Deze presentatie is een combinatie van de werking van de Nationale Bibliotheekcatalogus (NBC) van de Koninklijke Bibliotheek en de tien tips + twee overwegingen voor bibliotheken om te starten met de NBC.

1. 10 tips en 2 overwegingen
voor de lokale en provinciale
implementatie van NBC+
Karin de Bruin (OBA), Pascale van Zuilen (Markiezaat), Patrick
Heemstra (Muziekweb), Esther Valent (Kennemerwaard/Zuid-
Kennemerland), Marie-Bernadette Meulenbroek (Utrecht), Iwan
Overpelt (Probiblio), Erwin Tuinstra (NBD), Johan Stapel (KB), Lieke
de Veer (Biblionet Groningen), Mark Deckers (KB/Rijnbrink), Brigit
van Berkel (KB) en Marjon van Schendel (KB)

2. Inhoud
1. Inleiding
2. Korte technische inleiding
3. 10 tips
4. Tot slot

3. 1. INLEIDING

4. 1. Inleiding
Ooit waren er kaartenbakken. Die werden opgevolgd door terminals waarmee je alleen in de bibliotheek zelf kon zoeken. Daarna
volgde dat we die catalogus ook op internet konden zetten en jawel... je kon vanuit huis reserveren. Tot slot gingen we die catalogus
verrijken met allerlei andere bronnen: Krantenbank, Literom en dergelijke. Met een Aquabrowser en Zoek en Boek..
Vier generaties zoekinterface... En de vijfde komt eraan
Zie hier in een notendop de ontwikkeling van catalogi in Nederland. Wie snel telt ziet dat er tot aan de Aquabrowser vier generaties
zijn. En een vijfde generatie doet nu zijn intrede. Veel bibliotheken gaan de komende jaren overstappen op één van de zoekinterfaces
die zijn aangesloten op de Nationale Bibliotheekcatalogus. De vijfde generatie. Een interface die gebruik zal gaan maken van één
landelijke index en die is gebaseerd op centrale bezitsregistratie.
Patrick Heemstra schreef een tijdje geleden een lezenswaardig artikel of de NBC niet verder weg was dan ooit. Patrick doet aan het
eind een oproep aan bibliotheken en de Koninklijke Bibliotheek om er nog eens goed naar te kijken. Met de overstap naar de
Nationale Bibliotheek Catalogus moeten lokale bibliotheken nog wel wat keuzes maken: Welke zoekinterface ga je gebruiken? Hoe laat
je titels zien? Welke titels laat je zien? Wat doe je met lokale bronnen? Hoe moeten tijdschriften worden opgenomen? Worden e-
books als eigen collectie gezien of niet? Kortom: wie nu gaat kijken bij verschillende bibliotheken die al aangesloten zijn op de NBC+
ziet dat daar hele verschillende resultaten uit kunnen komen. Dat ligt niet aan de NBC+ want dat is 'slechts' de grote bak met
cataloguskaartjes die bibliotheken zelf nog kunnen rangschikken op heel veel verschillende manieren. Het ligt dus vooral aan de keuzes
die op lokaal of provinciaal niveau worden gemaakt.
Tien tips en twee slotoverwegingen
Samen met een paar collega's bij de Koninklijke Bibliotheek hebben we Patrick en een stel echte bibliothecarissen nog eens
uitgenodigd om samen naar al die catalogi te kijken. Doel was om gezamenlijk te komen tot een aantal relevante tips voor
bibliotheken die de overstap naar de NBC+ willen gaan maken. Die tips vindt u hier terug. Er valt veel te kiezen. Na een korte uitleg van
de opbouw van de NBC+ geven we 10 tips om op te letten en 2 om daarna nog eens te overwegen. Veel succes!
Karin de Bruin (OBA), Pascale van Zuilen (Markiezaat), Patrick Heemstra (Muziekweb), Esther Valent (Kennemerwaard/Zuid-
Kennemerland), Marie-Bernadette Meulenbroek (Utrecht), Iwan Overpelt (Probiblio), Erwin Tuinstra (NBD), Johan Stapel (KB), Lieke de
Veer (Biblionet Groningen) en Mark Deckers (KB/Rijnbrink), Brigit van Berkel (KB) en Marjon van Schendel (KB)

5. 2. KORTE TECHNISCHE INLEIDING

6. NBC+ implementaties
JST - 16-02-2016
Deze presentatie laat zien op welke manier
NBC+ tot nu toe (februari 2016) is
geïmplementeerd.

