ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
2
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ််
မာာတိိကာာ
3
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ််
	 ယနေ့�့�သည်် မြ�န််မာ့့�နိုု�င််ငံံရေး�းသမိုု�င်းး�၊ မြ�န််မာ့့�တော်�်�လှှန််ရေး�းသမိုု�င်းး�တွွင်် အထင််ကရ သမိုု�င်းး�မှှတ််တိုု�င််ကြီး�း� တစ််ခုုဖြ�စ််
သော�ာ ရှှစ််လေး�းလုံးး��အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း� ပေါ်�်ပေါ�ါက််ခဲ့့�သည့့်� ၃၄ နှှစ််မြော��ာက်် နှှစ််ပတ််လည််နေ့�့ ဖြ�စ််ပေ�သည််။ ရှှစ််လေး�းလုံးး�� လူူထုု
အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�သည်် ရဟန်းး�ရှှင််လူူ ကျော�ာ�င်းး�သားး�ပြ�ည််သူူများ�း�၏ အသက််ပေါ�ါင်းး�များ��းစွာာ� စတေး��းခဲ့့�ရပြီး�း� စစ််အာာဏာာရှှင််
များ��း၏ ပစ််ခတ််သတ််ဖြ�တ််ညှှင်းး�ပမ်းး�နှိိ�ပ််စက်် ဖမ်းး�ဆီးး�ထော�ာင််ချျမှုုများ��းကိုု� အံံတုုကာာ ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီရေး�းအတွွက်် ပြ�ည််သူူလူူထုုတ
ရပ််လုံးး�� ရဲဲရဲဲဝံ့့�ဝံ့့� တိုု�က််ပွဲဲ�ဝင််ခဲ့့�ကြ�သည့််� မြ�န််မာ့့�ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီသမိုု�င်းး�ဖြ�စ််စဉ််၏ ကြီး�း�မြ�တ််သော�ာ သမိုု�င်းး�စာာမျျက််နှာာ� တစ််ခုုလည်းး� ဖြ�စ််
ပေ�သည််။
	ရှှစ််လေး�းလုံးး�� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�သည်် မည််သူူတစ််ဦးး တစ််ယော�ာက််တည်းး�ကမျှှ မည််သည့််�အဖွဲ့့��အစည်းး� တစ််ခုု
တည်းး�ကမျှှ ဦးးဆော�ာင််လှုံ့့��ဆော်�်�ခဲ့့�သော�ာကြော��ာင့််� ဖြ�စ််ပွား��းခဲ့့�ခြ�င်းး�မဟုုတ််ဘဲဲ ချွွတ််ခြုံ�ံ�ကျနေ�ေ�သော�ာ စီးး�ပွား��းရေး�းနှှင့််� အာာဏာာရှှင််စနစ််
တို့့��၏ဒဏ််ကိုု� နှှစ််ပေါ�ါင်းး�များ�း�စွာာ� ခါးး�ခါးး�သီးး�သီးး� ကြိ�ိတ််မှိိ�တ််ခံံလာာခဲ့့�ရသော��ာ ပြ�ည််သူူလူူထုုတစ််ရပ််လုံးး��က နိုးး��ကြား�း�လာာပြီး�း�
တညီီတညွွတ််တည်းး� ဆန့််�ကျျင််တွွန်းး�လှှန််ခဲ့့�ကြ�ခြ�င်းး�သာာ ဖြ�စ််သည််။
	ရှှစ််လေး�းလုံးး�� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�တွွင်် ပြ�ည််သူူလူူထုုတစ််ရပ််လုံးး��က အာာဏာာရှှင််စနစ််ကိုု� ထိရော��ာ�က််စွာာ� ထိုးး��နှှက်် တော်�်�
လှှန််နိုု�င််ခဲ့့�သော�ာကြော��ာင့််� အာာဏာာရှှင််များ�း� ယာာယီီနော�ာက််ဆုုတ််ပေး�းခဲ့့�ရသည််။ အဆိုု�ပါါအရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�သည်် ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီ
လိုု�လားး�သော�ာ နိုု�င််ငံံရေး�းသမား�းများ�း�၊ ပါါတီီများ�း�နှှင့််� လက််နက််ကိုု�င််အဖွဲ့့��အစည်းး�များ�း�ကိုု� သန္ဓေ�ေ�တည်် မွေး�း�ထုုတ််ပေး�းနိုု�င််ခဲ့့�သည််။
သို့့��သော်�်� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�၏ ပင််မရည််မှှန်းး�ချျက််ဖြ�စ််သည့့်� “ပြ�ည််သူူတစ််ရပ််လုံးး�� မတရား�းဖိိနှိိ�ပ််ခံံရမှုုမှှ လွွတ််မြော��ာက််ရေး�း”မှာာ�
ယခုုတိုု�င်် မအော��ာင််မြ�င််သေး�းချေ�ေ။
	ထို့့��ကြော��ာင့့်� ရှှစ််လေး�းလုံးး�� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�၏ ရည််မှှန်းး�ချျက်် ပန်းး�တိုု�င််ကိုု� အမှှန််တကယ်် မရော�ာ�က််ရှိသေး����းသည််
ဖြ�စ််ကြော��ာင်းး�ကိုု� ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီ ဘက််တော်�်�သားး� မျိုးး���ဆက််အသီးး�သီးး�က ရှှစ််လေး�းလုံးး��အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�၏ နှှစ််ပတ််လည််နေ့�့
ရော�ာက််တိုု�င်းး�တွွင်် ပုံံ�သဏ္ဍာာန််မျိုးး���စုံံ�ဖြ�င့့်� ဆော်�်�ဩခဲ့့�ကြ�၊ အသိပေး��း�ခဲ့့�ကြ�သည််။ ထို့့��အပြ�င်် ဖက််ဒရယ်် ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီနိုု�င််ငံံတော်�်� ဖြ�စ််
ပေါ်�်စေေရေး�းအတွွက်် ကဏ္ဍစုံံ�မှှ တိုု�က််တွွန်းး�ကြ�၊ လုုပ််ဆော�ာင််ခဲ့့�ကြ�သည််။ တစ််ဖက််တွွင််လည်းး� ပြ�စ််ဒဏ််ကင်းး�လွွတ််ခွွင့့်� ခံံစား�းခဲ့့�
ကြ�ရသည့့်� မိိစ္ဆာာ�ဆိုးး�� စစ််အာာဏာာရှှင််မျိုး�း��ဆက်် အသီးး�သီးး�က ၎င်းး�တို့့��၏ အာာဏာာတည််မြဲ�ဲရေး�း လော�ာဘဇော�ာ�နှှင့့်� စဉ််ဆက််မပြ�တ််
ကန့့်�လန့့်�တိုု�က်် ဖျျက််ဆီးး�နေေခဲ့့�ရာာ နိုု�င််ငံံတော်�်� အာာဏာာသိိမ်းး�ခြ�င်းး�ကိုု� သမိုု�င်းး�တကျော့��့��ပြ�န်် ကြုံ�ံ�ဆုံံ�ခဲ့့�ရပါါသည််။
t,f'Dwmh tmabmf
t,f'Dwmh tmabmf
4
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ််
	ရှှစ််လေး�းလုံးး��အရေး�း�တော်�်�ပုံံ� စိိတ််ဓါါတ််ကိုု� ခေေတ််အဆက််ဆက်် ကိုု�င််စွဲဲ�ခဲ့့�ကြ�သော�ာ ပြ�ည််သူူလူူထုုအနေ�ေဖြ�င့့်�လည်းး� တုံ့့��
ဆိုု�င်းး�ခြ�င်းး�မရှိိ�ဘဲဲ စစ််အာာဏာာရှှင််စနစ််ကိုု� လမ်းး�မများ�း�ထက််မှှ ဆန္ဒဒထုုတ််ဖော်�်�မှုုများ�း� သာာမက လက််နက််ကိုု�င်် တော်�်�လှှန််ရေး�း
အထိိပါါ ကဏ္ဍစုံံ�ဖြ�င့့်� အာာခံံ တွွန်းး�လှှန်် တိုု�က််ပွဲဲ�ဝင်် တုုန့့်�ပြ�န််ခဲ့့�ကြ�သည််။ “စစ််အာာဏာာရှှင််စနစ်် အပါါအဝင်် အာာဏာာရှှင််စနစ််
အားး�လုံးး�� ကင်းး�ပ၍ အမျိုး�း��သားး�တန်းး�တူူညီီမျှရေး��း�နှှင့့်� ကိုု�ယ််ပိုု�င််ပြ�ဋ္ဌာာန်းး�ခွွင့့်� အခွွင့့်�အရေး�း�များ��းကိုု� အပြ�ည့့်�အဝ အာာမခံံနိုု�င််သည့့်�
ဖက််ဒရယ််ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီ ပြ�ည််ထော�ာင််စုုသစ်် တည််ဆော�ာက််နိုု�င််ရေး�း”ကိုု� သဘော�ာ�တူူညီီစွာာ� ပန်းး�တိုု�င််ထားး�၍ ချီီ�တက််လာာနိုု�င််ပြီ�ီ ဖြ�စ််
ပါါသည််။
	ယခုုအချိိ�န််တွွင်် မြ�န််မာာပြ�ည််သူူလူူထုုသည်် ရှှစ််လေး�းလုံးး�� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�က ထုုဆစ််ပေး�းလိုု�က််သော�ာ “အာာဏာာရှိိ�သူူ
တို့့��၏ ဖိိနှိိ�ပ််မှုုများ�း�နှှင့််� မတရား�းမှုုများ�း�ကိုု� ခေါ�ါင်းး�ငုံ့့��မခံံဘဲဲ စုုစည်းး�ညီီညွွတ််စွာာ�ဖြ�င့််� တွွန်းး�လှှန််ရဲဲသော�ာ စိိတ််ဓာာတ်် (သို့့��မဟုုတ််) ရှှစ််
လေး�းလုံးး��အရေး�း�တော်�်�ပုံံ� စိိတ််ဓါါတ််”ဖြ�င့့်� ဆိုးး��ရွား��းလွွန်းး�သော�ာ ရာာဇဝတ််မှုုများ��းကိုု� ဆယ််စုုနှှစ််ပေါ�ါင်းး�များ�း�စွာာ� အကြိ�ိမ််ကြိ�ိမ်် ကျူးး��လွွန််
ခဲ့့�သည့့်� စစ််အာာဏာာရှှင််စနစ််ကိုု� မြ�န််မာ့့�မြေ�ေပေါ်�်မှှ အမြ�စ််ဖြ�တ်် ချေ�ေမှုုန်းး�မည််ဟူူသော�ာ စိိတ််ပိုု�င်းး�ဖြ�တ််မှုုဖြ�င့််� သမိုု�င်းး�တလျော�ာ��က််
အကြီး�း�ကျျယ််ဆုံးး��သော�ာ စစ််အာာဏာာရှှင််စနစ်် ဆန့််�ကျျင််ရေး�း အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�ကိုု� ဆင််နွှဲဲ�နေေကြ�ခြ�င်းး� ဖြ�စ််သည််။
	ဆက််လက််၍လည်းး� ပြ�ည််သူူလူူထုု တစ််ရပ််လုံးး��နှှင့့်� ကဏ္ဍအသီးး�သီးး�မှှ တော်�်�လှှန််ရေး�း ရဲဲဘော်�်� အားး�လုံးး��တို့့��သည်် ရှှစ််
လေး�းလုံးး��အရေး�း�တော်�်�ပုံံ� စိိတ််ဓါါတ််ကိုု� ခုုခံံအားး� အဖြ�စ််လည်းး�ကော�ာင်းး�၊ တော်�်�လှှန််ရေး�း သန္နိိ�ဋ္ဌာာန်် အဖြ�စ််လည်းး�ကော�ာင်းး� အသွေး�း��
ထဲဲ အသားး�ထဲဲအထိိ မွေး�း�မြူ�ူ ကိုု�င််စွဲဲ�၍ ယခုု နွေ�ေဦးးတော်�်�လှှန််ရေး�းသည်် အဆုံးး��သတ်် တိုု�က််ပွဲဲ� ဖြ�စ််ရမည််၊ နိုု�င််ကိုု�နိုု�င််မှှ ဖြ�စ််မည််
ဟူူသော�ာ တူူညီီသည့််� သဘော�ာ�ထားး�များ��းဖြ�င့််� အားး�ကုုန်် ရုုန်းး�ကန်် ချီီ�တက်် တိုု�က််ပွဲဲ�ဝင်် ဆင််နွှဲဲ�ကြ�ရမည်် ဖြ�စ််ပါါသည််။
	ကျွွန်ုု�ပ််တို့့�� မြ�စ််ကွေ့�့�-လူူထုုတော်�်�လှှန််ရေး�းစာာစဉ်် အနေ�ေဖြ�င့့်�လည်းး� ရှှစ််လေး�းလုံးး��အရေး�း�တော်�်�ပုံံ� စိိတ််ဓါါတ််နှှင့့်� ကလော�ာ�င််
လက််နက််ကိုု� ကိုု�င််ဆွဲဲ�၍ ဤတော်�်�လှှန််ရေး�းတွွင်် ပြ�ည််သူူများ��းနှှင့််�အတူူ စစ််အာာဏာာရှှင််စနစ််ကိုု� အမြ�စ််ပြ�တ််သည််အထိိ တိုု�က််
ထုုတ််သွားး��ပါါမည််ဟုု ရှှစ််လေး�းလုံးး�� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�နှှင့််� တော်�်�လှှန််ရေး�း အဆက််ဆက််တို့့��တွွင်် အသက််သွေး�း�ချွေး�း� ရင်းး�နှီးး��
ပေး�းဆပ််ခဲ့့�ကြ�သော�ာ အာာဇာာနည််သူူရဲဲကော�ာင်းး�များ�း� အားး�လုံးး��ကိုု� တိုု�င််တည််လျျက်် ဤအယ််ဒီီတာ့့� အာာဘော်�်�ဖြ�င့့်� ထပ််မံံ၍ ကတိိ
သစ္စာာ�ပြု�ုအပ််ပါါသည််။
“ ရှှစ််လေး�းလုံးး�� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း� အပါါအဝင််
အရေး�း�တော်�်�ပုံံ� အဆက််ဆက််က တော်�်�လှှန််ရေး�းရဲဲဘော်�်�များ�း�အားး� ဦးးညွွတ််လျျက််”
အယ််ဒီီတာာ
မြ�စ််ကွေ့�့� လူူထုုတော်�်�လှှန််ရေး�းစာာစဉ််
t,f'Dwmh tmabmf
t,f'Dwmh tmabmf
5
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် uAsmu@
uAsmu@
၂၀၂၁ ဖေ�ဖော်�်�ဝါါရီီ..........
နေ�မြ�င့့်�လို့့�� အရူးး�ရင့့်�တဲ့့� စစ််အာာဏာာရူးး�ကာာလ
တစ််နည်းး�အားး�ဖြ�င့့်� အာာဏာာကပ််ကာာလ
အညွွန့့်�ချိုးး���ခံံလိုု�က််ရတဲ့့� ငါ့့�လူူငယ််ဘဝလေ�ေ.......။
ဒလန််ရပ််ကွွက််က ပြော��ာက််ကျားး��လုုပ််နေေတဲ့့� လူူငယ််
တချို့့���ရယ််။
အနာာဂတ််ကိုု� ဖန််တီးး�ရမယ့့်�အစား�း
ကိုု�ယ့့်�အနာာဂတ််တော�ာင်် ကိုု�ယ််ပြ�န််တိုု�က််ယူူနေ�ရတဲ့့�
ဆန္ဒဒပြ�လူူငယ််တချို့့���ရယ််။
ထမင်းး�စား�းချိိ�န််မှှ သတိိထားး�မိိတဲ့့�
လူူမစုံံ�တဲ့့� ထမင်းး�ဝိုု�င်းး�တချို့့���ရယ််။
သွေး�း�စွွန်းး�နေ�တဲ့့� လမ်းး�တွေပေါ်�်���မှာာ�
ညဘက််ဆိုု� ဟစ််ကြွေး��းသံံတွေ�ေ ငါါကြား�း�လို့့��.......။
နွေ�ေဦးးရေေ.........
၁၉၆၂ ကတည်းး�က တော်�်�လှှန််ရေး�းဟာာ
ငါါရော�ာက််နေေတဲ့့� ၂၀၂၁ မှာာ� ဘုုရင့့်�နော�ာင််လိုု�
ဖော�ာင််ဖျျက််ခဲ့့�ပြီ�ီ။
ဒီီနှှစ််ထဲဲ ငါါဘယ််လိုု�ကျျင််လည််ရမလဲဲဆိုု�တာာကိုု�
ဒီီတော်�်�လှှန််ရေး�းကပဲဲ ငါ့့�ကိုု�သင််ပြ�ပေး�းခဲ့့�......။
လူ့့�ဘဝ သုံးး��ပုံံ�တစ််ပုံံ�လေး�းမှာာ�တင််
နေ�ဝင််ချိိ�န််ကိုု� ဇိိမ််ခံံပစ္စစည်းး�တစ််ခုုလိုု�သုံးး��စွဲဲ�
အာာဏာာရူးး�ကော�ာင််ကြော��ာင့့်� လမ်းး�စပျော��ာ�က််သွားး��ခဲ့့�တာာ
ငါါတို့့��ရဲ့့�..... အညွွန့့်�တလူူလူူ အနာာဂတ််တွေ�ေပါါကွာာ�။
ကော�ာင််မလေး��းတစ််ယော�ာက််နဲ့့�
မြို့�့��အနှံ့့��လျှော�ာ�က််လည််တုုန်းး�ကဆိုု�
"အိိမ််ပြ�န််နော�ာက််ကျျလည်းး� ဘာာဖြ�စ််လဲဲ
night out ဆက််ထွွက််တာာပေါ့�့�နော်�်�"တဲ့့�။
ဒီီကာာလထဲဲ ငါ့့�အတွွက်် အကော�ာ�င်းး�ဆုံးး��ပြ�တ််လုံးး��တစ််ခုုပဲဲ။
မှော�ာ�င််ရီီပျိုး�း��ရင်် ကိုု�ယ််တို့့��ရပ််ကွွက််မှာာ�
ခွေး�း�ရူးး�တွေပေါ�ါ���တယ်် အချျစ််ရယ််။
၂၁ ရာာစုု နွေ�ေဦးး
နွေ�ေဦးးရေေ........
လမ်းး�ပေါ်�်ထွွက်် ဆန္ဒဒပြ�ကြ�ည့့်�ရင််
လက််ဗလာာနဲ့့� ဗန္ဓုု�လသွေး�း��တွေ�ေ မြ�င််ရမယ််။
ကျျည််မထွွက််တဲ့့� လက််သုံးး��ချော�ာ�င်းး�တွေ�ေ တွေ့�့�ရမယ််။
ဓမ္မမအတွွက်် ရှေ့�့�ဆက််နေ�တဲ့့� ခြေ�ေလှှမ်းး�တွေ�ေ ရှိိ�မယ််။
ဟော�ာ.........
အခုု လမ်းး�လျှော�ာ�က််လာာတဲ့့�လူူဟာာ
အသက််ကိုု� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�မှာာ�လှူူ�
ခန္ဓာာ�ကိုု� ဆေး�းရုံံ�မှာာ�လှူူ�ထားး�တဲ့့� ကော�ာင််ပေါ့�့�။
မက််အိိမ််
6
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် uAsmu@
uAsmu@
မိိစ္ဆာာ�နှှင််ပွဲဲ�
ခပ််ငယ််ငယ််အရွွယ််က
ကျော�ာ�င်းး�သင််ခန်းး�စာာထဲဲမှာာ� သင််ဖူးး�ခဲ့့�တဲ့့�
နယူူတန််ရဲ့့�နိိယာာမကိုု�
ငါါတို့့��ဦးးနှော�ာ�က််ထဲဲ ရိုု�က််သွွင်းး�ထားး�တာာ
မိိစ္ဆာာ�ယုုတ််တွေ�ေ မသိိရှာာ�ကြ�ဘူးး�
ဒီီတစ််ခါါ
ဉာာဏ််စဥ််
မမီီတဲ့့� မိိစ္ဆာာ�ယုုတ််တွေ�ေအလှှည့့်�
လူူသားး�မဆန််တဲ့့� မိိစ္ဆာာ�ယုုတ််တွေ�ေအလှှည့့်�
ပြော��ာတာာ ပြော��ာနေ�ရတာာ
ငါါတို့့��ပါးး�စပ််က အဲ့့�သလိုု� ပြော��ာဖို့့��
ဘယ််နည်းး�မှှ မထိုု�က််တန််မှှန်းး� သိိတယ််
စည်းး�လုံးး��ခြ�င်းး�နော�ာက််ကွွယ််က ခွွန််အားး�တွေ�ေ
သုံးး��နဲ့့�လေး�းလိုု� သတိိအနေ�ေအထားး�နဲ့့� ကျော�ာ�ခြ�င်းး�ကပ််
မတ််တပ််ရပ််
တော�ာကိုု� ဖြ�တ််
တော�ာင််ကိုု� ကျော်�်��
မြ�စ််ကိုု� ကူးး�
နွေ�ေဦးးတော်�်�လှှန််ရေး�းထဲဲက
ရင််ဘတ််တူူ ငါါတို့့��တအူူထုံ့့��ဆင်းး�တွေ�ေ
မိိစ္ဆာာ�တစ််သိုု�က််ကိုု� မော�ာင်းး�ထုုတ််
လုံးး��ဝ အမြ�စ််ပြု�ုတ််ဖို့့��
သော�ာက််လက််စကော်��်�ဖီီခွွက််ကိုု� ခဏချျထားး�ပေး�း
ပျော�ာ�က််ဆုံးး��နေ�တဲ့့� ချိုး�း��ဖြူ�ူငှှက််လေး�း
သံံလွွင််ခက််ပေါ်�်မှာာ� မြ�င််ရဖို့့��
ဒီီခရီးး� နီးး�လုုနေ�ပြီ�ီ
ဟိုးး�� . . . မဝေး�း�သော�ာရှေ့�့�က
လွွပ််ပြီး�း�လပ််နေ�တဲ့့� အရပ််မှာာ�
ချိုး�း��ဖြူ�ူငှှက််တွေ�ေရဲ့့� တော�ာင််ပံံခတ််သံံများ�း�
တလူူလူူမွှေး�း�ပျံ့့��နေေတဲ့့� နွေ�ေဦးးကံ့့�ကော်�်�ပွွင့့်�များ�း�က
သွေး�း�တိိတ်် ချွေး�း�သိိပ််ပြီး�း�လို့့��
ရှေ့�့�တန်းး�က ပြ�န််လာာတဲ့့� ရဲဲဘော်�်�တွေ�ေကိုု�
လှှလှှပပ ခရီးး�ဦးးကြို�ု�ပြု�ုလို့့��
ဒီီလိုု� အခင်းး�အကျျင်းး�
ဒီီလိုု� မြ�င််ကွွင်းး�
ဒီီလိုု� အခမ်းး�အနား�း
ဒီီလိုု� ပုံံ�ရိိပ််ဆက််တင််များ�း�
တကယ်် ကြ�ည််နူးး�စရာာ
ငါါတို့့��ဆီီက အဓမ္မမလုုယူူထားး�တဲ့့�
ငါါတို့့�� နိုု�င််ငံံ
ငါါတို့့�� အနာာဂတ််
ငါါတို့့�� ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီ
ငါါတို့့�� အမှှန််တရား�း
ငါါတို့့��ကိုု� ပြ�န််ပေး�း
ဒူးး�မထော��ာက်် လက််မမြော��ာ�က််နိုု�င််ရင််
ကျျည််ဆံံတွေ�ေက စကားး�ပြော��ာပါါလိိမ့့်�မယ််
ကဲဲ . . . ရင််ဘတ််တူူ ညီီအစ််ကိုု�တို့့��ရေေ
သွေး�း� ချွေး�း� အသက်် ငဲ့့�ကွွက််နေေဖို့့��
ငါါတို့့��မှာာ� အချိိ�န််သိိပ််မရှိိ�ဘူးး�
ခွွပ််ဒေါ�ါင်းး�တို့့��ရဲ့့�ဇ
ကမ္ဘာာ�ကသိအော��ာ�င်် သက််သေ�ပြ�ကြ�မယ််
ဓမ္မမဆိုု�တာာ
ဘယ််တော့�့�မှှ
ပျော�ာ�က််ကွွယ််ရိုးး��ထုံးး��စံံ မရှိိ�ဘူးး� ။
ကျော်�်��သုုခမွွန််(မကွေး��း�)
7
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် uAsmu@
uAsmu@
ပြာ�ာပြာ့�့�ပြား�း�
မိုးး��မကျျခင််
အိိမ််မိုးး��ဖာာဖို့့�� စိိတ််ကူးး�ထားး�တာာ
အခုုတော့�့� ဖာာစရာာမလိုု�တော့�့�ဘူးး�
အိိမ််က
ပြာ�ာဖြ�စ််သွားး��ပြီ�ီ။
နား�းကပ််ရော�ာင်းး�ပြီး�း�
မြေ�ေသြ�ဇာာဝယ််မယ််လို့့�� တွေး�း�ထားး�တာာ
အခုုတော့�့� ဝယ််စရာာမလိုု�တော့�့�ဘူးး�
နား�းကပ််က
သေ�နတ်် ဖြ�စ််သွားး��ပြီ�ီ။
စိုု�က််ပျိုး�း��စရာာ မျိုး�း��စပါးး�မရှိိ�လို့့��
လယ််ကွွင်းး�တွေ�ေထဲဲ
မျျက််ရည််ကိုု�သာာ စိုု�က််ပျိုး�း��လိုု�က််ရပါါတယ််
ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီသာာ သီးး�ပွွင့့်�ပါါစေေတော့�့�။ ။
ခန့့်�ဝါါငြိ�ိမ်းး�
8
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ််
ငါါတို့့��အသက််ကိုု�ထည့််�ပြီး�း�_ငါါတို့့��လက််သီးး�တွေ�ေကိုု�ဆုုပ််ထားး�တယ််
ဟေ့�့
ကျော�ာ�င်းး�စိိမ်းး�ပုုဆိုးး�� ကိုု�ဆွဲဲ�ဖြဲ�ဲလိုု�က််ရင််
ကတ္တတရာာလမ်းး�ပေါ်�်မှာာ� သွေး�း�တွေ�ေပန်းး�ထွွက််နေ�ဆဲဲ
အာာဏာာရှှင််တော်�်�လှှန််ရေး�းထဲဲ
ငါါတို့့��ရဲ့့�အလံံ မလဲဲသေး�းဘူးး�ဆိုု�တာာ ပြ�နေ�တယ််။
ဟေ့�့
သပိိတ််အဖုံးး��ကိုု� ဆွဲဲ�ဖွွင့််�လိုု�က််ရင််
သွေး�း�အလိိမ်းး�လိိမ်းး�နဲ့့� ဆွွမ်းး�တွေ�ေအပြ�ည့််�အသိိပ််
မေ�တ္တာာ�သုုတ််ကိုု�
အသက််နဲ့့�ရင်းး�ပြီး�း� ရွွတ််ဖတ််သရဇ္ဈဈယ််နေ�ဆဲဲ
ငါ့့�ရှှင််တို့့��
မီးး�မွှေး�း�တဲ့့�မင်းး�ကိုု� ဆုံးး��မပစ််ဖို့့��
ငါါတို့့��ရဲ့့�အလံံက မှော�ာ�က််ထားး�တဲ့့�သပိိတ််ဖြ�စ််တယ်် ။
ဟေ့�့
မနက််ခင်းး�ကိုု�တွွန်းး�ဖွွင့််�လိုု�က််ရင််
နေ့�့သေ�အသစ််တွေ�ေက အမှော�ာ��င််ကျနေ�ေ�တုုန်းး�ပဲဲ
သံံတိုု�င််ကြား�း�က ခြေ�ေချျင်းး�ခတ််ခံံထားး�ရတဲ့့�ပစ္စုု�ပ္ပပန််မှာာ�
အနာာဂတ််အတွွက််
အသက််နဲ့့�ဆက််ကူးး�နေေရတဲ့့�တံံတားး�ပေါ်�်က
ငါါတို့့��ရဲ့့�အလံံဟာာ ငါါတို့့��ရဲ့့�အဆက််မပြ�တ််အသံံဖြ�စ််တယ်် ။
ဟေ့�့
ကော�ာင်းး�ကင််ပေါ်�်ကိုု� မော့�့�ကြ�ည့််�လိုု�က််စမ်းး�
ဘယ််လော�ာက််ခြွေ�ေခြွေ�ေ မကြွေ��ေဘူးး�ဆိုု�တဲ့့�ကြ�ယ််တွေ�ေ
လင်းး�လို့့��
လက််လို့့��
လမ်းး�မပျော�ာ��က််အော�ာင််
အစွွမ်းး�ကုုန််တော�ာက််ပ သူူတို့့��လင်းး�ပြ�နေ�တယ်် ။
uAsmu@
uAsmu@
ဟေ့�့
ငါါတို့့��ရဲ့့�ဂုုတ််သားး�ထဲဲနစ််မြု�ုတ််ကိုု�က််ခဲဲထားး�တဲ့့�
အစွွယ််ရာာက တဖြ�ည်းး�ဖြ�ည်းး�နက််လာာ
ငါါတို့့��ရဲ့့�ဒဏ််ရာာတွေ�ေက ပိုု�ပိုု�နာာကျျင််လာာ
ရုုန်းး�ကြ�တယ််
ငါါတို့့��ရုုန်းး�ကြ�မယ််
အသားး�တစ််တွေ�ေပြ�တ််ထွွက််သွားး��ပါါစေေ ဆက််ရုုန်းး�ကြ�မယ််
သွေး�း�ဟာာ အဆက််မပြ�တ််ထွွက််ကျျ
အဆုံးး��သတ််မှာာ� ငါါတို့့��လက််ပန်းး�ကျျလို့့��မရဘူးး�
မော�ာပန်းး�ပြ�လို့့��မဖြ�စ််ဘူးး�
သားး�ရဲဲတကော�ာ�င််ရဲ့့�အမဲဲလိုု�က််ခြ�င်းး�မျိုးး���လိုု�
ငါါတို့့��ငြိ�ိမ််သက််မှာာ� ငါါတို့့��ဟာာအမဲဲဖျျက််ခံံရမယ့််�အချိိ�န််
လှုုပ််ရမယ်် ဆက််လှုုပ််ရမယ််
ရုုန်းး�ရမယ်် ဆက််ရုုန်းး�နေေရမယ််
ငါါတို့့��ရဲ့့�တော်�်�လှှန််ရေး�း မပြီး�း�သေး�းဘူးး� ။
ဟေ့�့
စစ််အာာဏာာရှှင််တွေ�ေကိုု� လက််ခလယ််ထော�ာင််ပြ�လိုု�က််
သူူတို့့��ရဲ့့�အကြော��ာ�က််တရား�းက ငါါတို့့��ရဲ့့�မကြော���ာက််တရား�း
ဗျာ�ာများ�း�စရာာမရှိိ�ဘူးး�
စိိတ််အားး�ငယ််စရာာမလိုု�ဘူးး�
စစ််အာာဏာာရှှင််တွေ�ေကိုု� စိိန််ခေါ်�်လိုု�က််တယ််
ငါါတို့့��ရဲ့့�တော်�်�လှှန််ရေး�း ဘယ််တော့�့�မှသွေး���း�မအေး��းဘူးး�ဆိုု�
တာာ
စစ််အာာဏာာရှှင််တွေ�ေကိုု�ထိုးး��ခွဲဲ�မလို့့��
ငါါတို့့��ရဲ့့�အသက််တွေ�ေထည့််�ပြီး�း�
ငါါတို့့��ရဲ့့�လက််သီးး�တွေ�ေကိုု�ဆုုပ််ထားး�လိုု�က််တယ််
ဟော့�့�ဒီီမှာာ� ငါါတို့့��ရဲ့့�ဒေါ�ါင်းး�အလံံ
ခေ�တ််စနစ််ကိုု� ပြော��ာင်းး�ပြ�န််လှှန််ပစ််မယ်် ။ ။
နေေသုုခ(မြ�စ််ကြီး�း�နား�း)
9
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ််
	 အညာာမှာာ� ဘာာအထာာမှှ မရှိိ�ဘူးး� ။ ကျော�ာ�မွဲဲ�တွေ�ေ၊ အပြုံး�း��ရိုးး��ရိုးး��အေး�းအေး�းကြီး�း�တွေ�ေ၊ ဖော်�်�ရွေ�ေတဲ့့� အာာလုုပ််သံံကြီး�း�တွေ�ေ၊
လှှည်းး�လမ်းး�ကြော��ာင်းး�တွေ�ေ ၊ ဖုုန််တွေ�ေ၊ ထန်းး�ပင််တွေ�ေ၊ ဗျိုး�း��ဟစ််သံံတွေ�ေ၊ တော�ာင််ရိုးး��ခင််တန်းး�တွေ�ေ၊ ပါးး�ကွွက််ကြား�း�တွေ�ေ စသည််ဖြ�င့််�
ဒါါကိုု�ပင်် အညာာအထာာလို့့�� မှှတ််ယူူကြ�ဟန််တူူပါါရဲ့့�လေ� ။
	 အပူူလွွန််၊ အအေး�း�လွွန််ပြီး�း� ခြော��ာက််သွေ့�့� စိုု�စွွတ််တတ််ပြ�န််လွွန်းး�တဲ့့� အညာာ ၊ အခုုတော့�့�လည်းး� မီးး�လော�ာင််ပြ�င််တွေ�ေနဲ့့� ။
ဟိုု�တစ််ရွာာ�၊ ဒီီတစ််ရွာာ� ရွာာ�စဉ်် ပြာ�ာကျျ၊ ' နဖူးး�ကချွေး�း�� ခြေ�ေမ ကျအော��ာ�င်် နွား��းနဲ့့� ရွှံ့့��နဲ့့� ဖက််ရုုန်းး�ထားး�ရတာာဗျျ '၊ ' ကိုု�ယ့််�ဇာာတိဝေး��း�
ကျွွန််လိုု� သွားး��လုုပ််ပြီး�း�မှှ ရိုးး��ရိုးး��သားး�သားး� တည််ဆော�ာက််ထားး�ကြ�ရတာာဗျျ ' လို့့�� မချိိ�တင််ကဲဲ လှှမ်းး�ငေး�းကြ�ည့််�လိုု�က််ရရုံံ� ။
	 ' ဓား�းမတိုု�ချျင်းး� ယှှဉ််ခုုတ််ရရင််တော့�့� မတရား�းလုုပ််တဲ့့�ကော�ာင််တွေ�ေ နိိဋ္ဌိိတံံနေေတာာကြာ�ာပေါ့�့�' လို့့�� ကြုံး�း��ဝါးး�နေ�မလားး�
။ ငွေေ�ယားး�လေး�းများ�း�ရှိိ�ရင်် ရွှေေ�စုုရသတဲ့့� မှှတ််သားး�ထားး�တတ််ကြ� ၊ ဆင််ယင််ပေး�းထားး�တတ််ကြ� ။ ဟော�ာ လက််လုုပ််နဲ့့�တော့�့�
အပြ�တ််ဖြု�ုတ််လို့့��ရမယ််မဟုုတ််ဘူးး�ဆိုု�ပြီး�း� မူးး�စုုပဲဲစုု၊ ဘုုစုုခရုုတွေ�ေပါါမကျျန်် ရွှေေ�ထည််တွေ�ေ ချွွတ်် အားး�ဖြ�ည့််�ပေး�းလိုု�က််ကြ�တယ်် ။
ပါးး�ကွွက််ကြား�း�တွေ�ေ တွေ့�့�လိုု�က််ကဲ့့�လားး� ။
	 အညာာဟာာ.. . တစ််ခါါတစ််ခါါ အမြ�င််မတော်��်�တာာရှိိ� ထ, ဆုံးး��မတတ််ပြီး�း� ဖက််လိိပ််ကြီး�း�ဖွာာ�ရင်းး� ရေေနွေး�း�တစ််ဝိုု�င်းး�နဲ့့�
အေး�းအေး�း စကားး�ထိုု�င််ဆိုု�နေေတတ််တဲ့့� ရှေး�း�အမယ််အိုု�ကြီး�း�လိုု�ပါါပဲဲ ။ သို့့��သော်�်� သူူယုုတ််တွေ�ေ မိုု�က််ကန်းး�လွွန်းး�တာာနဲ့့� အညာာက
အရိုးး��၊ အရေ�ေ၊ အကြော��ာ�ပြို�ု�င်းး�တွေ�ေဟာာ လက််ခမော�ာ�င်းး�ခတ််ကြုံး�း��ဝါးး�လိုု�က််ကြ�ပြ�န််တယ်် ။
	 " နိုု�င််ငံံအနှံ့့�� သွေး�း�ချွေး�း�ရင်းး�ထားး�ရတဲ့့� ဒီီတော်�်�လှှန််ရေး�းကြီး�း�ရဲ့့� မှှတ််တမ်းး�မှာာ� ဟော့�့�ဒီီ အညာာသူူ၊ အညာာသားး�တွေ�ေလည်းး�
နော�ာက််ချျန််မနေ�ေ စွွမ်းး�သမျှှ အတူူပါါဝင််နေ�သဟေ့�့� လို့့�� "
	ဟော�ာ ကြ�ည့််�၊ နား�းစွွင့််�.. .
	 သနပ််ခါးး�တွေ�ေ၊ ပါးး�ကွွက််ကြား�း�တွေ�ေ၊ တကျီီ�ကျီီ� လှှည်းး�တန်းး�ရှှည််တွေ�ေနဲ့့� ဖုုန််ထူူထူူ ချွေး�း�.. .
