FREE-RANGE CHICKEN
PRODUCTION GUIDE
Ano ang Free Range na sistema sa pag-
aalaga ng manok?
• Ito ay isang sistema kung saan ang mga manok ay
malayang nakakagalaw at nakakapag-forage o
nakakahanap ng kanilang pagkain sa labas
• Sa ganitong paraan, mas malusog at mas ligtas ang mga
manok dahil hindi sila nakakulong at mayroon silang mas
malawak na espasyo para maghanap ng natural na pagkain
tulad ng insekto, butil, at organikong pakain
• Ito rin ay nakakatulong upang mabawasan ang gastos sa
pagpapakain at masiguro ang kalidad ng karne at itlog
Benepisyo ng Free-Range Chicken
Production
• Madali ang teknolohiya
• Gumagamit ng natural/organic farming system
• Konting pag-gawa ng mga magsasaka
• Pwedeng-pwede sa mga kababaihan at mga sa kanilang mga
anak
• Magandang benepisyo sa lupa
• Pwedeng pang-karne at pang- itlog
• Maaaring magpabuti sa kapakanan ng mga manok dahil sila ay
nakagagala at pwedeng kumain ng mga damo, dahon at bulate
Mga lahi ng Free-Range na manok
Broiler (meat
type)
Pure: Rhode Island, Barred Plymouth
Rock, Cornish
Hybrid: SASSO, HUBBARD- GRIMUAD
Layers (egg
type)
Pure: Leg horns (brown and white), Rhode
Island, Barred Plymouth Rock, Sussex
Hybrid: Dominant, Dekalb Brown, Hy-line
Brown, Shaver Brown, Bovans Brown,
Lohmann Brown, ISA Brown
Native type
chicken
Paraoakan, Banaba, Darag, Joloanon,
Camarines, Bolinao, Boholano, Zampen,
Caraga Black Native Chicken
Source: Philippine National Standard- Free Range Chicken
Rhode Island
Weight: Male: 3.9 kg (8.6 lb)
Female: 3 kg (6.6 lb)
Skin color: Yellow
Egg color: Brown
Purpose: Egg and Meat
Egg Production: 260 per year
Barred Plymouth Rock
Weight: Male: 3.4 kg (7.5 lb)
Female: 2.9 kg (6.5 lb)
Skin color: Yellow
Egg color: Brown
Purpose: Egg and Meat
Egg Production: 200 per year
Leghorn
Weight: Male: 2.4–3.4 kg
Female: 2.0–2.5 kg
Skin color: Yellow
Egg color: White
Purpose: Egg
Egg Production: 280 per year
Sussex
Weight: Male: 4.1 kg
Female: 3.2 kg
Skin color: White
Egg color: Brown
Purpose: Egg
Egg Production: 250 per year
Philippine Native Chicken Breeds
Weight (at 16 weeks):
Male: 0.82 kg Female:
0.75 kg
Purpose: Egg and Meat
Egg Production: 62 per year
Origin: Bohol Province
Camarines
Weight: Male: 1.1 kg
Female: 0.9 kg
Purpose: Egg and Meat
Egg Production: 62 per year
Origin: Bicol Province
Boholano
Philippine Native Chicken Breeds
Weight (at 18 weeks):
Male: 1.50 kg Female:
1.20 kg
Purpose: Meat
Egg Production: 110 per year
Origin: Ilo-ilo
ZamPen
Weight: Male: 1.29 kg
Female: 1.1 kg
Purpose: Egg and Meat
Egg Production: 105 per year
Origin: Zamboanga Peninsula
Darag
Philippine Native Chicken Breeds
Weight (mature):
Male: 1.49 kg Female:
1.20 kg
Purpose: Egg and Meat
Egg Production: 80-90 per year
Origin: Southern Luzon
Bolinao
Weight (at 16 weeks):
Male: 0.85 kg
Female: 0.70 kg
Purpose: Egg and Meat
Egg Production: 60-100 per year
Origin: Pangasinan
Banaba
Philippine Local Chicken Breeds
Weight (matured):
Male: 2.50 kg Female:
1.90 kg
Purpose: Egg and Meat
Egg Production: 60-100 per year
Origin: Ilo-ilo
Caraga Black Native Chicken
Weight: Male: 1.90 kg
Female: 1.35 kg
Purpose: Egg and Meat
Egg Production: 121 per year
Origin: Caraga Region
Paraoakan
 Adaptability
 Disease tolerance
 Phenotypic characteristics
 Feed Conversion Ratio
 Age
 Laying ability
Pagpili ng Palahiang Manok
Mga Pamantayan
Mga Pamantayan:
 Bilog, malalakas at malinaw ang mga mata
 Malinis, makintab at tuyo ang balahibo sa
buong katawan lalo sa bandang puwit
 Ang mga paa ay makinis at tuwid
 Aktibo at maliliksi ang mga sisiw
 Buong-buo ang mga pakpak at hindi luhod
 Magkakapareho ang laki at taas (90-95%)
ng mga sisiw
 Pumili ng sisiw na may tamang edad para
sa layunin (halimbawa, para sa meat
production o egg production)
Pagpili ng Palahiang Manok
Sisiw (Day-old Chicks)
Mga Pamantayan:
 Malalaki at tama sa edad
 Ang mga mata ay bilog at klarong itim
 Malinis at tuyong mga tuka at ilong
 Mapula ang mga palong at wattle
 Tuwid ang mga paa at mga kuko
 Dapat ang mga pullets ay aktibo, maingat,
at maliksi
 Siguruhing walang amoy na hindi
karaniwang sa isang sisiw
 Ang mga pullets ay dapat magkakapareho
ang laki at taas (90-95%) ng mga sisiw
Pagpili ng Palahiang Manok
Grower at Pullet
Mga Pamantayan:
 Maliksi at walang sakit
 Malaki at pulang palong
 Klaro ang mga mata, bilog at hindi bulag
 Kulay dilaw ang mga paa
 Malaki at makapal ang dibdib
 Ang sipit- sipitan ay 3-4 cm ang luwang
 Magsimulang mangitlog ng 5 buwan
hanggang 15 na buwan at tatagal ng taon
 Malinis ang balahibo sa puwitan
 Walang parang mga kaliskis sa mga paa
 Piliin ang mga layer mula sa magandang
lahi o breed
Pagpili ng Palahiang Manok
Layers
Mga Pamantayan:
 Ang cockerel ay dapat may tamang timbang
base sa kanilang edad:
• 45 araw: 315 grams pataas
• 75 araw: 516 grams
