Where we are going?
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Like this? Share it with your network

Share

Where we are going?

  • 1,061 views
Uploaded on

This book tells where we are going.

This book tells where we are going.

More in: Education
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
No Downloads

Views

Total Views
1,061
On Slideshare
1,061
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
16
Comments
0
Likes
1

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫އަހަރެމެންނށް މދެވެނ ކޮންތާކަށް‬ ‫ި ީ‬ ‫ަ‬ ‫1‬
  • 2. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ީ‬ ‫ި ަ ަ‬ ‫ި ަ‬ ‫ތޔ ބޭފުޅާގ ެ އަމއްލ ނފ ްސު ދެނ ކޮންޖަވާބެއްހެއްޔެވ ެ؟‬ ‫މ ސު ވާލުތކަށް،‬ ‫ަ‬ ‫ި‬ ‫- އ ެފ ުރި ކާގ ައި ދ ުވާލ ަކ ު އެތ ައ ް ބަޔ ަކ ު، ކ ާޑުބަލގ ައި މަރުވ ަނީ އ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫ނުކޔ ަވ ާ އ ޮއ ްގ ާ އުކަނ ްތި ބ ެ‬ ‫ީ‬ ‫އެތ ައ ް ކ ުދި ންނ ެއ ް މ ަގުމަތ‬ ‫ފަލަސތނުގ ައި‬ ‫ް ީ‬ ‫-‬ ‫ބ ޮޑ ެތި ވ ަނީ އ ެވ ެ.‬ ‫ވި ހ ަ ބޮންތ ަކ ާ ދުންތ ަކ ުގ ެ ތެރޭގ ައި‬ ‫ޢި ރ ާގުގ ައި އެތ ައ ް އަނ ްހެނުންނ ެއ ް ވި ހ ޭގ ެތެރޭ‬ ‫-‬ ‫މަރުވ ަނީ އ ެވ ެ.‬ ‫މި ތަންތަންވ ަނީ އި ންސާނީ ބ ޮޑ ު މ ުސބ ާތ ެއ ްގ ެެތެރޭގ ައ ެވ ެ. ހ ައި ހޫނުކ ަމ ާއި ، ނ ާމާންކ ަމ ުގ ެ‬ ‫ީ‬ ‫2‬
  • 3. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ތެރޭގ ައ ެވ ެ. ބ ަލި މ ަޑުކ ަމ ާ ގި ލަނ ްވ ެރި ކ ަމ ުގ ެތެރޭގ ައ ެވ ެ. ފަގރުކ ަމ ާއި ގ ޮތ ްހުސްވ ުމ ުގ ެ ތެރޭގ ައ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫އި ނގި ރޭސވި ލ ާތ ާއި‬ ‫ި‬ ‫އެމީހުންނަށ ް ލި ބެނ ްބ ާ ބޯހިޔާވަކކ ަމ ުގ ެ ޙ ައ ްޤުތ ައ ް ކޮބ ައި ހ ެއްޔ ެވ ެ؟‬ ‫ި‬ ‫އެމ ެރި ކ ާއި ނ ް، މި ތަނ ްތ ާނގ ެ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ އި ންސާނީ ޙ ައ ްޤުތ ަކާމ ެދ ު މ ަސަ އްކ ަތ ް ނ ުކުރަނީ‬ ‫ޢި ރ ާޤ ުގ ެ 91 މި ލި ޔަނ ް އި ންސނުނ ްގ ެ މި ނި ވަންކަނ ް ކޮބ ައި ހ ެއްޔ ެވ ެ؟‬ ‫ާ‬ ‫ކީއ ްވ ެހ ެއްޔ ެވ ެ؟‬ ‫އި ންސާނީ ޙ ައ ްޤުތ ައ ް ކޮބ ައި ހ ެއްޔ ެވ ެ؟ އެންމ ެ ތި ންލ ައްކ ަ ފަންސސ ހާސްވެސ ހަމަނ ުވ ާ،‬ ‫ް‬ ‫ާ ް‬ ‫މި ކުޑ ަކުޑ ަ އި ސްލާމ ދި ވެހ ރ ާއްޖ ެއ ާއި ، ދި ވެހންނާމ ެދ ު މި ހާވަރަކ ަށ ް ހުޅ ަނގ ުގ ެ ބާރުތ ަކުނ ް‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫މި އ ަދ ު މި އ ުޅ ެނީ ކީއ ްވ ެހ ެއްޔ ެވ ެ؟‬ ‫އި ންޓަނ ެޓުނ ް ނަގާފ ައި ވ ާ މި ޗ ާޓުނ ް މި ދ ައްކ ަނީ ރ ާއްޖޭގ ައި ފ ައ ްޅި އަޅަނ ް ކަޑ ައ ެޅި ފ ައި ވ ާ ރަށްރަށ ެއ ެވ ެ.‬ ‫ފެންނންހުރ ޙަޤޤަތްތއ ް:‬ ‫ީ ަ‬ ‫ަ ި‬ ‫ދި ވެހ ރ ާއްޖޭގ ައި ނަޞރ ާ ފ ައ ްޅި ތ ަކ ެއ ް އަޅ ައި ނަޞރާދނ ް ފ ެތ ުމ ުގ ެ މާސޓ ަރ ޕްލޭނ ް‬ ‫ް‬ ‫ާ ީ‬ ‫ާ‬ ‫ި‬ ‫3‬
  • 4. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫އ ެކުލަވ ައި ލާފ ައި ވ ަނީ 81 ވަނަ ގަރުނުގ ައ ެވ ެ. މި ޕްލޭނ ް ބުނާގ ޮތުނ ް، 0002ވަނަ އަހަރ ު‬ ‫މި މ ަސަ އްކ ަތުގ ައި އެމީހުނ ް‬ ‫އަންނަ އި ރ ު މި ގ ައ ުމުގ ައި ފ ައ ްޅި ހުންނަނ ް ޖެހޭނ ެއ ެވ ެ.‬ ‫ބޭނުނ ްކުރ ާ ޝޢާރަކީ، ’‘ ގަސކ ަނޑ ާ ވ ައ ްޓ ާލ ާނީ ގ ަހ ުގ ެ އ ަހ ުލ ުވ ެރި ންލ ައްވ ައ ެވ ެ‘‘ މާނައަކީ،‬ ‫ް‬ ‫ި‬ ‫އި ސްލާމ ގ ައ ުމުތ ައ ް ހ ަލ ާކ ުކުރ ާނީ އެގ ައ ުމުތ ަކ ުގ ެ ރައ ްޔި ތުނ ް ލ ައްވ ައ ެވ ެ. )މާނައަކީ،‬ ‫ީ‬ ‫ފި ތުނަޔ ާއި ، ފ ައި ސާގ ެ އ ެދުންތ ައ ް‬ ‫ވ ެރި ކ ަމާތ ޮޅ ުވ ުމ ާއި ، ޤާނޫނުތ ައ ް ފުރ ޮޅ ުމ ާއި ، ދީނީ‬ ‫ކ ުރި ޔ ަށްނެރ ެ ދާޚލ ހ ަނގުރާމަތ ައ ް އުފަނ ްކުރ ުވުމ ެވ ެ.(‬ ‫ި ީ‬ ‫0791ގ ެ އަހަރުތކުގައ ދވެހރާއްޖ ެ.‬ ‫ަ ި ި ި‬ ‫0791ގ ެ އަހަރުތ ަކުގ ައި އި ނގި ރޭސ ސަ ރ ުކާރ ާއި ، އޭރ ުގ ެ ދި ވެހ ސަ ރ ުކާރާދެމ ެދ ު އ ެއްބަސ‬ ‫ް‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ވުމ ެއ ް ވ ެވުނ ެވ ެ. މި އ ެއްބަސްވ ުމ ުގ ެ ދ ަށުނ ް، އޭރ ު ދި ވެހ ރ ާއްޖ ޭގ ެ އ ަޑުނ ް، ނަޞރާދނ ް‬ ‫ާ ީ‬ ‫ި‬ ‫ހަމ ަ އ ެހެންމ ެ އޭރ ު‬ ‫ފ ަތުރ ާ ޕްރ ޮގްރާމ ެއ ް ފޮނ ުވި ކަނ ް ގި ނަ ދި ވެހނ ް ދަންނާނ ެއ ެވ ެ.‬ ‫ި‬ ‫ސނ ްޓްރަލ ް ހޮސޕޓ ަލްގ ައި މ ެޑި ކ ަލ ް ނި ޝނ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުނ ް ބޭނުނ ްކުރަމުނ ް އައީ، ރަތ ް‬ ‫ާ‬ ‫ް ި‬ ‫ެ‬ ‫ނަމ ަވެސ އ ަލ ްއުސްތާޛ ު މ ައ ުމޫނ ް ޢ ަބ ްދ ުލްޤ ައ ްޔ ޫމ ު ވ ެރި ކ ަމ ާ ހ ަވ ާލ ުވެވަޑ ައި‬ ‫ް‬ ‫ސޮ ލީބ ެކ ެވ ެ.‬ ‫އި ނގި ރޭސނ ް‬ ‫ީ‬ ‫އ ައ ްޑ ޫ ހުވ ަދޫގ ައި‬ ‫އ ުފ ެއ ްދި ހަމަނުޖ ެހުނ ް‬ ‫ހ ައ ްލ ުކުރ ެއ ްވުމ ަށ ް‬ ‫އޭރ ުގ ެ ސަ ރ ުކާރުނ ް ކ ުރި‬ ‫ދ ަތުރުގ ައި ގެންދ ެވި‬ ‫ބ ައ ެއ ް ޑ ަކްޓަރުނ ް.‬ ‫)މެމަތގ ައި ވ ާ ނި ޝނަށ ް‬ ‫ާ‬ ‫ީ‬ ‫ބ ައްލ ަވާލ ައ ްވ ާ! (‬ ‫4‬
  • 5. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ގ ަތ ުމ ާއ ެކ ު، މި ކަންކަނ ް ނައ ްތާލ ައްވ ައި އި ޞްލ ާޙ ު ކުރ ެއ ްވި އ ެވ ެ.‬ ‫މައުމޫން ޑކްޓޭޓަރކަށްވުން:‬ ‫ަ‬ ‫ި‬ ‫0002ގ ެ އަހަރުތ ައ ް ކ ައި ރި ވ ަމުނ ް އަންނަނި ކ ޮށ ް ރ ާއްޖޭގ ައި ، ނަޞރާދނ ް ފ ަތުރަނ ް ބޭރ ުގ ެ‬ ‫ާ ީ‬ ‫އ ެ އެންމެނ ް ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ ފަރ ާތުނ ް،‬ ‫ބަޔ ަކ ު މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރާކަނ ް ހޯދ ައި ގަނ ެވުނ ެވ ެ.‬ ‫ޑީޕ ޯޓ ު ކ ޮށ ްލި އ ެވ ެ. ދުވަހ ަކ ު ވެސ ރ ާއްޖ ެ ނާދެވޭގޮތ ަށ ް އ ުމުރަށ ް ފޮނ ުވ ާލ ެއ ްވި އ ެވ ެ. މި‬ ‫ް‬ ‫ވަރުގަދ ަ ފި ކ ްރީ ހ ަނގުރާމ ައ ެކ ެވ ެ.‬ ‫ހސާބުނ ް، ދެނ ް ފ ެށ ުނީ ސޔ ާސ ހ ަނގުރާމ ައ ެކ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫މ ައ ުމޫނ ްގ ެ‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ވި ސނ ުމ ާކ ުޅ ެ ހލ ަތ ާ މަކަރުނ ް ގ ައ ުމ ުގ ެ ހމޭންކަނ ް ނަގ ާލުމ ެވ ެ.‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ް‬ ‫ވ ެރި ކަނ ް ވ ައ ްޓ ާލުމ ަށ ް، ފ ާޅުގ ައި މ ަސަ އްކ ަތ ް ފ ެށ ުނީ މި ހސާބުންނ ެވ ެ. އ ެހެނ ް ޢި ބާރާތ ަކުނ ް‬ ‫ި‬ ‫ދަންނަވާނަމ ަ، މ ައ ުމޫނ ް ޑި ކްޓޭޓަރަކ ަށ ް، ނުވަތ ަ ޚ ުދ ުމ ުޚ ްތާރ ު ވ ެރި ޔަކ ަށްވ މި ކ ަމ ުގ ެ‬ ‫ީ‬ ‫ދި ވެހ‬ ‫ި‬ ‫ސަ ބ ަބުންނ ެވ ެ. ދި ވެހނ ްގ ެ އ ަމި އްލ ައްވަންތ ަ، ބޭރ ުގ ެ އ ަތްގަދ ަ ކުރުމ ެއްނ ެތ ް،‬ ‫ި‬ ‫އި ސްލާމ ބންގ ަލ ެއ ްގ ެ މ ައްޗ ަށ ް މި ގ ައ ުމ ު ބނ ާކުރައްވަނ ް މ ަސަ އްކ ަތ ްޕ ުޅ ު ކުރައ ްވާތީއ ެވ ެ.‬ ‫ި‬ ‫ީ ި‬ ‫ދވެހންގ ެ އެހތެރކަން ހޯދުން:‬ ‫ީ ި‬ ‫ި ި‬ ‫ދި ވެހ ގ ައ ުމ ުގ ެ ޢ ަދ ާވ ާތ ްތ ެރި ނ ްގ ެ މި ހ ަނގުރާމ ަ ކ ާމި ޔ ާބ ު ކުރުމ ަށްޓ ަކ ާ، ދި ވެހނ ްގ ެ ތެރޭނ ް‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ބަޔ ަކ ު ދެނެގ ަތ ެވ ެ. އެމސމީހުނ ްގ ެ ހޫރ ު ކާފ ައި ނ ްފ ެށި ގެނ ް ރ ާއްޖ ޭގ ެ ވ ެރި ކަމ ަށ ް ކ ުރި މ ަތި ލ ައި‬ ‫ީ ް‬ ‫ނ ާކ ާމި ޔ ާބ ު ވެފ ައި ވ ާ އ ާއި ލާތ ަކ ުގ ެ މީހުންނ ާއި ، އ ަދި ކޮންމ ެ ވެސ ކުށ ަކ ާހުރ ެ ޖ ަލުނ ް އަދ ަބ ު‬ ‫ް‬ ‫ލި ބފ ައި ވ ާ މީހުންނ ެއ ެވ ެ. މި ސލަކ ަށ ް ގ ޯގ ޯ ލަތީފ ާއި ، ކެނ ެރީ ގ ޭ އަނ ްނި ފުދ ެއ ެވ ެ. މި‬ ‫ާ‬ ‫ި‬ ‫ފަދ ަ މސމީހުންނަށ ް، ފ ައި ސ ދި ނ ެވ ެ. އި ނގި ރޭސ ވި ލ ާތުނ ް ގެދޮރ ުދި ނ ެވ ެ. އި ނގި ރޭސ‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ާ‬ ‫ީ ް‬ ‫ޕާސްޕ ޯޓ ްވެސ ދި ނ ެވ ެ. ހަމ ައ ެހެންމ ެ، ސަ އްޕ ޭ، ’‘ ބ ެކ ްބޯނ ް މާހރ ު‘‘ ކަހަލ ަ މީހުނ ް‬ ‫ި‬ ‫ް‬ ‫ހމެނ ެއ ެވ ެ. މި މީހުނ ްގ ެ ބ ައި ވ ެރި ވުނ ް ހ ޯދި އ ެވ ެ. އި ނގި ރޭސ ވި ލ ާތ ާއި ، އެމ ެރި ކ ާއ ާއި ،‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ޝްރީ ލަނ ްކާފަދ ަ ގ ައ ުމުތ ަކުގ ައި ، ބ ޮޑ ެތި މަޝވަރ ާ ބ ައްދ ަލ ުވުންތ ައ ް ބ ާއްވަނ ްފ ެށި އ ެވ ެ.‬ ‫ް‬ ‫5‬
