1. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΝΕΟΔΙΟΡΙΣΤΩΝ Φάση Α΄ 1 ο Θεματικό Πεδίο Σύγχρονες μέθοδοι διδασκαλίας Επιμορφωτής Παπανικολάου Γεώργιος

2. ΘΕΩΡΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΝΕΡΓΟΣ ΜΑΘΗΣΗ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΜΑΘΗΣΗΣ

3. ΘΕΩΡΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ Συμπεριφορισμός Οικοδομισμός Ko ινωνικοπολιτισμικές θεωρίες -Θεωρία της δραστηριότητας Ι. Pavlov J.B.Watson E.L.Thorndike B . F . Skinner (Γραμμική Οργάνωση) Ν. Crowder ( Διακλαδισμένη Οργάνωση) R. Gagne ( Διδακτικός Σχεδιασμός) J. Piaget S . Papert (παιδαγωγική θεωρία της LOGO ) R. Gagne, A. Newell και H. Simon (Θεωρία της επεξεργασίας της πληροφορίας) Β oyle (Μαθησιακά περιβάλλοντα με υπολογιστές) J. Bruner ( ανακαλυπτική μάθηση) L . Vygotsky (επικοινωνιακή και πολιτισμική διάσταση) Vygotsky , Leontiev , Luria , Ν ardi (Θεωρία της δραστηριότητας)

4. Συμπεριφορισμός ( behaviorism ) Η μάθηση ορίζεται ως μία αλλαγή στη συμπεριφορά του μαθητή που προκύπτει μέσω εμπειριών και ασκήσεων που τίθενται από το δάσκαλο. Η μάθηση συντελείται με την ενίσχυση της επιθυμητής συμπεριφοράς είτε μέσω της αμοιβής της (θετική ενίσχυση) είτε μέσω της τιμωρίας (αρνητική ενίσχυση) Κεντρικοί οι ρόλοι α. του δασκάλου ως μεταδότη της γνώσης στους μαθητές και βασικό παράγοντα στην εκπαιδευτική διαδικασία που ενισχύει την επιθυμητή συμπεριφορά β. των διδακτικών στόχων του μαθήματος που διατυπώνονται με τη μορφή συμπεριφορών που οι μαθητές πρέπει να αναπτύξουν Δίνει έμφαση στην αναμετάδοση της Πληροφορίας και στην τροποποίηση της συμπεριφοράς. Η μάθηση συνίσταται στην τροποποίηση της συμπεριφοράς.

5. Αρχές μάθησης του Συμπεριφορισμού Προγραμματισμένη διδασκαλία Ενεργός συμμετοχή του μαθητή Δόμηση της διδακτέας ύλης σε σύντομες διδακτικές ενότητες Παρουσίαση της ύλης σύμφωνα με τους ρυθμούς του μαθητή Ενίσχυση των προσπαθειών του μαθητή και άμεση επαλήθευση της απάντησής του Επιβράβευση της σωστής απάντησης

6. Εφαρμογές του Συμπεριφορισμού B.F.Skinner (Γραμμική Οργάνωση) Ν. Crowder (Διακλαδισμένη Οργάνωση) R. Gagne (Διδακτικός Σχεδιασμός)

7. Γραμμική Οργάνωση (B.F. Skinner) Η μάθηση προχωρά γραμμικά χωρίς διακλαδώσεις (μηχανές Skinner). H αλληλουχία της ύλης είναι με τέτοιο τρόπο σχεδιασμένη ώστε να μπορούν να την ακολουθήσουν όλοι οι μαθητές. Κάθε διδακτικό βήμα αποτελείται από τέσσερα στοιχεία : α) μία πληροφορία, β) μία ερώτηση, γ) ένα κενό για να δοθεί η απάντηση από το μαθητή και δ) τη σωστή απάντηση.

8. Διακλαδισμένη Οργάνωση ( Ν.Α.Crowder ) H απάντηση του μαθητή καθορίζει το τι θα ακολουθήσει. Η βασική διαφορά της γραμμικής οργάνωσης από την διακλαδισμένη οργάνωση βρίσκεται στον τρόπο αντιμετώπισης του λάθους του μαθητή. Ο Skinner πιστεύει ότι τα βήματα πρέπει να είναι τόσο μικρά ώστε να αποφεύγεται το λάθος του μαθητή . Όταν ο μαθητής απαντήσει λάθος του προσφέρεται η σωστή απάντηση. Αντίθετα ο Crowder πιστεύει ότι το λάθος αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο στη διαδικασία μάθησης . Όταν ο μαθητής κάνει λάθος του δίνονται συμπληρωματικές εξηγήσεις για να το ξεπεράσει.