• 100 araw: 800 grams
 Ang tamang edad para sa pagpili ng cockerel ay
22-24 buwan
 Ang mga lalaking manok ay dapat makintab
ang balahibo
 Aktibo sa pangangasta sa mga inahing mga
manok
 Walang sakit
 Alamin ang kanilang lineage at ang kanilang
mga magulang
 Piliin ang mga cockerel mula sa magandang lahi
o breed
Pagpili ng Palahiang Manok
Cockerel/Cock
• Ang mga tandang ay pinapayagang
magkasta sa mga inahin sa bakuran
• Isang simpleng paraan kung saan ang
mga manok ay malayang nakakagala
at magbred nang walang tulong ng tao
• Ang mga manok na sumailalim sa natural mating ay mas maaga
naglalabas ng kanilang unang itlog
• Ang mga itlog mula sa natural mating ay may mataas na kalidad
• Mas mataas ang albumen height, Haugh units, at kulay ng yolk ng
mga itlog na galing sa natural mating
Mga Pamamaraan ng
Pagpapalahi
1. Natural Mating
• Naglalayong mapaunlad ang mga na-
tatanging katangian ng mga native
na manok
• Ang mga magsasaka ay pumipili ng
mga breeders batay sa mga nais na
katangian gaya ng bilis ng paglaki, lasa ng karne, kulay ng balahibo, at egg
production
• Sa pamamagitan ng pagpili ng mga superior na manok, mapapabuti ang
kalidad ng buong flock
• Sa pamamagitan ng selective breeding, maaaring mapalakas ang immune
system ng mga manok
• Ang selective breeding ay maaaring magresulta sa mas mababang
mortalidad ng mga manok
Mga Pamamaraan ng
Pagpapalahi
2. Selective Breeding
• Manu-manong pagkuha ng semilya mula
sa isang tandang at paglagay nito sa
reproductive tract ng isang inahin
• Ang Teknik na ito ay nagbibigay-daan sa
kontroladong pag-aanak, lalo na kapag nais ipamana ang magandang
genetic
traits
• Nagbibigay-daan sa mas epektibong paggamit ng semilya, na
nagpapataas ng tsansa ng fertilization
• Nababawasan ang pisikal na kontak sa pagitan ng mga manok, na
nagpapababa ng panganib ng pagkalat ng mga sakit
• Hindi na kailangan ng maraming tandang sa farm, na nagpapababa ng
gastos sa pagkain at pangangalaga
Mga Pamamaraan ng
Pagpapalahi
3. Artificial Insemination (AI)
• Ang pag-crossbreed ng mga native na
manok sa iba’t ibang lahi ay maaaring
magdala ng mga magagandang katangian
• Maaaring gamitin ang semilya ng mga
tandang na may mataas na kalidad na genetic traits mula sa iba’t
ibang lugar
• Maaaring magresulta sa mas mataas na kalidad ng itlog at mas
malusog na sisiw dahil sa mas kontroladong proseso ng breeding
Mga Pamamaraan ng
Pagpapalahi
4. Crossbreeding
Mga Pamamaraan ng
Pagpapalahi
5. Proper Breeding Ratio
1 Rooster : 8-10 Hen
Pakain at Pagpapakain
• Ang tamang nutrisyon para sa iyong mga manok ay
nangangahulugan na tiyakin na ang kinakain nila ay
nagbibigay ng lahat ng mga kinakailangang amino acids,
fatty acids, carbohydrates, bitamina, mineral, at tubig na
kailangan nila upang makapag-produce ng karne o itlog
• ang tamang nutrisyon
ay mahalaga para sa
kalusugan, paglaki, at
produksyon ng mga
manok
Pakain at Pagpapakain
Mga pangunahing sangkap ng pakain
Tubig
Carbohydrates
Fats
Protina
Minerals
Bitamina
• Ang tubig ay pangunahing pangangailangan ng lahat ng uri ng manok
• Kailangan nila ito para sa kanilang kalusugan, paglaki, at produksyon
ng itlog
• Bilang bahagi ng dugo (90% ng dugo), ang tubig ay nagdadala ng mga
sustansiyang mula sa tiyan patungo sa mga selula (cells) at nag-aalis
ng mga dumi
Pakain at Pagpapakain
1. Tubig
• Ito ay nagpapalambot ng pakain
(feed) at tumutulong sa mabilis
na digestion at absorption nito
• Ito ay nakakatulong na
mapanatili ang temperatura sa
katawan ng mga manok
• Ang isang nangingitlog na manok ay umiinom ng mga 25% ng
kanyang daily water intake dalawang oras bago mag-gabi
• Kapag hindi nakainom o kulang ang iniinom na tubig ng isang
manok sa loob ng 12 na araw, ito may may malubhang epekto
sa kanyang paglaki at pangingitlog
Pakain at Pagpapakain
1. Tubig
• Maaaring mamatay ang manok
kapag hindi nakainom ng tubig sa
loob ng 24 hanggang 36 na oras
• Ang mga manok ay umiinom ng
dalawang beses na mas
maraming tubig kaysa sa feed
• Ang carbohydrates (mga sangkap na may carbon, hydrogen, at
oxygen) ay isang pinagmumulan ng enerhiya para sa mga hayop
at bumubuo ng pinakamalaking bahagi ng diyeta (diet) ng manok
• Tumutulong ang carbohydrates sa pagbibigay ng sapat na
enerhiya para sa mga aktibidad ng manok at para sa kanilang
pang-araw-araw na proseso ng paglaki at paggawa ng itlog
Pakain at Pagpapakain
2. Carbohydrates
• Ang enerhiya mula sa
carbohydrates ay kinakailangan
para sa pagbuo at pagkumpuni
ng muscle tissues ng manok
• Ang balanseng antas ng
carbohydrates ay tumutulong sa
pagpapanatili ng tamang timbang
ng manok
Pakain at Pagpapakain
2. Carbohydrates
Carbohydrate Sources
Corn Bran
Corn Grits
Rice Bran
Molasses
Sugar
Brown Rice
Camote Meal
Cassava Meal
Wheat
• Ang fats ay may 2.25 calories per gram kumpara sa carbohydrates.
