1. 1
EN ESQUEMAS

2. 2
1. As vangardas no primeiro terzo do s. XX.
2. As vangardas en Galicia.
2.1. Situación xeral.
2.2. Poesía: direccións renovadoras.
2.2.1. Vangarda matizada (as máis
tradicionais)
- Hilozoísmo: Luís Amado Carballo
- Neotrobadorismo: Bouza Brey,Cunqueiro
2.2.2. Vangarda plena (a máis
rupturista)
- Creacionismo: Manuel Antonio
2.3. Prosa.
2.4. Teatro.

3. 3
1. AS VANGARDAS NO 1º TERZO DO S. XX
Renovación
Europa
no 1º terzo do
s. XX
Correntes/
Movementos/ Ruptura
radical
ismos coa
maneira
de
concibir
a arte
Romper co
Manifesto pasado, pro
cura do
futuro, reinv
Novas entar
formas de
expresión

4. 4
1. AS VANGARDAS NO 1º TERZO DO S. XX
Futurismo
Dadaísmo
Surrealismo
Creacionismo
ISMOS en
Europa
Ultraísmo
Cubismo

5. 5
Vangardas europeas que inflúen na vangarda galega
• Creado polo • Un dos
italiano Marineti, • Fundado fundadores foi
1909. polo español Tristan Tzara,
Pablo Zúrich, 1916.
• Tecnicismos e
estranxeirismos, Picasso, 190 • Colaxe, rebelión
DADAÍSMO
CUBISMO
FUTURISMO
ruptura das contra as normas
7. establecidas, uso
normas
ortográficas, • Caligramas, do mundo dos
destrución formas soños, primitiva
absoluta da xeográficas, expresividade
sintaxe, supresión infantil (Dá-Dá).
ruptura da
de adxectivos e
adverbios e signos
secuencia
de puntuación. temporal
lóxica.

6. 6
Vangardas europeas que inflúen na vangarda galega
• Iniciado en París
polo chileno • Fundado en • Liderado por
Vicente Huidobro, Francia por Ezra Pound,
1916. 1909
• O poema é un
André
• Riqueza de
obxecto autónomo, Bretón, 1924. imaxes, de
• Escritura
CREACIONISMO
SURREALISMO
unha creación colorido e
IMAXINISMO
absoluta, non automática e ritmo;
anécdota nin das imaxes predominio
descripción, ironía da sensación
ou burla sobre os visionarias, sobe o
excesos retóricos, humor negro, concepto;
versos sen rima, obxectos poesía fría,
non nexos absurdos, plástica, de
temáticos nin mundo grande beleza
signos de e perfección
puntuación e onírico, formais.
configuración alucinacións.
caprichosa da

7. 7
¿Vangardas literarias en Galicia?
• Si, porque: • DIFUSIÓN E ACOLLIDA:
▫ Manuel Antonio e Cunqueiro ▫ Lenta, escasa e conflitiva.
rompen coa tradición poética • MOTIVOS:
galega e seguen o ronsel ▫ Carácter periférico e non
vangardista, de forma persoal. normalizado da cultura e da
▫ Publicación de Máis alá, 1922. literatura galega.
▫ Revistas galegas e textos ▫ As novidades chegaban tarde e a
periodísticos de apoio. través doutras literaturas
▫ As polémicas de Risco con Amado intermediarias que tamén se
Carballo, Dieste… son engancharan con atraso ó tren da
sintomáticas do desencontro modernidade.
xeracional e da vontade rupturista ▫ Romper cun pasado recente e
dos máis novos. contra autores emblemáticos
▫ Quizais fose unha vangarda aínda vivos (Pondal…).
literaria galega “sui generis”. ▫ Literatura galega acabada de
▫ Vicente Risco foi (con cartas resucitar no XIX.
persoais e artigos) o grande ▫ Irmandades da F. e Nós
divulgador dos novos movementos xustificaban a cultura galega nesa
artísticos a comezos dos anos 20. literatura do XIX (malo renunciar
a esas bases).