9. Το Μοντέλο του Διδακτικού Σχεδιασμού (R. Gagne) Tα τρία κύρια στάδια ανάπτυξης του μοντέλου του Διδακτικού Σχεδιασμού είναι: Αξιολόγηση αναγκών : Προσδιορίζει κάθε δραστηριότητα του μαθητή και κάθε τμήμα γνώσης που πρέπει να προσκτηθεί από αυτόν. Επιλογή διδακτικών μεθόδων και υλικού : Βασίζονται στην προηγούμενη ανάλυση και στηρίζονται σε μετρήσιμα μεγέθη συμπεριφοράς. Αξιολόγηση του μαθητή : Τεστ που μας επιτρέπουν να αποφανθούμε για την επίτευξη των διδακτικών στόχων. Η εμφάνιση του υπολογιστή στην δεκαετία του 70 συνιστά νέα εξέλιξη της προγραμματισμένης διδασκαλίας με την εμφάνιση της Διδασκαλίας με την Βοήθεια υπολογιστή η οποία στην αρχική της μορφή δεν ήταν παρά η υπολογιστική υλοποίηση του προγραμματισμένου βιβλίου μέσω ερωτήσεων πολλαπλών επιλογών ( multiple choice ). Στην σύγχρονη εκδοχή του μιλάμε για τα προγράμματα διδασκαλίας με τη Βοήθεια Υπολογιστή τα οποία σχεδιάζονται με βάση το «μοντέλο» του διδακτικού σχεδιασμού ( Instructional Design ). Τα συμπεριφοριστικού τύπου λογισμικά tutorials & drill and practice (καθοδήγησης /εξάσκησης και πρακτικής) κρίνονται επαρκή είτε: για παροχή εποπτικής διδασκαλίας , είτε για την εμπέδωση χαμηλού επιπέδου γνώσεων και δεξιοτήτων, είτε για την αξιολόγηση και την προσωπική εργασία των μαθητών

10. Βασικές έννοιες στη θεωρία του Piaget αποτελούν η αφομοίωση, η συμμόρφωση, η προσαρμογή και το σχήμα. Η αφομοίωση είναι η ενέργεια του οργανισμού να ενσωματώσει μια νέα κατάσταση σε αυτά που ήδη γνωρίζει. Η συμμόρφωση είναι η ενέργεια του οργανισμού για την επίτευξη ενός σκοπού σύμφωνα με τις απαιτήσεις του περιβάλλοντος. Η προσαρμογή είναι βιολογική αρχή και είναι η συνισταμένη της αφομοίωσης συμμόρφωσης. Το σχήμα αποτελεί την μονάδα μάθησης : η προσαρμογή με τη χρησιμοποίηση της αφομοίωσης και της συμμόρφωσης ύστερα από μια σειρά δραστηριοτήτων.

11. Η κονστρακτιονιστική κατασκευαστική (constructionist) προσέγγιση (S. Papert) "Η μάθηση είναι αποτελεσματική όταν ο μαθητής πειραματίζεται κατασκευάζοντας ένα προϊόν που έχει νόημα για τον ίδιο." Οι κονστρακτιονιστές πηγαίνουν ένα βήμα πιο πέρα και επιδιώκουν να δημιουργήσουν περιβάλλοντα όπου τα παιδιά παίζουν και χειρίζονται αντικείμενα και μπορούν, συνεπώς, να συνεχίσουν να μαθαίνουν νέους συλλογισμούς με φυσικό τρόπο και πέρα από την καθιερωμένη εκπαίδευση.

12. Οικοδομισμός Η παιδαγωγική θεωρία της LOGO (S. Papert) Πάνω στις απόψεις του Piaget αναπτύχθηκε η παιδαγωγική θεωρία της LOGO. Η γλώσσα προγραμματισμού LOGO σχεδιάστηκε στα τέλη της δεκαετίας του ΄60, για εκπαιδευτικούς κυρίως σκοπούς, στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο Μασαχουσέτης (Μ.Ι.Τ.), από ομάδα ερευνητών στην Τεχνητή Νοημοσύνη με επικεφαλής τον Seymour Papert. Το όνομά της οφείλεται στην Ελληνική λέξη «λόγος» (λογικό). Βασίζεται σε δύο κύρια επιχειρήματα του εμπνευστή της: Η εμπειρία με την LOGO οδηγεί στην απόκτηση γνωστικών δεξιοτήτων επίλυσης προβλημάτων, δεξιότητες που μπορούν να μεταφερθούν και σε άλλα μαθήματα. ΗLOGO συνιστά έναν ιδανικό χώρο για τη μάθηση μαθηματικών εννοιών όπως μεταβλητή, αναδρομικότητα κ.λπ.

13. Oικοδομισμός : Μαθησιακά περιβάλλοντα με υπολογιστές (Boyle,1997) Ο οικοδομισμός συνιστά σήμερα ένα από τα κυρίαρχα μοντέλα στο σχεδιασμό σύγχρονου εκπαιδευτικού λογισμικού. Στόχος του είναι να παρέχει μαθησιακές δραστηριότητες ενταγμένες σε διαδικασίες επίλυσης προβλημάτων ώστε να γεφυρώνεται το χάσμα που υπάρχει ανάμεσα στο σχολείο και στις δραστηριότητες έξω από το σχολείο. Οι βασικές αρχές για τον σχεδιασμό μαθησιακών περιβαλλόντων με υπολογιστή, σύμφωνα με τον οικοδομισμό, είναι : Παροχή εμπειριών που αφορούν με την διαδικασία οικοδόμησης της γνώσης. Παροχή εμπειριών πολλαπλών προοπτικών. Ενσωμάτωση της μάθησης σε ρεαλιστικά περιβάλλοντα που σχετίζονται με τον πραγματικό κόσμο. Εμπέδωση της μάθησης μέσω κοινωνικής εμπειρίας. Ενθάρρυνση της χρήσης πολλαπλών μορφών αναπαράστασης. Ενθάρρυνση της αυτοσυναίσθησης στη διαδικασία οικοδόμησης της γνώσης.

