstructs.Weconcludethatlackofself-confidencepredisposes
to, at least some, manifestations of conspicuous consumption.
Key words: conspicuous consumption, designer garments, self-confidence

220. 220 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Goran Jevtić
Filozofski fakultet, Novi Sad
Vesna Gojković
VŠ Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić, Novi Sad
NARCIZAM I PRISNOST U PRIJATELJSTVU
Rezime: Prijateljski odnosi u ljudskoj komunikaciji, procesi izbora bliskih
osoba, kao i pitanja na koji način gradimo prijateljske relacije i koje osobine ličnosti
definišu odnose između prijatelja, relativno su nova i retko istraživana tema u
psihologiji individualnih razlika. Istraživanjem smo pokušali da utvrdimo da li
ekstremna investicija u sopstveni self, koja definiše narcistički sklop ličnosti, utiče
na investiranje selfa u prijateljske odnose. Osnovne premise su bile da veći stepen
narcizma podrazumeva slabije ulaganje u prijateljske odnose, kao i da postoje polne
i starosne razlike u odnosu na oba merena konstrukta. Istraživanje je sprovedeno na
102 ispitanika na fakultetu i u radnim organizacijama, sa približno istim brojem
osoba muškog i ženskog pola. Za testiranje varijable narcizam korišćen je upitnik
NPI-40 (Young Pinsky, 1988). Za merenje varijable prisnost u prijateljstvu korišćen
je upitnik Skala prisnosti u prijateljstvu SPUP (Lacković-Grgin; Valčić, 2006).
Ustanovljeno je da postoje značajne polne i starosne razlike u odnosu na oba merena
konstrukta i to tako da su muškarci u većoj meri narcistični u odnosu na žene, dok
su žene u većoj meri okrenute prijateljskim vezama. Osim toga, mlađi muškarci su u
većoj meri narcistični od starijih. Takođe, dobijene su značajne i uglavnom negativne
korelacije između narcizma i narcističkih faktora sa različitim tipovima prijateljskih
relacija. Generalno, na osnovu dobijenih rezultata možemo reći da su žene više
okrenute ulaganju u prijateljske odnose, dok muškarci reinvestiraju u sopstveni
self. Konačno, narcistički strukturirane ličnosti imaju slabije izražene prijateljske
odnose. To znači da su prijateljski odnosi, kao značajan segment interpersonalnih
odnosa uopšte, u značajnoj meri determinisani polnom pripadnošću kao i stepenom
samoljublja.
Ključne reči: narcizam, prisnost u prijateljstvu, NPI-40, SPUP.
gocke@live.com
vesna_gojkovic@vektor.net

221. 221SEKCIJE PSIHOLOGIJA – PSYCHOLOGY SESSION
NARCISSISM AND INTIMACY IN FRIENDSHIP
Summary: Since self-focus and self-absorption are among defining features of
narcissism, it might be interesting to know whether and to what extent are narcissists
capable of forming intimate friendships with other people. In this study we looked
at correlations between narcissism and intimacy in friendship and at correlations
among their latent dimensions. For this purpose 102 respondents (52 females and 50
males) in their twenties and their thirties were administered Narcissistic Personality
Inventory (NPI -40) and the Intimacy in Friendship Scale (IFS). The data indicated
that NPI-40 dimension Exploitativeness had statistically negative correlations with
IFS’ dimensions Acquaintance and sharing and Trust and devotion. At the same
time, NPI-40 dimension Exhibitionism positively correlated with IFS’ dimension
commitment. In addition, narcissism was more expressed in men and people in their
twenties and men had significantly higher scores on NPI-40 dimensions Authority
and Exploitativeness, while women had significantly higher scores ​​on IFS’ dimensions
Acquaintance and sharing, Devotion, and Trust and loyalty. We conclude that both
gender and narcissism exert important influence on friendship.
Key words: narcissism, intimacy in friendship, NPI -40, IFS

222. 222 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Vuk Kockar
VŠ Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić, Novi Sad
Vesna Gojković
VŠ Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić, Novi Sad
POVEZANOST SOCIJALNE ANKSIOZNOSTI I
NARCIZMA
Rezime: Novija psihološka istraživanja, kao i izveštaji Svetske zdravstvene
organizacije (SZO) ukazuju na tendenciju porasta narcizma, s jedne strane, i
mentalnih poremećaja uzrokovanih anksioznošću, s druge strane. Imajući u vidu
da narcizam kao interpersonalna crta ličnosti podrazumeva sindrom osobina koje
isključujuanksioznostidasuistraživanjanaovutemurelativnoretka,pokušalismoda
utvrdimomeđusobnupriroduodnosaizmeđuovadvakonstrukta.Takođe,proveravali
smo premisu da je moguće identifikovati posebnu podkategoriju narcističkog sklopa
ličnosti - vulnerabilne narcise, koju odlikuje upravo visoka anksioznost. Testirali smo
100 studenata prosečne starosti 23 godine sa smera Poslovna psihologija na Pravnim
i poslovnim akademskim studijama dr Lazar Vrkatić u Novom Sadu. Primenjena
je skala za merenje narcizma NPI-40 i upitnik za merenje socijalne anksioznosti
SA. Potvrđena je sedmofaktorska struktura narcizma koju čine faktori: autoritet,
samodovoljnost, superiornost, egzibicionizam, sklonost ka iskorišćavanju, sujeta i
privilegovano pravo. Potvrđena je i četvorofaktorska struktura socijalne anksioznosti:
inhibiranost u socijalno neizvesnim situacijama, socijalno-evaluaciona anksioznost,
nisko samopoštovanje, hiperosetljivost na odbacivanje. Statistička analiza podataka
je pokazala da nema značajne povezanosti između ukupnih skorova na skalama
narcizma i socijalne anksioznosti, ali da postoji značajna negativna korelacija
između pojedinačnih faktora narcizma (autoritet, egzibicionizam i manipulativnost)
i socijalne anksioznosti. Utvrđeno je da su muškarci i žene u jednakoj meri anksiozni
i narcistički strukturirani. Dobijeni nalazi govore u prilog tome da je reč o osobinama
ličnosti koje isključuju jedna drugu, ali i da se radi o heterogenim konstruktima koje je
nužno meriti na adekvatnijem uzorku i primenom složenijih statističkih postupaka.
Ključne reči: narcizam, socijalna anksioznost, NPI-40.
vukkockar@gmail.com
vesna_gojkovic@vektor.net

223. 223SEKCIJE PSIHOLOGIJA – PSYCHOLOGY SESSION
NARCISSISM AND SOCIAL ANXIETY
Summary: Recent research and the World Health Organization reports indicate
an overall simultaneous rise in narcissism and the incidence of anxiety-driven
mental disorders. Having in mind that narcissism refers to personality features that
exclude anxiety, in this study we investigated relationship between narcissism (as an
interpersonal trait) and social anxiety. For these purpose 100 psychology students
(average age 23) were administered psychometric scales designed to measure the two
psychological constructs. Factor analysis confirmed the original latent structure of
both constructs allocating the following latent dimensions of social anxiety: inhibition
in uncertain social situations, social-evaluation anxiety, low self-esteem and
hypersensitivity to rejection. At the same time, factor analysis of narcissism allocated
seven factors: authority, self-sufficiency, superiority, exhibitionism, exploitativeness,
vanity and privilege. There was no evidence for statistically significant correlation
between total scores on narcissism and social anxiety. However, significant negative
correlations were detected between specific dimensions of narcissism and social
anxiety: between narcissistic exhibitionism and inhibition in uncertain social
situations, and between narcissistic exploitativeness and social-evaluative anxiety.
Also, there was a negative between the total score on social anxiety and narcissistic
dimension of authority. No gender-related differences in both narcissism and social
anxiety were detected. Our data support the notion that narcissism and social anxiety
are heterogeneous and negatively correlated phenomena.
Key words: narcissism, social anxiety, NPI-40

224. 224 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Ljubiša Zlatanović10
Filozofski fakultet u Nišu
MULTIKULTURNA ISKUSTVA I KREATIVNOST IZ
SOCIJALNO-PSIHOLOŠKE PERSPEKTIVE
Rezime: Istraživanja postojećih kulturnih promena doprinose boljem
razumevanju savremenog pojedinca u sve više povezanom i globalizovanom svetu.
Novijesocijalno-psihološkeanalizefunkcijaiprocesakulturezasnovanenaprocesnom
modelukultureiizloženeujednoizperspektiveZapadaiIstoka,pokazujuserelevantnim
za razumevanje različitih aspekata i izazova multikulturnih iskustava koja sve više
postaju deo našeg svakodnevnog života. Sagledavajući kreativni proces u kontekstu
interaktivnih efekata multikulturnih iskustava, posebno u uslovima multikulturnog
timskog rada, ova savremena razmatranja kulture i kreativnosti fokusirana su na
ključno pitanje: kada i kako multikulturna iskustva uvećavaju individualnu i timsku
kreativnost? U nastojanju da odgovore na ovo pitanje, istraživači polaze od novijih
sistematskih analiza kreativne kognicije i od pretpostavke da multikulturna iskustva
mogu biti vredni intelektualni resursi za podsticanje kreativnog mišljenja. Polazeći
od određenja pojmova multikulturalnosti i kreativnosti, kao i osvrta na predloženi
procesni model kulture, u ovom radu se razmatraju potencijalne kreativne koristi od
multikulturnih iskustava i ograničenja takvih kognitivnih koristi. Takođe, sugeriše
se (1) da je u daljem bavljenju ovom temom korisno uzeti u razmatranje i pitanja
identiteta u okolnostima multikulturalnosti i (2) da su potrebna nova empirijska
istraživanja koja bi pružila dodatne potvrde za pretpostavku da multikulturna
iskustva mogu značajno doprineti uvećanju individualne i timske kreativnosti.
Ključne reči: multikulturalnost, kreativnost, procesni model kulture, psihološki
aspekti kulture, socijalno-psihološka perspektiva.
10 zlatanovic1301@yahoo.com

