BB
Uploaded bybayansan bayarsaikhan
43,051 views

мэргэжлээ зөв сонгох

Embed presentation

Downloaded 712 times
Мэргэжлээ хэрхэн зөв сонгох вэ ? 10, 11-р ангийн сурагчидад зориулав 2011 он
Мэргэжлийн үнэ цэнэ Хүний амьдрал эхлэлээсээ төгсгөл хүртэл сонголтоор дүүрэн байдаг. Тэдгээрээс мэргэжил сонголт нь эн тэргүүнд байх нь гарцаагүй. Хүн ямархуу амьдралаар амьдрахаа энэхүү шийдвэрийг хэрхэн гаргасанаар сонгох болно. Хүсээгүй, эсвэл нарийн судалгаа хийлгүйгээр сонгосон мэргэжил таны амьдралын он жилүүдийг үгүй хийх болно. Тиймээс өөрөөсөө эхлээд “ Би аль ажлыг хамгийн сайн хийж чадах вэ? ” гэж асуух хэрэгтэй. Судалгаанаас үзэхэд 65-70 насалсан хүн амьдралынхаа бараг 40 жилийг өөрийн сонгосон мэргэжилдээ зориулж, түүгээрээ амьдардаг байна. Иймээс мэргэжил сонгох гэдэг нь санамсаргүй зүйл байх ёсгүй.
Өөрийн хүсч буй ажлаа, эзэмших гэж буй мэргэжлээ сонгохдоо дараах үе шатыг мөрдлөг болгож болох юм. 1.Өөрийгөө нээх Ø Хүсэл сонирхолтой эсэх Ø Авъяас чадвараа нээн илрүүлэх Ø Авъяасаа хөгжүүлэх Ø Ирээдүйгээ тодорхойлох
2. Мэргэжлээ сонгох Ø Өөрийн сонирхож буй мэргэжлүүдээ жагсаан бичих Ø Чиний үнэт зүйл, ирээдүйн төлөвлөгөөнд нийцэхүйц мэргэжлүүдээ ялгах Ø Чи өөрийн боломжоо тодорхойлох / алинд нь орох магадлалтайгаа олох /
3. Ажлын байраа сонгох Ø Сонголтоо зөв хий Ø Хамгийн тааламжтай нөхцөл тавьж байгаа байгууллага, өөрийн дур сонирхолтой ажлын байраа сонго. Ø Мөнгөний төлөө биш, хийж буй ажлаасаа таашаал авах ажлын байрыг сонго.
Өөрийгөө таних Өөрийгөө олох Энэ нь таньд сонин сонсогдож байж болно. Та хэзээ нэгэн цагт “ би хэн бэ? “ гэж өөрөөсөө асууж байсан уу? Үгүй бол яг одоо нэг асуугаад үз. Тэг тусмаа мэргэжил, ажлаа сонгох гэж байгаа бол та “ миний сонирхол юу вэ? “ гэдгийг сайтар тунгаан бодоорой. Хэрэв таны сонирхол юу вэ? гэдгийг хараахан мэдээгүй байгаа бол яг одоо үзэг цаас аваад өөрийгөө танихгүй хүнд танилцуулж байгаа юм шиг бичээд үзээрэй. Та шинэ зүйл харах болно.
Мэргэжлээ сонгохын өмнө та өөрийгөө танин мэдэхийн тулд та яг юу хийхийг хүсэж байна, юунд илүү авъяастай, ямар хүн болохыг хүсдэг гэх мэт зүйлсээр өөринйхөө дотоод хүнтэй ярилцаж үзэх нь зүйтэй.Үүний тулд :
q Мэдлэг боловсрол q Ой тогтоолт q Тооцоолон бодох чадвар q Анхаарал төвлөрүүлэлт q Манлайлах, хамтран ажиллах чадвар q Хэл ярианы чадвар q Бичгийн чадвар q Гарын ур дүй q Хөдөлгөөний эвсэл q Гоо сайхан q Орон зайн мэдрэмж
зэргээ шалган үзэж, өөрт чухам аль нь илүү их байдаг, мөн алинд нь илүү их сонирхолтой байдгаа дүйцүүлэн хүсэл мөрөөдлөө тодорхой бичсэн ажлынхаа жагсаалтыг гаргаад нэг үзээрэй. Сонирхлоо тодорхойлсон бол түүнд тохирох ажил мэргэжлүүдийг жагсаан бич.
Жишээ нь та: Харилцааны чадвар сайтай бол: Борлуулагч, менежер, даатгалын ажилтан, сурвалжлагч гэх мэтээр. Харин тооцоолон бодох чадвар сайтай бол: Банкны ажилтан, нягтлан бодогч, сүлжээний инженер гэх мэт. Тодорхойлсон чадвар, авъяас гэдгийг хүмүүс хэт нийтлэг байдлаар хардгаас болж алддаг. Та анхаарлаа байн төвлөрүүлж чаддаг, сайн цаг барьдаг тэр байтугай бусдыг тэвчээртэй сонсдог зэрэг олон нарийн чадваруудыг дурьдаж болно. Энэ бүгд авъяас чадварын л нэг юм.
Дараа нь өөрийн сонгосон мэргэжлийнхээ талаар сайн судалж туршлагатай хүмүүсээс зөвөлгөө авах нь чухал. Мэддэггүй хүмүүс зөвхөн өнгөц харж танд юу ч гэж хэлж таны үзэл бодлыг хааш нь ч эргүүлж болзошгүйг анхаараарай. Та өөрөө өөртөө үнэнч байхыг мартаж болохгүй. Өөрийн сонгосон мэргэжлээ ээж, аав, таньдаг нөхдийн хэлснээр өөрчилж холбирч болохгүй. Эцсийн эцэст энэ таны л амьдрал юм шүү.
Хүн амьдралынхаа ихэнх хугацааг гэртээ болон ажил дээрээ өнгөрүүлдэг. Ажил дээрх цаг хугацаагаа үр бүтээлгүй, дургүй зүйлээ хийж өнгөрөөх нь ямар ч утгагүй зүйл биш гэж үү ? Буруу сонголт хийвэл насан туршдаа харамсах учраас энэ тал дээр маш хариуцлагатай хандаарай. Жишээ нь : Бат маш сайн жүжиглэдэг, түүнийг хүн бүр л магтаж, найз нөхөд нь хүртэл авъяастайг нь хэлдэг. Гэтэл ахлах сургуулиа төгсөн мэргэжлээ сонгох
Монголд жүжигчин болж юу хийдэг юм бэ? Хийх юм байхгүй гэж их загнуулдгаас хуульч болжээ. Ингээд эцэг эхийн шахалтаар хуульч боллоо. Тэрээр үүний улмаас ажилдаа дургүй, харамсдаг иймээс ч амжилт гаргадаггүй. Хэрвээ тэр жүжигчин болсон бол магадгүй алдартай жүжигчин ч болсон байхыг үгүйсгэх аргагүй шүү дээ. Хүн хүссэн зүйлээ хийснээр л амжилт гаргадаг. Тиймээс эцэг эхийн ятгалгаар дуртай, дургүй дээд сургууль төгсөөд хаях нь таны ирээдүйг
тулгуурлаж байж мэргэжлээ сонгох хэрэгтэй. Тэгсэн цагт та сурахдаа ч, ажиллахдаа ч сэтгэл хангалуун байх болно. Дээд сургууль төгссөн залуусын зарим нь өөрийн мэргэжлээрээ биш, өөр ажил хийх тохиолдол элбэг байна.харамсалтай нь эдгээр залуус дахин 2 дахь сургуульдаа сурч алтан цагаа алддаг. Өөрийгөө таниж мэдэх хугацааг өөртөө олгоорой. Яарвал даарна. Дургүйд хүчгүй гэдэг. Дуртай бол амжилт
Мэргэжлээ сонгох нь Өөрийгөө таниж мэдсэн бол яг одоо нарийн мэргэших чиглэлээ гаргаж, ирээдүйн ажлын байр таниас юуг хүлээж байгаа талаар судлах хэрэгтэй.
Жишээ нь: § Тухайн мэргэжлйин онцлог юу вэ ? § Энэ мэргэжлээр ажиллаж буй хүмүүс ажиллах хугацаандаа юу хийж гүйцэтгэдэг, мэргэжлийн мөн чанар нь юу вэ? § Ажиллах орчин ямар вэ ? § Тухайн мэргэжилд аюултай орчин гэж байдаг уу ? § Гадаа эсвэл байнга дотор ажилладаг уу ? § Энэ мэргэжлийг эзэмших сургалтын хугацаа хэр урт вэ ? § Уг мэргэжлийг эзэмшихийн тулд шаардагдах онцлогууд
Нас хүйс, өндөр, жин гадаад байдалтай холбоотой онцлог гэж бий юу ? Шалгагдаж, томилогдож, эсвэл хувийн оролдлогоор орох уу ? Хэдэн настай хүн хийхэд тохиромжтой болох Нийгмийн даатгалтай эсэх Мэргэжлээрээ дэвших боломжтой эсэх Уг мэргэжлээр өөр ажилруу шилжин орж болох уу ? Тухайн мэргэжлийн эерэг болоод сөрөг талууд Уг мэргэжлийг хүмүүс хэр хүндэлж үздэг болох
Таны сонгох гэж буй мэргэжлийн эрэлт хэрэгцээ хэр их байна ? Уг мэргэжлийн эрэлт хэрэгцээ нь нийгмийн шаардлагатай холбоотойгоор нэмэгдэх эсвэл багасах талаар ямар нэг шинж байгаа эсэх ? Төрийн болон хувийн байгууллагад ажиллах боломжоос гадна хувиараа ажиллах боломж хэр байгаа вэ ? Уг мэргэжлээр ажиллагсдын орлого хэр байгаа вэ ?
гэх зэрэг тухайн чиглэлийнхээ бүхий л мэдээллийг сонин сэтгүүл, ном, интернэт, бүр боломжтой бол ажлын байранд нь хүртэл очиж судалж болох юм.
Мэргэжлээ сонгохдоо анхаарах хэдэн зүйлээс... Сэтгэлд чинь ямар мэргэжил илүү таалагдаж байна, хийж болмоор санагдаад байгаа тэр л мэргэжлээ зоригтой сонгоорой.
1.Нийгэмд хэрэгцээтэй мэргэжил эзэмшээрэй 1990-ээд оны үед Монголд орчуулагчийн ажил эрэлттэй байсан бол одоо шаардлага багасч байна. Учир нь өнөөдөр 3 хүний нэг нь гадаадын ямар нэгэн хэлээр чөлөөтэй ярьдаг болсон байна. Жолооч гэж тусдаа мэргэжил байсан бол одоо хүн бүр машин барьдаг болсон. Арваад жилийн өмнө дэлхийн хэсжээнд програм хангамж, мэдээллийн технологийн мэргэжилтэн эрэлт хэрэгцээтэй байсан бол одоо энэ хандлага тогтворжиж байна. Тэгэхлээр тухайн мэргэжлийн эрэлт хэрэгцээ цаг хугацаа өнгөрөх тусам өөрчлөгддөг гэдгийг бодолцох хэрэгтэй юм. Зарим мэргэжил алга болно, шинэ ажлын байрууд гарч ирнэ.
2. Мэргэжил бүхэн сайхан Манай улсад 7000 гаруймэргэжил байдаг ч сурагчдын дунд явуулсан судалгаагаар нийтдээ 50 мэрэгжил нэрлэсэн байна. Олон залуус сонголт хийхдээ ямар мэргэжил хамгийн их цалинтай вэ ? Ямар мэргэжил эрэлттэй байна вэ ? гэсэн асуултыг тавьдаг. Хариуцлагатай, нийгмийн идэвхитэй байж чадвал ямар ч мэргэжил эзэмшсэн сайхан амьдарч чадна. Хүссэн сургуульдаа сонирхсон мэргэжлийнхээ ангид орж суралцвал та салбартаа амжилт гаргаж чадна гэсэн үг. Мэргэжил хүнийг голдог гэдэг. Тиймээс жилээс жилд нэмэгдэж байгаа салбарт өөрийгөө сориж, мэдлэг боловсролоо нэмэгдүүлж, өөрийгөө ямагт хөгжүүлж байх хэрэгтэй.
3. Алсын хараатай бай Мэргэжил сонгоход нэн чухал нь алсын хараа юм. Монголчууд бид хэдэн уулын цаадахыг харж ярь гэж сургадаг. Өнөөдөр дарим хүмүүс ийм мэргэжилтйэ болох нь ирээдүйд хэргэтйэ гэсэн цуу ярианд хөтлөгддөг. Харин та зүгээр нэг цуу ярианд суурилж биш, сждалгаа шинжилгээнд тулгуурлан эрэлттэй мэргэжлийг сонгох хэрэгтэй. Орчин үед хүмүүс, байгууллагууд тэр ч бүү хэл төр
онгоц билээ. Энэ онгоц луужинтай бол “онгоц маань хаана очих ёстой, одоо хаашаа чиглэж байгаа, очих газар маань ямархуу байх бол” гэхчлэн зайлшгүй тулгарах асуудлуудад эхлээд хариу өгөх чиг баримжаа болно. Таны хөлөг онгоцонд луужин нь ирээдүй, ирээдүйн ажил мэргэжил, үзэж буй хичээлүүд болж чадна. Та маргаашдаа итгэдэг биздээ ? Тэгвэл ирээдүй чинь тантай хамт байгаа хэрэг.