7. Eindgebruiker
IBL
Muziekweb
Passend Lezen
NBC+
WorldCat
E-book
platform
voorkeursroute voorkeursroute voorkeursroute
leveroptie
leveroptie
leveroptie
leveroptie
Landelijke
collectie
UKB collectie
ILS Lokale
collectie
Provinciale
collectie
De positie van de NBC+ in het
(eind)gebruikersproces – “van discovery tot
delivery” (d2d).
De gebruiker wordt door de NBC+
verbonden met lokale, provinciale en
landelijke bibliotheekcollecties en -content.
De voorkeursroute is die waardoor de lokale
collectie als eerste toegankelijk wordt
gemaakt. Zoeken verloopt via de NBC,
reserveren via het ILS. Indien een werk niet
beschikbaar is in de lokale
bibliotheekcollectie, kan de gebruiker in
dezelfde zoekactie uitwijken naar de
provinciale of landelijke collectie.
De NBC+ ontsluit ook collecties die niet
lokaal of in de provincie aanwezig zijn (e-
books, gesproken boeken, Muziekweb etc.).

8. Voorkant
Achterkant
GGC
NBD
Andere
bronnen
ABL+ Wisecat
+
Liquid
Magnoli
a
WaaS
ILS
index
metadata
NBC+
IguanaPubliekscatalogus
NBC+ is feitelijk een achterkant waarop meerdere voorkanten kunnen worden aangesloten. De voorkant kan bestaan uit een zoekinterface
die de functie heeft van publiekcatalogus. Via de zoekinterface wordt de index van de NBC+ geraadpleegd. De achterkant is eencombinatie
van koppelingen met de collecties en content. Titel- en bezitsinformatie van de bibliotheekcollecties wordt opgehaald uit het GGC. De
metadata van andere bronnen (voornamelijk gelicentieerde content) worden direct opgenomen in de NBC+.

9. Achterkant NBC+
titeldata
GGCILS
NBD
NBC+
Muziekweb
Musidesk
Overige
bronnen
De metadata van een aantal
collecties (Muziekweb, Musidesk)
worden niet gecreëerd in het GGC,
maar worden daar ingelezen.
Overige bronnen (bijv. Gutenberg en Petrucci)
worden direct in de NBC+ ingelezen.
Als we wat nader kijken naar de achterkant,
zien we dat de titeldata die naar het ILS gaat
voornamelijk via de NBD wordt aangeleverd.
Nadat de titelinformatie vanuit het GGC wordt
overgehaald, wordt deze naar de ILS’en
gestuurd en daar ingelezen. Sommige (PLUS-)
bibliotheken bestellen titels buiten NBD om en
beschrijven deze in het GGC. Het aanbod van
Aangepast Lezen wordt direct in het GGC
beschreven.

10. Achterkant NBC+
bezitsdataNBC+
ILS
Synchronisatie
1x per dag
NBD
Muziekweb
Musidesk
GGC
Het harvestingproces tussen GGC en NBC+ zorgt dat alle
mutaties beschikbaar komen in de publiekcatalogi.
Nog een plaatje van de achterkant. Hier zie je
hoe de bezitsdata wordt verwerkt.
Er zijn koppelingen gemaakt tussen de circa veertig ILS’en en het GGC, zodat het actuele bezit van
de bibliotheken continu wordt bijgewerkt. Ook de collecties van Muziekweb en Musidesk zijn
gekoppeld aan het GGC en worden voortdurend bijgewerkt
Tussen NBC+ en de ILS’en is een (NCIP)
koppeling gemaakt waarmee de
actuele aanwezigheid van titels kan
worden opgevraagd.

11. Voorkant
Achterkant
GGC
NBD
Andere
bronnenILS
index
metadata
NBC+
De opzet van de NBC+ is erop gericht dat er - op
basis van een gestandaardiseerde en centraal
beheerde achterkant - aan de voorkant
verschillende gebruikersinterfaces kunnen worden
gemaakt.

