‫د ریسک په بنسټ د سی سی بی تعین‬

                                                                        ‫چمتوکوونکی : سید محمد نعیم خالد – ۱۴ می ۲۴۱۲‬

‫د غذایی موادو په محفوظ ساتلو کی دا ډیره مهمه ده چی ریسک او خطرونه چی فزیکی ، کیمیاوی او بیولوژیکی یو د بل سره‬
‫اړیکه ولری او سره حماهنګه وی. معموال خلک د خطر او ریسک تر منځ توپیر نشی کولی چی په انګریزی کی ورته ‪ Hazard‬او‬
                     ‫‪ Risk‬دی. ددی لپاره چی د غذایی علومو په برخه کی د ریسک مفهوم په الندی ډول سره تشریح شوی دی.‬

‫په غذایی علومو کی خطر یا هزرد عبارت دی له بیولوژیکی ، کیمیاوی ، فزیکی او الرژی څخه دی. دا ټول هغه شیان دی چی‬
‫انسان ته په یو ډول نه یو ډول سره زیان رسولولی شی. پدی برخه کی کله ناکله خاص شرایط هم په پام کی نیول کیږی لکه لوړ‬
                                       ‫حرارت، ډیر نسبی رطوبت او داسی نور چی په مسلکی خطرونو کی هم طبقه کیږی.‬

‫ټول خطرونه جدی نه وی او یا هم فوری اثر او غیزه نلری. مګر ځینی وختونه یو تعداد یی ډیر منفی تاثیر په ډیر کم وخت او ډیر‬
                                                                                ‫کم مقدار سره لوړ منفی تاثیر درلودلی شی.‬

‫په غذایی علومو کی باید دا هم په پام کی ونیسو چی د خطر کچه نه یوازی د خطر په نوعیت پوری تړلی ده بکله په هغه نفر پوری‬
‫چی زموږ محصول په مصرف رسوی ، هم اړونده ده. پدی برخه کی هغه کسان چی زاړه وی، حامله ښځی او یا هم اطفال او یا‬
                                   ‫هغه کسان چی د خاصو خوړو سره حساسیت لری ، هم پدی برخه کی ستر رول لوبولی شی.‬

‫د خطرونو لپاره په نړیوالو اویا د هیوادونو په ملی قوانینو کی یو تعداد د قبول ټکی مخکی له مخکی تعین شوی وی او کله چی نوی‬
‫خطر منځ ته راځی نو پرهغه باندی په متواتر ډول سره ځیړنه کوی ترو څو د هغه لپاره د حل الره پیدا کړی او یو د قبول معیاری‬
‫ټکی ورته پیدا کوی. دا ټکی معموال په دریو نمونو سره یادولی شو چی عبارت دی له قابل دقبول یا ‪ ، acceptable‬د تحمل وړ‬
                                                ‫‪ tolerable‬او غیر د قبول وړ یا ‪ non acceptable or non conform‬دی.‬

                                                                                                    ‫ریسک څه ته وایی؟‬

‫د خطر د پیږیدو ، د هغه د ورته تاوان یا خساری مقدار او د کشف د مجموعی څخه عبارت دی. یا په ساده ډول سره ویلی شو چی د‬
                                ‫خطر ناوړه تاثیر د هغه د مقدار یا جدیت سره په پام کی نیولو سره د ریسک په نوم سره یادیږی.‬

                                                          ‫خطر په غذایی علومو کی په الندی فورمول سره محاسبه کولی شو:‬

                                  ‫‪Risk = probability x severity x detect ability‬‬

                         ‫ریسک = احتمال د یوی واقعی ‪ x‬د واقعی شدت ‪ x‬د واقعی دکشف احتمال‬

                                                                                                         ‫د ریسک تحلیل‬

                            ‫د ریسک تحلیل عموما د دریو برخه څخه تشکیل شوی دی. چی په الندی ډول سره تفصیل شوی دی:‬

                                                                                                     ‫۴ - د خطر ارزیابی‬

                       ‫د خطر ارزیابی یوه مهمه پروسه چی د ۵ مراحلو څخه تشکیل شوی ده . دا مراحل په الندی ډول سره دی:‬