	 လက််ခုံံ�ဖြ�င့့်� ပင့််�သုုတ််လိုု�က််ကြ�ဟန််တွေ�ေ .. .။
အိိမ််မိုးး��
အထာာမထားး�တတ််တဲ့့� အညာာသူူ၊ အညာာသားး�တွေ�ေပဲဲလေ� ။
သူ့့�အသက််သူူပေး�းပြီး�း� မတေ�ေကိုု�အသက််သွွင်းး�လိုု�က််တယ်် ။ မတရား�းမှုုကျျရှုံးး��ပါါစေေကွွယ်် ။
tufaq;u@
tufaq;u@
10
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် umwGef;u@
umwGef;u@
11
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် aqmif;yg;u@
aqmif;yg;u@
အာာဏာာသိိမ်းး�ခေါ�ါင်းး�ဆော�ာင်် ဗိုု�လ််ချုု�ပ််ကြီး�း�စော�ာမော�ာင််နဲ့့�
အေး�းရှား��းဝိိခ််မဂ္ဂဂဇင်းး� အင််တာာဗျူး�း�ထဲဲက အော�ာက််ပါါအဖြေ�ေ�
ကိုု�လည်းး� အမှှတ််ရစေ�ေပါါတယ််။
	 "မေး�း။ ဂျျပန််နိုု�င််ငံံက မကြာ�ာသေး�းမီီကာာလ
အတွွင်းး�၌ အကူူအညီီ ဖြ�တ််တော�ာက််လိုု�က််ပါါတယ််။ အမေ�ေ
ရိိကန်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုုနှှင့့်� အနော�ာ�က််ဂျာာ�မနီီနိုု�င််ငံံတို့့��က
လည်းး� အလားး�တူူ အကူူအညီီ ဖြ�တ််တော�ာက််ထားး�ပြီး�း� ဖြ�စ််
ပါါတယ််။ ထိုု�ကိိစ္စစများ�း�နှှင့့်� ပတ််သက််၍ ဗိုု�လ််ချုု�ပ််ကြီး�း� စော�ာ
မော�ာင််ရဲ့့� သဘော�ာ�ထားး� မည််သို့့��ရှိိ�ပါါသလဲဲ။
	 ဖြေ�ေ။ ထိုု�ကိိစ္စစသည်် ထိုု�နိုု�င််ငံံများ�း�၏ ကိိစ္စစသာာ
ဖြ�စ််ပါါတယ််။ ကျွွန််တော်�်�တို့့��အနေ�ေဖြ�င့့်� ဘာာလုုပ််နိုု�င််မှာာ�လဲဲ။
ဒီီကိိစ္စစနှှင့့်� ပတ််သက််၍ ပြ�ဿနာာမရှိိ�ပါါ။ ကျွွန််တော်�်�တို့့��
တွွင်် သစ််နှှင့့်� အခြား�း�သဘာာဝသယံံဇာာတများ��း ရှိနေ���ေသဖြ�င့့်�
ထိုု�သယံံဇာာတများ�း�ကိုု� ထုုတ််ယူူရော�ာင်းး�ချျပြီး�း� တိုု�င်းး�ပြ�ည််၏
အခြေ�ေ�ခံံလိုု�အပ််ချျက််များ�း�ကိုု� ဖြ�ည့့်�ဆည်းး�ပေး�းနိုု�င််ပါါတယ််။
ဂျျပန််နိုု�င််ငံံနှှင့့်� ပတ််သက််၍ အချို့့���ငွေကြေး���း��များ�း�သည််
ရင်းး�နှီးး��မြှု�ု�ပ််နှံံ�ရန််အတွွက်် ဖြ�စ််ပါါတယ််။ သူူတို့့��က မပေး�း�
ပါါက ရင်းး�နှီးး��မြှု�ု�ပ််နှံံ�မှုုစီီမံံကိိန်းး�ကိုု� မဆော��ာင််ရွွက််ရန််သာာ
ရှိိ�ပါါတယ််။ ဒါါပေ�မယ့့်� တစ််ချျက်် သေ�ချာာ�တာာကတော့�့��
အကူူအညီီဖြ�တ််တော�ာက််ခြ�င်းး�ကြော��ာင့့်� ကျွွန််တော်�်�တို့့��
ထမင်းး�ငတ််ကြ�လိိမ့့်�မည်် မဟုုတ််ပါါ။"
	 ဗမာာစစ််တပ််ရဲ့့� တိုု�င်းး�ပြ�ည််အပေါ်�်� စေ�တနာာ
မဲ့့�မှုုတွေ�ေဟာာ ခေေတ််အဆက််ဆက််ရှိိ�ခဲ့့�တာာ ဖြ�စ််သလိုု�
အဆက််ဆက််သော�ာ စစ််တပ််ခေါ�ါင်းး�ဆော�ာင််တွေ�ေဟာာလည်းး�
တိုု�င်းး�ပြ�ည််ရဲ့့� ကယ််တင််ရှှင််အဖြ�စ်် သွေး�း�နား�းထင်် ရော�ာက််
	 ၂၀၂၁ ခုုနှှစ််၊ ဖေ�ဖော်�်�ဝါါရီီလ ၁ ရက််နေ့�့မှာာ�
စစ််တပ််က နိုု�င််ငံ့့�အာာဏာာ သိိမ်းး�ပိုု�က််လိုု�က််ပါါတယ််။ အဲဲဒီီ
လိုု� အာာဏာာသိိမ်းး� ဖြ�စ််စဉ််ဖြ�စ််ပြီး�း� မကြာ�ာခင်် ရက််ပိုု�င်းး�
အတွွင်းး�မှာာ� ပြ�ည််သူူတွေ�ေစုုရုံးး��လာာပြီး�း� အာာဏာာသိိမ်းး�
အစိုးး��ရကိုု� ဆန့့်�ကျျင်် ဆန္ဒဒပြ�ခဲ့့�ကြ�ရာာကနေ�ေ နွေေ�ဦးး
တော်�်�လှှန််ရေး�းဆိုု�ပြီး�း� ဖြ�စ််ပေါ်�်လာာခဲ့့�ပါါတယ််။ အခုုဆိုု� နွေေ�
ဦးးတော်�်�လှှန််ရေး�း ကာာလဟာာ တစ််နှှစ််ခွဲဲ�ကျော်�်�� ရှိိ�လာာ
ပြီ�ီ ဖြ�စ််သလိုု� ငြိ�ိမ်းး�ချျမ်းး�စွာာ� ဆန္ဒဒပြ�ကြ�တဲ့့� လမ်းး�စဉ််ကနေ�ေ
လက််နက််ကိုု�င်် တော်�်�လှှန််တဲ့့�လမ်းး�စဉ််သို့့�� ကူးး�ပြော��ာင်းး�
လာာသည််ထိိ တိုးး��တက််လာာပြီ�ီ ဖြ�စ််ပါါတယ််။ နိုု�င််ငံံတကာာ
ဆက််ဆံံရေး�း အပိုု�င်းး�မှာာ�လည်းး� အမျိုး�း��သားး�ညီီညွွတ််ရေး�း
အစိုးး��ရရဲ့့� ကိုု�ယ််စား�းလှှယ််ရုံးး��တွေ�ေ နိုု�င််ငံံအချို့့���မှာာ� ဖွွင့့်�လှှစ််
လာာတာာကိုု� တွေ့�့�လာာရပါါတယ််။
	အာာဏာာသိိမ်းး�စစ််တပ််ကတော့�့�� အခုုချိိ�န််ထိိ
နိုု�င််ငံံတည််ငြိ�ိမ််အော�ာင်် အုုပ််ချုု�ပ််နိုု�င််စွွမ်းး�မရှိသေး����းသလိုု�
နိုု�င််ငံံတကာာမှာာ� အသိိအမှှတ််ပြု�ုမှုုလည်းး� ယနေ့�့�အချိိ�န််ထိိ
မရသေး��းပါါဘူးး�။ ဝါးး�လုံးး��ခေါ�ါင်းး�ထဲဲ လသာာလေ့�့ရှိိ�တဲ့့� စစ််တပ််
ဟာာ အခုုချိိ�န််ထိိ ၁၉၈၈ ခုုနှှစ််က သော�ာက််ချိုး�း��တွေ�ေ ပြု�ုလုုပ််
နေ�ဆဲဲ ဖြ�စ််ပါါတယ််။
	နိုု�င််ငံံတကာာက မြ�န််မာာနိုု�င််ငံံအပေါ်�်� စီးး�ပွား��းရေး�း
ပိိတ််ဆို့့��တာာတွေ�ေ လုုပ််လာာတဲ့့�အခါါမှာာ� နိုု�င််ငံံတကာာ
ဆက််ဆံံရေး�းမှာာ� "မိိတ််ဆွေ�ေနိုု�င််ငံံ အနည်းး�ငယ််နဲ့့�ပဲဲ
ရှေ့�့�ဆက််သွားး��မယ််"လို့့�� လက််ရှိိ� အာာဏာာသိိမ်းး�စစ််တပ််ရဲ့့�
ကြွေး��းကြော်��်�မှုုဟာာ ၉၀ ခုုနှှစ််များ�း�ဆီီက "စီးး�ပွား��းရေး�းပိိတ််ဆို့့��
တာာ တို့့��မမှုုပါါ၊ သယံံဇာာတတွေ�ေ� ပေါ�ါတဲ့့�မြေ�ေ"ဆိုု�တဲ့့� ဝါါဒဖြ�
န့့်�သီီချျင်းး�ကိုု� သတိိရစေ�ေသလိုု� ၁၉၈၉ ခုု၊ ဇန််နဝါါရီီလမှာာ�
12
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် aqmif;yg;u@
aqmif;yg;u@
လေ့�့ ရှိိ�တယ််ဆိုု�တာာ လက််ရှိိ�အာာဏာာသိိမ်းး�ခေါ�ါင်းး�ဆော�ာင််
ပြော��ာတဲ့့� "စစ််တပ််ဟာာ တိုု�င်းး�ပြ�ည််ကိုု� ထိိန်းး�သိိမ်းး� စော�ာ
င့့်�ရှော�ာ�က််သူူ (Guardian)အဖြ�စ်် ဆက််ရှိိ�သွားး��မယ််" ဆိုု�
တာာမျိုး�း��ကိုု� ကြ�ည့့်�ရင််သိိနိုု�င််ပါါတယ််။ ဒီီလိုု� အပြော�ာ��မျိုး�း��
၁၉၈၈ အာာဏာာသိိမ်းး�ခေါ�ါင်းး�ဆော�ာင််စော�ာမော�ာင််လည်းး�
ပြော��ာဖူးး�ပါါတယ််။ အေး�းရှား��းဝိိခ််မဂ္ဂဂဇင်းး�ရဲ့့� "တပ််မတော်��်�
သည်် စည်းး�ကမ်းး�ကျျနစွာာ�ဖြ�င့့်� တာာဝန််ဝတ္တတရား�း ဘော�ာင််
အတွွင်းး�မှှ ဆော�ာင််ရွွက််သည််ဟုု ဗိုု�လ််ချုု�ပ််ကြီး�း�စော�ာမော�ာင််
ကျေ�ေနပ််စွာာ� ခံံယူူပါါသလားး�။ ပျျက််ပြား�း� ချိုး�း��ဖော�ာက််မှုုမျိုး�း��
ရှိိ�ခဲ့့�ပါါသလားး�" ဆိုု�တဲ့့� မေး�းခွွန်းး�ကိုု� သူူက "တိုု�င်းး�ပြ�ည််
ကိုု� ချော�ာ�က််ကမ်းး�ပါးး�အတွွင်းး�မှှ ကယ််တင််လိုု�က််ခြ�င်းး�
ဖြ�စ််သည််ဟုု ကျွွန််တော်�်� ယုံံ�ကြ�ည််ပါါတယ််။ တိုု�င်းး�ပြ�ည််
သည်် ချော�ာ�က််အတွွင်းး�မှှ လွွတ််မြော��ာက််လာာခဲ့့�ပြီး�း� ပြ�ည််
သူူတို့့�� အကျိုးး���အတွွက်် ဥပဒေ�ေနှှင့့်�အညီီ ကျွွန််တော်�်�
ကယ််တင််လိုု�က််ခြ�င်းး�ဖြ�စ််ပါါတယ််"လို့့��ပြ�န််ဖြေ�ေပါါတယ််။ဒီီက
နေ�တဆင့့်� "တပ််မတော်��်�သည်် အမိိ၊ တပ််မတော်��်�သည််
အဖ" အစပြု�ုရာာ ကျေး�း�ဇူးး�ရှှင််ဇာာတ််တော်�်�ကြီး�း� ဖြ�စ််လာာ
ပြီး�း� အခုုချိိ�န််ထိိ စစ််တပ််ဟာာ နိုု�င််ငံံတော်�်�ရဲ့့� ကယ််တင််သူူ
ကျေး�း�ဇူးး�ရှှင််အဖြ�စ်် အထင််ရော�ာက််နေ�ဟန်် ရှိိ�ပါါတယ််။
	တခြား�း�တဖက််မှာာ�လည်းး� ၈၈ တုုန်းး�က ပုံံ�စံံ
အတိုု�င်းး� လူူထုုကိုု� အကြော��ာ�က််တရား�းရသွားး��အော�ာင််
နည်းး�မျိုး�း��စုံံ�နဲ့့� ရက််ရက််စက််စက််တွေ�ေ လုုပ််ပြ�နေ�ပြ�န််သေး�း
သလိုု� လူူထုုရဲ့့� တော်�်�လှှန််ရေး�းအာာရုံံ�ကိုု� တခြား�း�တဖက််
ဆီီ လွှဲဲ�ပြော��ာင်းး�ဖို့့��အတွွက််လည်းး� ပွဲဲ�တော်�်�တွေ�ေ၊ ပြို�ု�င််ပွဲဲ�တွေ�ေ
ကျျင်းး�ပနေ�ေပြ�န််ပါါတယ််။ အထင််ရှား��းဆုံးး��ကတော့�့�� ဆိုု�က
ရေး�းတီးး� ပြို�ု�င််ပွဲဲ�ပါါ။ အာာဏာာသိိမ်းး�စစ််ခေါ�ါင်းး�ဆော�ာင်် မင်းး�
အော�ာင််လှိုုင််ရဲ့့� အာာဏာာသိိမ်းး�ကာာလ တစ််နှှစ််ခွဲဲ�ပြ�ည့့်� မိိန့့်�
ခွွန်းး�မှာာ� "အွွန််လိုု�င်းး�မီီဒီီယာာတွေပေါ်�်���မှာာ� မြ�န််မာ့့�ယဥ််
ကျေး�း�
မှုုနဲ့့� ပတ််သက််ပြီး�း� လွဲဲ�မှား��းစွာာ�အသုံးး��ချျခြ�င်းး� ခံံခဲ့့�ရပါါ တယ််။
ဒါါကြော��ာင့့်� လူူငယ််တွေ�ေ စိိတ််ပိုု�င်းး�ဆိုု�င််ရာာ အားး�နည်းး�ပြီး�း�
သက််ဆိုု�င််ရာာ တိုု�င်းး�ရင်းး�သားး�ရိုးး��ရာာယဥ််
ကျေး�း�မှုု တွေ�ေကိုု�
စော�ာင့့်�ထိိန်းး�လိုု�စိိတ််တွေ�ေ ချို့့���တဲ့့�လာာခဲ့့�ပါါတယ််။ ဒါါကြော��ာ
င့့်� မိိမိိတို့့��တာာဝန််ယူူတဲ့့� တိုု�တော�ာင်းး�တဲ့့�ကာာလ အတွွင်းး�
မြ�န််မာ့့�ရိုးး��ရာာယဥ််
ကျေး�း�မှုုကိုု� တတ််နိုု�င််သလော�ာ�က််
အတိုု�င်းး�အတာာအလျော��ာ�က်် ပြ�န််လည််ဖော်�်�ထုုတ််ပေး�းဖို့့��
ရည််ရွွယ််ခဲ့့�ပါါတယ််။ နိုု�င််ငံံတော်�်�အဆင့့်� ၂၃ ကြိ�ိမ််မြော��ာက််
အဆိုု�၊အက၊အရေး�း�၊အတီးး� ပြို�ု�င််ပွဲဲ�တွေ�ေကိုု� ၂၀၂၂ ခုုနှှစ််၊
အော�ာက််တိုု�ဘာာလအတွွင်းး� ကျျင်းး�ပသွားး��ဖို့့�� ဆော�ာင််ရွွက််
လျျက််ရှိနေ���ေပါါတယ််" ဆိုု�ပြီး�း� ထည့့်�ပြော��ာသွားး��ပါါတယ််။
	ဒါါလည်းး� ၈၈ က သော�ာက််ချိုး�း��တစ််ခုုပါါပဲဲ။
၈၈ အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�မှာာ� ပြ�ည််သူူတွေ�ေ အများ�း�အပြား�း�
သေ�ကြေ��ကြ�ပြီး�း� မကြာ�ာခင််မှာာ� စစ််တပ််ဟာာ ပြ�ည််သူူတွေ�ေ
ကိုု� ဒီီသတင်းး�တွေ�ေကနေ�ေ အာာရုံံ�လွှဲဲ�ဖို့့�� နည်းး�မျိုး�း��စုံံ� ပြု�ုလုုပ််ခဲ့့�
ပါါတယ််။ ရန််ကုုန််မြို့�့��မှာာ� ရုုပ််ရှှင််မင်းး�သားး�၊ မင်းး�သမီးး�တွေ�ေနဲ့့�
ပြ�ဇာာတ််တွေ�ေ ကပြ�ကြ�တယ််၊ မြို့�့��တော်�်�ဝန်် မာာရသွွန််ပွဲဲ�တွေ�ေ
လုုပ််တယ််၊ တိုု�င်းး�ပြ�ည််တစ််ခုုလုံးး�� ဂျုံး�း��ဂျုံး�း��ကျနေ�ေ�ချိိ�န်် ၁၉၉၃
လော�ာက််မှာာ� ဆိုု�ကရေး�း�တီးး�ပြို�ု�င််တွေ�ေ ခြိ�ိမ့့်�ခြိ�ိမ့့်�သဲဲ ကျျင်းး�ပ
တယ််၊ ၁၉၉၅ ခုုနှှစ််မှာာ� စစ််တပ််ပိုု�င်် မြ�ဝတီီရုုပ််မြ�င််သံံကြား�း�
ပေါ်�်ပေါ�ါက််လာာတယ််၊ မြ�ဝတီီအငြိ�ိမ့့်� ပြို�ု�င််ပွဲဲ�တွေ�ေ လုုပ််ပြ�န််
တယ််။ နော�ာက််ပိုု�င်းး� တရုုတ််ပြ�ည််က စွွယ််တော်�်�ပင့့်�တာာ
တွေ�ေ ဘာာတွေ�ေထိိ လုုပ််လာာပြီး�း� ပြ�ည််သူူတွေ�ေကိုု� ပွဲဲ�တော်�်�
တွေ�ေနဲ့့� အာာရုံံ�လွှဲဲ�ပေး�းလိုု�က််တယ််။ စီးး�ပွား��းရေး�းကစလို့့��
အစစ ထိုးး��ကျျသွားး��တဲ့့� ပြ�ည််သူူတွေ�ေဟာာ ဒီီရေေစီးး�ကြော��ာင်းး�
ထဲဲ မျော�ာ�ပါါကုုန််ကြ�ပြီး�း� အတိိတ််က သွေး�း�ချော�ာ�င်းး�စီးး�ခဲ့့�တာာ
တွေ�ေကိုု� မေ့့�မေ့့�ပျော�ာ�က််ပျော�ာ�က်် ဖြ�စ််ကုုန််ကြ�တယ််။
	 လက််ရှိိ�အာာဏာာသိိမ်းး�စစ််တပ််ဟာာ ၈၈ က
သော�ာက််ချိုး�း��တွေ�ေအတိုု�င်းး� ပြု�ုလုုပ််နေ�ပေေမယ့့်� လက််ရှိိ�
ပြ�ည််သူူတွေ�ေက ၈၈ တုုန်းး�ကလိုု� သူူတို့့��ကြော��ာင်းး�ပေး�းတဲ့့�
လမ်းး�ကြော��ာင်းး�ထဲဲ ပျော်�်��ဝင််သွားး��မလားး�ဆိုု�တာာကတော့�့��
တစ််ယော�ာက််ချျင်းး�စီီက ကိုု�ယ််တိုု�င််ဆန်းး�စစ််ကြ�ရမယ့့်�
ကိိစ္စစဖြ�စ််ပါါတယ််။နွေေ�ဦးးတော်�်�လှှန််ရေး�းအစော�ာ�ပိုု�င်းး�ကာာလ
တွေ�ေတုုန်းး�က "၈၈ က သော�ာက််ချိုး�း��တွေ�ေ ၂၁ မှာာ� လာာ
မချိုး�း��နဲ့့�" ဆိုု�ပြီး�း� ဆန္ဒဒပြ�ပြ�ည််သူူတွေ�ေ အားး�တက််သရော�ာ�
ကြွေး��းကြော်��်�ခဲ့့�ကြ�ဖူးး�ပါါတယ််။ အခုုတော့�့� ဒီီကြွေး��းကြော်��်�သံံ
ဟာာ အာာဏာာသိိမ်းး�စစ််တပ်် ကိုု�သာာမက ကိုု�ယ််ကိုု�ယ််တိုု�င််
ကိုု�လည်းး� ပြ�န််မေး�းကြ�ည့့်� ကြ�ည့့်�ပါါ။
	တော်�်�လှှန််ရေး�းတပ််ဦးးကိုု� ပြ�န််ကြ�ည့့်�ပြ�န််တော့�့�
လည်းး� ၁၉၉၀ ပြ�ည့့်�နှှစ််မှာာ� ကျျင်းး�ပခဲ့့�တဲ့့� ရွေး�း�ကော�ာက််ပွဲဲ�
မှာာ� ရွေး�း�ကော�ာက််ခံံရပြီး�း� စစ််တပ််က အာာဏာာမလွှဲဲ�
ပဲဲ ရွေး�း�ကော�ာက််ခံံကိုု�ယ််စား�းလှှယ််တွေ�ေကိုု� ဖမ်းး�ဆီးး�တဲ့့�
အခါါ အခုုလိုု�ပဲဲ အချို့့���သော�ာ လွှှတ််တော်�်�ကိုု�ယ််စား�းလှှယ််
တွေ�ေ တော�ာခိုု�ခဲ့့�ကြ�ဖူးး�ပါါတယ််။ ကျော�ာ�င်းး�သားး�လူူငယ််
တော်�်�တော်�်�များ�း�များ�း� လည်းး� လက််နက််ကိုု�င််တော်�်�လှှန််ရေး�း
ထဲဲ ခြေ�ေစုံံ�ပစ်် ဝင််ရော�ာက််ခဲ့့�ကြ�ဖူးး�ပါါတယ််။ တော�ာခိုု�နေ�ကြ�
တဲ့့� ရွေး�း�ကော�ာက််ခံံ ကိုု�ယ််စား�းလှှယ််တွေ�ေ စုုဖွဲ့့��ပြီး�း�တော့�့�
အဝေး�း�ရော�ာက်် ညွွန့့်�ပေါ�ါင်းး�အစိုးး��ရ ခေါ်�် ပြ�ည််ထော�ာင််စုု
မြ�န််မာာနိုု�င််ငံံ အမျိုး�း��သားး� ညွွန့့်�ပေါ�ါင်းး�အစိုးး��ရကိုု� ဖွဲ့့��စည်းး�ခဲ့့�ပါါ
သေး�းတယ််။ ၁၉၉၀ ခုုနှှစ််လော�ာက််ကဖွဲ့့��ခဲ့့�တဲ့့� ဒီီအစိုးး��ရအဖွဲ့့��
ဟာာ တရား�းဝင်် ဖျျက််သိိမ်းး�ခဲ့့�တဲ့့� ၂၀၁၂ ခုုနှှစ််အတွွင်းး� နိုု�င််ငံံ
ကိုု� အရွေ့�့��တစ််ခုုကိုု�ရော�ာက််အော�ာင်် မတွွန်းး�နိုု�င််ခဲ့့�ဘူးး�ဆိုု�တာာ
သမိုု�င်းး�က သက််သေ�ခံံနေေပါါတယ််။ အခုုလည်းး� လက််ရှိိ�တ
ပ််ဦးးအစိုးး��ရလို့့�� အများ�း�စုုက သတ််မှှတ််ထားး�တဲ့့� အမျိုးး���သားး�
ညီီညွွတ််ရေး�းအစိုးး��ရအပေါ်�်� ဘာာဆက််လုုပ််မလဲဲဆိုု�ပြီး�း�
ပြ�ည််သူူအချို့့��� မေး�းခွွန်းး�ထုုတ််လာာနေေကြ�ပါါတယ််။
	 ဒီီတော့�့� ဒီီတိုု�င်းး�ပြ�ည််မှာာ� ပုံံ�စံံတူူသမိုု�င်းး�တွေ�ေ
ထပ််ခါါထပ််ခါါ ကျော့�့��ပေ�မယ့့်� ဖြ�စ််စဥ််
ရော�ာ တုံ့့��ပြ�န််ပုံံ�ပါါ
အတူူတူူပဲဲ ဖြ�စ််နေေတုုန်းး�လားး�။ ဒီီတိုု�င်းး�ပြ�ည်် အရွေ့�့��တစ််ခုု
ကိုု�ရော�ာက််ဖို့့�� ဘယ််သော�ာက််ချိုး�း��တွေ�ေ ပြ�င််ဖို့့��လိုု�နေေသေး�းလဲဲ။
	 " ရှှစ််ဆယ့့်�ရှှစ််က သော�ာက််ချိုး�း��တွေ�ေ အခုုချိိ�န််ထိိ
ချိုး�း��မိနေ��ေသလားး�"
ကိုးး��ကားး� -
၁။ နိုု�င််ငံံတော်�်� ငြိ�ိမ််ဝပ််ပိိပြား�း�မှုု တည််ဆော�ာက််ရေး�းအဖွဲ့့��
ဥက္ကကဌ၊ တပ််မတော်��်�ကာာကွွယ််ရေး�းဦးးစီးး�ချုု�ပ်် ဗိုု�လ််ချုု�ပ််ကြီး�း�
စော�ာမော�ာင််၏ မိိန့့်�ခွွန်းး�များ�း�။ ပြ�န််ကြား�း�ရေး�းဝန််ကြီး�း�ဌာာန၊
၁၉၉၀
၂။ WAI MOE, Sein Win Re-elected PM of Govern-
ment-in-Exile, The Irrawaddy, 2019
သစ္စာာ�တည််
13
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် aqmif;yg;u@
aqmif;yg;u@
	 အတိိတ််ဆိုု�တာာ ပြီး�း�ပြီ�ီ၊ ထပ််မလာာတော့�့�ဘူးး�။
ပြီး�း�ခဲ့့�တာာကိုု� အတိိတ််လို့့�� ပြော��ာပေ�မယ့််� အဟော�ာ�င်းး�ဟာာ
အသစ််အဖြ�စ်် ထပ််ကျော့�့��လာာနိုု�င််တယ််။ ဒါါကိုု� သမိုု�င်းး�တစ််
ပတ််လည််တယ််လို့့�� ပြော��ာလိိမ့််�မယ််။ လူူသစ််တွေ�ေက အမှား��း
ဟော�ာင်းး�တွေ�ေကိုု� ထပ််လုုပ််ရင်် ဒါါကိုု� သမိုု�င်းး�တစ််ပတ််လည််
တယ််လို့့�� ပြော��ာကြ�တယ််။ အဟော�ာ�င်းး�ကပဲဲ အသစ််နေေရာာ
ကိုု� ရော�ာက််လာာရင်် ဒါါဟာာ သမိုု�င်းး�သင််ခန်းး�စာာ မကျေ�ေ�
ဘူးး�လို့့�� ပြော��ာနိုု�င််တယ််။ အသိိဉာာဏ််မဲ့့�သူူတွေ�ေဟာာ သမိုု�င်းး�
ထဲဲကနေ�ေ သင််ခန်းး�စာာ မယူူတတ််ကြ�ဘူးး�။ တချို့့���လည်းး�
သင််ခန်းး�စာာမယူူတတ််တာာမဟုုတ််ဘူးး�၊ မယူူဝံ့့�တာာ၊ မ
ယူူချျင််တာာလို့့�� ပြော��ာရင်် ပိုု�မှှန််မယ််။ ကိုု�ယ့််�ကိုု�ယ််ကိုု�ယ််
ရက််ရက််စက််စက်် ရိုးး��ရိုးး��သားး�သားး� ပြ�န််မဆင််ခြ�င််နိုု�င််ရင််
အတိိတ််က အရိိပ််ကိုု� ပြ�န််မမြ�င််နိုု�င််ပါါ၊ ပြ�န််ကြ�ည့််�နိုု�င််စွွမ်းး�
မရှိိ�ပါါ။ အရိိပ််မည်းး�ရှိိ�ခဲ့့�တဲ့့� အတိိတ််ကိုု� ပြ�န််မကြ�ည့််�ချျင််တာာ
ထုံးး��စံံပဲဲ။ အတိိတ််မှာာ� လုုပ််ရပ််ကော�ာင်းး� ဖြ�စ််ခဲ့့�ရင်် အတိိတ််
ကိုု� ခဏခဏ အော�ာက််မေ့�့သတိိရပြီး�း� ခွွန််အားး�ပြ�န််ယူူကြ�
တယ်် မဟုုတ််လားး�။ ကျွွန််တော်�်�တို့့�� အတိိတ််က ဘာာလဲဲ။
အတိိတ််မှာာ� အရိိပ််မည်းး�နဲ့့�လားး� - အတိိတ််မှာာ� လုုပ််ရပ််
ကော�ာင်းး�နဲ့့�လားး�။
—------- (၁) —-------
	 ၈၈ လူူထုုဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီလှုုပ််ရှား��းမှုုဟာာ - မြ�န််
မာ့့� နိုု�င််ငံံရေး�းသမိုု�င်းး�မှာာ� ကြီး�း�ကျျယ််ခဲ့့�ပါါတယ််။ ဘယ််လိုု�
ကြီး�း�ကျျယ််ခဲ့့�သလဲဲ။ စွွန့််�လွှှတ််အနစ််နာာခံံမှုုတွေ�ေနဲ့့� ကိုု�ယ််
ကျိုးး���စွွန့််� ပေး�းဆပ််မှုုတွေ�ေဟာာ ကျွွန််တော်�်�တို့့�� ဦးးညွှှတ််ရ
လော�ာက််တဲ့့�အထိိ ရဲဲရင့််�ခဲ့့�တယ််၊ တည််ကြ�ည််ခဲ့့�တယ််။
ထို့့��နော�ာက်် ထက််သန််သော�ာ တော်�်�လှှန််စိိတ်် ပြ�င်းး�ထန််
ခဲ့့�ကြ�တယ််။ တော်�်�လှှန််စိိတ််နဲ့့� အကန့််�အသတ်် မရှိပေ���ေ
မယ့််� တော်�်�လှှန််ရေး�းခရီးး�မှာာ� အကန့််�အသတ််တွေ�ေနဲ့့� ကြုံ�ံ�
ခဲ့့�ရပါါတယ််။ တချို့့���သော�ာ အကန့််�အသတ််တွေ�ေကိုု� ရန််သူူ
က ဖန််တီးး�တာာ။ တချို့့���သော�ာ အကန့််�အသတ််တွေ�ေကိုု�
ကျွွန််တော်�်�တို့့��ကိုု�ယ််တိုု�င်် ဖန််တီးး�တာာ။ ကျွွန််တော်�်�တို့့��မှာာ�
ရွေး�း�ချျယ််စရာာ များ�း�များ�း�စား�းစား�း မရှိိ�ခဲ့့�ပါါဘူးး�။ အထူးး�သဖြ�င့််�
မဟာာဗျူူ�ဟာာ ရွေး�း�ချျယ််မှုုမှာာ� - ကျွွန််တော်�်�တို့့�� များ��းများ�း�စား�း
စား�း ရွေး�း�ချျယ််ခွွင့််� မရှိိ�ခဲ့့�ပါါဘူးး�။ အပိိတ််အဆို့့��၊ အရံံအတားး�
နဲ့့� အကာာအဆီးး�တွေ�ေဟာာ တင်းး�ကျျမ်းး� ပြ�ည့််�နှှက််နေေခဲ့့�ပါါ
တယ််။
•	 ခေ�တ််ရဲ့့� ကျျယ််ပြ�န့််�ခွွင့််�ရသလော�ာ�က်် လူးး�လွွန့််�
လှုုပ််ရှား��းကြ�ရတယ််။
•	 ကျွွန််တော်�်�တို့့�� ဉာာဏ်် ကျျက််စား�းနိုု�င််သလော�ာ�က််
တွေး�း�ခေါ်�် စဉ်းး�စား�းခဲ့့�ကြ�တယ််။
•	 ကျွွန််တော်�်�တို့့�� ဖြ�ည့််�ကျျင့််�ခဲ့့�သလော�ာ�က်် ကိုု�ယ််ခံံအားး�
ကော�ာင်းး�ခဲ့့�တယ််။
	ဘာာပဲဲပြော��ာပြော��ာ ၈၈ သမိုု�င်းး�ဟာာ ဂုုဏ််သိိက္ခာာ�
ရှိသော����ာ တော်�်�လှှန််ရေး�းဖြ�စ််ခဲ့့�ပါါတယ််။ကျွွန််တော်�်�တို့့��မှာာ�
နာာကြ�ည်းး�ချျက််တွွရှိပေ���ေမယ့််� ကလဲ့့�စား�းတွေ�ေ မရှိိ�ခဲ့့�ပါါဘူးး�။
ခွွင့််�လွှှတ််နား�းလည််ပေး�းခြ�င်းး�တွေ�ေပဲဲရှိိ�ခဲ့့�ပါါတယ််။ကျွွန််တော်�်�
တို့့��မှာာ� ပေး�းဆပ််အနစ််နာာခံံမှုုတွေ�ေ ရှိိ�ခဲ့့�ပေေမယ့််� ပေး�းဆပ််ခဲ့့�မှုု
တွေ�ေအတွွက်် အကြွေး�း��တော�ာင်းး�သလိုု� မတော��ာင်းး�ခဲ့့�ကြ�ပါါ
ဘူးး�။ တိုးး��တိိတ််စွာာ�ပဲဲ ရင်းး�နှီးး��မြှု�ု�ပ််နှံံ�ရင်းး� အနာာဂတ််သစ််ကိုု�
14
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် aqmif;yg;u@
aqmif;yg;u@
မျှော်�်��နေ�ခဲ့့�ကြ�သူူတွေ�ေ ဖြ�စ််ပါါတယ််။ လူူထုုတော်�်�လှှန််ရေး�း
မှာာ� ညစ််ထေး�းမှုုတွေ�ေ မပါါရင်် ဂုုဏ််ယူူဖွွယ််ရာာ
တော်�်�လှှန််ရေး�းပါါ။ အော�ာက််မေ့့�ဖွွယ််ရာာ တော်�်�လှှန််ရေး�းပါါ။
ဦးးညွွတ််ဖွွယ််ရာာ တော်�်�လှှန််ရေး�းပါါ။
	
အတိိတ််ကိုု� ပြ�န််ကြ�ည့််�ပြီး�း�-
•	 ငါါတို့့��ရှေ့�့�က မျိုး�း��ဆက််ဟာာ ဘယ််လော�ာက်် ရဲဲရင့််�ခဲ့့�
တာာ၊
•	 ဘယ််လော�ာက်် တည််ကြ�ည််ခဲ့့�တာာ၊
•	 ဘယ််လော�ာက်် ဖြော��ာင့််�မတ််ခဲ့့�တာာ၊
•	 ဘယ််လော�ာက်် ဇွဲဲ�နပဲဲ ကြီး�း�ခဲ့့�တာာ၊
•	 ဘယ််လော�ာက်် သဘော�ာ�ထားး�ကြီး�း�ခဲ့့�တာာ၊
•	 ဘယ််လော�ာက်် ခံံနိုု�င််ရည်် ရှိိ�ခဲ့့�တာာ၊
•	 ဘယ််လော�ာက်် ဉာာဏ််အမြော်�်���အမြ�င််ရှိိ�ခဲ့့�တာာ။
	စတာာတွေ�ေကိုု� ပြ�န််ပြ�န််တွေး�း�ပြီး�း� ဂုုဏ််ယူူရတာာ
မျိုး�း��ဖြ�စ််ချျင််တယ််။ သမိုု�င်းး�ကိုု� ပြ�န််ကြ�ည့််�တော့�့� ကျွွန််တော်�်�
တို့့�� စိိတ််လုံံ�ပါါတယ််။ ကျွွန််တော်�်�တို့့�� ရှေ့�့�မျိုး�း��ဆက််က
တာာဝန််ကျေ�ေသင့််�တာာထက်် ပိုု�လွွန််ခဲ့့�တယ််။ အတိိတ််က
အမှား��းကိုု� သင််ခန်းး�စာာယူူ ပြီး�း� ကော�ာင်းး�မြ�တ််ခဲ့့�မှုုတွေ�ေနဲ့့�
ရဲဲရင့််�တည််ကြ�ည််ခဲ့့�မှုုတွေ�ေကိုု�တော့�့� အတုုယူူရပါါလိိမ့််�မယ််။
ဒီီနှှစ််ခုုဟာာ ဒွွန််တွဲဲ�ပြီး�း� ကြ�ည့််�မှှ ပြ�ည့််�စုံံ�ပါါလိိမ့််�မယ််။ သမိုု�င်းး�
ဆိုု�တာာ အတိိတ််ပဲဲ၊ကျျန််ခဲ့့�ပြီ�ီလို့့�� ပြော��ာနိုု�င််ပေ�မယ့််� ပြ�န််
သယ််ဆော�ာင််ရမယ့််� အစဉ််အလာာကော�ာင်းး�တွေ�ေ ရှိိ�ပါါတယ််။
	 ပြီး�း�စီးး�ခဲ့့�တာာကိုု� ရှှင်းး�လင်းး�ပြ�တ််သားး�စွာာ� မကြ�ည့််�
နိုု�င််ရင်် သွားး��ရမယ့််� အနာာဂတ််ကိုု�လည်းး� မှုုန််မှုုန််ဝါးး�ဝါးး�ပဲဲ
မြ�င််နေေရပါါလိိမ့််�မယ််။ ကျွွန််တော်�်�တို့့�� ပြ�တ််ပြ�တ််သားး�သားး�
ရှှင်းး�ရှှင်းး�လင်းး�လင်းး� ကြ�ည့််�ကြ� မြ�င််ကြ�ဖို့့�� ကော�ာင်းး�ပါါတယ််။
ဒါါဟာာ မင်္ဂဂ�လာာ ရှိိ�ပါါတယ််။
—------- (၂) —-------
	 ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီဟာာ ပန်းး�တိုု�င်် မဟုုတ််ပါါဘူးး�၊
ဖြ�စ််စဉ််ပါါ။ ဒီီဖြ�စ််စဉ််ထဲဲကိုု� ကျွွန််တော်�်�တို့့�� တိုးး��ဝင််မြှု�ု�ပ််နှံံ�
လာာတာာ မျိုး�း��ဆက်် ဘယ််နှှဆက်် ရှိနေ���ေပြီ�ီလဲဲ။ အချိိ�န််
ကာာလ ဘယ််လော�ာက်် ကြာ�ာညော�ာင်းး�ပြီ�ီလဲဲ။ ကျွွန််တော်�်�
တို့့�� ဖြ�တ််သန်းး�ခဲ့့�သလော�ာ�က်် ကျွွန််တော်�်�တို့့�� အရာာရော�ာက််
ခရီးး�ပေါ�ါက််ရဲ့့�လားး�။ ရလဒ််နဲ့့�ပဲဲ တိုု�င်းး�တာာပြီး�း� ပစ္စုု�ပ္ပပန််တည့််�
တည့််� ကြ�ည့််�ရမှာာ�တွေ�ေ ရှိိ�ပါါတယ််။ တစ််ခုုသော�ာ အမှား��းကိုု�
နှှစ််ခါါ မမှား��းဖို့့�� လိုု�တယ််လို့့�� ယူူဆပါါတယ််။
•	 ကျွွန််တော်�်�တို့့�� မှား��းခဲ့့�တာာတွေ�ေ ဘာာတွေ�ေလဲဲ။
•	 ကျွွန််တော်�်�တို့့�� မှှန််ခဲ့့�တာာတွေ�ေ ဘာာတွေ�ေလဲဲ။
•	 ကျွွန််တော်�်�တို့့��သင််ခန်းး�စာာယူူစရာာတွေ�ေကဘာာတွေ�ေလဲဲ
•	 ကျွွန််တော်�်�တို့့�� အတုုယူူစရာာတွေ�ေက ဘာာတွေ�ေလဲဲ၊
•	 ကျွွန််တော်�်�တို့့�� ကြုံ�ံ�ရတဲ့့� အဟော�ာ�င်းး�က ဘာာလဲဲ၊
•	 ကျွွန််တော်�်�တို့့�� ကြုံ�ံ�ရတဲ့့� အသစ််က ဘာာလဲဲ၊
•	 ကျွွန််တော်�်�တို့့�� လုုပ််ခဲ့့�ဖူးး�တာာ ဘာာလဲဲ၊
•	 ကျွွန််တော်�်�တို့့�� မလုုပ််ရသေး��းတာာ ဘာာလဲဲ၊
•	 ကျွွန််တော်�်�တို့့�� ရခဲ့့�တဲ့့� ရလဒ််က ဘာာလဲဲ၊
•	 ကျွွန််တော်�်�တို့့�� မရသေး��းတဲ့့� ရလဒ််က ဘာာလဲဲ၊
နှိုုင်းး�နှိုုင်းး�ချိိ�န််ချိိ�န်် သုုခမိိန်် အတွေး�း��အခေါ်�်�နဲ့့� ရှေ့�့�ဆက််
ရမယ့််� တော်�်�လှှန််ရေး�းရှိိ�ပါါတယ််။ ရဲဲရဲဲရင့််�ရင့််� ရှေ့�့�တိုးး��ရ
မယ့််� သူူရဲဲကော�ာင်းး�သတ္တိိ�နဲ့့� ဖြ�တ််သန်းး�မယ့််�တော်�်�လှှန််ရေး�း
ရှိိ�ပါါတယ််။ မွွန််မွွန််မြ�တ််မြ�တ်် ကြီး�း�မြ�တ််မှုုနဲ့့� ကျျင့််�သုံးး��
ရမယ့််� သူူတော်�်�ကော�ာင်းး�တရား�းတွေ�ေလည်းး� ကျျန််နေ�ပါါ
သေး�းတယ််။ အားး�လုံးး��ဟာာ မျှှမျှှတတ အခြေ�ေ�တကျျ ဖြ�စ််မှှ
ကော�ာင်းး�ပါါလိိမ့််�မယ််။
•	 အလွွန််အကျွံံ�တွေ�ေမှာာ� စည်းး�ဘော�ာင််ဆိုု�တာာ မရှိိ�ဘူးး�။
•	 အစွွန်းး�ရော�ာက််တွေ�ေမှာာ� မူူဘော�ာင််ဆိုု�တာာ မရှိိ�ဘူးး�။
•	 နလပိိန်းး�တုံးး��တွေ�ေဟာာ အကန့််�အသတ််ဆိုု�တာာ မထားး�
ဘူးး�။
•	 အပြိ�ိန််အဖျျင်းး�တွေ�ေမှာာ� ဆင််ခြ�င််တုံံ�တရား�းဆိုု�တာာ မရှိိ�
ဘူးး�။
•	 တဇော�ာ�က််ကန်းး�တွေ�ေမှာာ� အထိိန်းး�အကွွပ််ဆိုု�တာာ မရှိိ�
ဘူးး�။
•	 တစ််ဖက််ကန်းး�တွေ�ေမှာာ� အမြော်�်���အမြ�င််ဆိုု�တာာ မရှိိ�
ဘူးး�။
—------- (၃) —-------
	ခေေတ််တွေ�ေ ပြော��ာင်းး�လာာခဲ့့�ပြီ�ီ။ အချိိ�န််တွေ�ေ
ကြာ�ာညော�ာင်းး�လာာခဲ့့�ပြီ�ီ။ ဖြ�တ််သန်းး�မှုုတွေ�ေလည်းး� များ�း�ပြား�း�
စုံံ�လင််လှှပြီ�ီ။ မျျက််စိိပွွင့််� နား�းပွွင့််� ဖြ�စ််တာာတွေ�ေလည်းး� ကြုံ�ံ�
ခဲ့့�ပြီ�ီ။ နှှလုံးး��သားး�တွေ�ေလည်းး� ပွွင့််�လင်းး� လွွတ််လပ််လာာကြ�
ပြီ�ီ။ အတိိတ််မှာာ� ဂုုဏ််ဒြ�ပ််တွေ�ေ ရှိိ�သလိုု� ပစ္စုု�ပ္ပပန််မှာာ�လည်းး�
ဂုုဏ််ဒြ�ပ််တွေ�ေ ရှိိ�ရလိိမ့််�မပေါ့�့��။ အနာာဂတ််ဆိုု�တာာ အလင်းး�
နဲ့့�။ အနာာဂတ််ဆိုု� တာာလည်းး� ဂုုဏ််ဒြ�ပ််နဲ့့� ။
•	 ငါါတို့့��ဟာာ အလွွန််အကျွံံ�တွေ�ေ မဟုုတ််ပါါဘူးး�။
•	 ငါါတို့့��မှာာ� စည်းး�နဲ့့� ဘော�ာင််နဲ့့� ရှိိ�ပါါတယ််။
•	 ငါါတို့့��ဟာာ အစွွန်းး�ရော�ာက််တွေ�ေ မဟုုတ််ဘူးး�။
•	 ငါါတို့့��မှာာ� မူူနဲ့့� စံံနဲ့့� ရှိိ�ပါါတယ််။
•	 ငါါတို့့��ဟာာ နလပိိန်းး�တုံးး��တွေ�ေ မဟုုတ််ဘူးး�။
•	 ငါါတို့့��ဟာာ အကန့််�အသတ််ကိုု� သိိပါါတယ််။
•	 ငါါတို့့��ဟာာ အပြိ�ိန််အဖျျင်းး�တွေ�ေ မဟုုတ််ဘူးး�။
•	 ငါါတို့့��မှာာ� ဆင််ခြ�င််တုံံ�တရား�း ရှိိ�ပါါတယ််။
•	 ငါါတို့့��ဟာာ တဇော�ာ�က််ကန်းး�တွေ�ေ မဟုုတ််ဘူးး�။
•	 ငါါတို့့��မှာာ� သတိိတရား�း ရှိိ�ပါါတယ််၊ အထိိန်းး�အကွွပ်် ရှိိ�
ပါါတယ််။
•	 ငါါတို့့��ဟာာ တစ််ဖက််ကန်းး�တွေ�ေ မဟုုတ််ဘူးး�။
•	 ငါါတို့့��ဟာာ ဘက််ပေါ�ါင်းး�စုံံ�ကိုု� ရှုုမြ�င််နိုု�င််စွွမ်းး� ရှိိ�ပါါတယ််။
15
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ််
	ငါါတို့့�� ရှေ့�့�က အတိိတ််ကလည်းး� မသေး��းသိိမ််ခဲ့့�ဖူးး�၊
မညံ့့�ဖျျင်းး�ခဲ့့�ဘူးး�၊ မယုုတ််မာာခဲ့့�ဘူးး�။ အခုုကြ�ည့််�… အတိိတ််
