Tài liệu trình bày khái niệm, phân loại và bố trí các bộ phận cơ bản của ô tô, bao gồm các phương án bố trí động cơ và cầu chủ động. Nó đề cập đến việc phân bố tải trọng trên các trục ô tô và các hệ thống liên quan như truyền lực, lái, phanh và treo. Ngoài ra, tài liệu cũng bao gồm tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn và bảo vệ môi trường cho ô tô.

1. THIẾT KẾ TÍNH TOÁN Ô TÔ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI
VIỆN CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC
BỘ MÔN Ô TÔ VÀ XE CHUYÊN DỤNG
HÀ NỘI 2018
PGS. Nguyễn Trọng Hoan

2. 1. Khái niệm và phân loại
2. Quan điểm bố trí các bộ phận cơ bản
của ô tô
3. Các phương án bố trí:
1. Động cơ;
2. Cầu chủ động;
3. Ô tô nhiều cầu chủ động
4. Phân bố tải trọng trên các trục (cầu) ô
tô
CHƯƠNG 1- BỐ TRÍ CHUNG Ô TÔ

3. 1- Khái niệm và phân loại
• Khái niệm:
Theo TCVN 6211: 2003 (ISO 3833 : 1977):
Ô tô là loại phương tiện giao thông đường bộ chạy
bằng động cơ có từ bốn bánh xe trở lên (1), không
chạy trên đuờng ray và thường được dùng để:
- chở người và /hoặc hàng hóa;
- kéo các rơ moóc, sơ mi rơ moóc;
- thực hiện chức năng, công dụng đặc biệt.
Theo 22TCN 307 – 06 (QCVN 09 : 2011/BGTVT ):
Vận tốc lớn nhất không nhỏ hơn 60 km/h.

4. PHÂN LOẠI Ô TÔ THEO FHWA (Federal Highway Administration, USA)

5. • Phân loại:
Theo mục đích sử dụng:
– chở người;
– vận tải;
– chuyên dụng.
Theo trọng lượng toàn bộ:
– Ôtô chở người: ký hiệu M:
• M1: số chỗ ngồi không quá 8 không kể người lái;
• M2: số chỗ ngồi lớn hơn 8, trọng lượng toàn bộ G ≤ 5 tấn;
• M3: trọng lượng toàn bộ từ 5 tấn trở lên.
– Ôtô chở hàng: ký hiệu N:
• N1: trọng lượng toàn bộ dưới 3,5 tấn;
• N2: trọng lượng toàn bộ 3,5  12 tấn;
• N3: trọng lượng toàn bộ trên 12 tấn.
– Rơ moóc và bán moóc: ký hiệu O

6. 2- Quan điểm bố trí các cụm, hệ thống
trên ô tô
• Động cơ
• Hệ thống truyền lực:
– Ly hợp
– Hộp số
– Cầu chủ động
• Hệ thống lái
• Hệ thống phanh
• Hệ thống treo
• Khung vỏ
Động cơ – Cầu chủ động
Truyền động các đăng

7. Động cơ:
Trước:
– Điều khiển thuận tiện (động cơ, ly hợp hộp số);
– Điều kiện làm mát tốt;
– Rung, ồn, nhiệt độ  người lái, hành khách
Sau:
– Điều khiển phức tạp (động cơ, ly hợp hộp số);
– Điều kiện làm mát kém;
– Rung, ồn, nhiệt độ ít ảnh hưởng tới người lái,
hành khách

8. Cầu chủ động
Đảm bảo yêu cầu tạo được lực kéo lớn nhất:
Pkmax = .G với G là trọng lượng trên cầu chủ động
Chọn cầu chịu tải trọng lớn nhất làm cầu chủ động
Loại xe
Tải trọng
Không tải Đầy tải
Ô tô con dẫn động cầu trước 61/39 49/51
Ô tô con dẫn động cầu sau 53/47 43/57
Ô tô con động cơ đặt sau 40/60 41/59
Ô tô tải 48/52 28/72
Đầu kéo 52/48 28/72
Rơ moóc 53/47 50/50
Ô tô khách 36/67 37/63
Phân bố trọng lượng lên các cầu ô tô (trước/sau, tính theo %)