  • 6. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫މި ކ ަމުގ ައި ކެނ ެރީ ގ ޭ އަނ ްނި އ ާއި ، ޑީއ ޯ ސަ އްޕ ޭއ ާއި ، އި ނގި ރޭސ ވި ލ ާތުގ ައި ދި ރި‬ ‫ި‬ ‫އުޅ ޭ ނަޞރ ާނީ ދނ ުގ ެ ދި ވ ެއްސެއްކ ަމުގ ައި ވ ާ ސަ ބްރ ާ ނޫރައްދނ ާއި ، ޅޮހގ ޭ މާހރ ާއި ،‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ް‬ ‫އ ަދި މަޝްހޫރ ު ކ ުރި ސްޓި އަނ ް މ ާޖި ދ ާއި ، ”ބ ޮނދ ު“ ނަޞރ ާއި ، އ ަހްމ ަދ ު އ ައ ްބ ާހ ާއި ،‬ ‫ީ‬ ‫ޚިޔާނ ާތ ާއި ބ ަދ ު‬ ‫މި ފަދ ަ މީހުންތ ައ ް ބ ައި ވ ެރި ކުރަނ ްފ ެށި އ ެވ ެ.‬ ‫ވ ެލ ްޒި ނީ އ ާއި ، އ ާނި ޔ ާ އ ާ،‬ ‫މި ފަދ ަ‬ ‫އ ަޚ ްލ ާޤ ުގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް ސަ ރ ުކާރުނ ް ބޭރުކ ޮށްފ ައި ވ ާ އި ބްރާހީމ ް ހުސނ ް ޒަކީއ ާއި ،‬ ‫ެ‬ ‫މީހުނ ް މީގ ެ ތެރޭގ ައި ހމަނަނ ްފ ެށި އ ެވ ެ. އި ނގި ރޭސ ވި ލ ާތ ުގ ެ މަޝްހޫރ ު ފ ާދި ރީ ، ހ ާޑި މ ް‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ހ ަމ ްއ ާއި ، އެމ ެރި ކ ާގ ެ މި ލި ޔަނަރ، ޖ ޯޖ ު ސޯރޯސމެނ ް މި ކަމ ަށ ް ޚަރަދ ު ކުރަނ ް ވ ަޢ ުދ ުވި އ ެވ ެ.‬ ‫ް‬ ‫އ ޭގ ެ ބަދ ަލުގ ައި ރ ާއްޖ ެއި ނ ް އެމީހުނ ް ބޭނުނ ްވ ާ ކަންތ ައްތ ައ ް ޝަ ރ ުޠ ު ކުރުމ ަށ ް ފ ަހުގ ައ ެވ ެ.‬ ‫އެމ ް. ޑީ. ޕ ގ ެ ގުޅުން:‬ ‫ީ‬ ‫ޔޫރޕުގ ެ ބއެއ ް ޖަމާޢަތްތކާއި،‬ ‫ަ‬ ‫ަ‬ ‫ަ‬ ‫އަނ ްނި އ ުފ ެއ ްދި ޕާޓއ ަށ ް ޔޫރަޕުނ ް ފ ާޅުގ ައި ތާއީދ ު ކުރަނީ ، އެމީހުނ ްގ ެ ކ ްރި ސްޓި އަނ ް‬ ‫ީ‬ ‫6‬
  • 7. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ޑި މ ޮކްރ ެޓި ކ ް ޕާޓީއ ެވ ެ. ސނާމގ ައި ހ ާލުގ ައި ޖ ެހުނ ު މީހުންނަށ ް އެހނ ުވުމ ަށ ާއި ، ރ ާއްޖެއ ަށ ް‬ ‫ީ‬ ‫ު ީ‬ ‫ޓ ޫރި ސްޓުނ ް އަޔ ަ ނ ުދި ނުމ ަށ ް ޤަރާރ ެއ ް ފާސްކުރުމ ަށ ް މ ަސަ އްކ ަތ ްކ ުރީ މި ޖ ަމާޢ ަތުންނ ެވ ެ. މީގ ެ‬ ‫އެއ އަނ ްނި އ ަށ ް ރ ާއްޖ ޭގ ެ ވ ެރި ކަނ ް ލި ބިއްޖ ެ‬ ‫ީ‬ ‫އ ެއްބ ައި އެމީހުނ ް ކ ާމި ޔ ާބ ުވެސ ކ ުރި އ ެވ ެ.‬ ‫ް‬ ‫ނަމ ަ، އެކ ަމ ުގ ެ އ ަގ ެއ ްގ ެ ގ ޮތުނ ް ރ ާއްޖ ޭގ ެ ބިމުނ ް ބޭރ ުގ ެ ފަރ ާތްތަކ ަށ ް ވަކ މި ންވަރ ެއ ް ދޭނ ް‬ ‫ި‬ ‫ޝަ ރ ުޠ ު ކުރުމ ެވ ެ. ޚ ޮދ ު އި ނގި ރޭސ ވި ލ ާތ ުގ ެ ކޮންޒަވ ޭޓި ވ ް ޕާޓީގ ެ އި ސްވ ެރި ނ ް ގޮވ ައި ގެނ ް،‬ ‫ި‬ ‫އި ނގި ރޭސނ ް އ ައ ްޑޫގ ައި ތި ބިއި ރ ު އ ަޅާފ ައި ވ ާ ފ ައ ްޅި.) މި ހާރ ު މި ތާގ ައި ހުންނ ާނީ މި ސކިތ ެކ ެއ ެވ ެ.(‬ ‫ް‬ ‫ި‬ ‫އ ައ ްޑުއ ަށ ް ގޮސް، އި ނގި ރޭސނ ް އ ައ ްޑޫގ ައި ތި ބ އި ރ ު އެމީހުންނަށ ް މި ރ ާއްޖޭނ ް ދފ ައި‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫އ ަނބުރ ާ ދޭނެކަމ ަށ ް އަނ ްނި ވ ަޢ ުދ ުވި އ ެވ ެ.‬ ‫އ ޮތ ް ބންތ ައ ް، އަނ ްނީ ގ ެ ވ ެރި ކަމ ެއްގ ައި‬ ‫ި‬ ‫އެތަނުގ ައި ކ ުރި ނ ް ހ ުރި ފ ައ ްޅި މި ހާރ ު މި ސކތަކ ަށ ް ބަދ ަލ ު ކުރ ެވި ފ ައި ވި ޔަސް، އ ަލުނ ް‬ ‫ް ި‬ ‫އ ެމި ސކިތ ް ބަލަނ ް އަނ ްނި‬ ‫ް‬ ‫އެތަނ ް ކ ުރީ ގ ެ ގޮތ ަށ ް ބަދ ަލ ު ކުރެވޭނެކަމ ަށ ް ބުނ ެހ ެދި އ ެވ ެ.‬ ‫7‬
  • 8. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫އޭނ ާ ގޮވ ައި ގެނ ް އެތަނަށ ް ދި ޔ ައ ެވ ެ. ދ ާދި ފ ަހުނ ް އ ައ ްޑޫގ ައި އަނ ްނި ދ ެއްކ ވާހަކ ައ ެއްގ ައި‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫އަނ ެއ ް ދި ވެހ ރ ާއްޖެއަކ ކޮބ ައި ތ ޯ މހ ަކ ު ސުވ ާލ ު ކުރ ުމުނ ް އެއ އި ނގި ރޭސނ ް ތި ބ އި ރ ު‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫އ ައ ްޑ ޫ އ ޮތްގ ޮތްކަމ ަށ ް އޭނ ާ ބ ުނި ބ ަހުގ ައި ފޮރ ުވި ފ ައި ވ ާ މާނައަކ މި އ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫ވެރކަން ހޯދުމުގައ ކެނެރގ ޭ އާއލ ާ:‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫1- އަނ ްނީ ގ ެ ކާފ ަ)ކެރަފ ާ ޅ ަހ ުއ ްތ ު( މުޙަންމ ަދ ު އަމނ ު އަވ ަހާރަ ކ ޮށްލަނ ް ރޭވި ރޭވުންތ ަކުގ ައި‬ ‫ީ‬ ‫އ ުޅުނ ެވ ެ. މަރުވ ޖ ަލުގ ައި އ ޮވ ެއ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫2- އަނ ްނީ ގ ެ ބ ައްޕ ަ، ނ ާޞރ ު އަވ ަހާރަ ކ ޮށްލަނ ްވ ެގެނ ް ފި ސްތޯލ ަ އ ެތެރ ެކ ުރި އ ެވ ެ.‬ ‫ި‬ ‫3- އަނ ްނީ ގ ެ ޅި ޔަނ ު )ސއްކ ަ މުޙަންމ ަދ ު އި ސްމާޢީލ ު މ ަނި ކ ު( މ ައ ުމޫނ ް އަވ ަހާރަކ ޮށްލަނ ް،‬ ‫ި‬ ‫ލަނ ްކ ާގ ެ ޓެރަރި ސްޓ ް ޖ ަމާޢަތ ަކ ާއ ެކ ު 3 ނޮވ ެމްބަރ ު 8891ގ ައި މ ާލ ެ އަރައި ، 91 ދި ވެހނ ްގ ެ‬ ‫ި‬ ‫ލ ޭ މި ބމ ަށ ް އޮހޮރ ުވ ާލި އ ެވ ެ.‬ ‫ި‬ ‫4- އަނ ްނި ، ރ ާއްޖޭގ ައި ބ ޭއ ްވުނ ު ފުރަތަމ ަ ސާކ ު ސަ މި ޓުގ ައި ، ސާކ ުގ ެ ފަސްވ ެރި ންނ ާއި ،‬ ‫މ ައ ުމޫނ ު އަވ ަހާރަ ކ ޮށްލަނ ް ދަރ ުބާރުގ ޭ ބިތްދ ޮށުގ ައި ބޮމ ެއ ް ތ ައ ްޔާރުކ ޮށ ް ގ ޮއ ްވާލަނ ް އ ުޅ ެނި ކ ޮށ ް‬ ‫އ ަތުލ ައި ގަނ ެވި ފ ައި ވ ެއ ެވ ެ. މި ކ ަމުގ ައި ޑީއ ޯ ސަ އްޕ ޭ، އ ަދި ޑރ. މުޙަންމ ަދ ު ވަޙީދ ު ހ ަސަ ނ ް‬ ‫މ ަނި ކ ުވެސ އ ަތުލ ައި ގަނ ެވުނ ެވ ެ.‬ ‫ް‬ ‫ކްރިސް ޓއަންދނާއ ކެނެރީ:‬ ‫ި ީ ި‬ ‫1 - ވ ެރި ކަނ ް ހ ޯދުމ ަށ ް އަނ ްނި ބޭނުނ ްކުރ ާ ކުލައ ަށ ް އި ނގި ރޭސބ ަހުނ ް ކޔ ަނީ ، ކެނ ެރީ‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ޔ ެލ ޯއ ެވ ެ. )މާނައަކ ކުލ ަ ނި ސބ ަތ ް އ ެކުރަނީ ސދ ާ އޭނ ާގ ެ އ ާއި ލާޔ ަށ ެވ ެ.ގ ައުމަކ ަށ ް‬ ‫ީ‬ ‫ް‬ ‫ީ‬ ‫ނޫނ ެވ ެ.(‬ ‫2 - އަނ ްނި ބޭނުނ ްކުރ ާ މަލ ަށ ް އި ނގި ރޭސ ބ ަހުނ ް ކޔ ަނީ ޓ ެމްޕ ަލ ް ފުލ ަރވ ަރ އ ެވ ެ.‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫މާނައަކ ’‘ފ ައްޅީގ ެ މ ަލ ެވ ެ‘‘‬ ‫ީ‬ ‫8‬
  • 9. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫3 - ޓވީއ ެމ ްގ ެ ސޔ ާސަ ތ ު ޕްރ ޮގްރ ާމުގ ައި ، އަނ ްނި ގ ާތުގ ައި ބ ަނގުރާބ ޮމ ުތ ޯ ސުވ ާލ ު‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ކުރ ުމުނ ް، އެކަމ ަށ ް ނޫނެކ ޭ ނ ުބުންޏ ެވ ެ. ބ ުނީ ތި ސުވ ާލ ުގ ެ ޖ ަވ ާބުގ ައި އ ެއްޗ ެއ ް ބުނަނ ް‬ ‫ބޭނުނ ް ނ ުވާކަމ ަށ ެވ ެ.‬ ‫4 - އަނ ްނި ގ ެ ވ ެރި ކ ަމުގ ައި ދީނީ މި ނި ވަންކަނ ް ރ ާއްޖޭގ ައި އޮންނ ާނީ ކހނ ެއ ްތ ޯ އ ެހ ުމުނ ް،‬ ‫ި ި‬ ‫ބ ުނީ އެކަނ ް އޮންނ ާނީ ދި ވެހނ ް ބޭނުނ ް ގޮތަކ ަށ ް ދޫކ ޮށ ްލާފ ައި ކަމ ަށ ެވ ެ.‬ ‫ި‬ ‫5 - ވ ެލާނ ާގ ެ ތ ަޅުދ ަނޑި ފ ަތި ވަގ ަށްނ ެގި މ ައ ްސަ ލ ައި ގ ައި އެއ ދ ައުލ ަތ ުގ ެ މުދަލ ަށ ްވާތ‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫އޭނ ާގ ެ މ ައްޗ ަށ ް ހ ައ ްދ ު ޤ ާއި މ ެއ ް ނ ުކުރ ެއ ެވ ެ. ނަމ ަވެސ ވ ައްކަނ ް ކ ުރީ ތީ، ތ ައުޒރ ު‬ ‫ީ‬ ‫ް‬ ‫ކ ުރި އ ެވ ެ. އަރ ުވ ާލި އ ެވ ެ. މި ކ ުށުގ ައި އަނ ްނި އަރ ުވާލީ، ރ. އ ަނގ ޮޅި ތމ ަށ ެވ ެ. އެރަށުގ ައި‬ ‫ީ‬ ‫ރަމަޟންމ ަހ ެއ ް ހޭދ ަކ ުރި އި ރ ު ފަރުޟ ނަމ ާދ ު ނ ުކުރާކަނ ް، ފަރުޟރ ު ރޯދ ަ ނުހިފާކަނ ް‬ ‫ު‬ ‫ު‬ ‫ާ‬ ‫އެރަށ ު ގި ނަ ބަޔ ަކ ު ދަންނާނ ެއ ެވ ެ. ރޯދަމ ަހ ު ދ ުވ ާލ ު ކ ައި ބ ޮއި ހ ެދި ތަނ ް އެރަށ ު ކަތބ ަށ ް‬ ‫ީ‬ ‫ފ ެނި ގެނ ް ސުވ ާލ ު ކުރ ުމުނ ް ބ ުނީ މި އ މަގ ޭ އ ަމި އްލ ަ ކަމ ެއްކ ަމުގ ައ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫ސަ އްޕ ޭ:‬ ‫ސަ އްޕ ޭ އަކީ، ކަލ ަކުވ ޮޑި ގެނ ްވާކަނ ްވެސ‬ ‫ް‬ ‫ގ ަބ ޫލ ުކުރ ާ މީހ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ. . އި ނދ ެގެނ ް‬ ‫އ ުޅ ެނީ ކ ްރި ސްޓި ޔަނ ް އަނ ްހެނަކ ާއ ެވ ެ.‬ ‫ދ ަރި ންނަށ ް ކޔ ަނީ ނަސރ ާ ނަންނަމ ެވ ެ.‬ ‫ޯ‬ ‫ި‬ ‫،‬ ‫ދި ވެހ އ ޮބްޒ ަރވަރ ުގ ެ ނަމުގ ައި‬ ‫ި‬ ‫ދި ވެހ‬ ‫ި‬ ‫ހަދ ައި ގެނ ް،‬ ‫ވ ެބ ްސަ އި ޓ ެއ ް‬ ‫އުންމ ަތ ުގ ެ އ ަބްރ ާ ޢި އްޒ ަތ ް ލ ޫޓުވ‬ ‫ީ‬ ‫ދި ވެހނ ްގ ެ‬ ‫ި‬ ‫މނ ާއ ެވ ެ. ޚ ޮދ ު ސަ އްޕ ޭ،‬ ‫ީ‬ ‫ތ ަކުރ ުފާނަށ ް‬ ‫މުޙަންމ ަދ ު‬ ‫ބަޠ ަލ ް‬ ‫ކީރި ތި‬ ‫ހ ުތުރ ު ބަސތ ައ ް ގޮވ ައ ެވ ެ.‬ ‫ް‬ ‫9‬
  • 10. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ރަސޫލާއ ަށ ާއި ، އ ަދި ﷲ އ ަށ ް ނި ސބ ަތްކ ޮށ ް މ ަލ ާމ ާތ ާއި ފުރައްސރައި ގ ެ ބަސތ ައ ް ބޭނުނ ްކ ުރި‬ ‫ް‬ ‫ާ‬ ‫ް‬ ‫އ ަޑ ު އ ަހާފ ައި ވ ާ ދި ވެހނ ް މި ގ ައ ުމުގ ައި އެބ ަތި އ ްބ ެވ ެ. އޭނ ާ ކޔަވ ައި ދި ނ ް ކ ްލާސތ ަކުގ ައި‬ ‫ް‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫މި ކަނ ް ތ ަޖ ުރި ބ ާކ ުރި ދ ަރި ވަރުނ ްވެސ އެބ ަތި އ ްބ ެވ ެ.‬ ‫ް‬ ‫3 ނވެމްބރުގ ެ ޢުދުވާނ ޙަމަލ ާ:‬ ‫ީ‬ ‫ޮ ަ‬ ‫3 ނޮވ ެމްބ ަރ 8891ގ ެ ޢ ުދ ުވ ާނީ ޙަމ ަލާއަކީ،‬ ‫ވ ެރި ކަނ ް އ ަތުލ ައި ގ ަތުމ ަށ ް، ކެނ ެރީ ގ ޭ އ ާއި ލ ާއި ނ ް‬ ‫ހނ ްގި އަމ ަލ ެކ ެވ ެ. އެތ ައ ް ދި ވެހންނ ެއ ްގ ެ މ ުދ ާ‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ސންނާފ ަތި ކ ުރި އ ެވ ެ. 91 ދި ވެހނ ްގ ެ ފުރާނަ‬ ‫ި‬ ‫ު‬ ‫އެތ ައ ް ބަޔ ަކ ު ބަލަނ ްތި އ ްބ ާ‬ ‫ދ ުއ ްވ ާލި އ ެވ ެ.‬ ‫މެޔ ަށ ް ބ ަޑި ޖ ަހ ާ ކ ަނޑ ަށ ް އުކިއ ެވ ެ. ޝަ ހީދުނ ްގ ެ‬ ‫ސަ ނ ްދ ޯއްތ ައ ް ހފ ައި ގެނ ް ދި ޔ ައި ރ ު ދި ވެހނ ް‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫އަނ ްނީ ގ ެ ބ ޮޑ ުޅި ޔަނ ު ސއްކ ަ‬ ‫ި‬ ‫01‬
  • 11. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫11‬
  • 12. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫21‬
