Lezing Mindfulness DavidDewulf VKW 1/02/2010
mindfulness en focus voor bedrijven
Wie zijn wij ?
Instituut voor Aandacht en Mindfulness
Sedert 2001 grootste aanbod van mindfulness
trainingen in Vlaanderen en Brussel
Missie: mensen vaardigheden aanleren om zélf actief
te kunnen bijdragen aan hun welzijn en levenskwaliteit
Trainingen gebaseerd op mindfulness en aangepast
aan diverse doelgroepen
voor optimale prestaties en een
Website: www.aandacht.be
inspirerende bedrijfscultuur
www.aandacht.be
Wie zijn wij ? Wat doen wij ?
Instituut voor Aandacht en Mindfulness Voornaamste activiteiten
Oprichter en voorzitter: dr. David Dewulf 1. Mindfulness trainingen voor particulieren
o arts o Ca. 1500 deelnemers per jaar
o mind/body Medicine en Mindfulness o Mensen “als u en ik”
o introduceerde MBCT in Vlaanderen o Patiënten die lijden aan één of andere aandoening
(depressie, angststoornis, verslaving, ADHD, hart- en
o auteur van verschillende mindfulness boeken vaatziekten, kanker,...)
5 vaste medewerkers 2. Mindfulness trainingen voor hulpverleners
20 freelance trainers o Artsen, psychologen, psychotherapeuten, verplegend
personeel,...
o artsen, psychologen en psychotherapeuten
o Omgaan met stress en betere behandelingsresultaten
o driejarige opleiding mindfulness trainer
www.aandacht.be www.aandacht.be
Wat doen wij ? Wat doen wij ?
Voornaamste activiteiten Voornaamste activiteiten
3. Wetenschappelijk onderzoek
o Optimale kwaliteitscontrole en integratie van mindfulness
4. Train the trainer
binnen de geneeskunde, psychologie en pedagogie o Driejarig gecertificeerd opleidingstraject
o Verschillende onderzoeksdomeinen
1. stressgebonden klachten o In België en in Nederland (See True)
2. levenskwaliteit en geestelijke gezondheid
3. werkkwaliteit en efficiëntie 5. Mindfulness voor kinderen en jongeren
4. studiekwaliteit en concentratievermogen
5. angst en depressie
o Beter leren omgaan met stress en
o Samenwerking met universiteiten
negatieve emoties
o Driejarig onderzoek in opdracht van de Vlaamse overheid:
preventie van herval in depressie: zeer goede resultaten ! o 2 driejarige onderzoeksprojecten (2008 en
2009)
www.aandacht.be www.aandacht.be
www.aandacht.be 1
2.
Lezing Mindfulness DavidDewulf VKW 1/02/2010
Wat doen wij ? MINDFULNESS & FOCUS
Voornaamste activiteiten Vipassana
Helder zien
6. MINDFOCUS = mindfulness en focus voor
bedrijven en organisaties Het betekent dat je leert kijken naar de realiteit
zonder emotionele vertroebeling of vrij van
o Persoonlijke efficiëntie
maatschappelijke of religieuze conditionering
o Creatieve intelligentie
Mindfulness leert thuis te komen in het hier en nu…
o Vitaliteit en doorzettingsvermogen eerder dan alsmaar haastig en verward de toekomst
o Innerlijke rust achterna te lopen en het leven zelf te missen…
o Constructieve communicatie met klanten en kunnen we een nieuwe dimensie ontdekken in het
collega’s leven hier en nu…
o Weerbaarheid tegen burn-out en depressie
www.aandacht.be www.mindfocus.be
Technologische supergroei De ‘drukte’ generatie
We hebben snellere communicatie dan ooit, meer We zijn opgenomen in een permanente
computers en telefoonverbindingen, de drukte….we ambiëren vaak hoger, meer en
technologische mogelijkheden zijn vertienvoudigd beter… op zich is er daar niets mis mee… maar
in de laatste jaren. wat in de verte lijkt op prestatie en focus, is, als je
dieper kijkt, vooral innerlijk lawaai dat je talenten
blokkeert.
Kan je meer gericht denken en doen?