Kaya’t ito ay idinadagdag sa pakain (feed) upang taasan ang energy
concentration
• Ang pagdagdag ng fats sa diet ay nagpapabuti sa absorption ng mga
fat-soluble vitamins, na mahalaga para sa kalusugan ng manok
• Nababawasan nito ang pagiging maalikabok ng pakain (grain dust),
na nakakatulong sa mas madaling pagkain ng manok.
Pakain at Pagpapakain
3. Fats
• Ang fats ay nagpapataas ng lasa at
pagkakagusto ng manok sa
kanilang pagkain
• Ang fats ay naglalaman ng essential
fatty acids na kailangan para sa
tamang paglaki ng manok
• Ang fats ay gawa sa fatty acids
• Ang mga fatty acids ay responsable sa cell membrane
integrity at hormone synthesis
• Ang fat ay kailangang sa diet ng manok upang mabilis na ma-
absorb ang fat-soluble vitamins A, D, E, and K (tumutulong
upang mabawasan ang grain dust at maging palatable ang
pakain)
Pakain at Pagpapakain
3. Fats
• Ang pagdaragdag ng fats ay
nagpapataas ng efficiency ng
consumed energy, na nagreresulta
sa mas mababang caloric increment
• Ang protina ay gawa sa amino acids
• Ang mga amino acids ay kailangan para sa pagbuo ng muscle tissue
• Ang mataas na lebel ng protina sa pagkain ng manok ay
nakakatulong sa pagpapalakas ng kanilang pangkalahatang
kalusugan at immune system, at nagpapababa ng panganib sa
mga sakit at stress-related issues
Pakain at Pagpapakain
4. Protina
• Ang mga laying hens ay
nangangailangan ng sapat na
protina para sa paggawa ng mga
itlog
• Essential amino acids ay
protinang kailangang ng
manok ngunit hindi kayang
i-produce ng kanilang
katawan kaya kailangang
idagdag sa pakain
Pakain at Pagpapakain
4. Protina Essential EA Non-essential EA
Arginine Alanine
Glycine Proline
Histidine Tyrosine
Leucine
Isoleucine
Lysine
Methionine
Cystine
Phenylalanine
Threonine
Tryptophan
Valine
• Non-essential amino
acids ay protinang kayang
i-produce ng katawan ng
manok at hindi na
kailangang idagdag sa
kanilang pakain
Pakain at Pagpapakain
Mga Pakain na Mayaman sa Protina
Animal Protein Plant Protein
Blood Meal Copra Meal
Crab Meal Ipil-ipil Leaf Meal
Fish Meal Soybean Meal
Shrimp Meal Corn Gluten Meal
Meat and Bone Meal Sunflower Seed Meal
• Ang minerals ay kailangan sa bone formation at iba pang mahalagang
tungkulin tulad ng formation of blood cells, blood clotting, enzyme
activation, energy metabolism, and proper muscle function
• Mahalaga para sa magandang pormasyon ng buto at kalidad ng shell
ng itlog
• Mahalaga para sa pagkakaroon ng magandang balahibo at pag-iwas sa
sakit sa buto
Pakain at Pagpapakain
5. Minerals
• Mahalaga para sa mga sisiw upang
maiwasan ang pagkakaroon ng
stunted growth
Pakain at Pagpapakain
Mga uri ng Minerals
Macro-Minerals Micro-Minerals
Calcium Copper
Phosphorus Iodine
Chlorine Iron
Magnesium Manganese
Potassium Selenium
Sodium Zinc
Pakain at Pagpapakain
Mineral Sources
Bone Meal
Calcium Carbonate
Dicalcium Phosphate
Limestone
Oyster Shell Powder
Sodium Chloride
• Ang bitamina ay mahalaga para sa normal metabolic
processes, paglaki ng katawan, at reproduksyon
• Fat-soluble vitamins - A, D, E, and K
• Ang Vitamin A ay kailangang para sa normal growth ng
development of epithelial tissue at pagpapadami
(reproduction)
Pakain at Pagpapakain
6. Bitamina
• Ang Vitamin D3 ay mahalaga sa
normal growth, bone development,
and eggshell formation
• Ang Vitamin K ay importante sa
blood clot formation
• Ang bitamina ay mahalaga para sa normal body functions,
paglaki ng katawan, at reproduksyon
• Water-soluble vitamins – C and B Vitamins
• Ang mga B vitamins tulad ng vitamin B12, biotin, folacin, niacin,
pantothenic acid, pyridoxine, riboflavin, and thiamin
- ay mahalaga sa mga metabolic functions at energy metabolism
Pakain at Pagpapakain
6. Bitamina
• Ipinapalakas ng Vitamin C ang
immune system ng manok, kaya’t
sila ay mas handa sa paglaban sa
mga sakit at impeksyon
1. Concentrates – mga pakain na mababa sa fiber at
mataas sa total digestible nutrients.