  • 13. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ތި ބ ބަސްހ ުއ ްޓި ފ ައ ެވ ެ. ލ ޮލުންކަރުނަ ހިލި ފ ައ ެވ ެ. މި ކ ަމުގ ައި އަޑގ ައި ހ ުރީ ، އަނ ްނީ ގ ެ ބ ޮޑ ު‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ޅި ޔަނ ު ސއްކ ައ ެވ ެ. ޚ ޮދ ު އި ބްރާހީމ ް ހުސނ ް ޒަކީވެސ މި ކ ަމ ުގ ެ ރޭވ ުމުގ ައި ހމެނ ެއ ެވ ެ.‬ ‫ި‬ ‫ް‬ ‫ެ‬ ‫ި‬ ‫ހަރުގ ެ:‬ ‫ހަރ ުގ ެ މި ނަނ ް އެންމ ެ ފުރަތަމ ަ‬ ‫އ ުފ ެދުނ ު ގ ޮތ ް މި އ ަދ ު ދި ވެހނ ް‬ ‫ި‬ ‫ހ ަނދާނ ް އެބ ަހ ުރި ހ ެއްޔ ެވ ެ؟ މި‬ ‫ދ ައްކ ަނީ އ ޮޑި ހަރުގ ޭގ ެ ވާހަކ ަ އ ެއ ް‬ ‫ނޫނ ެވ ެ. މާލޭގ ައި ، ”ހަރ ުގ ެ ކެފ ޭ‘‘‬ ‫ކިޔ ާ ކެފ ޭއ ެއ ް ހންގ ސަ އްޕ ޭއ ެވ ެ.‬ ‫ި ީ‬ ‫ސޔ ާސ‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫އ ެމްޑޕ އި ނ ް ހ ުޅ ުވި‬ ‫ީ ީ‬ ‫ހަރުގ ޭގ ެ އަސްލ ު އ ުފ ެދި ފ ައި ވ ަނީ މި‬ ‫މި ދުވަސ ވަރ ު،‬ ‫ް‬ ‫ގ ޮތުންނ ެވ ެ.‬ ‫’‘ ދ ަ ގޯޑ ައުނ ް ’‘ ކިޔ ާ ތަނ ެއ ް މާލޭގ ައި ހ ުޅ ުވި އ ެވ ެ. ފުރާވަރ ު އަނ ްހެނ ް ކ ުދި ންނ ާއި ،‬ ‫ފި ރި ހެނ ްކ ުދި ނ ް، މަސްހ ުނި ވ ެ ޑޖ ޭ ނ ެށުންތ ައ ް ބ ާއ ްވ ާ ތަނ ެކ ެވ ެ. މި ތަނ ުގ ެ ނަމަކ ދ ަ ގ ޯ‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ޑ ައުނ ް ކ ަމުގ ައި ހީވި ޔަސ މި ނަމ ުގ ެ އަސލަކީ، ’‘ ދ ަ- ގ ޯޑ ް- އޯނ ް- މި އ ެވ ެ. ތަނ ުގ ެ ނަނ ް‬ ‫ް‬ ‫ް‬ ‫ފަރ ުމ ާ ކ ޮށްފ ައި އޮންނަ ގ ޮތުނ ް ދޭހ ަވާނ ެއ ެވ ެ.‬ ‫ވލ ާ ފައުންޑ ޭޝަ ން:‬ ‫ި‬ ‫ވި ލާފ ައުންޑ ޭޝަ ނ ް އ ުފ ެއ ްދ ުމުގ ައި ސަ އްޕ ޭ އި ސްވ ެ އ ުޅުނ ެވ ެ. އޭނާއަކ ގ ާސމ ުގ ެ ވި ޔ ަފ ާރީ ގ ެ‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ބ ައި ވ ެރި އ ެކ ެވ ެ. ފ ައުންޑ ޭޝަ ނ ް އ ުފ ެއްދީ، ވ ެރި ކަމ ަށ ް ތާއީދ ު ކުރާނ ެ ބަޔ ަކ ު އ ުފ ެއ ްދުމ ަށ ެވ ެ. މި‬ ‫ފ ައުންޑ ޭޝަ ނ ް ހ ުޅ ުވ ުމ ުގ ެ ރަސްމި އ ްޔ ާތުގ ައި ، ގ ާސމ ު ދ ެއްކ ވާހަކ ަ ލި ޔ ެދި ނީ ސަ އްޕ ޭއ ެވ ެ.‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫31‬
  • 14. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ސަ އްޕ ޭ ލންޑަނުގައި:‬ ‫ަ‬ ‫މ ަސަ އްކ ަތ ް ވަކ ހސބަކ ަށ ް‬ ‫ި ި ާ‬ ‫މި‬ ‫ދި ޔ ުމުނ ް މ ާފުށ ޖ ަލުގ ައި ހިނގި‬ ‫ީ‬ ‫ހ ާދި ސއ ަށްފ ަހ ު ސަ އްޕ ޭ ލަންޑަނަށ ް‬ ‫ާ‬ ‫ފ ައ ްޅި ތ ަކ ުގ ެ‬ ‫އ ެތ ާނގ ެ‬ ‫ދި ޔ ައ ެވ ެ.‬ ‫މ ަތި ނ ް،‬ ‫ރޭވ ުމ ުގ ެ‬ ‫އި ސްވ ެރި ނ ްގ ެ‬ ‫ވ ެރި ކަނ ް ވ ައ ްޓ ާލ ުމ ުގ ެ ޕްލޭންތ ައ ް ކުރަނ ްފ ެށި އ ެވ ެ. ގ ުޅި ފ ައި ވ ަނީ އަނ ްނި އ ާއި ، ސަ އްޕ ޭއ ާއި ،‬ ‫ބ ޮނދުނަސރ ެވ ެ. އެންމ ެ އަޑގ ައި‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ސޮ ބްރ ާ ނޫރައްދނ ާއި ، ގ ާސމ ެވ ެ. ގ ޯގޯލަތީފ ާއި‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫41‬
  • 15. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ފ ާދި ރީ ންތ ަކ ެވ ެ.‬ ‫ދނ ޢލްމާއ ވލާފައުންޑ ޭޝަ ން:‬ ‫ީ ީ ި ި ި‬ ‫ވި ލާފ ައުންޑ ޭޝަ ނ ް އ ުފ ެދ ުމ ާ ގ ުޅި ގެނ ް، ދީނީ ގ ޮތުނ ް ޘާނަވ ނި ނ ްމާފ ައި ވ ާ ބ ައ ެއ ް ދ ަރި ވަރުނ ް‬ ‫ީ‬ ‫މަތތ ަޢުލީމ ުގ ެ ފުރ ުޞަ ތ ަށ ް އ ެދި ، ހުށ ަހ ެޅި އ ެވ ެ. ނަމ ަވެސ އޭރ ު ވި ލ ާ ފ ައުންޑ ޭޝަ ނުނ ް ދ ޭ‬ ‫ް‬ ‫ީ‬ ‫ޖ ަވާބަކީ، އެކަނ ް އެގޮތ ަށ ް ހަމަޖެހފ ައި ނ ެތ ް ކަމ ަށ ެވ ެ. އ ެހެންނަމ ަވެސ ފ ަހުނ ް، އ ަދާލ ަތ ު‬ ‫ް‬ ‫ި‬ ‫ޕާޓ އ ުފ ެދި ، ވ ެރި ކަނ ް ވ ައ ްޓ ާލ ުމ ުގ ެ ޙަރަކާތ ަށ ް އެމީހުނ ްގ ެ ބޭނުނ ް ޖ ެހ ުމުނ ް، އ ެޕާޓީގ ެ އި ސ‬ ‫ް‬ ‫ީ‬ ‫ހަތަރ ުވ ެރި ނ ް ސދާކ ޮށްނ ާ ނ ުސދާކ ޮށ ް ގެންފ ައި ވ ެއ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ޑޮކްޓަރ މަޖދ ު:‬ ‫ީ‬ ‫ޑރ. މަޖީދ ު ހިއްސާވ ާ ރި ޒޯޓ ެއ ް ބ. އަތ ޮޅުގ ައި‬ ‫އ ޮވ ެއ ެވ ެ. ކ ުރީ ގ ެ މަޝްހޫރ ު ދ ުނި ކ ޮޅ ެވ ެ. މި ހާރ ު‬ ‫މަޖީދ ުގ ެ ފި ރި ހެނ ް ދ ަރި ފ ުޅ ު ފި ރާޝ‬ ‫ް‬ ‫ޑރ.‬ ‫ބުރ ުމ ާ ގ ާސމ ްގ ެ އެހގ ައ ެވ ެ. ހ ުރީ‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫ކޔަވ ަނީ‬ ‫ި‬ ‫މެލ ޭޝޔާގ ައ ެވ ެ.‬ ‫ި‬ ‫ޙ ުސަ އންރަޝދ ު އަޙްމަދ ު:‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫ޙ ުސަ އި ނ ް ރަޝދ ު އ ަޙްމ ަދ ުގ ެ އަނ ްހެނ ް‬ ‫ީ‬ ‫ދ ަރި ފ ުޅ ު އ ާއި ސަ ތ ު ހުސނ ް ރަސދ ަށ ްވެސް،‬ ‫ީ‬ ‫ެ‬ ‫51‬
  • 16. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫މި ހާރ ު ގ ާސމ ް ވ ަނީ ކޔ ެވ ުމ ުގ ެ ފުރ ުސަ ތ ު ދފ ައ ެވ ެ. މަޖީދ ުގ ެ ފި ރި ހެނ ް ދ ަރި ފ ުޅ ާއި ޙ ުސަ އި ނ ްގ ެ‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫އަނ ްހެނ ް ދ ަރި ފ ުޅ ާއި މި ދ ެކ ުދި ނ ް މެލ ޭޝޔާގ ައި ތި ބ ެގެނ ް މި ހާރ ު ކ ައި ވ ެނި ވެސ ކ ޮށ ްފި އ ެވ ެ.‬ ‫ް‬ ‫ި‬ ‫ޝަ އޚ ް އލްޔ ާސް :‬ ‫ި ި‬ ‫މނ ާ ވެސ‬ ‫ް‬ ‫ީ‬ ‫މނ ާ ވި ދ ާޅ ުވ ާ ގ ޮތުންނަމ ަ،‬ ‫ީ‬ ‫ދުވަހ ަކ ުވެސ މހަކ ަށ ްނ ުވި ކޭނ ެއ ެވ ެ. ފ ައި ސޔަކ ަށ ް‬ ‫ާ‬ ‫ް ީ‬ ‫ނ ުވި ކޭނ ެއ ެވ ެ. މނ ާގ ެ ދ ަރި ފުޅ ަށ ް މެލ ޭޝޔ ާއި ނ ް‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ކޔ ެވ ުމ ުގ ެ ފުރ ުޞަ ތ ު ހަމަޖެހނ ްގެނ ް ފުރަނ ް‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ތ ައ ްޔާރ ު ވެފ ައި އ ޮތްކަމ ަށ ް މ ުޢުތަބަރ ު ގ ޮތ ެއްގ ައި‬ ‫ޚަބަރ ު ލި ބފ ައި ވ ެއ ެވ ެ.‬ ‫ި‬ ‫ޝަ އޚ ް އމްރާނާއި، ޝަ އިޚ ު ޝަ ހމ ު:‬ ‫ީ‬ ‫ި ި‬ ‫ޢ ަދާލ ަތ ު ޕާޓގ ައި އެންމ ެ އި ސްވ ެ ޙަރަކ ާތ ްތ ެރި ވ ާ ދ ެ ޒ ުވާނުންނަކ‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫މި އ ެވ ެ. މި ދެމީހުނ ް މެލ ޭޝޔާގ ައި ކޔ ެވ ުމ ުގ ެ ކަންތ ައ ް ގ ާސމ ް‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ހަމަޖ ައ ްސަ އި ދފ ައި ވ ެއ ެވ ެ. ޝަ ހމ ަށ ް ސަ އި ކ ަލ ެއ ް ގެންދފ ައި ވ ަނީ‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫އަނ ްނި ބަފ ައި ކަލ ޭގ ެ އަލ ޢ ަބ ްދ ުﷲ އ ެވ ެ. ޝަ ހީމ ު ހުންނާނ ެ‬ ‫ީ‬ ‫ތަނ ާއި ، އ ާއި ލ ާގ ެ ބޭސފަރ ުވާއ ަށ ް ދަންދެނ ް ބަލަހ ައްޓ ައި ދ ެނީ‬ ‫ް‬ ‫ގ ާސމ ެވ ެ. ޝަ ހީމ ުގ ެވެސ ޢި މްރާނ ުގ ެ ވެސ ދީނީ ތ ަޢުލީމ ުގ ެ‬ ‫ް‬ ‫ް‬ ‫ި‬ ‫ދ ައުރ ު ފ ެށި ފ ައި ވ ަނީ ، އެކ ަކ ު ޢަރަބިއ ްޔ ާއި ންނ ެވ ެ. އަނެކ ަކ ު‬ ‫މ ަޢުހ ަދުންނ ެވ ެ. އ ެހެންވީމ ާ ބނ ްގ ާ އ ެޅ ުއްވ މ ައ ުމޫނ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫61‬
  • 17. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ވިސް ނާލންޖެހ ޭ ވަރށް ޚާއ ްޞަ ނުކުތާއެއ ް:‬ ‫ަ‬ ‫ަ‬ ‫ރަނގ ަޅ ު‬ ‫ޙަޤޤ ަތުގ ައި‬ ‫ީ‬ ‫ތ ަޢުލީމ ު‬ ‫ފެންވަރަށ ް ދީނީ‬ ‫ޙ ާ ޞ ލ ް ކ ޮ ށ ް ފ ަ އި ވ ާ‬ ‫ި‬ ‫ފ ައި ސޔ ަށ ް‬ ‫ާ‬ ‫ޢި ލ ްމ ުވ ެރި ޔ ަކ ު،‬ ‫ވި ކިދާނ ެހ ެއްޔ ެވ ެ؟ އ ާޚުރަތ ުގ ެ‬ ‫ދ ުނި ޔ ެ‬ ‫ބަދ ަލުގ ައި‬ ‫ހ ެއްޔ ެވ ެ؟‬ ‫ވި އ ްކ ާލ ާފާނ ެ‬ ‫ކ ުރި މަތގ ައި‬ ‫ީ‬ ‫އެންމެނ ްގ ެ‬ ‫އ ަގ ުވ ެއ ްޓި އ ަބުރ ު ވ ެއްޔ ެއ ްޔ ާ‬ ‫މ ޮޑ ެވި ގެނ ްދި ޔުނ ް ހެޔޮކ ަމުގ ައި‬ ‫ހަދ ައި ފާނ ެހ ެއްޔ ެވ ެ؟ އ ަޅުގ ަނޑުމެނ ްގ ެ ދި ރާސާގ ެ އަލގ ައި ދަންނަވަންޖ ެހ ެނީ ، ފަހަރ ެއްގ ައި‬ ‫ީ‬ ‫މހަކ ަށ ް އ ެހެނ ް އެގޮތ ަށ ް ވކ ަމުގ ައި ވި ޔަސް، ރ ާއްޖޭގ ައި މި ހިނގ ައި ދ ާ ސޔ ާސ އ ޮއި ވަރުގ ައި‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫އި ލ ްމ ުވ ެރި ނ ްގ ެ ހާލ ަތ ު ތ ަފ ާތ ު ކަމ ަށ ެވ ެ. އ ަޅުގ ަނޑުމެންނަށ ް ބޮޑ ަށ ް ބުރަވ ެވ ެނީ ، ނަޞރ ާއި ނ ްގ ެ‬ ‫ާ‬ ‫މި ނުބ ައި ރޭވުންތ ައ ް އެބ ޭފ ުޅުންނަށ ް އ ަދި އ ެނގި ވަޑ ައި ނުގަންނަވ ަނީ ކަމ ަށ ެވ ެ! އ ެހެންވީމ ާ‬ ‫އެގޮތ ައ ް ކަންތ ައ ް ކުރ ެއ ްވ ެނީ އ ެވ ެ؟‬ ‫ޢލްމުވެރންގ ެ އަގުވައްޓާލާގޮތް- 1‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ނަޞާ ރާއން އިސް ލާމްދނުގ ެ‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫ދީނީ ޢި ލ ްމ ުވ ެރި ނ ްގ ެ އ ަގ ުވ ެއ ްޓުމަކ ދނ ުގ ެ އ ަގ ުވ ެއ ްޓުމ ެވ ެ. ދނ ުގ ެ އ ަގ ުވ ެއ ްޓުމަކީ، އ ެހެނ ް‬ ‫ީ‬ ‫ީ ީ‬ ‫ދންތ ަކ ާ ފ ަލ ްސަ ފާތަކ ަށ ް ދޮރ ުހ ުޅ ުވުމ ެވ ެ. މި ކަނ ް ކ ާމި ޔ ާބ ު ކުރުމ ަށްޓ ަކ ާ ނަޞރ ާއި ނ ް‬ ‫ާ‬ ‫ީ‬ ‫ހ ަދާގޮތަކީ، ބޮޑ ަށ ް ދނަށ ް ލޯބ ހުންނަ މީހުނ ްގ ެ ޖ ަޒ ުބ ާތުތ ަކ ާ ކ ުޅ ެނީ އ ެވ ެ. މ ުޖުތަމ ަޢުގ ައި‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫71‬