Эйнштейн “ Боловсрол гэдэг нь сургуульд заалгаснаа мартахад цаана нь үлдэх тэр зүйл мөн “ гэжээ. Цаана нь юу үлдэх бол ? Мэдээж хэрэг амьдралын дунд зүг чигээ олох чадвар. Ирээдүйг урьдчилж олж харж чадсан нь бусдаас давуутай болно. Ирээдүйд тохиох бүх үйл явцыг яг таг тааж болохгүй нь үнэн, гэхдээ энэ нь “зүгээр бай, гараа хумхиад суу” гэсэн үг биш. Хүмүүс ирээдүйг өөрчилж болохгүй гэлцдэг. Үгүй ээ, ирээдүйгээ өөрчилж болно.
Болох болохдоо сайн чиглэлээр өөрчилж болно. Хэцүү хүнд бэрхшээлйин өмнө өвдөг сөхрөлгүй тэмцэн ялж, өмнөхөөсөө ч илүү амжилт гаргасан олон хүний бодит амьдрал үүний нотолгоо болно.
4. Сонирхлоо дага Монгол улсад суралцаж буй оюутнуудаас авсан судалгаанаас харахад 30 хувь нь одоо сжлч байгаа мэргэжилдээ сэтгэл хангалуун биш гэж хариулсан. Мэргэжил бол ирээдүйн амьдралын удирдлага гэдгийг сайтар ойлгох хэрэгтэй. Сонирхолгүй зүйлд цаг заваа барж 4 жил гүрийснээс, сонирхдог мэргэжлээрээ жил өнжөөд ч хамаагүй сурах хэрэгтэй. Ирээдүйд эзэмших мэргэжлээ сонгоход олон хүчин зүйл нөлөөлнө. Эцэг эхийн мэргэжил нийгмийн шаардлага, эдйин засаг, цалин хангамж, ажлын байр гэх мэт. Тэр болгоноос өөрт хэрэгтэйг нь авах нь чухал. Судалгаанд оролцсон сурагчдын 37,3 % нь сонирхлоо дагаж сонгоно гэжээ.
Эдгээр хүүхдүүд мөн чанартаа бол хамгийн зөв сонголт хийх үндэслэлийг хэлсэн байна. Мэргэжлээ буруу сонгосноос болж ирээдүйд энэ мэргэжлээрээ ажиллахгүй гэж, 11,8 % нь хэлж мэдэхгүй байна гэж 22,4 % нь хариулсан байна. Үүнээс дүгнэхэд сонирхолгүй сурч чадахгүй мэргэжлээ сонгосон нь харагдаж байна.
5. Сургуулиа биш мэргэжлээ урьтаж сонго Судалгаагаар ЕБС-ын сурагчдын 82,7 % нь төрийн өмчийн буюу улсын сургуульд орно гэжээ. Сурагчдаас авсан судалгаанас харахад эхлээд сургуулиа сонгох нь элбэг бөгөөд ямар ч ангид орох нь хамаагүй, СЭЗДС-д юмуу, МУИС-д эсвэл ямар нэгэн улсын мургуульд орно гэдэг. Тухайн саргуульд нь тэр мэргэжилтэнг бэлтгэдэггүй ч хамаагүй ойролцоо юм чинь энэ чиглэлээр сурчихъя гээд өөр ангид орчихдог. Нөгөө талаас оноо таараад сургууль авч байвал
сургуульд ямар ч хамаагүй чиглэлээр сурна гэсэн гутрангүй үзэлтнүүд олон. Нэг л сурч байгаа юм чинь хүн чанартай, ирээдүйтэй мэргэжил эзэмших хэрэгтэй биздээ. Өнөөгийн зах зээлд улсын сургууль төгссөн гэсэн үзүүлэлт чухал бус, чадвартай чанартай боловсон хүчин эрэлттэй байгаа гэдгийг сана.
Амьдралд чухал бөгөөд ирээдүйтэй мэргэжлүүд: Та ирээдүйд ямар мэргэжилтэй болохыг хүсч байна вэ ? Сурагчдын хариулсан байдал : ü Эмч ü Эдийн засагч ü Инженер ü Урлаг ü Олон улсын эдийн засгийн харилцаа
Та урьд өмнө нь ямар мэргэжилтэй болохыг хүсэж байсан вэ ? Оюутнуудын хариулсан байдал: ü Эмч ü Эдийн засагч ü Хуульч ü Багш ü Сэтгүүлч
Та хүүхдээ ямар мэргэжилтэй болгохыг хүсэж байна вэ ? Эцэг эхчүүдийн хариулсан байдал ü Банк санхүү ü Эмч ü Хуульч ü Инженер ü Сэтгүүлч
Шилдэг 7 мэргэжил АНУ- ын хөдөлмөр эрхлэлтийн албанаас шилдэг 100 мэргэжил шалгруулсанаас шилдэгт тооцогдож буй мэргэжлүүдээс танд сонирхуулъя. 1. Анагаах ухаан 2. Өндөр настанд үйлчлэх алба 3. Багш, сурган хүмүүжүүлэгч 4. Компьютер болон программын инженер 5. Инженер 6. Аялал жуулчлалын салбар
Монголд хийсэн судалгаагаар бол шилдэг мэргэжлүүд ХАА Агрономич, менежер гэх мэт Анагаах ухааны салбар Багшлах боловсон хүчин Техник компьютерийн мэргэжилтэн Уул уурхайн нарийн мэргэжилтэн Гадаад харилцааны мэргэжилтэн Нарийн маргэжлийн ажилтан цахилгаанчин, замын ажилтан, гагнуурчин, оёдолчин
Илүүдэлтэй мэргэжилээс... 1. Хуульч 2. Эдийн засагч 3. Нягтлан бодогч, санхүүч 4. Түүхч, философич, улс төр судлаач 5. Сэтгүүлч, нийгэм судлаач гэх мэт.
Ө М Ш ө э и р й и г д й э в г ж э ө л р ө и г ү й а н р э с г л у а э д л х а т л г а а
Дүгнээд хэлэхэд та өөрийн хүссэн ажлаа хийж, тэр ажилдаа сайн мэргэшиж, тогтвор суурьшилтай ажиллах нь чухал юм.
Анхаарал тавьсан танд баярлалаа.
1 Мэргэжлээ хэрхэн зөв сонгох вэ ? 10, 11-р ангийн сурагчидад зориулав 2011 он
Мэргэжлийн үнэ цэнэ Хүний амьдрал эхлэлээсээ төгсгөл хүртэл сонголтоор дүүрэн байдаг. Тэдгээрээс мэргэжил сонголт нь эн тэргүүнд байх нь гарцаагүй. Хүн ямархуу амьдралаар амьдрахаа энэхүү шийдвэрийг хэрхэн гаргасанаар сонгох болно. Хүсээгүй, эсвэл нарийн судалгаа хийлгүйгээр сонгосон мэргэжил таны амьдралын он жилүүдийг үгүй хийх болно. Тиймээс өөрөөсөө эхлээд “ Би аль ажлыг хамгийн сайн хийж чадах вэ? ” гэж асуух хэрэгтэй. Судалгаанаас үзэхэд 65-70 насалсан хүн амьдралынхаа бараг 40 жилийг өөрийн сонгосон мэргэжилдээ зориулж, түүгээрээ амьдардаг байна. Иймээс мэргэжил сонгох гэдэг нь санамсаргүй зүйл байх ёсгүй.
Өөрийн хүсч буй ажлаа, эзэмших гэж буй мэргэжлээ сонгохдоо дараах үе шатыг мөрдлөг болгож болох юм. 1.Өөрийгөө нээх Ø Хүсэл сонирхолтой эсэх Ø Авъяас чадвараа нээн илрүүлэх Ø Авъяасаа хөгжүүлэх Ø Ирээдүйгээ тодорхойлох
2. Мэргэжлээ сонгох Ø Өөрийн сонирхож буй мэргэжлүүдээ жагсаан бичих Ø Чиний үнэт зүйл, ирээдүйн төлөвлөгөөнд нийцэхүйц мэргэжлүүдээ ялгах Ø Чи өөрийн боломжоо тодорхойлох / алинд нь орох магадлалтайгаа олох /
3. Ажлын байраа сонгох Ø Сонголтоо зөв хий Ø Хамгийн тааламжтай нөхцөл тавьж байгаа байгууллага, өөрийн дур сонирхолтой ажлын байраа сонго. Ø Мөнгөний төлөө биш, хийж буй ажлаасаа таашаал авах ажлын байрыг сонго.
Өөрийгөө таних Өөрийгөө олох Энэ нь таньд сонин сонсогдож байж болно. Та хэзээ нэгэн цагт “ би хэн бэ? “ гэж өөрөөсөө асууж байсан уу? Үгүй бол яг одоо нэг асуугаад үз. Тэг тусмаа мэргэжил, ажлаа сонгох гэж байгаа бол та “ миний сонирхол юу вэ? “ гэдгийг сайтар тунгаан бодоорой. Хэрэв таны сонирхол юу вэ? гэдгийг хараахан мэдээгүй байгаа бол яг одоо үзэг цаас аваад өөрийгөө танихгүй хүнд танилцуулж байгаа юм шиг бичээд үзээрэй. Та шинэ зүйл харах болно.
Мэргэжлээ сонгохын өмнө та өөрийгөө танин мэдэхийн тулд та яг юу хийхийг хүсэж байна, юунд илүү авъяастай, ямар хүн болохыг хүсдэг гэх мэт зүйлсээр өөринйхөө дотоод хүнтэй ярилцаж үзэх нь зүйтэй.Үүний тулд :
q Мэдлэг боловсрол q Ой тогтоолт q Тооцоолон бодох чадвар q Анхаарал төвлөрүүлэлт q Манлайлах, хамтран ажиллах чадвар q Хэл ярианы чадвар q Бичгийн чадвар q Гарын ур дүй q Хөдөлгөөний эвсэл q Гоо сайхан q Орон зайн мэдрэмж
зэргээ шалган үзэж, өөрт чухам аль нь илүү их байдаг, мөн алинд нь илүү их сонирхолтой байдгаа дүйцүүлэн хүсэл мөрөөдлөө тодорхой бичсэн ажлынхаа жагсаалтыг гаргаад нэг үзээрэй. Сонирхлоо тодорхойлсон бол түүнд тохирох ажил мэргэжлүүдийг жагсаан бич.
Жишээ нь та: Харилцааны чадвар сайтай бол: Борлуулагч, менежер, даатгалын ажилтан, сурвалжлагч гэх мэтээр. Харин тооцоолон бодох чадвар сайтай бол: Банкны ажилтан, нягтлан бодогч, сүлжээний инженер гэх мэт. Тодорхойлсон чадвар, авъяас гэдгийг хүмүүс хэт нийтлэг байдлаар хардгаас болж алддаг. Та анхаарлаа байн төвлөрүүлж чаддаг, сайн цаг барьдаг тэр байтугай бусдыг тэвчээртэй сонсдог зэрэг олон нарийн чадваруудыг дурьдаж болно. Энэ бүгд авъяас чадварын л нэг юм.
Дараа нь өөрийн сонгосон мэргэжлийнхээ талаар сайн судалж туршлагатай хүмүүсээс зөвөлгөө авах нь чухал. Мэддэггүй хүмүүс зөвхөн өнгөц харж танд юу ч гэж хэлж таны үзэл бодлыг хааш нь ч эргүүлж болзошгүйг анхаараарай. Та өөрөө өөртөө үнэнч байхыг мартаж болохгүй. Өөрийн сонгосон мэргэжлээ ээж, аав, таньдаг нөхдийн хэлснээр өөрчилж холбирч болохгүй. Эцсийн эцэст энэ таны л амьдрал юм шүү.
Хүн амьдралынхаа ихэнх хугацааг гэртээ болон ажил дээрээ өнгөрүүлдэг. Ажил дээрх цаг хугацаагаа үр бүтээлгүй, дургүй зүйлээ хийж өнгөрөөх нь ямар ч утгагүй зүйл биш гэж үү ? Буруу сонголт хийвэл насан туршдаа харамсах учраас энэ тал дээр маш хариуцлагатай хандаарай. Жишээ нь : Бат маш сайн жүжиглэдэг, түүнийг хүн бүр л магтаж, найз нөхөд нь хүртэл авъяастайг нь хэлдэг. Гэтэл ахлах сургуулиа төгсөн мэргэжлээ сонгох болоход
Монголд жүжигчин болж юу хийдэг юм бэ? Хийх юм байхгүй гэж их загнуулдгаас хуульч болжээ. Ингээд эцэг эхийн шахалтаар хуульч боллоо. Тэрээр үүний улмаас ажилдаа дургүй, харамсдаг иймээс ч амжилт гаргадаггүй. Хэрвээ тэр жүжигчин болсон бол магадгүй алдартай жүжигчин ч болсон байхыг үгүйсгэх аргагүй шүү дээ. Хүн хүссэн зүйлээ хийснээр л амжилт гаргадаг. Тиймээс эцэг эхийн ятгалгаар дуртай, дургүй дээд сургууль төгсөөд хаях нь таны ирээдүйг баллаж буй хэрэг. Гагцхүү өөрийн хүсэл сонирхол, хобби, сайн чаддаг зүйл дээрээ