                                                                                                ‫د خطر معلومول‬    ‫‪)a‬‬
                                                                                   ‫د خطر لپاره مشخصی تعریفول‬     ‫‪)b‬‬
                                                                   ‫دزیان رسیدونکی کسان او دهغه تعداد معلومول‬     ‫‪)c‬‬
                                                    ‫دخطر لپاره د ریسک محاسبه او دهغه لپاره د اولویتونو ایښودل‬    ‫‪)d‬‬
                                                                        ‫د خطر د پالن جوړول او دهغه عملی کول‬      ‫‪)e‬‬
                                                                                    ‫د خطر د پالن تصحح او ساتنه‬    ‫‪)f‬‬
‫۲ - د خطر مدیریت‬

                                        ‫پدی برخه کی مهمی پالیسی ، د ریسک پروفایل او د ریسک د پالن عملی کول شامل دی.‬

                                                                                               ‫۳ - دخطر په اړه یا اړوند ارتباطات‬

   ‫ارتبات یا د د ریسک د پالن شریکول د ټولو هغه کسانو سره چی په یونو یوه الره سره د دخطر له امله ورته ریسک پیږیدلی شی ،‬
   ‫ډیره مهمه برخه ده. که چیری دریسک د مدیریت پالن جوړ شی مګر د اړوند کسانو سره شریک نشی نو ډیری کمی مثبتی پایلی به‬
   ‫ولری او موثره به نه تمامیږی. هغه کسان چی باید د پالن ورسره شریکی شی عبارت دی له داخلی کارکوونکو څخه او مصرف‬
                                ‫کوونکی او که چیری یی تمویل کوونکی او یا دولتی اداری وغواړی هم شریکول یی مفید تمامیږی.‬

   ‫د معلوماتو د شریکولو الری کیدای شی د کورس، د پالیسی د نخښولو او یا هم د یوی یوی کاپۍ ورکول ټولو اړونده کسانو ته‬
                                                                                                ‫صورت موندلی شی.‬



                                                                                                         ‫هسپ او د ریسک تحلیل‬

   ‫د هسپ یوه تر ټولو مهمه برخه د خطرونو تحلیل دی او بیا ورپسی د ‪ CCP‬د معلومول پروسه راځی. د سی سی پی معلومول په‬
                                                                                      ‫دری ډوله صورت نیولی شی.‬

                                                                                                    ‫۴ – د زیاتی تجربی په اساس‬

                                                                               ‫۲ – د سی سی پی د تصمیم نیونی د ونی په اساس‬

                                                                                                    ‫۳ – د خطر د تحلیل په اساس‬

   ‫دخطر تحلیل ورست ه د هغه کیږی چی د هسپ سوالونه ختم شی نو مخکی د سی سی پی د پیدا کولو څخه باید یو د تحلیل هم ورته‬
                 ‫صورت ونیسی. ددی لپاره چی دا کار مو آسانه وی نو موږ د الندی جدول په جوړولو سره خپل کار آسانه کولی شو.‬

                              ‫دریسک تحلیل‬                      ‫دسی سی پی د تحلیل ونه‬
‫انتقادی‬   ‫سی سی پی‬                                     ‫څلورم‬        ‫دریم‬       ‫دوهم‬      ‫اول‬      ‫د مخنیوی‬
 ‫ټکی‬      ‫(هو یا نه)‬   ‫ریسک‬   ‫کشف‬    ‫شدت‬      ‫احتمال‬    ‫سوال‬       ‫سوال‬        ‫سوال‬    ‫سوال‬        ‫الری‬           ‫خطر‬         ‫مرحله‬




   ‫د ریسک د تحلیل لپاره باید د ۴ څخه تر ۵ پوری د شدت په اساس ، د واقع کیدو یا احتمال په اساس او دکشف په احتمال په بنسټ‬
   ‫باندی ورته نمره ورکړل شی او په آخر کی ټول ضرب شی. که چیر یی ځوب د ۴ او ۱ تر منځ وو نو سی سی پی نده او که چیری‬
   ‫د هغه څخه لوړ وو نو په ‪ PrPo‬یا ‪ PrP‬کی راځی او تر ټولو لوړه برخه یی چی د ۱۴ څخه تر ۵۲ پوری راځی هغه به په ‪CCP‬‬
                                                                                                                  ‫وی.‬

