computed tomograph history and generation

1. CT SCAN

2. CT Basics
 “Computed tomography”- н түүх
 “Computed tomography scanners”-н үе

3. Тодорхойлолт…
 “Tomo” гэдэг нь грек үгнээс гаралтай хэсэг гэсэн утгатай.
 1937 онд томографийн техник нь улам хөгжсөөр хөндлөн хэсгүүдийг хөндлөн
тэнхлэгийн томографаар гарган авсан
 Ct scan нь тусгай зориулалтын рентген туяаны тусламжтай төрөл бүрийн өнцгөөс
хүний биеийг нэвтэлсэн цацрагийг цахим тоолуурын тусламжтай зураг болгон
хувиргах шинжилгээний арга юм. Компьютерт томографийн оношлогоо нь
шинжлүүлэгчдэд зовиургүй туяаны ачаалал хэвийн хэмжээнд явагддаг.

4. Computed tomography scanners- н анхны хөгжил дэвшил
 Сomputed tomography-ийг 1967 онд Godtrey N.Hounsfield цахилгаан ба хөгжмийн
салбарт (EMI) зориулан хөгжүүлсэн. CT нь орчин үеийн шинжлэх ухааны өндөр хөгжил
түүний дотроос электроник, мэдээллийн техник, технологийн ололт амжилтыг гайхамшигтай
хэрэглэсэн дүрслэл оношлогооны нэг салбар юм. Английн инженер Godtrey N.Hounsfield
физикчид, инженерүүдийн хамт CT -ийн бүтцэнд шаардлагатай бүрэлдэхүүн хэсгүүдийг 20
жил судалсны эцэст 1970-аад онд CT-ийн үйл ажиллагааг нийтэд танилцуулсан.

5. Сomputed tomography-ийн анхны онол
 Hounsfiled болон түүний багийнханий
үр дүн нь үзлэг хийгдэж байгаа биеийн
хэсгийн гурван хэмжээст дүрслэлийг
зурган хэлбэрээр харуулснаар рентген
эмч рүү явуулсан байх ёстой гэж
тодорхойлсон
 1972 онд Hounsfield болон Ambrose
нар анхны эмнэл зүйн computed
tomography зургийг гаргасан байна

6. Computed tomography scanners- ийн хөгжил,дэвшил
Computed tomography scan-ийн хэмжилтийг авч боловсруулсан 5 үе байдаг.
translate
rotate
first
translate
rotate
second
rotate
rotate
third
stationary
rotate
fourth
stationary
fifth
шилжүүлэх
эргүүлэх
first
шилжүүлэх
эргүүлэх
second
эргүүлэх
эргүүлэх
third
тогтмол
эргүүлэх
fourth
тогтмол
fifth

7. КОМПЬЮТЕРТ ТОМОГРАФИЙН ТӨРӨЛ
Компьютер томограф нь
зүсэлтээсээ хамаарч олон
янзаар тодорхойлогддог:
компьютер аксиал томографи
(KAT),
компьютерт трансаксиал
томограф (KTAT),
компьютерт боловсруулалтын
томограф (КБТ),
тоон аксиал томограф (TAT).
Эдгээрээс Компьютер томограф
(KT) нь олон нийтэд илүү
хүлээн зөвшөөрөгдсөн хэлбэр
юм.

8. 1-Р ҮЕ
(FIRST GENERATION)

9. First generation
 1 ба 2-р үеийн системд ротационно-трансляционны хэд хэдэн детектор ба
рентген хоолойг тэгш өнцөгт хүрээн дотор бэхэлсэн байдаг. Шинжилгээний
явцад хүрээ нь өвчтний биеийг тойрон хөдөлж эхлэх ба рентген туяаны багц
шинжилж байгаа обьектын хөндлөн огтлолыг бүхэлд хамарч чадахгүй байсан.
Хоолой хүрээн дотор шугаман (трансляционый) хөдөлгөөн хийж 1 градусаар
эргэн (ротаци) энэ цикл давтагдана. Бүхий л трансляционно-ротационы
хөдөлгөөн 180 цикл явагдана. Ийм аппарат нь зөвхөн хөдөлгөөнгүй обьектыг
юуны өмнө толгой шинжлэхэд хэрэглэгдэх ба өнөө үед хэрэглэхээ больсон
First generation scanners
 Анхны EMI систем нь тархины сканнер байсан.
 Зэрэгцээ рентген туяатай.
 Нэг, эсвэл хоёр мэдрэгчтэй.
 180 градусын хөдөлгөөнөөр хоёр хэсгийг бий болгосон.
 Байршил болон мэдрэгчийг хэвийн болгохын тулд усны уут шаардлагатай

10. процесс

11. 2-Р ҮЕ
(SECOND GENERATION)

