MALİ SAYDAMLIK

1. Bu sunum şu kaynaktan yararlanılarak hazırlanmıştır:
Coşkun Can Aktan & Serpil Ağcakaya & Dilek Dileyici , “Kamu Maliyesinde Hesap Verme
Sorumluluğu Ve Mali Saydamlık”
İçinde: Kamu Maliyesinde Çağdaş Yaklaşımlar, Ankara: Seçkin Yayınları, 2004.
Sunumu Hazırlayan: Zeynep Kuru
Prof. Dr. Coşkun Can Aktan
MALİ
SAYDAMLIK

2. Mali Saydamlık :
Mali saydamlık , devletin görev ve fonksiyonlarının, kamu
ekonomisine ve kamu mali yönetimine ilişkin bilgilerin ve
hesapların ve aynı zamanda kamu mali yönetimine ve
temel iktisat politikalarına ilişkin planların, niyet ve
projeksiyonların açık ve anlaşılır, düzenli olarak ve güven
tesis edecek bir biçimde kamuoyunun bilgisine
sunulmasıdır.

3. Mali Saydamlık:
ÖZELLİKLERİ:
-Mali saydamlık denildiğinde bundan sadece kamu mali yönetiminin halka açık olması
anlaşılmaktadır.
Mali saydamlık sayesinde, devlete ait tüm gelir ve giderleri tek bir bütçe içerisinde ya da konsolide
olarak görmek ve izlemek imkanı olur.
-Sadece kamu mali yönetimine ilişkin verilerin ve istatistiklerin değil, aynı zamanda mali politikaların da
kamuoyunun bilgisine açık olması ve öngörülebilir olması önem taşır.
-Bilgiler açık ve anlaşılır olmalıdır.
-Bilgiler düzenli olarak kamuoyuna sunulmalıdır.
-Bilgiler güven tesis edecek şekilde ekonomide öngörülebilirliğe imkan sağlamalıdır.

4. Mali Saydamlık Yararları
Mali saydamlık etkin bir denetime imkan
sağlar.
Mali saydamlık sayesinde “devletin hesap
verme sorumluluğu” gerçekleşmiş olur.
Mali saydamlık ile kamusal alana ilişkin gelir
ve harcamalar daha kolay incelenebilir ve
gözlemlenebilir bir yapıya kavuşur.

5. Mali saydamlık, “mali hesap verilebilirlik” ve “denetim”e imkan
sağladığından kamusal kaynaklar daha iyi bir şekilde kullanılır.
Mali saydamlık neticesinde devlete olan güven artar.
Mali saydamlık, vatandaş olma bilincinin bir diğer ifadeyle
“seçmen olma” bilincinin yerleşmesine imkan sağlar.
Mali saydamlık aynı zamanda devletin borçlanma maliyetini
azaltıcı etki meydana getirir

7. Mali saydamlığın birinci boyutu
genelde devletin işleyişi ve
yapısının, uygulayacağı maliye
politikalarının, devlet hesapları
ve projeksiyonlarının kamuya
açık olmasını ifade etmektedir,
İkinci boyutu ister merkezi hükümet
içinde isterse dışında üstlenilmiş olsun,
devlet adına girişilmiş yükümlülükler
ve sürdürülen aktiviteler hakkında
kapsamlı, anlaşılabilir ve uluslararası
karşılaştırmalara elverişli niteliklere
haiz bilgiye kamunun ulaşabilmesini”
içermektedir.

8. Kopits ve Craig’in Devlet
Faaliyetlerinde Saydamlık
başlığını taşıyan çalışması
literatüre ciddi bir katkı olarak
kabul edilmektedir. Kopits ve
Craig, mali saydamlık tesis
edilmesi için kurumsal alanda,
kamu hesaplarında ve son olarak
gösterge ve tahminlerde açıklığın
gerekli olduğunu ifade
etmektedirler.

9. Kurumsal Alanda Saydamlık
Kurumsal saydamlık; devletin fonksiyonları ve mali yönetimin yapısı ile ilgilidir. Devletin
örgütlenme yapısı ve faaliyetleri, hem devletin kendi kurumsal yapısı içinde hem de özel sektörle
olan ilişkilerinde açık bir biçimde tanımlanmalıdır.
Kamu Hesaplarında Saydamlığın Sağlanması
Kamu hesaplarında şeffaflığının sağlanması için tüm kamu
kurum ve kuruluşların gelir ve harcamalarının bir bütün
halinde görülebilmesi ve izlenebilmesi gerekmektedir. Genel
devlet hesaplarının merkezi hükümet bütçesinin yanı sıra sosyal
güvenlik ve bütçe dışı tüm fonları da kapsayacak şekilde,
kamunun ticari faaliyetler dışındaki tüm faaliyetlerini
içermelidir.
.

10. Göstergeler ve Tahminlerde
Şeffaflığın Sağlanması
Şeffaflığı sağlamak üzere daha detaylı bilgileri
içeren göstergelere ihtiyaç duyulmaktadır.
Birincil denge (primary balance), gelir ve faiz
dışı giderler arasındaki farkı göstermektedir.
Operasyonel denge (operational balance),
yüksek enflasyon ve borçlanma ile karşı
karşıya bulunan ülkelerde, nominal faizlerden
enflasyonun etkisinin arındırılıp reel olarak
gösterilmesi ile hesaplanmaktadır.

11. Uluslararası Para Fonu, Guvarnörler Kurulu Geçici
Komitesi 16 Nisan 1998 tarihinde “Mali Saydamlık İyi
Uygulamalar Kodu” başlığını taşıyan bir doküman
yayınlamıştır. Bu çalışmanın amacı bir ülkedeki mali
sürdürebilirliğinin doğru bir şekilde
değerlendirilebilmesini sağlamak, ayrıca bütçe dışı
faaliyetler ve gerçekleşmesi muhtemel yükümlülükler
hakkında yeterli bilgi edilebilmesini sağlamaktır.
IMF tarafından hazırlanan kod mali saydamlık ile ilgili
temel ilkeleri içermektedir.
Uluslararası Para Fonu: Mali Saydamlık Tavsiyeleri

12. Rollerin ve
Sorumlulukların
Açık Olması
Denetimin ve
İstatistiki Veri
Yayınlamanın
Bağımsız
Olması.
Bütçe
Hazırlama,
Uygulama ve
Raporlama
Süreçlerinin
Açık Olması
Bilginin Kamuya
Açık Olması

13. CAN AKTAN: Sosyal Bilimler Kütüphanesi
CAN AKTAN: Social Science Library
http://www.canaktan.org
CAN AKTAN: Yaşam Felsefesi ve Gezme Sanatı
CAN AKTAN: Philosophy of Life and Art of Travel
http://www.canaktan.net
Prof.Dr. Can Aktan
Faculty of Economics & Management
Dokuz Eylul University
ccan.aktan@deu.edu.tr
Prof.Dr. Can Aktan
Chairman, Social Sciences Research Society
http://www.sobiad.org/