225. 225SEKCIJE PSIHOLOGIJA – PSYCHOLOGY SESSION
MULTICULTURAL EXPERIENCE AND CREATIVITY FROM THE SOCIO-
PSYCHOLOGICAL PERSPECTIVE
Summary: Studies of the existing cultural changes contribute to a better
understandingofacontemporaryindividualintoday’sincreasinglyinterconnectedand
globalized world. Recent socio-psychological analysis of the functions and processes of
culture,basedonaprocessmodelofcultureandmadefromtheperspectiveofbothWest
andEast,provedtoberelevantfortheunderstandingofdifferentaspectsandchallenges
of multicultural experiences that are increasingly becoming a part of our daily lives.
Considering the creative process in the context of interactive effects of multicultural
experiences, especially in terms of multicultural teamwork, this contemporary
approach to culture and creativity is focused on the following key question: when and
how multicultural experiences increase individual and team creativity? In an effort
to answer this question, researchers in this field start from the systematic analysis of
recent creative cognition and the assumption that multicultural experiences can be
valuable intellectual resources for encouraging creative thinking. Proceeding from the
definition of the concepts of multiculturalism and creativity, as well as from the review
of the proposed process model of culture, this paper discusses the potential creative
benefits from multicultural experiences and limitations of such cognitive benefits. It
also suggests: (1) that in the future dealing with this subject it would be useful to
take into consideration the issue of identity in the circumstances of multiculturalism,
and (2) that new empirical researches are needed to provide additional confirmation
for the assumption that multicultural experiences can contribute significantly to the
enhancement of the individual and team creativity.
Key words: multiculturalism, creativity, the process model of culture,
psychological aspects of culture, socio-psychological perspective

226. 226 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Peđa Miladinović11
VŠ Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić, Novi Sad
Vesna Gojković12
VŠ Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić, Novi Sad
AUTORITARNOST I NARCIZAM
Rezime: Povlađivanje i snishodljiv odnos prema autoritetima uz istovremeno
prisutan doživljaj sebe kao autoriteta, neke su od osnovnih osobina narcističkog sklopa
ličnosti. Osećanje grandioznosti i potreba da se ima moć, čini se da se u psihološkim
radovima podrazumevaju kao segment druge psihološke osobine - autoritarnosti.
Tako, na primer, postoji veliki broj istraživanja koja konstrukt autoritarnosti dovode
u vezu sa različitim osobinama ličnosti, ali su relativno retka istraživanja koja su
empirijskim putem testirala odnos između ovog konstrukta i narcizma. Istraživanjem
smo pokušali da utvrdimo da li veći stepen ispoljenosti narcističkih osobina zaista
podrazumeva i veći stepen autoritarnosti, koje osobine narcisa se mogu dovesti u
vezu sa autoritarnim konativnim stilom i da li postoje polne razlike prema merenim
varijablama. Takođe, interesovalo nas je da li opredeljenost za zanimanja koja
podrazumevaju rad sa ljudima (psiholozi i menadžeri) zavisi od stepena posedovanja
osobina narcizma i autoritarnosti. Testirano je 115 studenata sa Pravnih i poslovnih
akademskih studija dr Lazar Vrkatić u Novom Sadu i to 53 studenta sa smera Poslovni
menadžment i 62 studenta sa smera Poslovna psihologija (29,6% muškaraca i 70,4%
žena), skalama za merenje narcizma i autoritarnosti. Statističkom analizom utvrđeno
je da ne postoji povezanost između ukupnih skorova na primenjenim skalama, ali
da neki faktori autoritarnosti značajno koreliraju sa nekim narcističkim osobinama,
pri čemu autoritarni faktor impulsivna agresivnost ima najveći broj korelacija.
Utvrđeno je da su muškarci i žene, kao i budući menadžeri i psiholozi, u jednakoj
meri narcisi, ali da su muškarci i studenti Poslovnog menadžmenta u većoj meri
autoritarni od žena i studenata Poslovne psihologije. Nalazi delimično potvrđuju tezu
da je autoritarnost osobina narcisa (i obrnuto). Autoritarnost je, pre nego narcizam,
osobina mušaraca, posebno onih koji preferiraju zanimanja koja podrazumevaju
upravljačku funkciju i kontrolu. Jedan od ishoda istraživanja ukazuje na to da je
moguće da bi se dobili drugačiji rezultati primenom drugačije koncipiranih mernih
instrumenata na adekvatnijem uzorku.
Ključne reči: autoritarnost, narcizam, menadžeri, psiholozi.
11 pedjafcv@live.com
12 vesna_gojkovic@vektor.net

227. 227SEKCIJE PSIHOLOGIJA – PSYCHOLOGY SESSION
RELATIONSHIP BETWEEN AUTHORITARIANISM AND NARCISSISM
WITH STUDENTS OF BUSINESS PSYCHOLOGY AND MANAGEMENT
Summary: In the study we have tested the relationship between narcissism as
interpersonal trait and dimensions of authoritarianism, in relation to the variables
of belonging to a particular study group (business psychology and management) and
gender.
The construct of authoritarianism was measured with the questionnaire AUT
(Francesco et al., 2006), and the construct of narcissism with the NPI 40 questionnaire
(Terry Raskin, 1998). The sample consisted of 115 students of The Faculty of Legal
and Business Studies “Dr. Lazar Vrkatić” of Novi Sad, with 53 students of Management
and 62 students of Business Psychology (29.6% men and 70.4% women).
The results showed that authoritarianism and narcissism, measured through
total scores, are not significantly correlated, but that there is correlation between
subfactors of authoritarianism and those of narcissism. In terms of narcissism, there
were no statistically significant gender differences and differences in relation to the
study group. However, it was confirmed that men and students of Management
are to a significantly greater extent authoritarian towards women and students of
Psychology.
Key words: authoritarianism, narcissism, study group, gender

228. 228 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Ruženka Šimonji Černak13
, Pedagoški fakultet, Sombor
PEDAGOŠKI ASPEKTI MULTIKULTURNOG DRUŠTVA
Rezime:Radjeizoblastipsihologijedvojezičnostiibavisenačinimarazvijanja
i održavanja manjinskog obrazovanja. Multikulturalnost možemo definisati i kao
suživot različitih kultura, a svako kulturno heterogeno društvo je i jezički heterogeno.
U takvim društvima, u koja ubrajamo Srbiju i većinu država Evrope, postavlja se
ozbiljno pitanje obrazovanja autohtonih jezičkih manjina čiji maternji jezici se nalaze
u manjinskoj situaciji. Manjinsko obrazovanje možemo posmatrati kao podsistem
obrazovnog sistema u svakoj zemlji. Kao takvo ima svoje specifičnosti koje su odraz
pedagoškihaspekatajezičkiikulturnorazličitihdruštava.Uraduserazmatrajusledeći
pedagoški aspekti: izbor nastavnog jezika prilikom upisa u osnovnu školu, promena
nastavnog jezika u osnovnoj i srednjoj školi i učenje drugog - većinskog jezika. Osnovni
zaključak koji proističe iz analize obrazovnih specifičnosti autohtonih manjina jeste
da njihovim pripadnicima moramo obezbediti obrazovanje na maternjem jeziku uz
intenzivno učenje većinskog jezika. Na taj način, multikulturna društva su na dobrom
putu da sačuvaju svoju jezičku i kulturnu heterogenost kao bogat resurs.
Ključne reči: manjinsko obrazovanje, nastavni jezik, maternji jezik, drugi
jezik.
PEDAGOGICAL ASPECTS OF A MULTICULTURAL SOCIETY
Summary: The work is in the field of psychology of bilingualism and it deals
with the ways of development and maintainance of the education of minorities.
Multiculturalism can also be defined as the coexistence of different cultures and each
cultural heterogeneous society is linguistically heterogeneous as well. In such societies,
including Serbia, and most countries in Europe, a serious question is raised about the
educationofindigenouslinguisticminoritieswhosenativelanguages​​areintheminority.
We may observe the minority education as a subsystem of the educational system in
each country. As such it has its own characteristics that reflect the pedagogical aspects
of linguistically and culturally different societies. The paper discusses the following
pedagogical aspects: the choice of language teaching in primary school enrollment,
the change of the language teaching in primary and secondary schools and learning
of the other majority language. The main conclusion derived from the analysis of
educational characteristics of indigenous minorities is that their members must be
provided with the education in their native language with an intensive learning of the
majority language. In this way, the multicultural societies are on their way to preserve
their linguistic and cultural heterogeneity as a rich resource.
Key words: minority education, language learning, native language, second
language
13 cernak@stcable.rs

229. 229SEKCIJE PSIHOLOGIJA – PSYCHOLOGY SESSION
Sanja Stamenković14
Veljko Đurić
VŠ Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić, Novi Sad
OSOBINE LIČNOSTI I STAV PREMA FALSIFIKOVANOJ
FIRIMIRANOJ GARDEROBI
Rezime: Brojni su potrošači koji kupuju krivotvorene proizvode, lažno
obeležene oznakama uglednih robnih marki. Dok neki kupci nikada ne bi kupili
takav proizvod, drugi su oduševljeni mogućnošću da sebi za male pare priušte „tako
skupu i lepu stvar“. Postavlja se pitanje da li se odnos prema falsifikovanoj firmiranoj
garderobi tzv. lažnjacima može dovesti u vezu sa nekim osobinama ličnosti. Na
uzorku od 69 učenica i 61 učenika beogradske Grafičke škole, uzrasta od 17 do
19 godina, sprovedeno je istraživanje u cilju utvrđivanja povezanosti stava prema
falsifikovanoj firmiranoj garderobi (mereno upitnikom koji je konstruisan za potrebe
ovog istraživanja) i self-koncepta (mereno skalom SELF40-R; Opačić, 1995). Rezultati
su pokazali da pozitivnije stavove prema falsifikovanoj brendiranoj garderobi imaju
oni ispitanici koji su nepoverljivi prema drugima, koji svoju kompetentnost ocenjuju
nisko, ne vrednuju poštenje i koji smatraju da pretežno spoljašnji faktori usmeravaju
tok njihovog života. Takođe, utvrđeno je da mladići, u odnosu na devojke, imaju
značajno negativnije stavove prema lažnjacima, manje imaju samopouzdanja, tok
svog života ređe objašnjavaju „sudbinom“ i poverljiviji su prema ljudima. Na taj
način, stav prema lažnjacima doveden je u vezu sa nekim dimenzijama self-koncepta
i sa polom ispitanika.
Ključne reči: falsifikovana garderoba, self-koncept, upadljiva potrošnja.
14 stamenkovicsanja@gmail.com