14. Συμβολή εποικοδομισμού στο σχεδιασμό μαθησιακών περιβαλλόντων με ΤΠΕ Βασική αρχή : η γνώση του κόσμου οικοδομείται από το άτομο. Κυρίαρχο μοντέλο στο σχεδιασμό σύγχρονου εκπαιδευτικού λογισμικού. Βασικός στόχος : να παρέχει αυθεντικές μαθησιακές δραστηριότητες (ενταγμένες σε διαδικασίες επίλυσης προβλημάτων) να ενθαρρύνει την έκφραση και την προσωπική εμπλοκή

16. John Dewey Jean Piaget Lev Vygotsky Jerome Bruner Paulo Freire Gordon Pask Terry Winograd Seymour Papert Lauren Resnick John Seely Brown Ference Marton John Biggs Jean Lave Inquiry-based education Constructivism Mediated learning Discovery learning Learning as problematization Learning as conversation Problem-based learning Reflective practice Metacognition Experiential learning Learner-oriented approach Social constructivism Situated learning Μοιράζονται μια κοινή αντίληψη της μαθησιακής διαδικασίας Υπάρχει ένα κοινό νήμα 1890 . . 1940 . . 1960 . . 1980 . . 2000 . . - Ο μαθητής ως ενεργός παράγοντας στη μαθησιακή διαδικασία στην εξέλιξη της αντίληψής μας για τη μάθηση

17. Inquiry-based education Constructivism Mediated learning Discovery learning Learning as problematization Learning as conversation Problem-based learning Reflective practice Metacognition Experiential learning Learner-oriented approach Social constructivism Situated learning Τι είναι η ενεργός μάθηση ; Οι μαθητές πρέπει να: εμπλέκονται σε έργα που έχουν στόχους εφαρμόζουν δεξιότητες εξερευνούν και πειραματίζονται χρησιμοποιούν την ανατροφοδότηση προσαρμόζουν ό,τι κάνουν συζητούν ό,τι κάνουν στοχάζονται για ό,τι συμβαίνει αρθρώνουν ό,τι συμβαίνει

18. Τι πρέπει να κάνει ο μαθητής για να μάθει το X ; ακούει διαβάζει μιμείται Απομνημονεύει προβάρει θυμάται Αποφασίζει τις πράξεις που απαιτούνται για την επίτευξη ενός δεδομένου στόχου Προβληματίζεται γύρω από την ανατροφοδότηση των πράξεών του Προσαρμόζει τις πράξεις του με βάση τον προβληματισμό του Πειραματίζεται προκειμένου να επιτύχει ένα στόχο Συζητά τι κάνει Αρθρώνει αυτά που καταλαβαίνει για ό, τι συμβαίνει Σημαντική , όμως όχι ενεργός μάθηση Οι δραστηριότητες του παραδοσιακού μαθητή Οι δραστηριότητες του ενεργού μαθητή – Ο ολοκληρωμένος κύκλος μάθησης

19. Να αποφασίσουν τις πράξεις που απαιτούνται για την επίτευξη ενός δεδομένου στόχου; Να προβληματιστούν για την ανατροφοδότηση των πράξεών τους; Να προσαρμόζουν τις πράξεις τους με βάση τον προβληματισμό; Να πειραματίζονται προκειμένου να πετύχουν ένα στόχο; Να συζητούν ό,τι κάνουν; Να αρθρώνουν αυτό που καταλαβαίνουν ότι συμβαίνει; Πώς βοηθάμε ως διδάσκοντες τους μαθητές ; Καθορίζοντας έναν πραγματοποιήσιμο στόχο Παρέχοντας εποικοδομητική ανατροφοδότηση στις πράξεις τους Παρέχοντας τα μέσα προβληματισμού για την ανατροφοδότηση Επιτρέποντας επαναλαμβανόμενες πράξεις με ανατροφοδότηση - Ενθαρρύνοντας τη συζήτηση για το έργο - Παρέχοντας τα μέσα και τις επιβραβεύσεις για την άρθρωση των ιδεών