9. 3- Các phương án bố trí
• Động cơ:
– Trước (ngang, dọc)
– Sau
• Cầu chủ động:
– Trước
– Sau
• Ô tô nhiều cầu chủ động

10. Động cơ trước – Cầu sau chủ động
Hình 1.5- Sơ đồ hệ thống truyền lực ôtô có cầu sau chủ động.
1- Động cơ; 2- ly hợp; 3- hộp số; 4- trục các đăng; 5- truyền lực
chính và bộ vi sai; 6- bán trục.
a)
1
2 3
4 5
6
6
b)
1
2 3
4
5
6
6

11. Động cơ đặt trước – Cầu trước chủ động
Hình 1.6- Sơ đồ hệ thống truyền lực ôtô có cầu trước chủ động
và động cơ đặt trước.
a)- động cơ đặt dọc; b)- động cơ đặt ngang
1- động cơ; 2- ly hợp; 3- hộp số; 4- trục các đăng; 5- truyền lực
chính và bộ vi sai.
a)
1 2
3
4 5
4
b)
1
2
4 5
4
3

12. Động cơ sau – Cầu sau chủ động
Hình 1.7- Sơ đồ hệ thống truyền lực ôtô chở khách có động cơ đặt sau.
a, b)- động cơ đặt dọc; c, d)- động cơ đặt ngang
1- động cơ; 2- ly hợp; 3- hộp số; 4- trục dẫn động bánh xe chủ động; 5- truyền
lực chính và bộ vi sai; 6- trục các đăng.
1
2
3
5
4
4
a)
1
3
5
6
4
b)
2
1
3
5 6
4
d)
2
4
1
2
3
6
4
4
c)
3
5

13. Ô tô nhiều cầu chủ động
a)
1
2 3
4 5
6
6
5
6
6
4
b)
1
2 3
5
6
6
5
6
6
4
4
4
4
7
7
c)
1
2 3
5
6
6
4
4
4
5
7
6
d)
1
2 3
5
6
6
5
6
6
4
4
4
4
4
5
6
8
7
a, b)- ô tô tải hai cầu chủ động (6 x 4) ; c)- ô tô 4 x 4; d) ô tô 6 x 6

14. Vấn đề đối với ô tô nhiều cầu chủ động
• Sử dụng thường xuyên một cầu chủ động:
 gài thêm cầu khi đường xấu;
• Sử dụng thường xuyên hai cầu:
 Vi sai giữa các cầu
• Sử dụng các hệ thống kết nối cầu tự động.
HIỆN TƯỢNG TUẦN HOÀN CÔNG SUẤT
CÁC GIẢI PHÁP TRÁNH:

15. 4WD không thường xuyên

16. 4WD thường xuyên

17. 4WD có khớp nối mềm

18. 4- Phân bố tải trọng trên các trục (cầu) ô tô
Tải trọng phân bố lên cầu trước:
G1 = Z1
Tải trọng phân bố lên cầu sau:
G2 = Z2
Tải trọng phân bố lên cầu trước:
G1 = Z1
Tải trọng phân bố lên cụm cầu sau:
G2 = Z1 + Z2
Coi ô tô có 2 cầu: cầu trước (G1) và cụm cầu sau (G2):

19. Loại xe
Phân bố tải trọng (G1/G2)
Không tải Đầy tải
Ô tô con dẫn động cầu trước 61/39 49/51
Ô tô con dẫn động cầu sau 53/47 43/57
Ô tô con động cơ đặt sau 40/60 41/59
Ô tô tải 48/52 28/72
Đầu kéo 52/48 28/72
Mooc 53/47 50/50
Ô tô khách 36/67 37/63
G1 – Tải trọng phân bố lên cầu trước;
G2 – Tải trọng phân bố lên (cụm) cầu sau.
BẢNG PHÂN BỐ TẢI TRỌNG THAM KHẢO CỦA CÁC LOẠI Ô TÔ

20. QCVN 09 : 2011/BGTVT
QUY CHUẨN KỸ THUẬT QUỐC GIA VỀ CHẤT LƯỢNG AN TOÀN KỸ THUẬT
VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG ĐỐI VỚI Ô TÔ