тулгуурлаж байж мэргэжлээ сонгох хэрэгтэй. Тэгсэн цагт та сурахдаа ч, ажиллахдаа ч сэтгэл хангалуун байх болно. Дээд сургууль төгссөн залуусын зарим нь өөрийн мэргэжлээрээ биш, өөр ажил хийх тохиолдол элбэг байна.харамсалтай нь эдгээр залуус дахин 2 дахь сургуульдаа сурч алтан цагаа алддаг. Өөрийгөө таниж мэдэх хугацааг өөртөө олгоорой. Яарвал даарна. Дургүйд хүчгүй гэдэг. Дуртай бол амжилт таньд ойрхон байх болно.
Мэргэжлээ сонгох нь Өөрийгөө таниж мэдсэн бол яг одоо нарийн мэргэших чиглэлээ гаргаж, ирээдүйн ажлын байр таниас юуг хүлээж байгаа талаар судлах хэрэгтэй.
16 Жишээ нь: § Тухайн мэргэжлйин онцлог юу вэ ? § Энэ мэргэжлээр ажиллаж буй хүмүүс ажиллах хугацаандаа юу хийж гүйцэтгэдэг, мэргэжлийн мөн чанар нь юу вэ? § Ажиллах орчин ямар вэ ? § Тухайн мэргэжилд аюултай орчин гэж байдаг уу ? § Гадаа эсвэл байнга дотор ажилладаг уу ? § Энэ мэргэжлийг эзэмших сургалтын хугацаа хэр урт вэ ? § Уг мэргэжлийг эзэмшихийн тулд шаардагдах онцлогууд
Нас хүйс, өндөр, жин гадаад байдалтай холбоотой онцлог гэж бий юу ? Шалгагдаж, томилогдож, эсвэл хувийн оролдлогоор орох уу ? Хэдэн настай хүн хийхэд тохиромжтой болох Нийгмийн даатгалтай эсэх Мэргэжлээрээ дэвших боломжтой эсэх Уг мэргэжлээр өөр ажилруу шилжин орж болох уу ? Тухайн мэргэжлийн эерэг болоод сөрөг талууд Уг мэргэжлийг хүмүүс хэр хүндэлж үздэг болох
Таны сонгох гэж буй мэргэжлийн эрэлт хэрэгцээ хэр их байна ? Уг мэргэжлийн эрэлт хэрэгцээ нь нийгмийн шаардлагатай холбоотойгоор нэмэгдэх эсвэл багасах талаар ямар нэг шинж байгаа эсэх ? Төрийн болон хувийн байгууллагад ажиллах боломжоос гадна хувиараа ажиллах боломж хэр байгаа вэ ? Уг мэргэжлээр ажиллагсдын орлого хэр байгаа вэ ?
гэх зэрэг тухайн чиглэлийнхээ бүхий л мэдээллийг сонин сэтгүүл, ном, интернэт, бүр боломжтой бол ажлын байранд нь хүртэл очиж судалж болох юм.
Мэргэжлээ сонгохдоо анхаарах хэдэн зүйлээс... Сэтгэлд чинь ямар мэргэжил илүү таалагдаж байна, хийж болмоор санагдаад байгаа тэр л мэргэжлээ зоригтой сонгоорой.
21 1.Нийгэмд хэрэгцээтэй мэргэжил эзэмшээрэй 1990-ээд оны үед Монголд орчуулагчийн ажил эрэлттэй байсан бол одоо шаардлага багасч байна. Учир нь өнөөдөр 3 хүний нэг нь гадаадын ямар нэгэн хэлээр чөлөөтэй ярьдаг болсон байна. Жолооч гэж тусдаа мэргэжил байсан бол одоо хүн бүр машин барьдаг болсон. Арваад жилийн өмнө дэлхийн хэсжээнд програм хангамж, мэдээллийн технологийн мэргэжилтэн эрэлт хэрэгцээтэй байсан бол одоо энэ хандлага тогтворжиж байна. Тэгэхлээр тухайн мэргэжлийн эрэлт хэрэгцээ цаг хугацаа өнгөрөх тусам өөрчлөгддөг гэдгийг бодолцох хэрэгтэй юм. Зарим мэргэжил алга болно, шинэ ажлын байрууд гарч ирнэ.
2. Мэргэжил бүхэн сайхан Манай улсад 7000 гаруймэргэжил байдаг ч сурагчдын дунд явуулсан судалгаагаар нийтдээ 50 мэрэгжил нэрлэсэн байна. Олон залуус сонголт хийхдээ ямар мэргэжил хамгийн их цалинтай вэ ? Ямар мэргэжил эрэлттэй байна вэ ? гэсэн асуултыг тавьдаг. Хариуцлагатай, нийгмийн идэвхитэй байж чадвал ямар ч мэргэжил эзэмшсэн сайхан амьдарч чадна. Хүссэн сургуульдаа сонирхсон мэргэжлийнхээ ангид орж суралцвал та салбартаа амжилт гаргаж чадна гэсэн үг. Мэргэжил хүнийг голдог гэдэг. Тиймээс жилээс жилд нэмэгдэж байгаа салбарт өөрийгөө сориж, мэдлэг боловсролоо нэмэгдүүлж, өөрийгөө ямагт хөгжүүлж байх хэрэгтэй.
3. Алсын хараатай бай Мэргэжил сонгоход нэн чухал нь алсын хараа юм. Монголчууд бид хэдэн уулын цаадахыг харж ярь гэж сургадаг. Өнөөдөр дарим хүмүүс ийм мэргэжилтйэ болох нь ирээдүйд хэргэтйэ гэсэн цуу ярианд хөтлөгддөг. Харин та зүгээр нэг цуу ярианд суурилж биш, сждалгаа шинжилгээнд тулгуурлан эрэлттэй мэргэжлийг сонгох хэрэгтэй. Орчин үед хүмүүс, байгууллагууд тэр ч бүү хэл төр засаг хөгжлийн алсын чиглэлээ алдсанаас болж төөрч будилах явдал гаргадаг. Явах зүг чигээ онож баримжаалах нь энэ цаг үеийн эн тэргүүний шаардлага боллоо. Хүн бол амьдрал хэмээх далайд хөвөх хөлөг
онгоц билээ. Энэ онгоц луужинтай бол “онгоц маань хаана очих ёстой, одоо хаашаа чиглэж байгаа, очих газар маань ямархуу байх бол” гэхчлэн зайлшгүй тулгарах асуудлуудад эхлээд хариу өгөх чиг баримжаа болно. Таны хөлөг онгоцонд луужин нь ирээдүй, ирээдүйн ажил мэргэжил, үзэж буй хичээлүүд болж чадна. Та маргаашдаа итгэдэг биздээ ? Тэгвэл ирээдүй чинь тантай хамт байгаа хэрэг.
Эйнштейн “ Боловсрол гэдэг нь сургуульд заалгаснаа мартахад цаана нь үлдэх тэр зүйл мөн “ гэжээ. Цаана нь юу үлдэх бол ? Мэдээж хэрэг амьдралын дунд зүг чигээ олох чадвар. Ирээдүйг урьдчилж олж харж чадсан нь бусдаас давуутай болно. Ирээдүйд тохиох бүх үйл явцыг яг таг тааж болохгүй нь үнэн, гэхдээ энэ нь “зүгээр бай, гараа хумхиад суу” гэсэн үг биш. Хүмүүс ирээдүйг өөрчилж болохгүй гэлцдэг. Үгүй ээ, ирээдүйгээ өөрчилж болно.
Болох болохдоо сайн чиглэлээр өөрчилж болно. Хэцүү хүнд бэрхшээлйин өмнө өвдөг сөхрөлгүй тэмцэн ялж, өмнөхөөсөө ч илүү амжилт гаргасан олон хүний бодит амьдрал үүний нотолгоо болно.
4. Сонирхлоо дага Монгол улсад суралцаж буй оюутнуудаас авсан судалгаанаас харахад 30 хувь нь одоо сжлч байгаа мэргэжилдээ сэтгэл хангалуун биш гэж хариулсан. Мэргэжил бол ирээдүйн амьдралын удирдлага гэдгийг сайтар ойлгох хэрэгтэй. Сонирхолгүй зүйлд цаг заваа барж 4 жил гүрийснээс, сонирхдог мэргэжлээрээ жил өнжөөд ч хамаагүй сурах хэрэгтэй. Ирээдүйд эзэмших мэргэжлээ сонгоход олон хүчин зүйл нөлөөлнө. Эцэг эхийн мэргэжил нийгмийн шаардлага, эдйин засаг, цалин хангамж, ажлын байр гэх мэт. Тэр болгоноос өөрт хэрэгтэйг нь авах нь чухал. Судалгаанд оролцсон сурагчдын 37,3 % нь сонирхлоо дагаж сонгоно гэжээ.
Эдгээр хүүхдүүд мөн чанартаа бол хамгийн зөв сонголт хийх үндэслэлийг хэлсэн байна. Мэргэжлээ буруу сонгосноос болж ирээдүйд энэ мэргэжлээрээ ажиллахгүй гэж, 11,8 % нь хэлж мэдэхгүй байна гэж 22,4 % нь хариулсан байна. Үүнээс дүгнэхэд сонирхолгүй сурч чадахгүй мэргэжлээ сонгосон нь харагдаж байна.
5. Сургуулиа биш мэргэжлээ урьтаж сонго Судалгаагаар ЕБС-ын сурагчдын 82,7 % нь төрийн өмчийн буюу улсын сургуульд орно гэжээ. Сурагчдаас авсан судалгаанас харахад эхлээд сургуулиа сонгох нь элбэг бөгөөд ямар ч ангид орох нь хамаагүй, СЭЗДС-д юмуу, МУИС-д эсвэл ямар нэгэн улсын мургуульд орно гэдэг. Тухайн саргуульд нь тэр мэргэжилтэнг бэлтгэдэггүй ч хамаагүй ойролцоо юм чинь энэ чиглэлээр сурчихъя гээд өөр ангид орчихдог. Нөгөө талаас оноо таараад сургууль авч байвал
сургуульд ямар ч хамаагүй чиглэлээр сурна гэсэн гутрангүй үзэлтнүүд олон. Нэг л сурч байгаа юм чинь хүн чанартай, ирээдүйтэй мэргэжил эзэмших хэрэгтэй биздээ. Өнөөгийн зах зээлд улсын сургууль төгссөн гэсэн үзүүлэлт чухал бус, чадвартай чанартай боловсон хүчин эрэлттэй байгаа гэдгийг сана.
Амьдралд чухал бөгөөд ирээдүйтэй мэргэжлүүд: Та ирээдүйд ямар мэргэжилтэй болохыг хүсч байна вэ ? Сурагчдын хариулсан байдал : ü Эмч ü Эдийн засагч ü Инженер ü Урлаг ü Олон улсын эдийн засгийн харилцаа
Та урьд өмнө нь ямар мэргэжилтэй болохыг хүсэж байсан вэ ? Оюутнуудын хариулсан байдал: ü Эмч ü Эдийн засагч ü Хуульч ü Багш ü Сэтгүүлч
Та хүүхдээ ямар мэргэжилтэй болгохыг хүсэж байна вэ ? Эцэг эхчүүдийн хариулсан байдал ü Банк санхүү ü Эмч ü Хуульч ü Инженер ü Сэтгүүлч
Шилдэг 7 мэргэжил АНУ- ын хөдөлмөр эрхлэлтийн албанаас шилдэг 100 мэргэжил шалгруулсанаас шилдэгт тооцогдож буй мэргэжлүүдээс танд сонирхуулъя. 1. Анагаах ухаан 2. Өндөр настанд үйлчлэх алба 3. Багш, сурган хүмүүжүүлэгч 4. Компьютер болон программын инженер 5. Инженер 6. Аялал жуулчлалын салбар 7. Спорт чийрэгжүүлэх клуб
Монголд хийсэн судалгаагаар бол шилдэг мэргэжлүүд ХАА Агрономич, менежер гэх мэт Анагаах ухааны салбар Багшлах боловсон хүчин Техник компьютерийн мэргэжилтэн Уул уурхайн нарийн мэргэжилтэн Гадаад харилцааны мэргэжилтэн Нарийн маргэжлийн ажилтан цахилгаанчин, замын ажилтан, гагнуурчин, оёдолчин
Илүүдэлтэй мэргэжилээс... 1. Хуульч 2. Эдийн засагч 3. Нягтлан бодогч, санхүүч 4. Түүхч, философич, улс төр судлаач 5. Сэтгүүлч, нийгэм судлаач гэх мэт.
Ө М Ш ө э и р й и г д й э в г ж э ө л р ө и г ү й а н р э с г л у а э д л х а т л г а а
Дүгнээд хэлэхэд та өөрийн хүссэн ажлаа хийж, тэр ажилдаа сайн мэргэшиж, тогтвор суурьшилтай ажиллах нь чухал юм.
Анхаарал тавьсан танд баярлалаа.