230. 230 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
PSYCHOLOGICAL DISPOSITION TOWARDS counterfeit garments
Summary: There are numerous people buying products that calculatedly
infringe trademarks of prestigious brands. Although some customers would never buy
a counterfeit product (knock-offs), other are delighted with an opportunity for a low-
cost purchase of such an ‘expensive and beautiful thing’. This study was conducted
in order to investigate whether the attitude towards the knock-offs can be associated
with some personality traits. For this purpose, 69 girls and 61 boys (aged 17 -19) were
administered two psychometric scales: the one (specifically designed for this study)
measuring the attitude towards knock-offs and the other measuring four different
aspects of self-concept. The data indicated that positive attitude towards knock-offs
was associated with external locus of control, distrusting other people, having low
esteem for honesty, and having low esteem for one’s own competence. In addition, it
was found that boys are less self-confident, more trusting, have a more internal locus
of control and have a more negative attitude towards the knock-offs than the girls.
Thus, we have established some predictive relationships among the self-concept, the
gender and the attitude towards the knock-offs. To the best of our knowledge, this is
the first study addressing the psychological portrait of people inclined towards knock-
offs.
Keywords: counterfeit garments, knock-offs, self-concept, conspicuous
consumption

231. 231SEKCIJE PSIHOLOGIJA – PSYCHOLOGY SESSION
Doc.dr S.Todoroska-Đurčevska15
Fakultet za detektive i kriminalistiku
Evropski univerzitet, Skoplje, R. Makedonija
NEKA RAZMIŠLJANJA O ZATVORSKOJ PSIHOLOGIJI
Rezime: Kada se govori o zatvorskoj psihologiji obično se misli da je to
jasno određeni pojam, iako o njegovom određivanju postoje neke nesuglasice. Enriko
Feri (1925) je pisao predgovor Altavilinoj „Sudskoj psihologiji“, u kojem pominje
da je pozitivno proučavanje zločinca dovelo do konstituisanja četiri naučne grane
za psihološko proučavanje ličnosti zločinca. Te grane su: kriminalna psihologija,
koja proučava zločinca kao autora zločina, sudska psihologija koja ga proučava
ukoliko je okrivljen za neki zločin, zakonska psihologija koja koordinira psihološke
i psihopatološke pojmove koji su potrebni za primenu važećih kaznenih propisa,
dok zatvorska psihologija proučava zločinca kada je osuđen i za vreme izdržavanja
kazne lišavanja slobode. Zatvorska psihologija, takođe, proučava i psihičke pojave za
vreme pritvaranja, te dok lice koje je lišeno slobode još nije osuđeno, nego se protiv
njega vodi krivični postupak. U zatvorsku psihologiju spada i psihološko proučavanje
nevino osuđenih lica. Okviri interesovanja zatvorske psihologije obuhvataju probleme
lišavanja slobode, razlike i sličnosti među osuđenicima, zatvorenički sistem i klimu,
osećanja lišavanja i druge psihološke posledice boravka u zatvoru, uključujući i
zatvorske psihoze.
Ključne reči: kriminalna, sudska, zakonska i zatvorska psihologija, lišavanje
slobode, zatvorenički sistem i klima, deprivacije, zatvorske psihoze.
15 slobodanka.todoroska@gmail.com

232. 232 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
ON PRISON PSYCHOLOGY
Summary: When it comes to prison psychology, it is usually thought of as a
clearly defined notion although its definition has caused certain disagreements. In
his preface to the Altavila’s “Forensic Psychology“ (1925), Enrico Ferri writes about
the positively oriented study of a felon which led to the emergence of four scientific
disciplined oriented towards the psychological study of the felon’s personality. Those
disciplines are: Criminal psychology which examines the felon as the author of the
crime; Forensic psychology which deals with the felon in case he/she is a accused of a
crime; Legal psychology which is focused on coordination between psychological and
psychopathological notions crucial to the enforcement of valid criminal regulations;
Prison psychology deals with felons which are convicted, while serving their sentence
deprived of freedom. In addition, prison psychology is interested in the psychological
phenomena occurring while a person is in custody, throughout the criminal procedure
while he/she has not been convicted yet. Psychological study of innocent people being
accused of a crime is also subject of prison psychology. It focuses on the issues of
deprivation of freedom, similarities and differences between prisoners, prison system
and atmosphere, feeling of convicted people and other consequences from the stay in
prison including prison psychoses.
Keywords:criminal,forensic,legal,prisonpsychology,deprivationoffreedom,
prison system and atmosphere, prison psychoses

233. 233SEKCIJE PSIHOLOGIJA – PSYCHOLOGY SESSION
Zoran Sušanj16
Filozofski fakultet, Sveučilište u Rijeci
Ana Jakopec17
Filozofski fakultet, Sveučilište J. J. Strossmayera u Osijeku
ORGANIZACIJSKA PRAVEDNOST KAO MEDIJATOR
ODNOSA STILA RUKOVOĐENJA I NAMJERE ZA
NAPUŠTANJEM ORGANIZACIJE
Rezime: Ovim se istraživanjem ispituje međuodnos percepcije stila vođenja
neposrednog rukovoditelja, organizacijske pravednosti i zaposlenikove namjere
za napuštanjem organizacije. Podaci su prikupljeni na većem prigodnom uzorku
zaposlenika hrvatskih organizacija različitih djelatnosti i analizirani strukturalnim
modeliranjem. Rezultati potvrđuju potpuni medijacijski efekt organizacijske
pravednosti u odnosu stila rukovođenja i namjere za napuštanjem organizacije.
Aktivno rukovođenje (i transakcijsko i transformacijsko) pozitivno utječe na
percepciju pravednosti (distributivne, proceduralne i interakcijske), što za posljedicu
ima želju za ostankom u organizaciji. Suprotno tome, pasivno rukovođenje (laissez-
faire) negativno djeluje na doživljaj pravednosti, što dovodi do povećanja namjere
za napuštanjem organizacije. Rezultati istraživanja mogu doprinijeti razjašnjavanju
uloge i odgovornosti rukovoditelja u procesima upravljanja ljudskim resursima,
posebice onih koji su usmjereni na zadržavanje zaposlenika u organizaciji.
Ključne riječi: transakcijsko rukovođenje, transformacijsko rukovođenje,
laissez-faire rukovođenje, organizacijska pravednost, namjera napuštanja
organizacije.
16 zsusanj@ffri.hr
17 ajakopec1@ffos.hr

234. 234 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
ORGANIZATION’S FAIRNESS AS A MEDIATOR BETWEEN THE STYLE OF
LEADERSHIP AND INTENTION TO LEAVE THE ORGANIZATION
Summary: This research tackles the issue of the interrelatedness of the
perception of the manager’s leadership style, the organization’s fairness and the
employee’s intention to leave the organization. The data were gathered through a large
sample of Croatian employees who work in companies that are in different lines of
business. The data were analyzed using structural modeling. The results show that the
organization’s fairness acts as a mediator between the manager’s leadership style and
the employee’s intention to leave the company. Active leadership (both transactional
and transformational) has a positive effect on the perception of fairness (distributive,
procedural and interactional), which results in the employee’s wish to stay in the
company. On the contrary, passive leadership (laissez-faire) has a negative impact on
the perception of fairness, which leads to the employee’s intention to leave the company.
The results of this research may contribute to defining the roles and responsibilities of
the managers engaged in managing human resources, especially of those who strive to
retain their employees.
Key words: transactional leadership, transformational leadership, laissez-
faire leadership, organization’s fairness, intention to leave the organization.

235. 235SEKCIJE PSIHOLOGIJA – PSYCHOLOGY SESSION
Vladimir Takšić18
Filozofski fakultet, Rijeka
KROS KULTURNE SLIČNOSTI I RAZLIKE U
SUBJEKTIVNOJ PERCEPCIJI EMOCIONALNE
KOMPETENTNOSTI
Rezime: Koncept emocionalne kompetentnosti pretpostavlja složeni sklop
sposobnostiivještinauočavanja,razumijevanja,izražavanja,reguliranjaiupravljanja
svojim i emocijama drugih osoba. Kako je emocionalna inteligencija sposobnost ili
maksimalni učinak, za razliku od nje percepcija emocionalne kompetentnosti trebala
bi biti integrirani subjektivni osjećaj, ili kako ga u literaturi najčešće nazivaju „tipični“
način reagiranja, u ovom slučaju u emocionalno zasićenim situacijama.
Dugogodišnja suradnja s istraživačima iz različitih zemalja svijeta na području
emocionalne inteligencije i kompetencije rezultirala je zanimljivim nalazima o većoj
sličnosti negoli razlikama među kulturama na četiri kontinenta. Ono što je često u
istraživanjima koja su koristila subjektivne mjere procjena dolazilo do izražaja i
u kontekstu emocionalne kompetentnosti se pokazalo značajnim: većina kultura je
iskazivala slične rezultate, a svi oni su se jako razlikovali od odgovora ispitanika u
Japanu. Literatura obiluje objašnjenjima o tome koji su razlozi i uzroci, pa će o tome
najviše biti i govora u izlaganju, ali i diskusiji o Vašim iskustvima na tom području.
Ključne reči: kroz kulturne sličnosti i razlike, emocionalna kompetentnost,
emocionalna inteligencija.
18 vtaksic@ffri.hr

236. 236 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
CROSS-CULTURAL SIMILARITIES AND DIFFERENCES IN THE SUBJECTIVE
PERCEPTION OF EMOTIONAL COMPETENCE
Summary: The concept of emotional competence assumes a complex set
of abilities and skills for identifying, understanding, expressing, regulating and
controlling our emotions and emotions of others. As emotional intelligence is an ability
or a maximum output, unlike it the perception of emotional competence should be an
integrated subjective feeling, or, as they put it in literature – in this case it is a typical
way of reacting in emotionally saturated situations.
A long-term cooperation with researchers from different countries in the
world in the field of emotional intelligence and competence has yielded interesting
results of greater similarities and not differences among cultures on four continents.
Most cultures gave similar results, but they were all very different from the answers of
the participants in Japan. This was often evident in the studies that used subjective
measures of assessment, and in the context of emotional competence it proved to be
significant. There are many explanations as to what are the reasons and causes of it,
and they will be discussed mostly in the presentation, as well as in the discussion of
your experiences in this field.
Key words: cross-cultural similarities and differences, emotional
competence, emotional intelligence

