Download to read offline
เฟียเจท์
- 1.
- 2. ทฤษฎี เ กี่ ย ว กั บ พั ฒ นาการ เชาวน์ ป ั ญ ญาที ่ ผ ู ้ เ ขี ย นเห็ น ว่ า มี ประโยชน์ สำ า หรั บ ครู คื อ ทฤษฎี ข องนั ก จิ ต วิ ท ยาชาว สวิ ส ชื ่ อ เพี ย เจต์ ( P iaget) ที ่ จ ริ ง แล้ ว เพี ย เจต์ ไ ด้ ร ั บ ปริ ญ ญาเอก ทางวิ ท ยาศาสตร์ สาขาสั ต วิ ท ยา ที ่ ม หาวิ ท ยาลั ย Neuc hatel ประเทศสวิ ส เซอร์ แ ลนด์ หลั ง จากได้ ร ั บ ปริ ญ ญา
- 3. เฟียเจต์พบคำำตอบของเด็กน่ำสนใจมำก โดย เฉพำะคำำตอบของเด็กที่เยำว์วัยเพรำะมักจะตอบ ผิด แต่เมื่อเพียเจต์ได้วิเครำะห์คำำตอบที่ผดเหล่ำ ิ นั้นก็พบว่ำคำำตอบของเด็กเล็กที่ต่ำงไปจำกคำำ ตอบของเด็กโตเพรำะมีควำมคิดที่ต่ำงกัน คุณภำพของคำำตอบของเด็กที่วัยต่ำงกัน มักจะ แตกต่ำงกัน แต่ไม่ควรที่จะบอกว่ำเด็กโตฉลำด กว่ำเด็กเล็ก หรือคำำตอบของเด็กเล็กผิด กำร ทำำงำนกับนำยแพทย์บีเนต์ระหว่ำงปีค.ศ.1919 ถึง ค.ศ.1921 เป็นจุดเริ่มต้นของควำมสนใจเพีย
- 4. เพี ย เจต์(Piaget) ได้ ศ ึ ก ษำ เกี ่ ย วกั บ พั ฒ นำกำรทำงด้ ำ น ควำมคิ ด ของเด็ ก ว่ ำ มี ข ั ้ น ตอนหรื อ กระบวนกำร อย่ ำ งไร ทฤษฎี ข องเพี ย เจต์ ตั ้ ง อยู ่ บ นรำกฐำนของทั ้ ง องค์ ป ระกอบที ่ เ ป็ น พั น ธุ ก รรม และสิ ่ ง แวดล้ อ ม
- 5. เฟียเจท์อธิบำยว่ำ กำรเรียนรู้ของ เด็กเป็นไปตำมพัฒนำกำรทำงสติปญญำ ั ซึ่งจะมีพัฒนำกำรไปตำมวัยต่ำง ๆ เป็น ลำำดับขั้น พัฒนำกำรเป็นสิ่งที่เป็นไปตำม ธรรมชำติ ไม่ควรที่จะเร่งเด็กให้ข้ำมจำก พัฒนำกำรจำกขั้นหนึ่งไปสูอีกขั้นหนึ่ง ่ เพรำะจะทำำให้เกิดผลเสียแก่เด็ก แต่กำร จัดประสบกำรณ์ส่งเสริมพัฒนำกำรของ เด็กในช่วงที่เด็กกำำลังจะพัฒนำไปสู่ ขั้นที่ สูงกว่ำ สำมำรถช่วยให้เด็กพัฒนำไป
- 6. อย่ำงไรก็ตำม เพียเจต์เน้นควำม สำำคัญของกำรเข้ำใจธรรมชำติและ พัฒนำกำรของเด็กมำกกว่ำกำร กระตุนเด็กให้มีพฒนำกำรเร็วขึ้น ้ ั เพียเจต์สรุปว่ำ พัฒนำกำรของเด็ก สำมำรถอธิบำยได้โดยลำำดับระยะ พัฒนำทำงชีววิทยำทีคงที่ แสดงให้ ่ ปรำกฏโดยปฏิสมพันธ์ของเด็กกับสิ่ง ั แวดล้อม
