Katuturan ng Balita
Ang balita ay napapanahon at makatotohanang ulat ng
mga pangyayaring naganap na, nagaganap at magaganap pa
lamang.
Ito ay maaaring
maibahagi sa
pamamaraang pasalita,
pasulat at pampaningin.
Mga Katangian ng Balita
Kawastuhan -ang mga datos ay inilahad
nang walang labis, walang kulang
Katimbangan – inilahad ang mga datos
na walang kinikilingan sa alinmang panig
na sangkot.
Makatotohanan– ang mga impormasyon
ay tunay at aktuwal at hindi gawa-gawa
lamang.
Kaiklian- ang mga datos ay inilahad nang
Mga Uri ng Balita
A. Ayon sa istilo ng pagkalahad ng datos
1. Tuwirang Balita
Diretsahan ang pagkahanay ng mga datos at
ginagamitan ng kombensyonal o kabuuang
pamatnubay.
2. Pabalitang Lathalain
Hindi diretsahan ang paglalahad ng datos at
ginagamitan ng makabagong pamatnubay.
B. Ayon sa lugar na pinangyarihan
1.Lokal na Balita
Kung ang kinasasaklawan ng
pangyayari ay sa pamayanang
kinabibilangan o tinitirhan ng taga-
pakinig o mambabasa.
a. pambarangay d. panlalawigan
b. pambayan e. panrehiyon
c. panlunsod f. pambansa
2. Balitang Pang-ibang Bansa
C. Ayon sa nilalaman
♦ Pang-agham at teknolohiya
♦ Pangkaunlarang
komunikasyon
♦ Pang-isports o
pampalakasan
D. Ayon sa pinagbabatayan o pinag-
kukunan
1. Batay sa aksyon
Ang manunulat / mambabalita
ay naroon mismo sa lugar na
pinangyarihan ng aksyon o
pangyayari.
2. Batay sa Tala
Kung ang pinagbabatayan
ng balita ay mga talang
nakalap mula sa talaan ng
pulisya, ospital at iba
pang ahensya.
3. Batay sa Talumpati
Kung ang pinagkukunan ng datos ay
ang talumpati ng mga kilalang tao.
4. Batay sa pakikipanayam
Kung ang mga datos
ay nalikom sa pamamagitan
ng pakikipanayam sa mga
taong sangkot o may alam
sa pangyayari.
F. Ayon sa pagkakalahad ng nilalaman
1. Balitang pamukaw-kawilihan
Karaniwang maiikling balita tungkol
sa tao, bagay, hayop na umaantig
sa damdamin ng
mambabasa.
Ito ang paunang
pangungusap o mga
pangungusap, paunang
talataan o mga talataan, ng
isang balita.
Ito ang
nagtataglay ng
punong-diwa ng
isang balita.
Naniniwala ba kayong
likas na sa mga
Pilipino ang
pagbibigay ng
mabisang simula sa
isang balita?
“may tainga ang
lupa at may
pakpak ang balita”
“Si Roxas
na ang
presidente
ng Liberal!”
“Oo, saglit
lamang ay
tapos na."
“Bakit? Tapos
na ang
halalan?”
Maikli ngunit malaman
at kapana-panabik na
pangungusap
Kwento, dula
at nobela
Balita
Maaliwalas ang langit nang ako’y
dumating sa tarangkahan ng Manila
Hotel. Ika-9 n.u. nang ako’y pumasok sa
bulwagang pulungan. Ika-9:30 ay
napansin kong dumating na si Sen.
Roxas. Masiya siya. Kamay rito; kamay
roon. Kani-kaniyang bulungan ang mga
delegado. Sa pansamantalang
pamumuno ni Sen. B. Aquino ay
sinimulan na ang pulong. Buong
pagkakaisang inihahalalsi Sen. G.
Roxas.
Buong pagkakaisang inihalal si
Sen. G. Roxas bilang Pangulo ng
Partido Liberal sa miting sa idinaos
kahapon sa Manila Hotel.
Si Roxas na ang Presidente
ng partido Liberal.
Uri ng
Pamatnubay
 Pamatnubay na
Kombensiyonal
 Pamatnubay na Di-
Kombensiyonal
Pamatnubay na
Kombensiyonal
Pamatnubay na
karaniwang
sumasagot sa
anim na tanong
Pamatnubay
na
Panretorika
A. Pamatnubay na
Karaniwang Sumasagot sa
Anim na Tanong
SINO?
