HABER

1. HABER VE ÖGELERİHABER VE ÖGELERİ
DOÇ.DR. GÜLBUĞ EROLDOÇ.DR. GÜLBUĞ EROL

2. HABER NEDİRHABER NEDİR
• İnsanları ilgilendirecek, zamanlı
olan bir fikrini olayın veya
sorunun özetidir.
• Belirli bir yer ve zaman içinde
gerçekleşen çeşitli olayların o
olayı bilmeyenlere aktarılmasıdır.
• Haber, gazetecinin yaptığıdır.

3. HER OLAY HABER MİDİR ?HER OLAY HABER MİDİR ?
• Aşağıdaki olaylardan hangisi haberdir, neden? Ve
hangisi haber değilidir, neden ??
• Hülya Avşar’ın Atina Konseri
• Hülya Avşar’ın Kızı Zehra’nın kabakulak geçirmesi

4. HABER DEĞERİHABER DEĞERİ
• Haber Değeri, soyut bir kavramdır.
• Haber değeri olarak adlandırılan şey,
kitle iletişim araçları yetkililerinin eylem
ve söylemlerin üretimi, seçimi,
biçimlendirilmesi ve yayımlanması
esnasında kullandıkları profesyonel
kodlardır.
• Çoğu gazeteci için haber değeri,
tanımlanamayan bir kavramdır;
gazeteciler ancak bir olayla karşı
karşıya kaldıkları zaman o olayın haber
değeri taşıyıp taşımadığına karar
verirler.

5. • Haber değerini tanımlayan kodlara
haberciliğin temel ilkeleri de
denmektedir.
• Değişik kaynaklara göre en çok adı
geçen kodlar:

6. HABERCİLİĞİN TEMELHABERCİLİĞİN TEMEL
İLKELERİİLKELERİ
• GERÇEK(Çİ)LİK (DOĞRULUK):
Haber olayın gerçekleşme sürecini
aynen yansıtmalı, özüne uygun
olmalıdır. Olayın oluş biçimi ve oluş
anındaki hali gerçekliktir. Haber
içeriği mutlak suretle olmuş
gerçekleri yansıtmalıdır. Haber bilgi,
belge ve çeşitli kaynaklara
dayandırılmalıdır.

7. • YENİLİK : Yenilik zamansal
yakınlıktır. Habere konu olan eylem
veya söylem ya yeni gerçekleşmiş ya
da geçmişte olmuş ve yeni ortaya
çıkartılmış ama halen toplumu
ilgilendirmektedir. Haber değerini
“ne zaman” sorusu ortaya
koymaktadır.

8. • İLGİNÇLİK: Haberin özünde
sıradanlık değil, sıra dışılık
bulunmaktadır. Olay ne
kadar nadir rastlanır ve sıra
dışı olursa ilginçlik değeri de
o kadar yükselir .

9. • ÖNEMLİLİK: Olayın ölçüsü ve
sonucu kişiler ve toplum için
önemli olmalıdır. Haber içeriğinde
“nasıl” ve “neden” sorularının
cevabı önemlilik değerini ortaya
koymaktadır.
• “NASIL” ve “NEDEN” sorularına
yanıt bulma habere önem
kazandırır. Haber üzerinde hüküm
verme sonuç kadar önemlidir.

10. • YAKINLIK: Olayın gerçekleştiği
yer kişilere ve topluma yakın
olmalıdır.
• HABERİN DEĞERİNİ NEREDE
SORUSU ORTAYA KOYAR.

11. •ANLAŞILIRLIK
(ANLAM TAŞIMA):
Haber yazılırken
kullanılan sözcüklere ve
dilbilgisi kurallarına
dikkat edilmelidir.

12. • KAMU YARARI: Kamu yararı,
*bir haberin çok kısa süre içinde
duyurulması
*özellikle kitleyi ilgilendiriyorsa
*hiç kimsenin kişilik haklarına
saldırılmaması
*haber yapılırken etik ilkelere
uyulması
*haberin habercilik ilkelerine
uygun toplanması ve yazımı

13. • SONUÇ: Haberi, haber yapan asıl
sonucudur. Haberi haber haline
getiren nedir ? Kim bu haberi bu
kadar büyütmektedir ?“NE” VEYA
“KİM” sorusu bize sonucu gösterir.
Her haberin mutlaka bir sonucu
vardır.Her haber başlar, gelişir ve
biter. Sonuç ilkesi gerçeklik veya
ilginçlik kadar önemlidir.