  • 18. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ހުންނަ ނޭދ ޭ ކަންތ ައްތ ައ ް ދ ައްކ ައި ގެންނ ެވ ެ. ފާޙޝޢަމ ަލ ްތ ެކ ެވ ެ. މަސްތ ުވާތ ަކެތީގެވ ަބ ާއ ެވ ެ.‬ ‫ި ް‬ ‫މި ފަދ ަ ކަންކަނ ް ފ ެތުރ ެނީ ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ ދ ޯދި ޔާކ ަމ ުގ ެ ސަ ބ ަބުންކަމ ަށ ް ވި ސނައި ދ ެނީ އ ެވ ެ.‬ ‫ް‬ ‫ނަތީޖާއަކީ، ދީނީ ޢި ލ ްމ ުވ ެރި ނ ްގ ެ ދީނީ ޣރަތ ްތ ެރި ކަނ ް އ ުތ ުރި އެރުމ ެވ ެ. އ ެއ ްވެސ‬ ‫ް‬ ‫ީ‬ ‫ބަލ ައި ލުމ ެއްނ ެތި ، ވި ސނ ާލުމ ެއްނ ެތި ، ހިތ ުހ ުރި ގޮތަކ ަށ ް ވ ައ ުޒ ު ބުނަނ ްފ ެށުމ ެވ ެ. މި ފަދ ަ‬ ‫ް‬ ‫ވ ަގ ުތުގ ައި ހިތްވަރ ު ދި ނ ުމ ުގ ެ ގ ޮތުނ ް މ ާއްދ ބ ައ ެއ ް އެހތ ައ ް ވެދ ެއ ެވ ެ. ވަކ ހސބ ަކުނ ް‬ ‫ި ި ާ‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ވާގޮތަކީ، އެފަދ ަ ޢި ލ ްމ ުވ ެރި ންނަށ ް ދ ެއ ްކެވ ޭ ވާހަކ ައި ގ ެ ބާވ ަތުންނ ާއި ، ވާހަކ ައި ގ ެ ރ ާގުނ ް‬ ‫އެބ ޭފ ުޅުނ ްގ ެ ޝަ ޚ ްޞއްޔ ަތ ު ގ ެއ ްލ ެނީ އ ެވ ެ. އާނ ްމުނ ްގ ެ ކ ުރި މަތގ ައި އި ތ ުބާރ ުގ ެއ ްލ ެނީ އ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫އ ަގ ުވ ެއްޓ ެނީ އ ެވ ެ. އެހސާބުނ ް އެބ ޭފ ުޅުނ ް ދ ެއ ްވ ާ ނަޞޭ ހ ަތްތ ަކ ާ ފ ަތ ުވާތަކ ަށ ް މީހުނ ްގ ެ‬ ‫ި‬ ‫އި ތ ުބާރ ު ގ ެއ ްލި ދ ެއ ެވ ެ. ދނ ުގ ެ ޙުރުމ ަތ ް މސތ ަކުނ ްގ ެ ހިތްތ ަކުނ ް ފ ޮހ ެލުމ ަށ ް ނަޞރ ާއި ނ ް‬ ‫ާ‬ ‫ީ ް‬ ‫ީ‬ ‫ގެނ ްގުޅ ޭ އ ެއ ް އ ުކުޅަކ މި އ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫ނަޞާ ރާއން ދނ ޢލްމުވެރންގ ެ އަގުވައްޓާލާގޮތް- 2‬ ‫ި‬ ‫ީ ީ ި‬ ‫ި‬ ‫އި ސްލ ާމްދނ ުގ ެ ޢި ލ ްމ ުވ ެރި ނ ްގ ެ އ ަގުވ ައ ްޓ ާލުމ ަށ ް ނަޞރ ާއި ނ ް، ގެނ ްގުޅ ޭ ދެވަނަ އުސލަކީ،‬ ‫ޫ‬ ‫ާ‬ ‫ީ‬ ‫ކ ުރި ނ ް ދަންނަވ ާލި ގޯސ އެބ ޭފ ުޅުންލ ައްވ ައި ހ ެއ ްދުމ ަށްފ ަހ ު، އެބ ޭފ ުޅުންނަށ ް ކޮންމ ެވެސ‬ ‫ް‬ ‫ް‬ ‫މި ންވަރ ެއ ްގ ެ ބާރ ެއ ް ދި ނުމ ެވ ެ. އެއ ކ ުރި ނ ް އެބ ޭފ ުޅުންނަށ ް ދފ ައި ވ ާ އުންމީދުތ ަކ ެއ ްގ ެ‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ތެރޭންނ ެވ ެ. މި ސލަކ ަށ ް އި ސްލ ާމްދނ ާ ބެހ ޭ ކަންކ ަމ ުގ ެ މި ނި ސޓަރުކަނ ް ދޭނަމ ޭ ބުނުންކަހަލ ަ‬ ‫ް‬ ‫ީ‬ ‫ާ‬ ‫އުންމީދުތ ަކ ެވ ެ. އ ެހެނ ް ނަމ ަވެސް، އާޚރ ު ނަތީޖާގ ައި ހ ަދ ާ ގޮތަކީ، ވަކ ހސބ ަކުނ ް‬ ‫ި ި ާ‬ ‫ި‬ ‫ސޔ ާސ މީހުންނަށ ް ބާރ ު ލި ބ ުމުނ ް ދީނީ މީހުނ ް އ ެއްފަރ ާތްކ ޮށްލ ައ ެވ ެ. ’‘ރޭރ ު‘‘ ކ ޮށްލ ައ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫ވަރަށ ް މ ާތ ް ނި ޔ ަތުގ ައި އެމީހުންނ ާ‬ ‫މި ސލަކ ަށ ް އ ެމްޑ ޕީގ ެ ދީނީ ގ ޮފި ފުދ ެއ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫ާ‬ ‫ގ ުޅި ވަޑ ައި ގ ަތ ް އ ަލ ްއުސްތާޛ ު އާދ ަމ ް ނަސމ ާއި ، ޝަ އި ޚ ް ފ ަރީ ދުމެނ ް ކަހަލ ަ ދނަށ ް ލޯބިހ ުރި‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ބ ޭފ ުޅުނ ް މި އ ަދ ު ކޮބ ައި ހ ެއްޔ ެވ ެ؟ އެބ ޭފ ުޅުނ ްގ ެ ދ ައުރ ު މި އ ަދ ު ކޮބ ައި ހ ެއްޔ ެވ ެ؟ ދީނީ ގޮފީގ ެ‬ ‫ތެރޭނ ް އ ެމ ް ޑ ޕ ޙ ާސލ ް ކ ުރީ ކޮނ ް ކަމ ެއ ްހ ެއްޔ ެވ ެ؟ ގެނައ ކޮނ ެ ް ހެޔ ޮ ބަދ ަލ ެއ ް‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫ީ ީ‬ ‫ހ ެއްޔ ެވ ެ؟‬ ‫81‬
  • 19. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ސުވ ާލުތ ަކުނ ް‬ ‫ވި ސނ ާ މހަކ ަށ ް މި‬ ‫ީ‬ ‫ް‬ ‫ޖ ަވ ާބ ު ލި ބޭނ ެއ ެވ ެ. މި އ ަދ ު އެމީހުނ ްގ ެ‬ ‫މ ަގ ުބ ޫލ ު އ ެއްކަލ ަ ދ ެ ޝޭ ޚުނ ް އ ެތި ބީ،‬ ‫ރި ހަޔ ަށ ްލ ާ ރ ާނބާފ ަތ ްބ ުރި ޔ ަށ ް ވާގ ޮތ ް‬ ‫ނި މ ުނީ މ ާ‬ ‫ރި ހަކ ައްކ ައި‬ ‫ވެފ ައ ެވ ެ.‬ ‫ކާނ ް‬ ‫ނ ެތ ެވ ެ.‬ ‫ބޭނުމ ެއ ް‬ ‫ފ ަތ ުގ ެ‬ ‫ކ ަމުނ ުދި ޔ ަތ ާނގ ައި ތަށީގ ެ އ ެއްފަރ ާތުގ ައި‬ ‫އެންމ ެ ފ ަހުނ ް‬ ‫ވެސ ނުބ ޭއ ްވި އ ެވ ެ.‬ ‫ް‬ ‫މ ޭޒުމ ަތި ނ ް، ތ ަޅުންމ ައްޗ ަށ ް އ ެއ ްލާލީއ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ް‬ ‫ވި ސނ ާ ބަޔަކ ަށ ް މި ހަގގ ަތްތ ަކ ުގ ެ ކ ުރި މަތގ ައި‬ ‫އި ސްތި އ ުފާދފ ައި އ ެތި އ ްބެވ ގޭގ ައ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ޢި ބްރަތްތ ަކ ެއ ް ނުވ ޭހ ެއްޔ ެވ ެ؟‬ ‫އިސް ލާމްދން ފޮހެލުމުގ ެ ހަނގުރާމ ަ- ކުރޔށް ގެންދޔ ގޮތް:‬ ‫ި ަ‬ ‫ި ަ‬ ‫ީ‬ ‫އި ނގި ރޭސނ ްގ ެ‬ ‫ީ‬ ‫އި ސްވ ެ މި ދަންނަވ ާލ ެވ ުނީ ،‬ ‫މ ަހުޖަނުންނ ާއި ، ފ ައ ްޅި ތ ަކ ުގ ެ ފ ާދި ރީ ނ ް، ދި ވެހނ ްގ ެ‬ ‫ި‬ ‫މި‬ ‫އ ުފ ެއ ްދި ގ ޮތ ާއި ،‬ ‫ގ ުޅުންތ ައ ް‬ ‫މީހުންނ ާއި ،‬ ‫އި ހާނ ެތި ހ ަނގުރާމަޔ ަށ ް ތ ައ ްޔާރ ުވި ގ ޮތ ެވ ެ. ދެނ ްމި‬ ‫ދަންނަވާލ ަނީ ، މި ކ ަމުގ ައި ، ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ވި ސނ ުމ ާ‬ ‫ް‬ ‫ކ ުޅުމ ަށ ް، އެމީހުނ ް ކަންކަނ ް ރޭވި ގ ޮތ ެވ ެ.‬ ‫ކ ޮށ ްލުމ ަށ ް ތ ެދ ުވި‬ ‫ދި ވެހ ރ ާއްޖ ެ ސންނާފ ަތި‬ ‫ު‬ ‫ި‬ ‫ބޭނުނ ްކުރާނ ެ އ ުކ ުޅުތ ައ ް‬ ‫މީހުނ ް، އ ެ ކަމ ަށްޓަކ ައި‬ ‫ލި ޔެފ ައި ވ ަނީ ރަޝޔ ާގ ެ ލި ޔުނ ްތ ެރި އ ެއްކ ަމުގ ައި ވ ާ‬ ‫ި‬ ‫”ގެނެޝާޕ ް“ ލި ޔެފ ައި ވ ާ ފ ޮތ ެއްގ ަ އ ެވ ެ. ވ ެރި ކަމ ެއ ް‬ ‫91‬
  • 20. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫އ ަތުލ ައި ގ ަތުމ ަށ ް ނި ކުންނަ ބަޔ ަކ ު، އެކ ަމުގ ައި ގެނ ްގ ުޅެނ ްވި ހލ ަތ ްތ ެރި އ ުކ ުޅުތ ައ ް އެފ ޮތުގ ައި‬ ‫ީ‬ ‫ލި ޔެފ ައި ވ ެއ ެވ ެ. މި ތ ާނގ ައި ފާހަގ ަ ކ ޮށްލަނ ް ޖެހ ޭ އ ެހެނ ް ނ ުކ ުތ ާއ ެއ ް އެބ ަ އ ޮތ ެވ ެ. މި ފޮތަކީ،‬ ‫ޔޫރަޕ ްގ ެ އި ންސފ ަށ ް ލޯބިކުރ ާ ބ ައ ެއ ް އި ލ ްމ ުވ ެރި ނ ްވެސ އ ެ ފ ޮތާމ ެދ ު ފ ާޑ ު ވި ދ ާޅ ުވ ާ ފ ޮތ ެކ ެވ ެ.‬ ‫ް‬ ‫ާ‬ ‫އެއ އޭގ ައި ދފ ައި ވ ާ ނުބ ައި ނުލ ަފ ާ ޚިޔ ާލުތ ަކ ުގ ެ ސަ ބ ަބުންނ ެވ ެ. އެފ ޮތުގ ައި ބުނެފ ައި ވ ާ ގޮތ ަށ ް‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ގ ައުމ ެއްގ ައި ބަޔ ަކ ު ކަންތ ައްތ ައ ް ކުރަނ ް ފަށ ައި ފި ނަމ ަ ދުވަހ ަކ ު އަރައި ނުގަނެވޭނ ެ ފި ތުނައ ާއި‬ ‫ފަސދ ައި ގ ެ ފުންވ ަޅުގ ަނޑަކ ަށ ް އެގ ައުމ ެއ ް ވ ެއ ްޓި އި ނ ްދި ރާސްވާނެތީއ ެވ ެ. އ ެހެންކ ަމުނ ް‬ ‫ާ‬ ‫ބ ައ ެއ ް ލި ޔުނ ްތ ެރި ނ ް މި ފ ޮތ ުގ ެ ނުބ ައި ޚިޔ ާލުތ ަކ ުގ ެ ނުރައ ްކ ާތ ެރި ކަނ ް ބ ަޔާނ ް ކުރައްވ ައި‬ ‫ވި ދ ާޅުވ ަނީ ، އ ެ ފޮތަކީ، އ ޭޝޔ ާގ ެ ތަރައްޤވ ަމުނ ް އަންނަ ގ ައ ުމ ު ތ ަކ ުގ ެ ހ ަލާކ ަށ ް ޓަކ ައި‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫މި‬ ‫ހ ަދާފ ައި ވ ާ ނި އ ުކ ުލި ޔ ަރ ބޮމ ެއްކ ަމުގ ައ ެވ ެ. ކޮންމެޔަކަސް، ދި ވެހނ ްގ ެ އ ަދ ާވ ާތ ްތ ެރި ނ ް،‬ ‫ި‬ ‫ފ ޮތުގ ައި ބުނެފ ައި ވ ާ ގޮތ ަށ ް ކަންތ ައްތ ައ ް ކުރަނ ްފ ެށި އ ެވ ެ.‬ ‫3 ނޮވ ެމްބ ަރ 6002ގ ައި އި ންފޮމ ޭޝަ ނ ް މި ނި ސޓަރ ު އ ަލ ްއުސްތާޛ ު މުޙަންމ ަދ ު ނަޝދ ު‬ ‫ީ‬ ‫ް‬ ‫ގ ައ ުމ ާ މ ުޚާޠ ަބ ުކުރައ ްވ ާ ދ ެއ ްވި 02 މި ނި ޓ ުގ ެ އ ަސަ ރުގަދ ަ ތ ަޤ ުރީ ރުގ ައި މި ފ ޮތ ާބެހ ޭ ވަރަށ ް‬ ‫އެފ ޮތުގ ައި ހަދަނ ް ބުނެދފ ައި ވ ާ ވަރަށ ް ގި ނަ‬ ‫ީ‬ ‫ގި ނަ ތ ަފ ްޞލުތ ައ ް ހމަނ ުއ ްވާފ ައި ވ ެއ ެވ ެ.‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫އ ޭގ ެތެރޭގ ައި ހމެނ ެނީ ، ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ހިތްތ ަކ ާ‬ ‫ި‬ ‫މަކަރުތ ަކ ުގ ެ ތ ަފ ުސލ ު ކިޔާދ ެއ ްވި އ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫ކ ުޅެނ ް މ ަސަ އްކ ަތ ް ކުރާނެގ ޮތ ެވ ެ. ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ އި ޙްސސތ ައ ް ބަދ ަލ ު ކުރާނ ެ ގ ޮތ ެވ ެ.‬ ‫ާ ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ވި ސނުނ ް ތަޣ ައްޔަރ ު ކުރާނ ެ ގ ޮތ ެވ ެ. މ ާހެޔ ޮ އެދޭބ ައ ެއްކ ަމުގ ައި ވ ެގެނ ް‬ ‫ް‬ ‫ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ގާތ ަށ ް ގޮސ ބުރަކަށގ ައި ފި ރ ުމ ާ، އެމީހުންނަށ ް ނ ުވ ެ ހުންނަ ކަންކ ަމާމ ެދ ު‬ ‫ީ‬ ‫ް‬ ‫އި ނ ްތި ހާޔ ަށ ް ދެރަވާކަމ ަށ ް ބުނ ެ ހިތާމ ަވ ެރި މޫނ ު ދ ެއ ްކ ުމ ާއި ، އ ަދި އެކަންކަމ ަށ ް ސަ ރ ުކާރ ު‬ ‫އި ހ ްމ ާލ ުވާކަމ ަށ ް ބުނ ެ، ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ޝުޢޫރުތ ައ ް ކ ައ ްކ ާލުމ ެވ ެ. މި ގ ޮތުނ ް އެފ ޮތުގ ައި ބ ަޔާނ ް‬ ‫ކ ޮށްފ ައި ވ ާ މަކަރ ުވ ެރި ބ ައ ެއ ް އ ުކ ުޅުތ ައ ް މި ތ ާނގ ައި ނ ޯޓ ު ކ ޮށ ްލާނަމ ެވ ެ.‬ ‫ހ- ސަ ރ ުކާރުގ ައި ހ ުރި އ ުނި ވި ދުތ ައ ް ހޯދ ައި ގެނ ް އެތަންތަނ ް ބޮޑ ެތި ބާގ ަނޑ ުގ ެ ގ ޮތުގ ައި‬ ‫ރައ ްޔި ތުންނަށ ް ދ ެއ ްކުނ ް. )މި ސާލުފ ަޅ ުގ ެ ދ ަތި ކަނ ް ހ ުރި ބ ައ ެއ ް ރަށްރަށ ުގ ެ ވާހަކ ަ‬ ‫02‬
