Polecana miejscowość Kraków
Kraków– miasto położone w południowej Polsce nad Wisłą, drugie w
kraju pod względem liczby mieszkańców i powierzchni, stolica Polski do
1795 r. i miasto koronacyjne oraz nekropolia królów Polski, od 1000 roku
nieprzerwanie stolica diecezji krakowskiej (jednej z pięciu w ówczesnej
Polsce), a od 1925 archidiecezji i metropolii, od odzyskania
niepodległości w 1918 r. miasto wojewódzkie (od 1998 r. siedziba władz
województwa małopolskiego), jest także centralnym ośrodkiem
metropolitalnym aglomeracji krakowskiej i Krakowskiego Obszaru
Metropolitalnego. W zapisach historycznych Kraków jest uznawany za
główne miasto historycznej Małopolski. Leży na obszarze Bramy
Krakowskiej, Niecki Nidziańskiej i Pogórza Zachodniobeskidzkiego.
WSB
Architektura Krakowa
Zespółarchitektoniczno-urbanistyczny starego Krakowa zaliczany jest do grona najważniejszych zabytków dziedzictwa
kulturowego w Polsce i na świecie. Stare Miasto w Krakowie zaliczane było do najwyższej w skali krajowej "0" klasy
zabytków. Historyczne centrum Krakowa znajduje się obecnie na liście światowego dziedzictwa UNESCO.
Aktem, który przyczynił się do powstania tego zabytkowego zespołu, był przywilej lokacyjny wydany dla Krakowa w 1257
roku. Wkrótce po wydaniu przywileju przystąpiono do rozplanowania miasta według zasad prawa magdeburskiego.
Podstawą nowego planu był układ szachownicowy, w którym ulice miasta przecinają się pod kątem prostym, tworząc
regularne kwartały. Centralnym punktem Krakowa stał się Rynek, którego wielkość ustalono jako 4 na 4 sznury krakowskie
(w przybliżeniu 200 x 200 m). Wytyczono po 3 ulice odchodzące od każdej z pierzei rynkowych, z wyjątkiem pierzei
wschodniej, przy której istniał już kościół Mariacki, zaburzając nieco regularność układu. Za kościołem wyznaczono rynek
pomocniczy, dziś zwany Małym. Pozostałe nieregularności wynikały z konieczności łączenia istniejących wcześniej grodów i
osad kościelnych - np. ulica Grodzka, odchodząca od Rynku pod nieregularnym kątem prowadziła prosto do osady Okół i
dalej na wzgórze wawelskie, a ulicę Bracką zakrzywiono w kierunku kościoła Franciszkanów. Kwartały miasta wyznaczane
przez siatkę ulic dzielono na działki zwane kuriami, które przydzielano mieszczanom pod budowę domów. Kurie po
niedługim czasie dzielono na pół, tworząc w ten sposób działki półkuryjne, będące dziś podstawą układu zabudowy starego
Krakowa. Plan urbanistyczny Krakowa nie był zmieniany przez kilka następnych stuleci, dzięki temu zachował się do
naszych czasów, pełniąc dziś funkcję centrum współczesnego miasta. Począwszy od XIII wieku Kraków otaczał się wałami i
murami obronnymi, a w ich obrębie wznoszono kamienice, kościoły i pałace.
WSB
Położenie Krakowa
Krakówjest położony w południowej Polsce, w środkowo-zachodniej części województwa
małopolskiego nad Wisłą; na jego terenie znajdują się ujścia wiślanych dopływów: Białuchy
(dolny bieg Prądnika), Rudawy, Dłubni, Drwiny Długiej i Wilgi. Kraków znajduje się w miejscu
zbiegu kilku krain geograficznych: Bramy Krakowskiej, Kotliny Oświęcimskiej, Kotliny
Sandomierskiej, Pogórza Zachodniobeskidzkiego, Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej.
Położenie Krakowa sprawia, że jest on bazą dla wycieczek w polskie góry, czy wypadów do
malowniczej Jury Krakowsko-Częstochowskiej.
Miasto ma rozciągłość południkową 18 kilometrów i równoleżnikową 31 kilometrów.
Z Krakowem sąsiadują gminy: Igołomia-Wawrzeńczyce, Kocmyrzów-Luborzyca, Koniusza,
Liszki, Michałowice, Mogilany, Niepołomice, Skawina, Słomniki, Świątniki Górne, Wieliczka,
Wielka Wieś, Zabierzów, Zielonki. Gminy te należą do trzech powiatów sąsiadujących z
Krakowem: krakowskiego, wielickiego oraz proszowickiego.
WSB
8.
Podział administracyjny
WXIV w. w Krakowie były 22 ulice, w 1866 już w mieście i na przedmieściach – 113, w 1880 – 135, w
1909 – 161, a w 1926 – 457 ulic.
Od 27 marca 1991 roku Kraków podzielony jest na 18 dzielnic samorządowych oznaczonych cyframi
rzymskimi. W roku 2002 Rada Miasta Krakowa uchwaliła formalne przydzielenie krakowskim
dzielnicom nazw, obok cyfr (np. Dzielnica I Stare Miasto). Nazwy te obowiązywały dotąd potocznie.
Ratusz d. miasta Kazimierza (1578, 1876 r.)
Powszechnie używany jest historyczny podział miasta z lat 1951–1975 na 6 dzielnic
administracyjnych: Stare Miasto, Zwierzyniec, Kleparz, Grzegórzki, Podgórze, Nowa Huta lub
podział na 4 dzielnice, obowiązujący od 1975: Śródmieście, Podgórze, Krowodrza, Nowa Huta.
W Krakowie nazwy dzielnic pochodzą w większości od nazw miast, wsi, jurydyk, folwarków, osad
itp., tworzących kiedyś oddzielne jednostki osadnicze, a na przestrzeni wieków włączanych w
granice administracyjne miasta.
W ujęciu lokalnym Kraków i sąsiadujące miejscowości tworzą aglomerację krakowską. W ujęciu
regionalnym mówi się o Krakowskim Obszarze Metropolitalnym (KOM), natomiast w ujęciu
ponadregionalnym Kraków jest biegunem wzrostu oddziałującym na sąsiadujące województwa –
śląskie, świętokrzyskie oraz podkarpackie.
WSB
9.
Quiz o Krakowie
Ile ulic było w Krakowie w XIV w.?
(wybierz właściwą odpowiedź)
12 22 32
WSB