Maar is de mens er efficiënter op geworden?
www.mindfocus.be www.mindfocus.be
Denken en doen Iets realiseren in de wereld
Allemaal dromen, verwachtingen en wensen…
Denken en doen zijn voorwaarden tot succes… &
…maar ook tot stress, angst, depressie… … en er is de realisatie dat de wereld
Hoe daarmee verder? Wat met uitdagingen? daar zelden aan voldoet!
Alleen denken en doen of ook voelen en zijn? Dit gaat steeds gepaard met de stressreactie….
Intellectueel of intelligent? Dit doet zich voor als we
Reactief of creatief? een status quo verlaten
en een nieuw terrein binnengaan
www.mindfocus.be www.mindfocus.be
www.aandacht.be 2
3.
Lezing Mindfulness DavidDewulf VKW 1/02/2010
Stress als kracht of hinderpaal Stressreactie en antwoord
STRESSREACTIE 4 antwoorden
2 primitieve reacties (90 % van de tijd gevolgd)
Bij waarneming van een bedreiging…
Geeft essentiële energie maar… 2 gerichte antwoorden
‘0’ reactie (zero)
KRITISCH PUNT Creatief antwoord
Hoe loopt het verder ?
Hoe kan het verder ?
www.mindfocus.be www.mindfocus.be
1e respons: OVERLEVEN 1e respons: OVERLEVEN
razend snel en onbewust Nadelen
weinig opties: vechten of vluchten als fysieke
manifestatie Geen gewaarzijn zelf in relatie tot ander
Idee: winnen of verliezen, leven of sterven
Geen RESOLUTIE VAN CONFLICT
Wil beschermen en status quo behouden.
Geen groei
Basis is angst
www.mindfocus.be www.mindfocus.be
2e respons: EMOTIONEEL 2e respons: EMOTIONEEL
MANIPULEREN MANIPULEREN
Emoties worden gebruikt om onze zin te krijgen Nadelen
Wil controleren en manipuleren op een harde manier
Emoties worden gebruikt om onze zin te krijgen Je doet dingen die je later misschien beklaagt
Slachtoffer spelen
Emotionele drama’s maken Geen RESOLUTIE VAN CONFLICT
Koppig zijn tot wederzijdse tevredenheid
Boos, negatief, harde taal of manipulerende Geen wederzijds respect
vriendelijkheid
www.mindfocus.be www.mindfocus.be
www.aandacht.be 3
4.
Lezing Mindfulness DavidDewulf VKW 1/02/2010
Wat controleert
Emotionele gewoonte
je bestemming ?
o Gaat automatisch en gemakkelijk …
o Gaat onbewust, we hoeven er niet bij …
te kiezen …
o Geen bewuste keuze …
…
Is er een keuze? …
Is er een andere mogelijkheid? …
…
www.mindfocus.be www.mindfocus.be
‘O’ RESPONS:
Het start met een keuze…
mindvol gewaarzijn
Aandacht geven aan dit moment, zonder te
reageren, te oordelen of een onmiddellijke
handeling te stellen.
Je ervaring radicaal in de ogen kijken.
1 keuze kan je leven veranderen !
Zachtmoedige kwaliteit
OEFENING
www.mindfocus.be www.mindfocus.be
Mindvol gewaarzijn als
Meditatieve aandacht
bewust antwoord op stress
Kracht en controle vinden in je eerste 2 responsen
Diepe geconditioneerde responsen die deel uitmaken
van onze biologie herkennen
&
niet toegeven aan hun opbouwende reactiepatronen
Kracht van intentie
Accepteren zonder toe te geven
Ernaar kijken en ermee ademen
Gevestigd zijn in gewaarzijn
www.mindfocus.be www.mindfocus.be
www.aandacht.be 4
5.
Lezing Mindfulness DavidDewulf VKW 1/02/2010
Mindvol gewaarzijn als 4e respons:
bewust antwoord op stress Creatieve antwoord
Voordelen Vanuit de 0 respons
Nieuwe neurale wegen kunnen bewandeld worden Niet weten omarmen, onzekerheid is geen vijand
Gewaarzijn zelf & ander & context (zijn en zijn met)
Ruimte ontstaat voor keuzemogelijkheid
www.mindfocus.be www.mindfocus.be
4e respons:
Creatieve antwoord
Voordelen
“When one is mindful, the mind responds afresh to the
Je zal niet emotioneel filteren in je waarneming of de unique pattern of experience in each moment instead of
invloed ervan kunnen bijsturen reacting ‘mindlessly’ to fragments of a total experience
with old, relatively stereotyped, habitual patterns of
mind.”