8. 8
2. AS VANGARDAS EN GALICIA.
2.1. SITUACIÓN XERAL
¿Que aporta cada ismo?
Cubismo: Futurismo:
Caligramas Vocabulario
(disposición “mecanizado”, supresión
Dadaísmo: de adxectivos e de signos
tipográfica)
Creatividade de puntuación…
acudindo ó
mundo
onírico
VANGARDA
GALEGA
Ultraísmo: Creacionismo:
Metáfora, imaxe, innov Xustaposición de imaxes, o
acións tipográficas na poeta é un Deus, versos sen
disposición do poema rima, sen nexos temáticos nin
signos de puntuación,
configuración caprichosa da
páxina.

9. Características das
9
vangardas galegas
Ruptura coa
tradición
Inmediata.
Revistas Actualización e
literarias.
Tamén en modernización sen
publicacións perder a
periódicas.
singularidade.
Desde asunción plena das
vangardas/ reformulación
medieval ou popular/ a
individualidades.

10. 10
2. AS VANGARDAS EN GALICIA.
2.1. SITUACIÓN XERAL
Nome
Xeración de 1922 Xeración de
vangarda
Novecentistas Xeración do 22

11. 11
2. AS VANGARDAS EN GALICIA.
2.1. SITUACIÓN XERAL
Revistas
Papel de
color
Ronsel
Yunque
Galiza
Resol
Cristal Alfar

12. 12
Único manifesto
dos anos 20 e 30
Breve folleto de
oito páxinas
Publicado en
1922
Asinado polo poeta Manuel Antonio e o debuxante Álvaro
Cebreiro
Dividido en catro
partes

13. 2. AS VANGARDAS EN GALICIA. 13
2.1. SITUACIÓN XERAL
O manifesto “Máis alá”
1ª PARTE
as dúas
2ª PARTE: 3ª PARTE: 4ª PARTE:
primeiras son
Arremete Afirma conceptos novos
crítica do pasado Chamamento ás
(independencia respecto
e do presente da contra Valle dos movementos novas xeracións
cultura galega.
Inclán e os artísticos, defensa da intelectuais a
Critica os
ruptura total coa
escritores que seus imitadores romperen co pasado
tradición e aposta pola
reproducen os
e procuraren o seu
modelos que, a pesar de absoluta renovación de
temas e formas, procura propio camiño, indo
decimonónicos, seren galegos,
da orixinalidade desde o
e tamén os sempre “máis alá”.
empregan o máis radical
propios
individualismo)
precursores. castelán.

14. 14
2. AS VANGARDAS EN GALICIA.
2.1. SITUACIÓN XERAL
Tendencias vangardistas da poesía en Galicia
Vangarda matizada Vangarda plena
Hilozoísmo
(imaxinismo): Creacionismo:
Amado Carballo Manuel Antonio
Neotrobadorismo:
Fermín Bouza
Brey
Álvaro Cunqueiro

15. 15
2. 1. Poesía: direccións renovadoras.
2.2.1. Vangarda matizada (as máis tradicionais)
- Hilozoísmo.
- Neotrobadorismo.
HILOZOÍSMO NEOTROBADORISMO
• A partir de 1926.
IMAXINISMO.
• Influxo que se difunde amplamente
coa publicación das cantigas de
Tendencia máis exitosa. amigo e amor da man de Joaquim
Nunes entre 1928 e 1933.
Tema central: a
paisaxe galega, a • Álvaro Cunqueiro:
terra.
 Mar ao norde (cubismo)
Metáfora,
prosopopea,  Poemas do si e non (surrealismo)
cualificación  Cantiga nova que se chama
sensorial.
Luís Riveira, Dona do corpo
Amado Proel
Carballo: O delgado, Herba aquí e acolá
galo
(neotrobadorismo)

16. 2.2.Poesía: direccións renovadoras. 16
2.2.1. Vangarda matizada.
2.2.2. Vangarda plena(a máis rupturista)
- creacionismo.
CREACIONISMO
 Manuel ANTONIO
 O máis innovador e avanzado da vangarda.
 Nacionalista galego radical.
 Monolingüismo en galego.
 Modernización da literatura galega.
 Asina “Máis alá”.
 Obras: Con anacos do meu interior, Foulas, Sempre e mais
dispois, De catro a catro, Viladomar.