  • 21. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ދ ެއ ްކުނ ް(‬ ‫އ ަނި ޔ ާއ ާއި ކަރުނަޔ ާއި ލ ެއި ނ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ޖ ަޒ ުބ ާތުތ ަކ ާކ ުޅުނ ް. )މި ސާލ ު ބ ައ ެއ ް‬ ‫ށ-‬ ‫މަޖ ައ ްލާތ ަކުގ ައި ޝާއި ޢ ުކުރ ާ ބ ައ ެއ ް ފ ޮޓޯތ ައ ް(‬ ‫ނ- ރައ ްޔި ތުންނަށ ް ބޭނުންޖެހފ ައި ވ ާ ބ ައ ެއްކަންތ ައްތ ައ ް ސަ ރ ުކާރުނ ް ކ ޮށްދެވ ޭތ ޯ މ ަސަ އްކ ަތ ް‬ ‫ި‬ ‫ކ ުރި ޔަސް، އ ަޑި އ ަޑި ނ ް ބ ައ ެއ ް ކަހަލ ަ ފި ތުނަތ ައ ް އުފ ައްދ ައި ގެނ ް، އެކަނ ް ވި ޔ ަ ނުދފ ައި ،‬ ‫ީ‬ ‫އެކަނ ް އ ެ ނުވީ، ސަ ރ ުކާރ ު ފ ޭލި ވެފ ައި ވާތކ ަމުގ ައި ރައ ްޔި ތުންނަށ ް ދ ައްކ ައި އެގޮތ ަށ ް‬ ‫ީ‬ ‫) މި ސާލ ު: ސނާމގ ައި ހ ާލުގ ައި ޖ ެހުނ ު މީހުނ ްގ ެ ހާލ ަތ ު. ކ ޮޅ ުފ ުށި‬ ‫ު ީ‬ ‫ވި ސނައި ދި ނުނ ް.‬ ‫ް‬ ‫ފަދ ަ ރަށްރަށ ުގ ެ ޕްރޮޖ ެކ ްޓްތ ައ ް ހ ުއ ްޓުވ ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ތެރޭނ ް ބަޔަކ ަށ ް ބ ައ ެއްކަހަލ ަ ނުބ ައި‬ ‫ީ‬ ‫ވި ސނުންތ ައ ް ފޯރުކ ޮށްދީގެނ ް އެމީހުނ ް ނި ކުމ ެ ހަރަކ ާތ ްތ ެރި ވ ެގެނ ް. ބޭނުމަކ ސނާމ އަރ ާ‬ ‫ީ ު ީ‬ ‫ް‬ ‫މި ހ ާ ދުވަސވީއި ރ ުވެސ ބޯހިޔާވަހ ކަމ ެއްނ ެތި އެމީހުނ ް އުޅ ޭހ ާލ ު ނި ކަނ ް ދ ެކެބ ަލާށ ޭ،‬ ‫ި‬ ‫ް‬ ‫ް‬ ‫ސަ ރ ުކާރަށ ް އ ަސަ ރ ެއ ްވެސ ނ ުކުރެޔ ޭ، މި ކަހަލ ަ ވާހަކ ަ ދ ައްކ ައި ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ ހިތުގ ައި‬ ‫ް‬ ‫ނަފުރަތ ު އ ުފ ެއ ްދުނ ް(‬ ‫މުއ ައ ްސަ ސތަކ ަށ ް އ ައި ބ ު، ހ ުތުރ ު ނަންތ ައ ް ބޭނުނ ް‬ ‫ާ‬ ‫ރ- ގ ައ ުމ ުގ ެ ސަ ލާމ ަތ ާބެހ ޭ‬ ‫ކުރަނ ްފ ެށުނ ް. )ބޭނުމަކީ، ކ ުށ ްކުރުނ ް އި ތުރުކ ޮށ ް ރައ ްޔި ތުންނަށ ް އ ަމާންކ ަމ ާއި ، ސަ ލާމ ަތްކަނ ް‬ ‫ހޯދ ައި ދި ނ ުމުގ ައި ސަ ރ ުކާރ ު ފ ޭލ ްވެފ ައި ވާކަނ ް ރައ ްޔި ތުންނަށ ް ވި ސނައި ދި ނުނ ް(‬ ‫ް‬ ‫ބ- ވ ެރި ނ ްގ ެ ހ ައި ބ ަތ ާއި ޤަދަރ ު ކ ަނޑ ުވ ާލުނ ް. )ބޭނުމަކީ، އ ޭގ ެ ސަ ބ ަބުނ ް، ޤާނޫނ ާއި‬ ‫އުސޫލުތ ައ ް މ ުގުރ ާ ރައ ްޔި ތ ެއ ް އ ުފ ެދި ، ލ ަދ ުވ ެތި ކ ަމ ާއި ، ރީ ތި އ ަޚ ްލ ާޤ ުގ ެ ސފަތ ައ ް ނ ެތި ގޮސް،‬ ‫ި‬ ‫މ ުޅި ގ ައ ުމ ު ފި ތުނައި ގ ެ ހަލަބ ޮލި ކަމ ެއ ްގ ެ ތެރެޔ ަށ ް ވ ައ ްޓ ާލުނ ް. ކޮންމ ެ ފަދ ަ ކަމ ެއ ްވެސ‬ ‫ް‬ ‫ކ ޮށ ްފާނ ެ ފަދ ަ ރަޙ ްމ ު ކުޑަބަޔަކ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ް ހ ެދުނ ް(‬ ‫12‬
  • 22. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ޅ- ގ ައ ުމ ުގ ެ އި ޖ ުތި މާޢ އ ަގުތ ަކ ާއި ގ ައުމ ރަމ ްޒުތ ަކ ުގ ެ ކަރ ާމ ާތ ް ވ ެއ ްޔ ާ މޮޑ ެލުނ ް. )މި‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ސާލ ު: ރީ ތި ބ ަހުނ ް ވާހަކ ަ ދ ެއ ްކ ުމ ުގ ެ ބަދ ަލުގ ައި ހ ަޑި ހ ުތުރ ު ބ ަހުނ ް ވާހަކ ަ ދ ެއ ްކުނ ް/ ގ ައުމ‬ ‫ީ‬ ‫ސަ ލ ާމ ް/ގ ައުމ ދި ދ ަ/ ރައސުލ ްޖ ުމ ްހ ޫރި އ ްޔ ާގ ެ އޮފސ ފަދ ަ ތަންތަނ ުގ ެ ހ ައި ބ ަތ ު ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ީ ް‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ހިތްތ ަކުނ ް ފ ުހ ެލުނ ް(‬ ‫ކ- ”އ ަނި ޔ ާވ ެރި “ ”ޚ ުދ ުމ ުޚ ުތާރ ު“ ފަދ ަ ނަންތ ައ ް ގި ނަގި ނައި ނ ް ބޭނުންކ ޮށ ް ރައ ްޔި ތުނ ްގ ެ‬ ‫ހިތްތ ަކުގ ައި ވ ެރި ންނާމ ެދ ު ނަފުރަތ ުގ ެ އ ަލި ފާނ ް ރ ޯކުރުނ ް. )ބޭނުމަކީ، ވ ެރި ނ ް ދ ައްކ ަވ ާ ވާހަކ ަ‬ ‫އަހަނ ް ބޭނުނ ްވ ާ ބަޔަކ ަށ ް ރައ ްޔި ތުނ ް ވި ޔ ަ ނ ުދި ނުނ ް/ ވ ެރި ންނަކ ރައ ްޔި ތުންނަށ ް އ ެއ ްވެސ‬ ‫ް‬ ‫ީ‬ ‫ހ ެވ ެއ ް އެދޭނ ެ ބ ައ ެއ ް ނޫންކަމ ަށ ް ވި ސނައި ދީ، ހ ުރި ހ ާ ހ ެވ ެއ ް ހ ުރި ހ ާ އި ޚ ްލާޞްތ ެރި ކަމ ެއ ް‬ ‫ް‬ ‫އޮތީ، ތި މާމެނ ްގ ެ ކބ ައި ގ ައި ކަނ ް، ރައ ްޔި ތުންނަށ ް ތ ަޞަ އ ްވުރ ު ކ ޮށ ްދި ނުނ ް( މި ކަންކަނ ް ކ ުރީ‬ ‫ި‬ ‫މި ދެންނ ެވި ފ ޮތުގ ައި ލި ޔ ެވި ފ ައި ހ ުރި މ ަގުނ ް ތަރުތީބުންނ ެވ ެ.‬ ‫ހަރުކަށކަމާއ ގަދަބދަވކަން ކުރޔށްނެރުން:‬ ‫ި ަ‬ ‫ަ ި‬ ‫ި ި‬ ‫މި ފަދ ަ ކަންކަނ ް ކ ުރި ޔ ަށ ް ދ ާއި ރ ު، މި ކ ަމ ާ ހިތްހަމ ަ ނުޖެހ ޭ ރައ ްޔި ތުނ ްވެސ އެމީހުނ ްގ ެ ޚިޔ ާލ ު‬ ‫ް‬ ‫ބޭނުނ ްވާނ ެއ ެވ ެ.‬ ‫ފ ާޅުކ ޮށްލަނ ް‬ ‫ފި ރި މީހ ާ އަކ ފ ުލުހަކ ަށ ް ވާނަމ ަ‬ ‫ީ‬ ‫އޭނ ާ އ ަށ ް އ ަނބދ ަރި ނ ް ގާތ ަށ ް‬ ‫ި‬ ‫ފަނ ްސަ ވސ‬ ‫ީ ް‬ ‫ވި ހ‬ ‫ި‬ ‫ނާދ ެވި‬ ‫ފ ާއި ތ ުވ ެގެނ ް ދ ާއި ރ ު،‬ ‫ދުވަސ‬ ‫ް‬ ‫އެކ ަމ ާ ކަންބ ޮޑ ުވ ާ ޅަދ ަރީ ންނ ާއި‬ ‫އ ަނބނ ް ތި ބޭނ ެއ ެވ ެ. އެމީހުނ ްގ ެ‬ ‫ި‬ ‫ޝުޢޫރުތ ަކ ެއ ް ހުންނާނ ެއ ެވ ެ.‬ ‫22‬
  • 23. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ދ ަރި ފުޅަކީ، ސފ ައި ނ ްގ ެ މހަކ ަށ ްވާނަމ ަ، އޭނ ާގ ެ އ ަބްރަށ ް ޢި އްޒަތ ަށ ް އަރައި ، ބޮޑ ެތި‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫ހ ާނީ އްކަތ ަށ ް ކުރ ާއި ރ ު، ލަގ ޮނޑި އ ަށ ް ކ ެތްނ ުވ ާ މ ައި ންބަފ ައި ނ ް ތި ބޭނ ެ އ ެވ ެ.‬ ‫ރ ޯ ހ ުތުރ ު އ ައި ބ ު‬ ‫އ ަބުރަހ ަތ ު ގ ެފ ުޅ ު މ ުގުރަނ ް މ ައ ްކާޔ ަށ ް އ ެރި ހެނ ް، ހ ަތި ޔާރ ާ ބާރ ާއ ެކ ު،‬ ‫ބަސތ ައ ް ގޮވ ަމުނ ް، ޅ. ނައި ފަރަށ ާއި ، ރ ާއްޖ ޭގ ެ އ ެހ ެނި ހެނ ް ބ ައ ެއ ް ރަށްރަށ ަށ ް އަރައި ގެނ ް‬ ‫ް‬ ‫ދި ޔ ައި ރ ު، އ ެ ފަދ ަ އ ަނި ޔ ާވ ެރި އުސޫލުތ ައ ް ދ ެކެނ ް ބޭނުންނ ުވ ާ ބަޔ ަކ ު ތި ބޭނ ެއ ެވ ެެ.‬ ‫އެކަމ ަކ ު ވ ެރި ކަނ ް ނި ގުޅ ައި ގ ަތުމ ަށްޓަކ ައި ހނ ްގ ެމުނ ް މި ދ ާ ޙަރަކ ާތުގ ައި މި ފަދ ަ އ ަޚ ުލާޤ ެއ ް ހ ުރި‬ ‫ި‬ ‫ހަމ ަ ކޮންމ ެ މހަކ ަށ ް ޖ ެހ ެނީ ހ ައ ްޕ ު ކޔ ައި ގެނ ް ހުންނ ާށ ެވ ެ. އ ެ ފަދ ަ މީހުންނަށ ް ވ ަނީ ފަހ ަށ ް‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ޖ ެހެނ ް މ ަޖ ުބޫރ ު ކ ޮށްފ ައ ެވ ެ. ކ ުރި ޔ ަށ ް ނެރެފ ައި ވ ަނީ ، ކަޓަރ ާ ވ ަޅި އ ެވ ެ. ދަގ ަނޑ ާ ލ ަޓި ބ ުރި އ ެވ ެ.‬ ‫ގަދ ަ އ ަޑ ާއި ، ގ ޮތ ެއ ް ފ ޮތ ެއ ް ނ ެތުމ ެވ ެ. ބ ައ ެއ ް މި ސާލ ު ބ ައްލަވ ައި ލ ައ ްވ ާށ ެވ ެ!‬ ‫04އ ަށ ްވުރ ެ ގި ނަ ފ ުލ ުހުންނަށ ް ޖި ސްމ ާނީ ގ ޮތުނ ް ބ ޮޑ ެތި އ ަނި ޔާތ ައ ް ދފ ައި ވ ެއ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫ހ-‬ ‫އެތ ައ ް ސފ ައި ންނ ެއ ްގ ެ ގުނަންތ ައ ް ބންދ ައި ، ލ ޭ އޮހޮރާފ ައި ވ ެއ ެވ ެ.‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ށ-‬ ‫ނ- ޅ. ނައި ފަރަށ ް ވ ަޅި ޔ ާއި ކަޓަރ ު ހފ ައި ގެނ ް ގަދަކ ަމުނ ް އަރާފ ައި ވ ެެއ ެވ ެ.‬ ‫ި‬ ‫ރ- އއ. ތ ޮއ ްޑ ޫގ ެ ކަރ ާ ނުގ ަތުމ ަށ ް އ ެމްޑ ޕީގ ެ ހަރ ުގ ެ ތ ަކުގ ައި ރަސމކ ޮށ ް އި ޢ ުލާނުކ ޮށ ް‬ ‫ް ީ‬ ‫ީ‬ ‫އަނ ްނި އ ާ‬ ‫އެކަމ ަށ ް ކ ެމްޕޭނުކ ޮށްފ ައި ވ ެއ ެވ ެ. )ތ ޮއ ްޑ ޫ ހ ޮޅުއަށގ ައި އި ނ ް މުސްކ ުޅި ޔ ަކ ު،‬ ‫ީ‬ ‫ދި މާޔ ަށ ް އ ެއްޗ ެއ ް ބުނ ެގެންނ ެވ ެ.‬ ‫32‬
  • 24. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫42‬
  • 25. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ރއްޔތުން އޙ ްސާ ސް ކުރާނ ެ މައ ްސަ ލތއ ް އުފެއްދުން:‬ ‫ަ ަ‬ ‫ި‬ ‫ަ ި‬ ‫މި އީވެސ ވަރަށ ް ބާރަށ ް ކ ުރި ޔ ަށ ް ގެނ ްދާނ ެ ކަމ ެކ ެވ ެ. މި ކަނ ްކުރ ާ ގޮތަކީ، ސަ ރ ުކާރަށ ް‬ ‫ް‬ ‫ފ ުއްދ ައި ނުދެވ ޭ އަސާސ ކަންތ ައްތ ަކ ެެއ ް ހ ުރި ކަނ ް ރައ ްޔި ތުންނަށ ް ދ ެއ ްކުމ ަށްޓަކ ައި ، އެފަދ ަ‬ ‫ީ‬ ‫މ ައ ްސަ ލަތ ަކ ެއ ް ފެންމ ަތި ކުރަނީ އ ެވ ެ. ނުވަތ ަ ސަ ރ ުކާރުނ ް ހ ައ ްލުކ ޮށްދޭނ ް މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރ ާ‬ ‫އެފަދ ަ މ ައ ްސަ ލަތަކ ަށ ް އެކ ގ ޮތްގ ޮތުނ ް ހުރަސ އަޅ ަނީ އ ެވ ެ.‬ ‫ް‬ ‫ި‬ ‫52‬
  • 26. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫1- ހުރ މައ ްސަ ލތއ ް ހައްލުވޔ ނުދނުން:‬ ‫ި‬ ‫ި ަ‬ ‫ަ ަ‬ ‫ި‬ ‫މި ސލަކ ަށ ް، ސނާމގ ައި ހ ާލުގ ައި ޖ ެހުނ ު މ. ކ ޮޅ ުފުށީގ ެ ރައ ްޔި ތުނ ް ފުދ ެއ ެވ ެ. އެރަށ ް‬ ‫ު ީ‬ ‫ާ‬ ‫ބނ ާކުރުމ ަށ ް ސަ ރ ުކާރުނ ް ވަރަށ ް އަވަސ ގ ޮތ ެއްގ ައި ޕްލޭނ ެއ ް އ ެކުލަވ ައި ލި އ ެވ ެ. ބޭރ ުގ ެ‬ ‫ް‬ ‫ި‬ ‫ބަޔ ަކ ާ މ ަސަ އްކ ަތ ް ހ ަވ ާލ ު ކ ުރި އ ެވ ެ. ނަމ ަވެސް، ރަށ ުގ ެ ވަރަށ ް މ ަދ ު އަދަދ ެއ ްގ ެ ބ ައ ެއ ްގ ެ‬ ‫ވި ސނ ުމ ާ ކ ުޅ ެ އެމީހުނ ް ކ ުރި ޔ ަށ ް ނެރ ެގެނ ް މ ަސަ އްކ ަތ ް ހ ުއ ްޓ ުވ ާލި އ ެވ ެ. ބޭނުމަކީ، މި ހ ުރި ހ ާ‬ ‫ް‬ ‫ދުވަސވ އި ރ ުވެސ އ ެނި ކަމ ެތި ރައ ްޔި ތުންނާމ ެދ ު ސަ ރ ުކާރުނ ް ވި ސނާފ ައ ެއ ް ނެތ ޭބުނ ެ‬ ‫ް‬ ‫ް‬ ‫ް ީ‬ ‫އެމީހުނ ްގ ެ ޖ ަޒ ުބ ާތުތ ަކ ާކ ުޅުމ ެވ ެ. މި ޝުޢޫރުތ ަކ ުގ ެ އެހގ ައި އެމީހުނ ްގ ެ ވ ޯޓ ު ތި މާމެންނަށ ް‬ ‫ީ‬ ‫ވޭނ ާއި ހިތ ް ނުތަނަވަސކަންމަތ ރައ ްޔި ތުނ ް ގި ނަ ދުވ ަހ ު ބ ައި ތި އ ްބުމ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫ް‬ ‫ހ ޯދުމ ެވ ެ.‬ ‫ކ ަނދ ޮޅ ުދ ޫގ ެ ރައ ްޔި ތުންނާމ ެދުގ ައި ވެސ މި ހ ާ މަކަރ ުވ ެރި ރޭވުންތ ައ ް ހނ ްގާފ ައި ވ ެއ ެވ ެ.‬ ‫ި‬ ‫ް‬ ‫62‬