237. 237SEKCIJE PSIHOLOGIJA – PSYCHOLOGY SESSION
Milanko Čabarkapa19
Filozofski fakultet u Beogradu
PROMENE U OBLASTI RADA U SAVREMENOM
DRUŠTVU I POSLEDICE NA MENTALNO ZDRAVLJE I
DOBROBIT ZAPOSLENIH
Rezime: U protekle četiri decenije došlo je do velikih promena svih aspekata
našeg društva, ali i do značajnih promena na globalnom planu. U ovom radu pažnja
se usmerava na promene koje su se desile u oblasti rada i poslovanja, gde se uočava
delovanje tri glavne sile: prva je – internacionalizacija i globalna kompeticija, druga –
tehnološke inovacije i povećano korišćenje informaciono-komunikacionih tehnologija
i treća sila – demografske promene radne snage. Nije teško pratiti uticaj koji ove sile
imaju i koji će nastaviti da imaju na radno okruženje i strukturu organizacija.
Promene u oblasti rada za posledicu imaju to da rad postaje sve intenzivniji,
zahteva veće emocionalno angažovanje i sve složenije obrasce rada i interpersonalnih
odnosa. Od mnogih pitanja koja se mogu pojaviti razmatranjem ovih socijalnih,
ekonomskih i političkih promena, sa psiho-socijalnog stanovišta najveći značaj imaju
tri pitanja koja se odnose na nesigurnost posla, povećanje emocionalne angažovanosti
na poslu i ravnoteža između posla i privatnog života, što uz povećanje odgovornosti i
smanjenje prilika za razvoj, mora povećati verovatnoću stresa. Poslodavci i zaposleni
često previđaju ove činjenice kao činioce mentalnog zdravlja i dobrobiti zaposlenih,
tako da postoji jasna potreba za boljom edukacijom i za stalnim podizanjem nivoa
svesnosti. Nema sumnje u to da radno mesto može dosta da doprinese unapređenju
mentalnog zdravlja i dobrobiti radnika i da je ulaganje u dobro zdravlje zaposlenih
isplativ posao.
Ključne reči: globalizacija, multikulturalnost, radno okruženje, stres na
radu, mentalno zdravlje, dobrobit zaposlenih
19 milanko.cabarkapa@gmail.com

238. 238 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
CHANGES IN THE AREA OF WORK IN MODERN SOCIETY AND
CONSEQUENCES ON MENTAL HEALTH AND WELL-BEING OF THE EMPLOYED
Summary: In the last four decades there have been a lot of changes in all
aspects of our society, however also on the global scale. This paper pays attention to the
changes that have occurred in the area of work and business operations where obvious
is the influence of the three major forces: the first one – the internationalization and
the global competition, the second one – technological innovations and the increased
use of informative-communicative technologies, and the third force – demographic
changes of the work force. The influence that these forces have and will continue to
have on working environment and on the structure of organisations is not hard to
follow.
The consequence of the changes in this area is that work has become more
intensive, requiring higher emotional engagement and increasingly complex patterns
of work and interpersonal relationships. From many questions that could arise by
examining these social, economical and political changes, regarding the psycho-
social point of view the biggest importance belongs to three questions. They relate
to job insecurity, expansion of emotional engagement at work, and balance between
the job and private life, which through extension of responsibility and decrease of
opportunities for development inevitably increases the probability of stress. Employers
and employees often overlook these facts as factors of mental health and well-being
of their employees, so it is clear that there is a need for a better education and for a
perennial raising of the level of consciousness. There is no doubt that work place can
contribute a lot to development of mental health and well-being of the employees, and
that investment in good health of the workers is a lucrative effort.
Key words: globalization, multiculturalism, working environment, stress
at work, mental health, employees’ well-being

239. 239SEKCIJE PSIHOLOGIJA – PSYCHOLOGY SESSION
Mirosava Đurišić-Bojanović20
Filozofski fakultet u Beogradu
Psihološki uslovi multikulturalnog
dijaloga
Rezime: Psihološka dimenzija multikulturalnosti tiče se pitanja da
li određene psihološke konfiguracije podržavaju ili ometaju konsolidovanje
interkulturalnog i multikulturalnog dijaloga. Pretpostavili smo da će prihvatanje/
neprihvatanje pluraliteta ideja kao trokomponentna kognitivno elaborativna
psihološka predispozicija biti značajan prediktor stava prema multikulturalnosti i
kompetentnosti u međukulturalnoj komunikaciji. Polazeći od dispozicionog modela
ispitivanja stava prema multikulturalnosti i multikulturalnih kompetenci istraživanje
smo dizajnirali kao korelacionu studiju. Ispitivanje je izvedeno na prigodnom uzorku
studenata društvenih i tehničkih fakulteta u Nišu i Novom Pazaru (N=336) tokom
2012godine. Za merenje stavova prema multikulturalnosti korišćena je Monroova
skala stavova prema multikulturalnosti (Mmasq – Munroe multicultural attitudes
scale questionaire). Za merenje kompetentnosti u međukulturalnoj komunikaciji
korišćena je Skala Međukulturalne senzitivnosti (Intercultural sensitivity scale, Chen
and Starosta) a za merenje stepena prihvatanja pluraliteta ideja upotrebljena je Skala
prihvatanja pluraliteta ideja autorke M. Đurišić-Bojanović. Rezultati ispitivanja
potvrdili su početne pretpostavke, ali i neke rezultate ranijih istraživanja. Prihvatanje
pluraliteta ideja je značajan prediktor pozitivnog stava prema multikulturalnosti i
kompetentnosti u multikulturalnom dijalogu. U radu će biti diskutovane teorijsko
konceptualne i prakseološke implikacije rezultata.
Ključnereči:multikulturalnost,međukulturalnasenzitivnost,multikulturalni
dijalog, prihvatanje pluraliteta ideja
20 mirosava.djurisic@f.bg.ac.rs

240. 240 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Psychological conditions of multicultural
dialogue
Summary: Psychological dimension of multiculturalism concerns the question
of whether certain psychological configurations support or hinder the consolidation
of intercultural and multicultural dialogue. We assumed that acceptance/rejection
of plurality of ideas as a Three Component elaborative cognitive psychological
predisposition would be a significant predictor of attitudes towards multiculturalism
and intercultural competence in communication. Starting from the dispositional
model we tested the attitude towards multiculturalism and multicultural competency.
The research was designed as a correlation study. It was conducted on a convenience
sample of students of Humanities and Technical faculties in Nis and Novi Pazar
(N = 336) in 2012. For measuring attitudes towards multiculturalism we used the
Munroe multicultural attitude scale (Mmasq – Munroe multicultural attitudes scale
questionnaire). Competence in intercultural communication was measured by the
Intercultural Sensitivity Scale (Chen and Starosta). The scale of acceptance of plurality
of ideas (Djurisic-Bojanovic) was used for measuring the degree of acceptance of
different ideas. Research results confirmed the initial assumptions and some of the
results of previous studies. Acceptance of plurality of ideas is a significant predictor of
positive attitudes towards multiculturalism and competence in multicultural dialogue.
The author also discusses some conceptual, theoretical and practical implications of
the results.
Keywords: multiculturalism, intercultural sensitivity, intercultural dialogue,
acceptance of plurality of ideas.

241. 241SEKCIJE PSIHOLOGIJA – PSYCHOLOGY SESSION
Nebojša Petrović21
Filozofski fakultet, Beograd
PSIHOLOGIJA I GLOBALIZACIJA: MOGUĆNOSTI I
DOMENI SUSRETANJA
Rezime: Globalizacija je širok i ne potpuno određen pojam te za razne ljude
neretkoimaveomarazličitoznačenjeirazličitekonotacije.Globalizacijaneutičesamo
na ekonomske, političke i kulturne faktore nego ima značajan uticaj i na pojedince,
te je ima smisla izučavati i sa psihološkog stanovišta. Ona je snažan distalni agens
socijalizacije koji je već danas očit u formiranju identiteta ljudi, posebno onih koji su
se preselili u područja drugih kultura. U radu je detaljno diskutovan način formiranja
i promene identiteta pod uticajem globalizacije, kao i problema koji se javljaju u tom
procesu.
Ključne reči: globalizacija, elementi, akteri, indentitet, grupe
PSYCHOLOGY AND GLOBALIZATION: POSSIBILITIES AND DOMAINS OF
ENCOUNTER
Summary: Globalization is wide and not absolutely determined concept,
so it often has very different meaning and different conotation for different people.
Globalization does not affect only economics, political and cultural factors, but it has
strong influence on individuals, too. Therefore, it makes sense to study globalization
from psychological poit of view, either. Globalization is strong distal agent of
socialization that has already been clear in identity formation, especially for the people
who changed their cultural settings. The way of formation and changing identity as a
result of globalisation has been discussed in details, in the paper. The problems along
that process has also been discussed.
Key words: globalization, elements, agents, identity, groups
21 npetrovi@f.bg.ac.rs

242. 242 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Dobrila Vujić
Katarina Suvajdžič
Aleksandra Sitarević
Fakultet za pravne i poslovne studije, „Dr Lazar Vrkatić“, Novi Sad22
UPRAVLJANJE KULTURNIM RAZLIČITOSTIMA I
POSLOVNA USPEŠNOST
Rezime: U uslovima globalne ekonomije kultura se posmatra kao opšte društveni
koncept, ali nosioci globalne kulture su ljudi sa svojim, često različitim nacionalnim i
kulturnim identitetom. S druge strane, kompanije razvijaju organizacionu kulturu čiji
je cilj integracija vrednosti i usmeravanje ponašanja zaposlenih prema zajedničkim
poslovnim ciljevima. U tom smislu, kompanije imaju stalni zadatak da upravljaju
kulturnim različitostima. Funkcije za upravljanje ljudskim resursima (Human
Resource Management - HRM) su prinuđene da razvijaju alate za pomoć linijskim
menadžerima da komuniciraju sa zaposlenima iz različitih kulturnih sredina i da
omogućavaju novim zaposlenima prihvatanje promena.
U ovom radu bavimo se uslovima i problemima upravljanja kulturnim
različitostima u organizaciji i to posebno: kompetencijama za upravljanje kulturnim
različitostima, razvijanjem integrativnih vrednosti i radom na smanjenju predrasuda
prema pojedincima iz različitih kulturnih miljea.
Ključne reči: kulturne različitosti, poslovna uspešnost, kompetencije za
upravljanje kulturnim različitostima, vrednosti, predrasude.
22 vujicd@eunet.rs
katarina.suvajdzic@gmail.com
sicasanjasandra@hotmail.com

243. 243SEKCIJE PSIHOLOGIJA – PSYCHOLOGY SESSION
MANAGING CULTURAL DIFFERENCES AND BUSINESS SUCCES
Summary: Factors are analyzed in this work which caused dealing with
differences, especially cultural differences in the world of business. It is emphasized
that two key factors are in the basis of this need, and they are: trends of demographic
changes and politics of equal chances. The factor of globalization is active at the same
time as a modern economic and a general social and cultural phenomenon.
Culture is seen as a general social concept in the conditions of global
economy. In this sense, dealing with cultural differences in the world of business is a
field where management of human resources is engaged primarily (Human Resource
Management–HRM).Companies,guidedbybusinessinterests,rapidlyemployworkers
from different cultural backgrounds in order to ensure effective communication and
identification with the aims of the company, which are the preconditions of the business
success. The need for transformation of cultural differences and adopting integrative
values grows rapidly. Companies have a permanent assignment to create a climate of
support for differences. At the same time, offices for management of human resources
are forced to develop tools to help line managers to communicate with employees from
different cultural backgrounds and to provide new employees to accept the changes.
In this work we deal with procedures that create a climate in the
organization whichsupportsculturaldifferences,especiallywithdevelopingintegrative
values and working on reducing prejudice and then with developing competencies to
manage differences on individual level.
Key words: cultural differences, business success, climate for supporting
differences, competencies to manage cultural differences