More Related Content

DOCX
миний дуртай мэргэжил
byП. Энжила
 
PPT
эерэг сэтгэлгээ
byGantuya_Enhbat
 
PPTX
эрик эриксон
byZaya G
 
PPTX
Nasnii uechlel
bySiner AG
 
PDF
800.mn - 2011 Нийгмийн тухай мэдлэг ЭЕШ by byambaa avirmed
byБямбаа Авирмэд
 
PPTX
School of social work
byE-Gazarchin Online University
 
PDF
хэл ярианы бэрхшээлтэй хүүхэд гэж хэн бэ
byjunai566
 
PDF
Цэцэрлэгийн хүүхэд хамгааллын бодлогыг хэрэгжүүлэх зөвлөмж
byYondonsambuu Buyanbileg
 
миний дуртай мэргэжил
byП. Энжила
 
эерэг сэтгэлгээ
byGantuya_Enhbat
 
эрик эриксон
byZaya G
 
Nasnii uechlel
bySiner AG
 
800.mn - 2011 Нийгмийн тухай мэдлэг ЭЕШ by byambaa avirmed
byБямбаа Авирмэд
 
School of social work
byE-Gazarchin Online University
 
хэл ярианы бэрхшээлтэй хүүхэд гэж хэн бэ
byjunai566
 
Цэцэрлэгийн хүүхэд хамгааллын бодлогыг хэрэгжүүлэх зөвлөмж
byYondonsambuu Buyanbileg
 

What's hot

PPTX
эрүүл мэнд гэж юу вэ
byGantsetseg Ganbat
 
PPTX
Ажил мэргэжлийн сонголт.pptx
byArt Ochko
 
PDF
хөдөлмөр эрхлэлт ба ажилгүйдэл
byZaya G
 
PPTX
өсвөр насны онцлог
bymngntsetseg_bsndorj2014
 
DOCX
7 зан төлөвийн судалгаа)
byTsuntsaga Ch
 
PPTX
лекц №7
byazora14
 
PDF
мэндчилгээ
byMunkh Orgil
 
PPTX
эрүүл бие зөв хоололт
byAnkhzaya Zaya
 
PPTX
гэр бүл төлөвлөлт
byVirgo Muujig
 
PDF
идэвхитэй суралцах 10 арга
byHaliun53
 
ODP
Chimeg
byzayachimeg
 
PPTX
Гэр бүл
bysurenee
 
PDF
сургалтын үнэлгээ соло
byOyuhai1127
 
PPTX
багшлахуйн менежмент "Онолын удиртгал"
byGb Gb
 
ODT
тамхины хор уршиг
bytuya0507
 
DOCX
8000 тест-хариутай(5)
byZaya Zaya
 
DOCX
хүүхдийн темпераментийг хэв шинжийг тодорхойлох хялбаршуулсан сорил Sumiya
byBulgan Blg
 
PPTX
гфа гурван фосфорт аденозин
byPuntsag Dolgor
 
ODP
хичээл 5
byshand1_Bondok
 
PPTX
үзүүлэн
byOtgontungalag Moodoi
 
эрүүл мэнд гэж юу вэ
byGantsetseg Ganbat
 
Ажил мэргэжлийн сонголт.pptx
byArt Ochko
 
хөдөлмөр эрхлэлт ба ажилгүйдэл
byZaya G
 
өсвөр насны онцлог
bymngntsetseg_bsndorj2014
 
7 зан төлөвийн судалгаа)
byTsuntsaga Ch
 
лекц №7
byazora14
 
мэндчилгээ
byMunkh Orgil
 
эрүүл бие зөв хоололт
byAnkhzaya Zaya
 
гэр бүл төлөвлөлт
byVirgo Muujig
 
идэвхитэй суралцах 10 арга
byHaliun53
 
Chimeg
byzayachimeg
 
Гэр бүл
bysurenee
 
сургалтын үнэлгээ соло
byOyuhai1127
 
багшлахуйн менежмент "Онолын удиртгал"
byGb Gb
 
тамхины хор уршиг
bytuya0507
 
8000 тест-хариутай(5)
byZaya Zaya
 
хүүхдийн темпераментийг хэв шинжийг тодорхойлох хялбаршуулсан сорил Sumiya
byBulgan Blg
 
гфа гурван фосфорт аденозин
byPuntsag Dolgor
 
хичээл 5
byshand1_Bondok
 
үзүүлэн
byOtgontungalag Moodoi
 

Viewers also liked

PPTX
Mergejlee herhen songoh ve
byamune
 
PDF
Мэргэжил бүхэн сайхан
byCMOX
 
PPT
Мэргэжил бүхэн сайхан
bychomooxoo
 
DOC
ном 1
byAriukaa68
 
PDF
ном 123
bymendee_miniih
 
PDF
Өсвөр насны суралцагчдын мэргэжил сонгох сэтгэл зүйн онцлогийг судалсан нь
byAnkhbileg Luvsan
 
Mergejlee herhen songoh ve
byamune
 
Мэргэжил бүхэн сайхан
byCMOX
 
Мэргэжил бүхэн сайхан
bychomooxoo
 
ном 1
byAriukaa68
 
ном 123
bymendee_miniih
 
Өсвөр насны суралцагчдын мэргэжил сонгох сэтгэл зүйн онцлогийг судалсан нь
byAnkhbileg Luvsan
 

Similar to мэргэжлээ зөв сонгох

PDF
зөвөлгөө1
byBud Ochirbat
 
DOCX
мэргэжлээ хэрхэн зөв сонгох вэ
byNamdag Bayarstetseg
 
PPT
Доржоо даргад..
byБямбадорж Ганбат
 
DOCX
хүүхдийнхээ ирээдүйн мэргэжлийн тухай ярилцъя
byoyunerdene_gansukh
 
DOCX
dasdasdasd
byOyuntsetseg Temuujin
 
PPTX
Хувь хүний санхүүгийн төлөвлөлт ба ажил мэргэжлийн төлөвлөлт
byNyambayar Nbak
 