12. Voorkant
zoeken en vinden
NBC+
Eindgebruiker
ABL+ Magnolia BNL Wisecat+Liquid Iguana
Momenteel zijn er zes verschillende
interfaces die aan de NBC+ zijn
gekoppeld.

13. NBC+
zoeken en vinden
NBC+
reserveren
aanvragen
downloaden
Collectie
Nederland
Eindgebruiker
ABL+ Wisecat+Magnolia BNL Liquid Iguana
De gehele Collectie Nederland is
hierdoor beschikbaar voor de
eindgebruiker, die elke gevonden titel
kan reserveren, aanvragen of
downloaden.

14. NBC+
implementaties
ABL+ Wisecat+
bicatWISE
LiquidIguana
V-smart
ILSILS
VDX
Eindgebruiker
Primair lokaal
zoeken in NBC+.
Aanvragen in ILS
Primair zoeken in
lokale index.
Aanvragen in ILS
VDX
NBC
lande
lijk
NBC
lande
lijk
VDX
Magnolia BNL
Primair landelijk
zoeken in NBC+.
Aanvragen in VDX
NBC
lokaal
- -
lande
lijk
Kijk je nauwkeuriger naar de manier
waarop NBC+ is geïmplementeerd, dan
zie je drie varianten. Tekstuitleg is te
vinden op de volgende pagina.

15. NBC+
implementaties
ABL+ Wisecat+
bicatWISE
LiquidIguana
V-smart
ILSILS
VDX
Eindgebruiker
Primair lokaal
zoeken in NBC+.
Aanvragen in ILS
Primair zoeken in
lokale index.
Aanvragen in ILS
VDX
NBC
lande
lijk
NBC
lande
lijk
VDX
Magnolia BNL
Primair landelijk
zoeken in NBC+.
Aanvragen in VDX
NBC
lokaal
- -
lande
lijk
Zoeken in de lokale of regionale collectie, waarbij
zoekresultaten vanuit de NBC+ niet direct verschijnen.
Aanvragen gaan allemaal naar het ILS. Deze constructie is van
toepassing op de Wisecat+ en Iguana-interfaces die door HKA
en Infor worden geleverd. ProQuest (Liquid, in Flevoland)
heeft een interface ontwikkeld dat alleen in de lokale of
provinciale collectie zoekt. Zoekresultaten uit de NBC+
verschijnen alleen als de gebruiker besluit om buiten de lokale
en provinciale collectie te kijken.
Direct zoeken in de NBC+, waarbij gezocht wordt in de
volledige collectie. Dit is hoe de zoekfunctie van
Bibliotheek.nl is ingericht. Elke aanvraag gebeurt via VDX of
direct in de verschillende leverplatformen.
Direct zoeken in de NBC+, waarbij primair gezocht
wordt in de lokale (Magnolia van Tricode in
Leiden) of provinciale (ABL+ van ProQuest in
Zeeland) collectie en in de zoekresultaten ook
landelijk beschikbare content zichtbaar wordt (e-
books, Gutenberg etc.). Lokale of provinciale
aanvragen gebeuren in het ILS, landelijke
aanvragen via VDX of direct in de verschillende
leverplatformen (e-bookplatform, Gutenberg,
Dedicon, Muziekweb etc.).

16. Breda
Assen
Flevomeer
ZB
BplusC Leiden
ABL+
NBC+ http://zoeken.zeeuwsebibliotheek.nl/?hardsort=date&q=james%20joyce
Magnolia
NBC+ https://www.bplusc.nl/bibliotheek/catalogus.html?s=james+joyce&f=&p=1&action
=catalogus&f=type%3Dhttp%3A%2F%2Fdbpedia.org%2Fontology%2FBook&orderB
y=date-0
Liquid
Aquabrowser http://aquabrowser.flevomeer.nl/?q=james%20joyce
Iguana
V-smart http://www.bibliotheekbreda.nl/iguana/www.main.cls
Wisecat+
bicatWISE http://www.bibliotheekassen.nl/wpluscatalogus#/search?qs=james%20joyce
Waar kunt u de verschillende implementaties zien?

