ผลกระทบของการท่อง
เที่ยว
และปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อ
การท่องเที่ยวสอนโดย
อาจารย์สมรพรรณ คงสกุล
M.A. (Hotel and Tourism Management)
อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวเป็นกิจกรรมทาง
เศรษฐกิจที่สามารถทำารายได้เป็นเงินตราต่าง
ประเทศอันดับหนึ่งติดต่อกันมานานหลายปีให้
กับประเทศไทย แต่เมื่อมองในมุมอื่น
อุตสาหกรรมท่องเที่ยวส่งผลกระทบต่อหลาย
ด้าน โดยมีรายละเอียดดังนี้
1) ผลกระทบของการท่องเที่ยวต่อเศรษฐกิจ
2) ผลกระทบของการท่องเที่ยวต่อสังคมและวัฒนธรรม
3) ผลกระทบของการท่องเที่ยวต่อสิ่งแวดล้อม
1) ผลกระทบของการท่องเที่ยวต่อเศรษฐกิจ
1.1 ผลกระทบต่อราคาและค่าครองชีพ
กล่าวคือเมื่อนักท่องเที่ยวเข้ามามาก นัก
ท่องเที่ยวเหล่านั้นก็ต้องกินต้องใช้ จึงเกิด
ความต้องการสินค้าและบริการขึ้น เมื่อ
ความต้องการเพิ่มขึ้นย่อมทำาให้ระดับ
ราคาถีบตัวสูงขึ้น เกิดภาวะเงินเฟ้อ ยังผล
ให้ค่าครองชีพสูงขึ้นตามไปด้วย
สยองราคาอาหารร้านริมชายหาดที่หัวหิน
1.2 ผลกระทบต่อการจ้างงานและการเปลี่ยนแปลงอาชีพ
กล่าวคือการพัฒนาอุสาหกรรมการท่องเที่ยว จะดึง
แรงงานจากภาคเกษตรกรรมมาสู่ภาคอุตสาหกรรมการ
ท่องเที่ยว ซึ่งมีผลกระทบต่อการจ้างงานและการ
เปลี่ยนแปลงอาชีพ ทำาให้กำาลังผลิตด้านเกษตรกรรม
น้อยลง ยังผลให้ผลผลิตเกษตรมีราคาสูงขึ้น
พืชผลทางการเกษตรปรับราคาสูง
ขึ้น
1.3 ผลกระทบต่อคุณภาพของแรงงาน
กล่าวคือการพัฒนาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวทำาให้แรงงานจากที่ต่างๆ ถ่ายเทเข้า
มาหาโอกาสที่ดีกว่า แต่ถ้าแรงงานที่เข้าไปบริการในธุรกิจท่องเที่ยวขาดคุณภาพ
ทำาให้เกิดผลเสีย
แก่ธุรกิจท่องเที่ยวได้ ซึ่งต้องเสียค่าใช้จ่ายด้านพัฒนาคุณภาพแรงงาน
1.4 ผลกระทบต่อการแก่งแย่งผลประโยชน์
กล่าวคือการพัฒนาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวมีผลนำามาซึ่งการแข่งขันในการผลิต
สินค้าและบริการ สนองต่อความต้องการของนักท่องเที่ยว ทำาให้เกิดการแก่งแย่งผล
ประโยชน์กันขึ้น หรืออาจมีการตัดราคาแข่งขันกัน อันจะเป็นผลเสียต่อเศรษฐกิจโดย
ส่วนรวม
1.5 ผลกระทบต่อผลประโยชน์อันควรได้ของท้องถิ่น
กล่าวคือการพัฒนาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวผลประโยชน์ควรตกอยู่กับคนในท้อง
ถิ่นนั้น
แต่ในบางครั้งจะมีบริษัทต่างประเทศหรือบริษัทท้องถิ่นเข้ามาผูกขาดดำาเนินธุรกิจท่อง