PPTX
m2
byOyuntsetseg Temuujin
 
DOCX
бйыбйыбыdas
byOyuntsetseg Temuujin
 
PPT
сургалт 1
bybolormaa87
 
PPT
mergejliin tuhai
bybolormaa87
 
PPT
эзэмшсэн мэргэжилдээ эзэн нь болъё
bybolormaa87
 
PPT
mergejliin talaar
bybolormaa87
 
DOCX
Amjiltand hureh
byCHBD_6684
 
DOCX
Ажлын ярилцлага
byNooyoJamgan
 
PDF
Санхүү санхүү санхүүхррооллххрррооооллло
byazzayaba
 
DOCX
ОРЧИН ҮЕИЙН МЭРГЭЖИЛТЭНГ ТОДОРХОЙЛОХ БОЛОМЖ, ЭРЭЛХИЙЛЭЛ
byUniversity of Finance and Economics /UFE/
 
PPTX
Халагдах цэргийн Ажил мэргэжлийн чиг баримжаа
byOchir Consulting Ltd
 
PPTX
m5dasdasdadsadsada
byOyuntsetseg Temuujin
 
PPT
татвар бидний амьдралд
bypagmapagma
 
PPTX
m4
byOyuntsetseg Temuujin
 
зөвөлгөө1
byBud Ochirbat
 
мэргэжлээ хэрхэн зөв сонгох вэ
byNamdag Bayarstetseg
 
Доржоо даргад..
byБямбадорж Ганбат
 
хүүхдийнхээ ирээдүйн мэргэжлийн тухай ярилцъя
byoyunerdene_gansukh
 
dasdasdasd
byOyuntsetseg Temuujin
 
Хувь хүний санхүүгийн төлөвлөлт ба ажил мэргэжлийн төлөвлөлт
byNyambayar Nbak
 
m2
byOyuntsetseg Temuujin
 
бйыбйыбыdas
byOyuntsetseg Temuujin
 
сургалт 1
bybolormaa87
 
mergejliin tuhai
bybolormaa87
 
эзэмшсэн мэргэжилдээ эзэн нь болъё
bybolormaa87
 
mergejliin talaar
bybolormaa87
 
Amjiltand hureh
byCHBD_6684
 
Ажлын ярилцлага
byNooyoJamgan
 
Санхүү санхүү санхүүхррооллххрррооооллло
byazzayaba
 
ОРЧИН ҮЕИЙН МЭРГЭЖИЛТЭНГ ТОДОРХОЙЛОХ БОЛОМЖ, ЭРЭЛХИЙЛЭЛ
byUniversity of Finance and Economics /UFE/
 