244. 244 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Ivana B. Petrović
Milica Vukelić
Svetlana Čizmić
Institut za psihologiju
Odeljenje za psihologiju
Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu 23
KONCEPT ZLOSTAVLJANJA NA RADU U GLOBALNOM
KONTEKSTU24
Rezime: U radu je razmatran koncept zlostavljanja na radu u okviru tri
fundamentalna domena naučnog značenja: lingvističkom, konceptualnom i fizičkom,
ukontekstusveizraženijeglobalizacije. Korišćenaterminologijaukazujena“bullying”
kao dominantno prihvaćen termin. Raznolikost korišćenih termina utemeljena je u
socio-kulturnim specifičnostima. Einarsenovo konceptualno određenje zlostavljanja
na radu prepoznaje se kao globalno prihvatljivo. Iako “globalna”, Einarsenova
sveobuhvatna definicija olakšava naučno-istraživačku komunikaciju i razmenu, ali
ne pruža uvid u specifičnosti ispoljavanja i doživljavanja negativnih postupaka na
radu. Operacionalizacija koncepta tesno usklađena sa konceptualnim određenjem
pruža polazište za razvoj oblasti, naučno-istraživački rad, intervencije i upravljanje
problemom.
Ključne reči: definisanje zlostavljanja na radu, mobing, buling
THE CONCEPT OF WORKPLACE HARASSMENT IN THE CONTEXT OF
GLOBALIZATION
Summary: Paper deals with the concept of workplace bullying in the framework
of three fundamental domains of scientific meaning: linguistic, conceptual and
physical, in the context of increasingly evident globalization. Terminology in use
points out that “bullying” is dominantly accepted term. Diversity of terms in use is
grounded in socio-cultural distinctions. Einarsen’s conceptual definition of workplace
bullying is recognized as globally acceptable. Although being “global”, Einarsen’s
encompassing definition supports scientific research and communication, but it does
not give the insight in distinction of outputs and perceptions of negative acts at work.
Operationalization of the concept which is tightly tuned to the conceptual definition
offers a base for developing the field of workplace bullying, scientific research,
interventions and problem management.
Key words: definition of workplace bullying, mobbing, bullying
23 ipetrovi@f.bg.ac.rs, mbvukeli@f.bg.ac.rs, scizmic@f.bg.ac.rs
24 Rad je nastao u okviru projekta Instituta za psihologiju 179018 koji finansira Ministarstvo
za nauku, prosvetu i tehnološki razvoj Republike Srbije

245. 245SEKCIJE PSIHOLOGIJA – PSYCHOLOGY SESSION
Silvija Ručević25
Filozofski fakultet, Odsjek za psihologiju
Sveučilište J. J. Strossmayera u Osijeku,
L. Jagera 9, 31000 Osijek, Hrvatska
PSIHOPATSKE TENDENCIJE KOD MLADIH IZ HRVATSKE I
ŠVEDSKE: KULTURA KAO MODERATOR
Rezime: Potencijalne kros-kulturalne razlike u ekspresiji psihopatskih
tendencija ispitane su u uzorcima mladića i djevojaka iz opće populacije iz Hrvatske
(n = 550) iŠvedske (n = 500). Psihopatske tendencije mjerene su Inventarom
psihopatskihosobinamladih(YPI).Uskladushipotezomistraživanja,multi-grupnom
konfirmatornom faktorskom analizom utvrđena je parcijalna kros-kulturalna
invarijatnost trofaktorskog model Inventara, pri čemu je utvrđena invarijatnost
faktorske strukture i zasićenja, ali nejednaka ishodišta manifesnih varijabli.
Konkretno, rezultati na subskalama Laganje, Izostanak kajanja, Manipulativnosti
Neodgovornost ne mogu se direktno uspoređivati između dvije grupe mladih.
Latentne srednje vrijednosti parcijalno invarijatnog modela bile su niže u Švedskom
nego Hrvatskom uzorku. Rezultati koji pokazuju invarijatnost faktorske strukture i
faktorskih zasićenja pružaju empirijski dokaz implicitnoj pretpostavci da rezulati na
Inventaru mjere iste psihološke osobine kod ovih dviju skupina mladića i djevojaka.
Na razini strukture, utvrđena je invarijatnost faktorskih varijanci i kovarijanci.
Ključne riječi: psihopatsketendencije, invarijatnost, kultura, općapopulacija,
stabilnost
25 srucevic@ffos.hr

246. 246 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
PSYCHOPATHOLOGICAL TENDENCIES AMONG YOUNG POPULATION:
CULTURE AS MODERATOR
Summary:Potentialcross-culturaldifferencesintheexpressionofpsychopathic
personality traits were investigated in a community sample of Croatian (n = 550) and
Swedish (n = 500) male and female adolescents. Psychopathic traits were measured by
the self-report Youth Psychopathic Traits Inventory (YPI). Consistent with the study’s
hypothesis, the results of a multi-group confirmatory factor analysis revealed that
the three-factor model of the YPI exhibited partial measurement invariance across
cultures, i.e., Croatia and Sweden, demonstrated by invariant factor structure and
factor loadings but nonequivalent observed score intercepts. Specifically, scores on
the YPI subscales Lying, Remorselessness, Manipulation and Irresponsibility are not
directly comparable between the two groups. Latent means of the partial invariant
model were lower for the Swedish sample, compared to the Croatian sample. The
finding of invariant factor structure and factor loadings provides empirical evidence
to support the implicit assumption that scores on the YPI are measuring equivalent
psychological traits across these two groups of boys and girls. At the structural level,
the model exhibited invariant factor variances and covariances.
Keywords: psychopathic traits, invariance, culture, community sample, stability

247. 247SEKCIJE PSIHOLOGIJA – PSYCHOLOGY SESSION
Ana Kasa
Aniko Kokai
Dušana Šarčević26
Aleksandar Vasić
Katedra za poslovnu psihologiju
„Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić“, Novi Sad
Izrada i provera mađarske verzije skale
motivacije za postignuće MOP/D-M
Rezime: Srpska verzija skale namenjene merenju motivacije za postignuće
kod ispitanika mlađeg adolescentnog doba MOP/D prevedena je na mađarski jezik
dvosmernim putem od strane kompetentnih korisnika ovih jezika. Tako je nastala
po broju stavki, njihovoj sadržini, teorijskom modelu i pretpostavkama uporediva
mađarska verzija skale sa tehničkim nazivom MOP/DM. Mađarska verzija skale
MOP/D primenjena je na uzorku od 250 ispitanika uzrasta od 10 do 16 godina i oba
pola (oko 48% ispitanica). Interne metrijske karakteristike stavki i mađarske verzije
skale u celini uporedive su sa procenama tih karakteristika dobijenim u prethodnim
proverama srpske verzije skale na višestruko većim uzorcima ispitanika. Koeficijenti
diskriminativnosti i interne valjanosti 35 stavki iz skale MOP/DM su svi prihvatljivih
veličina. Reprezentativnost stavki, izračunata kao mera adekvatnosti uzorkovanja
iznosi ,807. Pouzdanost čitave skale je  = ,857. Prostorom merenja koji je definisan
ovim stavkama dominira prvi glavni predmet merenja koji obuhvata nešto više od
18% ukupnog varijabiliteta. Ali, kao i u prethodnim istraživanjima konstatovana je
složena struktura prostora merenja skale MOP/DM sa četiri uža aspekta motivacije
za postignuće i jednim generalnim faktorom. Na osnovu Promax-faktora prvog reda
uži aspekti motivacije za postignuće definisani su kao takmičenje sa drugim osobama,
takmičenje sa sobom, planiranje i istrajnost.
Ključne reči: motivacija za postignuće, rano adolescentno doba, pouzdanost,
faktorska analiza.
26 dusanasarcevic@gmail.com

248. 248 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
CONSTRUCTION AND EVALUATION OF HUNGARIAN VERSION OF
ACHIEVEMENT MOTIVATION SCALE MOP/D-M
Summary: The Serbian version of scale designed to measure achievement
motivation in early adolescence MOP/D has been translated bidirectionaly into
Hungarian language by competent users of both languages. Thus came to being by
number of items, their contents, theoretical model and assumptions, a Hungarian
version of the scale with technical name MOP/DM. Hungarian version of the scale
MOP/DMwasappliedonsampleofrespondentsagefrom10to16years,andbothsexes
(48% female). Internal psychometric characteristics of items is entirely comparable
with estimates of those characteristics obtained for items of Serbian version on several
times larger samples of respondents. Coefficients of discrimination and internal
validity of 35 items of the scale MOP/DM are all acceptable. Representativeness of
items, calculated as measure of sampling adequacy, was ,807. Reliability of MOP/DM
is  = ,857. There is one dominant principal component with more than 18% of total
variability. As in previous research, here is defined complex hierarchical structure
of scale MOP/DM with four Promax-factors and one general factor of achievement
motivation. Narrower aspects of achievement motivation was defined as competition
with another parsons, competition with themselves, planning and perseverance.
Key words: Achievement motivation, early adolescence, reliability, factor
analysis