ကိုု� တဖွွဖွွ ပြော��ာရင်းး� ငါါတို့့�� မျိုး�း��ဆက််သစ််ကိုု� သွွန််သင််နေေ
လိုု�က််တာာ၊ လက််ဆင့််�ကမ်းး�နေ�လိုု�က််တာာပဲဲ ကြ�ည့််�။ အခုု
ပစ္စုု�ပ္ပပန််ကလည်းး� နော�ာင််တစ််ချိိ�န််မှာာ� အတိိတ်် ဖြ�စ််လာာခဲ့့�
မယ််။ အခုု ငါါတို့့�� အနာာဂတ််ဟာာ ငါါတို့့�� ပစ္စုု�ပ္ပပန််ပေါ့�့�။ အဲဲ
သည့််�အခါါ ၊ ငါါတို့့��ဟာာ - အစွွန်းး�ရော�ာက််တွေ�ေ မဟုုတ််
ကြော��ာင်းး�၊ ငါါတို့့��ဟာာ နလပိိန်းး�တုံးး��တွေ�ေ မဟုုတ််ကြော��ာင်းး�၊
ငါါတို့့��ဟာာ အပြိ�ိန််အဖျျင်းး�တွေ�ေ မဟုုတ််ကြော��ာင်းး�၊ ငါါတို့့��
ဟာာ တဇော�ာ�က််ကန်းး�တွေ�ေ မဟုုတ််ကြော��ာင်းး�၊ ငါါတို့့��ဟာာ
တစ််ဖက််ပိိတ််တွေ�ေ မဟုုတ််ကြော��ာင်းး�…..။ ငါ့့�တို့့�� သားး�သမီးး�
မြေး��းမြ�စ််တွေ�ေ၊ တူူ တူူမတွေ�ေ�နဲ့့� ငါါတို့့�� မျိုး�း��ဆက််သစ််တွေ�ေ
က ငါ့့�တို့့��အကြော��ာ�င်းး� တဖွွဖွွ ဂုုဏ််ယူူပြီး�း� ပြော��ာစမှှတ််တွွင််ရ
လော�ာက််အော�ာင်် ငါါတို့့�� ကျျင့််�ဆော�ာင််ခဲ့့�ကြ�ရလိိမ့််�မယ််လို့့��
ငါါ ယုံံ�ကြ�ည််လက််ခံံထားး�တယ််။
မင်းး�သေ့�့
	ရှှစ််လေး�းလုံးး�� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း� ပေါ်�်ထွွန်းး�
ခဲ့့�တာာ အခုုဆိုု�ရင်် ၃၄ နှှစ််မြော��ာက််ရှိိ�ခဲ့့�ပြီ�ီ။ အဲ့့�ဒီီတုုန်းး�က
လှုုပ််ရှား��းခဲ့့�တဲ့့� လူူငယ််တွေ�ေဟာာ အခုုဆိုု�ရင်် အသက််အရွွယ််
အားး�ဖြ�င့့်� လူူကြီး�း�ပိုု�င်းး�ထဲဲ ရော�ာက််ကြ�ပါါပြီ�ီ။ သို့့��သော်�်� ပေေ
တစ််ရာာပေါ်�်က သွေး�း�တွေ�ေ မခြော��ာ�က််သေး�းပါါ။ စွွန််လွှှတ််ခဲ့့�မှုု
တွေ�ေက ပြ�ည််သူူတွေ�ေရဲ့့� ရင််ထဲဲမှာာ� ထင််ထင််ရှား��းရှား��း ရှိနေ���ေပါါ
တယ််။ ပေး�းဆပ််ခဲ့့�မှုုတွေ�ေက သမိုု�င်းး�မှာာ� စွဲဲ�ထင််နေ�ပါါတယ််။
ပေး�းဆပ််မှုုနှှင့့်� ရလဒ််
	ရှှစ််လေး�းလုံးး�� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကိုု� ပြ�ည််လည််
သုံးး��သပ််တဲ့့�အခါါ တော်�်�လှှန််ရေး�း အော�ာင််မြ�င််ခဲ့့�သလားး�၊ မ
အော�ာင််မြ�င််ခဲ့့�သလားး�ဆိုု�တာာနဲ့့� တိုု�င်းး�တာာသူူ များ�း�ပါါ
တယ််။ အစိုးး��ရ ပြော��ာင်းး�သွားး��တဲ့့�အတွွက်် အော�ာင််မြ�င််
တယ််။ မဆလ တစ််ပါါတီီစနစ်် ပြု�ုတ််ကျျသွားး��တဲ့့�
အတွွက်် အော�ာင််မြ�င််တယ််။ ဦးးနေေဝင်းး�ကြီး�း� ဆင်းး�
ပေး�းလိုု�က််ရတဲ့့�အတွွက်် အော�ာင််မြ�င််တယ််။ ၁၉၉၀
အထွေထွေရွေး����း�����ကော�ာက််ပွဲဲ�အထိိ ဖြ�စ််လာာခဲ့့�တယ််။
ရွေး�း�ကော�ာက််ပွဲဲ�ဟာာလည်းး� လွွတ််လပ််ခဲ့့�တယ််။ တရား�းမျှှတ
ခဲ့့�တယ််။ ဒါါပေ�မယ့့်� ရွေး�း�ကော�ာက််ပွဲဲ�မှာာ� အနိုု�င််ရသူူများ��းကိုု�
စစ််တပ််က အာာဏာာမလွှဲဲ�ခဲ့့�ဘူးး�။ စစ််အာာဏာာရှှင််စနစ််ပဲဲ
ဆက််ဖြ�စ််တယ််။ အဲ့့�ဒီီအတွွက်် တစ််ပါါတီီအာာဏာာရှှင််စနစ််
ကနေ�ေ စစ််အာာဏာာရှှင််စနစ်် ပြော��ာင်းး�သွားး��တာာဖြ�စ််တဲ့့�
အတွွက်် သိိပ််မထူးး�ဘူးး�လို့့��လည်းး� ပြော��ာကြ�တာာတွေ�ေ ရှိိ�
တယ််။ ကျနော်��်��တို့့��ဟာာ ရလဒ််တစ််ခုုတည်းး�တင်် မဟုုတ််
ပဲဲ။ ပေး�းဆပ််မှုုပါါ ကြ�ည့့်�ရမယ််ဆိုု�တာာကိုု� ဒီီနေေရာာမှာာ� ပြော��ာ
ချျင််တယ််။
	နွေေ�ဦးးတော်�်�လှှန််ရေး�းကနေ�ေ ဥပမာာပေး�းရမယ််
ဆိုု�ရင်် မြ�သွဲ့့��သွဲ့့��ခိုု�င််တို့့��၊ ကြ�ယ််စင််တို့့��၊ ဝေေယံံထွွန်းး�တို့့��ဟာာ
တော်�်�လှှန််ရေး�း အစော�ာ�ပိုု�င်းး�ကာာလတွေ�ေ�မှာာ�ပဲဲ အသက််
ပေး�းဆပ််သွားး��ကြ�ရတယ််။ သူူတို့့��ဟာာ အာာဏာာရှှင််စနစ််
ကိုု� တော်�်�လှှန််ရင်းး� ကျျဆုံးး��သွားး��ခဲ့့�ကြ�ရတာာ ဖြ�စ််တယ််။
အသက််ပါါ ပေး�းဆပ််သွားး��ခဲ့့�ကြ�တယ််။ ပေး�းဆပ််မှုုတွေ�ေထဲဲ
မှာာ� အသက််ပေး�းဆပ််ဖို့့��ဆိုု�တာာ အခက််ဆုံးး��၊ အကြီး�း�ဆုံးး��ပဲဲ။
ဒီီတော့�့� သူူတို့့��ရဲ့့� စွွန့့်�လွွတ််မှုုဟာာ ကြီး�း�မား�းတယ််။ မြ�င့့်�မြ�တ််
တယ််။ ပြီး�း�တော့�့� တော်�်�လှှန််ရေး�းမှာာ� အဖမ်းး�ခံံလိုု�က််ရတဲ့့�သူူ
တွေ�ေကလည်းး� အန္တတရာာယ််ရှိိ�မှှန်းး�သိိသိိနဲ့့� တော်�်�လှှန််ခဲ့့�ကြ�
aqmif;yg;u@
aqmif;yg;u@
16
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ််
တာာပဲဲ။ကံံဆိုးး��လို့့��စော�ာစော�ာစီးး�စီးး�အဖမ်းး�ခံံလိုု�က််ရတယ််။ကျျ
နော်�်�တို့့��လည်းး� အဖမ်းး�ခံံရနိုု�င််တယ််။ ခင််ဗျား��းလည်းး�
အဖမ်းး�ခံံရနိုု�င််တယ််။ အသတ််လည်းး� ခံံရနိုု�င််တယ််။ ဒီီ
ပေး�းဆပ််မှုုတွေ�ေကိုု� ကြ�ည့့်�ရမယ််။ တစ််ဦးးချျင်းး� ပေး�းဆပ််မှုု
တွေ�ေကိုု�ရော�ာ၊ မျိုး�း��ဆက််အလိုု�က်် ပေး�းဆပ််မှုုတွေ�ေပါါ ကျနော်��်��
တို့့��က ကြ�ည့့်�ရမယ််။
	ရှှစ််လေး�းလုံးး�� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�မှာာ� ရဲဲရဲဲတော�ာက််
ပါါဝင််ဆင််နွှဲဲ�ခဲ့့�ကြ�တဲ့့� တော်�်�လှှန််ပြ�ည််သူူတွေ�ေဟာာ ဘဝ
ပျျက််ခဲ့့�ကြ�ရတယ််။ အသက််တွေ�ေ ပေး�းခဲ့့�ကြ�ရတယ််။
ချျစ််ခင််ရသူူတွေ�ေနဲ့့� ဝေး�းခဲ့့�ကြ�ရတယ််။ မိိသားး�စုုတွေ�ေ
ပြို�ု�ကွဲဲ�ကြ�ရတယ််။ မတရား�း ဖမ်းး�ဆီးး�ထော�ာင််ချျခံံခဲ့့�ကြ�ရ
တယ််။ စီးး�ပွား��းရေး�းတွေ�ေ ပျျက််စီးး�၊ ပညာာသင််ယူူခွွင့့်�တွေ�ေ
ဆုံးး��ရှုံးး��၊ အနာာဂတ််တွေ�ေ ဆိိတ််သုုဥ်းး�ခဲ့့�ကြ�ရပါါတယ််။ ရှှစ််
လေး�းလုံးး�� အကြော��ာ�င်းး�ပြော��ာရင်် ကျနော့်��်���မျျက််စိိထဲဲမှာာ�
ပေ�တစ််ရာာလမ်းး�ပေါ်�်ကျနေ�ေ�တဲ့့� သွေး�း�တွေ�ေကိုု� မြ�င််တယ််။ ရဲဲ
ရင့့်�တဲ့့� လူူငယ််တွေ�ေကိုု� မြ�င််တယ််။ သူူတို့့��ရဲ့့�ပေး�းဆပ််မှုုဟာာ
ကြီး�း�မား�းတယ််။ မြ�င့့်�မြ�တ််တယ််။ ရှှစ််လေး�းလုံးး��ရဲ့့� အကျိုးး���/
အမြ�တ််ကိုု� ဘယ််လိုု�ပဲဲ ငြ�င်းး�ခုံံ�ကြ�ပါါစေေ... ပေး�းဆပ််မှုု
ကြီး�း�မား�းခဲ့့�တယ်် ဆိုု�တာာကိုု�တော့�့� ဘယ််သူူမှှ ငြ�င်းး�မရဘူးး�။
အဲ့့�ဒီီပေး�းဆပ််မှုုကိုု� ကျနော်��်�� တန််ဖိုးး��ထားး�တယ််။ လေး�းစား�း
တယ််။
ပေး�းဆပ််မှုုအကြွေး�း��
	ပေး�းဆပ််မှုုဆိုု�တာာ အကြွေး�း��တော�ာင်းး�သလိုု�တော့�့�
တော�ာင်းး�ယူူလို့့��ကော�ာင်းး�တဲ့့�အရာာ မဟုုတ််ဘူးး�။ စကားး�လုံးး��
ကိုု�က “ပေး�းဆပ််မှုု” ဖြ�စ််တယ််။ ပေး�းဆပ််လိုု�က််တာာ ဖြ�စ််
တယ််။ တိုု�င်းး�ပြ�ည််အတွွက််၊ ပြ�ည််သူူအတွွက််၊ အနာာဂတ််
အတွွက်် ပေး�းဆပ််လိုု�က််တာာ ဖြ�စ််တယ််။ တစ််နေ့�့ပြ�န််ရ
မယ််ဆိုု�တာာနဲ့့� ချေး�း�ငှား��းလိုု�က််တာာ မဟုုတ််ဘူးး�။ ကျနော်��်��
ထင််တယ််။ တော်�်�လှှန််ရေး�းထဲဲမှာာ� ပါါသူူများ�း�ဟာာ တစ််နေ့�့
ဘာာပြ�န််ရရမယ််ဆိုု�တာာမျိုး�း�� ဘယ််သူူမှှ မျှော်�်��လင့့်�မှာာ�
မဟုုတ််ဘူးး�။ နော�ာင်် နှှစ််တွေ�ေကြာ�ာလာာတဲ့့�အခါါ “ငါါတို့့��
က ဘယ််လိုု�တော်�်�လှှန််ခဲ့့�တာာ၊ မင်းး�တို့့��က ငယ််ပါါသေး�း
တယ််”ဆိုု�တဲ့့� အချိုး�း��မျိုး�း�� တချို့့���က ချိုး�း��လေ့�့ရှိိ�တယ််။ ဒါါ
ဟာာ မှား��းယွွင်းး�တဲ့့� အယူူအဆပဲဲ။ ခေေတ််ကာာလအလျော��ာ�က််
တော်�်�လှှန််ခဲ့့�တယ််။ ပေး�းဆပ််ခဲ့့�မှုုကိုု�ပဲဲ တမြုံ့�့��မြုံ့�့��ပြ�န််ပြော��ာ
ပြီး�း� အမှှတ််ယူူတာာကတော့�့�� မလုုပ််အပ််တဲ့့�အရာာ ဖြ�စ််တယ််
လို့့�� မြ�င််တယ််။ ဒီီပေး�းဆပ််ခဲ့့�မှုုကိုု� အကာာအကွွယ််ယူူပြီး�း�
တော့�့� ငါ့့�စကားး�နွား��းရ ပြော��ာတာာကတော့�့�� လက််ခံံလို့့��မရတဲ့့�
အရာာဖြ�စ််တယ််။
	 ၂၀၁၅ အထွေထွေရွေး����း�����ကော�ာက််ပွဲဲ�မတိုု�င််ခင််မှာာ�
လည်းး� NLD ပါါတီီထဲဲမှာာ� ဒီီပြ�ဿနာာပေါ်�်ခဲ့့�တယ်် ကြား�း�
တယ််။ အခြား�း�ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီပါါတီီတွေ�ေထဲဲမှာာ�လည်းး� ရှိိ�နိုု�င််
တယ််။ အဖွဲ့့��အစည်းး�အသီးး�သီးး�မှာာ�လည်းး� ရှိိ�နိုု�င််တယ််။
ပေး�းဆပ််မှုုအတွွက်် အကြွေး�း��ပြ�န််တော�ာင်းး�တာာ၊ စွွန့့်�လွွတ််
အနစ််နာာခံံမှုုတွေ�ေအတွွက်် တစ််ခုုခုု ပြ�န််တော�ာင်းး�တာာဟာာ
မလုုပ််အပ််တဲ့့�အရာာ ဖြ�စ််တယ််။
	 ဒီီလိုု�ပေး�းဆပ််ခဲ့့�တဲ့့�အခါါ ရာာထူးး�တစ််ခုုခုု၊ နေေရာာ
တစ််ခုုခုု၊ အခြား��းအရာာတစ််ခုုခုု ပြ�န််တော�ာင်းး�တာာကိုု�
တရား�းမျှှတမှုုရှိအော����ာင်် ဆော�ာင််ရွွက််တာာနဲ့့� ရော�ာလို့့��မရ
ဘူးး�။ နစ််နာာခံံသူူတွေ�ေ၊ ခံံရသူူတွေ�ေ၊ သူူတို့့��မိိသားး�စုုဝင််တွေ�ေ
အတွွက်် တရား�းမျှှတမှုုတော့�့� ပြ�န််ရှာာ�ဖွေပေး���း�ရမယ််။ ဒါါကိုု�
တော့�့� ပေး�းဆပ််ခဲ့့�ရတဲ့့�အတွွက်် တစ််ခုုခုုပြ�န််လိုု�ချျင််တယ််
ဆိုု�တာာမျိုးး���နဲ့့� ရော�ာလို့့��မရဘူးး�။ မတူူဘူးး�။ ရည််ရွွယ််ချျက််က
လုံးး��ဝမတူူပါါ။
လေး�းစား�း အသိိအမှှတ််ပြု�ုရမယ််
	 အထက််မှာာ�ပြော��ာခဲ့့�သလိုု�ပဲဲ သူူတို့့��ရဲ့့� ပေး�းဆပ််
မှုုဟာာ ကြီး�း�မား�းတဲ့့�အတွွက်် ကျနော်��်��တို့့�� တန််ဖိုးး��ထားး�
ပေး�းရပါါမယ််။ လေး�းစား�းပေး�းရပါါမယ််။ ရှှစ််လေး�းလုံးး��မှာာ�
ပါါဝင််ခဲ့့�တဲ့့� တော်�်�လှှန််ရေး�းမျိုးး���ဆက််ကိုု� ကျနော်��်��လေး�းစား�း
တယ််။ အသိိအမှှတ််ပြု�ုတယ််။ သူူတို့့��ရဲ့့� ရဲဲရင့့်�မှုု၊ စွွန့့်�စား�း
မှုု၊ ပေး�းဆပ််မှုုကိုု� ကျနော်��်�� တန််ဖိုးး��ထားး�တယ််။ ခေေတ််တစ််
ခေ�တ််ကိုု� ပြော��ာင်းး�အော�ာင်် ဆော�ာင််ရွွက််ခဲ့့�ကြ�သူူတွေ�ေ ဖြ�စ််
တယ််။ မြ�န််မာာနိုု�င််ငံံတော်�်�ကြီး�း� ပိုု�ကော�ာင်းး�အော�ာင်် ကြိုး�း��ပမ်းး�
ခဲ့့�ကြ�သူူတွေ�ေ ဖြ�စ််တယ််။ သူူတို့့��ခေေတ်် သူူတို့့��အခါါမှာာ�
တိုု�င်းး�ပြ�ည််ဝန််ကိုု� တာာဝန််ကျေအော���ာ�င်် ထမ်းး�ခဲ့့�ကြ�သူူတွေ�ေ
ဖြ�စ််တယ််။ တော်�်�လှှန််သူူများ�း�ရဲ့့� တာာဝန််ကိုု� ကျေ�ေပွွန််ခဲ့့�ကြ�
တယ််လို့့�� ပြော��ာနိုု�င််တယ််။
	 ဒီီနေေရာာမှာာ�လည်းး� ကျနော်��်��တို့့��တွေ�ေဟာာ အသိိ
အမှှတ််ပြု�ုဖို့့�� ဝန််လေး�းတတ််ကြ�တယ််။ တွွန့့်�တိုု�တတ််ကြ�
တယ််။ ဒါါဟာာ အင််မတန််သေး�းသိိမ််တဲ့့� သဘော�ာ�ထားး�
ဖြ�စ််တယ််။ တစ််စုံံ�တစ််ယော�ာက််က ကော�ာင်းး�တာာလုုပ််ရင််
အသိိအမှှတ််ပြု�ုရမယ််။ လေး�းစား�းပေး�းရမယ််။ ဒီီစိိတ််ထားး�
ဟာာ လူ့့�အဖွဲ့့��အစည်းး�အတွွက်် အရေး�း�ကြီး�း�တယ််။ လူူဆိုု�
တာာမျိုး�း��က အသိိအမှှတ််ပြု�ုမှုု လိုု�အပ််တယ််။ ရှှစ််လေး�း
လုံးး�� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�မှာာ� ပါါဝင််ခဲ့့�တဲ့့� တော်�်�လှှန််ရေး�း
ရဲဲဘော်�်�များ�း�ကိုု� ကျနော်��်��တို့့�� အသိိအမှှတ််ပြု�ု ရပါါမယ််။
တော်�်�လှှန််ရေး�းမှာာ�ပါါတဲ့့�တဲ့့� အကျိုးး���ဆက််၊ အကျျဥ်းး�ထော�ာင််
ထဲဲရော�ာက််သွားး��တဲ့့� အကျိုးး���ဆက််၊ ညှှင်းး�ပန်းး�နှိိ�ပ််စက််ခံံ
ရတဲ့့� အကျိုးး���ဆက််တွေ�ေအနေ�ေနဲ့့� သူူတို့့��မှာာ� ပြ�ဿနာာအမျိုးး���
မျိုး�း��၊ အခက််အခဲဲအမျိုးး���မျိုးး���ကိုု� အခုုထိိ ရင််ဆိုု�င််ကြ�ရဆဲဲ
ဖြ�စ််တယ််။ စိိတ််ဓာာတ််ရေး�းရာာတွေ�ေ၊ စီးး�ပွား��းရေး�း၊ လူူမှုုရေး�း
ပြ�ဿနာာတွေ�ေ ကြုံ�ံ�တွေ့�့�ကြ�ရတယ််။ ဒါါတွေ�ေကိုု� နား�းလည််
ပေး�းရမယ််။ အသိိအမှှတ််ပြု�ုရမယ််။ ကျနော်��်��တို့့�� စော်�်�ကားး�
ခွွင့့်� မရှိိ�ဘူးး�။
	 ဒီီနေေရာာမှာာ� လေး�းစား�းအသိိအမှှတ််ပြု�ုမှုုနဲ့့�
ပေး�းဆပ််မှုုကိုု�အကြွေး��း�ပြ�န််တော�ာင်းး�တာာ မတူူဘူးး�ဆိုု�တာာ
ထည့့်�ပြော��ာချျင််တယ််။ ပေး�းဆပ််မှုုတွေ�ေကိုု� လျျစ််လျူူ�ရှုု
လိုု�က််တာာဟာာ မလေး��းစား�းတာာ ဖြ�စ််တယ််။ အသိိအမှှတ််
မပြု�ုတာာ ဖြ�စ််တယ််။ အဲ့့�ဒီီအတွွက်် အသိိအမှှတ််ပြု�ုဖို့့��
တော�ာင်းး�ဆိုု�ရမယ််။ လေး�းစား�းဖို့့�� တိုု�က််တွွန်းး�ရမယ််။ ဒါါက
အကြွေး��း�ပြ�န််တော�ာင်းး�တာာ မဟုုတ််ဘူးး�။ ရာာထူးး�တစ််ခုုခုု၊
aqmif;yg;u@
aqmif;yg;u@
17
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ််
တစ််စုံံ�တစ််ရာာ အကျိုးး���အမြ�တ််တစ််ခုုခုုကိုု� ပြ�န််တော�ာင်းး�
တာာ မဟုုတ််ဘူးး�။ အနှှစ််နာာခံံခဲ့့�ရတဲ့့�အတွွက်် ဒါါတွေတော့���့��
ရထိုု�က််တယ််ဆိုု�ပြီး�း� အကြွး�းတော�ာင်းး�တာာ မဟုုတ််ပါါဘူးး�။
အသိိအမှှတ််ပြု�ုဖို့့�� အင််မတန််ဝန််လေး�းတဲ့့� နိုု�င််ငံံမို့့�� ဒါါကိုု�
အလေး�း�အနက််ထားး�ပြော��ာတာာပါါ။
သုံးး��သပ််ရမယ််
သူူတို့့��ဖြ�စ််သန်းး�ခဲ့့�မှုုကိုု� ကျနော်��်��တို့့��က အသိိအမှှတ််ပြု�ု
လေး�းစား�းရမယ််ဆိုု�ပေ�မယ့့်� “ခင််ဗျား�း�တို့့��လုုပ််တာာ အားး�လုံးး��
အမှှန််ချျည်းး�” လို့့��တော့�့� ပြော��ာလို့့��မရဘူးး�။ ရှှစ််လေး�းလုံးး��မှာာ�
လည်းး� အားး�နည်းး�ချျက််တွေ�ေ ရှိိ�မယ််။ အားး�သာာချျက််တွေ�ေ ရှိိ�
မယ််။ အမှား��းတွေ�ေ ရှိိ�နိုု�င််တယ််။ အမှှန််တွေ�ေ ရှိိ�နိုု�င််တယ််။ ဒါါ
ကိုု� ကျနော်��်��တို့့��က သုံးး��သပ််ကြ�ရမှာာ� ဖြ�စ််တယ််။ ဒီီနေေရာာ
မှာာ� အမှှန််က “ဝေ�ဖန််တယ််” ဆိုု�တဲ့့� စကားး�လုံးး��ကိုု� သုံးး��
ချျင််တယ််။ တမင်် မသုံးး��ခဲ့့�ခြ�င်းး� ဖြ�စ််တယ််။ အပုုတ််ချျတာာ၊
ဆဲဲတာာ၊ အကျိုးး���ယုုတ််အော�ာင်် ပြော��ာတာာတွေ�ေကိုု� “ဝေ�ဖန််
ရေး�း” ခေါ�ါင်းး�စဥ််
တပ််ကြ�လို့့�� တမင််ရှော�ာ�င််တာာ ဖြ�စ််တယ််။
ထားး�တော့�့�။ ကျနော်��်��တို့့��ဟာာ ရှှစ််လေး�းလုံးး��တင်် မကဘူးး�။
ဖြ�စ််ခဲ့့�တဲ့့� တော်�်�လှှန််ရေး�းတိုု�င်းး�ကိုု� သုံးး��သပ််ကြ�ရမှာာ�ပဲဲ ဖြ�စ််
တယ််။ အဲ့့�ဒီီလိုု� သုံးး��သပ််ပြီး�း�တဲ့့�အခါါ ဘယ််ကိိစ္စစကတော့�့��ဖြ�
င့့်� မကြို�ု�က််ဘူးး�၊ ဘယ််အရာာတော့�့�ဖြ�င့့်� သဘော�ာ�မတူူဘူးး�
ပြော��ာခွွင့့်�ရှိိ�ရမှာာ� ဖြ�စ််တယ််။ ကျနော်��်��တို့့�� လွွတ််လွွတ််လပ််
လပ်် ဆန်းး�စစ််ကြ�ည့့်�ရမှာာ� ဖြ�စ််ပါါတယ််။ ဒါါကိုု� လေး�းစား�းမှုု
နဲ့့� ရော�ာလို့့��မရဘူးး�။ လေး�းစား�းမှုုနဲ့့� သုံးး��သပ််မှုု/ဝေေဖန််မှုုဟာာ
မတူူဘူးး�။ လေး�းစား�းရမယ်် သို့့��သော်�်� သုံးး��သပ််ကြ�ည့့်�နေ�ရ
မယ််။ မြ�င််တာာကိုု�လည်းး� ပြော��ာရမယ််။ စော်�်�ကားး�မော်�်�ကားး�
လုုပ််တဲ့့� ပုံံ�စံံမျိုး�း��တော့�့� လုံးး��ဝ မဖြ�စ််စေေရဘူးး�။
နိိဂုံးး��
၁၉၈၈ မှာာ�ဖြ�စ််ပွား��းခဲ့့�တဲ့့� ရှှစ််လေး�းလုံးး��အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�
ဟာာ ပြ�ည််သူ့့�အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း� ဖြ�စ််တယ််။ မဆလ တစ််
ပါါတီီအာာဏာာရှှင််စနစ််ကိုု� ပြု�ုတ််ကျျသွားး��အော�ာင်် ကိုု�င််လှုုပ််
နိုု�င််ခဲ့့�တယ််။ လွွယ််လွွယ််ကူူကူူ ဖြ�စ််ခဲ့့�တာာတော့�့� မဟုုတ််
ပါါ။ ပေး�းဆပ််မှုုများ�း�စွာာ�၊ စွွန့့်�လွွတ််မှုုများ�း�စွာာ�နဲ့့� အားး�ထုုတ််
ခဲ့့�ကြ�တာာ ဖြ�စ််တယ််။ အဲ့့�ဒီီတော်�်�လှှန််ရေး�းကြီး�း�မှာာ� ရဲဲရဲဲရင့့်�
ရင့့်� ပါါဝင််သူူတွေ�ေဟာာ သူူခေ�တ််အခါါရဲ့့� မျိုး�း��ဆက််တာာဝန််
ကိုု� ကျေ�ေပွွန််ခဲ့့�တယ််။ သူူတို့့��ရဲ့့�ဖြ�တ််သန်းး�မှုုကိုု� လေး�းစား�းရ
မယ််။ အသိိအမှှတ််ပြု�ုရမယ််၊ သုံးး��သပ််ရမယ််။ ရှှစ််လေး�း
လုံးး��ရဲ့့� တော်�်�လှှန််ရေး�းရည််မှှန်းး�ချျက််က အခုုအချိိ�န််အထိိ
မပြ�ည့့်�သေး�းဘူးး�။ အဲ့့�ဒီီတော့�့� ၂၁ မျိုး�း��ဆက််ကလည်းး� နွေး�း�
ဦးးတော်�်�လှှန််ရေး�းတာာဝန််ကိုု� ဆက််လက်် ထမ်းး�ဆော�ာင််
ကြ�ရမယ််။ ၂၁ မှာာ� ကြိုး�း��စား�းကြ�တဲ့့�အခါါမှာာ�ဆိုု�ရင််လည်းး�
တော်�်�လှှန််ရေး�းက ကာာလတစ််ခုုရှိိ�ခဲ့့�ပြီ�ီဖြ�စ််လို့့�� ပြ�န််လည််
သုံးး��သပ််နေ�ရမယ််။ ပိုု�ကော�ာင်းး�အော�ာင်် ပြ�င််ဆင််ရမယ််။
ရှေ့�့�ဆက််ပြီး�း�တော့�့� စစ််ရေး�း၊ နိုု�င််ငံံရေး�း ကဏ္ဍစုံံ�က ပိုု�မိုု�
ကျျစ််လျျစ်် ခိုု�င််မာာ အားး�ကော�ာင်းး�အော�ာင်် စီီစဉ််ရမယ််။ ဒါါ
မှှသာာ အဆုံးး��သတ်် အော�ာင််ပွဲဲ�ရမှာာ� ဖြ�စ််သလိုု� နော�ာင််
အနာာဂတ််သမိုု�င်းး�မှာာ� မော်�်�ကွွန်းး�တင််နိုု�င််မှာာ� ဖြ�စ််တယ််။
ပစ္စုု�ပ္ပပန််မှာာ� သမိုု�င်းး� ရေး�းထိုးး��ရပါါလိိမ့််�မယ််။ ဒါါမှှသာာလျျင်် ကျျ
နော်�်�တို့့��မျိုး�း��ဆက််ဟာာ ရှေ့�့�မျိုးး���ဆက််တွေ�ေကိုု� လေး�းစား�း
တဲ့့� မျိုး�း��ဆက််ဖြ�စ််သလိုု� နော�ာက််မျိုးး���ဆက််တွေ�ေရဲ့့� လေး�းစား�း
မှုုကိုု� ခံံထိုု�က််တဲ့့� မျိုးး���ဆက်် ဖြ�စ််မှာာ� ဖြ�စ််ပါါတယ််။
ဘကြီး�း�တေ�
aqmif;yg;u@
aqmif;yg;u@
18
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ််
၁၉၈၈တွွင်် ပြ�င််ဆင််ချျက််များ�း� ထည့့်�သွွင်းး�ခဲ့့�သော�ာ ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေပါါ တန််ဖိုးး��များ�း�နှှင့့်� အခွွင့့်�အရေး�း� များ��း
	 ၁၈၉၁ ခုုနှှစ််ကတည်းး�က ဘရာာဇီးး�လ််သည်် ဗဟိုု�ချုု�ပ််ကိုု�င််မှုု တစ််လှှည့့်�၊ ဗဟိုု�ချုု�ပ််ကိုု�င််မှုုအားး� ဖြေ�ေလျော့�့�� မှုု တစ််လှှည့့်�
ရှိနေ���ေသော�ာ နိုု�င််ငံံရေး�းအာာဏာာကျျင့့်�သုံးး��ပုံံ�များ�း�ကြား�း�တွွင်် လှုုပ််လှုုပ််ခတ််ခတ်် ဖြ�စ််ခဲ့့�ပါါသည််။ ဘရာာဇီးး�လ်် ဖက််ဒရယ််စနစ််သည််
အော�ာက််ပါါ ကွဲဲ�ပြား�း�သည့််� အဆင့််�ငါးး�ဆင့််�ကိုု� ဖြ�တ််သန်းး�ခဲ့့�သည််။
(၁) သမ္မမတ နိုု�င််ငံံဟော�ာင်းး� (၁၈၈၉ - ၁၉၃၀)၊
(၂) Getfilio Vargas ၏ အာာဏာာရှှင််အုုပ််ချုု�ပ််မှုု၊
(၃) ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီ ပြ�န််လည််ထူူထော�ာင််ရေး�း ကာာလ (၁၉၄၅-၁၉၆၄)၊
(၄) စစ််အုုပ််ချုု�ပ််ရေး�း (၁၉၆၄-၁၉၈၅)၊
(၅) သမ္မမတနိုု�င််ငံံသစ်် (၁၉၈၅ ခုုနှှစ််မှှ ယနေ့�့�အထိိ)။
	လွွတ််လပ််၍ တရား�းမျှှတပြီး�း� စည်းး�လုံးး��သော�ာ လူ့့�အဖွဲ့့��အစည်းး�ကိုု� တည််ဆော�ာက််ရန််၊ နိုု�င််ငံံတော်�်� ဖွံ့့��ဖြိုး�း��တိုးး��တက််ရေး�း
အာာမခံံချျက််၊ ဆင်းး�ရဲဲနွွမ်းး�ပါးး�မှုုနှှင့််� အဆင့််�အတန်းး�နိိမ့််�သော�ာ လူူနေေမှုုဘဝများ��း ပပျော��ာ�က််ရေး�းနှှင့််� လူူမှုုရေး�းနှှင့််� ဒေေသဆိုု�င််ရာာ မ
ညီီမျှှမှုုများ��းကိုု� လျှော့�့��ချျဖယ််ရှား��းပစ််ရန််နှှင့့်� ဇာာတိိ၊ လူူမျိုး�း��၊ လိိင််၊ အသားး�အရော�ာ�င််၊ အသက််အရွွယ််နှှင့််� အခြား�း�သော�ာ ခွဲဲ�ခြား�း�
ဆက််ဆံံမှုုပုံံ�စံံများ�း�ကိုု� ထိိခိုု�က််မှုုမရှိိ�ဘဲဲ တိုု�င်းး�သူူပြ�ည််သားး�အားး�လုံးး��၏ ကော�ာင်းး�ကျိုးး���ချျမ်းး�သာာကိုု� မြှ�ှင့််�တင််ရန်် ဟူူသည့့်� အခြေ�ေ�ခံံ
ရည််ရွွယ််ချျက််များ�း�ဖြ�င့့်� ဖက််ဒရယ််စနစ််ကိုု�တည််ဆော�ာက််ခဲ့့�ကြ�သည််။ (၁၉၈၈တွွင်် ပြ�င််ဆင််ချျက််များ�း� ထည့့်�သွွင်းး�ခဲ့့�သော�ာ
အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေ(ပုုဒ််မ-၃))။
ဘရာာဇီးး�လ််ဖက််ဒရယ််သမ္မမတနိုု�င််ငံံသည်် လက််တင််အမေ�ေရိိကရှိိ� လူူမျိုး�း��များ�း�၏ စီးး�ပွား��းရေး�း၊ နိုု�င််ငံံရေး�း၊ လူူမှုုရေး�းနှှင့််� ယဉ််ကျေး�း�မှုု
ပေါ�ါင်းး�စည်းး�ရေး�းကိုု� ၀ိုု�င်းး�၀န်းး�ဆော�ာင််ရွွက််လျျက်် လက််တင််အမေ�ေရိိကနိုု�င််ငံံများ�း�၏ အသိုု�က််အဝန်းး�တစ််ခုုကိုု� ထူူထော�ာင််ရန််
zuf'&,fu@
zuf'&,fu@
19
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ််
ကြိုး�း��ပမ်းး�မည််ဟုု အခြေ�ေ�ခံံကျသော��ာ� ပုုဒ််မတစ််ပိုု�ဒ််အားး� အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေ၏ အခြေ�ေ�ခံံများ��း အခန်းး�တွွင်် ထည့့်�သွွင်းး�ဖော်�်�ပြ�ထားး�
ပါါသည််။ လူူတိုု�င်းး�သည်် ဥပဒေ�ေ၏ ရှေ့�့�မှော�ာ�က််တွွင်် တန်းး�တူူညီီတူူဖြ�စ််ပြီး�း� မည််သည့််�ကွဲဲ�ပြား�း�မှုုမှှမရှိိ�ဘဲဲ နိုု�င််ငံံတွွင်းး�နေေထိုု�င််
သော�ာ ဘရာာဇီးး�လ်် နိုု�င််ငံံသားး�များ�း�နှှင့််� နိုု�င််ငံံခြား��းသားး�များ�း� အားး�လုံးး��အားး� အသက််၊ လွွတ််လပ််ခွွင့််�၊ တန်းး�တူူညီီမျှှမှုု၊ လုံံ�ခြုံ�ံ�မှုုနှှင့််�
ပိုု�င််ဆိုု�င််မှုုဆိုု�င််ရာာ အခွွင့််�အရေး�း�များ��းကိုု� ချိုးး���ဖော�ာက််ခြ�င်းး�မပြု�ုရန်် အာာမခံံထားး�သည့့်� တစ််ဦးးချျင်းး�နှှင့််� စုုပေါ�ါင်းး� အခွွင့််�အရေး�း�များ�း�
နှှင့််� တာာဝန််များ�း�အားး� ပြ�ည့့်�စုံံ�စွာာ�ဖော်�်�ပြ�ထားး�သလိုု� (ပုုဒ််မ ၅)၊ ပညာာရေး�း၊ ကျျန်းး�မာာရေး�း၊ အာာဟာာရ၊ လုုပ််အားး�ဆိုု�င််ရာာ၊ အိိမ််ရာာ၊
လမ်းး�ပန်းး�ဆက််သွွယ််ရေး�း၊ အပန်းး�ဖြေ�ေမှုု၊ လုံံ�ခြုံ�ံ�ရေး�း၊ လူူမှုုဖူူလုံံ�ရေး�း၊ မိိခင််နှှင့််� ကလေး�း�ဘဝ ကာာကွွယ််ရေး�းနှှင့််� ဆင်းး�ရဲဲနွွမ်းး�ပါးး�
သူူများ��းကိုု� ထော�ာက််ပံ့့�ကူူညီီမှုုတို့့�� အပါါအ၀င်် လူူမှုုအခွွင့််�အရေး�း�များ��း (ပုုဒ််မ ၆၊ ၇) အားး� ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေတွွင်် အခိုု�င််အမာာ
ပြ� ဋ္ဌာာန်းး�ထားး�ပါါသည််။
ဘရာာဇီးး�လ်် ဘဏ္ဍာာရေး�းဖက််ဒရယ််စနစ််
	ဖက််ဒရယ််နိုု�င််ငံံရေး�းစနစ််များ�း�သည်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအစိုးး��ရနှှင့််� ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအဖွဲ့့��၀င်် ပြ�ည််နယ််အစိုးး��ရများ�း� အကြား�း�
တွွင်် ဘဏ္ဍာာရေး�းဆိုု�င််ရာာ အရင်းး�အမြ�စ််များ�း�ကိုု� ခွဲဲ�ဝေေအသုံးး��ပြု�ုရေး�းနှှင့််� ပတ််သက််၍ အဆက််မပြ�တ်် အခြေ�ေ�အတင်် ဆွေး�း�နွေး�း�
ငြ�င်းး�ခုံံ�မှုုများ�း� ရှိိ�သည့့်�နယ််ပယ််တစ််ခုု ဖြ�စ််သည််။ ရှိိ�ရင်းး�စွဲဲ� ခွဲဲ�၀ေ�မှုု အခြေ�ေ�အနေ�ေအားး� ကျေ�ေနပ််ကြ�ခြ�င်းး�မရှိိ�ပဲဲ အစဥ််
မပြ�တ််
အပြော�ာ��င်းး�အလဲဲများ��းကိုု� ဦးးတည််ဆွေး�း�နွေး�း�ရလေ့�့�လည်းး� ရှိိ�သည့့်� နယ််ပယ််လည်းး� ဖြ�စ််သည််။ ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအစိုးး��ရ၏ ပြ�ည််သူ့့�
ရေး�းရာာစီီမံံခန့့်�ခွဲဲ�ရေး�း တာာဝန််ဝတ္တတရား�းများ�း�၊ ထိုု�တာာ၀န််များ�း�ကိုု� လက််တွေ့�့� အကော�ာ�င််အထည််ဖော်�်�ရာာတွွင်် အသုံးး��ပြု�ုနိုု�င််သည့့်�
အရင်းး�အမြ�စ််များ��းနှှင့််� ပြ�ည််နယ််များ�း�နှှင့််� ဒေေသန္တတရအစိုးး��ရများ�း�၏ ပြ�ည််သူ့့�ရေး�းရာာစီီမံံခန့့်�ခွဲဲ�ရေး�း တာာဝန််ဝတ္တတရား�းများ�း�၊ ထိုု�တာာ၀န််
များ��းကိုု� လက််တွေ့�့� အကော�ာ�င််အထည််ဖော်�်�ရာာတွွင်် အသုံးး��ပြု�ုနိုု�င််သည့့်� အရင်းး�အမြ�စ််များ�း� အကြား�း� သင့််�လျော်�်�� မျှှတသော�ာ�
ဟန််ချျက််ညီီစေ�ရန်် ထိိန်းး�ထားး�နိုု�င််ရေး�းသည်် ဖက််ဒရယ်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုု စနစ််တိုု�င်းး�အတွွက်် အခက််ခဲဲဆုံးး�� စိိန််ခေါ်�်မှုုတစ််ခုု
ဖြ�စ််သည််။
	 ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီအသွွင််ကူးး�ပြော��ာင်းး�မှုု၏ တစ််စိိတ််တစ််ပိုု�င်းး�အနေ�ေဖြ�င့််� ဘရာာဇီးး�လ််နိုု�င််ငံံသည်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုု၏ အာာဏာာ
နှှင့််� အရင်းး�အမြ�စ််များ�း�ကိုု� ပြ�ည််နယ််နှှင့််� ဒေေသန္တတရအစိုးး��ရများ�း�ထံံသို့့�� လွှဲဲ�ပြော��ာင်းး�ပေး�းရန်် ရည််ရွွယ််ပြီး�း� အရေး�း�ကြီး�း�သော�ာ ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�
အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေဆိုု�င််ရာာ ပြု�ုပြ�င််ပြော��ာင်းး�လဲဲမှုုများ�း�ကိုု� စတင််ခဲ့့�သည််။ အဆိုု�ပါါ ပြု�ုပြ�င်် ပြော��ာင်းး�လဲဲမှုုများ�း�သည်် စစ််အာာဏာာရှှင််
အစိုးး��ရများ�း�၏ အလွွန််အကျွံံ� ဗဟိုု�ချုု�ပ််ကိုု�င််မှုု ကျျင့့်�သုံးး��ခဲ့့�ကြ�ခြ�င်းး�ကိုု� ပြော��ာင်းး�ပြ�န််လှှန််ပစ််ရန််အတွွက်် လုုပ််ဆော�ာင််ခြ�င်းး�ဖြ�စ််ပြီး�း�၊
နိုု�င််ငံံရေး�းအာာဏာာကိုု� ပိုု�မိုု�ကျျယ််ပြ�န့််�စွာာ� ခွဲဲ�ထုုတ််ကာာ ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီဆုံးး��ဖြ�တ််ချျက််များ�း� ချျမှှတ််ရာာတွွင်် ပြ�ည််သူူအများ�း�၏ ပါါ၀င််နိုု�င််မှုု
ကိုု� တိုးး��မြှ�ှင့််�ခြ�င်းး�ဖြ�င့််� ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီ အင််စတီီကျူးး��ရှှင်းး�များ��းကိုု� အားး�ကော�ာင်းး�စေေလိုု�သော�ာဆန္ဒဒဖြ�င့််� လုုပ််ဆော�ာင််ခဲ့့�ကြ�ခြ�င်းး� ဖြ�စ််သည််။