- naglalaman ng mataas na dami ng protina,
bitamina, at mineral
2. Roughages (damo) – mga pakain na mataas sa
fiber at mababa sa total digestible nutrients, tulad ng
rice straw, legume, at grass forages
3. Supplement (Vitamins at Minerals) – mga
dinadagdag sa pakain para matugunan ang nutrient
requirement ng mga hayop
Pakain at Pagpapakain
Uri ng Pakain
1. Free access – hinahayaan ang mga manok na
makakain anumang oras
- hindi matrabaho ngunit mataas ang tsansa ng
overeating at feed wastage
2. Scheduled feeding – limitado ang access ng manok
sa pakain dahil may feeding schedule na sinusunod
- mas natututukan ang kalusugan ng mga
alagang manok, ngunit ito ay nangangailangan ng
oras at atensiyon
Pakain at Pagpapakain
Pamamaraan ng pagpapakain
Pakain at Pagpapakain
Feed Ration – ang kabuoan ng pakain na ibinigay sa alagang manok sa loob
ng 24-oras
Edad ng Manok Uri ng Pagkain
1-2 weeks Booster Mash
2-6 weeks Starter Mash
6 weeks- 18 weeks Grower Feeds
19 weeks and
above
Layer Feeds
Type of feeds Age of birds
(wks)
Feed/bird
(grams)
Wt./Bird(grams)
Chick Booster 1 15 80
2 20 110
3 25 130
Chick starter 4 30 190
5 35 225
6 40 280
7 45 350
8 50 440
9 55 525
10 60 600
11 65 670
12 70 750
13 75 810
14 80 870
15 85 920
16 88 970
17 90 1,100
18 93 1,170
19 95 1,210
20 100 1,300
Laying Mash 21-85 110
1,500 pataas
Chick Grower
Pakain at Pagpapakain
Native/Locally-available feeds
Trichantera Ramie-ramie Flemingia
Kakawate Azolla Moringa
Pakain at Pagpapakain
Native/Locally-available feeds
Mulberry Rensonii Indigofera
Sweetpotato Talinum Kangkong
Pakain at Pagpapakain
Native/Locally-available feeds
Soybean Meal
Copra Meal
Palm Kernel Meal
Banana Rejects
Pakain at Pagpapakain
Halimbawa ng Home-made Chicken Feed
4 Lata – dilaw na mais o binlid
1.5 Lata – darak
1 Lata – nagiling na suso/snails
1.5 Lata – copra oil meal
0.5 Lata – mongo or soy bean buto
0.5 Lata – tuyong dahon ng ipil-ipil
1 Kutsarang asin
1 Dakot na apog (lime)
Notes:
Gumamit ng napakuloang gabi, ubi, kamote/kahoy kapalit ng
mais.
Doblehin and pakain kung ito at basa.
Puedeng gumamit ng fresh azolla kapalit ng darak.
Balanse – tamang proporsyon ng carbohydrates, protina, at iba pang
nutrients ay kinakailangan para sa optimal na kalusugan at pagganap
ng manok.
– ang sobrang dami ng anumang nutrient ay maaaring magdulot
ng hindi balanseng nutrisyon at maaaring hindi magbigay ng sapat na
iba’t ibang nutrients na kailangan para sa pinakamainam na kalusugan
Masarap – ang pakain ay dapat masarap at ka-ayaaya sa paningin ng mga
alagang manok para ito ay kanilang kainin
Mura – ang pakain ay kailangang mura ngunit hindi nasasakripisyo ang
kalidad nito
Para sa mga sisiw, ang pagdaragdag ng mahahalagang mineral tulad ng vitamin A, D, at
K sa kanilang diyeta ay kritikal para sa kanilang kalusugan
Pakain at Pagpapakain
Mahalagang Paalala sa Tamang Pakain
Madalas nagkakasakit – Kung ang manok ay madalas
magkasakit, ito ay maaaring indikasyon ng kakulangan sa
nutrisyon
Pagbaba ng timbang – Kung ang manok ay biglang
bumaba ang timbang, ito ay maaaring dahil sa hindi
sapat na nutrisyon
Mababang produksyon ng itlog – Para sa mga laying
hens, ang mababang produksyon ng itlog ay maaaring
resulta ng hindi sapat na nutrisyon
Feather Picking – Ang hindi sapat na protina, phosphorus,
at sodium sa diyeta ng manok ay maaaring magdulot
ng agresibong pag-uugali
Pakain at Pagpapakain
Mga senyales ng Nutrient Deficiency
Pagkalamlam o panghihina – Kung ang manok ay tila
panghihina at hindi aktibo, ito ay maaaring
senyales ng kakulangan sa mahahalagang nutrients
Mabagal na paglago ng balahibo – Ang hindi normal
na paglago ng balahibo ay maaari ring indikasyon ng
nutrient deficiency
Abnormal na kulay ng mata, tuka, at mga paa – Ang
pagbabago sa kulay ng mga bahaging ito ng manok
ay maaaring senyales ng kakulangan sa ilang
specific na nutrients
Pakain at Pagpapakain
Mga senyales ng Nutrient Deficiency
PNS/BAFS 262:2018. Free-Range Chicken. Bureau of
Agriculture and Fisheries Standards. Department of
Agriculture. Quezon City, Philippines
PNS/BAFS 184:2016. Code of Good Animal Husbandry
Practices for Chickens – Broilers and Layers. Bureau of
Agriculture and Fisheries Standards. Department of
Agriculture. Quezon City, Philippines
References
THANK YOU
End of Presentation

Free-Range Native Chicken-Production.pptx

  • 1.