เที่ยว
ทำาให้ท้องถิ่นนั้นได้รับส่วนแบ่งจากอุตสาหกรรมท่องเที่ยวในอัตราส่วนค่อนข้างน้อย
2) ผลกระทบของการท่องเที่ยวต่อสังคมและ
วัฒนธรรม
2.1 ผลกระทบต่อความผูกพันของครอบครัว
กล่าวคือโอกาสในการมีงานทำาในธุรกิจท่องเที่ยวส่วนใหญ่ตกอยู่กับคนวัยหนุ่มสาวที่
มีอายุ
ตำ่ากว่า 40 ปี บุคคลเหล่านี้มีรายได้ดีก็มักทำาตัวห่างเหินจากครอบครัว หรือปลีกตัวหลีก
หนี
จากความเข้มงวดของขนบธรรมเนียมประเพณีอันดีงามของไทยไปสู่ชีวิตแบบตะวันตก
มาก
ขึ้น ทำาให้ความผูกพันในครอบครัวลดน้อยลง นอกจากนี้ยังมีผลต่อการจ้างแรงงานผู้
หญิง
เพื่อทำางานในอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวที่เจริญขึ้น ทำาให้ทั้งพ่อและแม่ต้องออกไป
ทำางาน
นอกบ้าน ไม่มีเวลาเอาใจใส่บุตรอย่างใกล้ชิด และมีโอกาสเกิดการหย่าร้างเพิ่มมากขึ้น
2.2 ผลกระทบต่อความไม่เสมอภาคทางสังคม
กล่าวคือการพัฒนาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวย่อมนำาไปสู่การปรับปรุงบางสิ่งบาง
อย่างให้ทันสมัย ซึ่งบางครั้งอาจก่อให้เกิดความไม่เสมอภาคกันในสังคม คนท้องถิ่นที่
ไม่ได้รับประโยชน์จากการท่องเที่ยวหรือได้รับประโยชน์จากการท่องเที่ยวน้อยก็จะ
ต่อต้านการท่องเที่ยว และจะไม่เป็นมิตรกับนักท่องเที่ยว ในขณะเดียวกันก็จะรู้สึก
สลดใจในความเป็นอยู่ของตนเองเมื่อเปรียบเทียบกับความเป็นอยู่ของนักท่องเที่ยว
กระเช้าลอยฟ้าในชุมชนแออัด
2.3  ผลกระทบต่อการย้ายถิ่นของชนบท
กล่าวคือเมื่อนักท่องเที่ยวเข้ามามากความต้องการแรงงานในอุตสาหกรรมการท่อง
เที่ยว  ก็จะมีมากขึ้นตาม ทำาให้ประชาชนที่อาศัยอยู่ในต่างจังหวัดชนบทเข้ามาทำางาน
     ในแหล่งท่องเที่ยวมาก การอพยพเข้ามาทำางานย่อมสร้างปัญหาต่างๆมากมาย เช่น
     ปัญหาที่อยู่อาศัย ปัญหาการจราจรติดขัด เป็นต้น อีกประการหนึ่งคนงานเหล่านั้นมัก
   จะพาครอบครัวเข้ามาด้วย ลูกๆอาจไม่ได้เข้าโรงเรียน เพราะต้องย้ายตามพ่อแม่
 บ่อยๆ เด็กเหล่านี้จะเติบโตอย่างไร้คุณภาพและสร้างปัญหาให้แก่สังคมอย่างไม่สิ้นสุด
ปัญหารถติด
ปัญหาชุมชนแออัด
2.4  ผลกระทบต่อปัญหาด้านอาชญากรรม
กล่าวคือการที่  อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวขยายตัวย่อมต้องการแรงงานเพิ่มขึ้น ทำาให้
 ทั้งพ่อและแม่ต้องทำางานนอกบ้านไม่มีเวลาดูแลบุตรอย่างใกล้ชิด อาจทำาให้บุตรประ