ဒေ�သန္တတရ၏ စွွမ်းး�ဆော�ာင််ရည််အားး� အသုံးး��ချျမှုုနှှင့််� အရင်းး�အမြ�စ််များ�း�ကိုု� ခွဲဲ�ဝေ�သုံးး��စွဲဲ�ခြ�င်းး�သည်် ဗဟိုု�ချုု�ပ််ကိုု�င််မှုုရှိိ�ခြ�င်းး�ထက်် ပိုု�မိုု�
ကော�ာင်းး�မွွန််သော�ာ စီးး�ပွား��းရေး�းထိရော��ာ�က််မှုုကိုု� ဖြ�စ််ပေါ်�်စေေမည်် ဖြ�စ််သည််။
အခွွန််စနစ််ပြ�န််လည််ဖွဲ့့��စည်းး�ခြ�င်းး�
	 ၁၉၈၈တွွင်် ပြ�င််ဆင််ချျက််များ�း� ထည့့်�သွွင်းး�ခဲ့့�သော�ာ ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေသည်် အခွွန််အကော�ာ�က််များ��း ခွဲဲ�ဝေ�
သတ််မှှတ််ခြ�င်းး�ကိုု� ပြ�ည််ထော�ာင််စုု၊ ပြ�ည််နယ််၊ ဒေေသန္တတရအစိုးး��ရ အလွှာာ�အဆင့့်� အားး�လုံးး��အတွွက်် ပြ�န််လည််သုံးး��သပ်် ပြော��ာင်းး�လဲဲခဲ့့�
ပါါသည််။
	ယခင််ကကော�ာက််ခံံခဲ့့�သော�ာအခွွန််အချို့့���ကိုု�သင့့်�လျော်�်��သော�ာအစိုးး��ရအလွှာာ�အဆင့့်�သို့့��လွှဲဲ�ပြော��ာင်းး�ခြ�င်းး�များ�း�လုုပ််ဆော�ာင််
ခဲ့့�သည််။ သို့့��ရာာတွွင်် လက််တွေ့�့�လုုပ််ဆော�ာင််ရန်် အစီီအစဉ််အတွွက်် လွှှတ််တော်�်�သည်် စနစ််ကျျစွာာ� ကြော��ာင်းး�ကျိုးး���ချျင့့်�ချိိ�န််မှုုလုံံ�
လုံံ�လော�ာက််လော�ာက််မရှိိ�ဘဲဲ လုုပ််ဆော�ာင််ခဲ့့�သည််ကိုု�တွေ့�့�ရသည််။ ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအစိုးး��ရ၏ အသုံးး��စရိိတ််များ�း�အားး� ပြ�ည််နယ််
ယူူနစ််များ�း�၊ ဒေေသန္တတရများ�း�အလိုု�က်် ယူူနစ််များ��း အတွွက်် သင့့်�လျော်�်��စွာာ� အသုံးး��စား�းရိိတ််နှှင့့်� လိုု�က််ဖက််ညီီသည့့်� အခွွန််ကော�ာက််
ပိုု�င််ခွွင့့်�အာာဏာာခွဲဲ�ဝေေရမည့့်� အစား�း၊ ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအစိုးး��ရအားး� ဝန််ထုုပ််ဝန််ပိုးး�� ဖြ�စ််စေ�ခဲ့့�သည််။ ၁၉၈၈တွွင်် ပြ�င််ဆင််ချျက််များ�း� ထ
ည့့်�သွွင်းး�ခဲ့့�သော�ာ ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေတွွင်် ပြ�ဌာာန်းး�ထားး�သော�ာ အခွွန််လွှဲဲ�ပြော��ာင်းး�မှုုများ�း�ကြော��ာင့််�၊ ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအစိုးး��ရသည််
zuf'&,fu@
zuf'&,fu@
20
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ််
အခွွန််ရငွေ�ေ�၏ ၃၆.၅ ရာာခိုု�င််နှုုန်းး�ကိုု�သာာ ကော�ာက််ခံံခွွင့့်� ရယူူထားး�သော်�်�လည်းး� အသုံးး��စရိိတ််၏ ၄၃.၄ ရာာခိုု�င််နှုုန်းး�ကိုု� တာာ၀န််ယူူခဲ့့�
ရပြီး�း�၊ ပြ�ည််နယ််များ�း�သည်် အခွွန််ရငွေ�ေ� စုုစုုပေါ�ါင်းး�၏ ၄၀.၇ ရာာခိုု�င််နှုုန်းး�ရရှိိ�ပြီး�း� အသုံးး��စရိိတ်် ၄၃ ရာာခိုု�င််နှုုန်းး�ကိုု�သာာ တာာ၀န််ယူူရ
သည််။ ဒေေသန္တတရမြူ�ူနီီစီီပယ်် အလွှာာ�အဆင့့်� အစိုးး��ရများ�း�က အခွွန််ရငွေ�ေ� စုုစုုပေါ�ါင်းး�၏ ၂၂.၈ ရာာခိုု�င််နှုုန်းး� ရရှိိ�ခဲ့့�ပြီး�း� အသုံးး��စရိိတ််
တာာ၀န််၏ ၁၃.၆ ရာာခိုု�င််နှုုန်းး�သာာ တာာ၀န််ယူူခဲ့့�ရသည််။
	 ဤဘဏ္ဍာာရေး�းမညီီမျှှမှုုသည်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုုလိုု�ငွေေ�ပြ�မှုု ( Federal deficit ) ဖြ�စ််ပေါ်�်လာာစေ�ခြ�င်းး�၏ ကြီး�း�မား�းသော�ာ
အဓိိကအကြော��ာ�င်းး�ရင်းး�များ�း�ထဲဲမှှ တစ််ခုုဖြ�စ််ပြီး�း� အလွွန််မြ�င့််�မား�းသော�ာ ငွေကြေး���း��ဖော�ာင်းး�ပွွမှုုကိုု� ဖြ�စ််စေ�ခဲ့့�ပါါသည််။ ဘရာာဇီးး�နိုု�င််ငံံ၏
နှှစ််စဉ်် ငွေကြေး���း��ဖော�ာင်းး�ပွွမှုုနှုုန်းး�သည်် ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေ စတင််ခဲ့့�သော�ာ ၁၉၈၈ခုုနှှစ််တွွင်် ၉၉၃ % ရှိိ�ခဲ့့�ရာာမှှ ၁၉၈၉ ခုုနှှစ််
တွွင်် ၁,၈၆၂ % အထိိ နှှစ််ဆနီးး�ပါးး� မြ�င့့်�တက််ခဲ့့�သည််။ တည််ငြိ�ိမ််ရေး�းအစီီအစဉ််များ��း ဆက််တိုု�က်် လုုပ််ဆော�ာင််ခဲ့့�သော်�်�လည်းး�
အော�ာင််မြ�င််ခဲ့့�ခြ�င်းး� မရှိိ�ပဲဲ ၁၉၉၃ ခုုနှှစ််တွွင်် ငွေကြေး���း��ဖော�ာင်းး�ပွွမှုုနှုုန်းး�သည်် ၂,၄၈၉ % အထိိ မြ�င့််�တက််လာာခဲ့့�သည််။ “အမြ�တ််
ကြီး�း�စား�း ဖက််ဒရယ််စနစ််” (Predatory Federalism) ဟုု အမည််ပေး�းထားး�သည့််� ဤကာာလ အတွွင်းး� စီးး�ပွား��းရေး�းတိုးး��တက််မှုု
မှာာ� တုံ့့��ဆိုု�င်းး�သွားး��ခဲ့့�သည််။ ချျမှှတ််ထားး�သော�ာ အခွွန််ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�နှှင့််� ပတ််သက််သည့််� အခြား�း�သော�ာ ဆိုးး��ရွား��းသော�ာ ပြ�ဿနာာ
များ��းလည်းး� ရှိိ�ခဲ့့�ပါါသည််။ ၁၉၈၈ တွွင်် ပြ�င််ဆင််ချျက််များ��း ထည့့်�သွွင်းး�ခဲ့့�သော�ာ ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေအရ ဥပမာာအားး�ဖြ�င့််�
နိုု�င််ငံံတော်�်�ရငွေ�ေ�၏ အဓိိက အရင်းး�အမြ�စ််သည်် တန််ဖိုးး��ထပ််တိုးး��ခွွန််စုုစည်းး�မှုုပုံံ�စံံ ကော�ာက််ယူူနိုု�င််သည့့်� “ကုုန််စည််စီးး�ဆင်းး�မှုု
ဆိုု�င််ရာာအခွွန််” ဖြ�စ််သည််။ ကုုန််စည်် သို့့��မဟုုတ်် ဝန််ဆော�ာင််မှုုကိုု� စား�းသုံးး��သည့််�အခြေ�ေ�မှှ ကော�ာက််ခံံမည့််� အစား�း၊ ထုုတ််လုုပ််မှုု
အခြေ�ေ�မှှ ကော�ာက််ခံံခဲ့့�ပါါသည််။ ဤချို့့���ယွွင်းး�ချျက််သည်် အခွွန််နှုုန်းး�ထားး�များ�း�ကိုု� ရွေး�း�ချျယ်် လျှော့�့��ချျခြ�င်းး�ဖြ�င့််� အခြား�း�ပြ�ည််နယ််များ��း
မှှ ရင်းး�နှီးး��မြှု�ု�ပ််နှံံ�မှုုများ�း�ကိုု� ဆွဲဲ�ဆော�ာင််ရန်် ပြ�ည််နယ််များ�း�ကြား�း�တွွင်် ပြို�ု�င််ဆိုု�င််မှုုများ�း� ဖြ�စ််ပေါ်�်စေေခဲံ့့�
�ပြီး�း�၊ ကုုန််စည််နှှင့််� ဝန််ဆော�ာင််မှုု
များ��းကိုု� ကင်းး�လွွတ််ခွွင့််�ပြု�ုရန်် ပျျက််ကွွက််ခြ�င်းး�၏ အကျိုးး���သက််ရော�ာက််မှုုကြော��ာင့််� ဘရာာဇီးး�လ််နိုု�င််ငံံအားး� ကမ္ဘာ့့��ဈေး�းကွွက််များ�း�
တွွင်် ပြို�ု�င််ဆိုု�င််နိုု�င််စွွမ်းး� နည်းး�ပါးး�သွားး��စေ�ခဲ့့�သည််။
	ဘရာာဇီးး�လ််ဖက််ဒရယ််စနစ််သည်် ဘရာာဇီးး�လ််၏ စီးး�ပွား��းရေး�းပြ�ဿနာာများ�း�ကိုု� အခြား�း� သိိသိိသာာသာာ ဖြ�စ််စေ�ခဲ့့�သည််
ဟုု ဆိုု�နိုု�င််ပါါသည််။ အစဥ််
အဆက်် ဘရာာဇီးး�လ််ပြ�ည််နယ််များ�း�သည်် သူူတို့့��ရရှိိ�သည့့်� ၀င််ငွေ�ေထက်် ပိုု�မိုု�သုံးး��စွဲဲ�တတ််ကြ�သည််။
၎င်းး�တို့့��၏ကြွေး��းမြီ�ီများ�း�ကိုု� နိုု�င််ငံံခြား�း�နှှင့််� ပြ�ည််တွွင်းး�ချေး�း�ငွေေ�ဖြ�င့််� ပြ�န််လည်် ပေး�းဆပ််ကြ�ပါါသည််။ ၁၉၈၀ ခုုနှှစ််များ�း� အစော�ာ�ပိုု�င်းး�
ကာာလများ�း�တွွင်် အဆိုု�ပါါကြွေး��းမြီ�ီများ�း�ကိုု� ပြ�ည််နယ််များ��း ပြ�န််မဆပ််နိုု�င််သော�ာအခါါ၊ ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအစိုးး��ရသည်် ပြ�ည််နယ််များ�း�၏
နိုု�င််ငံံခြား�း� ကြွေး��းမြီ�ီများ�း�ကိုု� ပြ�န််ထော�ာင််စုု အစိုးး��ရကိုု� ပြ�န််ပေး�းရန်် ပြ�ည််နယ််များ�း�၏ ကတိိနှှင့််� လဲဲလှှယ််ရန်် သဘော�ာ�တူူခဲ့့�သည််။
ထိုု�အချိိ�န််မှှစ၍ ဤကဲ့့�သို့့��ပင်် အကြိ�ိမ််ပေါ�ါင်းး�များ��းစွာာ� ထပ််ခါါတလဲဲလဲဲ လုုပ််ဆော�ာင််ခဲ့့�ကြ�သည််။ ထိိန်းး�မနိုု�င််သိိမ်းး�မရ ဖြ�စ််လာာ
သော�ာ နိုု�င််ငံံတော်�်�အသုံးး��စရိိတ်် အများ��းအပြား�း�သည်် ဝန််ထမ်းး�စရိိတ််များ�း� တိုးး��မြ�င့််�လာာကာာ တိုးး��လာာစေေခဲ့့�ပြီး�း� ၁၉၈၅ နှှင့့်� ၁၉၉၀
အကြား�း�တွွင်် ပြ�ည််တွွင်းး� အသားး�တင််ထုုတ််ကုုန််၏ ၇၇ ရာာခိုု�င််နှုုန်းး�အထိိပင်် ဖြ�စ််လာာခဲ့့�ရသည််။ ပြ�ည််ထော�ာင််စုု၏ ကြီး�း�မား�းသော�ာ
ကြွေး��းမြီ�ီပမာာဏသည်် ၁၉၉၇ ခုုနှှစ််တွွင်် အမေ�ေရိိကန််ဒေါ်�်လာာ ၁၃၉ ဘီီလီီယံံအထိိ ရှိိ�ခဲ့့�ပြီး�း� ငွေကြေး���း��ဖော�ာင်းး�ပွွမှုုဖြ�စ််စဉ််ကိုု� ပိုု�မိုု�
ဆိုးး��၀ါး�းလာာစေ�ခဲ့့�သည််။ ၁၉၉၄ ခုုနှှစ််တွွင်် ဘဏ္ဍာာရေး�း ဝန််ကြီး�း� Fernando Henrique Cardoso (နော�ာင််တွွင်် ဘရာာဇီးး�လ််
သမ္မမတ အဖြ�စ်် ၈ နှှစ််ကြာ�ာ တာာ၀န််ထမ်းး� ဆော�ာင််ခဲ့့�သည််။) က စီးး�ပွား��းရေး�း မငြိ�ိမ််မသက််ဖြ�စ််စေေသည့့်� ဘရာာဇီးး�လ််ဘဏ္ဍာာရေး�း
ဖက််ဒရယ််စနစ််၏ အဖွဲ့့�� အစည်းး�ဆိုု�င််ရာာ စည်းး�မျျဉ်းး�များ�း�ကိုု� စတင်် ပြော��ာင်းး�လဲဲခဲ့့�ပါါသည််။ အခြား�း�သော�ာ ဖက််ဒရယ််စနစ််များ��းတွွင််
ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ� အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေ ပြ�င််ဆင််ချျက််များ�း�သည်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအစုုအဖွဲ့့��၀င်် ယူူနစ််များ�း�၏ ခွွင့််�ပြု�ုချျက်် လိုု�အပ််သော်�်�လည်းး� ဘ
ရာာဇီးး�တွွင််မူူ ထိုု�သို့့��မဟုုတ််ပါါ။ ဘရာာဇီးး�လ်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအဆင့့်� လွှှတ််တော်�်� နှှစ််ရပ််လုံးး��မှှ ငါးး�ပုံံ�သုံးး��ပုံံ�အများ�း�စုုမဲဲဖြ�င့််� ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�
အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေကိုု� ပြ�င််ဆင််နိုု�င််သည််၊ ဘရာာဇီးး�လ်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုု အဆင့့်�လွှှတ််တော်�်�နှှစ််ရပ််လုံးး��ရှိိ� မဲဲဆန္ဒဒပေး�းမှုု နှှစ််ကျော့�့��တွွင််
ငါးး�ပုံံ�သုံးး��ပုံံ� မဲဲအများ�း�စုုဖြ�င့့်� အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေကိုု� ပြ�င််ဆင််နိုု�င််သည််။ ပြ�င််ဆင််ချျက််များ��းအားး� ပြ�ည််နယ််ဥပဒေ�ေပြု�ုလွှှတ််တော်�်� အများ�း�
စုုမှှ အဆိုု�ပြု�ုနိုု�င််သော်�်�လည်းး� ထိုု�ပြ�င််ဆင််ချျက််များ��းအားး� အတည််ပြု�ုရန််အတွွက််မူူ ၎င်းး�တို့့��၏ သဘော�ာ�တူူညီီချျက်် မလိုု�အပ််ပါါ။
၁၉၉၄ တွွင်် Fernando Henrique Cardoso သည်် အမှှန််တကယ််ပင်် အလုုပ််ဖြ�စ််စေေခဲ့့�သည့့်� တည််ငြိ�ိမ််ရေး�း အတွွက်် ပြု�ုပြ�င််
ပြော��ာင်းး�လဲဲရေး�းအစီီအစဥ််
(Plano Real )ကိုု� တီီထွွင််ခဲ့့�သည််။ Plano Real ၏ အော�ာင််မြ�င််မှုု အကြော��ာ�င်းး�ရင်းး�များ�း�ထဲဲမှှ တစ််
ခုုမှာာ� ၁၉၉၄ - ၁၉၉၅ ဘဏ္ဍာာရေး�းနှှစ််များ�း�အတွွက်် ၁၉၈၈ ခုုနှှစ််ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ� အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေပါါ ၀င််ငွေေ�ခွဲဲ�ဝေ�မှုု စည်းး�မျျဉ်းး�များ�း�ကိုု�
ပြော��ာင်းး�လဲဲစေေသော�ာ ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ� အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေ ပြ�င််ဆင််ချျက််နှှင့််�အတူူ စတင််နိုု�င််ခဲ့့�သော�ာကြော��ာင့််� ဖြ�စ််သည််။
အစိုးး��ရများ�း�အကြား�း� ပူးး�ပေါ�ါင်းး�ဆော�ာင််ရွွက််ခြ�င်းး�
	ဘရာာဇီးး�လ််သည်် သက််တမ်းး�ကြာ�ာရှှည််ပြီ�ီဖြ�စ််သော�ာ ဖက််ဒရယ််ပြ�ည််ထော�ာင််စုုတစ််ခုုဖြ�စ််ပြီး�း� (၁၈၈၉)၊ ကနေ�ေဒါါ
(၁၈၆၇) နှှင့််� ဩစတေး��းလျျ (၁၉၀၁)တို့့��နှှင့််� ခေေတ််ပြို�ု�င််ဖြ�စ််ကာာ ဤနှှစ််နိုု�င််ငံံကဲ့့�သို့့��ပင်် ဖက််ဒရယ်် စနစ််ကိုု� မကျျင့့်�သုံးး��မှီီ�တွွင််
ဘုုရင််စနစ်် ရှိိ�ခဲ့့�သည််။ သို့့��သော်�်� ဘရာာဇီးး�လ်် ဖက််ဒရယ််ဝါါဒီီလှုုပ််ရှား��းမှုုသည်် နိုု�င််ငံံရေး�းအရ အရေး�း�ပါါမှုု အတိုု�င်းး�အတာာတစ််ခုုသာာ
zuf'&,fu@
zuf'&,fu@
21
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် zuf'&,fu@
zuf'&,fu@
ရရှိိ�ခဲ့့�သော�ာကြော��ာင့််� ၎င်းး�သည်် စည်းး�မျျဉ်းး�ခံံ ဘုုရင််စနစ််အားး� အစား�းထိုးး��သည့််� ပြ�ည််နယ််အထက််တန်းး�လွှာာ� လူူတစ််စုုချုု�ပ််ကိုု�င််
သည့့်� ဖက််ဒရယ််စနစ်် "oligarchic federalism" ဟုု ခေါ်�်ဆိုု�နိုု�င််ပါါသည််။ဘရာာဇီးး�လ်် ဖက််ဒရယ််စနစ်် ရင််ဆိုု�င််နေေရသော��ာ
အဓိိကပြ�ဿနာာမှာာ� ပြ�ည််နယ််များ��းကြား�း�တွွင်် ကြီး�း�မား�းသော�ာ စီးး�ပွား��းရေး�းနှှင့််� ဘဏ္ဍာာရေး�းကွာာ�ဟမှုုနှှင့််� ပြ�ည််နယ််အတွွင်းး� နေေထိုု�င််
သူူများ��းအကြား�း� မမျှှတသော�ာ� ဝင််ငွေေ�ခွဲဲ�ဝေေမှုု ဖြ�စ််သည််။ စီးး�ပွား��းရေး�းနှှင့််� လူူဦးးရေေဆိုု�င််ရာာ အရေး�း�ပါါမှုုအရ ပြ�ည််နယ််များ�း�၏လူူမှုု
စီးး�ပွား��း အခြေ�ေ�အနေ�ေများ�း�မှာာ� တစ််ပြ�ည််နယ််နှှင့့်� တစ််ပြ�ည််နယ်် များ��းစွာာ� ကွာာ�ခြား�း�ပါါသည််။ São Paulo၊Minas Gerais ၊ Rio
Grande do Sul ၊ Paraná နှှင့််� Rio de Janeiro ပြ�ည််နယ််တို့့��သည်် ထိိပ််ဆုံးး��အုုပ််စုုတွွင်် ရှိိ�သည််။ Bahiaသည်် ကြီး�း�မား�းပြီး�း�
လူူဦးးရေေထူူထပ််သည့့်� ဆင်းး�ရဲဲသော�ာ ပြ�ည််နယ််အဖြ�စ်် ရပ််တည််နေ�သည််။ အနော�ာ�က််အလယ််ပိုု�င်းး�ဒေေသတွွင်် ကြီး�း�မား�းသော�ာ
နယ််မြေ�ေများ�း�၊ အလယ််အလတ်် လူူဦးးရေေနှှင့််� စီးး�ပွား��းရေး�း တိုးး��တက််လာာနေေသော�ာ ပြ�ည််နယ််များ�း� အုုပ််စုုရှိိ�သည််။ မြော��ာက််ဘက််
တွွင်် ကြီး�း�မား�းသော�ာ နယ််မြေ�ေများ�း�၊ လူူဦးးရေေ အနည်းး�ငယ််နှှင့််� စီးး�ပွား��းရေး�း တိုးး��တက််မှုု အနည်းး�ငယ််ရှိသော����ာ အခြား�း�ပြ�ည််နယ််
အုုပ််စုု တစ််ခုု ရှိိ�သည််။ နော�ာက််ဆုံးး��အုုပ််စုုမှာာ� အရှေ့�့��မြော��ာက််ပြ�ည််နယ််များ�း�ဖြ�စ််ပြီး�း� ယခင််အုုပ််စုုနှှစ််စုုထက်် လူူနေေ ထူူထပ််ပြီး�း�
နယ််မြေ�ေအနည်းး�ငယ််သာာရှိိ�ကာာ အလွွန််ဆင်းး�ရဲဲသော�ာ ပြ�ည််နယ််များ�း� ဖြ�စ််သည််။ ဤသို့့�� သိိသာာစွာာ�ကွဲဲ�ပြား�း� ခြား�း�နား�းနေ�မှုုသည််
ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအတွွင်းး�ရှိိ� ပြ�ည််နယ််များ��း၏ နိုု�င််ငံံရေး�းဘော�ာဂဗေ�ေဒ အင််အားး�ကိုု� ထင််ဟပ်် ပြ�သနေ�ေပြီး�း� ဘရာာဇီးး�လ််ပြ�ည််ထော�ာင််စုု
အတွွင်းး� အစိုးး��ရအချျင်းး�ချျင်းး�ကြား�း� ဆက််ဆံံရေး�း အားး�နည်းး�ခြ�င်းး�၏ အကြော��ာ�င်းး�ရင်းး�တစ််ခုု ဖြ�စ််သည််။ ဘရာာဇီးး�လ််ဖက််ဒရယ််
စနစ််၏ သမိုု�င်းး�ဆိုု�င််ရာာ ထူးး�ခြား�း�ချျက််အချို့့���၏ နော�ာက််ခံံတွွင်် ဘရာာဇီးး�လ််၏အစိုးး��ရအချျင်းး�ချျင်းး� ဆက််ဆံံရေး�း၏ ဒိုု�င်းး�နမစ််များ��း
ကိုု� ကော�ာင်းး�စွာာ� နား�းလည််နိုု�င််သည််။
	 ၁၉၈၈တွွင်် ပြ�င််ဆင််ချျက််များ�း� ထည့့်�သွွင်းး�ခဲ့့�သော�ာ ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေသည်် ဘရာာဇီးး�လ်် ပြ�ည််သူ့့�ရေး�းရာာ မူူ
ဝါါဒများ�း�တွွင်် ခေေတ််သစ််တစ််ခုုသို့့�� ပြော��ာင်းး�လဲဲခဲ့့�သည််။ ဤကာာလမတိုု�င််မီီကမူူ လူူမှုုဖူူလုံံ�ရေး�းကိုု� ဦးးတည််သော�ာ နိုု�င််ငံံအဖြ�စ််
တည််ဆော�ာက််ရန်် ကြိုး�း��စား�းအားး�ထုုတ််မှုုများ�း� ရှိိ�ခဲ့့�သည််။ ပြ�ည််ထော�ာင််စုု၏ နိုု�င််ငံံရေး�းချိိ�န််ခွွင််လျှာာ�သည်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအစိုးး��ရကိုု�
ထိိန်းး�ချုု�ပ််ရန်် ငြ�င်းး�ခုံံ�နေ�သည့််� São Paulo၊ Minas Gerais နှှင့််� Rio Grande do Sul ပြ�ည််နယ််တို့့��ကဲ့့�သို့့��သော�ာ အင််အားး�ကြီး�း�
ပြ�ည််နယ််များ�း�နှှင့့်� Rio de Janeiro၊ Bahia နှှင့််� Pernambuco တို့့��ကဲ့့�သို့့��သော�ာ အလယ််အလတ််အဆင့့်� ပြ�ည််နယ််အုုပ််စုုများ�း�
အကြား�း� ရှုုပ််ထွေး�း�သော�ာ နိုု�င််ငံံရေး�းတွွက််ချျက််မှုုများ�း�အပေါ်�်�တွွင်် မူူတည််ပါါသည််။ ၂၀ ရာာစုု တစ််လျှော�ာ�က််လုံးး��တွွင်် ဘရာာဇီးး�လ််
ဖက်် ဒရယ််စနစ််နှှင့််� အစိုးး��ရအကြား�း� ဆက််ဆံံရေး�းသည်် ဗဟိုု�ချုု�ပ််ကိုု�င််မှုု၊ အာာဏာာရှှင်် အစိုးး��ရများ�း�နှှင့််� ဗဟိုု�ချုု�ပ်် ကိုု�င််မှုုလျှော့�့��ချျ
ရေး�း လစ််ဘရယ််အစိုးး��ရများ�း� အကြား�း� ချိိ�န််သီးး�လွှဲဲ�သကဲ့့�သို့့��ပင်် အပြော�ာ��င်းး�အလဲဲများ�း�စွာာ� ရှိိ�ခဲ့့�ပါါသည််။ ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအစိုးး��ရ
(ဖက််ဒရယ််အစိုးး��ရ) ၏ ထင််ရှား��းသော�ာ နိုု�င််ငံံရေး�းနှှင့််� ဘဏ္ဍာာရေး�း အင််အားး�သည်် ပိုု�မိုု�အားး�ကော�ာင်းး�သော�ာ ပြ�ည််နယ််များ��း၏
အစိုးး��ရများ�း�နှှင့််� ဆက််နွှှယ််နေေသော်�်�လည်းး� ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအဆင့့်� အစိုးး��ရအလွှာာ�သည်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုု တစ််ခုုလုံးး��၏ နိုု�င််ငံံရေး�း
တွွင်် အဓိိကကျသော��ာ�အခန်းး�ကဏ္ဍမှှပါါဝင််နေ�ပါါသည််။
	ဘရာာဇီးး�လ််၏ အားး�နည်းး�ရှုုပ််ထွေး�း�လှသော��ာ� အစိုးး��ရအချျင်းး�ချျင်းး� ဆက််ဆံံရေး�း ဒိုု�င်းး�နမစ််သည်် မျျက််မှော�ာ�က််အခြေ�ေ�အနေ�ေ
တွွင်် ပိုု�မိုု�ကော�ာင်းး�မွွန််သည့့်�ဖက််သို့့�� ပြော��ာင်းး�လဲဲလာာပါါသည််။ အထူးး�သဖြ�င့််� ပိုု�မိုု�တက််ကြွ�သော�ာ အရပ််ဘက််လူ့့�အဖွဲ့့��အစည်းး�
ပေါ်�်ပေါ�ါက််လာာခြ�င်းး�သည်် အစိုးး��ရနှှင့််� နိုု�င််ငံံသားး�များ�း�ကြား�း� ဆက််ဆံံရေး�းတွွင််သာာမက အစိုးး��ရများ��းကြား�း� ဆက််ဆံံရေး�းတွွင််
လည်းး� ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီ ခိုု�င််မာာစေေရန်် အထော�ာ�က််အကူူ ဖြ�စ််လာာစေေသည််။
ဒေ�သန္တတရအစိုးး��ရအုုပ််ချုု�ပ််ရေး�းပုံံ�စံံများ�း�
	ဘရာာဇီးး�လ််၏ ဒေေသန္တတရမြူ�ူနီီစပယ််များ�း�သည်် ပြ�ည််နယ််များ��းမှှ ဖွဲ့့��စည်းး�ခြ�င်းး�မဟုုတ််ဘဲဲ ပြ�ည််နယ််
များ��းနှှင့််�အတူူ ဖက််ဒရယ််ပြ�ည််ထော�ာင််စုု၏ အစိိတ််အပိုု�င်းး�များ�း� ဖြ�စ််ကြ�သည််။ ဘရာာဇီးး�လ်် မြူ�ူနီီစီီပယ််အားး�လုံးး��
သည်် တူူညီီသော�ာ တရား�းဝင််အဆင့််�အတန်းး� ရရှိိ�ကြ�သည််။ ဒေေသန္တတရမြူ�ူနီီစီီပယ််များ�း�၏ တရား�းဝင်် အဓိိပ္ပါါ�ယ််ဖွွင့််�
ဆိုု�ချျက််တွွင်် မြူ�ူနီီစပယ််သည်် ဒေေသန္တတရနှှင့််� ခရိုု�င််ဒေေသများ�း�အပြ�င််၊ ကျေး�း�လက်် ဒေေသများ��း မြို့�့��ပြ�များ�း�ကိုု�ပါါ လွှှမ်းး�
ခြုံ�ံ�ဖွွင့့်�ဆိုု�ထားး�သည််။ မြို့�့��ပြ�၏ တရား�းဝင်် အဓိိပ္ပါါ�ယ်် ဖ္္ငင့့်�ဆိုု�ချျက််သည်် အုုပ််ချုု�ပ််ရေး�းပိုု�င်းး� ရှုုထော�ာင့့်�မှှသာာ အဓိိ
ပ္ပာာ�ယ််ဖွွင့့်�ဆိုု�ထားး�ခြ�င်းး�ဖြ�စ််ပြီး�း� ဒေေသန္တတရနှှင့််� ခရိုု�င််ရုံးး��များ�း� အားး�လုံးး�� ပါါဝင််နေ�သည််။ ဤစံံနှုုန်းး�များ�း�ကိုု� အသုံးး��ပြု�ု
ခြ�င်းး�ကြော��ာင့့်� ဘရာာဇီးး�နိုု�င််ငံံ၏ မြို့�့��ပြ�အသွွင််ဆော�ာင််မှုု အတိုု�င်းး�အတာာသည်် ၁၉၆၀ ခုုနှှစ််တွွင်် ၄၅% ရှိိ�ခဲ့့�ရာာမှှ
22
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ််
၂၀၀၀ခုုနှှစ််တွွင်် ၈၁ % အထိိ တိုးး��တက််လာာခဲ့့�သည််။ ဘရာာဇီးး�နိုု�င််ငံံ၏ ဒေေသန္တတရမြူ�ူနီီစီီပယ်် ၅,၅၆၀ ရှိိ�သည့််�အနက်် ပြ�ည််နယ််
မြို့�့��တော်�်� ၂၆ခုုနှှင့််� ဖက််ဒရယ််ခရိုု�င််တို့့��တွွင်် နေေထိုု�င််ကြ�သူူတို့့��သည်် နိုု�င််ငံံလူူဦးးရေေ၏ သုံးး��ပုံံ�တစ််ပုံံ�ခန့််�ရှိိ�ပြီး�း� လူူဦးးရေေနှှင့််� ငွေကြေး���း��၊
စီးး�ပွား��းရေး�းနှှင့််� နိုု�င််ငံံရေး�း အရင်းး�အမြ�စ််များ��း စုုစည်းး�ရာာ နေေရာာများ��းလည်းး� ဖြ�စ််နေ�သဖြ�င့့်� ၎င်းး�တို့့��သည်် အရေး�း�ပါါလှှသည််။ ဘရာာ
ဇီးး�လ််တွွင်် မြူ�ူနီီစီီပယ်် ၅၅၆၀ ရှိိ�ပြီး�း� ထိုု�အရေ�ေအတွွက််အထဲဲမှှ ၁၅၈၆ ခုုမှာာ� ၁၉၈၀ နှှင့််� ၂၀၀၀ ခုုနှှစ်် ကြား�း�တွွင်် တည််ထော�ာင််
သော�ာ မြူ�ူနီီစီီပယ််အသစ််များ�း� ဖြ�စ််ကြ�သည််။
	နိုု�င််ငံံရေး�းအရ ဒေေသန္တတရ မြူ�ူနီီစီီပယ််အစိုးး��ရများ��းသည်် အရေး�း�ကြီး�း�သော�ာ အခန်းး�ကဏ္ဍမှှ ပါါဝင််ပြီး�း� မြို့�့��တော်�်�ဝန််
များ��းသည်် အရေး�း�ပါါပါါသည််။ ဒေေသန္တတရမြူ�ူနီီစီီပယ်် အစိုးး��ရတိုု�င်းး�သည်် လေး�းနှှစ််သက််တမ်းး� အတွွက်် မြို့�့��တော်�်�ဝန််နှှင့့်� ဒေေသန္တတရ
မြူ�ူနီီစီီပယ်် ကော�ာင််စီီ၀င််များ�း�ကိုု� ရွေး�း�ချျယ််ရန်် ဒေေသန္တတရ ရွေး�း�ကော�ာက််ပွဲဲ�များ�း� ကျျင်းး�ပသည််။ မြို့�့��တော်�်�ဝန််သည်် နော�ာက််တစ််ကြိ�ိမ််
ပြ�န််လည််ရွေး�း�ချျယ်် ခံံနိုု�င််ခွွင့့်� ရှိိ�ပါါသည််။ မဲဲဆန္ဒဒရှှင်် ၂၀၀,၀၀၀ ကျော်�်��ရှိိ�သည့််� ဒေေသန္တတရမြူ�ူနီီစီီပယ််များ�း�၏ ရွေး�း�ကော�ာက််ပွဲဲ�များ�း�
တွွင်် မည််သည့့်�ကိုု�ယ််စား�းလှှယ််မှှ မဲဲအများ�း�စုုဖြ�င့့်� အနိုု�င််မရပါါက ဒုုတိိယအကြိ�ိမ််မြော��ာက်် ရွေး�း�ကော�ာက််ပွဲဲ�ကိုု� ပြ�န််လည်် ကျျင်းး�ပ
ကြ�ရပါါသည််။ ဘရာာဇီးး�လ််ရှိိ� အခြား�း�သော�ာ ဥပဒေ�ေပြု�ုလွှှတ််တော်�်�များ��းကဲ့့�သို့့��ပင်် မြူ�ူနီီစီီပယ််ကော�ာင််စီီဝင််များ�း�အားး� “စာာရင်းး�ဖွွင့််�
အချိုး�း��ကျျ ကိုု�ယ််စား�းပြု�ုစနစ််”ဖြ�င့််� ရွေး�း�ချျယ်် တင််မြှော��ာ�က််သည််။ လူူဦးးရေေအရွွယ််အစား�းအရ ကော�ာင််စီီဝင််များ�း�သည်် အနည်းး�ဆုံးး��
၉ ဦးးမှှ အများ��းဆုံးး�� ၅၅ဦးးအထိိ ရှိိ�ကြ�ပါါသည််။ ၁၉၈၈တွွင်် ပြ�င််ဆင််ချျက််များ�း� ထည့့်�သွွင်းး�ခဲ့့�သော�ာ ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေအရ
ဒေ�သန္တတရမြူ�ူနီီစီီပယ်် နယ််နိိမိိတ််အတွွင်းး� ကိုု�ယ််ပိုု�င််ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ� အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေကိုု� ပြ�ဋ္ဌာာန်းး�ပိုု�င််ခွွင့််� ရှိိ�လာာခဲ့့�ပါါသည််။ Organic Law
ဟုုခေါ်�်ကြ�သည််။
	ဘရာာဇီးး�နိုု�င််ငံံ၏ ၁၉၈၈တွွင်် ပြ�င််ဆင််ချျက််များ��း ထည့့်�သွွင်းး�ခဲ့့�သော�ာ ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေအရ ဒေေသန္တတရမြူ�ူ နီီစီီပယ််
အစိုးး��ရများ�း�၏ ၀င််ငွေေ�များ��းကိုု� အမြဲ�ဲ အာာမခံံထားး�သည််။ ဒေေသန္တတရအစိုးး��ရများ��း၏ ၀င််ငွေေ�အရင်းး� အမြ�စ််များ�း�သည်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုု
နှှင့််� ပြ�ည််နယ််အခွွန််များ�း�မှှ လွှဲဲ�ပြော��ာင်းး�ခြ�င်းး�နှှင့််� ဒေေသန္တတရအစိုးး��ရ၏ ချုု�ပ််ကိုု�င််မှုု အော�ာက််ရှိိ� အခွွန််များ��းမှှ ရရှိိ�သည််။ ဒေေသန္တတရ
မြူ�ူနီီစီီပယ််အစိုးး��ရများ�း�သည်် ဝန််ဆော�ာင််မှုုခွွန်် (ISS)၊ မြို့�့��ပြ�ပိုု�င််ဆိုု�င််မှုုအခွွန်် (IPTU)၊ အိိမ််ခြံ�ံမြေ�ေ လွှဲဲ�ပြော��ာင်းး�မှုုများ��း (ITBI)များ��း
အပေါ်�်�တွွင်် အခွွန််ကော�ာက််ခံံနိုု�င််ပြီး�း�၊ ပြ�ည််ထော�ာင််စုု လွှဲဲ�ပြော��ာင်းး�မှုုများ�း�အဖြ�စ်် ဝင််ငွေေ�ခွွန််၏ ၂၂.၅ %၊ ကျေး�း�လက််ရှိိ� ပစ္စစည်းး�
ပိုု�င််ဆိုု�င််မှုု ခွွန််၏ ၅၀%၊ စက််မှုုလုုပ််ငန်းး�ထုုတ််ကုုန််ခွွန််၏ ၂၅ %၊ ရွှေ�ေလုုပ််ငန်းး�ဘဏ္ဍာာရေး�းဆိုု�င််ရာာ အခွွန််၏ ၇၀% ဖြ�စ််သည််။
တန််ဘိုးး�� ထပ််တိုးး��ခွွန််၏ ၂၅% (ICMS)၊ မော်�်�တော်�်�ယာာဉ်် မှှတ််ပုံံ�တင််ခွွန်် (IPVA)၏ ၅၀%တို့့��အားး� ပြ�ည််နယ််များ�း�၏ လွှဲဲ�ပြော��ာင်းး�
ငွေ�ေအဖြ�စ််လည်းး� ရရှိိ�ပါါသည််။
နိိဂုံးး��
	ဘရာာဇီးး�လ််နိုု�င််ငံံသည်် ဖက််ဒရယ််စနစ််အားး� ချော�ာ�မွေ့�့�စွာာ� အသွွင််ကူးး�ပြော��ာင်းး�နိုု�င််ခဲ့့�သည််ဟုု ဆိုု�သော်�်�လည်းး�
ဘဏ္ဍာာရေး�းဖက််ဒရယ််စနစ််တွွင််မူူ အာာဏာာခွဲဲ�ဝေ�ကျျင့့်�သုံးး��မှုု အမှား��းများ�း�ကြော��ာင့့်� ဘဏ္ဍာာရေး�းပြ�သနာာများ�း�စွာာ� ရင််ဆိုု�င််ခဲ့့�ရ
ပါါသည််။ လူူမှုုစီးး�ပွား��းရေး�း အခြေ�ေ�အနေ�ေ မတူူညီီမှုုများ�း�ရှိသော����ာ ပြ�ည််နယ််များ�း�အကြား�း� ပူးး�ပေါ�ါင်းး� ဆော�ာင််ရွွက််ခြ�င်းး�ထက်် မိိမိိတို့့��
အကျိုးး���စီးး�ပွား��းအတွွက်် အားး�ပြို�ု�င်် အုုပ််စုုဖွဲ့့��သည့့်� အခြေ�ေ�အနေ�ေများ��းပင်် ရှိနေ���ေပါါသည််။ ဒေေသန္တတရမြူ�ူနီီစီီပယ််များ�း�၏ အရေး�း�ပါါသော�ာ
အခန်းး�ကဏ္ဍနှှင့့်� အရပ််ဖက််အဖွဲ့့��အစည်းး�များ�း�၏ အားး�ကော�ာင်းး�လာာမှုုကြော��ာင့့်� ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီ ပိုု�မိုု�ရင့့်�ကျျက််လာာမှုုနှှင့့်�အတူူ ဘရာာဇီးး�
လ််ဖက််ဒရယ််စနစ််သည်် ပိုု�မိုု� တည််ငြိ�ိမ်် အားး�ကော�ာင်းး�လာာသည််ဟုု ဆိုု�ရပါါမည််။
မိုးး��သန််
zuf'&,fu@
zuf'&,fu@
23
အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ််

31st 8.8.88 Special.pdf

  • 1.
    ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ခုုနှှစ်် အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ်် (၃၁)
  • 2.
    2 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် မာာတိိကာာ
  • 3.
    3 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် ယနေ့�့�သည်် မြ�န််မာ့့�နိုု�င််ငံံရေး�းသမိုု�င်းး�၊ မြ�န််မာ့့�တော်�်�လှှန််ရေး�းသမိုု�င်းး�တွွင်် အထင််ကရ သမိုု�င်းး�မှှတ််တိုု�င််ကြီး�း� တစ််ခုုဖြ�စ်် သော�ာ ရှှစ််လေး�းလုံးး��အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း� ပေါ်�်ပေါ�ါက််ခဲ့့�သည့့်� ၃၄ နှှစ််မြော��ာက်် နှှစ််ပတ််လည််နေ့�့ ဖြ�စ််ပေ�သည််။ ရှှစ််လေး�းလုံးး�� လူူထုု အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�သည်် ရဟန်းး�ရှှင််လူူ ကျော�ာ�င်းး�သားး�ပြ�ည််သူူများ�း�၏ အသက််ပေါ�ါင်းး�များ��းစွာာ� စတေး��းခဲ့့�ရပြီး�း� စစ််အာာဏာာရှှင်် များ��း၏ ပစ််ခတ််သတ််ဖြ�တ််ညှှင်းး�ပမ်းး�နှိိ�ပ််စက်် ဖမ်းး�ဆီးး�ထော�ာင််ချျမှုုများ��းကိုု� အံံတုုကာာ ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီရေး�းအတွွက်် ပြ�ည််သူူလူူထုုတ ရပ််လုံးး�� ရဲဲရဲဲဝံ့့�ဝံ့့� တိုု�က််ပွဲဲ�ဝင််ခဲ့့�ကြ�သည့််� မြ�န််မာ့့�ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီသမိုု�င်းး�ဖြ�စ််စဉ််၏ ကြီး�း�မြ�တ််သော�ာ သမိုု�င်းး�စာာမျျက််နှာာ� တစ််ခုုလည်းး� ဖြ�စ်် ပေ�သည််။ ရှှစ််လေး�းလုံးး�� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�သည်် မည််သူူတစ််ဦးး တစ််ယော�ာက််တည်းး�ကမျှှ မည််သည့််�အဖွဲ့့��အစည်းး� တစ််ခုု တည်းး�ကမျှှ ဦးးဆော�ာင််လှုံ့့��ဆော်�်�ခဲ့့�သော�ာကြော��ာင့််� ဖြ�စ််ပွား��းခဲ့့�ခြ�င်းး�မဟုုတ််ဘဲဲ ချွွတ််ခြုံ�ံ�ကျနေ�ေ�သော�ာ စီးး�ပွား��းရေး�းနှှင့််� အာာဏာာရှှင််စနစ်် တို့့��၏ဒဏ််ကိုု� နှှစ််ပေါ�ါင်းး�များ�း�စွာာ� ခါးး�ခါးး�သီးး�သီးး� ကြိ�ိတ််မှိိ�တ််ခံံလာာခဲ့့�ရသော��ာ ပြ�ည််သူူလူူထုုတစ််ရပ််လုံးး��က နိုးး��ကြား�း�လာာပြီး�း� တညီီတညွွတ််တည်းး� ဆန့််�ကျျင််တွွန်းး�လှှန််ခဲ့့�ကြ�ခြ�င်းး�သာာ ဖြ�စ််သည််။ ရှှစ််လေး�းလုံးး�� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�တွွင်် ပြ�ည််သူူလူူထုုတစ််ရပ််လုံးး��က အာာဏာာရှှင််စနစ််ကိုု� ထိရော��ာ�က််စွာာ� ထိုးး��နှှက်် တော်�်� လှှန််နိုု�င််ခဲ့့�သော�ာကြော��ာင့််� အာာဏာာရှှင််များ�း� ယာာယီီနော�ာက််ဆုုတ််ပေး�းခဲ့့�ရသည််။ အဆိုု�ပါါအရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�သည်် ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီ လိုု�လားး�သော�ာ နိုု�င််ငံံရေး�းသမား�းများ�း�၊ ပါါတီီများ�း�နှှင့််� လက််နက််ကိုု�င််အဖွဲ့့��အစည်းး�များ�း�ကိုု� သန္ဓေ�ေ�တည်် မွေး�း�ထုုတ််ပေး�းနိုု�င််ခဲ့့�သည််။ သို့့��သော်�်� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�၏ ပင််မရည််မှှန်းး�ချျက််ဖြ�စ််သည့့်� “ပြ�ည််သူူတစ််ရပ််လုံးး�� မတရား�းဖိိနှိိ�ပ််ခံံရမှုုမှှ လွွတ််မြော��ာက််ရေး�း”မှာာ� ယခုုတိုု�င်် မအော��ာင််မြ�င််သေး�းချေ�ေ။ ထို့့��ကြော��ာင့့်� ရှှစ််လေး�းလုံးး�� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�၏ ရည််မှှန်းး�ချျက်် ပန်းး�တိုု�င််ကိုု� အမှှန််တကယ်် မရော�ာ�က််ရှိသေး����းသည်် ဖြ�စ််ကြော��ာင်းး�ကိုု� ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီ ဘက််တော်�်�သားး� မျိုးး���ဆက််အသီးး�သီးး�က ရှှစ််လေး�းလုံးး��အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�၏ နှှစ််ပတ််လည််နေ့�့ ရော�ာက််တိုု�င်းး�တွွင်် ပုံံ�သဏ္ဍာာန််မျိုးး���စုံံ�ဖြ�င့့်� ဆော်�်�ဩခဲ့့�ကြ�၊ အသိပေး��း�ခဲ့့�ကြ�သည််။ ထို့့��အပြ�င်် ဖက််ဒရယ်် ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီနိုု�င််ငံံတော်�်� ဖြ�စ်် ပေါ်�်စေေရေး�းအတွွက်် ကဏ္ဍစုံံ�မှှ တိုု�က််တွွန်းး�ကြ�၊ လုုပ််ဆော�ာင််ခဲ့့�ကြ�သည််။ တစ််ဖက််တွွင််လည်းး� ပြ�စ််ဒဏ််ကင်းး�လွွတ််ခွွင့့်� ခံံစား�းခဲ့့� ကြ�ရသည့့်� မိိစ္ဆာာ�ဆိုးး�� စစ််အာာဏာာရှှင််မျိုး�း��ဆက်် အသီးး�သီးး�က ၎င်းး�တို့့��၏ အာာဏာာတည််မြဲ�ဲရေး�း လော�ာဘဇော�ာ�နှှင့့်� စဉ််ဆက််မပြ�တ်် ကန့့်�လန့့်�တိုု�က်် ဖျျက််ဆီးး�နေေခဲ့့�ရာာ နိုု�င််ငံံတော်�်� အာာဏာာသိိမ်းး�ခြ�င်းး�ကိုု� သမိုု�င်းး�တကျော့��့��ပြ�န်် ကြုံ�ံ�ဆုံံ�ခဲ့့�ရပါါသည််။ t,f'Dwmh tmabmf t,f'Dwmh tmabmf
  • 4.
    4 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် ရှှစ််လေး�းလုံးး��အရေး�း�တော်�်�ပုံံ� စိိတ််ဓါါတ််ကိုု� ခေေတ််အဆက််ဆက်် ကိုု�င််စွဲဲ�ခဲ့့�ကြ�သော�ာ ပြ�ည််သူူလူူထုုအနေ�ေဖြ�င့့်�လည်းး� တုံ့့�� ဆိုု�င်းး�ခြ�င်းး�မရှိိ�ဘဲဲ စစ််အာာဏာာရှှင််စနစ််ကိုု� လမ်းး�မများ�း�ထက််မှှ ဆန္ဒဒထုုတ််ဖော်�်�မှုုများ�း� သာာမက လက််နက််ကိုု�င်် တော်�်�လှှန််ရေး�း အထိိပါါ ကဏ္ဍစုံံ�ဖြ�င့့်� အာာခံံ တွွန်းး�လှှန်် တိုု�က််ပွဲဲ�ဝင်် တုုန့့်�ပြ�န််ခဲ့့�ကြ�သည််။ “စစ််အာာဏာာရှှင််စနစ်် အပါါအဝင်် အာာဏာာရှှင််စနစ်် အားး�လုံးး�� ကင်းး�ပ၍ အမျိုး�း��သားး�တန်းး�တူူညီီမျှရေး��း�နှှင့့်� ကိုု�ယ််ပိုု�င််ပြ�ဋ္ဌာာန်းး�ခွွင့့်� အခွွင့့်�အရေး�း�များ��းကိုု� အပြ�ည့့်�အဝ အာာမခံံနိုု�င််သည့့်� ဖက််ဒရယ််ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီ ပြ�ည််ထော�ာင််စုုသစ်် တည််ဆော�ာက််နိုု�င််ရေး�း”ကိုု� သဘော�ာ�တူူညီီစွာာ� ပန်းး�တိုု�င််ထားး�၍ ချီီ�တက််လာာနိုု�င််ပြီ�ီ ဖြ�စ်် ပါါသည််။ ယခုုအချိိ�န််တွွင်် မြ�န််မာာပြ�ည််သူူလူူထုုသည်် ရှှစ််လေး�းလုံးး�� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�က ထုုဆစ််ပေး�းလိုု�က််သော�ာ “အာာဏာာရှိိ�သူူ တို့့��၏ ဖိိနှိိ�ပ််မှုုများ�း�နှှင့််� မတရား�းမှုုများ�း�ကိုု� ခေါ�ါင်းး�ငုံ့့��မခံံဘဲဲ စုုစည်းး�ညီီညွွတ််စွာာ�ဖြ�င့််� တွွန်းး�လှှန််ရဲဲသော�ာ စိိတ််ဓာာတ်် (သို့့��မဟုုတ််) ရှှစ်် လေး�းလုံးး��အရေး�း�တော်�်�ပုံံ� စိိတ််ဓါါတ််”ဖြ�င့့်� ဆိုးး��ရွား��းလွွန်းး�သော�ာ ရာာဇဝတ််မှုုများ��းကိုု� ဆယ််စုုနှှစ််ပေါ�ါင်းး�များ�း�စွာာ� အကြိ�ိမ််ကြိ�ိမ်် ကျူးး��လွွန်် ခဲ့့�သည့့်� စစ််အာာဏာာရှှင််စနစ််ကိုု� မြ�န််မာ့့�မြေ�ေပေါ်�်မှှ အမြ�စ််ဖြ�တ်် ချေ�ေမှုုန်းး�မည််ဟူူသော�ာ စိိတ််ပိုု�င်းး�ဖြ�တ််မှုုဖြ�င့််� သမိုု�င်းး�တလျော�ာ��က်် အကြီး�း�ကျျယ််ဆုံးး��သော�ာ စစ််အာာဏာာရှှင််စနစ်် ဆန့််�ကျျင််ရေး�း အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�ကိုု� ဆင််နွှဲဲ�နေေကြ�ခြ�င်းး� ဖြ�စ််သည််။ ဆက််လက််၍လည်းး� ပြ�ည််သူူလူူထုု တစ််ရပ််လုံးး��နှှင့့်� ကဏ္ဍအသီးး�သီးး�မှှ တော်�်�လှှန််ရေး�း ရဲဲဘော်�်� အားး�လုံးး��တို့့��သည်် ရှှစ်် လေး�းလုံးး��အရေး�း�တော်�်�ပုံံ� စိိတ််ဓါါတ််ကိုု� ခုုခံံအားး� အဖြ�စ််လည်းး�ကော�ာင်းး�၊ တော်�်�လှှန််ရေး�း သန္နိိ�ဋ္ဌာာန်် အဖြ�စ််လည်းး�ကော�ာင်းး� အသွေး�း�� ထဲဲ အသားး�ထဲဲအထိိ မွေး�း�မြူ�ူ ကိုု�င််စွဲဲ�၍ ယခုု နွေ�ေဦးးတော်�်�လှှန််ရေး�းသည်် အဆုံးး��သတ်် တိုု�က််ပွဲဲ� ဖြ�စ််ရမည််၊ နိုု�င််ကိုု�နိုု�င််မှှ ဖြ�စ််မည်် ဟူူသော�ာ တူူညီီသည့််� သဘော�ာ�ထားး�များ��းဖြ�င့််� အားး�ကုုန်် ရုုန်းး�ကန်် ချီီ�တက်် တိုု�က််ပွဲဲ�ဝင်် ဆင််နွှဲဲ�ကြ�ရမည်် ဖြ�စ််ပါါသည််။ ကျွွန်ုု�ပ််တို့့�� မြ�စ််ကွေ့�့�-လူူထုုတော်�်�လှှန််ရေး�းစာာစဉ်် အနေ�ေဖြ�င့့်�လည်းး� ရှှစ််လေး�းလုံးး��အရေး�း�တော်�်�ပုံံ� စိိတ််ဓါါတ််နှှင့့်� ကလော�ာ�င်် လက််နက််ကိုု� ကိုု�င််ဆွဲဲ�၍ ဤတော်�်�လှှန််ရေး�းတွွင်် ပြ�ည််သူူများ��းနှှင့််�အတူူ စစ််အာာဏာာရှှင််စနစ််ကိုု� အမြ�စ််ပြ�တ််သည််အထိိ တိုု�က်် ထုုတ််သွားး��ပါါမည််ဟုု ရှှစ််လေး�းလုံးး�� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�နှှင့််� တော်�်�လှှန််ရေး�း အဆက််ဆက််တို့့��တွွင်် အသက််သွေး�း�ချွေး�း� ရင်းး�နှီးး�� ပေး�းဆပ််ခဲ့့�ကြ�သော�ာ အာာဇာာနည််သူူရဲဲကော�ာင်းး�များ�း� အားး�လုံးး��ကိုု� တိုု�င််တည််လျျက်် ဤအယ််ဒီီတာ့့� အာာဘော်�်�ဖြ�င့့်� ထပ််မံံ၍ ကတိိ သစ္စာာ�ပြု�ုအပ််ပါါသည််။ “ ရှှစ််လေး�းလုံးး�� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း� အပါါအဝင်် အရေး�း�တော်�်�ပုံံ� အဆက််ဆက််က တော်�်�လှှန််ရေး�းရဲဲဘော်�်�များ�း�အားး� ဦးးညွွတ််လျျက််” အယ််ဒီီတာာ မြ�စ််ကွေ့�့� လူူထုုတော်�်�လှှန််ရေး�းစာာစဉ်် t,f'Dwmh tmabmf t,f'Dwmh tmabmf
  • 5.
    5 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် uAsmu@ uAsmu@ ၂၀၂၁ ဖေ�ဖော်�်�ဝါါရီီ.......... နေ�မြ�င့့်�လို့့�� အရူးး�ရင့့်�တဲ့့� စစ််အာာဏာာရူးး�ကာာလ တစ််နည်းး�အားး�ဖြ�င့့်� အာာဏာာကပ််ကာာလ အညွွန့့်�ချိုးး���ခံံလိုု�က််ရတဲ့့� ငါ့့�လူူငယ််ဘဝလေ�ေ.......။ ဒလန််ရပ််ကွွက််က ပြော��ာက််ကျားး��လုုပ််နေေတဲ့့� လူူငယ်် တချို့့���ရယ််။ အနာာဂတ််ကိုု� ဖန််တီးး�ရမယ့့်�အစား�း ကိုု�ယ့့်�အနာာဂတ််တော�ာင်် ကိုု�ယ််ပြ�န််တိုု�က််ယူူနေ�ရတဲ့့� ဆန္ဒဒပြ�လူူငယ််တချို့့���ရယ််။ ထမင်းး�စား�းချိိ�န််မှှ သတိိထားး�မိိတဲ့့� လူူမစုံံ�တဲ့့� ထမင်းး�ဝိုု�င်းး�တချို့့���ရယ််။ သွေး�း�စွွန်းး�နေ�တဲ့့� လမ်းး�တွေပေါ်�်���မှာာ� ညဘက််ဆိုု� ဟစ််ကြွေး��းသံံတွေ�ေ ငါါကြား�း�လို့့��.......။ နွေ�ေဦးးရေေ......... ၁၉၆၂ ကတည်းး�က တော်�်�လှှန််ရေး�းဟာာ ငါါရော�ာက််နေေတဲ့့� ၂၀၂၁ မှာာ� ဘုုရင့့်�နော�ာင််လိုု� ဖော�ာင််ဖျျက််ခဲ့့�ပြီ�ီ။ ဒီီနှှစ််ထဲဲ ငါါဘယ််လိုု�ကျျင််လည််ရမလဲဲဆိုု�တာာကိုု� ဒီီတော်�်�လှှန််ရေး�းကပဲဲ ငါ့့�ကိုု�သင််ပြ�ပေး�းခဲ့့�......။ လူ့့�ဘဝ သုံးး��ပုံံ�တစ််ပုံံ�လေး�းမှာာ�တင်် နေ�ဝင််ချိိ�န််ကိုု� ဇိိမ််ခံံပစ္စစည်းး�တစ််ခုုလိုု�သုံးး��စွဲဲ� အာာဏာာရူးး�ကော�ာင််ကြော��ာင့့်� လမ်းး�စပျော��ာ�က််သွားး��ခဲ့့�တာာ ငါါတို့့��ရဲ့့�..... အညွွန့့်�တလူူလူူ အနာာဂတ််တွေ�ေပါါကွာာ�။ ကော�ာင််မလေး��းတစ််ယော�ာက််နဲ့့� မြို့�့��အနှံ့့��လျှော�ာ�က််လည််တုုန်းး�ကဆိုု� "အိိမ််ပြ�န််နော�ာက််ကျျလည်းး� ဘာာဖြ�စ််လဲဲ night out ဆက််ထွွက််တာာပေါ့�့�နော်�်�"တဲ့့�။ ဒီီကာာလထဲဲ ငါ့့�အတွွက်် အကော�ာ�င်းး�ဆုံးး��ပြ�တ််လုံးး��တစ််ခုုပဲဲ။ မှော�ာ�င််ရီီပျိုး�း��ရင်် ကိုု�ယ််တို့့��ရပ််ကွွက််မှာာ� ခွေး�း�ရူးး�တွေပေါ�ါ���တယ်် အချျစ််ရယ််။ ၂၁ ရာာစုု နွေ�ေဦးး နွေ�ေဦးးရေေ........ လမ်းး�ပေါ်�်ထွွက်် ဆန္ဒဒပြ�ကြ�ည့့်�ရင်် လက််ဗလာာနဲ့့� ဗန္ဓုု�လသွေး�း��တွေ�ေ မြ�င််ရမယ််။ ကျျည််မထွွက််တဲ့့� လက််သုံးး��ချော�ာ�င်းး�တွေ�ေ တွေ့�့�ရမယ််။ ဓမ္မမအတွွက်် ရှေ့�့�ဆက််နေ�တဲ့့� ခြေ�ေလှှမ်းး�တွေ�ေ ရှိိ�မယ််။ ဟော�ာ......... အခုု လမ်းး�လျှော�ာ�က််လာာတဲ့့�လူူဟာာ အသက််ကိုု� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�မှာာ�လှူူ� ခန္ဓာာ�ကိုု� ဆေး�းရုံံ�မှာာ�လှူူ�ထားး�တဲ့့� ကော�ာင််ပေါ့�့�။ မက််အိိမ််
  • 6.
    6 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် uAsmu@ uAsmu@ မိိစ္ဆာာ�နှှင််ပွဲဲ� ခပ််ငယ််ငယ််အရွွယ််က ကျော�ာ�င်းး�သင််ခန်းး�စာာထဲဲမှာာ� သင််ဖူးး�ခဲ့့�တဲ့့� နယူူတန််ရဲ့့�နိိယာာမကိုု� ငါါတို့့��ဦးးနှော�ာ�က််ထဲဲ ရိုု�က််သွွင်းး�ထားး�တာာ မိိစ္ဆာာ�ယုုတ််တွေ�ေ မသိိရှာာ�ကြ�ဘူးး� ဒီီတစ််ခါါ ဉာာဏ််စဥ်် မမီီတဲ့့� မိိစ္ဆာာ�ယုုတ််တွေ�ေအလှှည့့်� လူူသားး�မဆန််တဲ့့� မိိစ္ဆာာ�ယုုတ််တွေ�ေအလှှည့့်� ပြော��ာတာာ ပြော��ာနေ�ရတာာ ငါါတို့့��ပါးး�စပ််က အဲ့့�သလိုု� ပြော��ာဖို့့�� ဘယ််နည်းး�မှှ မထိုု�က််တန််မှှန်းး� သိိတယ်် စည်းး�လုံးး��ခြ�င်းး�နော�ာက််ကွွယ််က ခွွန််အားး�တွေ�ေ သုံးး��နဲ့့�လေး�းလိုု� သတိိအနေ�ေအထားး�နဲ့့� ကျော�ာ�ခြ�င်းး�ကပ်် မတ််တပ််ရပ်် တော�ာကိုု� ဖြ�တ်် တော�ာင််ကိုု� ကျော်�်�� မြ�စ််ကိုု� ကူးး� နွေ�ေဦးးတော်�်�လှှန််ရေး�းထဲဲက ရင််ဘတ််တူူ ငါါတို့့��တအူူထုံ့့��ဆင်းး�တွေ�ေ မိိစ္ဆာာ�တစ််သိုု�က််ကိုု� မော�ာင်းး�ထုုတ်် လုံးး��ဝ အမြ�စ််ပြု�ုတ််ဖို့့�� သော�ာက််လက််စကော်��်�ဖီီခွွက််ကိုု� ခဏချျထားး�ပေး�း ပျော�ာ�က််ဆုံးး��နေ�တဲ့့� ချိုး�း��ဖြူ�ူငှှက််လေး�း သံံလွွင််ခက််ပေါ်�်မှာာ� မြ�င််ရဖို့့�� ဒီီခရီးး� နီးး�လုုနေ�ပြီ�ီ ဟိုးး�� . . . မဝေး�း�သော�ာရှေ့�့�က လွွပ််ပြီး�း�လပ််နေ�တဲ့့� အရပ််မှာာ� ချိုး�း��ဖြူ�ူငှှက််တွေ�ေရဲ့့� တော�ာင််ပံံခတ််သံံများ�း� တလူူလူူမွှေး�း�ပျံ့့��နေေတဲ့့� နွေ�ေဦးးကံ့့�ကော်�်�ပွွင့့်�များ�း�က သွေး�း�တိိတ်် ချွေး�း�သိိပ််ပြီး�း�လို့့�� ရှေ့�့�တန်းး�က ပြ�န််လာာတဲ့့� ရဲဲဘော်�်�တွေ�ေကိုု� လှှလှှပပ ခရီးး�ဦးးကြို�ု�ပြု�ုလို့့�� ဒီီလိုု� အခင်းး�အကျျင်းး� ဒီီလိုု� မြ�င််ကွွင်းး� ဒီီလိုု� အခမ်းး�အနား�း ဒီီလိုု� ပုံံ�ရိိပ််ဆက််တင််များ�း� တကယ်် ကြ�ည််နူးး�စရာာ ငါါတို့့��ဆီီက အဓမ္မမလုုယူူထားး�တဲ့့� ငါါတို့့�� နိုု�င််ငံံ ငါါတို့့�� အနာာဂတ်် ငါါတို့့�� ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီ ငါါတို့့�� အမှှန််တရား�း ငါါတို့့��ကိုု� ပြ�န််ပေး�း ဒူးး�မထော��ာက်် လက််မမြော��ာ�က််နိုု�င််ရင်် ကျျည််ဆံံတွေ�ေက စကားး�ပြော��ာပါါလိိမ့့်�မယ်် ကဲဲ . . . ရင််ဘတ််တူူ ညီီအစ််ကိုု�တို့့��ရေေ သွေး�း� ချွေး�း� အသက်် ငဲ့့�ကွွက််နေေဖို့့�� ငါါတို့့��မှာာ� အချိိ�န််သိိပ််မရှိိ�ဘူးး� ခွွပ််ဒေါ�ါင်းး�တို့့��ရဲ့့�ဇ ကမ္ဘာာ�ကသိအော��ာ�င်် သက််သေ�ပြ�ကြ�မယ်် ဓမ္မမဆိုု�တာာ ဘယ််တော့�့�မှှ ပျော�ာ�က််ကွွယ််ရိုးး��ထုံးး��စံံ မရှိိ�ဘူးး� ။ ကျော်�်��သုုခမွွန််(မကွေး��း�)
  • 7.
    7 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် uAsmu@ uAsmu@ ပြာ�ာပြာ့�့�ပြား�း� မိုးး��မကျျခင်် အိိမ််မိုးး��ဖာာဖို့့�� စိိတ််ကူးး�ထားး�တာာ အခုုတော့�့� ဖာာစရာာမလိုု�တော့�့�ဘူးး� အိိမ််က ပြာ�ာဖြ�စ််သွားး��ပြီ�ီ။ နား�းကပ််ရော�ာင်းး�ပြီး�း� မြေ�ေသြ�ဇာာဝယ််မယ််လို့့�� တွေး�း�ထားး�တာာ အခုုတော့�့� ဝယ််စရာာမလိုု�တော့�့�ဘူးး� နား�းကပ််က သေ�နတ်် ဖြ�စ််သွားး��ပြီ�ီ။ စိုု�က််ပျိုး�း��စရာာ မျိုး�း��စပါးး�မရှိိ�လို့့�� လယ််ကွွင်းး�တွေ�ေထဲဲ မျျက််ရည််ကိုု�သာာ စိုု�က််ပျိုး�း��လိုု�က််ရပါါတယ်် ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီသာာ သီးး�ပွွင့့်�ပါါစေေတော့�့�။ ။ ခန့့်�ဝါါငြိ�ိမ်းး�
  • 8.
    8 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် ငါါတို့့��အသက််ကိုု�ထည့််�ပြီး�း�_ငါါတို့့��လက််သီးး�တွေ�ေကိုု�ဆုုပ််ထားး�တယ်် ဟေ့�့ ကျော�ာ�င်းး�စိိမ်းး�ပုုဆိုးး�� ကိုု�ဆွဲဲ�ဖြဲ�ဲလိုု�က််ရင်် ကတ္တတရာာလမ်းး�ပေါ်�်မှာာ� သွေး�း�တွေ�ေပန်းး�ထွွက််နေ�ဆဲဲ အာာဏာာရှှင််တော်�်�လှှန််ရေး�းထဲဲ ငါါတို့့��ရဲ့့�အလံံ မလဲဲသေး�းဘူးး�ဆိုု�တာာ ပြ�နေ�တယ််။ ဟေ့�့ သပိိတ််အဖုံးး��ကိုု� ဆွဲဲ�ဖွွင့််�လိုု�က််ရင်် သွေး�း�အလိိမ်းး�လိိမ်းး�နဲ့့� ဆွွမ်းး�တွေ�ေအပြ�ည့််�အသိိပ်် မေ�တ္တာာ�သုုတ််ကိုု� အသက််နဲ့့�ရင်းး�ပြီး�း� ရွွတ််ဖတ််သရဇ္ဈဈယ််နေ�ဆဲဲ ငါ့့�ရှှင််တို့့�� မီးး�မွှေး�း�တဲ့့�မင်းး�ကိုု� ဆုံးး��မပစ််ဖို့့�� ငါါတို့့��ရဲ့့�အလံံက မှော�ာ�က််ထားး�တဲ့့�သပိိတ််ဖြ�စ််တယ်် ။ ဟေ့�့ မနက််ခင်းး�ကိုု�တွွန်းး�ဖွွင့််�လိုု�က််ရင်် နေ့�့သေ�အသစ််တွေ�ေက အမှော�ာ��င််ကျနေ�ေ�တုုန်းး�ပဲဲ သံံတိုု�င််ကြား�း�က ခြေ�ေချျင်းး�ခတ််ခံံထားး�ရတဲ့့�ပစ္စုု�ပ္ပပန််မှာာ� အနာာဂတ််အတွွက်် အသက််နဲ့့�ဆက််ကူးး�နေေရတဲ့့�တံံတားး�ပေါ်�်က ငါါတို့့��ရဲ့့�အလံံဟာာ ငါါတို့့��ရဲ့့�အဆက််မပြ�တ််အသံံဖြ�စ််တယ်် ။ ဟေ့�့ ကော�ာင်းး�ကင််ပေါ်�်ကိုု� မော့�့�ကြ�ည့််�လိုု�က််စမ်းး� ဘယ််လော�ာက််ခြွေ�ေခြွေ�ေ မကြွေ��ေဘူးး�ဆိုု�တဲ့့�ကြ�ယ််တွေ�ေ လင်းး�လို့့�� လက််လို့့�� လမ်းး�မပျော�ာ��က််အော�ာင်် အစွွမ်းး�ကုုန််တော�ာက််ပ သူူတို့့��လင်းး�ပြ�နေ�တယ်် ။ uAsmu@ uAsmu@ ဟေ့�့ ငါါတို့့��ရဲ့့�ဂုုတ််သားး�ထဲဲနစ််မြု�ုတ််ကိုု�က််ခဲဲထားး�တဲ့့� အစွွယ််ရာာက တဖြ�ည်းး�ဖြ�ည်းး�နက််လာာ ငါါတို့့��ရဲ့့�ဒဏ််ရာာတွေ�ေက ပိုု�ပိုု�နာာကျျင််လာာ ရုုန်းး�ကြ�တယ်် ငါါတို့့��ရုုန်းး�ကြ�မယ်် အသားး�တစ််တွေ�ေပြ�တ််ထွွက််သွားး��ပါါစေေ ဆက််ရုုန်းး�ကြ�မယ်် သွေး�း�ဟာာ အဆက််မပြ�တ််ထွွက််ကျျ အဆုံးး��သတ််မှာာ� ငါါတို့့��လက််ပန်းး�ကျျလို့့��မရဘူးး� မော�ာပန်းး�ပြ�လို့့��မဖြ�စ််ဘူးး� သားး�ရဲဲတကော�ာ�င််ရဲ့့�အမဲဲလိုု�က််ခြ�င်းး�မျိုးး���လိုု� ငါါတို့့��ငြိ�ိမ််သက််မှာာ� ငါါတို့့��ဟာာအမဲဲဖျျက််ခံံရမယ့််�အချိိ�န်် လှုုပ််ရမယ်် ဆက််လှုုပ််ရမယ်် ရုုန်းး�ရမယ်် ဆက််ရုုန်းး�နေေရမယ်် ငါါတို့့��ရဲ့့�တော်�်�လှှန််ရေး�း မပြီး�း�သေး�းဘူးး� ။ ဟေ့�့ စစ််အာာဏာာရှှင််တွေ�ေကိုု� လက််ခလယ််ထော�ာင််ပြ�လိုု�က်် သူူတို့့��ရဲ့့�အကြော��ာ�က််တရား�းက ငါါတို့့��ရဲ့့�မကြော���ာက််တရား�း ဗျာ�ာများ�း�စရာာမရှိိ�ဘူးး� စိိတ််အားး�ငယ််စရာာမလိုု�ဘူးး� စစ််အာာဏာာရှှင််တွေ�ေကိုု� စိိန််ခေါ်�်လိုု�က််တယ်် ငါါတို့့��ရဲ့့�တော်�်�လှှန််ရေး�း ဘယ််တော့�့�မှသွေး���း�မအေး��းဘူးး�ဆိုု� တာာ စစ််အာာဏာာရှှင််တွေ�ေကိုု�ထိုးး��ခွဲဲ�မလို့့�� ငါါတို့့��ရဲ့့�အသက််တွေ�ေထည့််�ပြီး�း� ငါါတို့့��ရဲ့့�လက််သီးး�တွေ�ေကိုု�ဆုုပ််ထားး�လိုု�က််တယ်် ဟော့�့�ဒီီမှာာ� ငါါတို့့��ရဲ့့�ဒေါ�ါင်းး�အလံံ ခေ�တ််စနစ််ကိုု� ပြော��ာင်းး�ပြ�န််လှှန််ပစ််မယ်် ။ ။ နေေသုုခ(မြ�စ််ကြီး�း�နား�း)
  • 9.
    9 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် အညာာမှာာ� ဘာာအထာာမှှ မရှိိ�ဘူးး� ။ ကျော�ာ�မွဲဲ�တွေ�ေ၊ အပြုံး�း��ရိုးး��ရိုးး��အေး�းအေး�းကြီး�း�တွေ�ေ၊ ဖော်�်�ရွေ�ေတဲ့့� အာာလုုပ််သံံကြီး�း�တွေ�ေ၊ လှှည်းး�လမ်းး�ကြော��ာင်းး�တွေ�ေ ၊ ဖုုန််တွေ�ေ၊ ထန်းး�ပင််တွေ�ေ၊ ဗျိုး�း��ဟစ််သံံတွေ�ေ၊ တော�ာင််ရိုးး��ခင််တန်းး�တွေ�ေ၊ ပါးး�ကွွက််ကြား�း�တွေ�ေ စသည််ဖြ�င့််� ဒါါကိုု�ပင်် အညာာအထာာလို့့�� မှှတ််ယူူကြ�ဟန််တူူပါါရဲ့့�လေ� ။ အပူူလွွန််၊ အအေး�း�လွွန််ပြီး�း� ခြော��ာက််သွေ့�့� စိုု�စွွတ််တတ််ပြ�န််လွွန်းး�တဲ့့� အညာာ ၊ အခုုတော့�့�လည်းး� မီးး�လော�ာင််ပြ�င််တွေ�ေနဲ့့� ။ ဟိုု�တစ််ရွာာ�၊ ဒီီတစ််ရွာာ� ရွာာ�စဉ်် ပြာ�ာကျျ၊ ' နဖူးး�ကချွေး�း�� ခြေ�ေမ ကျအော��ာ�င်် နွား��းနဲ့့� ရွှံ့့��နဲ့့� ဖက််ရုုန်းး�ထားး�ရတာာဗျျ '၊ ' ကိုု�ယ့််�ဇာာတိဝေး��း� ကျွွန််လိုု� သွားး��လုုပ််ပြီး�း�မှှ ရိုးး��ရိုးး��သားး�သားး� တည််ဆော�ာက််ထားး�ကြ�ရတာာဗျျ ' လို့့�� မချိိ�တင််ကဲဲ လှှမ်းး�ငေး�းကြ�ည့််�လိုု�က််ရရုံံ� ။ ' ဓား�းမတိုု�ချျင်းး� ယှှဉ််ခုုတ််ရရင််တော့�့� မတရား�းလုုပ််တဲ့့�ကော�ာင််တွေ�ေ နိိဋ္ဌိိတံံနေေတာာကြာ�ာပေါ့�့�' လို့့�� ကြုံး�း��ဝါးး�နေ�မလားး� ။ ငွေေ�ယားး�လေး�းများ�း�ရှိိ�ရင်် ရွှေေ�စုုရသတဲ့့� မှှတ််သားး�ထားး�တတ််ကြ� ၊ ဆင််ယင််ပေး�းထားး�တတ််ကြ� ။ ဟော�ာ လက််လုုပ််နဲ့့�တော့�့� အပြ�တ််ဖြု�ုတ််လို့့��ရမယ််မဟုုတ််ဘူးး�ဆိုု�ပြီး�း� မူးး�စုုပဲဲစုု၊ ဘုုစုုခရုုတွေ�ေပါါမကျျန်် ရွှေေ�ထည််တွေ�ေ ချွွတ်် အားး�ဖြ�ည့််�ပေး�းလိုု�က််ကြ�တယ်် ။ ပါးး�ကွွက််ကြား�း�တွေ�ေ တွေ့�့�လိုု�က််ကဲ့့�လားး� ။ အညာာဟာာ.. . တစ််ခါါတစ််ခါါ အမြ�င််မတော်��်�တာာရှိိ� ထ, ဆုံးး��မတတ််ပြီး�း� ဖက််လိိပ််ကြီး�း�ဖွာာ�ရင်းး� ရေေနွေး�း�တစ််ဝိုု�င်းး�နဲ့့� အေး�းအေး�း စကားး�ထိုု�င််ဆိုု�နေေတတ််တဲ့့� ရှေး�း�အမယ််အိုု�ကြီး�း�လိုု�ပါါပဲဲ ။ သို့့��သော်�်� သူူယုုတ််တွေ�ေ မိုု�က််ကန်းး�လွွန်းး�တာာနဲ့့� အညာာက အရိုးး��၊ အရေ�ေ၊ အကြော��ာ�ပြို�ု�င်းး�တွေ�ေဟာာ လက််ခမော�ာ�င်းး�ခတ််ကြုံး�း��ဝါးး�လိုု�က််ကြ�ပြ�န််တယ်် ။ " နိုု�င််ငံံအနှံ့့�� သွေး�း�ချွေး�း�ရင်းး�ထားး�ရတဲ့့� ဒီီတော်�်�လှှန််ရေး�းကြီး�း�ရဲ့့� မှှတ််တမ်းး�မှာာ� ဟော့�့�ဒီီ အညာာသူူ၊ အညာာသားး�တွေ�ေလည်းး� နော�ာက််ချျန််မနေ�ေ စွွမ်းး�သမျှှ အတူူပါါဝင််နေ�သဟေ့�့� လို့့�� " ဟော�ာ ကြ�ည့််�၊ နား�းစွွင့််�.. . သနပ််ခါးး�တွေ�ေ၊ ပါးး�ကွွက််ကြား�း�တွေ�ေ၊ တကျီီ�ကျီီ� လှှည်းး�တန်းး�ရှှည််တွေ�ေနဲ့့� ဖုုန််ထူူထူူ ချွေး�း�.. . လက််ခုံံ�ဖြ�င့့်� ပင့််�သုုတ််လိုု�က််ကြ�ဟန််တွေ�ေ .. .။ အိိမ််မိုးး�� အထာာမထားး�တတ််တဲ့့� အညာာသူူ၊ အညာာသားး�တွေ�ေပဲဲလေ� ။ သူ့့�အသက််သူူပေး�းပြီး�း� မတေ�ေကိုု�အသက််သွွင်းး�လိုု�က််တယ်် ။ မတရား�းမှုုကျျရှုံးး��ပါါစေေကွွယ်် ။ tufaq;u@ tufaq;u@
  • 10.
    10 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် umwGef;u@ umwGef;u@
  • 11.