249. 249SEKCIJE PSIHOLOGIJA – PSYCHOLOGY SESSION
Aniko Kokai
Ana Kasa
Dušana Šarčević27
Aleksandar Vasić
Katedra za poslovnu psihologiju
„Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić“, Novi Sad
KRITERIJUMSKA VALIDACIJA mađarske verzije skale
motivacije za postignuće MOP/D-M
Rezime: Radi provere kriterijumske valjanosti mađarske verzije skale
motivacije za postignuće MOP/D-M i dosadašnjih nalaza nastalih proverom srpske
verzije ove skale, obe skale su primenjene na uzorcima ispitanika iz populacija
odgovarajuće etničke pripadnosti i primarne jezičke kompetencije. Uzorci su brojali
po 250 ispitanika i u svakom uzorku ispitanici su bili uzrasta od 10 do 16 godina i
oba pola (oko 48% ispitanica). Rezultati na skalama u obe jezičke verzije definisani
su kao prosti zbirni rezultati na čitavoj skali i na podskalama namenjenim merenju
četiri uža aspekta motivacije za postignuće. Kriterijumska varijabla izvedena je na
osnovu polugodišnjeg školskog uspeha tako da razlikuje učenike ispodprosečnog,
prosečnog i iznadprosečnog školskog postignuća. Analizom varijanse (ANOVA), sa
faktorom koji razlikuje tri nivoa školskog uspeha i zavisnim varijablama ukupne
motivacije za postignuće i njenih užih aspekata, uporedno je proverena valjanost
instrumenata različitih jezičkih verzija u odnosu na školski uspeh. Nije registrovana
statistički značajna razlika u ukupnoj meri, ali su registrovane značajne razlike na
nekim užim aspektima motivacije za postignuće između ispitanika različitog školskog
uspeha. Naime, kod ispitanika mađarske nacionalnosti i primarnog mađarskog
jezika registrovane su statistički značajne razlike na merama istrajnosti i motivacije
za školsko postignuće, a kod ispitanika srpske nacionalnosti i srpskog kao primarnog
jezika samo na meri motivacije za školsko postignuće. Ovakvi rezultati dosledno se
nastavljaju na prethodne nalaze koji pre svega dovode u pitanje valjanost školskog
uspeha kao kriterijumske varijable.
Ključne reči: motivacija za postignuće, rano adolescentno doba, valjanost,
ANOVA
27 dusanasarcevic@gmail.com

250. 250 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
CRITERION VALIDITY OF THE HUNGARIAN VERSION OF THE
ACHIEVEMENT MOTIVATION SCALE MOP/D-M
Summary: In order to evaluate criterion validity of the Hungarian
achievement motivation scale MOP/D-M and to verify the hitherto gathered results
of the Serbian achievement motivation scale measuring the same aspects as the
Hungarian version, both scales were applied to a number of examinees who belong
to the corresponding ethnicity and have primary language competence. Both versions
of the survey tested 250 examinees of 10 and 16 years (48% females). The results on
the scales of both language versions are shown as simple sums on the entire scale
and the sub-scales designed to measure four aspects of achievement motivation. The
determination of the criterion variable was based on the semi-annual school reports
classified into three groups of students with below-average, average and above-average
academic achievement. With the one-way analysis of the variance (ANOVA), where
the factor of academic achievement had three levels and the dependent variables
were measures of overall achievement motivation and its aspects, the validity of
the instruments of different languages in relation to the academic achievement was
tested. There was no significant difference in the overall measure, but there were
some significant differences in certain aspects of the achievement motivation among
the examinees with different academic achievement. Specifically, the examinees of
Hungarian nationality and Hungarian language competence produced significant
differences in the measures of persistence and motivation for academic achievement,
whereas the Serbian examinees with primary language competence of Serbian
produced different measures of motivation for academic achievement. In accordance
with previous findings, this results again question the validiti of criterion variable.
Key words: achievement motivation, early adolescence, validity, ANOVA.

251. STUDENTSKA SEKCIJA
STUDENT SESSION

253. 253STUDENTSKA SEKCIJA – STUDENT SESSION
Александра Ситаревић
Висока школа „Правне и пословне академске студије др Лазар Вркатић“
ПЕРЦЕПЦИЈА ТИПОВА ОРГАНИЗАЦИОНЕ КУЛТУРЕ
У ОРГАНИЗАЦИЈАМА У СРБИЈИ И ШВЕДСКОЈ
Резиме: Основни циљ овог истраживања је перцепција типова
организационе културе у организацијама у Србији и Шведској, а потом и
утврђивање да ли међу њима постоје статистички значајне разлике. Поред
овога, циљ нам је такође био да утврдимо да ли постоје статистички
значајне разлике у перцепцији типова организационе културе у односу на пол,
позицију, тип предузећа и старост запослених.
Истраживање је спроведено у мају 2012. године на популацији запослених у
приватним и државним предузећима у Србији и Шведској. Узорак је обухватао
203 испитаника, подељених у групе по културно-националном обрасцу, полу,
старости и типу предузећа у коме раде. За утврђивање организационе
културе користили смо упитник за дијагностификовање организационе
културе аутора Хендија и Харисона. Обрадом података на општем узорку,
добили смо резултат да у Србији и Шведској доминирају различити типови
организационих култура. Наиме, у Србији је најдоминантија култура улога и
моћи, док је у Шведској најдоминантнија култура задатка и подршке. Према
резултатима на подузорцима у Србији и Шведској добијене су статистички
значајне разлике у свим културама по свим контролним варијаблама,
осим културе моћи, где нема статистички значајних разлика када је реч о
руководиоцима. Са друге стране, добијен је резултат да су запослени до 40
година приврженији култури задатка од оних преко 40.
Кључне речи: типови организационе културе, Србија, Шведска, разлике.
sicasanjasandra@hotmail.com

254. 254 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Overview of types of organizational cultures in Serbia and
Sweden
Summary: The aim of this research is to overview the types of organizational
cultures in Serbian and Swedish organizations and to determine whether there
are statistically significant similarities between them. Furthermore, the aim is also
to determine whether there are statistically significant differences between the two
organizational cultures when it comes to gender, position, company type and employee
age preferences.
T he research was conducted in May, 2011, on a population of private and public
employees in Serbia and Sweden. The sample contained 203 subjects divided into
groups according to cultural and national patterns, gender, age and type of company
with which they are employed. To determine the type of organizational culture we
used the Organizational culture diagnostic questionnaire by Handy and Harrison. By
processing the results gathered from the general sample, we concluded that different
organizational cultures are dominant in Serbia and Sweden. The culture of roles and
powerisdominantinSerbia,whileacultureoftasksandsupportdominatesinSweden.
The results taken from sub-samples in Serbia and Sweden show statistically significant
differences in all cultures and by all variables, except for the culture of power, where
there are no statistically significant differences when it comes to management. On the
other hand, the results show that the employees under the age of 40 prefer the culture
of tasks more than those over 40 years of age.
Key words: organizational culture, types of organizational cultures, differences,
Serbia, Sweden

255. 255STUDENTSKA SEKCIJA – STUDENT SESSION
Zorica Knežević,
Nataša Đurić, Visoka škola „Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić“,
Novi Sad
UTICAJ MULTIKULTURALNOSTI NA ŽIVOT ŽENA
I NJIHOV POLOŽAJ U DRUŠTVU: PRIKAZ KNJIGE,
ISTRAŽIVANJA I LIČNI PRISTUP PROBLEMU
Rezime: U ovom radu biće govora o uticaju multikulturalnosti na promene
položaja žena u Srbiji. Prema nekim teoretičarima prelaz iz tradicionalnog u
moderno društvo nikada nije kratak i potpun. Smatra se da on predstavlja proces
usklađivanja prethodnih vrednosti sistema sa novim modernim društvenim
vrednostima. Ovaj proces ne znači da se stare vrednosti odbacuju u potpunosti. Rad
će obuhvatiti rezultate nekih socioloških istraživanja o položaju žena od 1990. do
2009. godine u Srbiji. Pokušaćemo da ukažemo na vezu koja postoji između procesa
modernizacije i položaja žena na prelazu iz tradicionalnog u moderno društvo.
Menjanjem stavova i vrednosti u modernom društvu, menja se i slika o idealnom
partneru, što rezultira teškoćama u uspostavljanju emocionalnog odnosa. Nedostatak
kvalitetnih emocionalnih odnosa dovodi do usamljenosti i povećanja depresije kod
pojedinaca, što postaje problem modernog društva. Bavićemo se načinom na koji je
multikulturalnost uticala kako pozitivno, tako i negativno na život i položaj žena.
Ključne reči: položaj žene, moderno društvo, multikulturalnost.
INFLUENCE OF MULTICULTURALISM ON WOMEN’S LIFE AND THEIR
POSITION IN SOCIETY: BOOK REVIEW, RESEARCH ANALYSIS AND PERSONAL
APPROACH TO THE PROBLEM
Summary: In this paper we will be taking about the influence of
multiculturalisam on changes of womens position in Serbia. According to some
theorists, the transition from traditional into modern society is never short and
complete. It is thought that it represents the process of combining previous valves of
the system with new, modern social valves. This process does not mean that the old
values are rejected completely. The paper will consider the results from some social
researches about womens position from 1990-2009 in Serbia. We will try to show the
connection between the process of modernisation and womens position in transition
from traditional into modern society. By changing attitudes and valves in a modern
society, the pictur of ideal partner changes as well,which results in the difficuties in
establishing an emotional relationshe. The lack of qualitative emotional relationships
makes some individuals feel lonely and depresst,which has become the problem of
modern society. We will deal with the way in which multiculturalisam has influenced
bout positively and negatively life and position of women.
Key words: womens position, modern society, multiculturalisam
zorex_11@yahoo.com
natasadjuric991@yahoo.com

256. 256 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Jelena Ružić
Visoka škola „Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić“, Novi Sad
EKOLOŠKA KULTURA SA OSVRTOM NA NIŠKI REGION
Rezime: Ekološka kultura ima za cilj da poveća svest pojedinca i organizacija
kako bi održala funkciju životne sredine, a samim tim sprečila sve oblike ugrožavanja
bezbednosti ljudi, njihovih vrednosti i zdrave životne okoline. Kako bismo održali
razvojzdraveživotne sredine,neophodnojeeliminisatisvemogućepretnjeugrožavanja
određenog regiona. Ugrožavanje regionalne bezbednosti i životne sredine moglo
bi nastati eksploatacijom ulnjih škriljaca u Aleksincu, upotrebom i distribucijom
genetski modifikovane hrane, nagomilavanjem otpadnih materija, iskorišćavanjem i
zagađenjem prirodnih resursa ( reka, jezera, pijaće vode, šuma i sl.).
Ključne reči: bezbednost, škriljaci, kultura, otpad, zagađenje.
ENVIRONMENTAL CULTURE IN THE NIŠ REGION
Summary: The objective of ecological culture is to raise the awareness
of both individuals and organizations in order to maintain the function of
the environment, and, on the other hand, to prevent endangering human
safety. In order to maintain the development of healthy environment,
it is necessary to eliminate all potential threats to a particular region.
Threats to regional and environmental safety could be caused by the exploitation of
oil shale in Aleksinac, the usage and distribution of genetically modified food, waste
accumulation, the exploitation and pollution of natural resources, (rivers, lakes(wat
er),forests,etc.).
Key words: Safety, shale, culture, waste, pollution
jelenaruzic@yahoo.com