ANO?
pAANO?
BAKIT?
SAAN?
KAILAN?
Pagsagot sa
tanong na SINO?
Pagsagot sa
tanong na SINO?
B. Pamatnubay na
Panretorika
Limang pamamaraang
panretorika na ginagamit
sa panimula ng
pamatnubay ng balita.
Tahasang
sabi
Ginagamit ng ilang
editor na
pamatnubay na
pangungusap ang
isang angkop at
makahulugang
kasabihan upang
magkaroon ng
bagong “putahe”,
wika nga.
balita at pamatnubay para sa mag-aaral.pptx
balita at pamatnubay para sa mag-aaral.pptx

balita at pamatnubay para sa mag-aaral.pptx

  • 2.
    Katuturan ng Balita Angbalita ay napapanahon at makatotohanang ulat ng mga pangyayaring naganap na, nagaganap at magaganap pa lamang. Ito ay maaaring maibahagi sa pamamaraang pasalita, pasulat at pampaningin.
  • 3.
    Mga Katangian ngBalita Kawastuhan -ang mga datos ay inilahad nang walang labis, walang kulang Katimbangan – inilahad ang mga datos na walang kinikilingan sa alinmang panig na sangkot. Makatotohanan– ang mga impormasyon ay tunay at aktuwal at hindi gawa-gawa lamang. Kaiklian- ang mga datos ay inilahad nang
  • 4.
    Mga Uri ngBalita A. Ayon sa istilo ng pagkalahad ng datos 1. Tuwirang Balita Diretsahan ang pagkahanay ng mga datos at ginagamitan ng kombensyonal o kabuuang pamatnubay. 2. Pabalitang Lathalain Hindi diretsahan ang paglalahad ng datos at ginagamitan ng makabagong pamatnubay.
  • 5.
    B. Ayon salugar na pinangyarihan 1.Lokal na Balita Kung ang kinasasaklawan ng pangyayari ay sa pamayanang kinabibilangan o tinitirhan ng taga- pakinig o mambabasa. a. pambarangay d. panlalawigan b. pambayan e. panrehiyon c. panlunsod f. pambansa 2. Balitang Pang-ibang Bansa
  • 6.
    C. Ayon sanilalaman ♦ Pang-agham at teknolohiya ♦ Pangkaunlarang komunikasyon ♦ Pang-isports o pampalakasan
  • 7.
    D. Ayon sapinagbabatayan o pinag- kukunan 1. Batay sa aksyon Ang manunulat / mambabalita ay naroon mismo sa lugar na pinangyarihan ng aksyon o pangyayari.
  • 8.
    2. Batay saTala Kung ang pinagbabatayan ng balita ay mga talang nakalap mula sa talaan ng pulisya, ospital at iba pang ahensya.
  • 9.
    3. Batay saTalumpati Kung ang pinagkukunan ng datos ay ang talumpati ng mga kilalang tao. 4. Batay sa pakikipanayam Kung ang mga datos ay nalikom sa pamamagitan ng pakikipanayam sa mga taong sangkot o may alam sa pangyayari.
  • 10.
    F. Ayon sapagkakalahad ng nilalaman 1. Balitang pamukaw-kawilihan Karaniwang maiikling balita tungkol sa tao, bagay, hayop na umaantig sa damdamin ng mambabasa.
  • 12.
    Ito ang paunang pangungusapo mga pangungusap, paunang talataan o mga talataan, ng isang balita. Ito ang nagtataglay ng punong-diwa ng isang balita.
  • 14.
    Naniniwala ba kayong likasna sa mga Pilipino ang pagbibigay ng mabisang simula sa isang balita? “may tainga ang lupa at may pakpak ang balita”
  • 15.
    “Si Roxas na ang presidente ngLiberal!” “Oo, saglit lamang ay tapos na." “Bakit? Tapos na ang halalan?” Maikli ngunit malaman at kapana-panabik na pangungusap
  • 16.
  • 17.
    Maaliwalas ang langitnang ako’y dumating sa tarangkahan ng Manila Hotel. Ika-9 n.u. nang ako’y pumasok sa bulwagang pulungan. Ika-9:30 ay napansin kong dumating na si Sen. Roxas. Masiya siya. Kamay rito; kamay roon. Kani-kaniyang bulungan ang mga delegado. Sa pansamantalang pamumuno ni Sen. B. Aquino ay sinimulan na ang pulong. Buong pagkakaisang inihahalalsi Sen. G. Roxas.