    11 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် aqmif;yg;u@ aqmif;yg;u@ အာာဏာာသိိမ်းး�ခေါ�ါင်းး�ဆော�ာင်် ဗိုု�လ််ချုု�ပ််ကြီး�း�စော�ာမော�ာင််နဲ့့� အေး�းရှား��းဝိိခ််မဂ္ဂဂဇင်းး� အင််တာာဗျူး�း�ထဲဲက အော�ာက််ပါါအဖြေ�ေ� ကိုု�လည်းး� အမှှတ််ရစေ�ေပါါတယ််။ "မေး�း။ ဂျျပန််နိုု�င််ငံံက မကြာ�ာသေး�းမီီကာာလ အတွွင်းး�၌ အကူူအညီီ ဖြ�တ််တော�ာက််လိုု�က််ပါါတယ််။ အမေ�ေ ရိိကန်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုုနှှင့့်� အနော�ာ�က််ဂျာာ�မနီီနိုု�င််ငံံတို့့��က လည်းး� အလားး�တူူ အကူူအညီီ ဖြ�တ််တော�ာက််ထားး�ပြီး�း� ဖြ�စ်် ပါါတယ််။ ထိုု�ကိိစ္စစများ�း�နှှင့့်� ပတ််သက််၍ ဗိုု�လ််ချုု�ပ််ကြီး�း� စော�ာ မော�ာင််ရဲ့့� သဘော�ာ�ထားး� မည််သို့့��ရှိိ�ပါါသလဲဲ။ ဖြေ�ေ။ ထိုု�ကိိစ္စစသည်် ထိုု�နိုု�င််ငံံများ�း�၏ ကိိစ္စစသာာ ဖြ�စ််ပါါတယ််။ ကျွွန််တော်�်�တို့့��အနေ�ေဖြ�င့့်� ဘာာလုုပ််နိုု�င််မှာာ�လဲဲ။ ဒီီကိိစ္စစနှှင့့်� ပတ််သက််၍ ပြ�ဿနာာမရှိိ�ပါါ။ ကျွွန််တော်�်�တို့့�� တွွင်် သစ််နှှင့့်� အခြား�း�သဘာာဝသယံံဇာာတများ��း ရှိနေ���ေသဖြ�င့့်� ထိုု�သယံံဇာာတများ�း�ကိုု� ထုုတ််ယူူရော�ာင်းး�ချျပြီး�း� တိုု�င်းး�ပြ�ည််၏ အခြေ�ေ�ခံံလိုု�အပ််ချျက််များ�း�ကိုု� ဖြ�ည့့်�ဆည်းး�ပေး�းနိုု�င််ပါါတယ််။ ဂျျပန််နိုု�င််ငံံနှှင့့်� ပတ််သက််၍ အချို့့���ငွေကြေး���း��များ�း�သည်် ရင်းး�နှီးး��မြှု�ု�ပ််နှံံ�ရန််အတွွက်် ဖြ�စ််ပါါတယ််။ သူူတို့့��က မပေး�း� ပါါက ရင်းး�နှီးး��မြှု�ု�ပ််နှံံ�မှုုစီီမံံကိိန်းး�ကိုု� မဆော��ာင််ရွွက််ရန််သာာ ရှိိ�ပါါတယ််။ ဒါါပေ�မယ့့်� တစ််ချျက်် သေ�ချာာ�တာာကတော့�့�� အကူူအညီီဖြ�တ််တော�ာက််ခြ�င်းး�ကြော��ာင့့်� ကျွွန််တော်�်�တို့့�� ထမင်းး�ငတ််ကြ�လိိမ့့်�မည်် မဟုုတ််ပါါ။" ဗမာာစစ််တပ််ရဲ့့� တိုု�င်းး�ပြ�ည််အပေါ်�်� စေ�တနာာ မဲ့့�မှုုတွေ�ေဟာာ ခေေတ််အဆက််ဆက််ရှိိ�ခဲ့့�တာာ ဖြ�စ််သလိုု� အဆက််ဆက််သော�ာ စစ််တပ််ခေါ�ါင်းး�ဆော�ာင််တွေ�ေဟာာလည်းး� တိုု�င်းး�ပြ�ည််ရဲ့့� ကယ််တင််ရှှင််အဖြ�စ်် သွေး�း�နား�းထင်် ရော�ာက်် ၂၀၂၁ ခုုနှှစ််၊ ဖေ�ဖော်�်�ဝါါရီီလ ၁ ရက််နေ့�့မှာာ� စစ််တပ််က နိုု�င််ငံ့့�အာာဏာာ သိိမ်းး�ပိုု�က််လိုု�က််ပါါတယ််။ အဲဲဒီီ လိုု� အာာဏာာသိိမ်းး� ဖြ�စ််စဉ််ဖြ�စ််ပြီး�း� မကြာ�ာခင်် ရက််ပိုု�င်းး� အတွွင်းး�မှာာ� ပြ�ည််သူူတွေ�ေစုုရုံးး��လာာပြီး�း� အာာဏာာသိိမ်းး� အစိုးး��ရကိုု� ဆန့့်�ကျျင်် ဆန္ဒဒပြ�ခဲ့့�ကြ�ရာာကနေ�ေ နွေေ�ဦးး တော်�်�လှှန််ရေး�းဆိုု�ပြီး�း� ဖြ�စ််ပေါ်�်လာာခဲ့့�ပါါတယ််။ အခုုဆိုု� နွေေ� ဦးးတော်�်�လှှန််ရေး�း ကာာလဟာာ တစ််နှှစ််ခွဲဲ�ကျော်�်�� ရှိိ�လာာ ပြီ�ီ ဖြ�စ််သလိုု� ငြိ�ိမ်းး�ချျမ်းး�စွာာ� ဆန္ဒဒပြ�ကြ�တဲ့့� လမ်းး�စဉ််ကနေ�ေ လက််နက််ကိုု�င်် တော်�်�လှှန််တဲ့့�လမ်းး�စဉ််သို့့�� ကူးး�ပြော��ာင်းး� လာာသည််ထိိ တိုးး��တက််လာာပြီ�ီ ဖြ�စ််ပါါတယ််။ နိုု�င််ငံံတကာာ ဆက််ဆံံရေး�း အပိုု�င်းး�မှာာ�လည်းး� အမျိုး�း��သားး�ညီီညွွတ််ရေး�း အစိုးး��ရရဲ့့� ကိုု�ယ််စား�းလှှယ််ရုံးး��တွေ�ေ နိုု�င််ငံံအချို့့���မှာာ� ဖွွင့့်�လှှစ်် လာာတာာကိုု� တွေ့�့�လာာရပါါတယ််။ အာာဏာာသိိမ်းး�စစ််တပ််ကတော့�့�� အခုုချိိ�န််ထိိ နိုု�င််ငံံတည််ငြိ�ိမ််အော�ာင်် အုုပ််ချုု�ပ််နိုု�င််စွွမ်းး�မရှိသေး����းသလိုု� နိုု�င််ငံံတကာာမှာာ� အသိိအမှှတ််ပြု�ုမှုုလည်းး� ယနေ့�့�အချိိ�န််ထိိ မရသေး��းပါါဘူးး�။ ဝါးး�လုံးး��ခေါ�ါင်းး�ထဲဲ လသာာလေ့�့ရှိိ�တဲ့့� စစ််တပ်် ဟာာ အခုုချိိ�န််ထိိ ၁၉၈၈ ခုုနှှစ််က သော�ာက််ချိုး�း��တွေ�ေ ပြု�ုလုုပ်် နေ�ဆဲဲ ဖြ�စ််ပါါတယ််။ နိုု�င််ငံံတကာာက မြ�န််မာာနိုု�င််ငံံအပေါ်�်� စီးး�ပွား��းရေး�း ပိိတ််ဆို့့��တာာတွေ�ေ လုုပ််လာာတဲ့့�အခါါမှာာ� နိုု�င််ငံံတကာာ ဆက််ဆံံရေး�းမှာာ� "မိိတ််ဆွေ�ေနိုု�င််ငံံ အနည်းး�ငယ််နဲ့့�ပဲဲ ရှေ့�့�ဆက််သွားး��မယ််"လို့့�� လက််ရှိိ� အာာဏာာသိိမ်းး�စစ််တပ််ရဲ့့� ကြွေး��းကြော်��်�မှုုဟာာ ၉၀ ခုုနှှစ််များ�း�ဆီီက "စီးး�ပွား��းရေး�းပိိတ််ဆို့့�� တာာ တို့့��မမှုုပါါ၊ သယံံဇာာတတွေ�ေ� ပေါ�ါတဲ့့�မြေ�ေ"ဆိုု�တဲ့့� ဝါါဒဖြ� န့့်�သီီချျင်းး�ကိုု� သတိိရစေ�ေသလိုု� ၁၉၈၉ ခုု၊ ဇန််နဝါါရီီလမှာာ�
  • 12.
    12 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် aqmif;yg;u@ aqmif;yg;u@ လေ့�့ ရှိိ�တယ််ဆိုု�တာာ လက််ရှိိ�အာာဏာာသိိမ်းး�ခေါ�ါင်းး�ဆော�ာင်် ပြော��ာတဲ့့� "စစ််တပ််ဟာာ တိုု�င်းး�ပြ�ည််ကိုု� ထိိန်းး�သိိမ်းး� စော�ာ င့့်�ရှော�ာ�က််သူူ (Guardian)အဖြ�စ်် ဆက််ရှိိ�သွားး��မယ််" ဆိုု� တာာမျိုး�း��ကိုု� ကြ�ည့့်�ရင််သိိနိုု�င််ပါါတယ််။ ဒီီလိုု� အပြော�ာ��မျိုး�း�� ၁၉၈၈ အာာဏာာသိိမ်းး�ခေါ�ါင်းး�ဆော�ာင််စော�ာမော�ာင််လည်းး� ပြော��ာဖူးး�ပါါတယ််။ အေး�းရှား��းဝိိခ််မဂ္ဂဂဇင်းး�ရဲ့့� "တပ််မတော်��်� သည်် စည်းး�ကမ်းး�ကျျနစွာာ�ဖြ�င့့်� တာာဝန််ဝတ္တတရား�း ဘော�ာင်် အတွွင်းး�မှှ ဆော�ာင််ရွွက််သည််ဟုု ဗိုု�လ််ချုု�ပ််ကြီး�း�စော�ာမော�ာင်် ကျေ�ေနပ််စွာာ� ခံံယူူပါါသလားး�။ ပျျက််ပြား�း� ချိုး�း��ဖော�ာက််မှုုမျိုး�း�� ရှိိ�ခဲ့့�ပါါသလားး�" ဆိုု�တဲ့့� မေး�းခွွန်းး�ကိုု� သူူက "တိုု�င်းး�ပြ�ည်် ကိုု� ချော�ာ�က််ကမ်းး�ပါးး�အတွွင်းး�မှှ ကယ််တင််လိုု�က််ခြ�င်းး� ဖြ�စ််သည််ဟုု ကျွွန််တော်�်� ယုံံ�ကြ�ည််ပါါတယ််။ တိုု�င်းး�ပြ�ည်် သည်် ချော�ာ�က််အတွွင်းး�မှှ လွွတ််မြော��ာက််လာာခဲ့့�ပြီး�း� ပြ�ည်် သူူတို့့�� အကျိုးး���အတွွက်် ဥပဒေ�ေနှှင့့်�အညီီ ကျွွန််တော်�်� ကယ််တင််လိုု�က််ခြ�င်းး�ဖြ�စ််ပါါတယ််"လို့့��ပြ�န််ဖြေ�ေပါါတယ််။ဒီီက နေ�တဆင့့်� "တပ််မတော်��်�သည်် အမိိ၊ တပ််မတော်��်�သည်် အဖ" အစပြု�ုရာာ ကျေး�း�ဇူးး�ရှှင််ဇာာတ််တော်�်�ကြီး�း� ဖြ�စ််လာာ ပြီး�း� အခုုချိိ�န််ထိိ စစ််တပ််ဟာာ နိုု�င််ငံံတော်�်�ရဲ့့� ကယ််တင််သူူ ကျေး�း�ဇူးး�ရှှင််အဖြ�စ်် အထင််ရော�ာက််နေ�ဟန်် ရှိိ�ပါါတယ််။ တခြား�း�တဖက််မှာာ�လည်းး� ၈၈ တုုန်းး�က ပုံံ�စံံ အတိုု�င်းး� လူူထုုကိုု� အကြော��ာ�က််တရား�းရသွားး��အော�ာင်် နည်းး�မျိုး�း��စုံံ�နဲ့့� ရက််ရက််စက််စက််တွေ�ေ လုုပ််ပြ�နေ�ပြ�န််သေး�း သလိုု� လူူထုုရဲ့့� တော်�်�လှှန််ရေး�းအာာရုံံ�ကိုု� တခြား�း�တဖက်် ဆီီ လွှဲဲ�ပြော��ာင်းး�ဖို့့��အတွွက််လည်းး� ပွဲဲ�တော်�်�တွေ�ေ၊ ပြို�ု�င််ပွဲဲ�တွေ�ေ ကျျင်းး�ပနေ�ေပြ�န််ပါါတယ််။ အထင််ရှား��းဆုံးး��ကတော့�့�� ဆိုု�က ရေး�းတီးး� ပြို�ု�င််ပွဲဲ�ပါါ။ အာာဏာာသိိမ်းး�စစ််ခေါ�ါင်းး�ဆော�ာင်် မင်းး� အော�ာင််လှိုုင််ရဲ့့� အာာဏာာသိိမ်းး�ကာာလ တစ််နှှစ််ခွဲဲ�ပြ�ည့့်� မိိန့့်� ခွွန်းး�မှာာ� "အွွန််လိုု�င်းး�မီီဒီီယာာတွေပေါ်�်���မှာာ� မြ�န််မာ့့�ယဥ်် ကျေး�း� မှုုနဲ့့� ပတ််သက််ပြီး�း� လွဲဲ�မှား��းစွာာ�အသုံးး��ချျခြ�င်းး� ခံံခဲ့့�ရပါါ တယ််။ ဒါါကြော��ာင့့်� လူူငယ််တွေ�ေ စိိတ််ပိုု�င်းး�ဆိုု�င််ရာာ အားး�နည်းး�ပြီး�း� သက််ဆိုု�င််ရာာ တိုု�င်းး�ရင်းး�သားး�ရိုးး��ရာာယဥ်် ကျေး�း�မှုု တွေ�ေကိုု� စော�ာင့့်�ထိိန်းး�လိုု�စိိတ််တွေ�ေ ချို့့���တဲ့့�လာာခဲ့့�ပါါတယ််။ ဒါါကြော��ာ င့့်� မိိမိိတို့့��တာာဝန််ယူူတဲ့့� တိုု�တော�ာင်းး�တဲ့့�ကာာလ အတွွင်းး� မြ�န််မာ့့�ရိုးး��ရာာယဥ်် ကျေး�း�မှုုကိုု� တတ််နိုု�င််သလော�ာ�က်် အတိုု�င်းး�အတာာအလျော��ာ�က်် ပြ�န််လည််ဖော်�်�ထုုတ််ပေး�းဖို့့�� ရည််ရွွယ််ခဲ့့�ပါါတယ််။ နိုု�င််ငံံတော်�်�အဆင့့်� ၂၃ ကြိ�ိမ််မြော��ာက်် အဆိုု�၊အက၊အရေး�း�၊အတီးး� ပြို�ု�င််ပွဲဲ�တွေ�ေကိုု� ၂၀၂၂ ခုုနှှစ််၊ အော�ာက််တိုု�ဘာာလအတွွင်းး� ကျျင်းး�ပသွားး��ဖို့့�� ဆော�ာင််ရွွက်် လျျက််ရှိနေ���ေပါါတယ််" ဆိုု�ပြီး�း� ထည့့်�ပြော��ာသွားး��ပါါတယ််။ ဒါါလည်းး� ၈၈ က သော�ာက််ချိုး�း��တစ််ခုုပါါပဲဲ။ ၈၈ အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း�မှာာ� ပြ�ည််သူူတွေ�ေ အများ�း�အပြား�း� သေ�ကြေ��ကြ�ပြီး�း� မကြာ�ာခင််မှာာ� စစ််တပ််ဟာာ ပြ�ည််သူူတွေ�ေ ကိုု� ဒီီသတင်းး�တွေ�ေကနေ�ေ အာာရုံံ�လွှဲဲ�ဖို့့�� နည်းး�မျိုး�း��စုံံ� ပြု�ုလုုပ််ခဲ့့� ပါါတယ််။ ရန််ကုုန််မြို့�့��မှာာ� ရုုပ််ရှှင််မင်းး�သားး�၊ မင်းး�သမီးး�တွေ�ေနဲ့့� ပြ�ဇာာတ််တွေ�ေ ကပြ�ကြ�တယ််၊ မြို့�့��တော်�်�ဝန်် မာာရသွွန််ပွဲဲ�တွေ�ေ လုုပ််တယ််၊ တိုု�င်းး�ပြ�ည််တစ််ခုုလုံးး�� ဂျုံး�း��ဂျုံး�း��ကျနေ�ေ�ချိိ�န်် ၁၉၉၃ လော�ာက််မှာာ� ဆိုု�ကရေး�း�တီးး�ပြို�ု�င််တွေ�ေ ခြိ�ိမ့့်�ခြိ�ိမ့့်�သဲဲ ကျျင်းး�ပ တယ််၊ ၁၉၉၅ ခုုနှှစ််မှာာ� စစ််တပ််ပိုု�င်် မြ�ဝတီီရုုပ််မြ�င််သံံကြား�း� ပေါ်�်ပေါ�ါက််လာာတယ််၊ မြ�ဝတီီအငြိ�ိမ့့်� ပြို�ု�င််ပွဲဲ�တွေ�ေ လုုပ််ပြ�န်် တယ််။ နော�ာက််ပိုု�င်းး� တရုုတ််ပြ�ည််က စွွယ််တော်�်�ပင့့်�တာာ တွေ�ေ ဘာာတွေ�ေထိိ လုုပ််လာာပြီး�း� ပြ�ည််သူူတွေ�ေကိုု� ပွဲဲ�တော်�်� တွေ�ေနဲ့့� အာာရုံံ�လွှဲဲ�ပေး�းလိုု�က််တယ််။ စီးး�ပွား��းရေး�းကစလို့့�� အစစ ထိုးး��ကျျသွားး��တဲ့့� ပြ�ည််သူူတွေ�ေဟာာ ဒီီရေေစီးး�ကြော��ာင်းး� ထဲဲ မျော�ာ�ပါါကုုန််ကြ�ပြီး�း� အတိိတ််က သွေး�း�ချော�ာ�င်းး�စီးး�ခဲ့့�တာာ တွေ�ေကိုု� မေ့့�မေ့့�ပျော�ာ�က််ပျော�ာ�က်် ဖြ�စ််ကုုန််ကြ�တယ််။ လက််ရှိိ�အာာဏာာသိိမ်းး�စစ််တပ််ဟာာ ၈၈ က သော�ာက််ချိုး�း��တွေ�ေအတိုု�င်းး� ပြု�ုလုုပ််နေ�ပေေမယ့့်� လက််ရှိိ� ပြ�ည််သူူတွေ�ေက ၈၈ တုုန်းး�ကလိုု� သူူတို့့��ကြော��ာင်းး�ပေး�းတဲ့့� လမ်းး�ကြော��ာင်းး�ထဲဲ ပျော်�်��ဝင််သွားး��မလားး�ဆိုု�တာာကတော့�့�� တစ််ယော�ာက််ချျင်းး�စီီက ကိုု�ယ််တိုု�င််ဆန်းး�စစ််ကြ�ရမယ့့်� ကိိစ္စစဖြ�စ််ပါါတယ််။နွေေ�ဦးးတော်�်�လှှန််ရေး�းအစော�ာ�ပိုု�င်းး�ကာာလ တွေ�ေတုုန်းး�က "၈၈ က သော�ာက််ချိုး�း��တွေ�ေ ၂၁ မှာာ� လာာ မချိုး�း��နဲ့့�" ဆိုု�ပြီး�း� ဆန္ဒဒပြ�ပြ�ည််သူူတွေ�ေ အားး�တက််သရော�ာ� ကြွေး��းကြော်��်�ခဲ့့�ကြ�ဖူးး�ပါါတယ််။ အခုုတော့�့� ဒီီကြွေး��းကြော်��်�သံံ ဟာာ အာာဏာာသိိမ်းး�စစ််တပ်် ကိုု�သာာမက ကိုု�ယ််ကိုု�ယ််တိုု�င်် ကိုု�လည်းး� ပြ�န််မေး�းကြ�ည့့်� ကြ�ည့့်�ပါါ။ တော်�်�လှှန််ရေး�းတပ််ဦးးကိုု� ပြ�န််ကြ�ည့့်�ပြ�န််တော့�့� လည်းး� ၁၉၉၀ ပြ�ည့့်�နှှစ််မှာာ� ကျျင်းး�ပခဲ့့�တဲ့့� ရွေး�း�ကော�ာက််ပွဲဲ� မှာာ� ရွေး�း�ကော�ာက််ခံံရပြီး�း� စစ််တပ််က အာာဏာာမလွှဲဲ� ပဲဲ ရွေး�း�ကော�ာက််ခံံကိုု�ယ််စား�းလှှယ််တွေ�ေကိုု� ဖမ်းး�ဆီးး�တဲ့့� အခါါ အခုုလိုု�ပဲဲ အချို့့���သော�ာ လွှှတ််တော်�်�ကိုု�ယ််စား�းလှှယ်် တွေ�ေ တော�ာခိုု�ခဲ့့�ကြ�ဖူးး�ပါါတယ််။ ကျော�ာ�င်းး�သားး�လူူငယ်် တော်�်�တော်�်�များ�း�များ�း� လည်းး� လက််နက််ကိုု�င််တော်�်�လှှန််ရေး�း ထဲဲ ခြေ�ေစုံံ�ပစ်် ဝင််ရော�ာက််ခဲ့့�ကြ�ဖူးး�ပါါတယ််။ တော�ာခိုု�နေ�ကြ� တဲ့့� ရွေး�း�ကော�ာက််ခံံ ကိုု�ယ််စား�းလှှယ််တွေ�ေ စုုဖွဲ့့��ပြီး�း�တော့�့� အဝေး�း�ရော�ာက်် ညွွန့့်�ပေါ�ါင်းး�အစိုးး��ရ ခေါ်�် ပြ�ည််ထော�ာင််စုု မြ�န််မာာနိုု�င််ငံံ အမျိုး�း��သားး� ညွွန့့်�ပေါ�ါင်းး�အစိုးး��ရကိုု� ဖွဲ့့��စည်းး�ခဲ့့�ပါါ သေး�းတယ််။ ၁၉၉၀ ခုုနှှစ််လော�ာက််ကဖွဲ့့��ခဲ့့�တဲ့့� ဒီီအစိုးး��ရအဖွဲ့့�� ဟာာ တရား�းဝင်် ဖျျက််သိိမ်းး�ခဲ့့�တဲ့့� ၂၀၁၂ ခုုနှှစ််အတွွင်းး� နိုု�င််ငံံ ကိုု� အရွေ့�့��တစ််ခုုကိုု�ရော�ာက််အော�ာင်် မတွွန်းး�နိုု�င််ခဲ့့�ဘူးး�ဆိုု�တာာ သမိုု�င်းး�က သက််သေ�ခံံနေေပါါတယ််။ အခုုလည်းး� လက််ရှိိ�တ ပ််ဦးးအစိုးး��ရလို့့�� အများ�း�စုုက သတ််မှှတ််ထားး�တဲ့့� အမျိုးး���သားး� ညီီညွွတ််ရေး�းအစိုးး��ရအပေါ်�်� ဘာာဆက််လုုပ််မလဲဲဆိုု�ပြီး�း� ပြ�ည််သူူအချို့့��� မေး�းခွွန်းး�ထုုတ််လာာနေေကြ�ပါါတယ််။ ဒီီတော့�့� ဒီီတိုု�င်းး�ပြ�ည််မှာာ� ပုံံ�စံံတူူသမိုု�င်းး�တွေ�ေ ထပ််ခါါထပ််ခါါ ကျော့�့��ပေ�မယ့့်� ဖြ�စ််စဥ်် ရော�ာ တုံ့့��ပြ�န််ပုံံ�ပါါ အတူူတူူပဲဲ ဖြ�စ််နေေတုုန်းး�လားး�။ ဒီီတိုု�င်းး�ပြ�ည်် အရွေ့�့��တစ််ခုု ကိုု�ရော�ာက််ဖို့့�� ဘယ််သော�ာက််ချိုး�း��တွေ�ေ ပြ�င််ဖို့့��လိုု�နေေသေး�းလဲဲ။ " ရှှစ််ဆယ့့်�ရှှစ််က သော�ာက််ချိုး�း��တွေ�ေ အခုုချိိ�န််ထိိ ချိုး�း��မိနေ��ေသလားး�" ကိုးး��ကားး� - ၁။ နိုု�င််ငံံတော်�်� ငြိ�ိမ််ဝပ််ပိိပြား�း�မှုု တည််ဆော�ာက််ရေး�းအဖွဲ့့�� ဥက္ကကဌ၊ တပ််မတော်��်�ကာာကွွယ််ရေး�းဦးးစီးး�ချုု�ပ်် ဗိုု�လ််ချုု�ပ််ကြီး�း� စော�ာမော�ာင််၏ မိိန့့်�ခွွန်းး�များ�း�။ ပြ�န််ကြား�း�ရေး�းဝန််ကြီး�း�ဌာာန၊ ၁၉၉၀ ၂။ WAI MOE, Sein Win Re-elected PM of Govern- ment-in-Exile, The Irrawaddy, 2019 သစ္စာာ�တည််
  • 13.
    13 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် aqmif;yg;u@ aqmif;yg;u@ အတိိတ််ဆိုု�တာာ ပြီး�း�ပြီ�ီ၊ ထပ််မလာာတော့�့�ဘူးး�။ ပြီး�း�ခဲ့့�တာာကိုု� အတိိတ််လို့့�� ပြော��ာပေ�မယ့််� အဟော�ာ�င်းး�ဟာာ အသစ််အဖြ�စ်် ထပ််ကျော့�့��လာာနိုု�င််တယ််။ ဒါါကိုု� သမိုု�င်းး�တစ်် ပတ််လည််တယ််လို့့�� ပြော��ာလိိမ့််�မယ််။ လူူသစ််တွေ�ေက အမှား��း ဟော�ာင်းး�တွေ�ေကိုု� ထပ််လုုပ််ရင်် ဒါါကိုု� သမိုု�င်းး�တစ််ပတ််လည်် တယ််လို့့�� ပြော��ာကြ�တယ််။ အဟော�ာ�င်းး�ကပဲဲ အသစ််နေေရာာ ကိုု� ရော�ာက််လာာရင်် ဒါါဟာာ သမိုု�င်းး�သင််ခန်းး�စာာ မကျေ�ေ� ဘူးး�လို့့�� ပြော��ာနိုု�င််တယ််။ အသိိဉာာဏ််မဲ့့�သူူတွေ�ေဟာာ သမိုု�င်းး� ထဲဲကနေ�ေ သင််ခန်းး�စာာ မယူူတတ််ကြ�ဘူးး�။ တချို့့���လည်းး� သင််ခန်းး�စာာမယူူတတ််တာာမဟုုတ််ဘူးး�၊ မယူူဝံ့့�တာာ၊ မ ယူူချျင််တာာလို့့�� ပြော��ာရင်် ပိုု�မှှန််မယ််။ ကိုု�ယ့််�ကိုု�ယ််ကိုု�ယ်် ရက််ရက််စက််စက်် ရိုးး��ရိုးး��သားး�သားး� ပြ�န််မဆင််ခြ�င််နိုု�င််ရင်် အတိိတ််က အရိိပ််ကိုု� ပြ�န််မမြ�င််နိုု�င််ပါါ၊ ပြ�န််ကြ�ည့််�နိုု�င််စွွမ်းး� မရှိိ�ပါါ။ အရိိပ််မည်းး�ရှိိ�ခဲ့့�တဲ့့� အတိိတ််ကိုု� ပြ�န််မကြ�ည့််�ချျင််တာာ ထုံးး��စံံပဲဲ။ အတိိတ််မှာာ� လုုပ််ရပ််ကော�ာင်းး� ဖြ�စ််ခဲ့့�ရင်် အတိိတ်် ကိုု� ခဏခဏ အော�ာက််မေ့�့သတိိရပြီး�း� ခွွန််အားး�ပြ�န််ယူူကြ� တယ်် မဟုုတ််လားး�။ ကျွွန််တော်�်�တို့့�� အတိိတ််က ဘာာလဲဲ။ အတိိတ််မှာာ� အရိိပ််မည်းး�နဲ့့�လားး� - အတိိတ််မှာာ� လုုပ််ရပ်် ကော�ာင်းး�နဲ့့�လားး�။ —------- (၁) —------- ၈၈ လူူထုုဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီလှုုပ််ရှား��းမှုုဟာာ - မြ�န်် မာ့့� နိုု�င််ငံံရေး�းသမိုု�င်းး�မှာာ� ကြီး�း�ကျျယ််ခဲ့့�ပါါတယ််။ ဘယ််လိုု� ကြီး�း�ကျျယ််ခဲ့့�သလဲဲ။ စွွန့််�လွှှတ််အနစ််နာာခံံမှုုတွေ�ေနဲ့့� ကိုု�ယ်် ကျိုးး���စွွန့််� ပေး�းဆပ််မှုုတွေ�ေဟာာ ကျွွန််တော်�်�တို့့�� ဦးးညွှှတ််ရ လော�ာက််တဲ့့�အထိိ ရဲဲရင့််�ခဲ့့�တယ််၊ တည််ကြ�ည််ခဲ့့�တယ််။ ထို့့��နော�ာက်် ထက််သန််သော�ာ တော်�်�လှှန််စိိတ်် ပြ�င်းး�ထန်် ခဲ့့�ကြ�တယ််။ တော်�်�လှှန််စိိတ််နဲ့့� အကန့််�အသတ်် မရှိပေ���ေ မယ့််� တော်�်�လှှန််ရေး�းခရီးး�မှာာ� အကန့််�အသတ််တွေ�ေနဲ့့� ကြုံ�ံ� ခဲ့့�ရပါါတယ််။ တချို့့���သော�ာ အကန့််�အသတ််တွေ�ေကိုု� ရန််သူူ က ဖန််တီးး�တာာ။ တချို့့���သော�ာ အကန့််�အသတ််တွေ�ေကိုု� ကျွွန််တော်�်�တို့့��ကိုု�ယ််တိုု�င်် ဖန််တီးး�တာာ။ ကျွွန််တော်�်�တို့့��မှာာ� ရွေး�း�ချျယ််စရာာ များ�း�များ�း�စား�းစား�း မရှိိ�ခဲ့့�ပါါဘူးး�။ အထူးး�သဖြ�င့််� မဟာာဗျူူ�ဟာာ ရွေး�း�ချျယ််မှုုမှာာ� - ကျွွန််တော်�်�တို့့�� များ��းများ�း�စား�း စား�း ရွေး�း�ချျယ််ခွွင့််� မရှိိ�ခဲ့့�ပါါဘူးး�။ အပိိတ််အဆို့့��၊ အရံံအတားး� နဲ့့� အကာာအဆီးး�တွေ�ေဟာာ တင်းး�ကျျမ်းး� ပြ�ည့််�နှှက််နေေခဲ့့�ပါါ တယ််။ • ခေ�တ််ရဲ့့� ကျျယ််ပြ�န့််�ခွွင့််�ရသလော�ာ�က်် လူးး�လွွန့််� လှုုပ််ရှား��းကြ�ရတယ််။ • ကျွွန််တော်�်�တို့့�� ဉာာဏ်် ကျျက််စား�းနိုု�င််သလော�ာ�က်် တွေး�း�ခေါ်�် စဉ်းး�စား�းခဲ့့�ကြ�တယ််။ • ကျွွန််တော်�်�တို့့�� ဖြ�ည့််�ကျျင့််�ခဲ့့�သလော�ာ�က်် ကိုု�ယ််ခံံအားး� ကော�ာင်းး�ခဲ့့�တယ််။ ဘာာပဲဲပြော��ာပြော��ာ ၈၈ သမိုု�င်းး�ဟာာ ဂုုဏ််သိိက္ခာာ� ရှိသော����ာ တော်�်�လှှန််ရေး�းဖြ�စ််ခဲ့့�ပါါတယ််။ကျွွန််တော်�်�တို့့��မှာာ� နာာကြ�ည်းး�ချျက််တွွရှိပေ���ေမယ့််� ကလဲ့့�စား�းတွေ�ေ မရှိိ�ခဲ့့�ပါါဘူးး�။ ခွွင့််�လွှှတ််နား�းလည််ပေး�းခြ�င်းး�တွေ�ေပဲဲရှိိ�ခဲ့့�ပါါတယ််။ကျွွန််တော်�်� တို့့��မှာာ� ပေး�းဆပ််အနစ််နာာခံံမှုုတွေ�ေ ရှိိ�ခဲ့့�ပေေမယ့််� ပေး�းဆပ််ခဲ့့�မှုု တွေ�ေအတွွက်် အကြွေး�း��တော�ာင်းး�သလိုု� မတော��ာင်းး�ခဲ့့�ကြ�ပါါ ဘူးး�။ တိုးး��တိိတ််စွာာ�ပဲဲ ရင်းး�နှီးး��မြှု�ု�ပ််နှံံ�ရင်းး� အနာာဂတ််သစ််ကိုု�
  • 14.
    14 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် aqmif;yg;u@ aqmif;yg;u@ မျှော်�်��နေ�ခဲ့့�ကြ�သူူတွေ�ေ ဖြ�စ််ပါါတယ််။ လူူထုုတော်�်�လှှန််ရေး�း မှာာ� ညစ််ထေး�းမှုုတွေ�ေ မပါါရင်် ဂုုဏ််ယူူဖွွယ််ရာာ တော်�်�လှှန််ရေး�းပါါ။ အော�ာက််မေ့့�ဖွွယ််ရာာ တော်�်�လှှန််ရေး�းပါါ။ ဦးးညွွတ််ဖွွယ််ရာာ တော်�်�လှှန််ရေး�းပါါ။ အတိိတ််ကိုု� ပြ�န််ကြ�ည့််�ပြီး�း�- • ငါါတို့့��ရှေ့�့�က မျိုး�း��ဆက််ဟာာ ဘယ််လော�ာက်် ရဲဲရင့််�ခဲ့့� တာာ၊ • ဘယ််လော�ာက်် တည််ကြ�ည််ခဲ့့�တာာ၊ • ဘယ််လော�ာက်် ဖြော��ာင့််�မတ််ခဲ့့�တာာ၊ • ဘယ််လော�ာက်် ဇွဲဲ�နပဲဲ ကြီး�း�ခဲ့့�တာာ၊ • ဘယ််လော�ာက်် သဘော�ာ�ထားး�ကြီး�း�ခဲ့့�တာာ၊ • ဘယ််လော�ာက်် ခံံနိုု�င််ရည်် ရှိိ�ခဲ့့�တာာ၊ • ဘယ််လော�ာက်် ဉာာဏ််အမြော်�်���အမြ�င််ရှိိ�ခဲ့့�တာာ။ စတာာတွေ�ေကိုု� ပြ�န််ပြ�န််တွေး�း�ပြီး�း� ဂုုဏ််ယူူရတာာ မျိုး�း��ဖြ�စ််ချျင််တယ််။ သမိုု�င်းး�ကိုု� ပြ�န််ကြ�ည့််�တော့�့� ကျွွန််တော်�်� တို့့�� စိိတ််လုံံ�ပါါတယ််။ ကျွွန််တော်�်�တို့့�� ရှေ့�့�မျိုး�း��ဆက််က တာာဝန််ကျေ�ေသင့််�တာာထက်် ပိုု�လွွန််ခဲ့့�တယ််။ အတိိတ််က အမှား��းကိုု� သင််ခန်းး�စာာယူူ ပြီး�း� ကော�ာင်းး�မြ�တ််ခဲ့့�မှုုတွေ�ေနဲ့့� ရဲဲရင့််�တည််ကြ�ည််ခဲ့့�မှုုတွေ�ေကိုု�တော့�့� အတုုယူူရပါါလိိမ့််�မယ််။ ဒီီနှှစ််ခုုဟာာ ဒွွန််တွဲဲ�ပြီး�း� ကြ�ည့််�မှှ ပြ�ည့််�စုံံ�ပါါလိိမ့််�မယ််။ သမိုု�င်းး� ဆိုု�တာာ အတိိတ််ပဲဲ၊ကျျန််ခဲ့့�ပြီ�ီလို့့�� ပြော��ာနိုု�င််ပေ�မယ့််� ပြ�န်် သယ််ဆော�ာင််ရမယ့််� အစဉ််အလာာကော�ာင်းး�တွေ�ေ ရှိိ�ပါါတယ််။ ပြီး�း�စီးး�ခဲ့့�တာာကိုု� ရှှင်းး�လင်းး�ပြ�တ််သားး�စွာာ� မကြ�ည့််� နိုု�င််ရင်် သွားး��ရမယ့််� အနာာဂတ််ကိုု�လည်းး� မှုုန််မှုုန််ဝါးး�ဝါးး�ပဲဲ မြ�င််နေေရပါါလိိမ့််�မယ််။ ကျွွန််တော်�်�တို့့�� ပြ�တ််ပြ�တ််သားး�သားး� ရှှင်းး�ရှှင်းး�လင်းး�လင်းး� ကြ�ည့််�ကြ� မြ�င််ကြ�ဖို့့�� ကော�ာင်းး�ပါါတယ််။ ဒါါဟာာ မင်္ဂဂ�လာာ ရှိိ�ပါါတယ််။ —------- (၂) —------- ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီဟာာ ပန်းး�တိုု�င်် မဟုုတ််ပါါဘူးး�၊ ဖြ�စ််စဉ််ပါါ။ ဒီီဖြ�စ််စဉ််ထဲဲကိုု� ကျွွန််တော်�်�တို့့�� တိုးး��ဝင််မြှု�ု�ပ််နှံံ� လာာတာာ မျိုး�း��ဆက်် ဘယ််နှှဆက်် ရှိနေ���ေပြီ�ီလဲဲ။ အချိိ�န်် ကာာလ ဘယ််လော�ာက်် ကြာ�ာညော�ာင်းး�ပြီ�ီလဲဲ။ ကျွွန််တော်�်� တို့့�� ဖြ�တ််သန်းး�ခဲ့့�သလော�ာ�က်် ကျွွန််တော်�်�တို့့�� အရာာရော�ာက်် ခရီးး�ပေါ�ါက််ရဲ့့�လားး�။ ရလဒ််နဲ့့�ပဲဲ တိုု�င်းး�တာာပြီး�း� ပစ္စုု�ပ္ပပန််တည့််� တည့််� ကြ�ည့််�ရမှာာ�တွေ�ေ ရှိိ�ပါါတယ််။ တစ််ခုုသော�ာ အမှား��းကိုု� နှှစ််ခါါ မမှား��းဖို့့�� လိုု�တယ််လို့့�� ယူူဆပါါတယ််။ • ကျွွန််တော်�်�တို့့�� မှား��းခဲ့့�တာာတွေ�ေ ဘာာတွေ�ေလဲဲ။ • ကျွွန််တော်�်�တို့့�� မှှန််ခဲ့့�တာာတွေ�ေ ဘာာတွေ�ေလဲဲ။ • ကျွွန််တော်�်�တို့့��သင််ခန်းး�စာာယူူစရာာတွေ�ေကဘာာတွေ�ေလဲဲ • ကျွွန််တော်�်�တို့့�� အတုုယူူစရာာတွေ�ေက ဘာာတွေ�ေလဲဲ၊ • ကျွွန််တော်�်�တို့့�� ကြုံ�ံ�ရတဲ့့� အဟော�ာ�င်းး�က ဘာာလဲဲ၊ • ကျွွန််တော်�်�တို့့�� ကြုံ�ံ�ရတဲ့့� အသစ််က ဘာာလဲဲ၊ • ကျွွန််တော်�်�တို့့�� လုုပ််ခဲ့့�ဖူးး�တာာ ဘာာလဲဲ၊ • ကျွွန််တော်�်�တို့့�� မလုုပ််ရသေး��းတာာ ဘာာလဲဲ၊ • ကျွွန််တော်�်�တို့့�� ရခဲ့့�တဲ့့� ရလဒ််က ဘာာလဲဲ၊ • ကျွွန််တော်�်�တို့့�� မရသေး��းတဲ့့� ရလဒ််က ဘာာလဲဲ၊ နှိုုင်းး�နှိုုင်းး�ချိိ�န််ချိိ�န်် သုုခမိိန်် အတွေး�း��အခေါ်�်�နဲ့့� ရှေ့�့�ဆက်် ရမယ့််� တော်�်�လှှန််ရေး�းရှိိ�ပါါတယ််။ ရဲဲရဲဲရင့််�ရင့််� ရှေ့�့�တိုးး��ရ မယ့််� သူူရဲဲကော�ာင်းး�သတ္တိိ�နဲ့့� ဖြ�တ််သန်းး�မယ့််�တော်�်�လှှန််ရေး�း ရှိိ�ပါါတယ််။ မွွန််မွွန််မြ�တ််မြ�တ်် ကြီး�း�မြ�တ််မှုုနဲ့့� ကျျင့််�သုံးး�� ရမယ့််� သူူတော်�်�ကော�ာင်းး�တရား�းတွေ�ေလည်းး� ကျျန််နေ�ပါါ သေး�းတယ််။ အားး�လုံးး��ဟာာ မျှှမျှှတတ အခြေ�ေ�တကျျ ဖြ�စ််မှှ ကော�ာင်းး�ပါါလိိမ့််�မယ််။ • အလွွန််အကျွံံ�တွေ�ေမှာာ� စည်းး�ဘော�ာင််ဆိုု�တာာ မရှိိ�ဘူးး�။ • အစွွန်းး�ရော�ာက််တွေ�ေမှာာ� မူူဘော�ာင််ဆိုု�တာာ မရှိိ�ဘူးး�။ • နလပိိန်းး�တုံးး��တွေ�ေဟာာ အကန့််�အသတ််ဆိုု�တာာ မထားး� ဘူးး�။ • အပြိ�ိန််အဖျျင်းး�တွေ�ေမှာာ� ဆင််ခြ�င််တုံံ�တရား�းဆိုု�တာာ မရှိိ� ဘူးး�။ • တဇော�ာ�က််ကန်းး�တွေ�ေမှာာ� အထိိန်းး�အကွွပ််ဆိုု�တာာ မရှိိ� ဘူးး�။ • တစ််ဖက််ကန်းး�တွေ�ေမှာာ� အမြော်�်���အမြ�င််ဆိုု�တာာ မရှိိ� ဘူးး�။ —------- (၃) —------- ခေေတ််တွေ�ေ ပြော��ာင်းး�လာာခဲ့့�ပြီ�ီ။ အချိိ�န််တွေ�ေ ကြာ�ာညော�ာင်းး�လာာခဲ့့�ပြီ�ီ။ ဖြ�တ််သန်းး�မှုုတွေ�ေလည်းး� များ�း�ပြား�း� စုံံ�လင််လှှပြီ�ီ။ မျျက််စိိပွွင့််� နား�းပွွင့််� ဖြ�စ််တာာတွေ�ေလည်းး� ကြုံ�ံ� ခဲ့့�ပြီ�ီ။ နှှလုံးး��သားး�တွေ�ေလည်းး� ပွွင့််�လင်းး� လွွတ််လပ််လာာကြ� ပြီ�ီ။ အတိိတ််မှာာ� ဂုုဏ််ဒြ�ပ််တွေ�ေ ရှိိ�သလိုု� ပစ္စုု�ပ္ပပန််မှာာ�လည်းး� ဂုုဏ််ဒြ�ပ််တွေ�ေ ရှိိ�ရလိိမ့််�မပေါ့�့��။ အနာာဂတ််ဆိုု�တာာ အလင်းး� နဲ့့�။ အနာာဂတ််ဆိုု� တာာလည်းး� ဂုုဏ််ဒြ�ပ််နဲ့့� ။ • ငါါတို့့��ဟာာ အလွွန််အကျွံံ�တွေ�ေ မဟုုတ််ပါါဘူးး�။ • ငါါတို့့��မှာာ� စည်းး�နဲ့့� ဘော�ာင််နဲ့့� ရှိိ�ပါါတယ််။ • ငါါတို့့��ဟာာ အစွွန်းး�ရော�ာက််တွေ�ေ မဟုုတ််ဘူးး�။ • ငါါတို့့��မှာာ� မူူနဲ့့� စံံနဲ့့� ရှိိ�ပါါတယ််။ • ငါါတို့့��ဟာာ နလပိိန်းး�တုံးး��တွေ�ေ မဟုုတ််ဘူးး�။ • ငါါတို့့��ဟာာ အကန့််�အသတ််ကိုု� သိိပါါတယ််။ • ငါါတို့့��ဟာာ အပြိ�ိန််အဖျျင်းး�တွေ�ေ မဟုုတ််ဘူးး�။ • ငါါတို့့��မှာာ� ဆင််ခြ�င််တုံံ�တရား�း ရှိိ�ပါါတယ််။ • ငါါတို့့��ဟာာ တဇော�ာ�က််ကန်းး�တွေ�ေ မဟုုတ််ဘူးး�။ • ငါါတို့့��မှာာ� သတိိတရား�း ရှိိ�ပါါတယ််၊ အထိိန်းး�အကွွပ်် ရှိိ� ပါါတယ််။ • ငါါတို့့��ဟာာ တစ််ဖက််ကန်းး�တွေ�ေ မဟုုတ််ဘူးး�။ • ငါါတို့့��ဟာာ ဘက််ပေါ�ါင်းး�စုံံ�ကိုု� ရှုုမြ�င််နိုု�င််စွွမ်းး� ရှိိ�ပါါတယ််။
  • 15.