257. 257STUDENTSKA SEKCIJA – STUDENT SESSION
Marija Mitić
Visoka škola „Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić“
ŽENSKA POPULACIJA I KULTURA BEZBEDNOSTI
Rezime: Ovaj rad ima za cilj da ukaže na savremeni fenomen ženske
populacije i kulturu bezbednosti u ostvarivanju kvaliteta bezbednosti uopšte. Ženska
populacija ima značajan doprinos kako u ostvarvanju, tako i u unapredjenju
bezbednosti društva Republike Srbije. Ovim radom se želi izvršiti podsticaj ženskoj
populaciji da se masovnije uključi u obrazovni sistem bezbednosti i ostvarivanje
bezbednosti i zaštite državnih, ljuskih i materijalnih vrednosti.
Ključne reči: kultura, ženska populacija, bezbednost, obrazovanje,
vrednost.
FEMALE POPULATION AND SECURITY CULTURE
Summary:The aim of the paper is to illustrate the contemporary phenomenon
of female population and security culture in improving the quality of security in
general. Female population contributes significantly to ensuring and improving the
national security in the Republic of Serbia. This paper will attempt to encourage
the female population to take an active part in security education and ensuring the
security and protection of national, human and material values.
Key words: Culture, female population, security, education, value
Hazzar987@gmail.com

258. 258 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Marko Pavlović
Visoka škola „Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić”
Nemanja Stanković
Visoka škola „Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić”
MULTIKULTURALIZAM VS. LIBERALIZAM NA
JUGOISTOKU EVROPE
Gloria in excelsis Deo et in terra pax
hominibus bonae voluntatis.
Sv. Hilarije iz Poitiersa
Rezime: Raspravubilokakvevrsteomultikulturalizmujenemogućegeneralizovati.
Njegove ciljeve i posledice razni autori posmatraju svako na svoj način, međutim,
ono što im je zajedničko jeste kritika upućena na račun toga da multikulturalizam
getoizira manjine, sprečavajući njihovu integraciju u širu zajednicu.
Ovim radom autori nastoje da, među mnoštvom političko-ideoloških pravaca,
orijentacija i škola zastupljenih na teritoriji jugoistoka Evrope, posebno stave u odnos
multikulturalizam sa liberalizmom. Razlog za to autori nalaze u postojanju brojnih
problema sa kojima se zemlje na jugoistoku Evrope susreću u pokušajima realizacije
implementiranja multikulturnih vrednosti. Vrlo je česta situacija, zapravo u najvećem
broju država na jugoistoku Evrope takav je slučaj, da u okviru jedne države postoji više
od jedne nacije, tako da tada nije zapravo reč o naciji-državi već o multinacionalnoj
državi.
Te se zemlje dodatno suočavaju sa problemom implementacije multikulturalizma
od kada je 1993. godine Evropska unija, kroz Kopenhaške kriterijume, objavila da je
poštovanje manjinskih prava jedan od političkih preduslova „pristupnih kriterijuma“
koji ove zemlje moraju ispoštovati u cilju priključivanja Evropskoj uniji, temeljeći
svoje stavove na politici priznanja i podsticanja etnokulturne raznolikosti koja širi
ljudske slobode, ljudska prava i razvoj demokratije.
Autori zaključuju da već postoji pomak na ublažavanju jaza između
multikulturalizma i liberalističkog ustrojenja ovih država. Na kraju i iznose ocenu
da se, u daljem toku realizacije implementiranja multikulturnih vrednosti u
državama jugoistoka Evrope, može očekivati signifikantan boljitak, bar kada je reč
o prepoznavanju značaja implementiranja multikulturnih vrednosti od strane većine
zagovornika liberalističke ideologije.
Ključne reči: multikulturalizam, liberalizam, jugoistok Evrope, multinacionalne
države, manjinska prava.
marko_pavlovic2000@yahoo.com
nemanjapekar@yahoo.com

259. 259STUDENTSKA SEKCIJA – STUDENT SESSION
MULTICULTURALISM VS. LIBERALISM IN SOUTHEASTERN EUROPE
Summary: When it comes to multiculturalism it is impossible to generalize
discussion of any kind. Its aims and consequences are viewed differently by different
authors. However, what these authors have in common is criticism on the statement
that multiculturalism is ghettoizing minorities by preventing their integration into a
broader community.
The aim of this paper is to put into relation multiculturalism and liberalism
between many political and ideological directions, orientations and schools in the area
of Southeastern Europe. The author finds the reason for that in numerous problems
that countries of this region encounter in attempts to carry out implementation of
multicultural values. What often happens in this region is that more nations than one
live in one country. We can conclude that the situation here is not about one nation –
one country, but about a multinational country. Another problem these countries have
since 1993 has been implementation of multiculturalism. That year European Union
announced, through Copenhagen criteria, that one of the political preconditions of
“accession criteria” that these countries have to respect in order to become members
of the European Union, is to take minority rights with respect. These countries have
to base their stands on acknowledgements and incitements of ethno-cultural diversity
which broaden human liberty, rights and democracy development.
The conclusion is that there has already been an improvement when it comes
to reduction of the gap between multiculturalism and liberalistic formation of these
countries. The author finally assesses that in further carrying out of implementation of
multicultural values in the countries of Southeastern Europe a significant progress can
be expected, at least when it comes to recognition of importance of implementation
of multicultural values from the point of view of majority mediators of the liberalistic
ideolgy.
Key words: multiculturalism, liberalism, multinational countries, Southeastern
Europe, minority rights

260. 260 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Miloš Radovanović
Legal and Business Academic Studies dr Lazar Vrkatic, Novi Sad
AVOIDING PROBLEMS IN INTERCULTURAL
COMMUNICATION BY MEANS OF TOLERANCE AND
RAISED AWARENESS AMONG TEENAGERS
(ROMA POPULATION IN SERBIA AND SERBIAN TEENAGERS)
Summary: The analysis reported in this paper shows that the level of
awareness about other cultures among Serbian teenagers does not satisfy the criteria
for successful intercultural communication (ICC), but also shows that the vast
majority of them belongs to those who state that they are tolerant to differences.
Although there is a high level of tolerance, ignorance about other cultures present in
their social environment creates the inability for teenagers to communicate with those
cultures adequately, which causes problems in intercultural communication. The
culture of Roma population living in Serbia, being the closest to Serbian teenagers,
is taken as a sample culture for this research. Results gained from a survey show that
communication between Serbian teenagers and Roma population is below standards
of successful intercultural communication. With tolerance already on a high level,
problems in intercultural communication could be avoided if teenagers’ awareness
about cultures different from their own is raised to an acceptable level.
Key words: intercultural communication, culture, tolerance, awareness,
teenagers, problems, Roma population.
milos10r@yahoo.com

261. 261STUDENTSKA SEKCIJA – STUDENT SESSION
IZBEGAVANJE PROBLEMA U INTERKULTURNOJ KOMUNIKACIJI UZ
RAZVIJANJE TOLERANCIJE I PODIZANJE NIVOA SVESTI MEĐU MLADIMA
(ROMSKA POPULACIJA U SRBIJI I MLADI U SRBIJI)
Rezime: Analiza objavljena u ovom radu pokazuje da nivo svesti o drugim
kulturama kod mladih u Srbiji ne zadovoljava kriterijume za uspešnu interkulturnu
komunikaciju, ali se može uočiti da velika većina njih pripada grupi mladih koji
ističu da su tolerantni prema različitostima. Iako je prisutan visok nivo tolerancije
među mladima, nepoznavanje drugih kultura prisutnih u njihovom okruženju
onemogućava im da na adekvatan način komuniciraju sa tim kulturama, pa tako
nastaju problemi u interkulturnoj komunikaciji. Kultura romske populacije u Srbiji,
koja je najbliža mladima u Srbiji, upotrebljena je kao uzorak za ovo istraživanje.
Rezultati dobijeni na osnovu sprovedenog ispitivanja ukazuju na to da komunikacija
između mladih pripadnika srpske populacije i romske populacije u celini, ne ispunjava
standarde uspešne interkulturne komunikacije. S obzirom na to da je tolerancija već
na visokom nivou, problemi u interkulturnoj komunikaciji se mogu izbeći ako se svest
mladih o drugim kulturama, različitim od sopstvene, podigne na prihvatljiv nivo.
Ključne reči: interkulturna komunikacija, kultura, tolerancija, svest, mladi,
problemi, romska populacija.

262. 262 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Natalija Vukadinović1
Visoka škola „Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić”, Novi Sad
VREDNOSTI SREDNJOŠKOLACA U NOVOM SADU
Rezime: Istraživanje prikazano u ovom radu sprovedeno je sa ciljem da se
utvrde vrednosne orjentacije mladih – da li postoje razlike po polu, po godinama,
kao i da li postoje razlike u vrednostima u zavisnosti od mesta stanovanja. Pri izboru
vrednosti koje će se ispitivati, koristili smo Olport-Vernon-Lindzijevu klasifikaciju
vrednosti koju sačinjavaju teorijska, ekonomska, estetska, socijalna, religijska i
politička vrednosna orjentacija. Ovim istraživanjem obuhvaćen je uzorak od 360
učenika oba pola koji pohađaju tri različite srednje škole u Novom Sadu. Istraživanje
je sprovedeno tokom novembra 2012. godine. Nisu pronađene statistički značajne
razlike s obzirom na mesto stanovanja, ali su nađene razlike u stepenu prihvatanja
pojedinih vrednosnih orjentacija s obzirom na pol.
Ključne reči: vrednosne orjentacije, srednjoškolci, pol, mesto stanovanja.
Novi Sad High School Students’ Values
Summary: The research presented in this paper has been carried out with the
aim of determining the value orientations of the young, whether there are differences
by gender, age, and whether there are differences in values depending on the place
of residence. In selecting the values to be tested, we used the Alport-Vernon-Lindsey
classification of values, which includes theoretical, economic, aesthetic, social,
religious and political value orientations. The research comprised a sample of 360
students of both sexes, attending three different high schools in Novi Sad. The survey
was conducted in November, 2012. The results have shown, that all value orientations
feature high acceptance by high school students. No statistically significant differences
have been found regarding place of residence and age, although there are differences in
the degree of acceptance of some value orientations depending on gender.
Key words: value orientations, values.
talijana@live.com

