1. Laguntza gela
1
Gure gorputza
barrutik
BIRIKA HUTSEKIN
Pertsonok 30 edo 40 segundo egon gaitezke airerik hartu gabe.
Hala ere, birika hutsekin urpean igeri egiten duten kirolariek luzaroagoan
irauten dute. Kirol hori oso arrisutsua da, eta asko entrenatu behar izaten
dute.
1
Horrela lortu zuen Nitsch-ek 4 minutu baino gehiago
egotea itsas hondoan arnasa hartu gabe.

2. Laguntza gela
2
Jan egiten dugu eta
arnasa hartzen dugu
1- Elikagaien bidaia
Gure gorputzak funtzionatzeko , elikagaiak jan behar ditugu.
Elikagaiak jaten ditugunean, bidaia bat egiten dute,
digestio-aparatutik zehar.



 P


 It


 K Elikagaiak oso
 zati txikitan
 zatitzen dira:
 MANTENUGAIAK.


 P


 MANTENUGAIAK
 aprobetxagarriak
 dira.


 P
 K Elikagaiek HONDAKINAK
 ere badituzte. , eta
 ez dira aprobetxatzen.




 P


 HONDAKINEK
 gorozkiak osatzen dituzte
 eta kanporatu egiten dira.





3. Laguntza gela
3
2- Digestio-aparatua
Digestio-aparatuaren zati nagusia oso hodi luzea da.
Ahoan hasi eta uzkian bukatzen da.
 Elikagaiak AHOtik
 sartzen ditugu


 P


 It


 K hodi luzea zeharkatu
 ondoren, URDAILera
 heltzen dira


 P


 It


 K gero HESTEetara doaz


 P


 It
 K eta azkenik,
 gorozkiak UZKItik kanporatzen dira.



4. Laguntza gela
4
3- Arnasten dugun airea
Oxigenoa ere behar dugu bizitzeko.
4- Arnas aparatua
 Arnas aparatuari esker lortzen dugu oxigenoa.



 P


 It


 SUDURretik eta AHOtik
 hartzen dugu airea.


 P


 eta TRAKEA eta
 BRONKIOetan
 zehar


 iristen da
 BIRIKEtara.
 biri



5. Laguntza gela
5
Odolaren zirkulazioa
1- Gorputzeko hodiak
Gure gorputzak odol asko du.
Odola hodi batzuen
barruan dago.




 P


 It


Odol-hodi lodienak
ZAINAK eta ARTERIAK
dira.




 P


 It
Odol-hodi mehenak
KAPILARRAK dira.




 P

6. Laguntza gela
6
2- Odola higitu egiten da
Odola higitzen ari da beti.
 Higidura horri odolaren zirkulazioa esaten zaio.



 P


 It


BIHOTZAK etengabe
bultzatzen du odola
ODOL-HODIETAN zehar.




7. Laguntza gela
7
3- Odolaren garbiketa
Gure gorputzean ere hondakinak sortzen dira.
baina, nola garbitzen da odola?
Odolak , gorputzean zehar bidaiatzen ari dela,
hondakin guztiak jasotzen ditu.




 P


 It


GILTZURRUNek
hondakin guztiak
kentzen dituzte
gorputzetik.




 P


 It


Hondakinekin
GERNUA sortzen dute.




 P


Gernua MASKURIAn pilatzen da
gorputzetik kanporatu arte.



8. Laguntza gela
8
Ariketak
1- Idatzi izenak
2- Idatzi izenak euren tokietan.
3- Nondik igarotzen dira lehenago elikagaiak? Ordenatu.
1-............................................ 3- ...........................................
2- ........................................... 4- ...........................................
uzkia birikak urdaila trakea
hestea ahoa bronkioak
hesteak urdaila uzkia ahoa

9. Laguntza gela
9
4- Osatu esaldiak hitz hauekin.
- ........................................... elikagaiak
zatitu egiten dira.
- Aprobetxatzen ez diren elikagaien zatiek
.......................................... osatzen dituzte.
- Aireak izaki bizidun guztiok behar
dugun gas bat du : ......................................
- Aireko oxigenoa gure gorputzaren barrura
sartzen da ............................................ bidez
.............................................. atal bat dira.
5- Erantzun
 Egon al liteke pertsona bat guztiz itxita dagoen gela batean,
batere airerik sartu ezin den gela batean? ........................
 Zergatik?
..........................................................................................................
..........................................................................................................
..........................................................................................................
gorozkiak
biriken
arnas-aparatuaren
mantenugaitan
digestio-aparatuan
oxigenoa

10. Laguntza gela
10
6- Osatu esaldiak zirkulazio-aparatuaren laburpen bat izateko.
ZIRKULAZIO APARATUA
Odola ..................................... barruan dago.
Odol-hodirik lodienak ............................................... eta
............................................. dira,eta meheenak , berriz,
........................................ .
Odolak gorputz osoan zehar egiten duen higidurak
............................................. izena du.
.......................................... esker zirkulatzen du odolak.
7- Ezabatu gaizki dagoena eta idatzi zuzenduta.
X- Odola urdailaren barruan dago.
..........................................................................................
..........................................................................................
zirkulazio arteriak bihotzari
odol-hodien zainak kapilarrak

11. Laguntza gela
11
X- Odolaren zirkulazioa eten egiten da batzuetan, bihotzak
atseden hartzeko.
..........................................................................................
..........................................................................................
X- Odola berotzeko balio du bihotzak.
..........................................................................................
..........................................................................................
X- Bihotzak garbitzen du odola, eta gernua sortzen du.
..........................................................................................
..........................................................................................

12. Laguntza gela
12
8- Osatu eskema hau:
9- Zenbat taupada egiten ditu zure bihotzak minutu batean?
GORPUTZ BARRUA
DIGESTIO
APARATUA
ARNAS
APARATUA
ZIRKULAZIO
APARATUA
organoak organoak organoak
.............................................
.............................................
.............................................
.............................................
.............................................
.............................................
.............................................
.............................................
.............................................
.............................................
.............................................