  • 2.
    Ano ang FreeRange na sistema sa pag- aalaga ng manok? • Ito ay isang sistema kung saan ang mga manok ay malayang nakakagalaw at nakakapag-forage o nakakahanap ng kanilang pagkain sa labas • Sa ganitong paraan, mas malusog at mas ligtas ang mga manok dahil hindi sila nakakulong at mayroon silang mas malawak na espasyo para maghanap ng natural na pagkain tulad ng insekto, butil, at organikong pakain • Ito rin ay nakakatulong upang mabawasan ang gastos sa pagpapakain at masiguro ang kalidad ng karne at itlog
  • 3.
    Benepisyo ng Free-RangeChicken Production • Madali ang teknolohiya • Gumagamit ng natural/organic farming system • Konting pag-gawa ng mga magsasaka • Pwedeng-pwede sa mga kababaihan at mga sa kanilang mga anak • Magandang benepisyo sa lupa • Pwedeng pang-karne at pang- itlog • Maaaring magpabuti sa kapakanan ng mga manok dahil sila ay nakagagala at pwedeng kumain ng mga damo, dahon at bulate
  • 4.
    Mga lahi ngFree-Range na manok Broiler (meat type) Pure: Rhode Island, Barred Plymouth Rock, Cornish Hybrid: SASSO, HUBBARD- GRIMUAD Layers (egg type) Pure: Leg horns (brown and white), Rhode Island, Barred Plymouth Rock, Sussex Hybrid: Dominant, Dekalb Brown, Hy-line Brown, Shaver Brown, Bovans Brown, Lohmann Brown, ISA Brown Native type chicken Paraoakan, Banaba, Darag, Joloanon, Camarines, Bolinao, Boholano, Zampen, Caraga Black Native Chicken Source: Philippine National Standard- Free Range Chicken
  • 5.
    Rhode Island Weight: Male:3.9 kg (8.6 lb) Female: 3 kg (6.6 lb) Skin color: Yellow Egg color: Brown Purpose: Egg and Meat Egg Production: 260 per year Barred Plymouth Rock Weight: Male: 3.4 kg (7.5 lb) Female: 2.9 kg (6.5 lb) Skin color: Yellow Egg color: Brown Purpose: Egg and Meat Egg Production: 200 per year
  • 6.
    Leghorn Weight: Male: 2.4–3.4kg Female: 2.0–2.5 kg Skin color: Yellow Egg color: White Purpose: Egg Egg Production: 280 per year Sussex Weight: Male: 4.1 kg Female: 3.2 kg Skin color: White Egg color: Brown Purpose: Egg Egg Production: 250 per year
  • 7.
    Philippine Native ChickenBreeds Weight (at 16 weeks): Male: 0.82 kg Female: 0.75 kg Purpose: Egg and Meat Egg Production: 62 per year Origin: Bohol Province Camarines Weight: Male: 1.1 kg Female: 0.9 kg Purpose: Egg and Meat Egg Production: 62 per year Origin: Bicol Province Boholano
  • 8.
    Philippine Native ChickenBreeds Weight (at 18 weeks): Male: 1.50 kg Female: 1.20 kg Purpose: Meat Egg Production: 110 per year Origin: Ilo-ilo ZamPen Weight: Male: 1.29 kg Female: 1.1 kg Purpose: Egg and Meat Egg Production: 105 per year Origin: Zamboanga Peninsula Darag
  • 9.
    Philippine Native ChickenBreeds Weight (mature): Male: 1.49 kg Female: 1.20 kg Purpose: Egg and Meat Egg Production: 80-90 per year Origin: Southern Luzon Bolinao Weight (at 16 weeks): Male: 0.85 kg Female: 0.70 kg Purpose: Egg and Meat Egg Production: 60-100 per year Origin: Pangasinan Banaba
  • 10.
    Philippine Local ChickenBreeds Weight (matured): Male: 2.50 kg Female: 1.90 kg Purpose: Egg and Meat Egg Production: 60-100 per year Origin: Ilo-ilo Caraga Black Native Chicken Weight: Male: 1.90 kg Female: 1.35 kg Purpose: Egg and Meat Egg Production: 121 per year Origin: Caraga Region Paraoakan
  • 11.
     Adaptability  Diseasetolerance  Phenotypic characteristics  Feed Conversion Ratio  Age  Laying ability Pagpili ng Palahiang Manok Mga Pamantayan
  • 12.
    Mga Pamantayan:  Bilog,malalakas at malinaw ang mga mata  Malinis, makintab at tuyo ang balahibo sa buong katawan lalo sa bandang puwit  Ang mga paa ay makinis at tuwid  Aktibo at maliliksi ang mga sisiw  Buong-buo ang mga pakpak at hindi luhod  Magkakapareho ang laki at taas (90-95%) ng mga sisiw  Pumili ng sisiw na may tamang edad para sa layunin (halimbawa, para sa meat production o egg production) Pagpili ng Palahiang Manok Sisiw (Day-old Chicks)
  • 13.
    Mga Pamantayan:  Malalakiat tama sa edad  Ang mga mata ay bilog at klarong itim  Malinis at tuyong mga tuka at ilong  Mapula ang mga palong at wattle  Tuwid ang mga paa at mga kuko  Dapat ang mga pullets ay aktibo, maingat, at maliksi  Siguruhing walang amoy na hindi karaniwang sa isang sisiw  Ang mga pullets ay dapat magkakapareho ang laki at taas (90-95%) ng mga sisiw Pagpili ng Palahiang Manok Grower at Pullet
  • 14.
