Uploaded byMaamMeshil1
PPTX, PDF7 views

Iba't ibang konseptong pangwika_Komunikasyon at Pananaliksik.pptx

Konseptong Pangwika

Embed presentation

Download to read offline
1 / 109
2 / 109
3 / 109
4 / 109
5 / 109
6 / 109
7 / 109
8 / 109
9 / 109
10 / 109
11 / 109
12 / 109
13 / 109
14 / 109
15 / 109
16 / 109
17 / 109
18 / 109
19 / 109
20 / 109
21 / 109
22 / 109
23 / 109
24 / 109
25 / 109
26 / 109
27 / 109
28 / 109
29 / 109
30 / 109
31 / 109
32 / 109
33 / 109
34 / 109
35 / 109
36 / 109
37 / 109
38 / 109
39 / 109
40 / 109
41 / 109
42 / 109
43 / 109
44 / 109
45 / 109
46 / 109
47 / 109
48 / 109
49 / 109
50 / 109
51 / 109
52 / 109
53 / 109
54 / 109
55 / 109
56 / 109
57 / 109
58 / 109
59 / 109
60 / 109
61 / 109
62 / 109
63 / 109
64 / 109
65 / 109
66 / 109
67 / 109
68 / 109
69 / 109
70 / 109
71 / 109
72 / 109
73 / 109
74 / 109
75 / 109
76 / 109
77 / 109
78 / 109
79 / 109
80 / 109
81 / 109
82 / 109
83 / 109
84 / 109
85 / 109
86 / 109
87 / 109
88 / 109
89 / 109
90 / 109
91 / 109
92 / 109
93 / 109
94 / 109
95 / 109
96 / 109
97 / 109
98 / 109
99 / 109
100 / 109
101 / 109
102 / 109
103 / 109
104 / 109
105 / 109
106 / 109
107 / 109
108 / 109
109 / 109
Komunikasyon at Pananaliksik Sa Wika at Kulturang Filipino FILIPINO 11
WIKA YUNIT I- MGA KONSEPTONG PANGWIKA
WikaTrivia
WIKA Kahulugan ng Wika Katangian ng Wika Pinagmulan ng Wika Teorya ng Wika Varayti at Varyasyon ng Wika Tungkulin at Gampanin ng Antas ng Wika
KAHULUGAN NG WIKA WIKA - Tumutukoy sa sistematikong instrumento ng pagpapahayag ng kaalaman, paniniwala, opinyon, damdamin at iba pa, ng isang grupo ng tao. - Ang wika ay gamit sa komunikasyong binubuo ng mga letra, simbolo o pananda at panuntunan sa balarila - Daluyan ng kaisipan at kamalayan ng isang lahi, lipi, at lipunan.
“Ang wika ay masistemang balangkas ng mga sinasalitang tunog sa paraang arbitraryo na ginagamit sa pakikipagkomunikasyon ng mga tao kabilang sa isang kultura.” Henry Gleason KAHULUGAN NG WIKA
“Ang wika ay isang likas at makataong pamamaraan ng paghahatid ng kaisipan, damdamin at mga hangarin sa pamamagitan ng isang kilusang loob na kaparaanan sa lumikha ng tunog.” Sapiro KAHULUGAN NG WIKA
Weiten 2007 “Ang wika ay binubuo ng kahulugan. Binubuo rin ito ng mga patakaran at pinagsasama-samang mga simbolo na makabubuo nang walang katapusan at iba't ibang mensahe “
Ang Wika ang pinakamahalagang kasangkapan ng tao sa pakikipagtalastasan. Mangahis et. al. 2005
“Ang wika ay proseso ng pagpapadala at pagtanggap ng mensahe sa pamamagitan ng simbolikong cues na maaaring berbal o di-berbal.” KAHULUGAN NG WIKA Bernales, et. al. 2002
Daluyan ng Pagpapakahulugan TUNOG SIMBOL O KODIPIKADON G PAGSULAT GALAW KILOS
tunog simbolo mula sa paligid, kalikasan, at mula sa tunog na binigkas ng tao. biswal na larawan, guhit, o hugis na kumakatawan sa isa o maraming kahulugan.
Kodipikadong pagsulat sistema ng pagsulat. Hal.Cuneiform o Tableta (Sumerian) Papyrus (Egyptian) heiroglyp (Sinaunang Ehipto, Griyego at romano) baybayin (Tagalog)
CUNEIFORM ( SUMERIAN ) PAPYRUS ( EGYPTIAN )
HEIROGLYPS ( SINAUNANG EHIPTO ) BAYBAYIN ( TAGALOG )
BUHID ( MINDORO )
galaw kilos ekpresyon ng mukha, kumpas ng galaw at galaw ng katawan na nagpapahiwatig ng mensahe o kahulugan. Kung ano ang ipinahihiwatig ng isang ganap na kilos ng tao.
Katangian ng Wika
Ang wika ay masistemang balangkas Lahat ng wika ay sistematikong nakaayos sa isang tiyak na balangkas. Ang sistemang ito ay nahahati sa tatlo: ang palatunugan o ponolohiya, ang palabuuan o morpolohiya at ang palaugnayan o sintaksis. KATANGIAN NG WIKA KATANGIAN NG WIKA
Ang wika ay sinasalitang tunog. Hindi lahat ng tunog ay wika sapagkat hindi lahat ng tunog ay may kahulugan. Bawat wika ay may kanya-kanyang set ng mga makahulugang tunog o ponema. KATANGIAN NG WIKA
Ang wika ay arbitraryo. Lahat ng wika ay napagkakasunduan ng mga gumagamit nito. BAHAY Balay Ilokano Casa Chavacano Bay KATANGIAN NG WIKA
