Hệ thống báo cháy là tập hợp các thiết bị phát hiện và báo động khi có cháy xảy ra, rất cần thiết cho các tòa nhà cao tầng và nhà ở. Hệ thống này gồm các thành phần như trung tâm xử lý tín hiệu, đầu báo khói, và thiết bị chữa cháy, và hoạt động 24/24 để xử lý kịp thời sự cố. Có hai loại hệ thống báo cháy chính: báo cháy thông thường và báo cháy địa chỉ, mỗi loại có cách thức giám sát và xử lý sự cố khác nhau.

1. Hệ thống báo cháy (Fire Alarm) là hệ thống gồm tập hợp các thiết bị có nhiệm vụ phát hiện và báo động khi có cháy xảy ra. Hệ thống này đặc biệt cần thiết trong tòa nhà cao tầng, công xưởng hay ở trong nhà ở gia đình. Việc phát hiện ra các tín hiệu cháy có thể được thực hiện tự động bởi các thiết bị hoặc bởi con người, và nhất thiết phải hoạt động liên tục trong 24/24 giờ. Nhờ đó mà chúng ta có thể tránh được những mối nguy hiểm do hỏa hoạn gây ra, báo trước được những hiểm họa sắp xẩy ra (nhờ hệ thống các đầu dò, đầu báo khói, báo nhiệt, báo gas... ) ,có thể dễ dàng xử lí khi xảy ra sự cố (nhờ những thiết bị chữa cháy được thiết kế phù hợp, hoàn hảo và rất dễ sử dụng)
CÁC THÀNH PHẦN CHÍNH CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY:
-Trung tâm xử lý tín hiệu (Control Panel) còn gọi là Trung tâm báo cháy.
-Đầu báo khói (Smoke detector).
-Đầu báo nhiệt độ (Heat detector).
-Công tắc khẩn cấp (Emergency Button).
-Còi báo động (Electric Siren).
-Đèn báo động (Light Alarm).
-Dây dẫn tín hiệu, nguồn năng lượng (điện hoặc accu)
-Toàn bộ các thiết bị điện tử này được hợp nhất thành một hệ thống hoàn chỉnh và được xử lý bởi Trung tâm báo cháy.

2. -Hệ thống báo cháy tự động thường xuyên giám sát, phát hiện và báo động kịp thời khi có sự cố về cháy giúp chúng ta sớm có biện pháp sử lý thích ứng
PHÂN LOẠI HỆ THỐNG BÁO CHÁY
Hệ báo cháy thông thường (quy ước)
- Conventional Fire Alarm System (Báo cháy theo Zone)
- Tủ báo cháy Quy ước có độ lớn từ 1 kênh (zone) đến trên 64 kênh(Hochiki)/192 kênh (Nexworx)...
- Các Zone bao gồm một vài hoặc tất cả thiết bị khởi đầu (như: đầu báo, nút nhấn, công tắc…) trong một khu vực hoặc một tầng của tòa nhà.
- Một số tủ báo cháy cho phép mở rộng dung lượng zone trong khi số khác thì không mở rộng được, điều này làm cho tính hữu dụng bị hạn chế khi một cơ sở muốn mở rộng thêm.
- Báo cháy, báo sự cố theo từng khu vực (zone) của tòa nhà.
- Mỗi Zone có thể là 01 phòng hoặc nhiều phòng gần nhau.
- Mỗi Zone cần một đường dây tín hiệu riêng nên số lượng dây về trung tâm báo cháy nhiều.
- Không thể biết chính xác thiết bị nào đã kích hoạt báo cháy hoặc bị sự cố trong Zone
- Có 2 loại tủ : 12V và 24V
Hệ báo cháy địa chỉ
- Addressable Fire Alarm System
- Dung lượng điểm (địa chỉ) của hệ thống địa chỉ được xác định bởi số loop hay còn gọi là mạch tín hiệu (SLC - Signaling Line Circuits) của nó.
- Mỗi mạch loop cung cấp điện, thông tin liên lạc và giám sát tất cả các thiết bị kết nối với nó.
- Mỗi mạch loop có thể đáp ứng cho trên 100 thiết bị địa chỉ, tùy thuộc vào nhà sản xuất.
- Mỗi mạch loop có thể chứa nhiều loại thiết bị địa chỉ. Thiết bị không địa chỉ được kết nối vào mạch loop thông qua các module địa chỉ.
- Mỗi điểm trên mạch loop có một địa chỉ duy nhất khi lắp đặt.
- Giám sát được thực hiện từ Tủ điều khiển bằng quy trình thăm dò tới tất cả các thiết bị trong mạch loop.
- Tình huống báo cháy được hiển thị theo điểm, cho phép nhanh chóng tìm ra đám cháy.

