• Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
61
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
1
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Van gildefeest tot wedstrijdsportSPORT EN STEDELIJKE ONTWIKKELING IN TILBURG IN DE TWEEDE HELFT VAN DE NEGENTIENDE EEUW
  • 2. Parijs 190029-07-1900Naar wij vernemen vertrekkenop 3 augustus uit Tilburgnaar Parijs de heeren H.Mansvelt, F. Hexpoor, J. vanGastel, J. Stovers, P. Nouwensen J. Heerkens allen lid vande handboogschietverenigingNooit Volleerd, om zondag 5augustus deel te nemen aande internationaleschietwedstrijden vanhandboogschutters teVincennes ter gelegenheid vande Parijsche tentoonstelling
  • 3. Gouden Olympiërs 1920
  • 4. VraagstellingOp welke manier(en) draagt de geschiedenis van het handboogschieten in Tilburg bij aan de ontwikkeling van sociaal kapitaal en sociale cohesie in de stad.Sociaal kapitaal: ‘de hulpmiddelen die in een gemeenschap aanwezig zijn om de gezins- en sociale organisatie vorm te geven. Deze hulpmiddelen vinden hun voedingsbodem in acties zoals gemeenschapsactiviteiten, sociale steun en participatie. Belangrijke elementen van sociaal kapitaal zijn de kwaliteit van sociale relaties, groepslidmaatschap, formele en informele netwerken, gedeelde normen, vertrouwen, wederkerigheid en inzet voor de gemeenschap’
  • 5. Durkheim, Bourdieu, PutnamEmile Durkheim: sociale cohesieBourdieu: sociaal kapitaalPutnam: bonding en bridgingHypothese: Het handboogschieten in Tilburg zorgde voor versterking van sociale cohesie, vergrootte het sociale kapitaal en droeg bij aan bonding en bridging
  • 6. UitgangspuntenDe relatie tussen sport en steden richt zich op de kernproblematiek van de sociale wetenschappen: integratie, identiteit, burgerschap, etniciteit, de constructie van urbane culturen, loyaliteit en hun communities.Sportificering is een van de sleutelprocessen van de moderne geschiedenis, net als disciplinering, secularisering, globalisering, modernisering, juridisering.Sportificering is de transformatie van sportachtige vermaken in gestandaardiseerde sporten. Standaardisering vereist organisatie en reglementering.
  • 7. Tilburg in de tweede helft van de negentiende eeuw Tilburg was in het midden van de 19e eeuw nog een verzameling heertganghen die via een lintstructuur met elkaar verbonden waren In 1900 heeft Tilburg het karakter van een stad. Enorme bevolkingsgroei, 25 % van de bevolking is allochtoon Tussen 1850 en 1940 is Tilburg sterk geïndustrialiseerd, met name textielindustrie, maar ook veel werkgelegenheid bij Spoorwegen. De “lege” gebieden tussen de verschillende heertganghen zijn opgevuld met fabrieken en woonwijken. Ook boerderijen staan nog midden in de stad. Er ontstaan verschillende sociale lagen, die zich cultureel en sportief verenigingen en hierdoor in hoge mate bijdragen aan de civil society van de stad.
  • 8. Civil Society en verenigingsleven Vrijwillige collectieve actie rondom gezamenlijke interessen, doelen en waarden Organisatiestructuur anders dan familie, markt en politiek Traditionele gilden worden vervangen door sociëteiten en later in de 19e eeuw verenigingen Ontwikkeling loopt parallel aan de opkomst en organisatiestructuur van sport Het eerst in de steden en in de traditionele volkssporten In de sociëteiten ontstaan, als onderafdelingen sportverenigingen, in Noord Brabant handboogschietverenigingen, kegelverenigingen, biljartverenigingen.
  • 9. 1887: Koning Willem III 70 jaar. Optocht in TilburgAan de optocht namen 45 organisaties deelwaaronder 21 handboogschietverenigingenDe Batavieren gaven ons op uitstekendewijze eene voorstelling hoe er onzevoorvaderen er wel moeten uitgezienhebben en Soranus deed ons, in onzen tijdvan vuurwapenen, eerbied krijgen voorzijne ouderwetsche moordtuigen. Depraalwagen der slagers en Neêrlandsdriekleur dient nog vermeld. Voortshadden de talrijke muziek- enzanggezelschappen , gilden, hand- enkruisboogschutterijen met hunne heerlijkezijden en fluweelen banieren en zilveren engouden insigniën ieder het zijne gedaanom op nette wijze voor den dag te komen.