                                                                           ‫د دیرو معلوماتو لپاره سره زما سره اړیکه ټینګه کړی:‬

                                            ‫سید محمد نعیم خالد ( ‪) MA management & MSc Quality and Food Process‬‬

                                                                                       ‫بریښنالیک : ‪Sayednaim@gmail.com‬‬

د ریسک په بنسټ د سی سی بی تعین

  • 1.
    ‫د ریسک پهبنسټ د سی سی بی تعین‬ ‫چمتوکوونکی : سید محمد نعیم خالد – ۱۴ می ۲۴۱۲‬ ‫د غذایی موادو په محفوظ ساتلو کی دا ډیره مهمه ده چی ریسک او خطرونه چی فزیکی ، کیمیاوی او بیولوژیکی یو د بل سره‬ ‫اړیکه ولری او سره حماهنګه وی. معموال خلک د خطر او ریسک تر منځ توپیر نشی کولی چی په انګریزی کی ورته ‪ Hazard‬او‬ ‫‪ Risk‬دی. ددی لپاره چی د غذایی علومو په برخه کی د ریسک مفهوم په الندی ډول سره تشریح شوی دی.‬ ‫په غذایی علومو کی خطر یا هزرد عبارت دی له بیولوژیکی ، کیمیاوی ، فزیکی او الرژی څخه دی. دا ټول هغه شیان دی چی‬ ‫انسان ته په یو ډول نه یو ډول سره زیان رسولولی شی. پدی برخه کی کله ناکله خاص شرایط هم په پام کی نیول کیږی لکه لوړ‬ ‫حرارت، ډیر نسبی رطوبت او داسی نور چی په مسلکی خطرونو کی هم طبقه کیږی.‬ ‫ټول خطرونه جدی نه وی او یا هم فوری اثر او غیزه نلری. مګر ځینی وختونه یو تعداد یی ډیر منفی تاثیر په ډیر کم وخت او ډیر‬ ‫کم مقدار سره لوړ منفی تاثیر درلودلی شی.‬ ‫په غذایی علومو کی باید دا هم په پام کی ونیسو چی د خطر کچه نه یوازی د خطر په نوعیت پوری تړلی ده بکله په هغه نفر پوری‬ ‫چی زموږ محصول په مصرف رسوی ، هم اړونده ده. پدی برخه کی هغه کسان چی زاړه وی، حامله ښځی او یا هم اطفال او یا‬ ‫هغه کسان چی د خاصو خوړو سره حساسیت لری ، هم پدی برخه کی ستر رول لوبولی شی.‬ ‫د خطرونو لپاره په نړیوالو اویا د هیوادونو په ملی قوانینو کی یو تعداد د قبول ټکی مخکی له مخکی تعین شوی وی او کله چی نوی‬ ‫خطر منځ ته راځی نو پرهغه باندی په متواتر ډول سره ځیړنه کوی ترو څو د هغه لپاره د حل الره پیدا کړی او یو د قبول معیاری‬ ‫ټکی ورته پیدا کوی. دا ټکی معموال په دریو نمونو سره یادولی شو چی عبارت دی له قابل دقبول یا ‪ ، acceptable‬د تحمل وړ‬ ‫‪ tolerable‬او غیر د قبول وړ یا ‪ non acceptable or non conform‬دی.‬ ‫ریسک څه ته وایی؟‬ ‫د خطر د پیږیدو ، د هغه د ورته تاوان یا خساری مقدار او د کشف د مجموعی څخه عبارت دی. یا په ساده ډول سره ویلی شو چی د‬ ‫خطر ناوړه تاثیر د هغه د مقدار یا جدیت سره په پام کی نیولو سره د ریسک په نوم سره یادیږی.