3. - Có rất nhiều hệ thống hỗ trợ lập trình vào/ra mềm dẻo để kết nối (điều khiển) các thiết bị đầu vào với các đầu ra.
CHỨC NĂNG CHÍNH CỦA THIẾT BỊ BÁO CHÁY
Trung tâm xử lý:
-Đây là bộ phận chính của hệ thống báo cháy tự động, có nhiệm vụ nhận và xử lý các tín hiệu báo cháy, các tín hiệu sự cố kỹ thuật. Tại đây, thông qua trung tâm báo cháy ta có thể biết được tình trạng hoạt động của hệ thống và vận hành hệ thống trong trường hợp có sự cố xảy ra.
Bàn phím (Keypad)
-Là phương tiện để điều khiển mọi hoạt động của hệ thống. Qua bàn phím con người có thể dễ dàng điều khiển theo ý muốn; nhập lệnh để đưa hệ thống vào chế độ giám sát hoặc để hoạt động giám sát một khu vực trong toàn hệ thống. Hoặc có thể lập trình để hệ thống tự chuyển sang chế độ giám sát tự động vào một thời gian nhất định trong ngày đối với một số khu vực nào đó.
Đèn tín hiệu (Led) và còi tín hiệu trên tủ báo cháy
-Giúp chúng ta theo dõi dễ dàng các thông tin liên quan đến tình trạng hoạt động của hệ thống: tình trạng bình thường, tình trạng báo động, tình trạng sự cố kỹ thuật.
Đầu báo cháy:
1. Đầu báo cháy khói:
Đầu báo cháy khói loại Photo: là đầu báo cháy khói nhạy cảm với các sản phẩm được sinh ra khi cháy có khả năng ảnh hưởng đến sự hấp thụ bức xạ hay tán xạ trong vùng hồng ngoại và /hoặc vùng cực tím của phổ điện từ.
2. Đầu báo cháy nhiệt:
Đầu báo cháy tự động nhạy cảm với sự gia tăng nhiệt độ của môi trường nơi lắp đặt đầu báo cháy.Tất cả các đầu báo khói, nhiệt được bố trí hầu hết ở những nơi có khả năng xảy ra cháy cao, các phòng ở, phòng làm việc, kho tàng……
3. Đầu báo cháy lửa:
Đầu báo cháy tự động nhạy cảm với sự bức xạ của ngọn lửa. Thường được bố trí ở các khu vực máy phát, đường ống, bể chứa nhiên liệu, …
Còi hoặc đèn báo động:
Khi có sự cố xảy ra tại một khu vực nào đó trung tâm báo cháy sẽ nhận tín hiệu từ thiết bị giám sát (đầu báo cháy, nút nhấn) đồng thời phát tín hiệu báo động bằng còi hoặc đèn.

4. Công tắc ấn khẩn cấp:
Khi phát hiện ra sự cố sớm mà vụ cháy chưa đủ điều kiện để đầu báo hoạt động, chúng ta chỉ việc nhấn công tắc khẩn này để kích hoạt tín hiệu báo động về Trung tâm báo cháy.
Module đầu vào (module địa chỉ):
Chuyển tín hiệu từ các đầu báo thường thành từng nhóm có địa chỉ để đưa tín hiệu về trung tâm khi có sự cố cháy xảy ra, cho biết vị trí chính xác nơi xảy ra sự cố cháy trong một khu vực đang bảo vệ
Module điều khiển:
Chuyển tín hiệu điều khiển từ trung tâm báo cháy thành tín hiệu tác động các tiếp điểm để điều khiển liên động các hệ thống liên quan,cho biết vị trí chính xác nơi xảy ra sự cố cháy trong một khu vực đang bảo vệ
Module cách ly:
Có nhiệm vụ cô lập các thiết bị hư hỏng để đảm bảo hệ thống vẫn hoạt động bình thường
NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY
- Khi có khói hoặc nhiệt tác động vào các đầu cảm biến, tín hiệu theo đường dây dẫn truyền đến trung tâm. Trong thời gian 20s, Trung tâm báo cháy kiểm tra lại tín hiệu đưa về nếu vẫn tiếp tục thì trung tâm sẽ truy xuất tín hiệu báo động này ra module điều khiển để đóng rờ le cấp nguồn cho còi và đèn, lúc này còi và đèn sẽ phát tín hiệu báo động.
- Nếu trong thời gian 20s tín hiệu báo động ngưng không tiếp tục gởi về trung tâm nữa thì Trung tâm báo cháy sẽ phát lệnh xóa tín hiệu này (tính năng chống báo giả).
- Ngoài ra Trung tâm báo cháy còn có các chức năng khác như: báo sự cố đường dây, báo mất điện lưới, báo hư ắc quy…