Халагдах цэргийн Ажил мэргэжлийн чиг баримжаа
byOchir Consulting Ltd
 
m5dasdasdadsadsada
byOyuntsetseg Temuujin
 
татвар бидний амьдралд
bypagmapagma
 
m4
byOyuntsetseg Temuujin
 

More from bayansan bayarsaikhan

PDF
5 xp-110404041932-phpapp02
bybayansan bayarsaikhan
 
PDF
Negj hicheel 10
bybayansan bayarsaikhan
 
PDF
You tube
bybayansan bayarsaikhan
 
ODP
Bat orgil.9-a angi.slide show
bybayansan bayarsaikhan
 
PDF
Bat orgil.9-a angi.slide show
bybayansan bayarsaikhan
 
PDF
компьютерийн иж бүрдэл
bybayansan bayarsaikhan
 
PDF
тэжээлийн блок
bybayansan bayarsaikhan
 
PDF
төсөлт ажил
bybayansan bayarsaikhan
 
PDF
жюгё кэнкюг
bybayansan bayarsaikhan
 
PDF
Photoshop book
bybayansan bayarsaikhan
 
PDF
Photoshop book
bybayansan bayarsaikhan
 
PDF
хатгамал
bybayansan bayarsaikhan
 
ODS
10e angiin sudalgaa (copy)
bybayansan bayarsaikhan
 
ODT
Zuvlumj
bybayansan bayarsaikhan
 
PDF
Bat orgil.9-a angi.slide show(2)
bybayansan bayarsaikhan
 
PDF
10e angiin sudalgaa (copy)
bybayansan bayarsaikhan
 
PDF
9a angi a.soyol erdene - tamxi
bybayansan bayarsaikhan
 
PDF
9a angi a.soyol erdene - tamxi
bybayansan bayarsaikhan
 
PDF
ажлын хуудас Sheet тэй ажиллах
bybayansan bayarsaikhan
 
ODP
Lesson
bybayansan bayarsaikhan
 
5 xp-110404041932-phpapp02
bybayansan bayarsaikhan
 
Negj hicheel 10
bybayansan bayarsaikhan
 
You tube
bybayansan bayarsaikhan
 
Bat orgil.9-a angi.slide show
bybayansan bayarsaikhan
 
Bat orgil.9-a angi.slide show
bybayansan bayarsaikhan
 
компьютерийн иж бүрдэл
bybayansan bayarsaikhan
 
тэжээлийн блок
bybayansan bayarsaikhan
 
төсөлт ажил
bybayansan bayarsaikhan
 
жюгё кэнкюг
bybayansan bayarsaikhan
 
Photoshop book
bybayansan bayarsaikhan
 
Photoshop book
bybayansan bayarsaikhan
 
хатгамал
bybayansan bayarsaikhan
 
10e angiin sudalgaa (copy)
bybayansan bayarsaikhan
 
Zuvlumj
bybayansan bayarsaikhan
 
Bat orgil.9-a angi.slide show(2)
bybayansan bayarsaikhan
 
10e angiin sudalgaa (copy)
bybayansan bayarsaikhan
 
9a angi a.soyol erdene - tamxi
bybayansan bayarsaikhan
 
9a angi a.soyol erdene - tamxi
bybayansan bayarsaikhan
 
ажлын хуудас Sheet тэй ажиллах
bybayansan bayarsaikhan
 
Lesson
bybayansan bayarsaikhan
 

мэргэжлээ зөв сонгох

  • 1.
    Мэргэжлээ хэрхэн зөв сонгохвэ ? 10, 11-р ангийн сурагчидад зориулав 2011 он
  • 2.
    Мэргэжлийн үнэ цэнэ Хүнийамьдрал эхлэлээсээ төгсгөл хүртэл сонголтоор дүүрэн байдаг. Тэдгээрээс мэргэжил сонголт нь эн тэргүүнд байх нь гарцаагүй. Хүн ямархуу амьдралаар амьдрахаа энэхүү шийдвэрийг хэрхэн гаргасанаар сонгох болно. Хүсээгүй, эсвэл нарийн судалгаа хийлгүйгээр сонгосон мэргэжил таны амьдралын он жилүүдийг үгүй хийх болно. Тиймээс өөрөөсөө эхлээд “ Би аль ажлыг хамгийн сайн хийж чадах вэ? ” гэж асуух хэрэгтэй. Судалгаанаас үзэхэд 65-70 насалсан хүн амьдралынхаа бараг 40 жилийг өөрийн сонгосон мэргэжилдээ зориулж, түүгээрээ амьдардаг байна. Иймээс мэргэжил сонгох гэдэг нь санамсаргүй зүйл байх ёсгүй.
  • 3.
    Өөрийн хүсч буйажлаа, эзэмших гэж буй мэргэжлээ сонгохдоо дараах үе шатыг мөрдлөг болгож болох юм. 1.Өөрийгөө нээх Ø Хүсэл сонирхолтой эсэх Ø Авъяас чадвараа нээн илрүүлэх Ø Авъяасаа хөгжүүлэх Ø Ирээдүйгээ тодорхойлох
  • 4.
    2. Мэргэжлээ сонгох Ø Өөрийн сонирхож буй мэргэжлүүдээ жагсаан бичих Ø Чиний үнэт зүйл, ирээдүйн төлөвлөгөөнд нийцэхүйц мэргэжлүүдээ ялгах Ø Чи өөрийн боломжоо тодорхойлох / алинд нь орох магадлалтайгаа олох /
  • 5.
    3. Ажлын байраа сонгох Ø Сонголтоо зөв хий Ø Хамгийн тааламжтай нөхцөл тавьж байгаа байгууллага, өөрийн дур сонирхолтой ажлын байраа сонго. Ø Мөнгөний төлөө биш, хийж буй ажлаасаа таашаал авах ажлын байрыг сонго.
  • 6.
    Өөрийгөө таних Өөрийгөө олохЭнэ нь таньд сонин сонсогдож байж болно. Та хэзээ нэгэн цагт “ би хэн бэ? “ гэж өөрөөсөө асууж байсан уу? Үгүй бол яг одоо нэг асуугаад үз. Тэг тусмаа мэргэжил, ажлаа сонгох гэж байгаа бол та “ миний сонирхол юу вэ? “ гэдгийг сайтар тунгаан бодоорой. Хэрэв таны сонирхол юу вэ? гэдгийг хараахан мэдээгүй байгаа бол яг одоо үзэг цаас аваад өөрийгөө танихгүй хүнд танилцуулж байгаа юм шиг бичээд үзээрэй. Та шинэ зүйл харах болно.
  • 7.
    Мэргэжлээ сонгохын өмнөта өөрийгөө танин мэдэхийн тулд та яг юу хийхийг хүсэж байна, юунд илүү авъяастай, ямар хүн болохыг хүсдэг гэх мэт зүйлсээр өөринйхөө дотоод хүнтэй ярилцаж үзэх нь зүйтэй.Үүний тулд :
  • 8.
    q Мэдлэг боловсрол q Ой тогтоолт q Тооцоолон бодох чадвар q Анхаарал төвлөрүүлэлт q Манлайлах, хамтран ажиллах чадвар q Хэл ярианы чадвар q Бичгийн чадвар q Гарын ур дүй q Хөдөлгөөний эвсэл q Гоо сайхан q Орон зайн мэдрэмж
  • 9.
    зэргээ шалган үзэж,өөрт чухам аль нь илүү их байдаг, мөн алинд нь илүү их сонирхолтой байдгаа дүйцүүлэн хүсэл мөрөөдлөө тодорхой бичсэн ажлынхаа жагсаалтыг гаргаад нэг үзээрэй. Сонирхлоо тодорхойлсон бол түүнд тохирох ажил мэргэжлүүдийг жагсаан бич.
  • 10.
    Жишээ нь та:Харилцааны чадвар сайтай бол: Борлуулагч, менежер, даатгалын ажилтан, сурвалжлагч гэх мэтээр. Харин тооцоолон бодох чадвар сайтай бол: Банкны ажилтан, нягтлан бодогч, сүлжээний инженер гэх мэт. Тодорхойлсон чадвар, авъяас гэдгийг хүмүүс хэт нийтлэг байдлаар хардгаас болж алддаг. Та анхаарлаа байн төвлөрүүлж чаддаг, сайн цаг барьдаг тэр байтугай бусдыг тэвчээртэй сонсдог зэрэг олон нарийн чадваруудыг дурьдаж болно. Энэ бүгд авъяас чадварын л нэг юм.
  • 11.
    Дараа нь өөрийнсонгосон мэргэжлийнхээ талаар сайн судалж туршлагатай хүмүүсээс зөвөлгөө авах нь чухал. Мэддэггүй хүмүүс зөвхөн өнгөц харж танд юу ч гэж хэлж таны үзэл бодлыг хааш нь ч эргүүлж болзошгүйг анхаараарай. Та өөрөө өөртөө үнэнч байхыг мартаж болохгүй. Өөрийн сонгосон мэргэжлээ ээж, аав, таньдаг нөхдийн хэлснээр өөрчилж холбирч болохгүй. Эцсийн эцэст энэ таны л амьдрал юм шүү.
  • 12.
    Хүн амьдралынхаа ихэнххугацааг гэртээ болон ажил дээрээ өнгөрүүлдэг. Ажил дээрх цаг хугацаагаа үр бүтээлгүй, дургүй зүйлээ хийж өнгөрөөх нь ямар ч утгагүй зүйл биш гэж үү ? Буруу сонголт хийвэл насан туршдаа харамсах учраас энэ тал дээр маш хариуцлагатай хандаарай. Жишээ нь : Бат маш сайн жүжиглэдэг, түүнийг хүн бүр л магтаж, найз нөхөд нь хүртэл авъяастайг нь хэлдэг. Гэтэл ахлах сургуулиа төгсөн мэргэжлээ сонгох
  • 13.
    Монголд жүжигчин болжюу хийдэг юм бэ? Хийх юм байхгүй гэж их загнуулдгаас хуульч болжээ. Ингээд эцэг эхийн шахалтаар хуульч боллоо. Тэрээр үүний улмаас ажилдаа дургүй, харамсдаг иймээс ч амжилт гаргадаггүй. Хэрвээ тэр жүжигчин болсон бол магадгүй алдартай жүжигчин ч болсон байхыг үгүйсгэх аргагүй шүү дээ. Хүн хүссэн зүйлээ хийснээр л амжилт гаргадаг. Тиймээс эцэг эхийн ятгалгаар дуртай, дургүй дээд сургууль төгсөөд хаях нь таны ирээдүйг
  • 14.
    тулгуурлаж байж мэргэжлээсонгох хэрэгтэй. Тэгсэн цагт та сурахдаа ч, ажиллахдаа ч сэтгэл хангалуун байх болно. Дээд сургууль төгссөн залуусын зарим нь өөрийн мэргэжлээрээ биш, өөр ажил хийх тохиолдол элбэг байна.харамсалтай нь эдгээр залуус дахин 2 дахь сургуульдаа сурч алтан цагаа алддаг. Өөрийгөө таниж мэдэх хугацааг өөртөө олгоорой. Яарвал даарна. Дургүйд хүчгүй гэдэг. Дуртай бол амжилт
  • 15.
    Мэргэжлээ сонгох нь Өөрийгөөтаниж мэдсэн бол яг одоо нарийн мэргэших чиглэлээ гаргаж, ирээдүйн ажлын байр таниас юуг хүлээж байгаа талаар судлах хэрэгтэй.
  • 16.
    Жишээ нь: § Тухайн мэргэжлйин онцлог юу вэ ? § Энэ мэргэжлээр ажиллаж буй хүмүүс ажиллах хугацаандаа юу хийж гүйцэтгэдэг, мэргэжлийн мөн чанар нь юу вэ? § Ажиллах орчин ямар вэ ? § Тухайн мэргэжилд аюултай орчин гэж байдаг уу ? § Гадаа эсвэл байнга дотор ажилладаг уу ? § Энэ мэргэжлийг эзэмших сургалтын хугацаа хэр урт вэ ? § Уг мэргэжлийг эзэмшихийн тулд шаардагдах онцлогууд
  • 17.
    Нас хүйс, өндөр,жин гадаад байдалтай холбоотой онцлог гэж бий юу ? Шалгагдаж, томилогдож, эсвэл хувийн оролдлогоор орох уу ? Хэдэн настай хүн хийхэд тохиромжтой болох Нийгмийн даатгалтай эсэх Мэргэжлээрээ дэвших боломжтой эсэх Уг мэргэжлээр өөр ажилруу шилжин орж болох уу ? Тухайн мэргэжлийн эерэг болоод сөрөг талууд Уг мэргэжлийг хүмүүс хэр хүндэлж үздэг болох
  • 18.
    Таны сонгох гэжбуй мэргэжлийн эрэлт хэрэгцээ хэр их байна ? Уг мэргэжлийн эрэлт хэрэгцээ нь нийгмийн шаардлагатай холбоотойгоор нэмэгдэх эсвэл багасах талаар ямар нэг шинж байгаа эсэх ? Төрийн болон хувийн байгууллагад ажиллах боломжоос гадна хувиараа ажиллах боломж хэр байгаа вэ ? Уг мэргэжлээр ажиллагсдын орлого хэр байгаа вэ ?
  • 19.
    гэх зэрэг тухайнчиглэлийнхээ бүхий л мэдээллийг сонин сэтгүүл, ном, интернэт, бүр боломжтой бол ажлын байранд нь хүртэл очиж судалж болох юм.
  • 20.
    Мэргэжлээ сонгохдоо анхаарах хэдэн зүйлээс... Сэтгэлд чинь ямар мэргэжил илүү таалагдаж байна, хийж болмоор санагдаад байгаа тэр л мэргэжлээ зоригтой сонгоорой.
  • 21.
    1.Нийгэмд хэрэгцээтэй мэргэжил эзэмшээрэй 1990-ээдоны үед Монголд орчуулагчийн ажил эрэлттэй байсан бол одоо шаардлага багасч байна. Учир нь өнөөдөр 3 хүний нэг нь гадаадын ямар нэгэн хэлээр чөлөөтэй ярьдаг болсон байна. Жолооч гэж тусдаа мэргэжил байсан бол одоо хүн бүр машин барьдаг болсон. Арваад жилийн өмнө дэлхийн хэсжээнд програм хангамж, мэдээллийн технологийн мэргэжилтэн эрэлт хэрэгцээтэй байсан бол одоо энэ хандлага тогтворжиж байна. Тэгэхлээр тухайн мэргэжлийн эрэлт хэрэгцээ цаг хугацаа өнгөрөх тусам өөрчлөгддөг гэдгийг бодолцох хэрэгтэй юм. Зарим мэргэжил алга болно, шинэ ажлын байрууд гарч ирнэ.