    Mga Pamantayan:  Maliksiat walang sakit  Malaki at pulang palong  Klaro ang mga mata, bilog at hindi bulag  Kulay dilaw ang mga paa  Malaki at makapal ang dibdib  Ang sipit- sipitan ay 3-4 cm ang luwang  Magsimulang mangitlog ng 5 buwan hanggang 15 na buwan at tatagal ng taon  Malinis ang balahibo sa puwitan  Walang parang mga kaliskis sa mga paa  Piliin ang mga layer mula sa magandang lahi o breed Pagpili ng Palahiang Manok Layers
  • 15.
    Mga Pamantayan:  Angcockerel ay dapat may tamang timbang base sa kanilang edad: • 45 araw: 315 grams pataas • 75 araw: 516 grams • 100 araw: 800 grams  Ang tamang edad para sa pagpili ng cockerel ay 22-24 buwan  Ang mga lalaking manok ay dapat makintab ang balahibo  Aktibo sa pangangasta sa mga inahing mga manok  Walang sakit  Alamin ang kanilang lineage at ang kanilang mga magulang  Piliin ang mga cockerel mula sa magandang lahi o breed Pagpili ng Palahiang Manok Cockerel/Cock
  • 16.
    • Ang mgatandang ay pinapayagang magkasta sa mga inahin sa bakuran • Isang simpleng paraan kung saan ang mga manok ay malayang nakakagala at magbred nang walang tulong ng tao • Ang mga manok na sumailalim sa natural mating ay mas maaga naglalabas ng kanilang unang itlog • Ang mga itlog mula sa natural mating ay may mataas na kalidad • Mas mataas ang albumen height, Haugh units, at kulay ng yolk ng mga itlog na galing sa natural mating Mga Pamamaraan ng Pagpapalahi 1. Natural Mating
  • 17.
    • Naglalayong mapaunladang mga na- tatanging katangian ng mga native na manok • Ang mga magsasaka ay pumipili ng mga breeders batay sa mga nais na katangian gaya ng bilis ng paglaki, lasa ng karne, kulay ng balahibo, at egg production • Sa pamamagitan ng pagpili ng mga superior na manok, mapapabuti ang kalidad ng buong flock • Sa pamamagitan ng selective breeding, maaaring mapalakas ang immune system ng mga manok • Ang selective breeding ay maaaring magresulta sa mas mababang mortalidad ng mga manok Mga Pamamaraan ng Pagpapalahi 2. Selective Breeding
  • 18.
    • Manu-manong pagkuhang semilya mula sa isang tandang at paglagay nito sa reproductive tract ng isang inahin • Ang Teknik na ito ay nagbibigay-daan sa kontroladong pag-aanak, lalo na kapag nais ipamana ang magandang genetic traits • Nagbibigay-daan sa mas epektibong paggamit ng semilya, na nagpapataas ng tsansa ng fertilization • Nababawasan ang pisikal na kontak sa pagitan ng mga manok, na nagpapababa ng panganib ng pagkalat ng mga sakit • Hindi na kailangan ng maraming tandang sa farm, na nagpapababa ng gastos sa pagkain at pangangalaga Mga Pamamaraan ng Pagpapalahi 3. Artificial Insemination (AI)
  • 19.
    • Ang pag-crossbreedng mga native na manok sa iba’t ibang lahi ay maaaring magdala ng mga magagandang katangian • Maaaring gamitin ang semilya ng mga tandang na may mataas na kalidad na genetic traits mula sa iba’t ibang lugar • Maaaring magresulta sa mas mataas na kalidad ng itlog at mas malusog na sisiw dahil sa mas kontroladong proseso ng breeding Mga Pamamaraan ng Pagpapalahi 4. Crossbreeding
  • 20.
    Mga Pamamaraan ng Pagpapalahi 5.Proper Breeding Ratio 1 Rooster : 8-10 Hen
  • 21.
    Pakain at Pagpapakain •Ang tamang nutrisyon para sa iyong mga manok ay nangangahulugan na tiyakin na ang kinakain nila ay nagbibigay ng lahat ng mga kinakailangang amino acids, fatty acids, carbohydrates, bitamina, mineral, at tubig na kailangan nila upang makapag-produce ng karne o itlog • ang tamang nutrisyon ay mahalaga para sa kalusugan, paglaki, at produksyon ng mga manok
  • 22.
    Pakain at Pagpapakain Mgapangunahing sangkap ng pakain Tubig Carbohydrates Fats Protina Minerals Bitamina
  • 23.
    • Ang tubigay pangunahing pangangailangan ng lahat ng uri ng manok • Kailangan nila ito para sa kanilang kalusugan, paglaki, at produksyon ng itlog • Bilang bahagi ng dugo (90% ng dugo), ang tubig ay nagdadala ng mga sustansiyang mula sa tiyan patungo sa mga selula (cells) at nag-aalis ng mga dumi Pakain at Pagpapakain 1. Tubig • Ito ay nagpapalambot ng pakain (feed) at tumutulong sa mabilis na digestion at absorption nito • Ito ay nakakatulong na mapanatili ang temperatura sa katawan ng mga manok
  • 24.
    • Ang isangnangingitlog na manok ay umiinom ng mga 25% ng kanyang daily water intake dalawang oras bago mag-gabi • Kapag hindi nakainom o kulang ang iniinom na tubig ng isang manok sa loob ng 12 na araw, ito may may malubhang epekto sa kanyang paglaki at pangingitlog Pakain at Pagpapakain 1. Tubig • Maaaring mamatay ang manok kapag hindi nakainom ng tubig sa loob ng 24 hanggang 36 na oras • Ang mga manok ay umiinom ng dalawang beses na mas maraming tubig kaysa sa feed
  • 25.