         พฤตตนในทางที่ผิด เช่น ติดยาเสพย์ติด ติดการพนัน เป็นต้น ซึ่งมีส่วนทำาให้เกิด
   อาชญากรรมขึ้นได้ และการเกิดอาชญากรรมกับนักท่องเที่ยวมักหาเจ้าทุกข์ได้ยาก
 เพราะนักท่องเที่ยวต่างชาติมีเวลาพำานักอยู่ในท้องถิ่นนั้นค่อนข้างจำากัด ไม่อาจอยู่รอ
จนกว่าจะสามารถจับอาชญากรรมมาลงโทษได้
โจรแท็กซี่ปล้นนักท่องเที่ยวกว่า1.5แสน
เจ้าหน้าที่ช่วยเหลือนักท่องเที่ยวชาว
ฟินแลนด์ที่ถูกทำาร้ายร่างกาย
คุมตัวผู้ต้องหาทำาแผนปล้น-ทำาร้ายนักท่องเที่ยวชาว
รัสเซีย
2.5  ผลกระทบต่อนิสัยของคนในท้องถิ่น
กล่าวคือการพัฒนาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวทำาให้คนในท้องถิ่นบางส่วนมองเห็น
   ความแตกต่างในด้านการดำารงชีวิตของตน เมื่อเปรียบเทียบกับนักท่องเที่ยว จึงกลาย
 เป็นคนที่มุ่งหวังหากำาไรจากนักท่องเที่ยวมากเกินไป โดยไม่คำานึงถึงคุณค่าของความ
 เป็นมิตรและความเอื้ออารี ซึ่งเป็นอุปนิสัยพื้นฐานของคนไทย
2.6  ผลกระทบต่อความไม่พอใจนักท่องเที่ยว
 กล่าวคือสถานที่บางแห่งอาจสงวนไว้ต่อนักท่องเที่ยวโดยเฉพาะ ทำาให้คนท้องถิ่น
 รู้สึกไม่พอใจที่ถูกกีดกันไม่ให้ใช้สถานที่เหล่านั้น ทำาให้เกิดความไม่เป็นมิตรกับนัก
 ท่องเที่ยว นอกจากนั้นพฤติกรรมของนักท่องเที่ยวบางคนอาจดูถูกหรือรังเกียจคนใน
   ท้องถิ่น ทำาให้คนในท้องถิ่นไม่พอใจนักท่องเที่ยว หรือนักท่องเที่ยวบางคนอาจไม่รู้
 จักเคารพปูชนียสถานอันเป็นที่เคารพศรัทธาของคนในท้องถิ่น ทำาให้ขัดต่อความ
รู้สึกของคนในท้องถิ่น
 กระแสด่า สาวนุ่งสั้นเสมอหูไปไหว้ศาลเจ้า
 ถล่มเละ นางแบบจีนแก้ผ้าล่อนจ้อน-แหก
 แข้งขา ถ่ายนู้ดในพระราชวังต้องห้าม
2.7  ผลกระทบต่อปัญหาโสเภณีหรือชายขายตัว
   กล่าวคือปัญหานี้เป็นปัญหาดั้งเดิมของท้องถิ่น ถึงแม้จะไม่มีนักท่องเที่ยวก็ตาม แต่
 เมื่อมีการพัฒนาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว ปัญหานี้ก็เพิ่มมากขึ้นทั้งการหากิน
 โดยตรงและในรูปอื่นแอบแฝง ซึ่งก่อให้เกิดการระบาดของกามโรคและโรคเอดส์
2.8  ผลกระทบต่อประเพณีวัฒนธรรม
 กล่าวคืออุตสาหกรรมการท่องเที่ยวทำาให้คนบางคนกลายเป็นผู้มุ่งหาแต่ประโยชน์
 โดยไม่คำานึงถึงความเป็นมิตรและความเอื้ออารี ตลอดจนการรับเอาวัฒนธรรมของ
 ต่างชาติเข้ามาโดยเห็นว่าเป็นของโก้เก๋ จึงละเลยต่อประเพณีวัฒนธรรมดั้งเดิมที่เคย
 เป็นเอกลักษณ์ของคนไทย เป็นเหตุให้คุณค่าของประเพณีวัฒนธรรมมีความสำาคัญ