  • 27. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫2- މައ ްސަ ލ އުފެއްދުން:‬ ‫ަ‬ ‫ދ ުނި ޔ ޭގ ެ ބ ާޒާރުގ ައި ތ ެލ ުގ ެ އ ަގ ު އ ުފ ުލި ގެނ ް ދި ޔ ަ ވ ަގ ުތ ެވ ެ. ނި ސބ ަތުނ ް މި ސަ ރަހ ައ ްދުގ ައި‬ ‫ް‬ ‫އޭރ ުވެސ ތ ެލ ުގ ެ އ ަގ ު އެންމ ެ ހެވ ދި ވެހ ރ ާއްޖޭގ ައ ެވ ެ. އެކަމ ަކ ު، ތ ެލ ުގ ެ އ ަގ ު ދ ަށްކ ޮށްދޭށ ޭ‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ް‬ ‫ތ ެލ ުގ ެ އ ަގ ު ދ ަށ ް‬ ‫ބުނ ެ ކާރ ު ދ ުއ ްވ ާ ބ ައ ެއ ް މީހުނ ް ލ ައްވ ައި މ ުޒާހަރ ާއ ެއ ް ކުރ ުވި އ ެވ ެ.‬ ‫ނ ުކުރެވޭނ ެ ކަނ ް މި ކަންކަނ ް އ ަޑި އ ަޑި ނ ް ރ ާވ ާ މީހުނ ް ދަންނާނ ެއ ެވ ެ. ނަމ ަވެސ ކާރ ު ދ ުއ ްވ ާ‬ ‫ް‬ ‫މީހުނ ް ރ ުޅި އަރ ުވ ާލ ެވި އްޖ ެއ ްޔ ާ އ ެހ ާސލްވ މި ކަންރޭވި މީހުނ ްގ ެ ހަގގ މ ަގ ުސަ ދ ެވ ެ.‬ ‫ީ ީ‬ ‫ި ީ‬ ‫މުދ ައ ްރި ސނ ްގ ެ މުސރައި ގ ެ ހ ަޅ ުތާލަކީވެސ އެފަދ ަ ކަމ ެކ ެވ ެ. ވަޒރުނ ްގ ެ މ ަޖި ލީހުނ ް އެކަނ ް‬ ‫ީ‬ ‫ް‬ ‫ާ‬ ‫ު‬ ‫އޮތ ވަކ ގޮތަކ ަށ ް ނި ންމ ަވާފ ައ ެވ ެ. އެނޫނ ް ފަރ ާތްތ ަކުނ ް ވެސ އެގޮތ ަށ ެވ ެ. ނަމ ަވެސ‬ ‫ް‬ ‫ް‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ފި ނޭންސ މި ނި ސޓަރަކ ަށ ް ހުންނ ެވި ބ ޭފ ުޅ ެއ ްގ ެ އ ަތ ްޕުޅ ަށ ް މ ުގ ޫ އެރ ުމ ާ ހސާބުނ ް ދެނ ް‬ ‫ި‬ ‫ް‬ ‫ް‬ ‫ކަންވ ގ ޮތ ް އ ަޅުގ ަނޑުމެނ ް އެންމެނ ްވެސ ދަންނަމ ުއ ެވ ެ.‬ ‫ް‬ ‫ީ‬ ‫ކ ުޅ ުދ ުއ ްފުށ ނަރުދ ަމ ާގ ެ މ ައ ްސަ ލ ަވެސ ހަމ ަ މި ފަދ ައ ެވ ެ. ވީމ ާ، މި ފަދ ަ އ ަޑި ނުބ ައި އެތ ައ ް‬ ‫ް‬ ‫ީ‬ ‫ރޭވުންތ ަކ ެއ ްގ ެ އ ޮއި ވަރުގ ައި ބ ައ ެއ ް ރައ ްޔި ތުންޖެހި، މ ުޅި ގ ައ ުމ ު ފަސދ ަވ ެ ހ ަލ ާކުވ ަނީ އ ެވ ެ.‬ ‫ާ‬ ‫ގ ާސމ ު ބުނުއްވ ބޔކ ު ވިސް ނއދނ ކަމަށް:‬ ‫ަ ި ި ީ‬ ‫ީ ަ ަ‬ ‫ި‬ ‫މި ފ ޮތ ް މި ހާތަނަށ ް ވި ދ ާޅ ުވި ކޮންމ ެ ބ ޭފުޅަކ ަށ ްވެސ އ ެނގި ވަޑ ައި ގަންނަވާނ ެ އ ެވ ެ. މި‬ ‫ް‬ ‫ރޭވުންތަކަކ ދުރ ު ރޭވުންތ ަކ ެކ ެވ ެ. ފުނ ް ރޭވުނ ް ތ ަކ ެކ ެވ ެ. އި ޔ ަހ ޫދި ރޭވުންތ ަކ ެކ ެވ ެ. ގ ާސމ ު‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ބ ުނީ އޭނ ާ ގ ައ ުުމ ުގ ެ ވ ެރި ކަނ ް ބަދ ަލ ު ކުރަނ ް ތ ެދުވ ބަޔ ަކ ު ބުނ ެގެންކ ަމުގ ައ ެވ ެ. އޭނ ާ ގާތ ަށ ް‬ ‫ީ‬ ‫ދި ޔަމީހުނ ް އި ސްވ ެ ދެންނ ެވި އްޖ ެއ ެވ ެ. ޚ ާއ ްޞަ ކ ޮށ ް މަޝްހޫރ ު ޑ އ ޯ ސަ އްޕ ޭއ ެވ ެ. އ ަދި ވ ެލ ް‬ ‫ީ‬ ‫ޒި ނީ އ ެވ ެ. ފ ަހުނ ް ސަ އްޕ ޭ ލަންޑަނުގ ައި ހ ުރީ ވެސް، ގ ާސމ ު މަހ ަކ ު 04 ހ ާހ ުގ ެ މުސރައ ެއ ް‬ ‫ާ‬ ‫ި‬ ‫72‬
  • 28. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ދީގެންނ ެވ ެ. ހަމ ަ އެކ ަނި ވ ެރި ކަނ ް އ ަތުލ ައި ގ ަތ ުމ ުގ ެ މ ަސަ އްކ ަތ ް ކުރުމ ަށ ެވ ެ. މީގ ެ ފަހ ަތުގ ައި‬ ‫ފޮރ ުވި ފ ައި ވ ާ ލާދީނީ އެޖެނ ްޑ ާ ގ ާސމ ަށ ްވެސް، އ ަދާލ ަތ ުގ ެ އި ސްވ ެރި ންނަށ ްވެސ ނޭނގ ެނީ‬ ‫ް‬ ‫ި‬ ‫ނޫންނަމ ަ، ދެނ ް އެމީހުންނަށ ް ވެފ ައި މި ތި ބ ަ‬ ‫ކަމ ަށ ް ވަރަށ ް ބޮޑ ަށ ް ބުރަވ ެވ ެއ ެވ ެ.‬ ‫ގ ޮތ ާއި ، ހިތ ުގ ެ ނި ޔ ަތ ާއި ، މ ެދ ު އ ަޅުގ ަނޑުމެނ ް ވަކ އ ެއްޗ ެއ ް ނުދަންނަވ ާ ތި ބަބ ޭފ ުޅުންނަށ ް‬ ‫ި‬ ‫ދޫކ ޮށްލަމ ެވ ެ......!!؟؟‬ ‫ޖާހލ ު ވެރޔކ ު ގެނއުމުގ ެ ބޭނުން:‬ ‫ަ‬ ‫ި ަ‬ ‫ި‬ ‫ހުޅ ަނގ ުގ ެ އ ެޑެނ ްޑާގ ައި ދނ ާ ދުރ ުހ ެލި ، ޖާހިލ ު ވ ެރި ޔ ަކ ު، ގ ައުމ ެއ ްގ ެ ވ ެރި ކަމ ަށ ް ގެނައ ުމ ުގ ެ‬ ‫ީ‬ ‫ބޭނުމަކީ، އެމީހ ެއ ްގ ެ ބޮލ ަށ ް ވަދ ެގެނ ް ބޭނުނ ް ގޮތަކ ަށ ް ގާނޫނުތ ަކ ާ އުސޫލުތ ައ ް ބަދ ަލ ު‬ ‫ކުރުމ ެވ ެ. އެމީހުނ ް ބޭނުނ ް ފި ކުރުތ ަކ ާއި ދންތ ަކ ާއި ސަ ގާފ ަތްތ ައ ް އެތަނ ެއްގ ައި ފ ަތުރަައި ،‬ ‫ީ‬ ‫މަޞލަޙ ަތ ު ނަގ ާލުމ ެވ ެ. ރައ ްޔި ތުނ ް ބކ ަ ހ ާލުގ ައި ޖ ެއްސމ ެވ ެ. ޚ ާއ ްޞަ ކ ޮށ ް އި ސްލ ާމ ް ދނ ް‬ ‫ީ‬ ‫ު‬ ‫ި‬ ‫ް‬ ‫އ ޮތ ް ގ ައުމ ެއްގ ައި ނަމ ަ މި ކަހަލ ަ ބަދ ަލ ު ތަކ ަށްފ ަހ ު ދެނ ް އ ުފެދ ެނީ ޓެރަރި ސްޓ ް ހަމ ަލާތ ަކ ެވ ެ.‬ ‫ނަތީޖާއަކ ގ ައ ުމ ު ފަގރ ުވ ެ ރައ ްޔި ތުނ ް ބކ ަހ ާލުގ ައި ޖ ެހުމ ެވ ެ. ޢި ރ ާޤ ު، އ ަފ ްޣާނ ް މި ސލަކ ަށ ް‬ ‫ާ‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫މި ހާރ ު ހ ެއްޔ ެވ ެ؟‬ ‫ފުދ ެއ ެވ ެ. އެތަންތަނުގ ައި މި ނި ވަންކަނ ް އޮތ ކ ުރީ ގ ައި ހ ެއްޔ ެވ ެ؟‬ ‫ީ‬ ‫82‬
  • 29. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫މިސު ވާލުތއ ް ނުއުފެދޭތަ؟‬ ‫ަ‬ ‫އި ބްރާއަކީ، އ ެއ ްވެސ ވަޒީފ ާއ ެއ ް އ ަދ ާ ނ ުކުރ ާ، އ ަދި ޚ ާއ ްޞަ އެހީތ ެރި ކަމ ަށ ް ބޭނުނ ްވ ާ ވަކނ ް‬ ‫ި‬ ‫ް‬ ‫ހ ުރި ހަމ ަ އެންމ ެ ފަރުދ ެކ ެވ ެ. އެކ ަނި މ ާއެކ ަނި ހ ުރި މީހ ެކ ެވ ެ. ފ ުރި ހަމ ަ އި ންސނ ެއ ްގ ެ‬ ‫ާ‬ ‫ބ ައި ކުޅަބ ައ ެވ ެ.‬ ‫ޑރ. ހ ަސަ ނ ް ސަ އދަކީ، ވެސ ވި ޔ ަފ ާރި ވ ެރި އ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ.‬ ‫ް‬ ‫ީ‬ ‫އަނ ްނި އަކީ، ތަންކ ޮޅ ެއ ް ކ ުރި ނ ް ރި ޒ ޯޓ ް ވި ޔ ަފ ާރި ކ ޮށ ް އ ުޅުނ ު މީހ ެކ ެވ ެ. ބ ޮޑ ު ހިތި ،‬ ‫ކުޑ ަ ހިތި ، އ ެއްލ ައި ދ ޫ ކަހަލ ަ ރި ޒ ޯޓ ު ތ ަކ ެވ ެ. އެކަމ ަކ ު މި އ ަދ ު އޭނާއަކީވެސ ހަމ ަ އެކ ަނި‬ ‫ް‬ ‫މ ަގުމަތގ ައި ދުވަނ ް ނި ކުމ ެ ހ ުރި މީހ ެކ ެވ ެ. ސުވާލަކީ، މި ކަހަލ ަ ބަޔ ަކ ު، އ ެއ ްދުވ ަހ ު،‬ ‫ީ‬ ‫އި ނގި ރޭސ ވި ލ ާތ ު ލަންޑަނުގ ައި ، އަނ ެއ ް ދުވ ަހ ު އެމ ެރި ކ ާގ ެ ވ ޮޝންޓަނުގ ައި ، ނ ޫނީ‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫އޮސްޓްރޭލި ޔ ާގ ެ ސޑ ްނީ ގ ައި ، އަނ ެއ ް ދުވ ަހ ު އ ައ ްޑޫގ ައި ، ހުވ ަދޫގ ައި ، އ ުދ ުހ ެމުނ ް އެދ ަނީ‬ ‫ި‬ ‫ކޮނ ްތ ާކުނ ް ހ ޯދ ާ ފ ައި ސތ ަކ ެއ ްހ ެއްޔ ެވ ެ؟ މި ސުވ ާލ ު ދި ވެހ ރައ ްޔި ތުނ ް ނ ުކުރަމ ު ހ ެއްޔ ެވ ެ؟‬ ‫ި‬ ‫ާ‬ ‫ކުރަންޖ ެހ ެއ ެވ ެ.‬ ‫92‬
  • 30. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫04 މލޔން ޕައުންޑްގ ެ ވޔފާރީ:‬ ‫ި ަ‬ ‫ި ި ަ‬ ‫އި ނގި ރޭސ‬ ‫ި‬ ‫ގ ޮތުގ ައި ،‬ ‫އ ެނގި ފ ައި ވ ާ‬ ‫މި ހާތަނަށ ް‬ ‫ފ ައ ްޅި ތ ަކުނ ް އ ެމްޑ ޕއ ަށ ް 04 މި ލި ޔަނ ް ޕ ައުނ ްޑ ު‬ ‫ީ ީ‬ ‫ކ ަނޑައ ަޅާފ ައި ވ ެއ ެވ ެ.‬ ‫އި ބްރާއ ަށ ް 0081 މި ލި ޔަނ ް ޔ ޫރ ޯ ދފ ައި ވ ެއ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫ހ ަނދުމ ަފ ުޅ ު ހުންނާނ ެ ފަދ ައި ނ ް، ރ ާއްޖޭގ ައި ބ ައި ބ ަލ ް‬ ‫ދި ވެހ ބަހ ަށ ް ތަރުޖ ަމ ާ ކ ުރީ ބޯގަނ ްވި ލާގޭގ ައ ެވ ެ. މި‬ ‫ި‬ ‫މ ައ ްސަ ލ ައި ގ ައި އި ބްރ ާގ ެ ކ ޮއްކ ޮ ދ ައުލ ަތ ުގ ެ ކ ަމ ާބެހ ޭ‬ ‫ފަރާތ ަށ ް ހ ާޒި ރުކ ޮށ ް ފި ޔަވ ަޅ ު އ ެޅުނ ެވ ެ.‬ ‫މަޝްހޫރ ު ކ ުރި ސްޓި އަނ ެއްކ ަމުގ ައި ވ ާ ގ ެރީ ސްޓ ްރީ ޓ ަރ‬ ‫ވ ަނީ 7002 ކ ުރީ ކ ޮޅ ު ރ ާއްޖެއ ަށ ް ޒި ޔާރަތްކ ޮށްފ ައ ެވ ެ.‬ ‫އ ެމ ް.ޑީ.ޕީއ ާއި އ ެކ ު ބ ައްދ ަލ ުވުންތ ަކ ެއ ް ބ ާއްވ ަވާފ ައ ެވ ެ.‬ ‫ބުނ ާ‬ ‫ކަމ ަށ ް‬ ‫ި‬ ‫ތި ބ‬ ‫ތެރޭގ ައި‬ ‫އ ެމ ް.ޑީ.ޕީގ ެ‬ ‫އ ަދި‬ ‫ނަޞރާދނަށ ް ލޯބިކުރ ާ ދި ވެހންކޮޅ ަކ ާއި ވަރަށ ް ސއްރުނ ް‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ޯ ީ‬ ‫ގ.ކެނ ެރީ ގޭގ ައި ގ ެރީ ބ ައްދ ަލ ުކ ުރި އ ެވ ެ. ރ ާއްޖޭގ ައި ނަޞރ ާއި ނ ްގ ެ ފ ައ ްޅި އ ެއ ް އ ެޅެނ ް‬ ‫ޯ‬ ‫އަންނަނީ އެންމ ެ ގޮތ ަކުންނ ެވ ެ. އެގޮތަކ އ ެމ ް.ޑީ.ޕއ ަށ ް ވ ެރި ކަނ ް ލި ބުމ ެވ ެ. އ ެމ ް.ޑީ.ޕީގ ެ‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫އެމީހުންނަށ ް ހީވެފ ައި ވ ަނީ‬ ‫ޢާނ ްމ ު މެންބަރުންނަށ ް މި ކަނ ް ރޭކ ާވެސ ނުލ ަނީ ތ ޯއްޗ ެކ ެވ ެ؟‬ ‫ް‬ ‫އ ެމ ް.ޑީ.ޕީގ ެ އެޖެނ ްޑާއަކ އ ަދ ުގ ެ ސަ ރ ުކާރ ު ޒި ނ ްމ ާދާރ ުކުރ ުވުންކަމ ަށ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫03‬
  • 31. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ނޫނ ެކ ެވ ެ. ކ ަމ ުގ ެ ފ ުރި ހަމ ަ ނ ާޖ ާއި ޒުފ ައި ދ ާ ކެނ ެރީ ގ ެއި ނ ް އަންނަނީ ނަގ ަމުންނ ެވ ެ. ނ ާޒި މ ް‬ ‫ސަ އ ްތާރ ުގ ެ މ ަސަ އްކަތަކ އ ެމ ް.ޑީ.ޕީގ ެ ނަޞރ ާއި ނ ްގ ެ ވި ނ ްގ ާ ގ ުޅުނ ް ދަމަހ ައ ްޓ ާ އެކ ަމުގ ައި‬ ‫ޯ‬ ‫ީ‬ ‫ރޭދ ުވ ާ ނަގ ާލުމ ެވ ެ. ސާފ ު ހެކތ ައ ް މި ވ ެބ ްސަ އި ޓްތ ަކުނ ް ކަށަވަރ ު ކުރައ ްވ ާށ ެވ ެ!‬ ‫ި‬ ‫މި ތަނުނ ް ބ ައ ެއ ް ލި ޔެކިޔ ުމ ާއި ސަ އި ޓުތ ަކުގ ައި ރ ާއްޖޭގ ައި ނަޞރ ާއި ނ ް އުޅޭކަމ ަށ ާއި ، ނަމ ަވެސ‬ ‫ް‬ ‫ާ‬ ‫ދި ވެހ ސަ ރ ުކާރުނ ް ގަދ ަބާރުނ ް ދި ވެހނ ް އ ެއްދނ ެއްގ ައި ތި ބުމ ަށ ް މ ަޖ ުބޫރ ުކުރ ުވާކަމ ަށ ް‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ލި ޔެފ ައި ވ ެއ ެވ ެ. އ ަދި ނަޞރ ާއި ންނަށ ް ނުހަނ ު ބޮޑ ަށ ް އި ހާނ ެތި ކ ޮށ ް ދި ވެހިސަ ރ ުކާރުނ ް ހިތ ާ‬ ‫ާ‬ ‫ކަމ ަށ ާއި ، ރައސ މ ައ ުމޫނަކ ނަޞރ ާއި ންނަށ ް ހ ުރި ބރ ެއްކަމ ަށ ްވެސ ހާމަކ ޮށްފ ައި ވ ެއ ެވ ެ.‬ ‫ް‬ ‫ި‬ ‫ާ‬ ‫ީ‬ ‫ީ ް‬ ‫މި ނި ސްޓ ްރީ ވ ޮޗ ް‬ ‫މި ދެންނ ެވުނ ު ސަ އި ޓުތ ަކ ުގ ެތެރ ެއި ނ ް ގ ެރީ ސްޓ ްރީ ޓ ަރއ ާއި ގ ުޅުނ ް ހ ުރި‬ ‫ކިޔ ާސަ އި ޓުގ ައި ވ ާ ލި ޔުމ ެއ ްގ ެ ފ ޮޓ ޯ މި ފ ޮތުގ ައި ހމ ެނި ފ ައި ވާނ ެއ ެވ ެ.‬ ‫ި‬ ‫މި ލި ޔުނ ް އ ޮތ ް ވ ެބ ްސަ އި ޓ ުގ ެ އ ެޑްރެސ ތި ރީ ގ ައި މި ވ ަނީ އ ެވ ެ‬ ‫ް‬ ‫2742=‪http://www.ministrywatch.com/mw2.1/E1_Txt.asp?DocID‬‬ ‫ޝަ އ ްކ ެއ ް ވަސްވ ާހ ެއ ް ނ ެތްގ ޮތުގ ައި ގ ެރީ ސްޓ ްރީ ޓ ަރ އަކ ހަމ ަ އެކ ަނި ނަޞރ ާ ދނަށ ް‬ ‫ީ‬ ‫ާ‬ ‫ީ‬ ‫ވަދ ެހ ުރި މީހ ެއ ް އެކަންޏ ެއ ް ނޫނ ެވ ެ. އޭނާއަކ ވަރަށ ް ފ ާޅުގ ައި މ ުޅި އި ނގި ރޭސވި ލ ާތުގ ައި ވެސ‬ ‫ް‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ނަޞރާދނަށްޓ ަކ ާ މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރ ާ މީހ ެކ ެެވ ެ.‬ ‫ާ ީ‬ ‫ގ ެރީ ސްޓ ްރީ ޓ ަރ ފޮނުވ ައި ގެނ ް މި ދި ޔައަހަރ ު މ ާލެއ ައި ބެނ ް ރ ޮޖ ާރސ އަކީވެސ ކ ްރި ސްޓި އަނ ް‬ ‫ް‬ ‫ް‬ ‫ސޮ ލި ޑާރަޓ ޖ ަމާޢ ަތ ުގ ެ މީހ ެކ ެވ ެ. އ ަދި މި ނި ވަނ ް ނ ޫހުގ ައި ލި ޔަނ ް އ ުޅުނ ު އ ެމ ް.ޑީ.ޕީގ ެ‬ ‫ީ‬ ‫ނަޞރ ާ ސްޓްރ ެޖި ސްޓ ް އެޑ ަމ ް ކޫޕ ަރ ) މި ހާރ ު ދ ެ އަހަރަށ ް ރ ާއްޖެނާދެވޭގޮތ ަށ ް ބޭރުކ ޮށްފ ައި‬ ‫ޯ‬ ‫( އ ަދި މި ހާރ ު އުޅ ޭ ވި ލ ްޖޯޑަންއ ަށ ްވެސ މުސރަދ ެނީ ގ ެރީ ސްޓ ްރީ ޓ ަ ގ ެ ޖ ަމާޢ ަތުންނ ެވ ެ.‬ ‫ާ‬ ‫ް‬ ‫13‬