    • Ang carbohydrates(mga sangkap na may carbon, hydrogen, at oxygen) ay isang pinagmumulan ng enerhiya para sa mga hayop at bumubuo ng pinakamalaking bahagi ng diyeta (diet) ng manok • Tumutulong ang carbohydrates sa pagbibigay ng sapat na enerhiya para sa mga aktibidad ng manok at para sa kanilang pang-araw-araw na proseso ng paglaki at paggawa ng itlog Pakain at Pagpapakain 2. Carbohydrates • Ang enerhiya mula sa carbohydrates ay kinakailangan para sa pagbuo at pagkumpuni ng muscle tissues ng manok • Ang balanseng antas ng carbohydrates ay tumutulong sa pagpapanatili ng tamang timbang ng manok
  • 26.
    Pakain at Pagpapakain 2.Carbohydrates Carbohydrate Sources Corn Bran Corn Grits Rice Bran Molasses Sugar Brown Rice Camote Meal Cassava Meal Wheat
  • 27.
    • Ang fatsay may 2.25 calories per gram kumpara sa carbohydrates. Kaya’t ito ay idinadagdag sa pakain (feed) upang taasan ang energy concentration • Ang pagdagdag ng fats sa diet ay nagpapabuti sa absorption ng mga fat-soluble vitamins, na mahalaga para sa kalusugan ng manok • Nababawasan nito ang pagiging maalikabok ng pakain (grain dust), na nakakatulong sa mas madaling pagkain ng manok. Pakain at Pagpapakain 3. Fats • Ang fats ay nagpapataas ng lasa at pagkakagusto ng manok sa kanilang pagkain • Ang fats ay naglalaman ng essential fatty acids na kailangan para sa tamang paglaki ng manok
  • 28.
    • Ang fatsay gawa sa fatty acids • Ang mga fatty acids ay responsable sa cell membrane integrity at hormone synthesis • Ang fat ay kailangang sa diet ng manok upang mabilis na ma- absorb ang fat-soluble vitamins A, D, E, and K (tumutulong upang mabawasan ang grain dust at maging palatable ang pakain) Pakain at Pagpapakain 3. Fats • Ang pagdaragdag ng fats ay nagpapataas ng efficiency ng consumed energy, na nagreresulta sa mas mababang caloric increment
  • 29.
    • Ang protinaay gawa sa amino acids • Ang mga amino acids ay kailangan para sa pagbuo ng muscle tissue • Ang mataas na lebel ng protina sa pagkain ng manok ay nakakatulong sa pagpapalakas ng kanilang pangkalahatang kalusugan at immune system, at nagpapababa ng panganib sa mga sakit at stress-related issues Pakain at Pagpapakain 4. Protina • Ang mga laying hens ay nangangailangan ng sapat na protina para sa paggawa ng mga itlog
  • 30.
    • Essential aminoacids ay protinang kailangang ng manok ngunit hindi kayang i-produce ng kanilang katawan kaya kailangang idagdag sa pakain Pakain at Pagpapakain 4. Protina Essential EA Non-essential EA Arginine Alanine Glycine Proline Histidine Tyrosine Leucine Isoleucine Lysine Methionine Cystine Phenylalanine Threonine Tryptophan Valine • Non-essential amino acids ay protinang kayang i-produce ng katawan ng manok at hindi na kailangang idagdag sa kanilang pakain
  • 31.
    Pakain at Pagpapakain MgaPakain na Mayaman sa Protina Animal Protein Plant Protein Blood Meal Copra Meal Crab Meal Ipil-ipil Leaf Meal Fish Meal Soybean Meal Shrimp Meal Corn Gluten Meal Meat and Bone Meal Sunflower Seed Meal
  • 32.
    • Ang mineralsay kailangan sa bone formation at iba pang mahalagang tungkulin tulad ng formation of blood cells, blood clotting, enzyme activation, energy metabolism, and proper muscle function • Mahalaga para sa magandang pormasyon ng buto at kalidad ng shell ng itlog • Mahalaga para sa pagkakaroon ng magandang balahibo at pag-iwas sa sakit sa buto Pakain at Pagpapakain 5. Minerals • Mahalaga para sa mga sisiw upang maiwasan ang pagkakaroon ng stunted growth
  • 33.
    Pakain at Pagpapakain Mgauri ng Minerals Macro-Minerals Micro-Minerals Calcium Copper Phosphorus Iodine Chlorine Iron Magnesium Manganese Potassium Selenium Sodium Zinc
  • 34.
    Pakain at Pagpapakain MineralSources Bone Meal Calcium Carbonate Dicalcium Phosphate Limestone Oyster Shell Powder Sodium Chloride
  • 35.
    • Ang bitaminaay mahalaga para sa normal metabolic processes, paglaki ng katawan, at reproduksyon • Fat-soluble vitamins - A, D, E, and K • Ang Vitamin A ay kailangang para sa normal growth ng development of epithelial tissue at pagpapadami (reproduction) Pakain at Pagpapakain 6. Bitamina • Ang Vitamin D3 ay mahalaga sa normal growth, bone development, and eggshell formation • Ang Vitamin K ay importante sa blood clot formation
  • 36.
    • Ang bitaminaay mahalaga para sa normal body functions, paglaki ng katawan, at reproduksyon • Water-soluble vitamins – C and B Vitamins • Ang mga B vitamins tulad ng vitamin B12, biotin, folacin, niacin, pantothenic acid, pyridoxine, riboflavin, and thiamin - ay mahalaga sa mga metabolic functions at energy metabolism Pakain at Pagpapakain 6. Bitamina • Ipinapalakas ng Vitamin C ang immune system ng manok, kaya’t sila ay mas handa sa paglaban sa mga sakit at impeksyon
  • 37.