12. Second generation
 Ихэвчлэн систем нь 30 градус хүртэл нуман нь эргүүлэгтэй.
 Cканнер дахь хугацаа багассаны улмаас хол зайнаас скан хийх
боломжийг практикт бий болгосон.
 Цээжний хөндий болон хэвлийн хэсгийг судална.
Second generation scanner
 Translate-rotate зарчимтай.
 Fan beam геометр.
 Олон тооны мэдрэгч нь нэг хөндлөн бүхий мэдээллийн
хэд хэдэн градусыг цуглуулдаг.
 Мэдрэгчийн тоо нэмэгдэхэд өнцөг зэрэг нэмэгдэнэ.
 Скан нь 20 секундээс 3.5 минутын хооронд хэлбэлздэг.

13. ...

14. 3-Р ҮЕ
(THIRD GENERATION)

15. Third generation
 Мэдрэгч болон рентген эх үүсвэрийг хамтад нь эргүүлнэ.
 Өвчтний биеийг бүхэлд нь бүрхэх өргөн дэвүүр хэлбэрийн рентген туяагаар обьектыг зүсэж
шинжилдэг. Детекторын тоо 250-1000 хүртэл нэмэгдсэн. КТ хийх үед рентген хоолой ба
эсрэг талд нь байрласан детекторууд өвчтнийг 360 градус тойрон эргэлддэг. Нэг зүслэг хийх
цикл нь 5-8 секундээс хэтрэхгүй, харин орчин үеийн аппаратанд 0,75-3,0 секунд болж
багассан. Энэ нь лугшиж байгаа судас ба хөдөлгөөнтэй эрхтэн (зүрх, өрц, ходоод, гэдэс)-ий
нөлөөллийг багасгаж, эцсийн дүрс ба бүх биеийг бүрэн дүүрэн шинжлэх боломжийг олгосон.
 Third generation scanner
 Rotate-rotate зарчимтай
 Муруй мэдрэгч нь 30-с 40 орчим градустай.
 Хоолой болон мэдрэгч нь 360 градусаар өвчтөний эргэн тойронд тасралтгүй эргэх болно.
 Бүтэн эргэлт нь 6.5 секунд байна.
 Гурав дахь үеийн сканнерийг цагийн зүүний эсрэг эргүүлж дараа нь цагийн зүүний дагуу
360 градус хүртэл эргүүлж зогсооно.
 Эргэх цагираган технологи нь хоолой, мэдрэгчийг тасралтгүй эргүүлэх боломжийг бий
болгодог ингэснээр хэмжээг нь олж авдаг.

17. 4-Р ҮЕ
(FOURTH GENERATION)

18. Fourth generation
 Зүслэг хийх төхөөрөмжийн хүрээнд эргэн тойронд детекторууд
бэхлэгдэн, дотуур нь зөвхөн рентген хоолой эргэлдэнэ. Зүслэг
хийх хугацаа нь 0,5-3,0 секунд болж багассан. 3 ба 4 дэх
үеийн системийн үндсэн үзүүлэлт нь хоорондоо тэнцүү байна.
Үүний зэрэгцээ 4 дэх үеийн төхөөрөмжийн детекторууд
хөдөлгөөнгүй болсон нь зүслэг хийхэд таатай төдийгүй
артефакт гарах тоог багасгасан нь энэ төрлийн аппаратын
давуу тал болно.
 fourth generation scanner
 Stationary rotate зарчимтай.
 Fan beam geometry.
 Cуурин дугуй мэдрэгчтэй.
 Хоолой нь мэдрэгч доторхи дугуйн алхмуудтай.

19. ...........

20. 5-Р ҮЕ
(FIFTH GENERATIONS)

21. Fifth generation
 5 дахь үеийн системд рентген хоолойны үйл ажиллагаа нь нягт шугаман
хурдасгагчийн үүрэг гүйцэтгэх болсон. Түүнд электроны хурдатгал, электрон багцын
орон зайн баримжаа ба хэлбэржилтийг багтаасан байна. Өвчтнийг тойрсон
хүрээний дотор гадаргуу дагууд анод ба детекторууд бэхлэгдсэн байна. Анодод
электрон саатах үед рентген туяа үүсч шүүгдэн багцлагддаг. Энэ үед рентген туяа
жинхэнэ дэвүүр хэлбэртэй болно. Электроны багцын эргэлдэх хурд ба өвчтнийг
тойрох рентген туяа секундэд мянганы дольд хүрнэ. Энэ нь секундэд 10-20 дүрс
хүлээн авахад хүргэнэ. 5 дахь үеийн аппаратын үнэ цэн өндөр бөгөөд кардиологи,
зүрхний мэс засал, хүүхэд, яаралтай оношлогоонд хэрэглэхэд тохиромжтой юм.

22. ...

23. END…