17. 17
2.2.2. Vangarda matizada (as máis rupturista)
- Creacionismo.
CREACIONISMO
 DE CATRO A CATRO:
 Único libro publicado en vida.
 Innovador, audaz, RUPTURISTA.
 Innovadora disposición tipográfica, ausencia de ritmo e rima, non lóxica
gramatical, METÁFORAS inusuais, falta de espazo e tempo.
 19 poemas escritos nunha viaxe do autor nun paquebote.
 Poemas: “Intencións”, “Recalada”, “Navy Bar” e “Adeus”.
 Estrutura circular: saída, navegación, recalada, regreso.
 Liñas interpretativas:
 Símbolos que provocan que a VIAXE marítima se convirta nunha viaxe interior e
os elementos naturais en reflexo do estado anímico da voz poética (numerosos
símbolos) ante o inexorable paso do tempo, de xeito monótono e repetitivo.
 Navío sen viaxe, inmóbil, sen orde cronolóxica nin lóxica, con ilusións frustradas.

18. 18
OS VANGARDISTAS GALEGOS
LUÍS AMADO FERMÍN MANUEL
CUNQUEIRO
CARBALLO BOUZA BREY ANTONIO

19. 19
OS VANGARDISTAS GALEGOS
ÁLVARO CUNQUEIRO
Mondoñedo 1911- 1981
Mar ao norde (1932): cubismo
Poemas do si e non (1933): surrealismo
Cantiga nova que se chama Riveira (1933): neotrobadorismo

20. 20
OS VANGARDISTAS GALEGOS
LUÍS AMADO CARBALLO
Pontevedra, 1901-1927
Hilozoísmo
Proel (1927)
O galo

21. 21
OS VANGARDISTAS GALEGOS
FERMÍN BOUZA BREY
Ponteareas 1900 – Compostela 1973
Neotrobadorismo
Nao senlleira (1933)

22. 22
OS VANGARDISTAS GALEGOS
MANUEL ANTONIO PÉREZ SÁNCHEZ
Rianxo 1900 – 1930
Con anacos do meu interior (1920-1922)
Foulas (1922-1925)
Sempre e mais dispois (1923-1924)
De catro a catro (1928): única publicada en vida. Creacionismo

23. 23
• Varios morreron
Os escritores prematuramente moi novos
(diversas doenzas, barbarie
vangardistas fascista).
despois das • Algúns abandonan máis ou
Vangardas menos voluntariamente as súas
carreiras literarias.
• Outros cambian a castelán xa
antes da guerra.
• Uns apoian a causa franquista.
• Varios seguen escribindo, pero
Unha xeración deixando a poesía por outros
malograda xéneros.
• Uns poucos en galego e en
castelán.

24. 24
2.3. Prosa
Técnica narrativa de Os
Situación xeral: Rafael Dieste:
arquivos do trasno:
Aínda están en Dos arquivos do a) Brevidade
plena fase creativa trasno, 1926. Libro intensidade, mestura
os narradores de de relatos onde culto /popular,
Nós. expón a súa teoría técnica do relato oral
do conto: (apelación ó lector,
autoxustificación do
narrador, digresións,
O principal historias encaixadas),
prosista é Dieste, - Unidade adxectivación,
pero hai outros: emotiva, entendida comezo in media res,
Manuel Luís como obsesión finais abertos..
Acuña, Blanco polo que ten que
Amor, Luís Amado acontecer.
Carballo, Filgueira - O final, que pode
Valverde, Álvaro de b)Temas de
ter ou non ter misterio.
las casas. relación co que a
accnión narrativa c)Orixe popular das
parecería esixir. historias.

25. 25
2.4. Teatro.
Características Rafael
xerais Dieste
Pouco cultivado
por: - falta de A fiestra valdeira,
compañías teatrais. 1927.
-rexeitamento de
moldes e temas do
teatro galego
precedente. - Nova e positiva
orientación no
-falta de difusión
teatro galego.
pola ditadura.
- Tres lances, con
estrutura:
introdución, nó e
Álvaro de las desenlace.
Casas, Luís
Manteiga, - Versión estilizada
Filgueira Valverde. e depurada dun
motivo popular.
Destacado: Dieste.

26. 26
1. As vangardas no primeiro terzo do s. XX.
2. As vangardas en Galicia.
2.1. Situación xeral.
2.2. Direccións renovadoras.
2.2.1. Vangarda matizada (as máis
tradicionais)
- Hilozoísmo:Luís Amado Carballo
- Neotrobadorismo:Bouza Brey, Cunqueiro
2.2.2. Vangarda plena (a máis
rupturista)
- Creacionismo: Manuel Antonio
2.3. Prosa.
2.4. Teatro.