  • 32. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫މެރފައވ ާ ދެލ ޯ ހުޅުވާށެވ ެ! މނވަންކަމާއ ޑމޮކްރަސގ ެ ނމުގައ‬ ‫ަ ި‬ ‫ީ‬ ‫ި ި‬ ‫ި ި‬ ‫ި ި‬ ‫”ދވެހ ލޮބުވެތ އަޚުންނާއ އ ުޚުތުންނޭވ ެ!‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ި ި‬ ‫ތެދ ު މަޢުލޫމާތާއ‬ ‫ި‬ ‫ަ‬ ‫ީ ަ‬ ‫އިނގރޭސ ފައްޅތކާއި، އެމްޑޕގުޅގެން ދަމާފައވ ާ މަކަރާއި، ހލތުގ ެ ފަރުދާތއ ް ކަހާލާށެވ ެ.‬ ‫ި‬ ‫ީ ީ ި‬ ‫ި ަ‬ ‫ި ި‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ީ ި ި‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ަ‬ ‫ީ‬ ‫ހަޤޤަތ ް ހޯދާބލާށެވ ެ. އަންނ ބުނެފައވަނީ، އޭނާ ބޭނުންވަނ ދވެހ ގައުމުގ ެ 0004 އަހަރުވ ތާރީޚުގައ‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ަ‬ ‫ނމުމުގ ެ ސއްކަ ޖަހަންކަމުގައެވ ެ. އަޅުގަނޑުމެންގ ެ ކާބފައން އަޅުގަނޑުމެންނށް ދޫކުރ އަމާން އޮމާން، ޞު ލްޙަވެރ‬ ‫ަ ި‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ަ‬ ‫ދންވެރ ދވެހ ރާއްޖ ެ ފޔވައ އެހެން ދވެހ ރާއްޖ ެ އަކަށް އޭނާ އަހަރެމެންނށް ދަޢުވަތ ު ދެނއެވ ެ. ޝަ ހދ ު‬ ‫ި ި‬ ‫ި ަ ި‬ ‫ީ ި ި ި‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ަ ަ ި‬ ‫ަ ީ ަ ަ‬ ‫ަ‬ ‫ީ ަ ަ‬ ‫ި‬ ‫އަލރަސް ގެފާނާއި، އުތމ ު ބޠލް މުހަންމަދ ު ތކުރުފާނާއި، ހުރވ ބޠލް ދޮންބންޑާރއންނާއި، ޝަ ހދ ު ޙ ުސަ އން‬ ‫ި ި‬ ‫ި‬ ‫ަ‬ ‫ަ‬ ‫ަ‬ ‫ަ‬ ‫ި‬ ‫އާދަމްގ ެ މަތން ހަނދާން ކުރއްވާށެވ ެ. އޭނާ އެބޭފުޅުންނށް ފުރއ ްސާ ރކުރެއެވ ެ. އެބޭފުޅުން ބނާކޮށްދެއްވ މ‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫މ އަދ ު މ ރާއްޖެއަށް ވަމުން މދ ާ‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ި ި‬ ‫ދވެހ ރާއްޖ ެ ނޫނ އަހަރެމެން ބޭނުމެއ ް ނޫނޭ ހތްވަރާއެކ ު ވދާޅުވާށެވ ެ.‬ ‫ަ‬ ‫ަ ި ަ‬ ‫ި ަ‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫ީ ަ ަ‬ ‫ި ި‬ ‫ނކަމެތ ގޮތ ް، ކުރގ ެ ބޠލުންނާއ ޤައުމާއި، ދނުގ ެ ދފާޢުގައ ޝަ ހދުވ ެ ދޔ މާތް ކާބފައންނށް ފެންނާނެނމ ަ‬ ‫ި‬ ‫އެދުމާއ‬ ‫އަންނމެންގ ެ‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫އެބޭފުޅުން ކަށްވަޅުގައ ތއްބވައގެން ކރތ ކުރއްވާނެކަން ކަށވަރެވ ެ. އެހެންވމ ާ،‬ ‫ަ‬ ‫ަ‬ ‫ީ ި ި‬ ‫ި ި ަ ި‬ ‫ި‬ ‫ީ ި‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ި ަ‬ ‫ީ‬ ‫ަ‬ ‫އެއްގޮތށް އަތޮޅ ު ކޮމެޓއެއްވ ެސް އަދ ރށުކޮމެޓއެއްވ ެސް ހޮވުމަށް ތާއދ ު ނުކުރާށެވ ެ. ދނާއ ޤައުމުގ ެ ހެވާއ‬ ‫ލާބއަށްޓަކައެވ ެ. “‬ ‫ަ‬ ‫ތި ރީ ގ ައި މި ވ ާ އި ތުރ ު ލި ނ ްކްތ ަށ ް ޗ ެކްކ ޮށްލ ައ ްވ ާށ ެވ ެ. ގ ެރީ ސްޓ ްރީ ޓ ަރގ ެ ނަޞރާޖ ަމާޢ ަތ ާއި‬ ‫ޯ‬ ‫ގ ުޅުނ ް ހ ުރި ސަ އި ޓުތ ަކ ުގ ެ ލި ނ ްކުތ ަކ ެވ ެ. މި ތަނުނ ް ވީފ ޯ އ ެމ ް.ޕ ސަ އި ޓަކ ނަޞރ ާއި ނ ް‬ ‫ޯ‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ފަނ ްޑުކ ޮށ ްގެނ ް ހނ ްގ ާ އި ސްތި ހާރ ު ސަ އި ޓ ެކ ެވ ެ. މި ދި ޔ ަ އަހަރ ު މި ސަ އި ޓުގ ައި މި ނި ވަނ ް ނޫހ ަށ ް‬ ‫ި‬ ‫ރި ޕޯޓަރަކ ު ބޭނުނ ްވ ެގެނ ް އި ސްތި ހާރ ުވެސ ކ ޮށްފ ައި ވ ެއ ެވ ެ. މި އި ސްތި ހާރުނ ް ހ ޮވި ގެނ ް އ ައި ސ‬ ‫ް‬ ‫ް‬ ‫ހ ުރި މީހާއަކ މި ނި ވަނ ް ނ ޫހުގ ައި އ ުޅުނ ު ވި ލ ް ޖޯޑަނ ް އ ެވ ެ. މި އ އ ަޅުގ ަނޑުމެނ ް ހަދ ައި ގެނ ް‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ދ ައ ްކ ާ ދ ޮގ ު ވާހަކަތ ަކ ެއ ް ނޫންކަނ ް ޔަޤނ ް ކުރ ެއ ްވުމ ަށ ް ތި ރީ ގ ައި މި ވ ާ ވ ެބ ްއ ެޑްރެސ ތަކ ަށ ް‬ ‫ް‬ ‫ީ‬ ‫ވަޑ ައި ގަންނަވ ާށ ެވ ެ.‬ ‫‪http://www.w4mp.org/html/personnel/jobs/list_jobs_ref.asp‬‬ ‫‪http://www.isic-centre.org‬‬ ‫23‬
  • 33. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫އ ެމ ް.ޑީ.ޕީގ ެ އޮންލ ައި ނ ް ނޫސ މި ނި ވަނ ް ނި އުސ ޑ ޮޓ ް ކ ޮމ ް އި ނ ް ނަޞރާދނ ް އި ސްތި ހާރ ު‬ ‫ާ ީ‬ ‫ް‬ ‫ް‬ ‫ކ ޮށްފ ައި ވ ެއ ެވ ެ. މ ާތ ް ﷲ ގަންދ ހ ުވާކ ޮށްފ ަ ބުނަމ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫އަނ ްނި ހނ ްގ ާ މި ނި ވަނ ް ނ ޫހ ުގ ެ ހ ޯމ ް ޕ ޭޖްގ ައި 61 ޖުލ ައި 7002 ގ ައި ޖ ަހާފ ައި ވ ާ ނަސރާދނ ުގ ެ އި ސްތި ހާރ ު‬ ‫ާ ީ‬ ‫ި‬ ‫33‬
  • 34. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ި ަ‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ވެރކަން ނގުޅައގަތުމުގ ެ ޙަރކާތާއި... ނަސޯ ރާއންގ ެ ރޭވުމުގ ެ އތުރު ހެކތއ ް:‬ ‫ަ‬ ‫ި ި‬ ‫ި‬ ‫07ގ ެ އަހަރުތ ަކުގ ައި ރ ާއްޖެއ ަށ ް އ ައި ސ ޏ. ފުވ ައ ްމުލ ަކ ުގ ެ އަނ ްހެނަކ ާއި ކ ައި ވ ެނި ކ ޮށ ްގެނ ް‬ ‫ް‬ ‫އ ުޅުނ ު ޢ ަބ ުދ ުއ ްﷲ ޝަ ވީގ ެ ނަމުގ ައި އ ުޅުނ ު ސޕޭނ ުގ ެ ރައ ްޔި ތ ަކ ުވެސ ހމެނ ެއ ެވ ެ. އ ަދި‬ ‫ް ި‬ ‫ް‬ ‫ހލ ޭ އެހީގެދ ަށުނ ް ރ ާއްޖޭގ ައި ހަރަކ ާތ ްތ ެރި ވ ަމުނ ްދި ޔ ަ މ ައި ކ ަލ ް އޮޝ ކިޔާމހ ަކ ުވެސ‬ ‫ް‬ ‫ީ‬ ‫ާ‬ ‫ި‬ ‫ހމެނ ެއ ެވ ެ. މި ދެންނ ެވި އޮޝ ދި ވެހ އަނ ްހެނ ެއ ް ކ ަމުގ ައި ވ ާ ފ ަރީ ޝާއ ާ ކ ާވ ެނި ކ ޮށ ްގެނ ް‬ ‫ި‬ ‫ާ‬ ‫ި‬ ‫ޑީޕ ޯޓ ް‬ ‫ރ ާއްޖ ެއި ނ ް‬ ‫ް‬ ‫މި ދެމީހުނ ްވެސ‬ ‫އޮސްޓްރޭލި ޔާގ ައ ެވ ެ.‬ ‫ދި ރި އ ުޅ ެމުންދ ަނީ‬ ‫މި ހާރ ު‬ ‫ކ ޮށ ްލ ެވުނ ެވ ެ. ނަތީޖާއަކ މި މީހުނ ް މ ައ ުމޫނ ުގ ެ ސަ ރ ުކާރާމ ެދ ު ވަރަށްބޮޑ ަށ ް ނަފުރަތ ުވ ެ ދި ވެހ‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ސަ ރ ުކާރ ުގ ެ ރީ ތި ނަނ ް ކލ ަނބުކ ޮށ ް، ދި ވެހ ޤ ައ ުމ ު ހ ަލ ާކ ުގ ެ ތެރެއ ަށ ް ވ ައ ްޓ ާލުމ ަށ ް އި ތުރ ު‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫މ ަސަ އްކ ަތްތ ަކ ެއ ް މީޑި އާގ ައި ފ ެއ ްޓި އ ެވ ެ. ވަރަށ ްކ ުރީ އްސރ ެ ދި ވެހނ ްގެދނ ާއި ، ދި ވެހނ ްގ ެ‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫ު‬ ‫ސަ ޤާފ ަތ ް ދޫކ ޮށ ް ނި އުޒލަނ ްޑުގ ައި ދި ރި އ ުޅ ެމުނ ްދ ާ މއ. ދަހަރާގ ޭ މ ާޖި ދ ު އ ަބ ްދ ުލ ް‬ ‫ީ‬ ‫ވ ައ ްހ ާބ ާއި ، މި ދެންނ ެވި މ ައި ކ ަލ ް އޮޝާއ ާއި ދެމީހުނ ް ގ ުޅި ގެނ ް އުފ ައ ްދާފ ައި ވ ާ މި ދަންނަވ ާ‬ ‫އި ންޓ ަރނ ެޓ ުގ ެ ވ ެބ ްސަ އި ޓުތަކަކ ދި ވެހ ޒ ުވާނުންނަށ ް އ ަމ ާޒުކ ޮށ ް ނަޞރާދނަށ ް ހިތ ް‬ ‫ާ ީ‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫43‬
