YEMEKLER

1. RYEMEKLER

2. • Yiyecek, canlıların hayatlarını devam
ettirebilmeleri için yemek suretiyle tüketmeleri
gereken maddeler. Belirli bir öğünde tüketilen
yiyeceklere yemek denir.
Yiyecekler organik veya inorganik maddelerden
üretilmiş olabilirler. Yiyeceklerde bulunan ve
canlıların yaşamını devam ettirmesi ve büyümesi
için gerekli olan protein, vitamin, mineral gibi
maddelere ise besin veya gıda denir. Ancak gıda
sözcüğü "ilaçlar hariç, yaşamı devam ettirmek için
tüketilen tüm yiyecek ve içecekler" anlamında da
kullanılır.[1]

3. • Yiyecekler
genellikle karbonhidratlar, yağlar, su ve/veya proteinl
erin karışımından oluşur. Sağlığa yararlı besinler
içerirler ve bu maddeler organizmanın gelişmesi için
gereklidir. Bahse konu olan gıdalar; bitki, hayvansal
kaynaklardan veya mantar gibi diğer kategorilerden
veya Alkol gibi fermantasyonla elde edilmiş
yiyeceklerden sağlanabilir. Pek çok toplum önceleri,
yiyeceklerini avcılık ve toplama yöntemi ile sağlasalar
da, günümüzde insanlar gıdalarını çiftçilik, büyük
hayvan çiftliği ve balıkçılık ile avcılık yaparak
almaktadırlar. Yiyecek maddeleri çeşit ve yapılışları
bakımından toplumdan topluma değişiklikler
göstermektedir. Öyle ki, aynı toplum içinde yerel
olarak da farklılıklar gösterebilmektedir.

4. •Tarihçe:
• İnsanlar, tarih
boyunca hayvanları avlayarak, balık tutarak, ekim
yaparak, tohum, meyve, sebzeler toplayarak gıda
ihtiyaçlarını temin etmişlerdir.
• Yüzyıllar boyunca birçok tarım aletleri ve
teknikleri keşfedilmiş ve geliştirilmiştir. Sulama ve
selektif üretim (belli bitki üzerinde çalışılması),
insanlara gıdalarının kalite ve miktarını
arttırmasına yarayan yeniliklerden sadece ikisidir.

5. • Yiyecek grupları
• On dokuzuncu asırdan beri gıdaların üç tip moleküler grup ihtiva
ettiği bilinmektedir: Karbonhidratlar, yağlar ve proteinler.
• İnsan ve hayvan dokularının yapısına giren ve diyette mutlaka
bulunması gereken bazı maddeler şunlardır:
Bazı aminoasitler(arginin, histidin, lösin, lizin, fenilalanin gibi),
araşidonik asit ve linoleik asit gibi yağ
asitleri, şekerler, vitaminler, mineraller (kalsiyum,klor, kobalt, bakır, d
emir, flor, iyot vb.) ve su.
• Nebati dokular genellikle karbonhidratlardan, hayvani dokular ise
proteinler ve kısmen de yağlardan zengindirler. Bir elma % 15
karbonhidrat, % 0,8 protein, % 0,4 yağ, % 0,4 mineral ve % 83,4 su
ihtiva eder. Buna karşılık bir parça yağsız ette karbonhidrat hiç yoktur.
Fakat % 19 protein, % 14 yağ, % 1 mineral ve % 66 su bulunur.

6. •Baklagiller
• Tahıllardan sonra gelen önemli bir gıda
kaynağıdır. Soya fasulyesi,
diğer fasulye çeşitleri,
,barbunya, bezelye, bamya, bu gruptadır.
Proteinden çok zengin olan Soya fasulyesi
bitkisinin yağından da istifade
edilebilmektedir.

7. • Şeker bitkileri
• Şeker küçük moleküllü bir karbonhidrattır ve
birçok bitkide bulunur. Fakat şeker elde etmek
için özellikle şekerpancarı ve şekerkamışından
istifade edilir. Şekerkamışı tropikal ve yarı
tropikal iklimlerde yetişir ve % 7-20 oranında
şeker ihtiva eder. Şekerpancarı ise ılıman
iklimlerde yetişir ve ortalama % 17 şeker ihtiva
eder.

8. • Meyveler ve kabuklu yemişler
• Meyvelerin bir kısmı ağaçlarda yetişmektedir
(elma, armut, kiraz, vişne, şeftali, erik ve
birçok benzerleri). Meyvelerin bir kısmı da
doğrudan toprak üzerinde yetişir
(kavun, karpuzve çilek gibi).
• Meyveler karbonhidrat, vitamin ve mineral
yönünden; kabuklu yemişler ise
(fıstık, fındık, ceviz, badem) yağ ve protein
bakımından zengindirler.

9. •Hayvani kaynaklı gıdalar
• Bunların en önemlileri et, süt ve yumurta olup, yüksek
oranda protein bulunduran kıymetli gıdalardır. Et kaynağı
olarak büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar, balık, kümes
hayvanları ve av hayvanları sayılabilir.
• Beslenmede önemli bir yer tutan süt ve
mamülleri, protein, yağ, karbonhidrat, kalsiyum, fosfor, pot
asyum, sodyum, vitaminler ihtiva etmektedir.
• İnsanların yediği tek böcek ürünü baldır. Bal en mühim
karbonhidrat kaynağı olup, birçok dertlere şifa olduğu
bilinmektedir.
• Kırmızı et olarak cağ (jağ) döner yoğun şekilde
tüketilmektedir.