    15 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် ငါါတို့့�� ရှေ့�့�က အတိိတ််ကလည်းး� မသေး��းသိိမ််ခဲ့့�ဖူးး�၊ မညံ့့�ဖျျင်းး�ခဲ့့�ဘူးး�၊ မယုုတ််မာာခဲ့့�ဘူးး�။ အခုုကြ�ည့််�… အတိိတ်် ကိုု� တဖွွဖွွ ပြော��ာရင်းး� ငါါတို့့�� မျိုး�း��ဆက််သစ််ကိုု� သွွန််သင််နေေ လိုု�က််တာာ၊ လက််ဆင့််�ကမ်းး�နေ�လိုု�က််တာာပဲဲ ကြ�ည့််�။ အခုု ပစ္စုု�ပ္ပပန််ကလည်းး� နော�ာင််တစ််ချိိ�န််မှာာ� အတိိတ်် ဖြ�စ််လာာခဲ့့� မယ််။ အခုု ငါါတို့့�� အနာာဂတ််ဟာာ ငါါတို့့�� ပစ္စုု�ပ္ပပန််ပေါ့�့�။ အဲဲ သည့််�အခါါ ၊ ငါါတို့့��ဟာာ - အစွွန်းး�ရော�ာက််တွေ�ေ မဟုုတ်် ကြော��ာင်းး�၊ ငါါတို့့��ဟာာ နလပိိန်းး�တုံးး��တွေ�ေ မဟုုတ််ကြော��ာင်းး�၊ ငါါတို့့��ဟာာ အပြိ�ိန််အဖျျင်းး�တွေ�ေ မဟုုတ််ကြော��ာင်းး�၊ ငါါတို့့�� ဟာာ တဇော�ာ�က််ကန်းး�တွေ�ေ မဟုုတ််ကြော��ာင်းး�၊ ငါါတို့့��ဟာာ တစ််ဖက််ပိိတ််တွေ�ေ မဟုုတ််ကြော��ာင်းး�…..။ ငါ့့�တို့့�� သားး�သမီးး� မြေး��းမြ�စ််တွေ�ေ၊ တူူ တူူမတွေ�ေ�နဲ့့� ငါါတို့့�� မျိုး�း��ဆက််သစ််တွေ�ေ က ငါ့့�တို့့��အကြော��ာ�င်းး� တဖွွဖွွ ဂုုဏ််ယူူပြီး�း� ပြော��ာစမှှတ််တွွင််ရ လော�ာက််အော�ာင်် ငါါတို့့�� ကျျင့််�ဆော�ာင််ခဲ့့�ကြ�ရလိိမ့််�မယ််လို့့�� ငါါ ယုံံ�ကြ�ည််လက််ခံံထားး�တယ််။ မင်းး�သေ့�့ ရှှစ််လေး�းလုံးး�� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း� ပေါ်�်ထွွန်းး� ခဲ့့�တာာ အခုုဆိုု�ရင်် ၃၄ နှှစ််မြော��ာက််ရှိိ�ခဲ့့�ပြီ�ီ။ အဲ့့�ဒီီတုုန်းး�က လှုုပ််ရှား��းခဲ့့�တဲ့့� လူူငယ််တွေ�ေဟာာ အခုုဆိုု�ရင်် အသက််အရွွယ်် အားး�ဖြ�င့့်� လူူကြီး�း�ပိုု�င်းး�ထဲဲ ရော�ာက််ကြ�ပါါပြီ�ီ။ သို့့��သော်�်� ပေေ တစ််ရာာပေါ်�်က သွေး�း�တွေ�ေ မခြော��ာ�က််သေး�းပါါ။ စွွန််လွှှတ််ခဲ့့�မှုု တွေ�ေက ပြ�ည််သူူတွေ�ေရဲ့့� ရင််ထဲဲမှာာ� ထင််ထင််ရှား��းရှား��း ရှိနေ���ေပါါ တယ််။ ပေး�းဆပ််ခဲ့့�မှုုတွေ�ေက သမိုု�င်းး�မှာာ� စွဲဲ�ထင််နေ�ပါါတယ််။ ပေး�းဆပ််မှုုနှှင့့်� ရလဒ်် ရှှစ််လေး�းလုံးး�� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကိုု� ပြ�ည််လည်် သုံးး��သပ််တဲ့့�အခါါ တော်�်�လှှန််ရေး�း အော�ာင််မြ�င််ခဲ့့�သလားး�၊ မ အော�ာင််မြ�င််ခဲ့့�သလားး�ဆိုု�တာာနဲ့့� တိုု�င်းး�တာာသူူ များ�း�ပါါ တယ််။ အစိုးး��ရ ပြော��ာင်းး�သွားး��တဲ့့�အတွွက်် အော�ာင််မြ�င်် တယ််။ မဆလ တစ််ပါါတီီစနစ်် ပြု�ုတ််ကျျသွားး��တဲ့့� အတွွက်် အော�ာင််မြ�င််တယ််။ ဦးးနေေဝင်းး�ကြီး�း� ဆင်းး� ပေး�းလိုု�က််ရတဲ့့�အတွွက်် အော�ာင််မြ�င််တယ််။ ၁၉၉၀ အထွေထွေရွေး����း�����ကော�ာက််ပွဲဲ�အထိိ ဖြ�စ််လာာခဲ့့�တယ််။ ရွေး�း�ကော�ာက််ပွဲဲ�ဟာာလည်းး� လွွတ််လပ််ခဲ့့�တယ််။ တရား�းမျှှတ ခဲ့့�တယ််။ ဒါါပေ�မယ့့်� ရွေး�း�ကော�ာက််ပွဲဲ�မှာာ� အနိုု�င််ရသူူများ��းကိုု� စစ််တပ််က အာာဏာာမလွှဲဲ�ခဲ့့�ဘူးး�။ စစ််အာာဏာာရှှင််စနစ််ပဲဲ ဆက််ဖြ�စ််တယ််။ အဲ့့�ဒီီအတွွက်် တစ််ပါါတီီအာာဏာာရှှင််စနစ်် ကနေ�ေ စစ််အာာဏာာရှှင််စနစ်် ပြော��ာင်းး�သွားး��တာာဖြ�စ််တဲ့့� အတွွက်် သိိပ််မထူးး�ဘူးး�လို့့��လည်းး� ပြော��ာကြ�တာာတွေ�ေ ရှိိ� တယ််။ ကျနော်��်��တို့့��ဟာာ ရလဒ််တစ််ခုုတည်းး�တင်် မဟုုတ်် ပဲဲ။ ပေး�းဆပ််မှုုပါါ ကြ�ည့့်�ရမယ််ဆိုု�တာာကိုု� ဒီီနေေရာာမှာာ� ပြော��ာ ချျင််တယ််။ နွေေ�ဦးးတော်�်�လှှန််ရေး�းကနေ�ေ ဥပမာာပေး�းရမယ်် ဆိုု�ရင်် မြ�သွဲ့့��သွဲ့့��ခိုု�င််တို့့��၊ ကြ�ယ််စင််တို့့��၊ ဝေေယံံထွွန်းး�တို့့��ဟာာ တော်�်�လှှန််ရေး�း အစော�ာ�ပိုု�င်းး�ကာာလတွေ�ေ�မှာာ�ပဲဲ အသက်် ပေး�းဆပ််သွားး��ကြ�ရတယ််။ သူူတို့့��ဟာာ အာာဏာာရှှင််စနစ်် ကိုု� တော်�်�လှှန််ရင်းး� ကျျဆုံးး��သွားး��ခဲ့့�ကြ�ရတာာ ဖြ�စ််တယ််။ အသက််ပါါ ပေး�းဆပ််သွားး��ခဲ့့�ကြ�တယ််။ ပေး�းဆပ််မှုုတွေ�ေထဲဲ မှာာ� အသက််ပေး�းဆပ််ဖို့့��ဆိုု�တာာ အခက််ဆုံးး��၊ အကြီး�း�ဆုံးး��ပဲဲ။ ဒီီတော့�့� သူူတို့့��ရဲ့့� စွွန့့်�လွွတ််မှုုဟာာ ကြီး�း�မား�းတယ််။ မြ�င့့်�မြ�တ်် တယ််။ ပြီး�း�တော့�့� တော်�်�လှှန််ရေး�းမှာာ� အဖမ်းး�ခံံလိုု�က််ရတဲ့့�သူူ တွေ�ေကလည်းး� အန္တတရာာယ််ရှိိ�မှှန်းး�သိိသိိနဲ့့� တော်�်�လှှန််ခဲ့့�ကြ� aqmif;yg;u@ aqmif;yg;u@
  • 16.
    16 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် တာာပဲဲ။ကံံဆိုးး��လို့့��စော�ာစော�ာစီးး�စီးး�အဖမ်းး�ခံံလိုု�က််ရတယ််။ကျျ နော်�်�တို့့��လည်းး� အဖမ်းး�ခံံရနိုု�င််တယ််။ ခင််ဗျား��းလည်းး� အဖမ်းး�ခံံရနိုု�င််တယ််။ အသတ််လည်းး� ခံံရနိုု�င််တယ််။ ဒီီ ပေး�းဆပ််မှုုတွေ�ေကိုု� ကြ�ည့့်�ရမယ််။ တစ််ဦးးချျင်းး� ပေး�းဆပ််မှုု တွေ�ေကိုု�ရော�ာ၊ မျိုး�း��ဆက််အလိုု�က်် ပေး�းဆပ််မှုုတွေ�ေပါါ ကျနော်��်�� တို့့��က ကြ�ည့့်�ရမယ််။ ရှှစ််လေး�းလုံးး�� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�မှာာ� ရဲဲရဲဲတော�ာက်် ပါါဝင််ဆင််နွှဲဲ�ခဲ့့�ကြ�တဲ့့� တော်�်�လှှန််ပြ�ည််သူူတွေ�ေဟာာ ဘဝ ပျျက််ခဲ့့�ကြ�ရတယ််။ အသက််တွေ�ေ ပေး�းခဲ့့�ကြ�ရတယ််။ ချျစ််ခင််ရသူူတွေ�ေနဲ့့� ဝေး�းခဲ့့�ကြ�ရတယ််။ မိိသားး�စုုတွေ�ေ ပြို�ု�ကွဲဲ�ကြ�ရတယ််။ မတရား�း ဖမ်းး�ဆီးး�ထော�ာင််ချျခံံခဲ့့�ကြ�ရ တယ််။ စီးး�ပွား��းရေး�းတွေ�ေ ပျျက််စီးး�၊ ပညာာသင််ယူူခွွင့့်�တွေ�ေ ဆုံးး��ရှုံးး��၊ အနာာဂတ််တွေ�ေ ဆိိတ််သုုဥ်းး�ခဲ့့�ကြ�ရပါါတယ််။ ရှှစ်် လေး�းလုံးး�� အကြော��ာ�င်းး�ပြော��ာရင်် ကျနော့်��်���မျျက််စိိထဲဲမှာာ� ပေ�တစ််ရာာလမ်းး�ပေါ်�်ကျနေ�ေ�တဲ့့� သွေး�း�တွေ�ေကိုု� မြ�င််တယ််။ ရဲဲ ရင့့်�တဲ့့� လူူငယ််တွေ�ေကိုု� မြ�င််တယ််။ သူူတို့့��ရဲ့့�ပေး�းဆပ််မှုုဟာာ ကြီး�း�မား�းတယ််။ မြ�င့့်�မြ�တ််တယ််။ ရှှစ််လေး�းလုံးး��ရဲ့့� အကျိုးး���/ အမြ�တ််ကိုု� ဘယ််လိုု�ပဲဲ ငြ�င်းး�ခုံံ�ကြ�ပါါစေေ... ပေး�းဆပ််မှုု ကြီး�း�မား�းခဲ့့�တယ်် ဆိုု�တာာကိုု�တော့�့� ဘယ််သူူမှှ ငြ�င်းး�မရဘူးး�။ အဲ့့�ဒီီပေး�းဆပ််မှုုကိုု� ကျနော်��်�� တန််ဖိုးး��ထားး�တယ််။ လေး�းစား�း တယ််။ ပေး�းဆပ််မှုုအကြွေး�း�� ပေး�းဆပ််မှုုဆိုု�တာာ အကြွေး�း��တော�ာင်းး�သလိုု�တော့�့� တော�ာင်းး�ယူူလို့့��ကော�ာင်းး�တဲ့့�အရာာ မဟုုတ််ဘူးး�။ စကားး�လုံးး�� ကိုု�က “ပေး�းဆပ််မှုု” ဖြ�စ််တယ််။ ပေး�းဆပ််လိုု�က််တာာ ဖြ�စ်် တယ််။ တိုု�င်းး�ပြ�ည််အတွွက််၊ ပြ�ည််သူူအတွွက််၊ အနာာဂတ်် အတွွက်် ပေး�းဆပ််လိုု�က််တာာ ဖြ�စ််တယ််။ တစ််နေ့�့ပြ�န််ရ မယ််ဆိုု�တာာနဲ့့� ချေး�း�ငှား��းလိုု�က််တာာ မဟုုတ််ဘူးး�။ ကျနော်��်�� ထင််တယ််။ တော်�်�လှှန််ရေး�းထဲဲမှာာ� ပါါသူူများ�း�ဟာာ တစ််နေ့�့ ဘာာပြ�န််ရရမယ််ဆိုု�တာာမျိုး�း�� ဘယ််သူူမှှ မျှော်�်��လင့့်�မှာာ� မဟုုတ််ဘူးး�။ နော�ာင်် နှှစ််တွေ�ေကြာ�ာလာာတဲ့့�အခါါ “ငါါတို့့�� က ဘယ််လိုု�တော်�်�လှှန််ခဲ့့�တာာ၊ မင်းး�တို့့��က ငယ််ပါါသေး�း တယ််”ဆိုု�တဲ့့� အချိုး�း��မျိုး�း�� တချို့့���က ချိုး�း��လေ့�့ရှိိ�တယ််။ ဒါါ ဟာာ မှား��းယွွင်းး�တဲ့့� အယူူအဆပဲဲ။ ခေေတ််ကာာလအလျော��ာ�က်် တော်�်�လှှန််ခဲ့့�တယ််။ ပေး�းဆပ််ခဲ့့�မှုုကိုု�ပဲဲ တမြုံ့�့��မြုံ့�့��ပြ�န််ပြော��ာ ပြီး�း� အမှှတ််ယူူတာာကတော့�့�� မလုုပ််အပ််တဲ့့�အရာာ ဖြ�စ််တယ်် လို့့�� မြ�င််တယ််။ ဒီီပေး�းဆပ််ခဲ့့�မှုုကိုု� အကာာအကွွယ််ယူူပြီး�း� တော့�့� ငါ့့�စကားး�နွား��းရ ပြော��ာတာာကတော့�့�� လက််ခံံလို့့��မရတဲ့့� အရာာဖြ�စ််တယ််။ ၂၀၁၅ အထွေထွေရွေး����း�����ကော�ာက််ပွဲဲ�မတိုု�င််ခင််မှာာ� လည်းး� NLD ပါါတီီထဲဲမှာာ� ဒီီပြ�ဿနာာပေါ်�်ခဲ့့�တယ်် ကြား�း� တယ််။ အခြား�း�ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီပါါတီီတွေ�ေထဲဲမှာာ�လည်းး� ရှိိ�နိုု�င်် တယ််။ အဖွဲ့့��အစည်းး�အသီးး�သီးး�မှာာ�လည်းး� ရှိိ�နိုု�င််တယ််။ ပေး�းဆပ််မှုုအတွွက်် အကြွေး�း��ပြ�န််တော�ာင်းး�တာာ၊ စွွန့့်�လွွတ်် အနစ််နာာခံံမှုုတွေ�ေအတွွက်် တစ််ခုုခုု ပြ�န််တော�ာင်းး�တာာဟာာ မလုုပ််အပ််တဲ့့�အရာာ ဖြ�စ််တယ််။ ဒီီလိုု�ပေး�းဆပ််ခဲ့့�တဲ့့�အခါါ ရာာထူးး�တစ််ခုုခုု၊ နေေရာာ တစ််ခုုခုု၊ အခြား��းအရာာတစ််ခုုခုု ပြ�န််တော�ာင်းး�တာာကိုု� တရား�းမျှှတမှုုရှိအော����ာင်် ဆော�ာင််ရွွက််တာာနဲ့့� ရော�ာလို့့��မရ ဘူးး�။ နစ််နာာခံံသူူတွေ�ေ၊ ခံံရသူူတွေ�ေ၊ သူူတို့့��မိိသားး�စုုဝင််တွေ�ေ အတွွက်် တရား�းမျှှတမှုုတော့�့� ပြ�န််ရှာာ�ဖွေပေး���း�ရမယ််။ ဒါါကိုု� တော့�့� ပေး�းဆပ််ခဲ့့�ရတဲ့့�အတွွက်် တစ််ခုုခုုပြ�န််လိုု�ချျင််တယ်် ဆိုု�တာာမျိုးး���နဲ့့� ရော�ာလို့့��မရဘူးး�။ မတူူဘူးး�။ ရည််ရွွယ််ချျက််က လုံးး��ဝမတူူပါါ။ လေး�းစား�း အသိိအမှှတ််ပြု�ုရမယ်် အထက််မှာာ�ပြော��ာခဲ့့�သလိုု�ပဲဲ သူူတို့့��ရဲ့့� ပေး�းဆပ်် မှုုဟာာ ကြီး�း�မား�းတဲ့့�အတွွက်် ကျနော်��်��တို့့�� တန််ဖိုးး��ထားး� ပေး�းရပါါမယ််။ လေး�းစား�းပေး�းရပါါမယ််။ ရှှစ််လေး�းလုံးး��မှာာ� ပါါဝင််ခဲ့့�တဲ့့� တော်�်�လှှန််ရေး�းမျိုးး���ဆက််ကိုု� ကျနော်��်��လေး�းစား�း တယ််။ အသိိအမှှတ််ပြု�ုတယ််။ သူူတို့့��ရဲ့့� ရဲဲရင့့်�မှုု၊ စွွန့့်�စား�း မှုု၊ ပေး�းဆပ််မှုုကိုု� ကျနော်��်�� တန််ဖိုးး��ထားး�တယ််။ ခေေတ််တစ်် ခေ�တ််ကိုု� ပြော��ာင်းး�အော�ာင်် ဆော�ာင််ရွွက််ခဲ့့�ကြ�သူူတွေ�ေ ဖြ�စ်် တယ််။ မြ�န််မာာနိုု�င််ငံံတော်�်�ကြီး�း� ပိုု�ကော�ာင်းး�အော�ာင်် ကြိုး�း��ပမ်းး� ခဲ့့�ကြ�သူူတွေ�ေ ဖြ�စ််တယ််။ သူူတို့့��ခေေတ်် သူူတို့့��အခါါမှာာ� တိုု�င်းး�ပြ�ည််ဝန််ကိုု� တာာဝန််ကျေအော���ာ�င်် ထမ်းး�ခဲ့့�ကြ�သူူတွေ�ေ ဖြ�စ််တယ််။ တော်�်�လှှန််သူူများ�း�ရဲ့့� တာာဝန််ကိုု� ကျေ�ေပွွန််ခဲ့့�ကြ� တယ််လို့့�� ပြော��ာနိုု�င််တယ််။ ဒီီနေေရာာမှာာ�လည်းး� ကျနော်��်��တို့့��တွေ�ေဟာာ အသိိ အမှှတ််ပြု�ုဖို့့�� ဝန််လေး�းတတ််ကြ�တယ််။ တွွန့့်�တိုု�တတ််ကြ� တယ််။ ဒါါဟာာ အင််မတန််သေး�းသိိမ််တဲ့့� သဘော�ာ�ထားး� ဖြ�စ််တယ််။ တစ််စုံံ�တစ််ယော�ာက််က ကော�ာင်းး�တာာလုုပ််ရင်် အသိိအမှှတ််ပြု�ုရမယ််။ လေး�းစား�းပေး�းရမယ််။ ဒီီစိိတ််ထားး� ဟာာ လူ့့�အဖွဲ့့��အစည်းး�အတွွက်် အရေး�း�ကြီး�း�တယ််။ လူူဆိုု� တာာမျိုး�း��က အသိိအမှှတ််ပြု�ုမှုု လိုု�အပ််တယ််။ ရှှစ််လေး�း လုံးး�� အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�မှာာ� ပါါဝင််ခဲ့့�တဲ့့� တော်�်�လှှန််ရေး�း ရဲဲဘော်�်�များ�း�ကိုု� ကျနော်��်��တို့့�� အသိိအမှှတ််ပြု�ု ရပါါမယ််။ တော်�်�လှှန််ရေး�းမှာာ�ပါါတဲ့့�တဲ့့� အကျိုးး���ဆက််၊ အကျျဥ်းး�ထော�ာင်် ထဲဲရော�ာက််သွားး��တဲ့့� အကျိုးး���ဆက််၊ ညှှင်းး�ပန်းး�နှိိ�ပ််စက််ခံံ ရတဲ့့� အကျိုးး���ဆက််တွေ�ေအနေ�ေနဲ့့� သူူတို့့��မှာာ� ပြ�ဿနာာအမျိုးး��� မျိုး�း��၊ အခက််အခဲဲအမျိုးး���မျိုးး���ကိုု� အခုုထိိ ရင််ဆိုု�င််ကြ�ရဆဲဲ ဖြ�စ််တယ််။ စိိတ််ဓာာတ််ရေး�းရာာတွေ�ေ၊ စီးး�ပွား��းရေး�း၊ လူူမှုုရေး�း ပြ�ဿနာာတွေ�ေ ကြုံ�ံ�တွေ့�့�ကြ�ရတယ််။ ဒါါတွေ�ေကိုု� နား�းလည်် ပေး�းရမယ််။ အသိိအမှှတ််ပြု�ုရမယ််။ ကျနော်��်��တို့့�� စော်�်�ကားး� ခွွင့့်� မရှိိ�ဘူးး�။ ဒီီနေေရာာမှာာ� လေး�းစား�းအသိိအမှှတ််ပြု�ုမှုုနဲ့့� ပေး�းဆပ််မှုုကိုု�အကြွေး��း�ပြ�န််တော�ာင်းး�တာာ မတူူဘူးး�ဆိုု�တာာ ထည့့်�ပြော��ာချျင််တယ််။ ပေး�းဆပ််မှုုတွေ�ေကိုု� လျျစ််လျူူ�ရှုု လိုု�က််တာာဟာာ မလေး��းစား�းတာာ ဖြ�စ််တယ််။ အသိိအမှှတ်် မပြု�ုတာာ ဖြ�စ််တယ််။ အဲ့့�ဒီီအတွွက်် အသိိအမှှတ််ပြု�ုဖို့့�� တော�ာင်းး�ဆိုု�ရမယ််။ လေး�းစား�းဖို့့�� တိုု�က််တွွန်းး�ရမယ််။ ဒါါက အကြွေး��း�ပြ�န််တော�ာင်းး�တာာ မဟုုတ််ဘူးး�။ ရာာထူးး�တစ််ခုုခုု၊ aqmif;yg;u@ aqmif;yg;u@
  • 17.
    17 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် တစ််စုံံ�တစ််ရာာ အကျိုးး���အမြ�တ််တစ််ခုုခုုကိုု� ပြ�န််တော�ာင်းး� တာာ မဟုုတ််ဘူးး�။ အနှှစ််နာာခံံခဲ့့�ရတဲ့့�အတွွက်် ဒါါတွေတော့���့�� ရထိုု�က််တယ််ဆိုု�ပြီး�း� အကြွး�းတော�ာင်းး�တာာ မဟုုတ််ပါါဘူးး�။ အသိိအမှှတ််ပြု�ုဖို့့�� အင််မတန််ဝန််လေး�းတဲ့့� နိုု�င််ငံံမို့့�� ဒါါကိုု� အလေး�း�အနက််ထားး�ပြော��ာတာာပါါ။ သုံးး��သပ််ရမယ်် သူူတို့့��ဖြ�စ််သန်းး�ခဲ့့�မှုုကိုု� ကျနော်��်��တို့့��က အသိိအမှှတ််ပြု�ု လေး�းစား�းရမယ််ဆိုု�ပေ�မယ့့်� “ခင််ဗျား�း�တို့့��လုုပ််တာာ အားး�လုံးး�� အမှှန််ချျည်းး�” လို့့��တော့�့� ပြော��ာလို့့��မရဘူးး�။ ရှှစ််လေး�းလုံးး��မှာာ� လည်းး� အားး�နည်းး�ချျက််တွေ�ေ ရှိိ�မယ််။ အားး�သာာချျက််တွေ�ေ ရှိိ� မယ််။ အမှား��းတွေ�ေ ရှိိ�နိုု�င််တယ််။ အမှှန််တွေ�ေ ရှိိ�နိုု�င််တယ််။ ဒါါ ကိုု� ကျနော်��်��တို့့��က သုံးး��သပ််ကြ�ရမှာာ� ဖြ�စ််တယ််။ ဒီီနေေရာာ မှာာ� အမှှန််က “ဝေ�ဖန််တယ််” ဆိုု�တဲ့့� စကားး�လုံးး��ကိုု� သုံးး�� ချျင််တယ််။ တမင်် မသုံးး��ခဲ့့�ခြ�င်းး� ဖြ�စ််တယ််။ အပုုတ််ချျတာာ၊ ဆဲဲတာာ၊ အကျိုးး���ယုုတ််အော�ာင်် ပြော��ာတာာတွေ�ေကိုု� “ဝေ�ဖန်် ရေး�း” ခေါ�ါင်းး�စဥ်် တပ််ကြ�လို့့�� တမင််ရှော�ာ�င််တာာ ဖြ�စ််တယ််။ ထားး�တော့�့�။ ကျနော်��်��တို့့��ဟာာ ရှှစ််လေး�းလုံးး��တင်် မကဘူးး�။ ဖြ�စ််ခဲ့့�တဲ့့� တော်�်�လှှန််ရေး�းတိုု�င်းး�ကိုု� သုံးး��သပ််ကြ�ရမှာာ�ပဲဲ ဖြ�စ်် တယ််။ အဲ့့�ဒီီလိုု� သုံးး��သပ််ပြီး�း�တဲ့့�အခါါ ဘယ််ကိိစ္စစကတော့�့��ဖြ� င့့်� မကြို�ု�က််ဘူးး�၊ ဘယ််အရာာတော့�့�ဖြ�င့့်� သဘော�ာ�မတူူဘူးး� ပြော��ာခွွင့့်�ရှိိ�ရမှာာ� ဖြ�စ််တယ််။ ကျနော်��်��တို့့�� လွွတ််လွွတ််လပ်် လပ်် ဆန်းး�စစ််ကြ�ည့့်�ရမှာာ� ဖြ�စ််ပါါတယ််။ ဒါါကိုု� လေး�းစား�းမှုု နဲ့့� ရော�ာလို့့��မရဘူးး�။ လေး�းစား�းမှုုနဲ့့� သုံးး��သပ််မှုု/ဝေေဖန််မှုုဟာာ မတူူဘူးး�။ လေး�းစား�းရမယ်် သို့့��သော်�်� သုံးး��သပ််ကြ�ည့့်�နေ�ရ မယ််။ မြ�င််တာာကိုု�လည်းး� ပြော��ာရမယ််။ စော်�်�ကားး�မော်�်�ကားး� လုုပ််တဲ့့� ပုံံ�စံံမျိုး�း��တော့�့� လုံးး��ဝ မဖြ�စ််စေေရဘူးး�။ နိိဂုံးး�� ၁၉၈၈ မှာာ�ဖြ�စ််ပွား��းခဲ့့�တဲ့့� ရှှစ််လေး�းလုံးး��အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း� ဟာာ ပြ�ည််သူ့့�အရေး�း�တော်�်�ပုံံ�ကြီး�း� ဖြ�စ််တယ််။ မဆလ တစ်် ပါါတီီအာာဏာာရှှင််စနစ််ကိုု� ပြု�ုတ််ကျျသွားး��အော�ာင်် ကိုု�င််လှုုပ်် နိုု�င််ခဲ့့�တယ််။ လွွယ််လွွယ််ကူူကူူ ဖြ�စ််ခဲ့့�တာာတော့�့� မဟုုတ်် ပါါ။ ပေး�းဆပ််မှုုများ�း�စွာာ�၊ စွွန့့်�လွွတ််မှုုများ�း�စွာာ�နဲ့့� အားး�ထုုတ်် ခဲ့့�ကြ�တာာ ဖြ�စ််တယ််။ အဲ့့�ဒီီတော်�်�လှှန််ရေး�းကြီး�း�မှာာ� ရဲဲရဲဲရင့့်� ရင့့်� ပါါဝင််သူူတွေ�ေဟာာ သူူခေ�တ််အခါါရဲ့့� မျိုး�း��ဆက််တာာဝန်် ကိုု� ကျေ�ေပွွန််ခဲ့့�တယ််။ သူူတို့့��ရဲ့့�ဖြ�တ််သန်းး�မှုုကိုု� လေး�းစား�းရ မယ််။ အသိိအမှှတ််ပြု�ုရမယ််၊ သုံးး��သပ််ရမယ််။ ရှှစ််လေး�း လုံးး��ရဲ့့� တော်�်�လှှန််ရေး�းရည််မှှန်းး�ချျက််က အခုုအချိိ�န််အထိိ မပြ�ည့့်�သေး�းဘူးး�။ အဲ့့�ဒီီတော့�့� ၂၁ မျိုး�း��ဆက််ကလည်းး� နွေး�း� ဦးးတော်�်�လှှန််ရေး�းတာာဝန််ကိုု� ဆက််လက်် ထမ်းး�ဆော�ာင်် ကြ�ရမယ််။ ၂၁ မှာာ� ကြိုး�း��စား�းကြ�တဲ့့�အခါါမှာာ�ဆိုု�ရင််လည်းး� တော်�်�လှှန််ရေး�းက ကာာလတစ််ခုုရှိိ�ခဲ့့�ပြီ�ီဖြ�စ််လို့့�� ပြ�န််လည်် သုံးး��သပ််နေ�ရမယ််။ ပိုု�ကော�ာင်းး�အော�ာင်် ပြ�င််ဆင််ရမယ််။ ရှေ့�့�ဆက််ပြီး�း�တော့�့� စစ််ရေး�း၊ နိုု�င််ငံံရေး�း ကဏ္ဍစုံံ�က ပိုု�မိုု� ကျျစ််လျျစ်် ခိုု�င််မာာ အားး�ကော�ာင်းး�အော�ာင်် စီီစဉ််ရမယ််။ ဒါါ မှှသာာ အဆုံးး��သတ်် အော�ာင််ပွဲဲ�ရမှာာ� ဖြ�စ််သလိုု� နော�ာင်် အနာာဂတ််သမိုု�င်းး�မှာာ� မော်�်�ကွွန်းး�တင််နိုု�င််မှာာ� ဖြ�စ််တယ််။ ပစ္စုု�ပ္ပပန််မှာာ� သမိုု�င်းး� ရေး�းထိုးး��ရပါါလိိမ့််�မယ််။ ဒါါမှှသာာလျျင်် ကျျ နော်�်�တို့့��မျိုး�း��ဆက််ဟာာ ရှေ့�့�မျိုးး���ဆက််တွေ�ေကိုု� လေး�းစား�း တဲ့့� မျိုး�း��ဆက််ဖြ�စ််သလိုု� နော�ာက််မျိုးး���ဆက််တွေ�ေရဲ့့� လေး�းစား�း မှုုကိုု� ခံံထိုု�က််တဲ့့� မျိုးး���ဆက်် ဖြ�စ််မှာာ� ဖြ�စ််ပါါတယ််။ ဘကြီး�း�တေ� aqmif;yg;u@ aqmif;yg;u@
  • 18.
    18 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် ၁၉၈၈တွွင်် ပြ�င််ဆင််ချျက််များ�း� ထည့့်�သွွင်းး�ခဲ့့�သော�ာ ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေပါါ တန််ဖိုးး��များ�း�နှှင့့်� အခွွင့့်�အရေး�း� များ��း ၁၈၉၁ ခုုနှှစ််ကတည်းး�က ဘရာာဇီးး�လ််သည်် ဗဟိုု�ချုု�ပ််ကိုု�င််မှုု တစ််လှှည့့်�၊ ဗဟိုု�ချုု�ပ််ကိုု�င််မှုုအားး� ဖြေ�ေလျော့�့�� မှုု တစ််လှှည့့်� ရှိနေ���ေသော�ာ နိုု�င််ငံံရေး�းအာာဏာာကျျင့့်�သုံးး��ပုံံ�များ�း�ကြား�း�တွွင်် လှုုပ််လှုုပ််ခတ််ခတ်် ဖြ�စ််ခဲ့့�ပါါသည််။ ဘရာာဇီးး�လ်် ဖက််ဒရယ််စနစ််သည်် အော�ာက််ပါါ ကွဲဲ�ပြား�း�သည့််� အဆင့််�ငါးး�ဆင့််�ကိုု� ဖြ�တ််သန်းး�ခဲ့့�သည််။ (၁) သမ္မမတ နိုု�င််ငံံဟော�ာင်းး� (၁၈၈၉ - ၁၉၃၀)၊ (၂) Getfilio Vargas ၏ အာာဏာာရှှင််အုုပ််ချုု�ပ််မှုု၊ (၃) ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီ ပြ�န််လည််ထူူထော�ာင််ရေး�း ကာာလ (၁၉၄၅-၁၉၆၄)၊ (၄) စစ််အုုပ််ချုု�ပ််ရေး�း (၁၉၆၄-၁၉၈၅)၊ (၅) သမ္မမတနိုု�င််ငံံသစ်် (၁၉၈၅ ခုုနှှစ််မှှ ယနေ့�့�အထိိ)။ လွွတ််လပ််၍ တရား�းမျှှတပြီး�း� စည်းး�လုံးး��သော�ာ လူ့့�အဖွဲ့့��အစည်းး�ကိုု� တည််ဆော�ာက််ရန််၊ နိုု�င််ငံံတော်�်� ဖွံ့့��ဖြိုး�း��တိုးး��တက််ရေး�း အာာမခံံချျက််၊ ဆင်းး�ရဲဲနွွမ်းး�ပါးး�မှုုနှှင့််� အဆင့််�အတန်းး�နိိမ့််�သော�ာ လူူနေေမှုုဘဝများ��း ပပျော��ာ�က််ရေး�းနှှင့််� လူူမှုုရေး�းနှှင့််� ဒေေသဆိုု�င််ရာာ မ ညီီမျှှမှုုများ��းကိုု� လျှော့�့��ချျဖယ််ရှား��းပစ််ရန််နှှင့့်� ဇာာတိိ၊ လူူမျိုး�း��၊ လိိင််၊ အသားး�အရော�ာ�င််၊ အသက််အရွွယ််နှှင့််� အခြား�း�သော�ာ ခွဲဲ�ခြား�း� ဆက််ဆံံမှုုပုံံ�စံံများ�း�ကိုု� ထိိခိုု�က််မှုုမရှိိ�ဘဲဲ တိုု�င်းး�သူူပြ�ည််သားး�အားး�လုံးး��၏ ကော�ာင်းး�ကျိုးး���ချျမ်းး�သာာကိုု� မြှ�ှင့််�တင််ရန်် ဟူူသည့့်� အခြေ�ေ�ခံံ ရည််ရွွယ််ချျက််များ�း�ဖြ�င့့်� ဖက််ဒရယ််စနစ််ကိုု�တည််ဆော�ာက််ခဲ့့�ကြ�သည််။ (၁၉၈၈တွွင်် ပြ�င််ဆင််ချျက််များ�း� ထည့့်�သွွင်းး�ခဲ့့�သော�ာ အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေ(ပုုဒ််မ-၃))။ ဘရာာဇီးး�လ််ဖက််ဒရယ််သမ္မမတနိုု�င််ငံံသည်် လက််တင််အမေ�ေရိိကရှိိ� လူူမျိုး�း��များ�း�၏ စီးး�ပွား��းရေး�း၊ နိုု�င််ငံံရေး�း၊ လူူမှုုရေး�းနှှင့််� ယဉ််ကျေး�း�မှုု ပေါ�ါင်းး�စည်းး�ရေး�းကိုု� ၀ိုု�င်းး�၀န်းး�ဆော�ာင််ရွွက််လျျက်် လက််တင််အမေ�ေရိိကနိုု�င််ငံံများ�း�၏ အသိုု�က််အဝန်းး�တစ််ခုုကိုု� ထူူထော�ာင််ရန်် zuf'&,fu@ zuf'&,fu@
  • 19.
    19 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် ကြိုး�း��ပမ်းး�မည််ဟုု အခြေ�ေ�ခံံကျသော��ာ� ပုုဒ််မတစ််ပိုု�ဒ််အားး� အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေ၏ အခြေ�ေ�ခံံများ��း အခန်းး�တွွင်် ထည့့်�သွွင်းး�ဖော်�်�ပြ�ထားး� ပါါသည််။ လူူတိုု�င်းး�သည်် ဥပဒေ�ေ၏ ရှေ့�့�မှော�ာ�က််တွွင်် တန်းး�တူူညီီတူူဖြ�စ််ပြီး�း� မည််သည့််�ကွဲဲ�ပြား�း�မှုုမှှမရှိိ�ဘဲဲ နိုု�င််ငံံတွွင်းး�နေေထိုု�င်် သော�ာ ဘရာာဇီးး�လ်် နိုု�င််ငံံသားး�များ�း�နှှင့််� နိုု�င််ငံံခြား��းသားး�များ�း� အားး�လုံးး��အားး� အသက််၊ လွွတ််လပ််ခွွင့််�၊ တန်းး�တူူညီီမျှှမှုု၊ လုံံ�ခြုံ�ံ�မှုုနှှင့််� ပိုု�င််ဆိုု�င််မှုုဆိုု�င််ရာာ အခွွင့််�အရေး�း�များ��းကိုု� ချိုးး���ဖော�ာက််ခြ�င်းး�မပြု�ုရန်် အာာမခံံထားး�သည့့်� တစ််ဦးးချျင်းး�နှှင့််� စုုပေါ�ါင်းး� အခွွင့််�အရေး�း�များ�း� နှှင့််� တာာဝန််များ�း�အားး� ပြ�ည့့်�စုံံ�စွာာ�ဖော်�်�ပြ�ထားး�သလိုု� (ပုုဒ််မ ၅)၊ ပညာာရေး�း၊ ကျျန်းး�မာာရေး�း၊ အာာဟာာရ၊ လုုပ််အားး�ဆိုု�င််ရာာ၊ အိိမ််ရာာ၊ လမ်းး�ပန်းး�ဆက််သွွယ််ရေး�း၊ အပန်းး�ဖြေ�ေမှုု၊ လုံံ�ခြုံ�ံ�ရေး�း၊ လူူမှုုဖူူလုံံ�ရေး�း၊ မိိခင််နှှင့််� ကလေး�း�ဘဝ ကာာကွွယ််ရေး�းနှှင့််� ဆင်းး�ရဲဲနွွမ်းး�ပါးး� သူူများ��းကိုု� ထော�ာက််ပံ့့�ကူူညီီမှုုတို့့�� အပါါအ၀င်် လူူမှုုအခွွင့််�အရေး�း�များ��း (ပုုဒ််မ ၆၊ ၇) အားး� ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေတွွင်် အခိုု�င််အမာာ ပြ� ဋ္ဌာာန်းး�ထားး�ပါါသည််။ ဘရာာဇီးး�လ်် ဘဏ္ဍာာရေး�းဖက််ဒရယ််စနစ်် ဖက််ဒရယ််နိုု�င််ငံံရေး�းစနစ််များ�း�သည်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအစိုးး��ရနှှင့််� ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအဖွဲ့့��၀င်် ပြ�ည််နယ််အစိုးး��ရများ�း� အကြား�း� တွွင်် ဘဏ္ဍာာရေး�းဆိုု�င််ရာာ အရင်းး�အမြ�စ််များ�း�ကိုု� ခွဲဲ�ဝေေအသုံးး��ပြု�ုရေး�းနှှင့််� ပတ််သက််၍ အဆက််မပြ�တ်် အခြေ�ေ�အတင်် ဆွေး�း�နွေး�း� ငြ�င်းး�ခုံံ�မှုုများ�း� ရှိိ�သည့့်�နယ််ပယ််တစ််ခုု ဖြ�စ််သည််။ ရှိိ�ရင်းး�စွဲဲ� ခွဲဲ�၀ေ�မှုု အခြေ�ေ�အနေ�ေအားး� ကျေ�ေနပ််ကြ�ခြ�င်းး�မရှိိ�ပဲဲ အစဥ်် မပြ�တ်် အပြော�ာ��င်းး�အလဲဲများ��းကိုု� ဦးးတည််ဆွေး�း�နွေး�း�ရလေ့�့�လည်းး� ရှိိ�သည့့်� နယ််ပယ််လည်းး� ဖြ�စ််သည််။ ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအစိုးး��ရ၏ ပြ�ည််သူ့့� ရေး�းရာာစီီမံံခန့့်�ခွဲဲ�ရေး�း တာာဝန််ဝတ္တတရား�းများ�း�၊ ထိုု�တာာ၀န််များ�း�ကိုု� လက််တွေ့�့� အကော�ာ�င််အထည််ဖော်�်�ရာာတွွင်် အသုံးး��ပြု�ုနိုု�င််သည့့်� အရင်းး�အမြ�စ််များ��းနှှင့််� ပြ�ည််နယ််များ�း�နှှင့််� ဒေေသန္တတရအစိုးး��ရများ�း�၏ ပြ�ည််သူ့့�ရေး�းရာာစီီမံံခန့့်�ခွဲဲ�ရေး�း တာာဝန််ဝတ္တတရား�းများ�း�၊ ထိုု�တာာ၀န်် များ��းကိုု� လက််တွေ့�့� အကော�ာ�င််အထည််ဖော်�်�ရာာတွွင်် အသုံးး��ပြု�ုနိုု�င််သည့့်� အရင်းး�အမြ�စ််များ�း� အကြား�း� သင့််�လျော်�်�� မျှှတသော�ာ� ဟန််ချျက််ညီီစေ�ရန်် ထိိန်းး�ထားး�နိုု�င််ရေး�းသည်် ဖက််ဒရယ်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုု စနစ််တိုု�င်းး�အတွွက်် အခက််ခဲဲဆုံးး�� စိိန််ခေါ်�်မှုုတစ််ခုု ဖြ�စ််သည််။ ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီအသွွင််ကူးး�ပြော��ာင်းး�မှုု၏ တစ််စိိတ််တစ််ပိုု�င်းး�အနေ�ေဖြ�င့််� ဘရာာဇီးး�လ််နိုု�င််ငံံသည်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုု၏ အာာဏာာ နှှင့််� အရင်းး�အမြ�စ််များ�း�ကိုု� ပြ�ည််နယ််နှှင့််� ဒေေသန္တတရအစိုးး��ရများ�း�ထံံသို့့�� လွှဲဲ�ပြော��ာင်းး�ပေး�းရန်် ရည််ရွွယ််ပြီး�း� အရေး�း�ကြီး�း�သော�ာ ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ� အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေဆိုု�င််ရာာ ပြု�ုပြ�င််ပြော��ာင်းး�လဲဲမှုုများ�း�ကိုု� စတင််ခဲ့့�သည််။ အဆိုု�ပါါ ပြု�ုပြ�င်် ပြော��ာင်းး�လဲဲမှုုများ�း�သည်် စစ််အာာဏာာရှှင်် အစိုးး��ရများ�း�၏ အလွွန််အကျွံံ� ဗဟိုု�ချုု�ပ််ကိုု�င််မှုု ကျျင့့်�သုံးး��ခဲ့့�ကြ�ခြ�င်းး�ကိုု� ပြော��ာင်းး�ပြ�န််လှှန််ပစ််ရန််အတွွက်် လုုပ််ဆော�ာင််ခြ�င်းး�ဖြ�စ််ပြီး�း�၊ နိုု�င််ငံံရေး�းအာာဏာာကိုု� ပိုု�မိုု�ကျျယ််ပြ�န့််�စွာာ� ခွဲဲ�ထုုတ််ကာာ ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီဆုံးး��ဖြ�တ််ချျက််များ�း� ချျမှှတ််ရာာတွွင်် ပြ�ည််သူူအများ�း�၏ ပါါ၀င််နိုု�င််မှုု ကိုု� တိုးး��မြှ�ှင့််�ခြ�င်းး�ဖြ�င့််� ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီ အင််စတီီကျူးး��ရှှင်းး�များ��းကိုု� အားး�ကော�ာင်းး�စေေလိုု�သော�ာဆန္ဒဒဖြ�င့််� လုုပ််ဆော�ာင််ခဲ့့�ကြ�ခြ�င်းး� ဖြ�စ််သည််။ ဒေ�သန္တတရ၏ စွွမ်းး�ဆော�ာင််ရည််အားး� အသုံးး��ချျမှုုနှှင့််� အရင်းး�အမြ�စ််များ�း�ကိုု� ခွဲဲ�ဝေ�သုံးး��စွဲဲ�ခြ�င်းး�သည်် ဗဟိုု�ချုု�ပ််ကိုု�င််မှုုရှိိ�ခြ�င်းး�ထက်် ပိုု�မိုု� ကော�ာင်းး�မွွန််သော�ာ စီးး�ပွား��းရေး�းထိရော��ာ�က််မှုုကိုု� ဖြ�စ််ပေါ်�်စေေမည်် ဖြ�စ််သည််။ အခွွန််စနစ််ပြ�န််လည််ဖွဲ့့��စည်းး�ခြ�င်းး� ၁၉၈၈တွွင်် ပြ�င််ဆင််ချျက််များ�း� ထည့့်�သွွင်းး�ခဲ့့�သော�ာ ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေသည်် အခွွန််အကော�ာ�က််များ��း ခွဲဲ�ဝေ� သတ််မှှတ််ခြ�င်းး�ကိုု� ပြ�ည််ထော�ာင််စုု၊ ပြ�ည််နယ််၊ ဒေေသန္တတရအစိုးး��ရ အလွှာာ�အဆင့့်� အားး�လုံးး��အတွွက်် ပြ�န််လည််သုံးး��သပ်် ပြော��ာင်းး�လဲဲခဲ့့� ပါါသည််။ ယခင််ကကော�ာက််ခံံခဲ့့�သော�ာအခွွန််အချို့့���ကိုု�သင့့်�လျော်�်��သော�ာအစိုးး��ရအလွှာာ�အဆင့့်�သို့့��လွှဲဲ�ပြော��ာင်းး�ခြ�င်းး�များ�း�လုုပ််ဆော�ာင်် ခဲ့့�သည််။ သို့့��ရာာတွွင်် လက််တွေ့�့�လုုပ််ဆော�ာင််ရန်် အစီီအစဉ််အတွွက်် လွှှတ််တော်�်�သည်် စနစ််ကျျစွာာ� ကြော��ာင်းး�ကျိုးး���ချျင့့်�ချိိ�န််မှုုလုံံ� လုံံ�လော�ာက််လော�ာက််မရှိိ�ဘဲဲ လုုပ််ဆော�ာင််ခဲ့့�သည််ကိုု�တွေ့�့�ရသည််။ ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအစိုးး��ရ၏ အသုံးး��စရိိတ််များ�း�အားး� ပြ�ည််နယ်် ယူူနစ််များ�း�၊ ဒေေသန္တတရများ�း�အလိုု�က်် ယူူနစ််များ��း အတွွက်် သင့့်�လျော်�်��စွာာ� အသုံးး��စား�းရိိတ််နှှင့့်� လိုု�က််ဖက််ညီီသည့့်� အခွွန််ကော�ာက်် ပိုု�င််ခွွင့့်�အာာဏာာခွဲဲ�ဝေေရမည့့်� အစား�း၊ ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအစိုးး��ရအားး� ဝန််ထုုပ််ဝန််ပိုးး�� ဖြ�စ််စေ�ခဲ့့�သည််။ ၁၉၈၈တွွင်် ပြ�င််ဆင််ချျက််များ�း� ထ ည့့်�သွွင်းး�ခဲ့့�သော�ာ ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေတွွင်် ပြ�ဌာာန်းး�ထားး�သော�ာ အခွွန််လွှဲဲ�ပြော��ာင်းး�မှုုများ�း�ကြော��ာင့််�၊ ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအစိုးး��ရသည်် zuf'&,fu@ zuf'&,fu@
  • 20.