  • 35. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ލެނ ްބ ުވުމ ަށ ް ފ ައ ްޓާފ ައި ވ ާ ނުރައ ްކ ާތ ެރި މ ަސަ އްކ ަތްތ ަކ ެކ ެވ ެ. މ ައި ކ ަލ ް އޮޝާއ ާއި ފ ަރީ ޝާގ ެ‬ ‫ސަ އި ޓ ު ކ ަމުގ ައި ވ ާ ‪http://www.maldivesculture.com‬‬ ‫އަކ ދަހަރާގ ޭ މ ާޖި ދ ުގ ެ ” ލ ަޢުނަތ ް“ ލި ބފ ައި ވ ާ ވ ެބ ްސަ އި ޓ ުގ ެ -‪http://www.maldi‬‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫‪ vesroyalfamily.com‬އ ާއި ސދ ާ ސދ ާ ގ ުޅުނ ް ހ ުރި ވ ެބ ްސަ އި ޓ ެކ ެވ ެ. އ ަދި އ ެމ ް.‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ޑީ.ޕީގ ެ ނަމުގ ައި އި ނގި ރޭސވި ލ ާތުގ ައި ފ ާއި ތ ުވި 4 އަހަރ ު ދި ރި އ ުޅ ެމުނ ްދ ާ މ. މ ާފުށގ ޭ‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫އ ަޙްމ ަދ ު ޝަ ފީޤ ު މޫސ )ސަ އްޕ ޭ( ހންގ ަމުނ ްދ ާ ދި ވެހ އ ޮބ ްޒާވ ަރ ވ ެބ ްސަ އި ޓ ާއި ، //:‪http‬‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ާ‬ ‫އ ަދި އ ެމ ް.ޑީ.ޕނ ް ހންގ ަމުނ ްދ ާ މި ނި ވަނ ް ނި އުސ‬ ‫ް‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫‪www.dhivehi-observer.com‬‬ ‫ގ ުޅި‬ ‫) އި ނގި ރޭސ ބ ަހުނ ް ނެރެވ ޭ ސަ އި ޓަކ ( ‪http://www.minivannews.com‬‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫ލާމެހފ ައި ވ ާ ޚަބަރ ު ފ ަތުރ ާ ވ ަޞލ ަތްތ ަކ ެކ ެވ ެ. މި މ ަސަ އްކ ަތްތ ަކ ުގ ެ ފަހ ަތުގ ައި ޚަރަދ ު‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫ކުރުމ ަށ ް ތި ބ ނަޞރ ާ ފ ައ ްޅި ތ ަކ ެވ ެ. އި ނގި ރޭސ ރައ ްޔި ތ ެއްކ ަމުގ ައި ވ ާ ޑ ޭވި ޑ ް ހ ާޑި ންހ ަމ ް‬ ‫ި‬ ‫ާ‬ ‫ީ‬ ‫އި ސްވ ެ ހުރ ެގެނ ް އުފ ައ ްދާފ ައި ވ ާ ފްރެނ ްޑްސ އ ޮފ ް މ ޯލ ްޑި ވްސ -‪http://www.friend‬‬ ‫ް‬ ‫ް‬ ‫ވ ެބ ްސަ އި ޓ ާއި އެޖ ަމ ްޢި އ ްޔ ާގ ެ މ ައި ގ ަނޑ ު އ ަމާޒަކ‬ ‫ީ‬ ‫‪sofmaldives.org/index.html‬‬ ‫ޑ ޭވި ޑ ް ހ ާޑި ންހ ަމ ް މެންފަދ ަ ނަޞރ ާ ފ ައ ްޅި ތ ަކ ުގ ެ‬ ‫ާ‬ ‫ދި ވެހ ވ ެށި ކލ ަނބުކ ޮށ ްލުމ ެވ ެ.‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ފ ައި ސާގ ެ އ ަވާގ ައި ދި ރި އ ުޅުނ ް ބނާކ ޮށްފ ައި ވ ާ ދޮނ ް މީހުނ ްގ ެ ފަހ ަތުގ ައި ރ ާއްޖ ޭގ ެ ވ ެރި ކަނ ް‬ ‫ި‬ ‫ބަދ ަލ ުކުރުމ ަށ ް އ ަތ ުކ ުރި އ ޮޅ ާލާފ ައި މި ވ ަނީ ދި ވެހނ ްގ ެ ތެރ ެއި ނ ް އ ަމި އްލ ަ އ ެދ ުމުނ ް ފ ޯވެފ ައި‬ ‫ި‬ ‫ތި ބ މި ކަހަލ ަ ބަޔ ެކ ެވ ެ.‬ ‫ި‬ ‫އ ެމ ް.ޑީ.ޕ އ ުފ ެދި ގެނ ް އައ ޤ ާސމ ް އި ބުރާހީމ ްގ ެ އެހީތ ެރި ކ ަމ ާއ ެކުގ ައ ެވ ެ. ޤ ާސމ ުގ ެ‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ބޭނުމަކ އޭނ ާގ ެ ހިމާޔ ަތ ެވ ެ. އެނ ާގ ެ މ ުދ ާވ ެރި ކަނ ް ރައ ްކ ާތ ެރި ކ ަމ ާއ ެކ ު ދަމަހ ައްޓ ައި ދޭނޭ‬ ‫ީ‬ ‫ކ ަމ ުގ ެ ޔަޤންކަނ ް ކެނ ެރީ ގ ޭ އަނ ްނި އ ާއި އ ަދި އޭރ ުގ ެ އ ެމ ް.ޑީ.ޕނ ް ދި ނ ެވ ެ. އ ެމ ް.ޑީ.ޕ‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫މ ެދ ުވ ެރި ވ ެ ރ ާއްޖ ޭގ ެ ވ ެރި ކަނ ް ބަދ ަލ ުކުރުމ ަށ ް ޔޫރަޕ ްގ ެ ފ ައ ްޅި ތ ަކުނ ް ފ ައި ސ އ ޮއ ްސަ ނ ް‬ ‫ާ‬ ‫ފ ެއ ްޓި އ ެވ ެ. އެންމ ެ ބ ޮޑ ު މަދ ަދ ުގާރަކ ޔޫރަޕ ާއި އ ަދި އ ެހ ެނި ހެނ ް ސަ ރަޙ ައ ްދުތ ަކުގ ައި‬ ‫ީ‬ ‫ދި ރި އުޅ ޭ ނަޞރ ާއި ނ ްގ ެ ރާހިބުންނ ާއި ، ފ ައ ްޅި ތ ަކ ުގ ެ އި ސްވ ެރި ނ ްގ ެ މ ަހ ާސނ ްތާތ ަކުގ ައި‬ ‫ި‬ ‫ާ‬ ‫ބ ައި ވ ެރި ވ ެ މ ުޅި ދ ުނި ޔެއ ަށ ް ނަޞރާދނ ް ފ ެތުރުމ ަށ ް މ ަސަ އްކ ަތ ްކުރ ާ ޑ ޭވި ޑ ް ހ ާޑި ންހ ަމ ްއ ެވ ެ.‬ ‫ާ ީ‬ ‫53‬
  • 36. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫މި ގ ުޅުނ ް ވަރަށ ް ސާފުކ ޮށ ް އި ންޓ ަރނ ެޓުގ ައި ފެންނާނ ް އެބ ަހ ުއްޓ ެވ ެ. ޑ ޭވި ޑ ް ހ ާޑި ންހ ަމ ް‬ ‫އ ަށ ް، ގ ޫގ ުލްގ ައި ސާރޗްކ ޮށްލ ައ ްވ ާށ ެވ ެ. ފްރެނ ްޑްސ އ ޮފ ް މ ޯލ ްޑި ވްސ ފަދ ަ ޖ ަމާޢ ަތްތ ަކ ާއި‬ ‫ް‬ ‫ް‬ ‫އ ަދި ކ ުރީ ނ ް މި ބ ަޔާނ ްކުރ ެވުނ ު ތ ަފ ާތ ު އެކ ވ ެބ ްސަ އި ޓުތ ަކ ުގ ެ އ ަރި މަތ ލި ނ ްކުތ ަކ ާއި‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫އ ެސަ އި ޓުތ ަކުގ ައި ލި ޔެފ ައި ވ ާ އ ާޓި ކ ަލްތ ަކ ާއި ، ފި ކުރުތަކ ަށ ް ވި ސނާލ ައ ްވ ާށ ެވ ެ. ފ ުރި ހަމ ަ‬ ‫ް‬ ‫ތަސވރ ު ފ ާޅ ުވާނ ެއ ެވ ެ.‬ ‫ް ީ‬ ‫9991 ގ ައި ރ ާއްޖޭގ ައި ނަޞރާދނ ް ފ ެތުރުމ ަށ ް އ ުޅުނ ު ބޭރ ުގ ެ ބަޔ ަކ ާއި ، އ ަދި އެދނަށ ް‬ ‫ީ‬ ‫ާ ީ‬ ‫ވަދ ެ، ސޮ ލީބ ު އަޅ ައި ގެނ ް ބ ައި ބ ަލ ް ދި ވެހ ބަހ ަށ ް ތަރުޖ ަމާކ ޮށ ްގެނ ް އ ުޅުނ ު ޒ ުވާނުންތ ަކ ެއ ް‬ ‫ި‬ ‫ސަ ރ ުކާރުނ ް ވ ަނީ ބަނ ްދުކ ޮށްފ ައ ެވ ެ. މި ކ ަމުގ ައި ހަރަކ ާތ ްތ ެރި ވި ބޭރ ުގ ެ ފަރ ާތްތ ަށ ް ރ ާއްޖ ެ‬ ‫ނާދެވޭގޮތ ަށ ް ޑީޕ ޯޓ ް ކ ޮށްލީއ ެވ ެ. ސޮ ލީބ ު ކަރުގ ައި އަޅ ައި ގެނ ް އ ުޅ ެނި ކ ޮށ ް ފ ަޅ ާއ ެރި އެކަކ‬ ‫ީ‬ ‫މި ހާރ ު އެސް.އ ެލ ް.ޕ ނަމުގ ައި ސޔ ާސ ޕާޓީއ ެއ ް އުފ ައްދ ައި ގެނ ް8002 ގ ެ ރި ޔ ާސ‬ ‫ީ‬ ‫ީ ީ‬ ‫ީ‬ ‫އި ނ ްތި ޚ ާބުގ ައި ވާދ ަކުރުމ ަށ ް ނ ުކުމ ެ އުޅ ޭ މާލ ޭ މެންބަރ ު އި ބްރާހީމ ް އި ސްމާޢީލ ުގ ެ އަނ ްހެނ ް‬ ‫ކ ޮށްކ ޮ ޤުރައި ޝާއ ެވ ެ. މި އ ދ ޮގ ެއ ްތ ޯ ޚ ުދ ު އި ބުރާކ ައި ރި ނ ް ސުވ ާލުކ ޮށްލ ައ ްވ ާށ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫ޑރ. މުޙަންމަދ ު ވަޙދ ު ޙ ަސަ ންމަނކ ު:‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫މނާއަކީ، އާދ ަޔ ާ ޚިލާފ ަށ ް ގި ނައި ނ ް ބ ަނގުރ ާ ބޯމީހ ެކ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫މނ ާގ ެ އ ެއ ްވެސ ދ ަރި އަކ ަށ ް ދި ވެހ ބ ަހ ެއ ް ނޭނގ ެއ ެވ ެ.‬ ‫ި‬ ‫ް‬ ‫ީ‬ ‫އި ސްލ ާމްދނ ާބެހ ޭ އ ެއ ްވެސ މި ންވަރ ެއ ް އ ުނގަންނާދފ ައ ެއ ް‬ ‫ީ‬ ‫ް‬ ‫ީ‬ ‫ނ ުވ ެއ ެވ ެ.‬ ‫ކިޔާފ ައި ވ ަނީ މ ުޅި ނ ްވެސ ކ ްރި ސްޓި އަނ ް ނަންނަމ ެވ ެ.‬ ‫ް‬ ‫އި ތުރަށ ް މި ކަނ ް ސާފ ުކުރައްވަނ ް ބޭނުނ ްފ ުޅުނަމ ަ، މނ ާގ ެ ފި ރި ހެނ ް‬ ‫ީ‬ ‫ވަޙީދ ުގ ެ ބްލޮގ ަށ ް ވެދެވަޑ ައި ގަންނަވ ާށ ެވ ެ!‬ ‫ދ ަރި ފ ުޅ ު ޖ ެފ ްރީ‬ ‫‪www.cedassociation.org waheed.html‬‬ ‫63‬
  • 37. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫އަނެއ ް ދވެހރާއްޖ ެ:‬ ‫ި ި‬ ‫73‬
  • 38. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫މި ހާރ ު ކުރެވ ޭ ސުވާލަކ އަނ ެއ ް ދި ވެހ ރ ާއްޖ ެ އަކ ކޮބ ައި ހ ެއްޔ ެވ ެ؟ މި ސުވ ާލ ުގ ެ ޖ ަވ ާބ ު‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫އަނ ްނި ދ ާދި ފ ަހުނ ް ދފ ައި ވ ެއ ެވ ެ. އޭނ ާ ބ ުނީ އެއ އި ނގި ރޭސނ ް ގ ަމުގ ައި ތި ބ އި ރ ު‬ ‫ި‬ ‫ި‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫އ ައ ްޑޫގ ައި އ ޮތ ް ދި ވެހ ރ ާއްޖ ެ ކަމ ަށ ެވ ެ. އ ެތ ާ ފ ައ ްޅި ހ ުއްޓ ެވ ެ. ބ ަނގުރަލ ާއި ، ދ ެޖި ންސ‬ ‫ު‬ ‫ި‬ ‫ގ ައި ގ ޯޅި ވ ެ ނަށ ާ )އާރ ު، އ ޭ، އ ެފ ް،(ގ ެ ކުލ ަބ ެއ ް ހ ުއްޓ ެވ ެ. އަނ ެއ ް ދި ވެހ ރ ާއްޖ ޭގ ެ އި ތުރ ު‬ ‫ި‬ ‫ތ ަފ ުސލަކ ަށ ް ބޭނުންނަމ ަ ތި ރީ ގ ައި ވ ާ ފ ޮޓޯތ ައ ް ބ ައްލ ަވ ާށ ެވ ެ. ބޮލ ަށ ް ގ ުލ ްސަ ނ ްޕ ާ މ ަލ ެއ ް‬ ‫ީ‬ ‫)ޓ ެމްޕ ަލ ް ފ ުލާވ ަރ( އ ެއ ް ޖަހ ައި ގެނ ް މި ހިރީ ސބރ ާ ނޫރައްދނ ެވ ެ. އޭނ ާއ ާ އ ެކުގ ައި އެވ ަނީ‬ ‫ީ‬ ‫ޯ ި‬ ‫ގ ޯގ ޯ ލަތީފ ުގ ެ ދ ަރި‬ ‫އަނ ްނި ތި މ ާގ ެ އަނ ްހެނ ް ކ ުއްޖ ެކ ެވ ެ. އަނ ެއ ް ފ ޮޓ ޯއި ނ ް އ ެފެންނަނީ‬ ‫ޖ ެނީ ފ ާއ ެވ ެ. ދެނ ް އ ެމ ް ޑ ޕގ ައި އި ސްވ ެ ހަރަކ ާތ ްތ ެރި ވ ާ ބ ައ ެއ ް ޒ ުވާނުންނ ެވ ެ. އަނ ެއ ް‬ ‫ީ ީ‬ ‫ދި ވެހ ރ ާއްޖ ޭގ ެ މި ނި ވަނ ް އ ުޅ ުމ ާ ގ ުޅުނ ް ތި އޮތ ފެންނ ާށ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫ސޮ ބުރ ާ ބ ޮލުގ ައި ޖ ަހާފ ައި ވ ާ މަލ ަށ ް ބ ައްލ ަވ ާށ ެވ ެ. އަނ ެއ ްދި ވެހރ ާއްޖ ޭގ ެ‬ ‫ި‬ ‫މި ނި ވަނ ް ދި ރި އ ުޅުނ ް ހ ަށި ގ ަނޑުނ ް ފެންނާނ ެއ ެވ ެ.‬ ‫83‬
  • 39. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ލަނ ްކ ާގ ެ ހ ޮޓާތ ަކުގ ައި އަނ ެއ ްދި ވެހރ ާއްޖ ޭގ ެ މި ނި ވަނ ް ދި ރި އ ުޅުނ ް‬ ‫ި‬ ‫93‬
  • 40. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ޖ ެނި ފާލަތީފ ާއި އ ެމްޑޕ ބ ައ ެއ ް އަނ ްހެނ ް މެންބަރުނ ް އަނ ެއ ްދި ވެހރ ާއްޖޭގ ައި .‬ ‫ި‬ ‫ީ ީ‬ ‫04‬
  • 41. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫އި ނގި ރޭސނ ް އ ައ ްޑުގ ައި ތި ބިއި ރ ު ހ ަދާފ ައި ވ ާ ރ ާބ ޯކުލ ަބ ް.‬ ‫ީ‬ ‫14‬
  • 42. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫މި އ ވ ެލ ްޒި ނީ އ ެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫ޖ ުމ ްހ ޫރީ ގ ުޅ ުމ ުގ ެ‬ ‫އ ެއ ްމުސތަޝރ ެވ ެ.‬ ‫ް ާ‬ ‫”ހަމ ަ“ ޖ ަމި އ ްޔ ާގ ެ‬ ‫ރައސެވ ެ.‬ ‫ީ‬ ‫އި ނދ ެގެނ ް އ ުޅ ެނީ‬ ‫ކ ްރި ސްޓި ޔަނ ާކ ާއ ެވ ެ.‬ ‫ފ ޮޓ ޯއި ނ ް ފެންނަނީ‬ ‫ކ ައި ވ ެނި ކ ުރި ދުވ ަހ ު‬ ‫ފ ައްޅގ ައި ރ ާބޯނ ް‬ ‫ީ‬ ‫ހ ުއްޓ ައ ެވ ެ.‬ ‫24‬
  • 43. ‫އަހަރެމެންނަށ ް މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް‬ ‫ދވެހ އުންމަތުގ ެ ވޭނ އުދ ާސް !‬ ‫ީ‬ ‫ި ި‬ ‫މި ލ ޮބ ުވ ެތި ދި ވެހ އުންމ ަތ ުގ ެ ކަރާމ ަތ ް ވ ެއ ްޔ ާ މ ެޑެވ ެނީ ބ ާއ ެވ ެ؟ މ ާތ ްވ ެގެނ ްވ ާ‬ ‫ި‬ ‫އި ސްލ ާމްދނ ުގ ެ ބަރަކ ާތ ްތ ެެރި ނޫރުނ ް، މި އުންމ ަތ ް މ ަޙްރ ޫމ ު ވ ަނީ ބާވ ައ ެވ ެ؟‬ ‫ީ‬ ‫ހމޭންކ ަމ ާއި އ ަމާންކަންމަތ ﷲ ލ ެއ ްވި ތަނަވަސ ރަޙްމަތ ަށ ް ފުރަގަސ‬ ‫ް‬ ‫ް‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫ދ ެވ ެނި ބާވ ައ ެވ ެ؟ ނ ެތި ދި ޔ ުމ ާއި ކ ޯފ ާގ ެ ޢ ަލާމ ަތްތ ައ ް ދ ައްކަވ ަނީ ނޫނ ްބާވ ައ ެވ ެ؟‬ ‫ބ ަޔާނ ްވ ެދި ޔ ަ ޙަޤޤ ަތްތަކ ަށ ް ބ ަލ ާއި ރ ު، މި ގ ައުމ ަށ ް ކ ުލުނ ު ހ ުރި ނަމ ަ، މި ދނަށ ް‬ ‫ީ‬ ‫ީ‬ ‫ލޯބ ހ ުރި ނަމ ަ މި ހާރ ު ތި ޔ ަ ބ ޭފ ުޅ ާގ ެ ޝުޢޫރަކ ކޮބ ައި ތ ޯއ ެވ ެ؟ އަހަރެމެންނަށ ް‬ ‫ީ‬ ‫ި‬ ‫މި ދ ެވ ެނީ ކޮނ ްތާކ ަށ ް ހ ެއްޔ ެވ ެ؟‬ ‫34‬