  • 10. 7 43 5 6 12
  • 11. 15 1416 10 11 12 1317 9 3 5 6 8 1 2
  • 12. 15 18 28 30 16 26 1022 20 11 12 2517 29 19 21 9 3 5 6 8 1 2 24 27 23
  • 13. Tabel 1: Handboogschuttersgezelschappen in Tilburg 1849 - 1939. naam 1849 1879 1909 1939 opgericht Alliance d’Amité x 1876 L’Aventure X x x 1872 De Batavieren X x 1876 La Bonne Esperance X Door Oefening Sterk x Door oefening wordt de X Kunst verkregen Eendracht en Vlijt X 1853 Eendracht maakt macht x Fijne Mast X X 1845 Gaudium Internos x x Het Huisgezin X Honos Alit Arcum X X x x 1844 Kapel Doelen X x x 1862 Korenbloem x Landbouwers Eendracht X X x 1849 Le Noble Are x x L’Hospitalite X Moed en Vlijt in ‘t Groen X x x Na Arbeid Ontspanning x Nieuwe Doelen X x Nooit Volleerd X x x 1869 Nouvelle Alliance de Concorde X 1877 Oefening en Vermaak X X 1844 Oefening maakt Kennis X Onderling Genoegen x Recht door Zee X De Roos X 1844 Rozenjacht X Strijdlust in Vrede x x St. Sebastiaan X X 1617 Soranus X 1872 Soranus Vrije Zonen X x x 1883 Toujours Content X x x 1869 Vice Versa X 1862 Vooruitgang X x x Vriendenkring x Vriendschap X x x 1866 Vriendschap onder ons x Wel te Vreden X Wilhelmina x x Willem Tell X 6 29 17 19
  • 14. Jan van GastelJan van Gastel (1853 - 1928): Roosendaal,werkzaam als smid/vuurmaker, voor de werkplaats van het Staatsspoor(mede) oprichter van Nooit Volleerd.50 jaar lid en bestuurslid van Nooit VolleerdDeelnemer vele concoursen, met name in de regioDeelnemer Spelen Parijs
  • 15. Jo van GastelJo van Gastel (1887 - 1963) Tilburg, werkzaam bij als bankwerker bij de Nederlandse Spoorwegen;Bestuur Nooit VolleerdPenningmeester Tilburgse Bond tenminste 25 jaar. Opgericht in 1916Betrokken bij de Algemene Nederlandse Bond van HandboogschutterijenWedstrijdleider bij Internationale wedstrijdenDeelnemer Spelen 1920Koning en Keizer (1929) bij Nooit Volleerd
  • 16. Fa. Bressers, handel in koloniale waren Cornelis Bressers (1784 - 1851), timmerman, had in 1835 een handel in koloniale waren. Was lid van het Gilde St. Sebastiaan Handelde onder meer in Surinaams letterhout, zeer geschikt voor het maken van bogen. Leverde aan Koning Willem III, en door heel Nederland. Deelnemer aan het koninklijk Concours in 1849 Winnaar van de wedstrijden om de beste handboog en de beste pijlen. Na het overlijden nam zijn zoon Martinus Bressers het bedrijf over. De bogen en pijlen stonden op de wereldtentoonstelling in New York Bedrijf ontwikkelde zich tot ver in de twintigste eeuw tot een belangrijke fabrikant van handbogen
  • 17. Overzicht 1: Inkoop en omzetcijfers Bressers 1840 -1851jaartal omzet inkoop brutowinst bogen pijlen boogpezen1840 213,75 46,50 167,501841 141,53 48,77 92,671842 145,80 43,80 102,001843 185,65 56,90 128,751844 358,25 134,00 224,25 61 352 1171845 855,19 512,09 343,10 93 900 2411846 1144,71 553,31 591,40 73 1311 3711847 1278,63 792,28 485,72 166 1400 4911848 792,57 146,16 646,41 68 835 2981849 1526,25 443,50 1082,75 102 2294 5741850 1639,20 863,03 776,17 135 2513 4701851 1386,11 877,73 508,38 178 2318 387
  • 18. Ontwikkeling handboogschieten Handboogschieten was voor veel Tilburgers een belangrijke vorm van vrije tijdsbesteding. Het aantal verenigingen was enorm groot en droeg in hoge mate bij aan de ontwikkeling van sociaal kapitaal. Sportificering: Organisatie, reglementering en instituties. Aanvankelijk werden de concoursen door de verenigingen zelf georganiseerd. De Tilburgse Bond van handboogschutterijen werd in 1916 en de Algemene Nederlandse Bond van handboogschutterijen in 1922 opgericht. Handboogschieten was niet meer voorbehouden aan de traditionele schuttersgilden, maar aan brede lagen van de bevolking. Hier treed duidelijk het trickle down effect op: de handboogschietverenigingen uit de begintijd zien we niet terug bij de Tilburgse bond en de landelijke bond
  • 19. Conclusies: Het handboogschieten nam aanvankelijk veel gewoonten over van op aloude tradities van de schuttersgilden en ontwikkelde zich steeds meer in de richting van een moderne sport. De mannelijke inwoners van Tilburg zochten hun vertier in nieuwe verenigingen en droegen door de concoursen en wedstrijden bij betrokkenheid van de wijken en daarmee tot de ontwikkeling van de civil society van de stad. En hiermee aan een toename van sociale cohesie, sociaal kapitaal en bonding en bridging. Een kanttekening: de allereerste verenigingen (Honos, De Roos, Oefening en Vermaak, St. Sebastiaan) zijn geen deelnemer meer aan de wedstrijden in de twintigste eeuw. De verschillen tussen de ontstane sociale lagen werden niet door handboogschieten overbrugd. Waar Jan van Gastel het handboogschieten vooral zag als een vorm van vrijetijdsbesteding en een manier om zich een plaats in de moderne Tilburgse samenleving te verwerven was voor Jo van Gastel het handboogschieten een sport, waar hij veel sociaal kapitaal mee verwierf.