14. • BU BİLGİ ÇERÇEVESİNDE
HERHANGİ BİR EYLEMİN,
SÖYLEMİN, OLAYIN, OLGUNUN,
FİKRİN VEYA SORUNUN HABER
OLABİLMESİ İÇİN YUKARIDA
SAYILAN 5 TEMEL ÖGEDEN EN AZ
BİRİNİ İÇERMESİ GEREKİR.
• O ZAMAN HABERCİLİK:

15. • GERÇEK, YENİ, ANLAŞILIR,
İLGİNÇ YA DA ÖNEMLİ OLAYLARI
BASİT VE SADE BİR DİLLE, AÇIK
VE KESİN BİR BİÇİMDE
TARAFLILIKTAN KAÇINMA
İLKELERİNE UYARAK HABER
HALİNE DÖNÜŞTÜRMEK,
ÖZETLEYEREK KURGULAMAK VE
BİÇİMLENDİRMEK SONRA DA
HIZLA YAYILMASINI
SAĞLAMAKTIR.

16. HABER NASIL TOPLANIRHABER NASIL TOPLANIR
• Yerinden toplama
• İnsanlarla konuşma (mülakat /
röportaj)
• İkinci el kaynaklardan

17. HABER NASIL YAZILIRHABER NASIL YAZILIR
• Nesnellik ve gerçeğe bağlılık
• 5 N 1 K’ya uygun, açık, net ve
kesin girişler
• Kısa cümleler
• Yorum yok - abartı yok

18. • Haber belli bir teknikle yazılır.
Bir metni okurken ya da
dinelrken haber olup olmadığını
derhal anlarsınız.
• HABER METİNLERİNİN DİL
YAPISI PASİF AKTARICI
ŞEKLİNDE KURGULANIR.
• Haber bir tür olarak
metinlerarasıdır.

19. • En önemli bilgiler girişte yer alır. Daha az
önemli olanlar ise sona doğru sıralanır. Bir
haber metni sondan kısaltılabilecek
şekilde düzenlenir.
• Haber özünü yitirmeden giriş cümlesine
kadar kısaltılabilir.
• Haber bir bağlam içinde ve bütünlüğü ile
yazılmalıdır. Anlam kopukluğu
olmamalıdır.

20. • Kişilerden ve kaynaklardan alınan her
tür alıntı doğru yapılmalıdır.
• Yer ve zaman bilgileri açıklıkla
iletilmelidir.
• Kaynaklar ve mahreç gösterilmelidir.
Bu şekilde haber iddia olmaktan
çıkartılmalıdır.
• Cümleler kısa ve açık olmalıdır.
• Tam olarak anlaşılmamış bir olay asla
haber yapılmamalıdır.

21. • Doğrudan betimlemeler yapılır.
• Yakın görgü tanıklarının ifadeleri
kullanılır.
• Güvenilir otoritelerin görüşlerine yer
verilir.
• Kesinlik işaretlerine başvurulur.
Sayılar, tarihler, isimler vb
• Yazı olay ve olgulara dayandırılır.
• İyi bilinen anlatılar içinde düzenlenir.

22. • Aslında haber yazım tekniği çok katı
kurallara bağlıdır.

23. BİR HABERİ OLUŞTURAN TEMEL ÖGELER: 5N 1K
NE: NE OLMUŞTUR? OLAY NEDİR?
NEREDE: OLAY NEREDE YAŞANMIŞTIR?
NE ZAMAN: OLAY NE ZAMAN OLMUŞTUR?
NEDEN: OLAYIN NEDENLERİ NELERDİR?
NASIL: OLAY NASIL GERÇEKLEŞMİŞTİR?
KİM: OLAYI YARATAN KİM YA DA KİMLERDİR?

24. • HABER NASIL YAZILIR
• En önemli bilgiler girişte yer alır. Daha az önemli olanlar ise sona doğru
sıralanır. Bir haber metni sondan kısaltılabilecek şekilde düzenlenir.
• Haber özünü yitirmeden giriş cümlesine kadar kısaltılabilir.
• Haber bir bağlam içinde ve bütünlüğü ile yazılmalıdır. Anlam kopukluğu
olmamalıdır.
• Olaylar ve isimler birbirine uymalıdır. Isim ve ünvanlarda kısaltmalar doğru
yapılmalıdır.
• Kişilerden ve kaynaklardan alınan her tür alıntı doğru yapılmalıdır.
• Yer ve zaman bilgileri açıklıkla iletilmelidir.
• Kaynaklar ve mahreç gösterilmelidir. Bu şekilde haber iddia olmaktan
çıkartılmalıdır.
• Cümleler kısa ve açık olmalıdır.
• Tam olarak anlaşılmamış bir olay asla haber yapılmamalıdır.
• Nesnellik ve gerçeğe bağlılık
• 5 N 1 K’ya uygun, açık, net ve kesin girişler
• Kısa cümleler
• Yorum yok - abartı yok