263. 263STUDENTSKA SEKCIJA – STUDENT SESSION
Sanja Stanić10
- student master studija Visoke škole „Pravne i poslovne akademske
studije dr Lazar Vrkatić“, smer pravo
Boško Talančevski11
- student master studija Visoke škole „Pravne i poslovne
akademske studije dr Lazar Vrkatić“, smer pravo
Mentor – prof.dr Petar Teofilović
OBRAZOVANJE ROMSKE DECE U SRBIJI
Rezime: Obrazovanje, u savremenom svetu, ima poseban cilj, a to je
unapređenje tolerancije i razumevanja među svim nacijama i među različitim
etničkim i verskim grupama. Stoga smo se odlučili da se u ovom radu bavimo
obrazovanjem Roma, kao najugroženije etničke grupe u Republici Srbiji. U ovom radu
će biti detaljnije predstavljeni međunarodni i domaći pravni okvir obrazovanja, kao i
trenutnostanjeusistemuobrazovanjaromskedeceuSrbiji.Pokazaloseda,iporedtoga
što je u oblasti obrazovanja došlo do najznačajnijeg uklanjanja zakonskih prepreka,
to nije dovoljno za sigurno ostvarenje prava na obrazovanje marginalizovanih grupa.
Podatak da svega 13% romske dece stekne osnovno obrazovanje ukazuje na to da
sistem obrazovanja još uvek nije spreman na promenu koja bi odgovarala Romima
i njihovim specifičnim potrebama, radi uživanja, Ustavom, zakonima i brojnim
međunarodnim i regionalnim dokumentima, zagarantovanog prava na obrazovanje.
Ključne reči: pravo na obrazovanje, Romi, specijalne škole, „romske škole“.
EDUCATION OF ROMANI CHILDREN IN SERBIA
Summary: Education in the modern world has a specific goal, which is the
improvement of toleration and understanding between all the nations, also between
different ethnic and religious groups. Therefore, this paper will deal with the education
of Romani people, as the most endangered ethnic group in the Republic of Serbia. It will
introduce, in detail, international and domestic legal framework for education, as well
as the current state of educational system for Romani children in Serbia. Despite the
most significant removal of legal obstacles in the area of education, it was not enough
for a secured fulfillment of legal rights in the education of marginalized groups. Studies
have shown that only 13 per cent of Romani children get their primary education. This
tells us that the system of education is still not prepared for a change that would suit
the Romani, and their specific needs for the sake of enjoyment, through Constitution,
laws and numerous international and regional documents that could guarantee the
right to education.
Key words: Romani people, the right to education, special schools, “Romani
schools“
10 sanjastanic@windowslive.com
11 bosko.talancevski@gmail.com

264. 264 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Вељко Милић
Висока школа „Правне и пословне академске студије др Лазар Вркатић“12
КОЛЕКТИВНА ПРАВА НАЦИОНАЛНИХ МАЊИНА У
УСТАВНОПРАВНОМ СИСТЕМУ РЕПУБЛИКЕ СРБИЈЕ
Резиме: У данашњем свету готово да не постоје монокултурне и
мононационалне државе. Мултикултурне и мулитнационалне државе су
правило и оне претпостављају постојање једне већинске нације, односно
културе, поред које постоји једна или више мањинских нација, односно
култура. Свака култура има своје особености које тежи да сачува. Те
особености су драгоцене како за припаднике конкретне културе тако и за
човечанство у целини. Међутим, када се било која култура нађе у мањинском
положају, долази до опасности да се та култура изгуби. Због тога је
мањинским културама, односно нацијама, важно гарантовати посебна права
која би мањине довела у равноправан положај са већинским становништвом.
Права мањина могу бити гарантована на међународном нивоу као и на
нивоу конкретне државе. Пошто Република Србија несумњиво спада у ред
мултинационаних и мултикултурних држава морамо обратити пажњу на
механизме заштите права националних мањина у њој. Посебан осврт у овом
раду учињен је на проблематику афирмативне акције и колективних права
националних мањина, како су та права уређена у уставноправном систему
Републике Србије, ко су титулари тих права и како се она испољавају.
Кључне речи: мултикултуралност, националне мањине, колективна
права, афирмативна акција, мањинска права.
12 velja25@sbb.rs

265. 265STUDENTSKA SEKCIJA – STUDENT SESSION
COLLECTIVE RIGHTS OF NATIONAL MINORITIES
IN THE CONSTITUTIONAL SYSTEM OF THE REPUBLIC OF SERIBA
Summary:Intoday’sworldtherearealmostnomonoculturalandmononational
states. Multicultural and multinational states are the norm and they assume the
existanceofamajoritynationi.e.culturebesideswhichthereexistoneormoreminority
nations i.e. cultures. Every culture has its own characteristics that it wishes to save.
Those characteristics are precious for members of that culture, as well as for the whole
mankind. But when a culture becomes minority there is a danger for that culture to be
lost. This is why it is very important to guarantee special rights for minority cultures
i.e. nations, that would bring them in equal position with the majority population.
Minority rights can be guaranteed on international level, as well as on the level of
a specific country. Since the Republic of Serbia indubitably is a multinational and
multicultural state, we have to pay attention to mechanisms of protecting rights of
minorities living in it. Special reference in this paper is on the problem of positive
discrimination and collective rights of minorities, on how they are regulated in the
constitutional system of the Republic of Serbia, who are the holders of those rights,
and how they are practised. Of course, we have to distinguish between the proclaimed
legal solutions and the practice and problems that members of minorities meet when
performing their guaranteed rights, and thus we pay attention to this subject too.
Key words: multiculturalism, national minorities, collective rights, positive
discrimination, minority rights

266. 266 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Sonja Dragović13
Visoka škola „Pravne i poslovne akademske studije dr Lazar Vrkatić“
BEZBEDNOST – ZAJEDNIČKI ILI POSEBNI PROBLEM
MULTIKULTURNOG DRUŠTVA
Rezime: U XXI veku, u punom procesu globalizacije, širenja vrednosti i
stavova Zapada, opravdano se postavlja pitanje opstanka države kakvu poznajemo.
Takvo razmišljanje dalje upućuje na pitanje opstanka i očuvanja postojećih identiteta
naroda, pa samim tim i njihovih kultura, moralnih vrednosti i običaja. Činjenica je
da na teritorijama kao što je AP Vojvodina, gde živi veliki broj ljudi koji pripadaju
različitimnarodimainarodnostima,pasamimtimimajuidrugačijekulturnonasleđe,
postoji problem ostvarivanja bezbednosti svake društvene grupe pojedinačno, a onda,
ako posmatramo sa višeg nivoa, i ostvarivanja zajedničke bezbednosti. S jedne strane,
često se javlja problem funkcionisanja različitih društvenih grupa zajedno, a sa druge
strane, javlja se problem zaštite njihovih pojedinačnih interesa, ali i očuvanja njihovih
postojećih kulturnih identiteta i obezbeđivanja jednakog ostvarivanja prava.
S pravom se može reći da je vreme u kojem živimo prepuno kontradiktornosti i
različitihtendencijakojetežekastvaranjuglobalnogselaijednenacije,jednognaroda,
ali još uvek ima i onih koje streme ka očuvanju postojećih kulturnih različitosti i
pronalaženju načina da se očuva i unapredi postojeće stanje, jer, ipak, kakav bi to bio
svet kada bi svi bili isti.
Ključne reči: bezbednost, kultura, identitet, multikulturalizam.
13 sonja.dragovic@hotmail.com

267. 267STUDENTSKA SEKCIJA – STUDENT SESSION
SECURITY – A COMMON OR AN INDIVIDUAL PROBLEM
IN A MULTICULTURAL SOCIETY
Summary: In the twenty-first century in the full process of globalization,
the spread of values and attitudes of the West, points to the question of survival of
the state as we know it. Such way of thinking leads to further question of survival
and preservation of existing identities of the people and consequently their cultures,
traditions and moral values. The fact is that in territories such as the AP Vojvodina,
where lives large number of people who belong to different nationalities, and therefore
have a different cultural heritage, there is an issue in achieving security of any social
group individually and then, if we look at the higher level, establishing a common
security. On one side is often a problem in functioning of various social groups along,
and the other is the problem of protecting their individual interests and preserve their
existing cultural identities and providing an equal rights exercise.
We can rightly say that we live in a time full of contradictions and different tendencies
that seek to create a global village and one nation, one people, but still there are those
who strive for the preservation of existing cultural differences and finding ways to
preserve and enhance current situation, however, because what would be the world if
everyone were the same?
Key words: security, culture, identity, multiculturalism

268. 268 KNJIGA APSTRAKATA naučnog skupa Multikulturalnost i savremeno društvo
Maja Nikolić14
RAD POLICIJE U MULTIETNIČKIM SREDINAMA
Rezime: Efikasna bezbednost jedne države zavisi, pored ostalog, i od
delotvornosti rada policije u multietničkim sredinama, komunikacije između policije
i zajednica nacionalnih manjina, čiji su cilj jači međuetnički odnos i pojačana
operativna delotvornost policije na terenu. Veoma je bitno skrenuti pažnju na značaj
strategije u cilju postizanja zadovoljavajuće i skladne primene relevantnih manjinskih
prava u zemljama članicama OEBS-a, u čemu najznačajniju ulogu ima institucija
Visokog komesara za nacionalne manjine (VKNM), a u vidu preventivnog delovanja.
U skladu sa navedenim treba temeljno obrazložiti preporuke VKNM kako bi se
državi, odnosno policiji, pomoglo da sprovede i usvoji konkretne mere radi smanjenja
napetosti vezanih za nacionalne manjine i time doprinesu ostvarenju konačnog cilja
VKNM, tj. sprečavanju sukoba. Najbolji način sagledavanja problematike ovog tipa
je i kroz iskustva policije koja obavlja svoju delatnost u multietničkim sredinama.
Ključne reči: Bezbednost, policija, manjine, zajednica, ugrožavanje,
multikultura.
POLICE WORK IN MULTIETHNIC COMMUNITIES
Summary: Effective security of a country depends, among other things, on the
effectiveness of the police work in multiethnic communities, communication between
the police and minority communities, whose goals are stronger inter-ethnic relations
and enhanced operational effectiveness of the police in the practical field. It is essential
to draw attention to the importance of strategy in order to achieve a satisfactory and
coherent application of relevant minority rights in the OSCE member countries, in
which the most significant role belongs to the institutions of the High Commissioner
for National Minorities (HCNM), in sense of preventive activity. In accordance with
the said, recommendations of the HCNM should be thoroughly explained to the
state or the police to help implement and adopt concrete measures to reduce tensions
involving national minorities, thereby contributing to the HCNM’s ultimate goal,
which is conflict prevention. The best way of looking at this type of problem is through
the experience of the police operating in multiethnic environments.
Key words: security, police, minorities, community, threats, multi-culture.
14 maja.nikolic82@gmail.com