- 7. เพียเจต์กล่ำวว่ำ ระหว่ำงระยะเวลำ ตั้งแต่ทำรกจนถึงวัยรุ่น คนเรำจะค่อยๆ สำมำรถปรับตัวเข้ำกับสิงแวดล้อมได้มำก ่ ขึ้นตำมลำำดับขั้น โดยเพียเจต์ได้แบ่งลำำดับ ขั้นของพัฒนำกำรเชำวน์ปญญำของมนุษย์ ั ไว้ 4 ขัน ซึ่งเป็นขั้นพัฒนำกำรเชำวน์ ้ ปัญญำ ดังนี้
- 8. •ขั ้ นที ่ 1 ขั ้ น ประสาทรั บ รู ้ แ ละการ เคลื ่ อ นไหว (Sensorimotor) แรกเกิ ด - 2 ขวบ ขั้นนี้เริ่มตั้งแต่แรกเกิดจนถึง 2 ปี พฤติกรรม ของเด็กในวัยนี้ขึ้นอยู่กับกำรเคลื่อนไหวเป็นส่วนใหญ่ ในวัยนี้เด็กแสดงออกทำงด้ำนร่ำงกำยให้เห็นว่ำมีสติ ปัญญำด้วยกำรกระทำำ เด็กสำมำรถแก้ปัญหำได้ แม้ว่ำจะไม่สำมำรถอธิบำยได้ด้วยคำำพูด เด็กจะต้องมี โอกำสที่จะปะทะกับสิ่งแวดล้อมด้วยตนเอง
- 9. •ขั ้ นที ่ 2 ขั ้ น ก่ อ นปฏิ บ ั ต ิ ก ำรคิ ด (Preoperational) อำยุ 1 8 เดื อ น - 7 ปี เด็กก่อนเข้ำโรงเรียนและวัยอนุบำล มีระดับเชำวน์ ปัญญำอยู่ในขั้นนี้ เด็กวัยนีมีโครงสร้ำงของสติ ้ ปัญญำ(Structure) ที่จะใช้สญลักษณ์แทนวัตถุสงของ ั ิ่ ที่อยู่รอบๆตัว ได้ หรือ มีพัฒนำกำรทำงด้ำนภำษำ เด็ก วัยนี้จะเริ่มด้วยกำรพูดเป็นประโยคและเรียนรู้คำำต่ำงๆ เพิ่มขึ้น เด็กจะได้รู้จักคิด ขั้นนี้ แบ่งออกเป็นขั้นย่อย อีก 2 ขั้น คือ
- 10. 1.ขั ้ นก่ อ นเกิ ด สั ง กั ป (Preconceptual Thought) เป็นขั้นพัฒนำกำรของเด็กอำยุ 2-4 ปี เป็น ช่วงที่เด็กเริ่มมีเหตุผลเบืองต้น สำมำรถจะโยง ้ ควำมสัมพันธ์ระหว่ำงเหตุกำรณ์ 2 เหตุกำรณ์ หรือมำกกว่ำมำเป็นเหตุผลเกี่ยวโยงซึ่งกันและ กัน แต่เหตุผลของเด็กวัยนี้ยังมีขอบเขตจำำกัด อยู่ เพรำะเด็กยังคงยึดตนเองเป็นศูนย์กลำง คือ ถือควำมคิดตนเองเป็นใหญ่ และมองไม่เห็น เหตุผลของผูอื่น ควำมคิดและเหตุผลของเด็ก ้ วัยนี้ จึงไม่ค่อยถูกต้องตำมควำมเป็นจริงนัก แต่
- 11. 2. ขั ้น การคิ ด แบบญาณหยั ่ ง รู ้ นึ ก ออกเองโดย ไม่ ใ ช้ เ หตุ ผ ล ( Intuitive Thought) เป็นขั้นพัฒนำกำรของเด็ก อำยุ 4-7 ปี ขั้นนี้ เด็กจะเกิดควำมคิดรวบยอดเกี่ยวกับสิ่งต่ำงๆ รวม ตัวดีขึ้น เริ่มมีพัฒนำกำรเกี่ยวกับกำรอนุรักษ์ แต่ ไม่แจ่มชัดนัก สำมำรถแก้ปญหำเฉพำะหน้ำได้ ั โดยไม่คดเตรียมล่วงหน้ำไว้ก่อน รู้จักนำำควำมรู้ ิ ในสิงหนึ่งไปอธิบำยหรือแก้ปญหำอื่นและ ่ ั สำมำรถนำำเหตุผลทั่วๆ ไปมำสรุปแก้ปญหำ โดย ั ไม่วิเครำะห์อย่ำงถี่ถ้วนเสียก่อน กำรคิดหำเหตุ