Je antwoordt op de situatie eerder dan te reageren op
Segal, Williams & Teasdale (2002)
je emoties
“Hoe kan de mens ooit iets weten, als hij zo druk bezig is
Je taal en uitdrukking is vriendelijk en aangepast
met nadenken.”
Gautama, Boeddha
Je bent intelligent eerder dan intellectueel
www.mindfocus.be www.mindfocus.be
Het 7 weken programma Het 7 weken programma
WEEK 1 WEEK 2
Leren focussen Optimale stress
Stabiliteit van aandacht Stressreactie
Onverdeelde aandacht in het moment houden Stressopbouw : inzicht in je geest en lichaam
Beginnersaandacht Stressaanpak: deel 1
Open kritische geest MINDFOCUS: appreciatie voor wat hier al is
MINDFOCUS: concentratie en coördinatie
www.mindfocus.be www.mindfocus.be
www.aandacht.be 5
6.
Lezing Mindfulness DavidDewulf VKW 1/02/2010
Het 7 weken programma Het 7 weken programma
WEEK 3 Week 4
Een gezonde geest in een gezond lichaam Aandachtige aanwezigheid in je dag
Aandacht in beweging De 3 subtiele gewoonten van de geest
Onbewuste reactiepatronen deel 1 Van reactiviteit en gewoonte naar creativiteit en
MINDFOCUS: positieve anticipatie bewuste keuze !
MINDFOCUS: stress en proactief antwoord
www.mindfocus.be www.mindfocus.be
Het 7 weken programma Het 7 weken programma
WEEK 5 WEEK 6
Omgaan met emoties Cognitieve aanpak van gedachten
Omgaan met gedachten Irritatie en boosheid
Onzekerheid, angst of paniek Grenzen en respect in communicatie
MINDFOCUS: denk en taalpatronen (zelf, ander, groter MINDFOCUS: leren van je eigen leven
geheel)
www.mindfocus.be www.mindfocus.be
Wetenschappelijke
Het 7 weken programma
bevindingen
Kennis zegt wat was.
WEEK 7 Aandacht zegt wat is.
Imaginatie zegt wat kan zijn.
Levenskwaliteit : alleen nu !
Frustratie en sombere stemming
MINDFOCUS
leven vanuit kracht door dieper inzicht
niveaus van zelflimitatie
www.mindfocus.be www.mindfocus.be
www.aandacht.be 6
7.
Lezing Mindfulness DavidDewulf VKW 1/02/2010
Neurologisch onderzoek (EEG - fMRI) Neurologisch onderzoek (EEG - fMRI)
Doelgroep: 19 studenten (gemiddelde leeftijd 21). Interventie: mindfulness Doelgroep: 27 studenten waarbij via vragenlijsten (MAAS) de aanleg tot
TBRT & klassieke muziek mindfulness werd nagegaan. Procedure: affect labelling
een hoge mate van mind-
fulness is geassocieerd met
• sterkere PFC
activatie
• verminderde
Gemiddelde theta activiteit enkel significant hoger bij TBRT amygdala activiteit
TBRT: theta activiteit ↑ over anterior, posterior en linker- en
→ een verbeterde neurale
rechterhelft - Muziek: theta activiteit ↑ enkel posterior affect regulatie
Chan A.S., Han Y.M.Y., Cheung M.-c. (2008) Electroencephalograpphic (EEG) Creswell J.D., Way B.M., Eisenberger N.I., Lieberman M.D. (2007) Neural correlates of
measurements of Mindfulness-based Triarchic Body-pathway Relaxation Technique: a pilot dispositional mindfulness during affect labeling. Psychosomatic Medicine 69: 560-565 (JIF:
study. Applied Psychophysiology and Biofeedback 10.1007/s10484-008-9050-5 3,857)
Neurologisch onderzoek Mindfulness verhoogt het
(EEG - fMRI) algemeen welzijn
Doelgroep: expert ‘meditators’
(10.000 tot 50.000 uren praktijk) en Mindfulness heeft een heilzaam effect
onervaren ‘meditators’ (1 week
training). Interventie: meditatie
gebaseerd op puur mededogen 1.op ons lichaam – fysiek
Activiteit ↑ in circuit van
empathie 2. op onze geest – psychisch
Activiteit sterker bij meer
ervaren ‘meditators‘