  • 22.
    2. Мэргэжил бүхэнсайхан Манай улсад 7000 гаруймэргэжил байдаг ч сурагчдын дунд явуулсан судалгаагаар нийтдээ 50 мэрэгжил нэрлэсэн байна. Олон залуус сонголт хийхдээ ямар мэргэжил хамгийн их цалинтай вэ ? Ямар мэргэжил эрэлттэй байна вэ ? гэсэн асуултыг тавьдаг. Хариуцлагатай, нийгмийн идэвхитэй байж чадвал ямар ч мэргэжил эзэмшсэн сайхан амьдарч чадна. Хүссэн сургуульдаа сонирхсон мэргэжлийнхээ ангид орж суралцвал та салбартаа амжилт гаргаж чадна гэсэн үг. Мэргэжил хүнийг голдог гэдэг. Тиймээс жилээс жилд нэмэгдэж байгаа салбарт өөрийгөө сориж, мэдлэг боловсролоо нэмэгдүүлж, өөрийгөө ямагт хөгжүүлж байх хэрэгтэй.
  • 23.
    3. Алсын хараатайбай Мэргэжил сонгоход нэн чухал нь алсын хараа юм. Монголчууд бид хэдэн уулын цаадахыг харж ярь гэж сургадаг. Өнөөдөр дарим хүмүүс ийм мэргэжилтйэ болох нь ирээдүйд хэргэтйэ гэсэн цуу ярианд хөтлөгддөг. Харин та зүгээр нэг цуу ярианд суурилж биш, сждалгаа шинжилгээнд тулгуурлан эрэлттэй мэргэжлийг сонгох хэрэгтэй. Орчин үед хүмүүс, байгууллагууд тэр ч бүү хэл төр
  • 24.
    онгоц билээ. Энэонгоц луужинтай бол “онгоц маань хаана очих ёстой, одоо хаашаа чиглэж байгаа, очих газар маань ямархуу байх бол” гэхчлэн зайлшгүй тулгарах асуудлуудад эхлээд хариу өгөх чиг баримжаа болно. Таны хөлөг онгоцонд луужин нь ирээдүй, ирээдүйн ажил мэргэжил, үзэж буй хичээлүүд болж чадна. Та маргаашдаа итгэдэг биздээ ? Тэгвэл ирээдүй чинь тантай хамт байгаа хэрэг.
  • 25.
    Эйнштейн “ Боловсролгэдэг нь сургуульд заалгаснаа мартахад цаана нь үлдэх тэр зүйл мөн “ гэжээ. Цаана нь юу үлдэх бол ? Мэдээж хэрэг амьдралын дунд зүг чигээ олох чадвар. Ирээдүйг урьдчилж олж харж чадсан нь бусдаас давуутай болно. Ирээдүйд тохиох бүх үйл явцыг яг таг тааж болохгүй нь үнэн, гэхдээ энэ нь “зүгээр бай, гараа хумхиад суу” гэсэн үг биш. Хүмүүс ирээдүйг өөрчилж болохгүй гэлцдэг. Үгүй ээ, ирээдүйгээ өөрчилж болно.
  • 26.
    Болох болохдоо сайнчиглэлээр өөрчилж болно. Хэцүү хүнд бэрхшээлйин өмнө өвдөг сөхрөлгүй тэмцэн ялж, өмнөхөөсөө ч илүү амжилт гаргасан олон хүний бодит амьдрал үүний нотолгоо болно.
  • 27.
    4. Сонирхлоо дага Монголулсад суралцаж буй оюутнуудаас авсан судалгаанаас харахад 30 хувь нь одоо сжлч байгаа мэргэжилдээ сэтгэл хангалуун биш гэж хариулсан. Мэргэжил бол ирээдүйн амьдралын удирдлага гэдгийг сайтар ойлгох хэрэгтэй. Сонирхолгүй зүйлд цаг заваа барж 4 жил гүрийснээс, сонирхдог мэргэжлээрээ жил өнжөөд ч хамаагүй сурах хэрэгтэй. Ирээдүйд эзэмших мэргэжлээ сонгоход олон хүчин зүйл нөлөөлнө. Эцэг эхийн мэргэжил нийгмийн шаардлага, эдйин засаг, цалин хангамж, ажлын байр гэх мэт. Тэр болгоноос өөрт хэрэгтэйг нь авах нь чухал. Судалгаанд оролцсон сурагчдын 37,3 % нь сонирхлоо дагаж сонгоно гэжээ.
  • 28.
    Эдгээр хүүхдүүд мөнчанартаа бол хамгийн зөв сонголт хийх үндэслэлийг хэлсэн байна. Мэргэжлээ буруу сонгосноос болж ирээдүйд энэ мэргэжлээрээ ажиллахгүй гэж, 11,8 % нь хэлж мэдэхгүй байна гэж 22,4 % нь хариулсан байна. Үүнээс дүгнэхэд сонирхолгүй сурч чадахгүй мэргэжлээ сонгосон нь харагдаж байна.
  • 29.
    5. Сургуулиа бишмэргэжлээ урьтаж сонго Судалгаагаар ЕБС-ын сурагчдын 82,7 % нь төрийн өмчийн буюу улсын сургуульд орно гэжээ. Сурагчдаас авсан судалгаанас харахад эхлээд сургуулиа сонгох нь элбэг бөгөөд ямар ч ангид орох нь хамаагүй, СЭЗДС-д юмуу, МУИС-д эсвэл ямар нэгэн улсын мургуульд орно гэдэг. Тухайн саргуульд нь тэр мэргэжилтэнг бэлтгэдэггүй ч хамаагүй ойролцоо юм чинь энэ чиглэлээр сурчихъя гээд өөр ангид орчихдог. Нөгөө талаас оноо таараад сургууль авч байвал
  • 30.
    сургуульд ямар чхамаагүй чиглэлээр сурна гэсэн гутрангүй үзэлтнүүд олон. Нэг л сурч байгаа юм чинь хүн чанартай, ирээдүйтэй мэргэжил эзэмших хэрэгтэй биздээ. Өнөөгийн зах зээлд улсын сургууль төгссөн гэсэн үзүүлэлт чухал бус, чадвартай чанартай боловсон хүчин эрэлттэй байгаа гэдгийг сана.
  • 31.
    Амьдралд чухал бөгөөд ирээдүйтэй мэргэжлүүд: Та ирээдүйд ямар мэргэжилтэй болохыг хүсч байна вэ ? Сурагчдын хариулсан байдал : ü Эмч ü Эдийн засагч ü Инженер ü Урлаг ü Олон улсын эдийн засгийн харилцаа
  • 32.
    Та урьд өмнөнь ямар мэргэжилтэй болохыг хүсэж байсан вэ ? Оюутнуудын хариулсан байдал: ü Эмч ü Эдийн засагч ü Хуульч ü Багш ü Сэтгүүлч
  • 33.
    Та хүүхдээ ямармэргэжилтэй болгохыг хүсэж байна вэ ? Эцэг эхчүүдийн хариулсан байдал ü Банк санхүү ü Эмч ü Хуульч ü Инженер ü Сэтгүүлч
  • 34.
    Шилдэг 7 мэргэжил АНУ-ын хөдөлмөр эрхлэлтийн албанаас шилдэг 100 мэргэжил шалгруулсанаас шилдэгт тооцогдож буй мэргэжлүүдээс танд сонирхуулъя. 1. Анагаах ухаан 2. Өндөр настанд үйлчлэх алба 3. Багш, сурган хүмүүжүүлэгч 4. Компьютер болон программын инженер 5. Инженер 6. Аялал жуулчлалын салбар
  • 35.
    Монголд хийсэн судалгаагаар болшилдэг мэргэжлүүд ХАА Агрономич, менежер гэх мэт Анагаах ухааны салбар Багшлах боловсон хүчин Техник компьютерийн мэргэжилтэн Уул уурхайн нарийн мэргэжилтэн Гадаад харилцааны мэргэжилтэн Нарийн маргэжлийн ажилтан цахилгаанчин, замын ажилтан, гагнуурчин, оёдолчин
  • 36.
    Илүүдэлтэй мэргэжилээс... 1. Хуульч 2. Эдийн засагч 3. Нягтлан бодогч, санхүүч 4. Түүхч, философич, улс төр судлаач 5. Сэтгүүлч, нийгэм судлаач гэх мэт.
  • 37.
  • 38.
    Дүгнээд хэлэхэд таөөрийн хүссэн ажлаа хийж, тэр ажилдаа сайн мэргэшиж, тогтвор суурьшилтай ажиллах нь чухал юм.
  • 39.
  • 40.
    1 Мэргэжлээ хэрхэн зөв сонгох вэ ? 10, 11-р ангийн сурагчидад зориулав 2011 он
  • 41.
    Мэргэжлийн үнэ цэнэ Хүнийамьдрал эхлэлээсээ төгсгөл хүртэл сонголтоор дүүрэн байдаг. Тэдгээрээс мэргэжил сонголт нь эн тэргүүнд байх нь гарцаагүй. Хүн ямархуу амьдралаар амьдрахаа энэхүү шийдвэрийг хэрхэн гаргасанаар сонгох болно. Хүсээгүй, эсвэл нарийн судалгаа хийлгүйгээр сонгосон мэргэжил таны амьдралын он жилүүдийг үгүй хийх болно. Тиймээс өөрөөсөө эхлээд “ Би аль ажлыг хамгийн сайн хийж чадах вэ? ” гэж асуух хэрэгтэй. Судалгаанаас үзэхэд 65-70 насалсан хүн амьдралынхаа бараг 40 жилийг өөрийн сонгосон мэргэжилдээ зориулж, түүгээрээ амьдардаг байна. Иймээс мэргэжил сонгох гэдэг нь санамсаргүй зүйл байх ёсгүй.
  • 42.
    Өөрийн хүсч буйажлаа, эзэмших гэж буй мэргэжлээ сонгохдоо дараах үе шатыг мөрдлөг болгож болох юм. 1.Өөрийгөө нээх Ø Хүсэл сонирхолтой эсэх Ø Авъяас чадвараа нээн илрүүлэх Ø Авъяасаа хөгжүүлэх Ø Ирээдүйгээ тодорхойлох
  • 43.
    2. Мэргэжлээ сонгох Ø Өөрийн сонирхож буй мэргэжлүүдээ жагсаан бичих Ø Чиний үнэт зүйл, ирээдүйн төлөвлөгөөнд нийцэхүйц мэргэжлүүдээ ялгах Ø Чи өөрийн боломжоо тодорхойлох / алинд нь орох магадлалтайгаа олох /
  • 44.
    3. Ажлын байраа сонгох Ø Сонголтоо зөв хий Ø Хамгийн тааламжтай нөхцөл тавьж байгаа байгууллага, өөрийн дур сонирхолтой ажлын байраа сонго. Ø Мөнгөний төлөө биш, хийж буй ажлаасаа таашаал авах ажлын байрыг сонго.
  • 45.
    Өөрийгөө таних Өөрийгөө олохЭнэ нь таньд сонин сонсогдож байж болно. Та хэзээ нэгэн цагт “ би хэн бэ? “ гэж өөрөөсөө асууж байсан уу? Үгүй бол яг одоо нэг асуугаад үз. Тэг тусмаа мэргэжил, ажлаа сонгох гэж байгаа бол та “ миний сонирхол юу вэ? “ гэдгийг сайтар тунгаан бодоорой. Хэрэв таны сонирхол юу вэ? гэдгийг хараахан мэдээгүй байгаа бол яг одоо үзэг цаас аваад өөрийгөө танихгүй хүнд танилцуулж байгаа юм шиг бичээд үзээрэй. Та шинэ зүйл харах болно.
  • 46.
    Мэргэжлээ сонгохын өмнөта өөрийгөө танин мэдэхийн тулд та яг юу хийхийг хүсэж байна, юунд илүү авъяастай, ямар хүн болохыг хүсдэг гэх мэт зүйлсээр өөринйхөө дотоод хүнтэй ярилцаж үзэх нь зүйтэй.Үүний тулд :
  • 47.
    q Мэдлэг боловсрол q Ой тогтоолт q Тооцоолон бодох чадвар q Анхаарал төвлөрүүлэлт q Манлайлах, хамтран ажиллах чадвар q Хэл ярианы чадвар q Бичгийн чадвар q Гарын ур дүй q Хөдөлгөөний эвсэл q Гоо сайхан q Орон зайн мэдрэмж
  • 48.
    зэргээ шалган үзэж,өөрт чухам аль нь илүү их байдаг, мөн алинд нь илүү их сонирхолтой байдгаа дүйцүүлэн хүсэл мөрөөдлөө тодорхой бичсэн ажлынхаа жагсаалтыг гаргаад нэг үзээрэй. Сонирхлоо тодорхойлсон бол түүнд тохирох ажил мэргэжлүүдийг жагсаан бич.
  • 49.
    Жишээ нь та:Харилцааны чадвар сайтай бол: Борлуулагч, менежер, даатгалын ажилтан, сурвалжлагч гэх мэтээр. Харин тооцоолон бодох чадвар сайтай бол: Банкны ажилтан, нягтлан бодогч, сүлжээний инженер гэх мэт. Тодорхойлсон чадвар, авъяас гэдгийг хүмүүс хэт нийтлэг байдлаар хардгаас болж алддаг. Та анхаарлаа байн төвлөрүүлж чаддаг, сайн цаг барьдаг тэр байтугай бусдыг тэвчээртэй сонсдог зэрэг олон нарийн чадваруудыг дурьдаж болно. Энэ бүгд авъяас чадварын л нэг юм.
  • 50.
    Дараа нь өөрийнсонгосон мэргэжлийнхээ талаар сайн судалж туршлагатай хүмүүсээс зөвөлгөө авах нь чухал. Мэддэггүй хүмүүс зөвхөн өнгөц харж танд юу ч гэж хэлж таны үзэл бодлыг хааш нь ч эргүүлж болзошгүйг анхаараарай. Та өөрөө өөртөө үнэнч байхыг мартаж болохгүй. Өөрийн сонгосон мэргэжлээ ээж, аав, таньдаг нөхдийн хэлснээр өөрчилж холбирч болохгүй. Эцсийн эцэст энэ таны л амьдрал юм шүү.
  • 51.