20. «Η γραφή έχει ένα σοβαρό ελάττωμα από κοινού με τη ζωγραφική διότι τα δημιουργήματα του ζωγράφου έχουν την επίφαση της ζωής. Παρόλα αυτά αν τους κάνεις μια ερώτηση κρατούν βαθιά σιγή. Ο Σωκράτης ( σχετικά με την αποτυχία των βιβλίων σε σχέση με το διαδραστικό διάλογο) : Θα φανταζόταν κανείς πως τα βιβλία έχουν ευφυΐα, αλλά αν ζητήσετε να σας εξηγήσουν αυτά που έχουν ειπωθεί, διατηρούν ένα σταθερό νόημα.» Το ίδιο μπορεί να ειπωθεί και για τα βιβλία

21. Τα κείμενα που βρίσκονται στο διαδίκτυο δεν διαφέρουν από τα βιβλία! Εργαζόμαστε όμως με διαδραστικές τεχνολογίες… ΤΠΕ = Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών Προσφέρονται δύο είδη διάδρασης : Υλική διάδραση Κοινωνική διάδραση “… ένα σταθερό νόημα …”

22. Ενεργητική μαθητεία Τα ακόλουθα χαρακτηριστικά της ενεργητικής μαθητείας προσφέρουν τις θεμελιώδεις αρχές για ένα συμμετοχικό όραμα παραγωγής και απόκτησης της γνώσης στο πλαίσιο των κοινοτήτων μάθησης: μεγαλύτερη συσχέτιση της μάθησης με τα πραγματικά προβλήματα και καταστάσεις που οι μαθητές θα κληθούν να αντιμετωπίσουν στο εργασιακό τους περιβάλλον, εργασία σε άμεση επαφή (hands-on mode) με τον φυσικό κόσμο , σε συνδυασμό με την εργασία με σύμβολα και λέξεις, εκμάθηση ενός αντικειμένου ακριβώς τη στιγμή που χρειάζεται για την επίλυση ενός προβλήματος ή την ολοκλήρωση ενός έργου, αντί μέσω μιας καθορισμένης εκπαιδευτικής διαδικασίας (preset curriculum sequence),

23. Ενεργητική μαθητεία Τα ακόλουθα χαρακτηριστικά της ενεργητικής μαθητείας προσφέρουν τις θεμελιώδεις αρχές για ένα συμμετοχικό όραμα παραγωγής και απόκτησης της γνώσης στο πλαίσιο των κοινοτήτων μάθησης: μάθηση σε ένα διεπιστημονικό (interdisciplinary) περιβάλλον, αντί του διαχωρισμού των θεμάτων σε άλλα επιμέρους, εξέταση ενός προβλήματος σε βάθος , αντί της τεχνητής εξαντλητικής κάλυψης πολλών ετερόκλητων θεμάτων, σμίλευση της γνώσης αντί της απλής αποστήθισης γεγονότων που εξιστορήθηκαν από κάποιους ειδικούς,

24. Ενεργητική μαθητεία Τα ακόλουθα χαρακτηριστικά της ενεργητικής μαθητείας προσφέρουν τις θεμελιώδεις αρχές για ένα συμμετοχικό όραμα παραγωγής και απόκτησης της γνώσης στο πλαίσιο των κοινοτήτων μάθησης: απασχόληση με έργα και προβλήματα ουσιαστικού ενδιαφέροντος για τον μαθητή ή μία ομάδα μαθητών, αντί της μάθησης όλων όσα οι συνομήλικοι αναμένεται να μάθουν στην συγκεκριμένη περίοδο, δόμηση των γνωστικών εμπειριών σε όσα κάποιος βιώνει στη ζωή του , όχι μόνο στη ‘σχολική’ ύλη, εκτίμηση της επίδοσης κάποιου βάσει πραγματικών έργων αντί τεχνητών εξετάσεων

25. Δασκαλοκεντρική προσέγγιση Μαθητοκεντρική προσέγγιση Δομημένο εκπαιδευτικ ό υλικό Διεπιστημονικό εκπαιδευτικό υλικό Η γνώση μεταφέρεται από το διδάσκοντα Μαθησιακή εμπειρία υποβοηθείται από το διδάσκοντα Παθητικός ο ρόλος του μαθητή Ενεργητικός ο ρόλος του μαθητή Έμφαση στην αποστήθιση: Εξάσκηση μνήμης και πρακτικής Έμφαση στη δημιουργική έκφραση: Ο μαθητής αναλαμβάνει δραστηριότητες και την επίλυση προβλημάτων. Ενθαρρύνεται η ομαδική εργασία Κεντρικός ο ρόλος της αξιολόγησης: αξιολογείται το αποτέλεσμα Εναλλακτικές μέθοδοι αξιολόγησης μέσα από τη δραστηριότητα των μαθητών: αξιολογείται η διαδικασία Καλλιεργείται η γνωστική ανάπτυξη Καλλιεργείται η γνωστική και συναισθηματική ανάπτυξη

26. http://www.teachers4energy.eu/LangSpecPages/GB/AL%20Toolbox-GB-index.htm

27. Active Learning toolbox http://www.teachers4energy.eu/LangSpecPages/GR/AL%20Toolbox-GR-Toolbox.htm

28. ΜΙΚΡΕΣ ΣΤΑΓΟΝΕΣ – ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΣΠΑΤΑΛΗ ΝΕΡΟΥ Οι μαθητές μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την κατανάλωση νερού τόσο στο σχολείο όσο και στο σπίτι. Οι μαθητές καταγράφουν τις χαλασμένες βάνες και τουαλέτες καθώς και τις βάνες που δεν έχουν κλειστεί σωστά και μετράνε πόσο νερό καταναλώνεται άσκοπα όταν στάζουν οι βρύσες.

29. ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Διαθεματική προσέγγιση της γνώσης Σχέδια εργασίας (projects) - Μέθοδος Project Εναλλακτικές μορφές διδασκαλίας. Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ ΟΜΑΔΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΜΑΔΙΚΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΡΟΛΩΝ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΚΑΤΑΙΓΙΣΜΟΣ ΙΔΕΩΝ (Brainstorming) ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΧΙΟΝΟΣΤΙΒΑΔΑ ( Snowballing) ΔΟΜΗΜΕΝΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ( Debate) ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ

30. Διαθεματική προσέγγιση της γνώσης, είναι η εξέταση ενός θέματος από πολλές οπτικές γωνίες και η συνεπακόλουθη καλλιέργεια σχετικών δεξιοτήτων, στάσεων και αξιών μέσα από τη θεώρηση της μάθησης όχι ως προϊόντος αλλά και ως διαδικασίας αυτενέργειας και ανακάλυψης. Η διαθεματική προσέγγιση της γνώσης ενισχύει το σχολικό παιδαγωγικό περιβάλλον με την ενθάρρυνση της δημιουργικότητας , της φαντασίας , με την ανάπτυξη στους μαθητές της κριτικής σκέψης , της συλλογικής προσπάθειας , της αλληλεγγύης και της αποδοχής της διαφορετικότητας . Διαδικασίες που διευκολύνονται μέσα από τα ποικίλα σχέδια εργασίας ( projects ) και τις εναλλακτικές μορφές διδασκαλίας .

31. Πρόκειται για μία μέθοδο η οποία προϋποθέτει: την ανάληψη πρωτοβουλίας , την ερευνητική μάθηση , την ομαδική εργασία , την εξατομίκευση της διδασκαλίας , τη συνέχεια της εργασίας σε περισσότερη από μία σχολική ώρα, την τελική της παρουσίαση, την αλλαγή του ρόλου του δασκάλου από κύριο καθοδηγητή σε συντονιστή και εμψυχωτή της εργασίας. Είναι Μία διδακτική ενότητα – δράση το αντικείμενο της οποίας συναποφάσισε η ομάδα στην οποία συμμετέχουν όλοι οι εμπλεκόμενοι (δάσκαλοι και μαθητές) με σκοπό να φτάσουν σε ένα αποτέλεσμα που προαποφάσισαν.

32. Η τεχνική της μεθόδου Project ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΟΣ ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΤΟΥ ΣΤΟΧΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ

33. ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΟΣ Με ανάπτυξη πρωτοβουλίας από τα μέλη μιας ομάδας Όλοι έχουν δικαίωμα να προτείνουν θέματα Οι μαθητές καταλήγουν σε ένα από αυτά Μπορεί να γίνει και με ανάθεση από τον εκπαιδευτικό ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗ Φροντίζει να τηρούνται οι κανόνες και ο χρόνος Προλαβαίνει τυχόν συγκρούσεις Ανακοινώνει τα πορίσματα ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΤΟΥ ΣΤΟΧΟΥ Προσδιορίζεται ύστερα από κοινή συζήτηση και γράφεται στον πίνακα από τον συντονιστή Κάθε ενέργεια πρέπει να υπακούει στο στόχο που έχει θέσει η ομάδα

34. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Κατανομή σε ομάδες Με βάση τα ενδιαφέροντα των μαθητών Με βάση τις φιλικές σχέσεις των μαθητών Η ανάθεση καθηκόντων πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις ιδιαίτερες δεξιότητες των μαθητών Οι ομάδες επιλέγουν γραμματέα Καθορίζουν τον στόχο τους Καταστρώνουν πλάνο εργασίας Καταγράφουν λεπτομερώς τις κινήσεις και τα αποτελέσματα της εργασίας τους Διαμόρφωση του πλαισίου δράσης Ανάθεση αρμοδιοτήτων στα μέλη με βάση τα ταλέντα, αλλά και τη δυνατότητα πρόσβασης του κάθε μέλους στους προτεινόμενους χώρους Αποφάσεις για το είδος του υλικού που θα συγκεντρωθεί, τους χώρους από τους οποίους θα γίνει η συγκέντρωση .

35. ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ Συγκέντρωση και ταξινόμηση του υλικού (από κάθε ομάδα χωριστά) Παρουσίαση των προϊόντων του Project Ανάγνωση πορισμάτων από το γραμματέα κάθε ομάδας Παρουσίαση του υλικού με ανάρτηση σε ταμπλό ή χρήση power point Για μεγάλα projects παρουσίαση με την παρακολούθηση ίσως ολόκληρου του σχολείου. Συμπεράσματα – Αξιολόγηση (γίνεται από τον εκπαιδευτικό με βάση την ποιότητα του αποδεικτικού υλικού , την ποικιλία του υλικού και την παρουσίαση ).

36. Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ Επιτρέπει στους εκπαιδευόμενους να εκφράσουν τι γνωρίζουν και πως αντιλαμβάνονται ένα θέμα . Μας δίνει τη δυνατότητα να προσαρμόσουμε μία εργασία στις γνώσεις των εκπαιδευομένων. Εργασία σε ομάδες (20΄ περίπου λεπτά)-Ένας εκπρόσωπος της ομάδας παρουσιάζει το αποτέλεσμα. Ο εκπαιδευτής δεν πρέπει να αναμειχθεί στις εργασίες των ομάδων. Οι εκπρόσωποι παίρνουν το λόγο-οι παρουσιάσεις διαρκούν περίπου 5΄ (εννοιολογικοί χάρτες) Στο τέλος των παρουσιάσεων ο εκπαιδευτής κάνει μία σύνθεση των απόψεων που ακούστηκαν

37. ΟΜΑΔΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κατανομή των συμμετεχόντων σε μικρές ομάδες, οι οποίες επιφορτίζονται μέσα σε μικρό διάστημα να παράγουν έργο. Παρουσιάζουν πλεονεκτήματα όπως: Εξασφάλιση της συμμετοχής των συμμετεχόντων, Καλλιέργεια κριτικού πνεύματος, Καλλιέργεια δημιουργικότητας, Εξασφάλιση επικοινωνιακής διδασκαλίας. Αναγγέλλουμε τη διάρκεια και το αναμενόμενο από την ομάδα αποτέλεσμα. ΤΡΟΠΟΙ ΚΑΤΑΝΟΜΗΣ ΤΩΝ ΟΜΑΔΩΝ: Με τρόπο τυχαίο ανάλογα με τις θέσεις τους. (π.χ. Θρανία. Η μέθοδος προσφέρεται όταν δουλεύουν στο ίδιο θέμα). Με προσωπική επιλογή όταν τα θέματα είναι διαφορετικά. Αριθμός μελών ομάδων (3-7). Το βέλτιστο μέγεθος είναι 5. Οι μονοί αριθμοί λειτουργούν πάντοτε καλύτερα. Προτείνεται πλήρης απομάκρυνση του εκπαιδευτή. Η ανάμειξη μόνο περιορισμούς και δισταγμούς μπορεί να δημιουργήσει. Καλό είναι να επισκεφθεί τις ομάδες πέντε λεπτά πριν από τη λήξη. Σύνθεση των απόψεων.

38. ΟΜΑΔΙΚΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ Σύντομες παρεμβάσεις κάθε συμμετέχοντος, σύμφωνα με ένα πλαίσιο που προσδιορίζεται από τον εκπαιδευτή. Επιτρέπει σε κάθε συμμετέχοντα να εκφραστεί. Δε βοηθά ιδιαίτερα την αλληλεπίδραση μεταξύ των εκπαιδευομένων. Μπορεί να δώσει τη δυνατότητα στους συμμετέχοντες να συστηθούν ή να εκφράσουν τους στόχους τους. Μπορεί να χρησιμεύσει και ως τεχνική σχολιασμού των αποτελεσμάτων μιας εργασίας. Μεθοδολογία : αναγγέλλουμε τη συζήτηση , τη διάρκεια , τις προεκτάσεις . ( γράφουμε στον πίνακα ερωτήσεις ) Ο εκπαιδευτής συγκεντρώνει τις πληροφορίες και κάνει σύνθεση.

39. ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΡΟΛΩΝ Μία δράση ή μία συμπεριφορά προσομοιώνεται σε πραγματικές ή ρεαλιστικές συνθήκες . Προϋπόθεση είναι το παιχνίδι να συνδέεται με την πραγματικότητα. Χρησιμοποιείται κυρίως σε προγράμματα που αποβλέπουν ή στη γλωσσική ανάπτυξη (π.χ. προσομοίωση στην αλλαγή της συμπεριφοράς μιας συνέντευξης πρόσληψης, μιας εισήγησης στα αγγλικά, μιας επαγγελματικής συνεδρίασης, μιας συναλλαγής με συνεργάτη). Επιτρέπει τη χαλάρωση, τη μάθηση με ευχάριστο τρόπο . Βοηθά τους εκπαιδευόμενους να αποστασιοποιηθούν από τις καθημερινές τους συνήθειες και να κάνουν μια καινούρια αρχή. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ : Περιγραφή της εξεταζόμενης κατάστασης, των χαρακτήρων των ρόλων, των στόχων. Αναγγέλλουμε τη διάρκεια και τις προεκτάσεις Τα πρόσωπα να είναι όσο γίνεται φανταστικά-Όσο περισσότερο η κατάσταση πλησιάζει την πραγματικότητα τόσο πιο ωφέλιμη γίνεται. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε «πίνακα ανάλυσης» για τους παρατηρητές (π.χ. παρουσίαση βίντεο). Βασικά στοιχεία του πίνακα: « Παρατηρούμενα σημεία-Θετικά σημεία-Αρνητικά σημεία ». Στο τέλος οι συμμετέχοντες βγαίνουν από τους ρόλους τους και σχολιάζουν την εμπειρία τους.