    1. Concentrates –mga pakain na mababa sa fiber at mataas sa total digestible nutrients. - naglalaman ng mataas na dami ng protina, bitamina, at mineral 2. Roughages (damo) – mga pakain na mataas sa fiber at mababa sa total digestible nutrients, tulad ng rice straw, legume, at grass forages 3. Supplement (Vitamins at Minerals) – mga dinadagdag sa pakain para matugunan ang nutrient requirement ng mga hayop Pakain at Pagpapakain Uri ng Pakain
  • 38.
    1. Free access– hinahayaan ang mga manok na makakain anumang oras - hindi matrabaho ngunit mataas ang tsansa ng overeating at feed wastage 2. Scheduled feeding – limitado ang access ng manok sa pakain dahil may feeding schedule na sinusunod - mas natututukan ang kalusugan ng mga alagang manok, ngunit ito ay nangangailangan ng oras at atensiyon Pakain at Pagpapakain Pamamaraan ng pagpapakain
  • 39.
    Pakain at Pagpapakain FeedRation – ang kabuoan ng pakain na ibinigay sa alagang manok sa loob ng 24-oras Edad ng Manok Uri ng Pagkain 1-2 weeks Booster Mash 2-6 weeks Starter Mash 6 weeks- 18 weeks Grower Feeds 19 weeks and above Layer Feeds
  • 40.
    Type of feedsAge of birds (wks) Feed/bird (grams) Wt./Bird(grams) Chick Booster 1 15 80 2 20 110 3 25 130 Chick starter 4 30 190 5 35 225 6 40 280 7 45 350 8 50 440 9 55 525 10 60 600 11 65 670 12 70 750 13 75 810 14 80 870 15 85 920 16 88 970 17 90 1,100 18 93 1,170 19 95 1,210 20 100 1,300 Laying Mash 21-85 110 1,500 pataas Chick Grower
  • 41.
    Pakain at Pagpapakain Native/Locally-availablefeeds Trichantera Ramie-ramie Flemingia Kakawate Azolla Moringa
  • 42.
    Pakain at Pagpapakain Native/Locally-availablefeeds Mulberry Rensonii Indigofera Sweetpotato Talinum Kangkong
  • 43.
    Pakain at Pagpapakain Native/Locally-availablefeeds Soybean Meal Copra Meal Palm Kernel Meal Banana Rejects
  • 44.
    Pakain at Pagpapakain Halimbawang Home-made Chicken Feed 4 Lata – dilaw na mais o binlid 1.5 Lata – darak 1 Lata – nagiling na suso/snails 1.5 Lata – copra oil meal 0.5 Lata – mongo or soy bean buto 0.5 Lata – tuyong dahon ng ipil-ipil 1 Kutsarang asin 1 Dakot na apog (lime) Notes: Gumamit ng napakuloang gabi, ubi, kamote/kahoy kapalit ng mais. Doblehin and pakain kung ito at basa. Puedeng gumamit ng fresh azolla kapalit ng darak.
  • 45.
    Balanse – tamangproporsyon ng carbohydrates, protina, at iba pang nutrients ay kinakailangan para sa optimal na kalusugan at pagganap ng manok. – ang sobrang dami ng anumang nutrient ay maaaring magdulot ng hindi balanseng nutrisyon at maaaring hindi magbigay ng sapat na iba’t ibang nutrients na kailangan para sa pinakamainam na kalusugan Masarap – ang pakain ay dapat masarap at ka-ayaaya sa paningin ng mga alagang manok para ito ay kanilang kainin Mura – ang pakain ay kailangang mura ngunit hindi nasasakripisyo ang kalidad nito Para sa mga sisiw, ang pagdaragdag ng mahahalagang mineral tulad ng vitamin A, D, at K sa kanilang diyeta ay kritikal para sa kanilang kalusugan Pakain at Pagpapakain Mahalagang Paalala sa Tamang Pakain
  • 46.
    Madalas nagkakasakit –Kung ang manok ay madalas magkasakit, ito ay maaaring indikasyon ng kakulangan sa nutrisyon Pagbaba ng timbang – Kung ang manok ay biglang bumaba ang timbang, ito ay maaaring dahil sa hindi sapat na nutrisyon Mababang produksyon ng itlog – Para sa mga laying hens, ang mababang produksyon ng itlog ay maaaring resulta ng hindi sapat na nutrisyon Feather Picking – Ang hindi sapat na protina, phosphorus, at sodium sa diyeta ng manok ay maaaring magdulot ng agresibong pag-uugali Pakain at Pagpapakain Mga senyales ng Nutrient Deficiency
  • 47.
    Pagkalamlam o panghihina– Kung ang manok ay tila panghihina at hindi aktibo, ito ay maaaring senyales ng kakulangan sa mahahalagang nutrients Mabagal na paglago ng balahibo – Ang hindi normal na paglago ng balahibo ay maaari ring indikasyon ng nutrient deficiency Abnormal na kulay ng mata, tuka, at mga paa – Ang pagbabago sa kulay ng mga bahaging ito ng manok ay maaaring senyales ng kakulangan sa ilang specific na nutrients Pakain at Pagpapakain Mga senyales ng Nutrient Deficiency
  • 48.
    PNS/BAFS 262:2018. Free-RangeChicken. Bureau of Agriculture and Fisheries Standards. Department of Agriculture. Quezon City, Philippines PNS/BAFS 184:2016. Code of Good Animal Husbandry Practices for Chickens – Broilers and Layers. Bureau of Agriculture and Fisheries Standards. Department of Agriculture. Quezon City, Philippines References
  • 49.
    THANK YOU End ofPresentation