17. 3. 10 TIPS

18. Tien tips
1. Laat gelijk alles zien, waarbij wat in mijn eigen bibliotheek zit, prioriteit heeft
2. Schakel soepel tussen lokaal, provinciaal en landelijk
3. Als iets lokaal niet aanwezig is, toon dan direct het provinciaal of landelijk
resultaat en laat de gebruiker niet te veel klikken
4. Toon één zoekingang op de website
5. Zorg er eerst voor dat reserveren – aanvragen goed geregeld en eventuele
kosten zichtbaar zijn: daar hangen keuzes mee samen
6. Gebruik auto-aanvullen en de thesaurus
7. Zoekterm vasthouden bij tonen zoekresultaat
8. Neem e-books en Muziekweb (geluidsdrager) in de eerste zoekresultaten mee
9. Begin met de landelijke index en alleen als het niet anders kan een lokale of
provinciale index
10. Sluit categorieën uit bij het zoeken (niet alleen verfijnen op)

19. Tip 1: Laat gelijk alles zien, waarbij wat in mijn eigen bibliotheek zit, prioriteit heeft
Good practice
Tot nu toe waren bibliotheken gewoon om alleen hun lokale of provinciale bezit te tonen. Nu komt daar het
landelijke bezit bij. Basiskeus bij de implementatie van de NBC+ is: laat ik alles in één keer zien of bied ik mijn
informatie getrapt aan? Dit is een voorbeeld waarbij het lokale bezit in de resultaatlijst getoond wordt en de
overige treffers in een blokje getoond worden waar men in tweede instantie heen kan.

20. Tip 2: Schakel soepel tussen lokaal, provinciaal en landelijk
Good practice
Als je ervoor kiest om bij voorbaat te filteren op verschillende niveaus (lokaal, provinciaal, landelijk) , maak
dan direct duidelijk hoeveel waar te vinden is. Laat daarbij ook zien waar gezocht is in lokaal, provinciaal of
landelijk.

21. Tip 3: Als iets lokaal niet aanwezig is, toon dan direct het provinciaal of landelijk
resultaat en laat de gebruiker niet te veel klikken
Good practice
Bij sommige catalogi, die getrapt werken (lokaal, provinciaal, landelijk) zoek je soms op iets en krijg je te zien
“geen resultaat”. Het boek of cd is dan op lokaal niveau niet aanwezig maar er is wel degelijk resultaat op
provinciaal of landelijk niveau. Indien iets niet lokaal aanwezig is, zorg er dan voor dat het provinciale of
landelijke resultaat direct te zien is. We zijn voorbeelden tegen gekomen van bibliotheken waar je dan eerst
nog tot drie keer toe moet doorklikken. Als helder is wat men zoekt, laat dan zien dat het er is, ongeacht het
zoekniveau.

22. Tip 4: Toon één zoekingang op de website
Good practice
Een tip die zeer voor de hand ligt maar waar we nog wel wat uitzonderingen op hebben gezien. Wij zijn
bibliotheken tegen gekomen die op hun site twee en soms zelfs drie catalogi of zoekinterfaces aanbieden waar
de klant in zou kunnen zoeken. Bied één zoekingang, zoekmachine of catalogus voor het zoeken naar
informatie. Voorkom zo verwarring over waar gezocht moet worden.

23. Tip 5: Zorg er eerst voor dat reserveren – aanvragen goed geregeld
en eventuele kosten zichtbaar zijn: daar hangen keuzes mee samen
Good practice Good practice
Voor sommige bibliotheken is de NBC+ de eerste keer dat men in de eigen catalogus een aanbod laat zien dat
buiten de eigen bibliotheek zit. Zorg dat dit aanvragen goed werkt, eenvoudig is en eenduidig in
tariefstructuur.
Veel bibliotheken vragen verschillende tarieven voor het aanvragen of reserveren van materialen. Voor de
klant zou het natuurlijk het prettigst zijn dat alles overal gratis is, maar wij snappen dat dat nog wel een brug te
ver kan zijn. Maak goede, duidelijke keuzes qua kosten. Bijvoorbeeld: lokaal gratis reserveren, buiten de
bibliotheek(organisatie) kost het reserveren € 2,50. Voorkom wildgroei of onduidelijkheid. Op basis hiervan
kan een bibliotheeklid kiezen waar hij iets vandaan gaat halen. Met een €- of $- teken kun je al vroeg
aangeven in een lijst of iets geld kost.