- 12. •ขั ้ นที ่ 3 ขั ้ น ปฏิ บ ั ต ิ ก ำรคิ ด ด้ ำ นรู ป ธรรม (Concrete Operations)(อำยุ 7 - 11 ปี ) พัฒนำกำรทำงด้ำนสติปัญญำและควำมคิดของเด็กวัยนี้ แตกต่ำงกันกับเด็กในขั้น Preperational มำก เด็กวัยนี้จะ สำมำรถสร้ำงกฎเกณฑ์ และตั้งกฎเกณฑ์ ในกำร แบ่งสิ่ง แวดล้อมออกเป็นหมวดหมูได้ คือ เด็กจะสำมำรถทีจะอ้ำงอิง ่ ่ ด้วยเหตุผลและไม่ขึ้นกับกำรรับรู้จำกรูปร่ำงเท่ำนั้น เด็กวัยนี้ สำมำรถแบ่งกลุ่มโดยใช้เกณฑ์หลำยๆอย่ำง และคิดย้อนกลับ (Reversibility) ได้ ควำมเข้ำใจเกี่ยวกับกิจกรรมและควำม สัมพันธ์ของตัวเลขก็เพิ่มมำกขึ้น
- 13. •ขั ้ นที ่ 4 ขั้นปฏิบัติกำรคิดด้วยนำมธรรม (Formal Operations)อำยุ 12 ปี ข ึ ้ น ไป ในขั้นนีพัฒนำกำรเชำวน์ปัญญำและควำมคิดเห็น ้ ของเด็กเป็นขั้นสุดยอด คือ เด็กในวัยนีจะเริ่มคิดเป็น ้ ผู้ใหญ่ ควำมคิดแบบเด็กสิ้นสุดลง เด็กสำมำรถทีจะคิด ่ หำเหตุผลนอกเหนือไปจำกข้อมูลที่มอยู่ สำมำรถทีจะคิด ี ่ เป็นนักวิทยำศำสตร์ สำมำรถที่จะตั้งสมมุติฐำนและ ทฤษฎีและเห็นว่ำควำมจริงทีเห็นด้วยกับกำรรับรู้ไม่ ่ สำำคัญเท่ำกับกำรคิดถึงสิ่งทีอำจเป็นไปได้(Possibility ่
- 14. พัฒนำกำรทำงกำรรู้คดของเด็กในช่วงอำยุ 6 ิ ปีแรกของชีวิต ซึ่งเพียเจต์ ได้ศึกษำไว้เป็น ประสบกำรณ์ สำำคัญที่เด็กควรได้รับกำรส่ง เสริม มี 6 ขั้น ได้แก่ 5.ขั้นควำมรู้แตกต่ำง (Absolute Differences) 6.ขั้นรู้สิ่งตรงกันข้ำม (Opposition) 7.ขั้นรู้หลำยระดับ (Discrete Degree) 8.ขั้นควำมเปลี่ยนแปลงต่อเนือง (Variation) ่ 9.ขั้นรู้ผลของกำรกระทำำ (Function) 6. ขั้นกำรทดแทนอย่ำงลงตัว (Exact
- 15. กระบวนกำรทำงสติ ป ัญ ญำมี ล ั ก ษณะดั ง นี ้ 3)กำรซึมซับหรือกำรดูดซึม (assimilation) เป็นกระบวนกำรทำงสมองในกำรรับประสบกำรณ์ เรื่องรำว และข้อมูลต่ำง ๆ เข้ำมำสะสมเก็บไว้เพือใช้ประโยชน์ต่อไป ่ 2. กำรปรับและจัดระบบ (accommodation) คือ กระบวนกำร ทำงสมองในกำรปรับ ประสบกำรณ์เดิมและประสบกำรณ์ใหม่ให้เข้ำ กันเป็นระบบ 3. กำรเกิดควำมสมดุล (equilibration) เป็นกระบวนกำรที่เกิดขึ้นจำกขั้นของกำรปรับ หำกกำรปรับ เป็นไปอย่ำงผสมผสำนกลมกลืนก็จะมีควำมสมดุลขึ้น หำกไม่ สำมำรถปรับประสบกำรณ์ใหม่และประสบกำรณ์เดิมให้เข้ำกันได้