น้อยลง
"ดีเอสไอ" ลุยทลาย "อาบอบนวด" แฝงค้ากาม-พบสาวต่างด้าว
อื้อ
2.9 ผลกระทบต่อศิลปกรรม
กล่าวคืออุตสาหกรรมการท่องเที่ยวทำาให้คนมุ่งคำานึงถึงการผลิตในด้านปริมาณ เพื่อ
สนองความต้องการของนักท่องเที่ยว จึงเร่งผลิตงานด้านศิลปกรรม ทำาให้ขาดคุณค่า
ทางศิลปะอันละเอียดอ่อนประณีตบรรจง มีการผลิตศิลปวัตถุหรือโบราณวัตถุเทียมขึ้น
มาโดยไม่คงเอกลักษณ์เดิมไว้ นอกจากนั้นยังมีการทำาลายคุณค่าทางศิลปะของ
โบราณสถานและ
ศาสนสถานอีกด้วย
3) ผลกระทบของการท่องเที่ยวต่อสิ่งแวดล้อม
ผลกระทบของการท่องเที่ยวต่อสิ่งแวดล้อม กล่าวคืออุตสาหกรรมการท่องเที่ยว
ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ เช่น การทำาลายสภาพภูเขา ป่า
ไม้ ต้นนำ้าลำาธาร ทรัพยากรใต้นำ้า เป็นต้น นอกจากนั้นยังก่อให้เกิดมลพิษต่างๆอีก
ด้วย เช่น การทิ้งขยะไม่เป็นที่ส่งกลิ่นเหม็น การทำาเสียงดังอึกทึกหนวกหู อันเป็นการ
ทำาลายความเงียบสงบของพื้นที่นั้น เป็นต้น
ปัญหาความเสื่อมโทรมของทัพยา
กร
ปัญหาการบุกรุกที่สาธารณะประโยชน์
ปัญหาการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน
สภาพแวดล้อมถูกทำาลาย
ทัศนียภาพที่สวยงามสูญหายไป
การบุกรุกถางป่าเพื่อสร้าง
ที่พัก ร้านอาหาร เพื่ออำานวย
ความสะดวกแก่นักท่องเที่ยว
การทิ้งสมอเรือนำาเที่ยว
เป็นการทำาลายแนวปะการัง
นำ้ำเสียจำกครำบนำ้ำมันของเรือนำำ
เที่ยว
ทำำให้ชำยหำดสกปรก
นำ้ำมีสีดำำไม่น่ำดู
มลภำวะเป็นพิษ
รถติดบนดอยอินทนนท์
30 ปี กับกำรเปลี่ยนแปลงของเกำะพีพี
แนวทำงป้องกันและแก้ไขผลกระทบของอุตสำหกรรมท่องเที่ยวที่มีต่อ
เศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม อำจทำำได้โดยกำำหนดแผนส่งเสริมด้ำนกำรศึกษำ
ให้กับประชำชนในท้องถิ่น สำมำรถประกอบอำชีพที่เกี่ยวข้องกับอุตสำหกรรมกำร
ท่องเที่ยวได้กว้ำงขวำงยิ่งขึ้น มีกำำหนดตัวบทกฎหมำยควบคุมกำรดำำเนินธุรกิจท่อง
เที่ยวและด้ำนกำรให้ควำมปลอดภัยแก่นักท่องเที่ยว อีกทั้งให้ควำมรู้ควำมเข้ำใจ
เกี่ยวกับประโยชน์ของอุตสำหกรรมกำรท่องเที่ยว อันตะช่วยให้เกิดกำรพัฒนำและ
อนุรักษ์ทรัพยำกรกำรท่องเที่ยวอีกด้วย ทุกฝ่ำยที่เกี่ยวข้องจะต้องให้ควำมร่วมมือ
ประสำนงำนอย่ำงสอดคล้องในอันที่จะนำำมำซึ่งแนวทำงในกำรแก้ไข เพื่อให้กำร
พัฒนำและส่งเสริมอุตสำหกรรมกำรท่องเที่ยวเกิดผลกระทบน้อยที่สุดเท่ำที่จะเป็นไป
ได้

Tourism industry - Week 4