    20 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် အခွွန််ရငွေ�ေ�၏ ၃၆.၅ ရာာခိုု�င််နှုုန်းး�ကိုု�သာာ ကော�ာက််ခံံခွွင့့်� ရယူူထားး�သော်�်�လည်းး� အသုံးး��စရိိတ််၏ ၄၃.၄ ရာာခိုု�င််နှုုန်းး�ကိုု� တာာ၀န််ယူူခဲ့့� ရပြီး�း�၊ ပြ�ည််နယ််များ�း�သည်် အခွွန််ရငွေ�ေ� စုုစုုပေါ�ါင်းး�၏ ၄၀.၇ ရာာခိုု�င််နှုုန်းး�ရရှိိ�ပြီး�း� အသုံးး��စရိိတ်် ၄၃ ရာာခိုု�င််နှုုန်းး�ကိုု�သာာ တာာ၀န််ယူူရ သည််။ ဒေေသန္တတရမြူ�ူနီီစီီပယ်် အလွှာာ�အဆင့့်� အစိုးး��ရများ�း�က အခွွန််ရငွေ�ေ� စုုစုုပေါ�ါင်းး�၏ ၂၂.၈ ရာာခိုု�င််နှုုန်းး� ရရှိိ�ခဲ့့�ပြီး�း� အသုံးး��စရိိတ်် တာာ၀န််၏ ၁၃.၆ ရာာခိုု�င််နှုုန်းး�သာာ တာာ၀န််ယူူခဲ့့�ရသည််။ ဤဘဏ္ဍာာရေး�းမညီီမျှှမှုုသည်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုုလိုု�ငွေေ�ပြ�မှုု ( Federal deficit ) ဖြ�စ််ပေါ်�်လာာစေ�ခြ�င်းး�၏ ကြီး�း�မား�းသော�ာ အဓိိကအကြော��ာ�င်းး�ရင်းး�များ�း�ထဲဲမှှ တစ််ခုုဖြ�စ််ပြီး�း� အလွွန််မြ�င့််�မား�းသော�ာ ငွေကြေး���း��ဖော�ာင်းး�ပွွမှုုကိုု� ဖြ�စ််စေ�ခဲ့့�ပါါသည််။ ဘရာာဇီးး�နိုု�င််ငံံ၏ နှှစ််စဉ်် ငွေကြေး���း��ဖော�ာင်းး�ပွွမှုုနှုုန်းး�သည်် ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေ စတင််ခဲ့့�သော�ာ ၁၉၈၈ခုုနှှစ််တွွင်် ၉၉၃ % ရှိိ�ခဲ့့�ရာာမှှ ၁၉၈၉ ခုုနှှစ်် တွွင်် ၁,၈၆၂ % အထိိ နှှစ််ဆနီးး�ပါးး� မြ�င့့်�တက််ခဲ့့�သည််။ တည််ငြိ�ိမ််ရေး�းအစီီအစဉ််များ��း ဆက််တိုု�က်် လုုပ််ဆော�ာင််ခဲ့့�သော်�်�လည်းး� အော�ာင််မြ�င််ခဲ့့�ခြ�င်းး� မရှိိ�ပဲဲ ၁၉၉၃ ခုုနှှစ််တွွင်် ငွေကြေး���း��ဖော�ာင်းး�ပွွမှုုနှုုန်းး�သည်် ၂,၄၈၉ % အထိိ မြ�င့််�တက််လာာခဲ့့�သည််။ “အမြ�တ်် ကြီး�း�စား�း ဖက််ဒရယ််စနစ််” (Predatory Federalism) ဟုု အမည််ပေး�းထားး�သည့််� ဤကာာလ အတွွင်းး� စီးး�ပွား��းရေး�းတိုးး��တက််မှုု မှာာ� တုံ့့��ဆိုု�င်းး�သွားး��ခဲ့့�သည််။ ချျမှှတ််ထားး�သော�ာ အခွွန််ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�နှှင့််� ပတ််သက််သည့််� အခြား�း�သော�ာ ဆိုးး��ရွား��းသော�ာ ပြ�ဿနာာ များ��းလည်းး� ရှိိ�ခဲ့့�ပါါသည််။ ၁၉၈၈ တွွင်် ပြ�င််ဆင််ချျက််များ��း ထည့့်�သွွင်းး�ခဲ့့�သော�ာ ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေအရ ဥပမာာအားး�ဖြ�င့််� နိုု�င််ငံံတော်�်�ရငွေ�ေ�၏ အဓိိက အရင်းး�အမြ�စ််သည်် တန််ဖိုးး��ထပ််တိုးး��ခွွန််စုုစည်းး�မှုုပုံံ�စံံ ကော�ာက််ယူူနိုု�င််သည့့်� “ကုုန််စည််စီးး�ဆင်းး�မှုု ဆိုု�င််ရာာအခွွန််” ဖြ�စ််သည််။ ကုုန််စည်် သို့့��မဟုုတ်် ဝန််ဆော�ာင််မှုုကိုု� စား�းသုံးး��သည့််�အခြေ�ေ�မှှ ကော�ာက််ခံံမည့််� အစား�း၊ ထုုတ််လုုပ််မှုု အခြေ�ေ�မှှ ကော�ာက််ခံံခဲ့့�ပါါသည််။ ဤချို့့���ယွွင်းး�ချျက််သည်် အခွွန််နှုုန်းး�ထားး�များ�း�ကိုု� ရွေး�း�ချျယ်် လျှော့�့��ချျခြ�င်းး�ဖြ�င့််� အခြား�း�ပြ�ည််နယ််များ��း မှှ ရင်းး�နှီးး��မြှု�ု�ပ််နှံံ�မှုုများ�း�ကိုု� ဆွဲဲ�ဆော�ာင််ရန်် ပြ�ည််နယ််များ�း�ကြား�း�တွွင်် ပြို�ု�င််ဆိုု�င််မှုုများ�း� ဖြ�စ််ပေါ်�်စေေခဲံ့့� �ပြီး�း�၊ ကုုန််စည််နှှင့််� ဝန််ဆော�ာင််မှုု များ��းကိုု� ကင်းး�လွွတ််ခွွင့််�ပြု�ုရန်် ပျျက််ကွွက််ခြ�င်းး�၏ အကျိုးး���သက််ရော�ာက််မှုုကြော��ာင့််� ဘရာာဇီးး�လ််နိုု�င််ငံံအားး� ကမ္ဘာ့့��ဈေး�းကွွက််များ�း� တွွင်် ပြို�ု�င််ဆိုု�င််နိုု�င််စွွမ်းး� နည်းး�ပါးး�သွားး��စေ�ခဲ့့�သည််။ ဘရာာဇီးး�လ််ဖက််ဒရယ််စနစ််သည်် ဘရာာဇီးး�လ််၏ စီးး�ပွား��းရေး�းပြ�ဿနာာများ�း�ကိုု� အခြား�း� သိိသိိသာာသာာ ဖြ�စ််စေ�ခဲ့့�သည်် ဟုု ဆိုု�နိုု�င််ပါါသည််။ အစဥ်် အဆက်် ဘရာာဇီးး�လ််ပြ�ည််နယ််များ�း�သည်် သူူတို့့��ရရှိိ�သည့့်� ၀င််ငွေ�ေထက်် ပိုု�မိုု�သုံးး��စွဲဲ�တတ််ကြ�သည််။ ၎င်းး�တို့့��၏ကြွေး��းမြီ�ီများ�း�ကိုု� နိုု�င််ငံံခြား�း�နှှင့််� ပြ�ည််တွွင်းး�ချေး�း�ငွေေ�ဖြ�င့််� ပြ�န််လည်် ပေး�းဆပ််ကြ�ပါါသည််။ ၁၉၈၀ ခုုနှှစ််များ�း� အစော�ာ�ပိုု�င်းး� ကာာလများ�း�တွွင်် အဆိုု�ပါါကြွေး��းမြီ�ီများ�း�ကိုု� ပြ�ည််နယ််များ��း ပြ�န််မဆပ််နိုု�င််သော�ာအခါါ၊ ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအစိုးး��ရသည်် ပြ�ည််နယ််များ�း�၏ နိုု�င််ငံံခြား�း� ကြွေး��းမြီ�ီများ�း�ကိုု� ပြ�န််ထော�ာင််စုု အစိုးး��ရကိုု� ပြ�န််ပေး�းရန်် ပြ�ည််နယ််များ�း�၏ ကတိိနှှင့််� လဲဲလှှယ််ရန်် သဘော�ာ�တူူခဲ့့�သည််။ ထိုု�အချိိ�န််မှှစ၍ ဤကဲ့့�သို့့��ပင်် အကြိ�ိမ််ပေါ�ါင်းး�များ��းစွာာ� ထပ််ခါါတလဲဲလဲဲ လုုပ််ဆော�ာင််ခဲ့့�ကြ�သည််။ ထိိန်းး�မနိုု�င််သိိမ်းး�မရ ဖြ�စ််လာာ သော�ာ နိုု�င််ငံံတော်�်�အသုံးး��စရိိတ်် အများ��းအပြား�း�သည်် ဝန််ထမ်းး�စရိိတ််များ�း� တိုးး��မြ�င့််�လာာကာာ တိုးး��လာာစေေခဲ့့�ပြီး�း� ၁၉၈၅ နှှင့့်� ၁၉၉၀ အကြား�း�တွွင်် ပြ�ည််တွွင်းး� အသားး�တင််ထုုတ််ကုုန််၏ ၇၇ ရာာခိုု�င််နှုုန်းး�အထိိပင်် ဖြ�စ််လာာခဲ့့�ရသည််။ ပြ�ည််ထော�ာင််စုု၏ ကြီး�း�မား�းသော�ာ ကြွေး��းမြီ�ီပမာာဏသည်် ၁၉၉၇ ခုုနှှစ််တွွင်် အမေ�ေရိိကန််ဒေါ်�်လာာ ၁၃၉ ဘီီလီီယံံအထိိ ရှိိ�ခဲ့့�ပြီး�း� ငွေကြေး���း��ဖော�ာင်းး�ပွွမှုုဖြ�စ််စဉ််ကိုု� ပိုု�မိုု� ဆိုးး��၀ါး�းလာာစေ�ခဲ့့�သည််။ ၁၉၉၄ ခုုနှှစ််တွွင်် ဘဏ္ဍာာရေး�း ဝန််ကြီး�း� Fernando Henrique Cardoso (နော�ာင််တွွင်် ဘရာာဇီးး�လ်် သမ္မမတ အဖြ�စ်် ၈ နှှစ််ကြာ�ာ တာာ၀န််ထမ်းး� ဆော�ာင််ခဲ့့�သည််။) က စီးး�ပွား��းရေး�း မငြိ�ိမ််မသက််ဖြ�စ််စေေသည့့်� ဘရာာဇီးး�လ််ဘဏ္ဍာာရေး�း ဖက််ဒရယ််စနစ််၏ အဖွဲ့့�� အစည်းး�ဆိုု�င််ရာာ စည်းး�မျျဉ်းး�များ�း�ကိုု� စတင်် ပြော��ာင်းး�လဲဲခဲ့့�ပါါသည််။ အခြား�း�သော�ာ ဖက််ဒရယ််စနစ််များ��းတွွင်် ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ� အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေ ပြ�င််ဆင််ချျက််များ�း�သည်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအစုုအဖွဲ့့��၀င်် ယူူနစ််များ�း�၏ ခွွင့််�ပြု�ုချျက်် လိုု�အပ််သော်�်�လည်းး� ဘ ရာာဇီးး�တွွင််မူူ ထိုု�သို့့��မဟုုတ််ပါါ။ ဘရာာဇီးး�လ်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအဆင့့်� လွှှတ််တော်�်� နှှစ််ရပ််လုံးး��မှှ ငါးး�ပုံံ�သုံးး��ပုံံ�အများ�း�စုုမဲဲဖြ�င့််� ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ� အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေကိုု� ပြ�င််ဆင််နိုု�င််သည််၊ ဘရာာဇီးး�လ်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုု အဆင့့်�လွှှတ််တော်�်�နှှစ််ရပ််လုံးး��ရှိိ� မဲဲဆန္ဒဒပေး�းမှုု နှှစ််ကျော့�့��တွွင်် ငါးး�ပုံံ�သုံးး��ပုံံ� မဲဲအများ�း�စုုဖြ�င့့်� အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေကိုု� ပြ�င််ဆင််နိုု�င််သည််။ ပြ�င််ဆင််ချျက််များ��းအားး� ပြ�ည််နယ််ဥပဒေ�ေပြု�ုလွှှတ််တော်�်� အများ�း� စုုမှှ အဆိုု�ပြု�ုနိုု�င််သော်�်�လည်းး� ထိုု�ပြ�င််ဆင််ချျက််များ��းအားး� အတည််ပြု�ုရန််အတွွက််မူူ ၎င်းး�တို့့��၏ သဘော�ာ�တူူညီီချျက်် မလိုု�အပ််ပါါ။ ၁၉၉၄ တွွင်် Fernando Henrique Cardoso သည်် အမှှန််တကယ််ပင်် အလုုပ််ဖြ�စ််စေေခဲ့့�သည့့်� တည််ငြိ�ိမ််ရေး�း အတွွက်် ပြု�ုပြ�င်် ပြော��ာင်းး�လဲဲရေး�းအစီီအစဥ်် (Plano Real )ကိုု� တီီထွွင််ခဲ့့�သည််။ Plano Real ၏ အော�ာင််မြ�င််မှုု အကြော��ာ�င်းး�ရင်းး�များ�း�ထဲဲမှှ တစ်် ခုုမှာာ� ၁၉၉၄ - ၁၉၉၅ ဘဏ္ဍာာရေး�းနှှစ််များ�း�အတွွက်် ၁၉၈၈ ခုုနှှစ််ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ� အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေပါါ ၀င််ငွေေ�ခွဲဲ�ဝေ�မှုု စည်းး�မျျဉ်းး�များ�း�ကိုု� ပြော��ာင်းး�လဲဲစေေသော�ာ ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ� အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေ ပြ�င််ဆင််ချျက််နှှင့််�အတူူ စတင််နိုု�င််ခဲ့့�သော�ာကြော��ာင့််� ဖြ�စ််သည််။ အစိုးး��ရများ�း�အကြား�း� ပူးး�ပေါ�ါင်းး�ဆော�ာင််ရွွက််ခြ�င်းး� ဘရာာဇီးး�လ််သည်် သက််တမ်းး�ကြာ�ာရှှည််ပြီ�ီဖြ�စ််သော�ာ ဖက််ဒရယ််ပြ�ည််ထော�ာင််စုုတစ််ခုုဖြ�စ််ပြီး�း� (၁၈၈၉)၊ ကနေ�ေဒါါ (၁၈၆၇) နှှင့််� ဩစတေး��းလျျ (၁၉၀၁)တို့့��နှှင့််� ခေေတ််ပြို�ု�င််ဖြ�စ််ကာာ ဤနှှစ််နိုု�င််ငံံကဲ့့�သို့့��ပင်် ဖက််ဒရယ်် စနစ််ကိုု� မကျျင့့်�သုံးး��မှီီ�တွွင်် ဘုုရင််စနစ်် ရှိိ�ခဲ့့�သည််။ သို့့��သော်�်� ဘရာာဇီးး�လ်် ဖက််ဒရယ််ဝါါဒီီလှုုပ််ရှား��းမှုုသည်် နိုု�င််ငံံရေး�းအရ အရေး�း�ပါါမှုု အတိုု�င်းး�အတာာတစ််ခုုသာာ zuf'&,fu@ zuf'&,fu@
  • 21.
    21 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် zuf'&,fu@ zuf'&,fu@ ရရှိိ�ခဲ့့�သော�ာကြော��ာင့််� ၎င်းး�သည်် စည်းး�မျျဉ်းး�ခံံ ဘုုရင််စနစ််အားး� အစား�းထိုးး��သည့််� ပြ�ည််နယ််အထက််တန်းး�လွှာာ� လူူတစ််စုုချုု�ပ််ကိုု�င်် သည့့်� ဖက််ဒရယ််စနစ်် "oligarchic federalism" ဟုု ခေါ်�်ဆိုု�နိုု�င််ပါါသည််။ဘရာာဇီးး�လ်် ဖက််ဒရယ််စနစ်် ရင််ဆိုု�င််နေေရသော��ာ အဓိိကပြ�ဿနာာမှာာ� ပြ�ည််နယ််များ��းကြား�း�တွွင်် ကြီး�း�မား�းသော�ာ စီးး�ပွား��းရေး�းနှှင့််� ဘဏ္ဍာာရေး�းကွာာ�ဟမှုုနှှင့််� ပြ�ည််နယ််အတွွင်းး� နေေထိုု�င်် သူူများ��းအကြား�း� မမျှှတသော�ာ� ဝင််ငွေေ�ခွဲဲ�ဝေေမှုု ဖြ�စ််သည််။ စီးး�ပွား��းရေး�းနှှင့််� လူူဦးးရေေဆိုု�င််ရာာ အရေး�း�ပါါမှုုအရ ပြ�ည််နယ််များ�း�၏လူူမှုု စီးး�ပွား��း အခြေ�ေ�အနေ�ေများ�း�မှာာ� တစ််ပြ�ည််နယ််နှှင့့်� တစ််ပြ�ည််နယ်် များ��းစွာာ� ကွာာ�ခြား�း�ပါါသည််။ São Paulo၊Minas Gerais ၊ Rio Grande do Sul ၊ Paraná နှှင့််� Rio de Janeiro ပြ�ည််နယ််တို့့��သည်် ထိိပ််ဆုံးး��အုုပ််စုုတွွင်် ရှိိ�သည််။ Bahiaသည်် ကြီး�း�မား�းပြီး�း� လူူဦးးရေေထူူထပ််သည့့်� ဆင်းး�ရဲဲသော�ာ ပြ�ည််နယ််အဖြ�စ်် ရပ််တည််နေ�သည််။ အနော�ာ�က််အလယ််ပိုု�င်းး�ဒေေသတွွင်် ကြီး�း�မား�းသော�ာ နယ််မြေ�ေများ�း�၊ အလယ််အလတ်် လူူဦးးရေေနှှင့််� စီးး�ပွား��းရေး�း တိုးး��တက််လာာနေေသော�ာ ပြ�ည််နယ််များ�း� အုုပ််စုုရှိိ�သည််။ မြော��ာက််ဘက်် တွွင်် ကြီး�း�မား�းသော�ာ နယ််မြေ�ေများ�း�၊ လူူဦးးရေေ အနည်းး�ငယ််နှှင့််� စီးး�ပွား��းရေး�း တိုးး��တက််မှုု အနည်းး�ငယ််ရှိသော����ာ အခြား�း�ပြ�ည််နယ်် အုုပ််စုု တစ််ခုု ရှိိ�သည််။ နော�ာက််ဆုံးး��အုုပ််စုုမှာာ� အရှေ့�့��မြော��ာက််ပြ�ည််နယ််များ�း�ဖြ�စ််ပြီး�း� ယခင််အုုပ််စုုနှှစ််စုုထက်် လူူနေေ ထူူထပ််ပြီး�း� နယ််မြေ�ေအနည်းး�ငယ််သာာရှိိ�ကာာ အလွွန််ဆင်းး�ရဲဲသော�ာ ပြ�ည််နယ််များ�း� ဖြ�စ််သည််။ ဤသို့့�� သိိသာာစွာာ�ကွဲဲ�ပြား�း� ခြား�း�နား�းနေ�မှုုသည်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအတွွင်းး�ရှိိ� ပြ�ည််နယ််များ��း၏ နိုု�င််ငံံရေး�းဘော�ာဂဗေ�ေဒ အင််အားး�ကိုု� ထင််ဟပ်် ပြ�သနေ�ေပြီး�း� ဘရာာဇီးး�လ််ပြ�ည််ထော�ာင််စုု အတွွင်းး� အစိုးး��ရအချျင်းး�ချျင်းး�ကြား�း� ဆက််ဆံံရေး�း အားး�နည်းး�ခြ�င်းး�၏ အကြော��ာ�င်းး�ရင်းး�တစ််ခုု ဖြ�စ််သည််။ ဘရာာဇီးး�လ််ဖက််ဒရယ်် စနစ််၏ သမိုု�င်းး�ဆိုု�င််ရာာ ထူးး�ခြား�း�ချျက််အချို့့���၏ နော�ာက််ခံံတွွင်် ဘရာာဇီးး�လ််၏အစိုးး��ရအချျင်းး�ချျင်းး� ဆက််ဆံံရေး�း၏ ဒိုု�င်းး�နမစ််များ��း ကိုု� ကော�ာင်းး�စွာာ� နား�းလည််နိုု�င််သည််။ ၁၉၈၈တွွင်် ပြ�င််ဆင််ချျက််များ�း� ထည့့်�သွွင်းး�ခဲ့့�သော�ာ ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေသည်် ဘရာာဇီးး�လ်် ပြ�ည််သူ့့�ရေး�းရာာ မူူ ဝါါဒများ�း�တွွင်် ခေေတ််သစ််တစ််ခုုသို့့�� ပြော��ာင်းး�လဲဲခဲ့့�သည််။ ဤကာာလမတိုု�င််မီီကမူူ လူူမှုုဖူူလုံံ�ရေး�းကိုု� ဦးးတည််သော�ာ နိုု�င််ငံံအဖြ�စ်် တည််ဆော�ာက််ရန်် ကြိုး�း��စား�းအားး�ထုုတ််မှုုများ�း� ရှိိ�ခဲ့့�သည််။ ပြ�ည််ထော�ာင််စုု၏ နိုု�င််ငံံရေး�းချိိ�န််ခွွင််လျှာာ�သည်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအစိုးး��ရကိုု� ထိိန်းး�ချုု�ပ််ရန်် ငြ�င်းး�ခုံံ�နေ�သည့််� São Paulo၊ Minas Gerais နှှင့််� Rio Grande do Sul ပြ�ည််နယ််တို့့��ကဲ့့�သို့့��သော�ာ အင််အားး�ကြီး�း� ပြ�ည််နယ််များ�း�နှှင့့်� Rio de Janeiro၊ Bahia နှှင့််� Pernambuco တို့့��ကဲ့့�သို့့��သော�ာ အလယ််အလတ််အဆင့့်� ပြ�ည််နယ််အုုပ််စုုများ�း� အကြား�း� ရှုုပ််ထွေး�း�သော�ာ နိုု�င််ငံံရေး�းတွွက််ချျက််မှုုများ�း�အပေါ်�်�တွွင်် မူူတည််ပါါသည််။ ၂၀ ရာာစုု တစ််လျှော�ာ�က််လုံးး��တွွင်် ဘရာာဇီးး�လ်် ဖက်် ဒရယ််စနစ််နှှင့််� အစိုးး��ရအကြား�း� ဆက််ဆံံရေး�းသည်် ဗဟိုု�ချုု�ပ််ကိုု�င််မှုု၊ အာာဏာာရှှင်် အစိုးး��ရများ�း�နှှင့််� ဗဟိုု�ချုု�ပ်် ကိုု�င််မှုုလျှော့�့��ချျ ရေး�း လစ််ဘရယ််အစိုးး��ရများ�း� အကြား�း� ချိိ�န််သီးး�လွှဲဲ�သကဲ့့�သို့့��ပင်် အပြော�ာ��င်းး�အလဲဲများ�း�စွာာ� ရှိိ�ခဲ့့�ပါါသည််။ ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအစိုးး��ရ (ဖက််ဒရယ််အစိုးး��ရ) ၏ ထင််ရှား��းသော�ာ နိုု�င််ငံံရေး�းနှှင့််� ဘဏ္ဍာာရေး�း အင််အားး�သည်် ပိုု�မိုု�အားး�ကော�ာင်းး�သော�ာ ပြ�ည််နယ််များ��း၏ အစိုးး��ရများ�း�နှှင့််� ဆက််နွှှယ််နေေသော်�်�လည်းး� ပြ�ည််ထော�ာင််စုုအဆင့့်� အစိုးး��ရအလွှာာ�သည်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုု တစ််ခုုလုံးး��၏ နိုု�င််ငံံရေး�း တွွင်် အဓိိကကျသော��ာ�အခန်းး�ကဏ္ဍမှှပါါဝင််နေ�ပါါသည််။ ဘရာာဇီးး�လ််၏ အားး�နည်းး�ရှုုပ််ထွေး�း�လှသော��ာ� အစိုးး��ရအချျင်းး�ချျင်းး� ဆက််ဆံံရေး�း ဒိုု�င်းး�နမစ််သည်် မျျက််မှော�ာ�က််အခြေ�ေ�အနေ�ေ တွွင်် ပိုု�မိုု�ကော�ာင်းး�မွွန််သည့့်�ဖက််သို့့�� ပြော��ာင်းး�လဲဲလာာပါါသည််။ အထူးး�သဖြ�င့််� ပိုု�မိုု�တက််ကြွ�သော�ာ အရပ််ဘက််လူ့့�အဖွဲ့့��အစည်းး� ပေါ်�်ပေါ�ါက််လာာခြ�င်းး�သည်် အစိုးး��ရနှှင့််� နိုု�င််ငံံသားး�များ�း�ကြား�း� ဆက််ဆံံရေး�းတွွင််သာာမက အစိုးး��ရများ��းကြား�း� ဆက််ဆံံရေး�းတွွင်် လည်းး� ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီ ခိုု�င််မာာစေေရန်် အထော�ာ�က််အကူူ ဖြ�စ််လာာစေေသည််။ ဒေ�သန္တတရအစိုးး��ရအုုပ််ချုု�ပ််ရေး�းပုံံ�စံံများ�း� ဘရာာဇီးး�လ််၏ ဒေေသန္တတရမြူ�ူနီီစပယ််များ�း�သည်် ပြ�ည််နယ််များ��းမှှ ဖွဲ့့��စည်းး�ခြ�င်းး�မဟုုတ််ဘဲဲ ပြ�ည််နယ်် များ��းနှှင့််�အတူူ ဖက််ဒရယ််ပြ�ည််ထော�ာင််စုု၏ အစိိတ််အပိုု�င်းး�များ�း� ဖြ�စ််ကြ�သည််။ ဘရာာဇီးး�လ်် မြူ�ူနီီစီီပယ််အားး�လုံးး�� သည်် တူူညီီသော�ာ တရား�းဝင််အဆင့််�အတန်းး� ရရှိိ�ကြ�သည််။ ဒေေသန္တတရမြူ�ူနီီစီီပယ််များ�း�၏ တရား�းဝင်် အဓိိပ္ပါါ�ယ််ဖွွင့််� ဆိုု�ချျက််တွွင်် မြူ�ူနီီစပယ််သည်် ဒေေသန္တတရနှှင့််� ခရိုု�င််ဒေေသများ�း�အပြ�င််၊ ကျေး�း�လက်် ဒေေသများ��း မြို့�့��ပြ�များ�း�ကိုု�ပါါ လွှှမ်းး� ခြုံ�ံ�ဖွွင့့်�ဆိုု�ထားး�သည််။ မြို့�့��ပြ�၏ တရား�းဝင်် အဓိိပ္ပါါ�ယ်် ဖ္္ငင့့်�ဆိုု�ချျက််သည်် အုုပ််ချုု�ပ််ရေး�းပိုု�င်းး� ရှုုထော�ာင့့်�မှှသာာ အဓိိ ပ္ပာာ�ယ််ဖွွင့့်�ဆိုု�ထားး�ခြ�င်းး�ဖြ�စ််ပြီး�း� ဒေေသန္တတရနှှင့််� ခရိုု�င််ရုံးး��များ�း� အားး�လုံးး�� ပါါဝင််နေ�သည််။ ဤစံံနှုုန်းး�များ�း�ကိုု� အသုံးး��ပြု�ု ခြ�င်းး�ကြော��ာင့့်� ဘရာာဇီးး�နိုု�င််ငံံ၏ မြို့�့��ပြ�အသွွင််ဆော�ာင််မှုု အတိုု�င်းး�အတာာသည်် ၁၉၆၀ ခုုနှှစ််တွွင်် ၄၅% ရှိိ�ခဲ့့�ရာာမှှ
  • 22.
    22 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ်် ၂၀၀၀ခုုနှှစ််တွွင်် ၈၁ % အထိိ တိုးး��တက််လာာခဲ့့�သည််။ ဘရာာဇီးး�နိုု�င််ငံံ၏ ဒေေသန္တတရမြူ�ူနီီစီီပယ်် ၅,၅၆၀ ရှိိ�သည့််�အနက်် ပြ�ည််နယ်် မြို့�့��တော်�်� ၂၆ခုုနှှင့််� ဖက််ဒရယ််ခရိုု�င််တို့့��တွွင်် နေေထိုု�င််ကြ�သူူတို့့��သည်် နိုု�င််ငံံလူူဦးးရေေ၏ သုံးး��ပုံံ�တစ််ပုံံ�ခန့််�ရှိိ�ပြီး�း� လူူဦးးရေေနှှင့််� ငွေကြေး���း��၊ စီးး�ပွား��းရေး�းနှှင့််� နိုု�င််ငံံရေး�း အရင်းး�အမြ�စ််များ��း စုုစည်းး�ရာာ နေေရာာများ��းလည်းး� ဖြ�စ််နေ�သဖြ�င့့်� ၎င်းး�တို့့��သည်် အရေး�း�ပါါလှှသည််။ ဘရာာ ဇီးး�လ််တွွင်် မြူ�ူနီီစီီပယ်် ၅၅၆၀ ရှိိ�ပြီး�း� ထိုု�အရေ�ေအတွွက််အထဲဲမှှ ၁၅၈၆ ခုုမှာာ� ၁၉၈၀ နှှင့််� ၂၀၀၀ ခုုနှှစ်် ကြား�း�တွွင်် တည််ထော�ာင်် သော�ာ မြူ�ူနီီစီီပယ််အသစ််များ�း� ဖြ�စ််ကြ�သည််။ နိုု�င််ငံံရေး�းအရ ဒေေသန္တတရ မြူ�ူနီီစီီပယ််အစိုးး��ရများ��းသည်် အရေး�း�ကြီး�း�သော�ာ အခန်းး�ကဏ္ဍမှှ ပါါဝင််ပြီး�း� မြို့�့��တော်�်�ဝန်် များ��းသည်် အရေး�း�ပါါပါါသည််။ ဒေေသန္တတရမြူ�ူနီီစီီပယ်် အစိုးး��ရတိုု�င်းး�သည်် လေး�းနှှစ််သက််တမ်းး� အတွွက်် မြို့�့��တော်�်�ဝန််နှှင့့်� ဒေေသန္တတရ မြူ�ူနီီစီီပယ်် ကော�ာင််စီီ၀င််များ�း�ကိုု� ရွေး�း�ချျယ််ရန်် ဒေေသန္တတရ ရွေး�း�ကော�ာက််ပွဲဲ�များ�း� ကျျင်းး�ပသည််။ မြို့�့��တော်�်�ဝန််သည်် နော�ာက််တစ််ကြိ�ိမ်် ပြ�န််လည််ရွေး�း�ချျယ်် ခံံနိုု�င််ခွွင့့်� ရှိိ�ပါါသည််။ မဲဲဆန္ဒဒရှှင်် ၂၀၀,၀၀၀ ကျော်�်��ရှိိ�သည့််� ဒေေသန္တတရမြူ�ူနီီစီီပယ််များ�း�၏ ရွေး�း�ကော�ာက််ပွဲဲ�များ�း� တွွင်် မည််သည့့်�ကိုု�ယ််စား�းလှှယ််မှှ မဲဲအများ�း�စုုဖြ�င့့်� အနိုု�င််မရပါါက ဒုုတိိယအကြိ�ိမ််မြော��ာက်် ရွေး�း�ကော�ာက််ပွဲဲ�ကိုု� ပြ�န််လည်် ကျျင်းး�ပ ကြ�ရပါါသည််။ ဘရာာဇီးး�လ််ရှိိ� အခြား�း�သော�ာ ဥပဒေ�ေပြု�ုလွှှတ််တော်�်�များ��းကဲ့့�သို့့��ပင်် မြူ�ူနီီစီီပယ််ကော�ာင််စီီဝင််များ�း�အားး� “စာာရင်းး�ဖွွင့််� အချိုး�း��ကျျ ကိုု�ယ််စား�းပြု�ုစနစ််”ဖြ�င့််� ရွေး�း�ချျယ်် တင််မြှော��ာ�က််သည််။ လူူဦးးရေေအရွွယ််အစား�းအရ ကော�ာင််စီီဝင််များ�း�သည်် အနည်းး�ဆုံးး�� ၉ ဦးးမှှ အများ��းဆုံးး�� ၅၅ဦးးအထိိ ရှိိ�ကြ�ပါါသည််။ ၁၉၈၈တွွင်် ပြ�င််ဆင််ချျက််များ�း� ထည့့်�သွွင်းး�ခဲ့့�သော�ာ ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေအရ ဒေ�သန္တတရမြူ�ူနီီစီီပယ်် နယ််နိိမိိတ််အတွွင်းး� ကိုု�ယ််ပိုု�င််ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ� အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေကိုု� ပြ�ဋ္ဌာာန်းး�ပိုု�င််ခွွင့််� ရှိိ�လာာခဲ့့�ပါါသည််။ Organic Law ဟုုခေါ်�်ကြ�သည််။ ဘရာာဇီးး�နိုု�င််ငံံ၏ ၁၉၈၈တွွင်် ပြ�င််ဆင််ချျက််များ��း ထည့့်�သွွင်းး�ခဲ့့�သော�ာ ဖွဲ့့��စည်းး�ပုံံ�အခြေ�ေ�ခံံဥပဒေ�ေအရ ဒေေသန္တတရမြူ�ူ နီီစီီပယ်် အစိုးး��ရများ�း�၏ ၀င််ငွေေ�များ��းကိုု� အမြဲ�ဲ အာာမခံံထားး�သည််။ ဒေေသန္တတရအစိုးး��ရများ��း၏ ၀င််ငွေေ�အရင်းး� အမြ�စ််များ�း�သည်် ပြ�ည််ထော�ာင််စုု နှှင့််� ပြ�ည််နယ််အခွွန််များ�း�မှှ လွှဲဲ�ပြော��ာင်းး�ခြ�င်းး�နှှင့််� ဒေေသန္တတရအစိုးး��ရ၏ ချုု�ပ််ကိုု�င််မှုု အော�ာက််ရှိိ� အခွွန််များ��းမှှ ရရှိိ�သည််။ ဒေေသန္တတရ မြူ�ူနီီစီီပယ််အစိုးး��ရများ�း�သည်် ဝန််ဆော�ာင််မှုုခွွန်် (ISS)၊ မြို့�့��ပြ�ပိုု�င််ဆိုု�င််မှုုအခွွန်် (IPTU)၊ အိိမ််ခြံ�ံမြေ�ေ လွှဲဲ�ပြော��ာင်းး�မှုုများ��း (ITBI)များ��း အပေါ်�်�တွွင်် အခွွန််ကော�ာက််ခံံနိုု�င််ပြီး�း�၊ ပြ�ည််ထော�ာင််စုု လွှဲဲ�ပြော��ာင်းး�မှုုများ�း�အဖြ�စ်် ဝင််ငွေေ�ခွွန််၏ ၂၂.၅ %၊ ကျေး�း�လက််ရှိိ� ပစ္စစည်းး� ပိုု�င််ဆိုု�င််မှုု ခွွန််၏ ၅၀%၊ စက််မှုုလုုပ််ငန်းး�ထုုတ််ကုုန််ခွွန််၏ ၂၅ %၊ ရွှေ�ေလုုပ််ငန်းး�ဘဏ္ဍာာရေး�းဆိုု�င််ရာာ အခွွန််၏ ၇၀% ဖြ�စ််သည််။ တန််ဘိုးး�� ထပ််တိုးး��ခွွန််၏ ၂၅% (ICMS)၊ မော်�်�တော်�်�ယာာဉ်် မှှတ််ပုံံ�တင််ခွွန်် (IPVA)၏ ၅၀%တို့့��အားး� ပြ�ည််နယ််များ�း�၏ လွှဲဲ�ပြော��ာင်းး� ငွေ�ေအဖြ�စ််လည်းး� ရရှိိ�ပါါသည််။ နိိဂုံးး�� ဘရာာဇီးး�လ််နိုု�င််ငံံသည်် ဖက််ဒရယ််စနစ််အားး� ချော�ာ�မွေ့�့�စွာာ� အသွွင််ကူးး�ပြော��ာင်းး�နိုု�င််ခဲ့့�သည််ဟုု ဆိုု�သော်�်�လည်းး� ဘဏ္ဍာာရေး�းဖက််ဒရယ််စနစ််တွွင််မူူ အာာဏာာခွဲဲ�ဝေ�ကျျင့့်�သုံးး��မှုု အမှား��းများ�း�ကြော��ာင့့်� ဘဏ္ဍာာရေး�းပြ�သနာာများ�း�စွာာ� ရင််ဆိုု�င််ခဲ့့�ရ ပါါသည််။ လူူမှုုစီးး�ပွား��းရေး�း အခြေ�ေ�အနေ�ေ မတူူညီီမှုုများ�း�ရှိသော����ာ ပြ�ည််နယ််များ�း�အကြား�း� ပူးး�ပေါ�ါင်းး� ဆော�ာင််ရွွက််ခြ�င်းး�ထက်် မိိမိိတို့့�� အကျိုးး���စီးး�ပွား��းအတွွက်် အားး�ပြို�ု�င်် အုုပ််စုုဖွဲ့့��သည့့်� အခြေ�ေ�အနေ�ေများ��းပင်် ရှိနေ���ေပါါသည််။ ဒေေသန္တတရမြူ�ူနီီစီီပယ််များ�း�၏ အရေး�း�ပါါသော�ာ အခန်းး�ကဏ္ဍနှှင့့်� အရပ််ဖက််အဖွဲ့့��အစည်းး�များ�း�၏ အားး�ကော�ာင်းး�လာာမှုုကြော��ာင့့်� ဒီီမိုု�ကရေ�ေစီီ ပိုု�မိုု�ရင့့်�ကျျက််လာာမှုုနှှင့့်�အတူူ ဘရာာဇီးး� လ််ဖက််ဒရယ််စနစ််သည်် ပိုု�မိုု� တည််ငြိ�ိမ်် အားး�ကော�ာင်းး�လာာသည််ဟုု ဆိုု�ရပါါမည််။ မိုးး��သန်် zuf'&,fu@ zuf'&,fu@
  • 23.
    23 အတွဲဲ� (၁)၊ အမှှတ််စဉ််(၃၁) ဩဂုုတ််လ(၈) ရက််၊ ၂၀၂၂ ခုုနှှစ််