Verschillen in hersenactiviteit
blijven zichtbaar in rust
3. op onze relaties met anderen
Lutz A., Greischar L.L., Rawlings N.B., Ricard M., Davidson R.J. (2004) Long-term
meditators self-induce high-amplitude gamma synchrony during mental practice. PNAS
www.mindfocus.be
101:16369-16373 (JIF: 9,643)
Aandacht &
Anatomisch en fysiologisch
Gemoedsgesteldheid
Doelgroep: 80 studenten (40 in experimentele groep en 40 in controle groep)
Interventie:IBMT (Integrative Body-Mind Training) gedurende 5 dagen, 20 min/dag
Neurale netwerken veranderen & versus relaxatie als controle
hersengolven synchroniseren (via ANT
herbedrading van de hersenen positieve effecten op
het cognitieve vlak, emotioneel en sociaal)
Werkt in op de neurale secretie-
functies (brengt een gezonde balans in de
(A) anger, (C) confusion, (D) depression, (F)
chemische samenstelling van de hersenen en het fatigue, (T) tension, (V) vigor-activity
lichaam – mind-body interactie) * positieve gemoedsgesteldheid ↑
Conflict oplossend vermogen ↑ * negatieve ↓
Tang Y.-Y., Ma Y., Wang J., Fan Y., Feng S., Lu Q., Yu Q., Sui D., Rothbart M.K., Fan M.,
www.mindfocus.be Posner M.I. (2007) Short-term meditation training improves attention and self-regulation. PNAS
104: 17152-17156. (JIF: 9.643)
www.aandacht.be 7
8.
Lezing Mindfulness DavidDewulf VKW 1/02/2010
Mindfulness vertraagt het
Stress verouderingsproces
Doelgroep: 80 deelnemers (40 in Doelgroep: Zen meditators (> 3 jr
experimentele groep en 40 in controle groep)
ervaring) en gezonde proefpersonen
Interventie:IBMT (Integrative Body-Mind
Training) gedurende 5 dagen, 20 min/dag die niet mediteerden, leeftijd
versus relaxatie als controle tussen 25 en 45 jr (n= 26).
Interventie: Zen meditatie
• beschermend effect
Stress Respons ↓ op neuronen
na het uitvoeren van een
rekenkundige opdracht • remt de cognitieve
achteruitgang
gerelateerd aan ouder worden
Tang Y.-Y., Ma Y., Wang J., Fan Y., Feng S., Lu Q., Yu Q., Sui D., Rothbart M.K., Fan M.,
Posner M.I. (2007) Short-term meditation training improves attention and self-regulation. PNAS Pagnoni G. & Cekic M. (2007) Age effects on gray matter volume and attentional performance
104: 17152-17156. (JIF: 9.643) in Zen meditation. Neurobiology of Aging 28: 1623-1627 (JIF: 5,599)
Mindfulness bevordert
positieve relaties
Conclusie
Doelgroep: studenten 18-24
jaar (n=44) Design: Mentale training
randomized, pre-/posttest
Interventie: MBSR (n=15),
EPP (n=14), controle (n=15)
via mindfulness meditatie
– 8 weken
is even belangrijk als
stress ↓
ruminatie ↓
fysieke training
vergevingsgezindheid ↑ voor prestatie, geluk en gezond
ouder worden !
Oman D., Shapiro S.L., Thoresen C.E., Plante T.G., Flinders T. (2008). Meditation lowers
stress and supports forgiveness among college students: a randomized controlled trial. Journal www.mindfocus.be
of American College Health 56: 569-578.
Wetenschappelijke BOEKEN van DAVID DEWULF
evaluaties
Het cognitief welzijn (creativiteit, Mindfulness werkboek
innoverend vermogen, Mindfulness. Pad van vrijheid.
bekwaamheid ...) Mindfulness meditaties
Het emotioneel welzijn (Life Mindfulness voor jongeren
satisfaction, burnout inventory, ...) Mindfulness voor je kids
Het fysiek welzijn (immuniteit,
stress-indicatoren, …) ZOMER 2010
7 bronnen van innerlijke vreugde en geluk
Mindfulness in je relatie
www.mindfocus.be
www.aandacht.be
www.aandacht.be 8