‬ ‫خطر په غذایی علومو کی په الندی فورمول سره محاسبه کولی شو:‬ ‫‪Risk = probability x severity x detect ability‬‬ ‫ریسک = احتمال د یوی واقعی ‪ x‬د واقعی شدت ‪ x‬د واقعی دکشف احتمال‬ ‫د ریسک تحلیل‬ ‫د ریسک تحلیل عموما د دریو برخه څخه تشکیل شوی دی. چی په الندی ډول سره تفصیل شوی دی:‬ ‫۴ - د خطر ارزیابی‬ ‫د خطر ارزیابی یوه مهمه پروسه چی د ۵ مراحلو څخه تشکیل شوی ده . دا مراحل په الندی ډول سره دی:‬ ‫د خطر معلومول‬ ‫‪)a‬‬ ‫د خطر لپاره مشخصی تعریفول‬ ‫‪)b‬‬ ‫دزیان رسیدونکی کسان او دهغه تعداد معلومول‬ ‫‪)c‬‬ ‫دخطر لپاره د ریسک محاسبه او دهغه لپاره د اولویتونو ایښودل‬ ‫‪)d‬‬ ‫د خطر د پالن جوړول او دهغه عملی کول‬ ‫‪)e‬‬ ‫د خطر د پالن تصحح او ساتنه‬ ‫‪)f‬‬
  • 2.
    ‫۲ - دخطر مدیریت‬ ‫پدی برخه کی مهمی پالیسی ، د ریسک پروفایل او د ریسک د پالن عملی کول شامل دی.‬ ‫۳ - دخطر په اړه یا اړوند ارتباطات‬ ‫ارتبات یا د د ریسک د پالن شریکول د ټولو هغه کسانو سره چی په یونو یوه الره سره د دخطر له امله ورته ریسک پیږیدلی شی ،‬ ‫ډیره مهمه برخه ده. که چیری دریسک د مدیریت پالن جوړ شی مګر د اړوند کسانو سره شریک نشی نو ډیری کمی مثبتی پایلی به‬ ‫ولری او موثره به نه تمامیږی. هغه کسان چی باید د پالن ورسره شریکی شی عبارت دی له داخلی کارکوونکو څخه او مصرف‬ ‫کوونکی او که چیری یی تمویل کوونکی او یا دولتی اداری وغواړی هم شریکول یی مفید تمامیږی.‬ ‫د معلوماتو د شریکولو الری کیدای شی د کورس، د پالیسی د نخښولو او یا هم د یوی یوی کاپۍ ورکول ټولو اړونده کسانو ته‬ ‫صورت موندلی شی.‬ ‫هسپ او د ریسک تحلیل‬ ‫د هسپ یوه تر ټولو مهمه برخه د خطرونو تحلیل دی او بیا ورپسی د ‪ CCP‬د معلومول پروسه راځی. د سی سی پی معلومول په‬ ‫دری ډوله صورت نیولی شی.‬ ‫۴ – د زیاتی تجربی په اساس‬ ‫۲ – د سی سی پی د تصمیم نیونی د ونی په اساس‬ ‫۳ – د خطر د تحلیل په اساس‬ ‫دخطر تحلیل ورست ه د هغه کیږی چی د هسپ سوالونه ختم شی نو مخکی د سی سی پی د پیدا کولو څخه باید یو د تحلیل هم ورته‬ ‫صورت ونیسی. ددی لپاره چی دا کار مو آسانه وی نو موږ د الندی جدول په جوړولو سره خپل کار آسانه کولی شو.‬ ‫دریسک تحلیل‬ ‫دسی سی پی د تحلیل ونه‬ ‫انتقادی‬ ‫سی سی پی‬ ‫څلورم‬ ‫دریم‬ ‫دوهم‬ ‫اول‬ ‫د مخنیوی‬ ‫ټکی‬ ‫(هو یا نه)‬ ‫ریسک‬ ‫کشف‬ ‫شدت‬ ‫احتمال‬ ‫سوال‬ ‫سوال‬ ‫سوال‬ ‫سوال‬ ‫الری‬ ‫خطر‬ ‫مرحله‬ ‫د ریسک د تحلیل لپاره باید د ۴ څخه تر ۵ پوری د شدت په اساس ، د واقع کیدو یا احتمال په اساس او دکشف په احتمال په بنسټ‬ ‫باندی ورته نمره ورکړل شی او په آخر کی ټول ضرب شی. که چیر یی ځوب د ۴ او ۱ تر منځ وو نو سی سی پی نده او که چیری‬ ‫د هغه څخه لوړ وو نو په ‪ PrPo‬یا ‪ PrP‬کی راځی او تر ټولو لوړه برخه یی چی د ۱۴ څخه تر ۵۲ پوری راځی هغه به په ‪CCP‬‬ ‫وی.‬ ‫د دیرو معلوماتو لپاره سره زما سره اړیکه ټینګه کړی:‬ ‫سید محمد نعیم خالد ( ‪) MA management & MSc Quality and Food Process‬‬ ‫بریښنالیک : ‪Sayednaim@gmail.com‬‬