  • 18.
    Buong pagkakaisang inihalalsi Sen. G. Roxas bilang Pangulo ng Partido Liberal sa miting sa idinaos kahapon sa Manila Hotel. Si Roxas na ang Presidente ng partido Liberal.
  • 19.
    Uri ng Pamatnubay  Pamatnubayna Kombensiyonal  Pamatnubay na Di- Kombensiyonal
  • 20.
    Pamatnubay na Kombensiyonal Pamatnubay na karaniwang sumasagotsa anim na tanong Pamatnubay na Panretorika
  • 21.
    A. Pamatnubay na KaraniwangSumasagot sa Anim na Tanong SINO? ANO? pAANO? BAKIT? SAAN? KAILAN?
  • 25.
  • 26.
  • 37.
    B. Pamatnubay na Panretorika Limangpamamaraang panretorika na ginagamit sa panimula ng pamatnubay ng balita.
  • 45.
  • 46.
    Ginagamit ng ilang editorna pamatnubay na pangungusap ang isang angkop at makahulugang kasabihan upang magkaroon ng bagong “putahe”, wika nga.

Editor's Notes

  • #14 Sinasagot sa pangkalahatang na 6 na tanong – walang detalye
  • #15 Halos kasabay na yata ng pagsilang ng unang tao ang pagsilang ng balita. Salahat ng dako pil..,lalwigan, liblib na barangay ay masigla ang pag-iral at paglilipat-lipat ng balita --kasabihang “walang lihim na di nabubunyag” Ang simpleng pag-uusap o pagkukwento ay maaaring makabuo ng balita.
  • #16 Mahihilig sa pulitika.: mapapansin sa usapan na sinimulan nila ang balita sa kapana-panabik ng pangyayari.
  • #17 Ano ang pagkakaiba? Ang kwento—pagsilang, lumaki, nagdalga, nakapagasawa, magkaaanak, hanggang sa kasukdulan Balita; pinakamahalagng pngyayari bago ilahad ang mga detalye. Bashin at pansining mabuti ang katangian ng talataan bilang simulang talataan ng isang balita.
  • #18 Mhaba, maligoy
  • #19 Maikli ngunit mabisang pangungusap O kaya nama’y mapaikli itong lalo.
  • #22 Ito ang mga kasangkapang hindi mawawalay sa mga reporter tuwing sila’y may tinutuntong mga datos ng ano mang mahalagang pangyayari. Mahirap sagutin ang anim na tanong sa loob ng unang talataan ng balita – kahit sa Ingles. Kayan gawin subalit magiging kabagut-bagut ito kahit sa paningin. Bukod sa mahirap na maunawaan agad ay tila makalagot-hininga sa pagbabasa. Subukin nating pagsamahin ang mga sagot sa anim na tanong.
  • #23 Apat na tanong lamang ang nasagot nang pabuod. Maaaring maipagpaliban muna ang pagsagot ng dalawa pang tanong. Maaari itong itala na lamang sa sunod na talataan. Pinakamainam na sagutin lamang ang ilang tanong sa paraang pabuod.
  • #24 Magandang tandaan ang paalala ni … na isang peryodista ng Lubao Pampanga
  • #25 Lalong mabisa sa pagiging tiyak, manapa’y lalong nabibitin sa mahahalagang bahagi upang ipagpatuloy na ang pagbasa. Ilang tanong ang nasagot?
  • #26 Upang hindi magsawa- nag mga reporter-gumagawa ng para-paraan na mapagbagu-bago ang hitsura ng balita. Kailang ba ginagamit ang pagsagot sa tanong na sino? Malulubhang balita(aksidente, labanan,paligsahan) Sa mga blitang hindi kabilang sa uri ng balitang ng balitang nabanggit ay maaaring magpabago2 ng unang tanong.
  • #27 Upang hindi magsawa- nag mga reporter-gumagawa ng para-paraan na mapagbagu-bago ang hitsura ng balita. Kailang ba ginagamit ang pagsagot sa tanong na sino? Malulubhang balita(aksidente, labanan,paligsahan) Sa mga blitang hindi kabilang sa uri ng balitang ng balitang nabanggit ay maaaring magpabago2 ng unang tanong.