Operativni sistemi razvoj i vrste

1. OPERATIVNI SISTEMI
(Razvoj, vrste..)

2.  Operativni sistem vrši nadzor nad svim
uređajima i povezuje u jedinstvenu, skladnu i
funkcionalnu cjelinu.
 Pokreće se automatski, kada se računar
uključi, pri čemu „proziva“ pojedine uređaje
provjeravajući njihovu prisutnost i ispravnost.
 Omogućava programima da koriste hardver
računara.
OS

3. Razvoj OS
 Operativni sistemi su se razvijali kao i računari.
 Prvi elektronski računari nisu imali operativni sistem.
 Programi su se unosili jedan po jedan, pri čemu se čekalo da
se jedan program završi da bi se drugi uneo.
 S obzirom na to da su računari i u to vreme bili brze mašine,
zamena programa je predstavljala gubljenje dragocenog
vremena. Tako je napravljen program koji je upravljao radom
računara i omogućavao zamenu programa bez intervencije
korisnika. Ti prvi operativni sistemi bili su monoprogramski,
što znači da su učitavali jedan program i tek kada je on u
potpunosti završio rad, započinjali su učitavanje sledećeg.

4.  Kasnije (početkom 70-ih) ustanovljeno je da, dok
program radi neke ulazno-izlazne operacije sa sporim
jedinicama koje su bile sastavljene od mehaničkih
komponenata (disk, čitač kartica, štampač), procesor
mora da čeka jer su se mehaničke operacije obavljale
mnogo sporije od elektronskih.
Razvoj OS
• Da bi se procesor efikasnije koristio, napravljeni su OS koji su
omogućavali unošenje dva programa u memoriju, od kojih je
jedan bio važniji i imao prioritet (foreground), a drugi je koristio
procesor samo privremeno, u trenucima dok on čeka na
završetak neke spore ulazno-izlazne operacije (background).
Ovaj koncept je posle proširen, tako da su multiprogramski OS
dozvoljavali unošenje više programa u memoriju, eventualno
sa različitim prioritetima, a OS je odlučivao kada će koji
program i koliko raditi.

5.  Pojavom prvog PC-ja pojavio se i MS-DOS.
 To je bio monoprogramski operativni sistem komandnog tipa.
 Sa razvojem personalnih računara ovaj operativni sistem je,
zbog pogrešne koncepcije, predstavljao kočnicu u potpunom
iskorišćavanju novih mogućnosti. Zbog masovne primene
personalnih računara zadavanje komandi predstavljalo je
problem mnogim korisnicima.
 Da bi se problemi prevazišli, razvijen je nov operativni sistem
grafičkog tipa Windows, koji je omogućio korišćenje svih novih
mogućnosti, naročito veličinu memorije, multiprogramski rad,
jednostavnu razmenu podataka među programima i
korišćenje virtuelne memorije.
Razvoj OS

6. Dijelovi OS
 mikrokod - skup programa dizajniran za hardver
računara, BIOS
 jezgro(kernel) - skup programa koji kontroliše pristup
računaru, organizaciju memorije, datoteka, raspored
rada procesa i svih resursa.
 ljuska(shell)- komandni interfejs koji interpretira
komande i aktivira odgovarajuće sistemske programe.

7. Vrste OS
 Do sada je razvijeno nekoliko generacija operativnih
sistema:
 MS DOS
 Windows
 Unix
 Linux

8. UNIX
 Podržava više korisnika
 Interfejs kroz komandnu liniju
 Radi na raznim procesorima i vrstama kompjutera
 Primarni OS za Internet servere
 UNIX se davno koristio (prva radna verzija nastala 1971.) na
"velikim" kompjuterima (mainframe) kada su kompjuteri bili
skupi. Veliki računari su se nalazili u nekim javnim
ustanovama (npr. univerzitetima) i na njima je moglo raditi
više korisnika istovremeno preko terminala (udaljenih dijelova
kompjutera) ili, kasnije, malih i slabih personalnih kompjutera
koji su glumili terminale, tako da je UNIX (a i Linux kasnije)
građen za mrežu.

9. LINUX
 Linux operativni sistem nastao 1991. godine,
 Baziran je na starom i provjerenom konceptu - UNIX OS.
 Jedan je od najpoznatijih primera slobodnog softvera i razvoja
putem otvorenog koda. Za razliku od drugih operativnih sistema
(kao na primer Windowsa) njegov kod je dostupan javnosti i svako
ima pravo da ga slobodno koristi, menja i redistributira.
 Linux je klon Unix-a, što znači da su najbolja programska rješenja
ostavljena, a ona problematična su riješena na novi, bolji način.
 Mali pingvin zaštitni je logo Linux operativnog sustava u cjelini,
mada pojedine distribucije ovog sve popularnijeg operativnog
sisitema za logo koriste neke druge slike.

10. Primjer Linux-a

11. MS DOS
 OS komandnog tipa, nastao 1981. godine
 Prompt – sistem čeka da korisnik započne aktivnost
 Unos komande sa tastature
 Razvila ga firma Microsoft.

13. 1. Možemo li u MS-DOS operativnom sistemu upravljati računalom
pomoću miša?
Ne. U DOS operativnom sistemu naredbe su isključivo tekstualne i treba ih
učiti napamet (tekstualno komuniciranje).
2. Možemo li u MS-DOS operativnom sistemu pokrenuti više programa
u isto vrijeme?
Ne.
3. Možemo li MS-DOS operativni sistemu prilagoditi našim potrebama
(slika u pozadini, zvukovi, ...)?
Ne.
4. Da li je jednostavno upravljati MS-DOS operativnim sistemu?
Ne.

14. Microsoft WINDOWS
Microsoft Windows je serija operativnih sistema sa
grafičkim korisničkim interfejsom.
Danas, jedan od najčešće korištenihih OS.
 Pravi poslovni procvat firme Microsoft slijedi po izdavanju
OS Windows 95, prvenstveno dizajniran za kućnu
upotrebu, koji u osnovi obilježava izgled svih današnjih
proizvoda.
 Operativni sistemi koje je firma Microsoft razvila dijele se
u dvije grupe:
•MS-DOS (MicroSoft Disk Operating System)
•Windows (zaštićeno ime za Microsoft Windows OS)

15. Windows operativni sistem
 radne stanice
 Windows 1.0
 Windows 3.11
 Windows 95
 Windows 97
 Windows 98
 Windows ME
 Windows XP
 Windows Vista
 Windows 7
 Windows 8
 Windows 10
 serverske verzije
 Windows NT
 Windows 2000
 Windows 2003

16. Windows 1 (1985.)

17. Windows 3.11 (1993.)

18. Windows 95

19. Windows ME (2000.)

20. Windows XP (2001.)

21. Windows Vista (2007.)

22. Windows 7 (2009.)

23. Windows 8 (2012.)

24. Windows 10 (septembar 2014.)