- 16. กำรนำ ำ ไปใช้ใ นกำรจั ด กำรศึ ก ษำ / กำรสอน 1.เมือทำำงำนกับนักเรียน ผู้สอนควรคำำนึงถึงพัฒนำกำรทำงสติ ่ ปํญญำของนักเรียนดังต่อไปนี้ 1.1)นักเรียนทีมอำยุเท่ำกันอำจมีขั้นพัฒนำกำรทำงสติ ่ ี ปัญญำทีแตกต่ำงกัน ่ 1.2)นักเรียนแต่ละคนจะได้รับประสบกำรณ์ 2 แบบคือ 1.2.1>ประสบกำรณ์ทำงกำยภำพ (physical experiences) จะเกิดขึ้นเมือนักเรียนแต่ละคนได้ปฏิสัมพันธ์กับ ่ วัตถุต่ำง ในสภำพแวดล้อม โดยตรง 1.2.2>ประสบกำรณ์ทำงตรรกศำสตร์ (Logicomathematical experiences) จะเกิดขึ้น เมือ ่
- 17. 2.หลักสูตรที่สร้ำงขึ้นบนพื้นฐำนทฤษฎีพัฒนำกำรทำง สติปญญำของเพียเจต์ ควรมีลักษณะดังต่อไปนี้คือ ั 1.เน้นพัฒนำกำรทำงสติปัญญำของผู้เรียนโดยต้อง เน้นให้นักเรียนใช้ศักยภำพของตนเองให้มำกที่สุด 2.เสนอกำรเรียนกำรเสนอที่ให้ผเรียนพบกับควำม ู้ แปลกใหม่ 3.เน้นกำรเรียนรู้ต้องอำศัยกิจกรรมกำรค้นพบ 4.เน้นกิจกรรมกำรสำำรวจและกำรเพิ่มขยำยควำม คิดในระหว่ำงกำรเรียนกำรสอน 5.ใช้กิจกรรมขัดแย้ง (cognitive conflict activities) โดยกำรรับฟังควำมคิดเห็นของผู้อื่นนอก เหนือจำกควำมคิดเห็นของตนเอง
- 18. 3.กำรสอนทีส่งเสริมพัฒนำกำรทำงสติปัญญำของผู้เรียนควร ่ ดำำเนินกำรดังต่อไปนี้ 1) ถำมคำำถำมมำกกว่ำกำรให้คำำตอบ 2) ครูผู้สอนควรจะพูดให้นอยลง และฟังให้มำกขึ้น ้ 3) ควรให้เสรีภำพแก่นกเรียนทีจะเลือกเรียนกิจกรรมต่ำง ๆ ั ่ 4) เมือนักเรียนให้เหตุผลผิด ควรถำมคำำถำมหรือจัด ่ ประสบกำรณ์ให้นกเรียนใหม่ ั 5) ชี้ระดับพัฒนำกำรทำงสติปัญญำของนักเรียนจำกงำน พัฒนำกำรทำงสติปัญญำขั้นนำมธรรมเพื่อดูว่ำนักเรียนคิด อย่ำงไร 6) ยอมรับควำมจริงทีว่ำ นักเรียนแต่ละคนมีอัตรำพัฒนำกำร ่ ทำงสติปัญญำทีแตกต่ำงกัน ่ 7) ผู้สอนต้องเข้ำใจว่ำนักเรียนมีควำมสำมำรถเพิ่มขึ้นใน
- 19. 4.ในขั้นประเมินผล ควรดำำเนิน กำรสอนต่อไปนี้ 1) มีกำรทดสอบแบบกำรให้ เหตุผลของนักเรียน 2) พยำยำมให้นักเรียนแสดง เหตุผลในกำรตอนคำำถำมนั้น ๆ 3) ต้องช่วยเหลือนักเรียนทีมี พัฒนำกำรทำงสติปญญำตำ่ำ ั กว่ำเพื่อร่วมชั้น