    Хүн амьдралынхаа ихэнххугацааг гэртээ болон ажил дээрээ өнгөрүүлдэг. Ажил дээрх цаг хугацаагаа үр бүтээлгүй, дургүй зүйлээ хийж өнгөрөөх нь ямар ч утгагүй зүйл биш гэж үү ? Буруу сонголт хийвэл насан туршдаа харамсах учраас энэ тал дээр маш хариуцлагатай хандаарай. Жишээ нь : Бат маш сайн жүжиглэдэг, түүнийг хүн бүр л магтаж, найз нөхөд нь хүртэл авъяастайг нь хэлдэг. Гэтэл ахлах сургуулиа төгсөн мэргэжлээ сонгох болоход
  • 52.
    Монголд жүжигчин болжюу хийдэг юм бэ? Хийх юм байхгүй гэж их загнуулдгаас хуульч болжээ. Ингээд эцэг эхийн шахалтаар хуульч боллоо. Тэрээр үүний улмаас ажилдаа дургүй, харамсдаг иймээс ч амжилт гаргадаггүй. Хэрвээ тэр жүжигчин болсон бол магадгүй алдартай жүжигчин ч болсон байхыг үгүйсгэх аргагүй шүү дээ. Хүн хүссэн зүйлээ хийснээр л амжилт гаргадаг. Тиймээс эцэг эхийн ятгалгаар дуртай, дургүй дээд сургууль төгсөөд хаях нь таны ирээдүйг баллаж буй хэрэг. Гагцхүү өөрийн хүсэл сонирхол, хобби, сайн чаддаг зүйл дээрээ
  • 53.
    тулгуурлаж байж мэргэжлээсонгох хэрэгтэй. Тэгсэн цагт та сурахдаа ч, ажиллахдаа ч сэтгэл хангалуун байх болно. Дээд сургууль төгссөн залуусын зарим нь өөрийн мэргэжлээрээ биш, өөр ажил хийх тохиолдол элбэг байна.харамсалтай нь эдгээр залуус дахин 2 дахь сургуульдаа сурч алтан цагаа алддаг. Өөрийгөө таниж мэдэх хугацааг өөртөө олгоорой. Яарвал даарна. Дургүйд хүчгүй гэдэг. Дуртай бол амжилт таньд ойрхон байх болно.
  • 54.
    Мэргэжлээ сонгох нь Өөрийгөөтаниж мэдсэн бол яг одоо нарийн мэргэших чиглэлээ гаргаж, ирээдүйн ажлын байр таниас юуг хүлээж байгаа талаар судлах хэрэгтэй.
  • 55.
    16 Жишээ нь: § Тухайн мэргэжлйин онцлог юу вэ ? § Энэ мэргэжлээр ажиллаж буй хүмүүс ажиллах хугацаандаа юу хийж гүйцэтгэдэг, мэргэжлийн мөн чанар нь юу вэ? § Ажиллах орчин ямар вэ ? § Тухайн мэргэжилд аюултай орчин гэж байдаг уу ? § Гадаа эсвэл байнга дотор ажилладаг уу ? § Энэ мэргэжлийг эзэмших сургалтын хугацаа хэр урт вэ ? § Уг мэргэжлийг эзэмшихийн тулд шаардагдах онцлогууд
  • 56.
    Нас хүйс, өндөр,жин гадаад байдалтай холбоотой онцлог гэж бий юу ? Шалгагдаж, томилогдож, эсвэл хувийн оролдлогоор орох уу ? Хэдэн настай хүн хийхэд тохиромжтой болох Нийгмийн даатгалтай эсэх Мэргэжлээрээ дэвших боломжтой эсэх Уг мэргэжлээр өөр ажилруу шилжин орж болох уу ? Тухайн мэргэжлийн эерэг болоод сөрөг талууд Уг мэргэжлийг хүмүүс хэр хүндэлж үздэг болох
  • 57.
    Таны сонгох гэжбуй мэргэжлийн эрэлт хэрэгцээ хэр их байна ? Уг мэргэжлийн эрэлт хэрэгцээ нь нийгмийн шаардлагатай холбоотойгоор нэмэгдэх эсвэл багасах талаар ямар нэг шинж байгаа эсэх ? Төрийн болон хувийн байгууллагад ажиллах боломжоос гадна хувиараа ажиллах боломж хэр байгаа вэ ? Уг мэргэжлээр ажиллагсдын орлого хэр байгаа вэ ?
  • 58.
    гэх зэрэг тухайнчиглэлийнхээ бүхий л мэдээллийг сонин сэтгүүл, ном, интернэт, бүр боломжтой бол ажлын байранд нь хүртэл очиж судалж болох юм.
  • 59.
    Мэргэжлээ сонгохдоо анхаарах хэдэн зүйлээс... Сэтгэлд чинь ямар мэргэжил илүү таалагдаж байна, хийж болмоор санагдаад байгаа тэр л мэргэжлээ зоригтой сонгоорой.
  • 60.
    21 1.Нийгэмд хэрэгцээтэй мэргэжил эзэмшээрэй 1990-ээд оны үед Монголд орчуулагчийн ажил эрэлттэй байсан бол одоо шаардлага багасч байна. Учир нь өнөөдөр 3 хүний нэг нь гадаадын ямар нэгэн хэлээр чөлөөтэй ярьдаг болсон байна. Жолооч гэж тусдаа мэргэжил байсан бол одоо хүн бүр машин барьдаг болсон. Арваад жилийн өмнө дэлхийн хэсжээнд програм хангамж, мэдээллийн технологийн мэргэжилтэн эрэлт хэрэгцээтэй байсан бол одоо энэ хандлага тогтворжиж байна. Тэгэхлээр тухайн мэргэжлийн эрэлт хэрэгцээ цаг хугацаа өнгөрөх тусам өөрчлөгддөг гэдгийг бодолцох хэрэгтэй юм. Зарим мэргэжил алга болно, шинэ ажлын байрууд гарч ирнэ.
  • 61.
    2. Мэргэжил бүхэнсайхан Манай улсад 7000 гаруймэргэжил байдаг ч сурагчдын дунд явуулсан судалгаагаар нийтдээ 50 мэрэгжил нэрлэсэн байна. Олон залуус сонголт хийхдээ ямар мэргэжил хамгийн их цалинтай вэ ? Ямар мэргэжил эрэлттэй байна вэ ? гэсэн асуултыг тавьдаг. Хариуцлагатай, нийгмийн идэвхитэй байж чадвал ямар ч мэргэжил эзэмшсэн сайхан амьдарч чадна. Хүссэн сургуульдаа сонирхсон мэргэжлийнхээ ангид орж суралцвал та салбартаа амжилт гаргаж чадна гэсэн үг. Мэргэжил хүнийг голдог гэдэг. Тиймээс жилээс жилд нэмэгдэж байгаа салбарт өөрийгөө сориж, мэдлэг боловсролоо нэмэгдүүлж, өөрийгөө ямагт хөгжүүлж байх хэрэгтэй.
  • 62.
    3. Алсын хараатайбай Мэргэжил сонгоход нэн чухал нь алсын хараа юм. Монголчууд бид хэдэн уулын цаадахыг харж ярь гэж сургадаг. Өнөөдөр дарим хүмүүс ийм мэргэжилтйэ болох нь ирээдүйд хэргэтйэ гэсэн цуу ярианд хөтлөгддөг. Харин та зүгээр нэг цуу ярианд суурилж биш, сждалгаа шинжилгээнд тулгуурлан эрэлттэй мэргэжлийг сонгох хэрэгтэй. Орчин үед хүмүүс, байгууллагууд тэр ч бүү хэл төр засаг хөгжлийн алсын чиглэлээ алдсанаас болж төөрч будилах явдал гаргадаг. Явах зүг чигээ онож баримжаалах нь энэ цаг үеийн эн тэргүүний шаардлага боллоо. Хүн бол амьдрал хэмээх далайд хөвөх хөлөг
  • 63.
    онгоц билээ. Энэонгоц луужинтай бол “онгоц маань хаана очих ёстой, одоо хаашаа чиглэж байгаа, очих газар маань ямархуу байх бол” гэхчлэн зайлшгүй тулгарах асуудлуудад эхлээд хариу өгөх чиг баримжаа болно. Таны хөлөг онгоцонд луужин нь ирээдүй, ирээдүйн ажил мэргэжил, үзэж буй хичээлүүд болж чадна. Та маргаашдаа итгэдэг биздээ ? Тэгвэл ирээдүй чинь тантай хамт байгаа хэрэг.
  • 64.
    Эйнштейн “ Боловсролгэдэг нь сургуульд заалгаснаа мартахад цаана нь үлдэх тэр зүйл мөн “ гэжээ. Цаана нь юу үлдэх бол ? Мэдээж хэрэг амьдралын дунд зүг чигээ олох чадвар. Ирээдүйг урьдчилж олж харж чадсан нь бусдаас давуутай болно. Ирээдүйд тохиох бүх үйл явцыг яг таг тааж болохгүй нь үнэн, гэхдээ энэ нь “зүгээр бай, гараа хумхиад суу” гэсэн үг биш. Хүмүүс ирээдүйг өөрчилж болохгүй гэлцдэг. Үгүй ээ, ирээдүйгээ өөрчилж болно.
  • 65.
    Болох болохдоо сайнчиглэлээр өөрчилж болно. Хэцүү хүнд бэрхшээлйин өмнө өвдөг сөхрөлгүй тэмцэн ялж, өмнөхөөсөө ч илүү амжилт гаргасан олон хүний бодит амьдрал үүний нотолгоо болно.
  • 66.
    4. Сонирхлоо дага Монголулсад суралцаж буй оюутнуудаас авсан судалгаанаас харахад 30 хувь нь одоо сжлч байгаа мэргэжилдээ сэтгэл хангалуун биш гэж хариулсан. Мэргэжил бол ирээдүйн амьдралын удирдлага гэдгийг сайтар ойлгох хэрэгтэй. Сонирхолгүй зүйлд цаг заваа барж 4 жил гүрийснээс, сонирхдог мэргэжлээрээ жил өнжөөд ч хамаагүй сурах хэрэгтэй. Ирээдүйд эзэмших мэргэжлээ сонгоход олон хүчин зүйл нөлөөлнө. Эцэг эхийн мэргэжил нийгмийн шаардлага, эдйин засаг, цалин хангамж, ажлын байр гэх мэт. Тэр болгоноос өөрт хэрэгтэйг нь авах нь чухал. Судалгаанд оролцсон сурагчдын 37,3 % нь сонирхлоо дагаж сонгоно гэжээ.
  • 67.
    Эдгээр хүүхдүүд мөнчанартаа бол хамгийн зөв сонголт хийх үндэслэлийг хэлсэн байна. Мэргэжлээ буруу сонгосноос болж ирээдүйд энэ мэргэжлээрээ ажиллахгүй гэж, 11,8 % нь хэлж мэдэхгүй байна гэж 22,4 % нь хариулсан байна. Үүнээс дүгнэхэд сонирхолгүй сурч чадахгүй мэргэжлээ сонгосон нь харагдаж байна.
  • 68.
    5. Сургуулиа бишмэргэжлээ урьтаж сонго Судалгаагаар ЕБС-ын сурагчдын 82,7 % нь төрийн өмчийн буюу улсын сургуульд орно гэжээ. Сурагчдаас авсан судалгаанас харахад эхлээд сургуулиа сонгох нь элбэг бөгөөд ямар ч ангид орох нь хамаагүй, СЭЗДС-д юмуу, МУИС-д эсвэл ямар нэгэн улсын мургуульд орно гэдэг. Тухайн саргуульд нь тэр мэргэжилтэнг бэлтгэдэггүй ч хамаагүй ойролцоо юм чинь энэ чиглэлээр сурчихъя гээд өөр ангид орчихдог. Нөгөө талаас оноо таараад сургууль авч байвал
  • 69.
    сургуульд ямар чхамаагүй чиглэлээр сурна гэсэн гутрангүй үзэлтнүүд олон. Нэг л сурч байгаа юм чинь хүн чанартай, ирээдүйтэй мэргэжил эзэмших хэрэгтэй биздээ. Өнөөгийн зах зээлд улсын сургууль төгссөн гэсэн үзүүлэлт чухал бус, чадвартай чанартай боловсон хүчин эрэлттэй байгаа гэдгийг сана.
  • 70.
    Амьдралд чухал бөгөөд ирээдүйтэй мэргэжлүүд: Та ирээдүйд ямар мэргэжилтэй болохыг хүсч байна вэ ? Сурагчдын хариулсан байдал : ü Эмч ü Эдийн засагч ü Инженер ü Урлаг ü Олон улсын эдийн засгийн харилцаа
  • 71.
    Та урьд өмнөнь ямар мэргэжилтэй болохыг хүсэж байсан вэ ? Оюутнуудын хариулсан байдал: ü Эмч ü Эдийн засагч ü Хуульч ü Багш ü Сэтгүүлч
  • 72.
    Та хүүхдээ ямармэргэжилтэй болгохыг хүсэж байна вэ ? Эцэг эхчүүдийн хариулсан байдал ü Банк санхүү ü Эмч ü Хуульч ü Инженер ü Сэтгүүлч
  • 73.
    Шилдэг 7 мэргэжил АНУ-ын хөдөлмөр эрхлэлтийн албанаас шилдэг 100 мэргэжил шалгруулсанаас шилдэгт тооцогдож буй мэргэжлүүдээс танд сонирхуулъя. 1. Анагаах ухаан 2. Өндөр настанд үйлчлэх алба 3. Багш, сурган хүмүүжүүлэгч 4. Компьютер болон программын инженер 5. Инженер 6. Аялал жуулчлалын салбар 7. Спорт чийрэгжүүлэх клуб
  • 74.
    Монголд хийсэн судалгаагаар болшилдэг мэргэжлүүд ХАА Агрономич, менежер гэх мэт Анагаах ухааны салбар Багшлах боловсон хүчин Техник компьютерийн мэргэжилтэн Уул уурхайн нарийн мэргэжилтэн Гадаад харилцааны мэргэжилтэн Нарийн маргэжлийн ажилтан цахилгаанчин, замын ажилтан, гагнуурчин, оёдолчин
  • 75.
    Илүүдэлтэй мэргэжилээс... 1. Хуульч 2. Эдийн засагч 3. Нягтлан бодогч, санхүүч 4. Түүхч, философич, улс төр судлаач 5. Сэтгүүлч, нийгэм судлаач гэх мэт.
  • 76.
  • 77.
    Дүгнээд хэлэхэд таөөрийн хүссэн ажлаа хийж, тэр ажилдаа сайн мэргэшиж, тогтвор суурьшилтай ажиллах нь чухал юм.
  • 78.