40. ΚΑΤΑΙΓΙΣΜΟΣ ΙΔΕΩΝ (Brainstorming) Επιτρέπει τη δημιουργική έκφραση. Όλοι μπορούν να εκφραστούν χωρίς να κριθούν ή να αξιολογηθούν. Ευχάριστη δραστηριότητα που βοηθά στο ξεπέρασμα των αναστολών αλλά και στη βελτίωση των ανθρώπινων σχέσεων. Στην αρχή μιας διδακτικής ενότητας ή μιας δραστηριότητας. Επιλογή θέματος σχεδίου εργασίας.

41. ΤΡΟΠΟΣ : Αναγγέλλουμε την τεχνική και το στόχο της. (π.χ. Θα χρησιμοποιήσουμε τον «καταιγισμό ιδεών». Δηλαδή θα προτείνουμε όσες περισσότερες ιδέες μπορούμε ως απάντηση στην ερώτηση……..Οι ιδέες αυτές θα μας επιτρέψουν να λύσουμε / απαντήσουμε στο πρόβλημα…… Αναγγέλλουμε, επίσης τη διάρκεια και τη συνέχεια (15΄ περίπου, θα ταξινομήσουμε τις ιδέες και θα τις χρησιμοποιήσουμε…..) Προσδιορίζουμε το ρόλο μας (συντονισμός, πρακτικά) Ορίζουμε τους κανόνες: Καθένας διατυπώνει τις ιδέες του χωρίς ειρμό, οι ιδέες δεν κρίνονται, μπορούν να εκφράζονται χωρίς τάξη, από την ιδέα ενός μπορεί να προκύψει η ιδέα ενός άλλου.

42. Κάνουμε μία ανοικτή ερώτηση και τη γράφουμε στον πίνακα για αρχή…. Σημειώνουμε (στον πίνακα) όλες τις ιδέες-δεν παρεμβαίνουμε-αν οι ιδέες λιγοστεύουν κάνουμε πάλι την ερώτηση και ενθαρρύνουμε. Ολοκλήρωση-Σύνθεση: (συμμετέχουν όλοι) το πιο δύσκολο στάδιο. Ποσοτικά και υποκειμενικά κριτήρια (π.χ. σβήστε τις λύσεις που κοστίζουν πάνω από…..σβήστε τις λέξεις της καθομιλουμένης). Ταξινόμηση ιδεών με βάση κριτήρια. Επιλογή μιας ομάδας ιδεών, παρουσίαση - εισήγηση από τον εκπαιδευτή.

43. ΕΙΣΗΓΗΣΗ Καθιστά δυνατή τη μετάδοση συγκεκριμένων γνώσεων Είναι εύκολη η προετοιμασία της Οι διδασκόμενοι συχνά αισθάνονται ασφαλέστεροι Στη χώρα μας υπάρχει μεγάλη παράδοση Παθητική στάση εκπαιδευομένων ΤΡΟΠΟΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ Αναφορά στα κύρια σημεία Σύνδεση με τα ενδιαφέροντα και τις εμπειρίες των διδασκομένων Αναγκαία στοιχεία όχι λεπτομέρειες (το πολύ 20΄) Συγκροτημένη δομή (εισαγωγή, κυρίως μέρος, επίλογος) Παραδείγματα Οπτικοακουστικά μέσα Στοιχεία επικοινωνίας (γλώσσα του σώματος, ενίσχυση αυτοεκτίμησης διδασκομένων, ενθάρρυνση) Κατανομή των διδασκομένων σε ομάδες για επεξεργασία της εισήγησης.

44. ΜΕΘΟΔΟΣ ΧΙΟΝΟΣΤΙΒΑΔΑ ( Snowballing) Αποσκοπεί στην ανταλλαγή απόψεων με στόχο την προώθηση του προβληματισμού γύρω από ένα ζήτημα . Αποφασίζεται η ομάδα των διδασκομένων να επεξεργαστεί ένα ζήτημα Κάθε διδασκόμενος ατομικά σχολιάζει γραπτά το ζήτημα για 5΄ περίπου. Συγκρίνει τα σχόλιά του με έναν άλλο διδασκόμενο, για 8-10΄ εντοπίζοντας κοινά σημεία και διαφορές Η δραστηριότητα επαναλαμβάνεται σε ομάδες των τεσσάρων (δύο δυάδες που συνεργάστηκαν στο προηγούμενο στάδιο) Οι απόψεις παρουσιάζονται στην ολομέλεια, γίνεται σύνθεση εξάγονται συμπεράσματα. Εξασφάλιση της συμμετοχής των συμμετεχόντων-Δεν απαιτείται πολύς χρόνος-Βασίζεται τόσο στο λόγο όσο και στην πράξη .