24. Tip 6: Gebruik auto-aanvullen en de thesaurus
Good practice
Help de zoeker tijdens het invullen van de zoektermen met suggesties. Vul automatisch aan. Geef
verbeteringen bij tikfouten: Bijvoorbeeld “rotterdam” bij “roterdam”. Gebruik bij resultaten de thesaurus om
zoekers te helpen met auteurs of onderwerpen.

25. Tip 7: Zoekterm vasthouden bij tonen zoekresultaat
Good practice
Gebruikers van onze catalogi, krijgen een resultatenlijst, lopen hier door heen, klikken soms wat aan en
verfijnen soms. Wat gebeurt er als je van de resultatenlijst teruggaat? Word je zoekterm dan vastgehouden?
Dat is wel handig. Datzelfde geldt als je een verfijning hebt gebruikt en die weer uitschakelt. Door de zoekterm
vast te houden, voorkom je dat je je hele zoekactie opnieuw moet uitvoeren.

26. Tip 8: Neem e-books en Muziekweb (geluidsdrager) in de eerste zoekresultaten mee
Good practice
We zijn catalogi tegengekomen die e-books niet als lokale collectie beschouwen. Dat is raar, want die collectie
is altijd direct beschikbaar voor lokale klanten. Datzelfde geldt voor andere (externe digitale) bronnen als
Delpher en Muziekweb. Neem deze mee in de zoekresultaten. Zorg ook voor een link naar de catalogi
erachter om aan te vragen of om het te raadplegen/downloaden.

27. Tip 9: Begin met de landelijke index en alleen als het niet anders kan een lokale of
provinciale index
Good practice
In de technische uitleg kun je zien dat de NBC+ gebruik maakt van zowel lokale, provinciale als landelijke
indexen. Het ligt in de lijn der verwachting dat de landelijke index een steeds belangrijker rol zal gaan spelen en
dat die index ook steeds vaker de primaire index zal zijn. Vanuit dat perspectief ligt het voor de hand om te
kiezen voor de landelijke index en deze aan te vullen met de lokale of provinciale index. Uiteraard kunnen er
ook goede redenen zijn om dat niet te doen.

28. Tip 10: Sluit categorieën uit bij het zoeken (niet alleen verfijnen op)
Good practice
Verfijnen is een veelgebruikte optie in zoekinterfaces. (voor de liefhebbers: AND-operator in Booleaans
zoeken). Uitsluiten is een optie die veel minder vaak wordt aangeboden (de NOT-operator). Maar wie
bijvoorbeeld alleen e-books wil zien (of juist niet) heeft veel aan zo’n uitsluiting.

29. 4. TOT SLOT

30. Tot slot, deel 1: Is wachten een optie?
Tja, wachten is altijd een optie. De computer van vandaag is morgen verouderd. En dat geldt ook voor
zoekinterfaces. Toch is er wel iets meer over te zeggen. Er zijn op dit moment nog maar weinig interfaces die
uitgaan van de landelijke index. De KB werkt hier momenteel nog aan. Hoewel een exacte planning nog niet
afgegeven kan worden, zou deze binnen afzienbare tijd beschikbaar moeten zijn (2017). Het kan aantrekkelijk
zijn daarop te wachten. Wie toch start doet er goed aan overzichtelijke termijnen voor licenties af te sluiten (<
3 jaar).

31. Tot slot, deel 2: Maak met uw medewerkers een virtuele tour langs catalogi
De werkgroep heeft veel geleerd van het goed vergelijken van de verschillende zoekinterfaces. Zelf zo’n tour
maken langs de catalogi is aan te raden. En ach, veel geld kost virtuele tour ook niet. Aan het eind van de
technische beschrijving vond u al een eerste overzicht. Maar wie een beetje snuffelt op de bibliotheeksites
vindt al snel heel veel. Het zal uw beslissingen zeker goed doen. Een goede reis!