1. Wijzer door de natuur – groep 8 – Samenvatting hoofdstuk 1 - Don Bosco school – Rhoon
1
Leren voor de biologietoets
Groep 8 Hoofdstuk 1
STROOM
In onze moderne wereld gebruiken we de hele dag door stroom. Denk maar
eens aan al die elektrische apparaten in huis, op school en op andere plaatsen
waar je komt. Wij zouden niet meer zonder stroom kunnen.
ISOLATIE
Moderne huizen zijn allemaal goed geïsoleerd. Dat betekent dat :
1 Er tussen de spouwmuren en onder het dak steenwol zit.
2 Dubbel glas in de ramen ervoor zorgt er ook voor dat er geen warmte
naar buiten kan.
ENERGIE OPWEKKEN
Energie is de kracht die nodig is om iets te doen of om iets te laten werken.
Energie geeft ook licht en warmte.
Mensen en dieren halen energie uit hun voedsel. Daardoor kunnen ze hun
spieren gebruiken en kunnen ze groeien.
De meeste energie komt uit aardolie, aardag en elektriciteit.
Zo wordt benzine gemaakt van aardolie.
WAAR KOMT ENERGIE VANDAAN?
Energie komt uit een energiebron. Enkele voorbeelden van energiebronnen zijn:
1 De zon
2 Voedingsstoffen
3 Steenkool
4 Aardolie
5 Wind
6 Water
Deze zijn allemaal ontstaan uit zonne-
energie. Een uitzondering is kernenergie.

2. Wijzer door de natuur – groep 8 – Samenvatting hoofdstuk 1 - Don Bosco school – Rhoon
2
Voedsel: De energiebron die mensen en dieren voor hun spieren nodig hebben
Hout / turf / steenkool: Eerst alleen hout. In Middeleeuwen ook turf, daarna
steenkool.
Turf, steenkool, aardolie en aardgas noemen we fossiele brandstoffen. Ze zijn
heel lang geleden ontstaan uit dode planten en dieren (zulke oude resten
noemen we fossielen). Omdat die planten en dieren leefden dankzij de zon, zijn
de fossiele brandstoffen een vorm van zonne-energie.
Aardolie en aardgas: Sinds de 2e
Wereldoorlog gebruiken we dit steeds meer.
We winnen aardgas via de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM). Voorraad
in Slochteren (Groningen).
Elektriciteit
Onze elektrische apparaten gebruiken stroom, dat wordt gemaakt in
elektriciteitscentrales. Bij het opwekken van elektriciteit ontstaat in de turbine
restwarme. Die gebruiken we weer voor andere dingen, bijvoorbeeld om water
te verwarmen (soms voor een hele woonwijk).
Kernenergie
Elektriciteit wordt ook gemaakt in kerncentrales. De brandstof die daar wordt
gebruikt is uranium, een soort metaal. In een kerncentrale worden heel kleine
uraniumdeeltjes gesplitst. Dan ontstaat er veel warme, die wordt gebruikt om
van water stoom te maken.
Nieuwe energiebronnen
De mens is op zoek naar duurzame energiebronnen. Dat zijn bronnen die heel
lang meegaan. We doen dat omdat de andere energiebronnen langzaam op
beginnen te raken. Maar energie gemaakt van wind, water en van zonne-energie
raakt natuurlijk nooit op!

3. Wijzer door de natuur – groep 8 – Samenvatting hoofdstuk 1 - Don Bosco school – Rhoon
3
Zonne-energie
Vervoer
Ook het verkeer gebruikt veel fossiele brandstoffen. Benzine, diesel en kerosine
(vliegtuigen) worden gemaakt van aardolie.
Milieuproblemen
Bij de verbranding van fossiele brandstoffen komen schadelijke gassen in de
lucht. Eén van die gassen is kooldioxide. Dat gas komt normaal ook in de lucht
voor. Groene planten hebben het nodig, daar maken ze zuurstof van.
Wetenschappers denken dat te veel kooldioxide het broeikaseffect veroorzaakt.
Dat betekent dat:
1) De gemiddelde temperatuur op aarde stijgt. Het niveau van het zeewater
stijgt daardoor. Daardoor zullen we over een aantal jaar de dijken
moeten verhogen.
2) Er is sprake van zure neerslag. De schadelijke stoffen in de lucht komen
met de regen weer naar beneden. Gebouwen worden aangetast. Bomen
worden ziek.
Bewust omgaan met energie kan door bijv.
1) Hoogrendements-ketels gebruiken
2) Lampen en apparaten niet iznloos aan laten staan
3) De fiets nemen voor korte afstanden
4) Met openbaar vervoer of carpoolen
Kernenergie
Voordeel: Kernenergie kan volop gemaakt worden en het benodigde uranium
raakt voorlopig niet op.
Nadelen:
1) Ontstaan van radioactieve straling (denk maar aan schade in Japan na
aardbeving). Van blootstelling aan straling word je ziek.
2) Afval van kerncentrales blijft jarenlang actief.

4. Wijzer door de natuur – groep 8 – Samenvatting hoofdstuk 1 - Don Bosco school – Rhoon
4
Denk je dat je goed geleerd hebt en dat je het proefwerk kunt maken?
1) Wat is energie?
2) Hoe gebruiken mensen en dieren energie?
3) Waarom is isolatie (bijvoorbeeld in je huis) zo belangrijk?
4) Noem vier voorbeelden van fossiele brandstoffen
5) Noem drie voorbeelden van nieuwe moderne energiesoorten
6) Waarom willen we nieuwe energiesoorten gaan gebruiken? Noem 2
redenen.
7) Noem drie nadelen van het gebruik van fossiele brandstoffen
8) Leg uit wat duurzame energie betekent.