45. Δομημένη Συζήτηση - Εισαγωγή στο θέμα - Ορισμός διευθύνοντος ή τριμελούς επιτροπής μαθητών για τη διαχείριση και την αξιολόγηση της συζήτησης - Δημιουργία δύο ομάδων μαθητών, που θα υποστηρίζουν τις δύο αντίθετες πλευρές του θέματος - Ορισμός γραμματέα και συντονιστή σε κάθε ομάδα - Διεξαγωγή της συζήτησης με ανταλλαγή επιχειρημάτων - Σύνοψη της επιχειρηματολογίας κάθε ομάδας - Αξιολόγηση των ομάδων από τον πρόεδρο ή την τριμελή επιτροπή

46. ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ ΜΑΘΗΣΗΣ Νέα εκπαιδευτικά περιβάλλοντα μάθησης με χρήση των ΤΠΕ Διδασκαλίες στους χώρους των Σχολικών Βιβλιοθηκών – ΕΠΕΑΕΚ Επισκέψεις σε χώρους παραγωγής , πολιτιστικά κέντρα , μουσεία. - Η μορφωτική αξία της εργασίας

47. Η Επίσκεψη στο μουσείο Το μουσείο ως χώρος εκπαίδευσης Εκπόνηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων με διεπιστημονική οπτική. Παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού και επινόηση διδακτικών πρακτικών για την αξιοποίηση του. Αξιοποίηση της νέας τεχνολογίας για την παρουσίαση των εκθεμάτων Συμβολή της μουσειοπαιδαγωγικής θεωρίας και πρακτικής στην ανάδειξη της ιστορικότητας, πολυπλοκότητας και ετερογένειας της ανθρώπινης εμπειρίας. Διεύρυνση του κοινωνικού και εκπαιδευτικού ρόλου του μουσείου στη σύγχρονη εποχή.

48. Σχεδιασμός επίσκεψης στο μουσείο - Ορίζουμε το θέμα (επιλογή μουσείου, συλλογής , χρόνος, διάρκεια) Θέτουμε τους στόχους (γνωστικούς, αισθητικούς, ανάπτυξη δεξιοτήτων κ.λ.π.). Οι στόχοι πρέπει να διατυπώνονται με σαφήνεια Καθορίζουμε το είδος και τη μορφή της διδακτικής προσέγγισης, που πρέπει να είναι : α) εποικοδομητική προσέγγιση της γνώσης, με έμφαση σε διαδικασίες επιστημονικής μεθοδολογίας β) βιωματική προσέγγιση του θέματος με έμφαση σε κατάλληλες παρεμβάσεις για καλλιέργεια αξιών, στάσεων και συμπεριφορών. Επίσης, η προσέγγιση πρέπει να έχει διεπιστημονικό χαρακτήρα, να προάγει την κριτική σκέψη, να αφήνει ευκαιρίες για εκπαιδευτικές δραστηριότητες μέσα στο μουσείο, να ευνοεί στρατηγικές ενεργητικής και συνεργατικής μάθησης.

49. Προετοιμασία της επίσκεψης - Συζητούμε με τους μαθητές την επίσκεψη, τους στόχους, τις διδακτικές παρεμβάσεις τις πρακτικές πλευρές. Συνεννοούμαστε έγκαιρα με το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων του μουσείου. Επισκεπτόμαστε προκαταβολικά το χώρο του μουσείου και συνεργαζόμαστε με τον υπεύθυνο του Τμήματος Εκπαίδευσης για τη μορφή που θα προσλάβει η επίσκεψη των μαθητών (απλή επίσκεψη, ξενάγηση, σεμινάρια, προβολές, ειδικά εκπαιδευτικά προγράμματα , υλικό , εκθέματα κ.λ.π..). Εξειδικεύουμε τη μορφή της επίσκεψης ανάλογα με την τάξη, τους σκοπούς μας και τις επιδιώξεις μας. Συνδέουμε την επίσκεψη με το αναλυτικό πρόγραμμα. Προετοιμάζουμε τους μαθητές στο γνωστικό επίπεδο με διδακτικές δραστηριότητες (π.χ. παροχή πληροφόρησης, γραφή δοκιμίου, χάρτες, διαγράμματα, σχέδια κ.λ.π.) .

50. Η επίσκεψη στο μουσείο Κατά προτίμηση σε μικρές ομάδες Συνεργασία μουσειοπαιδαγωγού και εκπαιδευτικού για την υλοποίηση του περιεχομένου της επίσκεψης . Ενδεχόμενη επιλογή και μελέτη από τους μαθητές ορισμένου αριθμού εκθεμάτων, τα οποία θα παρατηρήσουν, θα μελετήσουν και θα εντάξουν σε ενιαίο οργανικό σύνολο Ενδεχομένως, άσκηση δραστηριοτήτων (π.χ. συζήτηση) στους χώρους του μουσείου.

51. Μετά την επίσκεψη - Επεξεργασία πληροφοριών Αξιολόγηση ………………………………………………………………………