Ang wika ay ginagamit. Wika ang pinakaimportanteng kasangkapan sa komunikasyon. Ang wika ay nakabatay sa kultura. Bawat wika ay may naiibang katangian na hindi matatagpuan sa iba sapagkat may mga bagay na bahagi ng isang kultura. KATANGIAN NG WIKA
Leksikon ng Wikang Filipino sa Terminong Agrikultural • Rice (Ingles) • Palay (unhusked rice) • Bigas (uncooked rice) • Kanin (cooked/steamed rice) • Malagkit (glutinous rice) • Pinawa (brown rice) • Sinangag (fried rice) • Bahaw (kaning lamig) • Tutong (overcooked) • Lugaw (rice porridge) • Tsamporado (rice porridge with cocoa) • Suman (cooked glutinous rice with coconut milk wrapped in leaves) KATANGIAN NG WIKA
Ang wika ay dinamiko o nagbabago. Alinmang wika sa mundo ay tunay na nagbabago, napapalitan, lumalago o nadaragdagan. Ang pagbabagong ito ay inaayon sa hinihingi ng pagbabago ng panahon. KATANGIAN NG WIKA
Lahat ng wika ay pantay-pantay Masasabing walang wikang superior o nakatataas sa iba pang wika sa bansa sapagkat lahat ng wika sa daigdig ay pantay-pantay at sinasabing nakabatay sa kultura at kalinangan bilang pag- unlad. KATANGIAN NG WIKA
PAGSUSULIT!
Isaliksik ang mga sumusunod: 1. Pinagmulan ng wika -Biblikal na batayan - National evolution Theory 2. Teorya ng wika TAKDANG-ARALIN NO. 1
WikaTrivia WikaTrivia
Pinagmulan ng Wika
Biblikal na Batayan Ang wika ay bigay ng Panginoong lumikha. Ipinahayag sa Genesis 2:20 na binigyan ng Diyos si Adan ng tungkuling pangalanan ang lahat ng nilikha sa mundong ibabaw kabilang sa tungkuling ito na pangalagaan ang lahat ng nilalang sa daigdig. Ito ay nagpapatunay na may likas na kakayahan ang taong gumamit ng wika. PINAGMULAN NG WIKA
Biblikal na Batayan Genesis 11-1-9 – Tore ng Babel PINAGMULAN NG WIKA
National Evolution Theory Teoryang Makaagham o Ebolusyonaryo - Ito ay isang makabagong pananaw na nakabatay sa teorya ng ebolusyon ni Charles Darwin. - Ang wika ay bunga ng unti-unting pag- unlad ng kakayahang mag-isip at magsalita ng mga sinaunang tao. Nagsimula sa mga tunog(grunts, gestures, body language) hanggang sa pagbuo ng mga salita at estruktura ng wika PINAGMULAN NG WIKA
National Evolution Theory - Naniniwala ang mga siyentipiko na habang lumalawak ang karanasan ng tao, lumalawak din ang kanyang bokabularyo at paggamit ng wika. - Hindi ito biglang nabuo, kundi proseso ito ng pag-unlad sa loob ng libo-libong taon. PINAGMULAN NG WIKA
Mga Teorya ng Wika
1. Tore ng Babel Iisa lang ang wika noong unang panahon kaya’t alang suliranin sa pakikipagtalastasan ang tao. Naghangad ang tao na higitan ang kapangyarihan ng Diyos, naging mapagmataas at nag-ambisyong maabot ang langit at nagtayo ng pagkataas-taas na tore. Mapangahas at mayabang na ang mga tao, subalit pinatunayan ng Diyos na higit siyang maka- pangyarihan kaya sa pamamagitan ng
ng kaniyang kapangyarihan, ginuho niya ang tore. Ginawang magkakaiba ang wika ng bawat isa, hindi na nagkaintindihan at naghiwahiwalay ayon sa wikang sinasalita. (Genesis 11:1-9)
2. Teoryang Bow-wow Ayon sa teoryang ito, maaaring ang wika raw ng tao ay nagmula sa panggagaya sa mga tunog ng kalikasan at hayop. Halimbawa: Tunog ng kulog Ihip ng MGA TEORYA NG WIKA
3. Teoryang Pooh-pooh Ayon sa teoryang ito, nang hindi sinasadya ay napabulalas sa bunga ng masidhing damdamin tulad ng sakit, tuwa, sarap, kalungkutan, takot, pagkabigla at iba pa. Halimbawa: Hu! Hu! Hu! Ouch! MGA TEORYA NG WIKA
4. Teoryang Yo-he-ho Pinaniniwalaan ng mga nagmungkahi ng teoryang ito na ang tao ay natutong magsalita bunga diumano sa kanyang piwersang pisikal. • Pagsuntok hu-hu-hu • Pangarate MGA TEORYA NG WIKA
5. Teoryang Dingdong Ayon sa teoryang ito, may sariling tunog na kumakatawan sa lahat ng bagay sa kapaligiran; mga tunog ang nagpapakahulugan sa mga bagay tulad ng kampana dambana, tunog ng tren, relos at iba pa. Halimbawa: Boom | Blag | Ring | Pak Pak MGA TEORYA NG WIKA
7. Teoryang Ta-ta Ayon sa teoryang ito, ginagaya ng dila ang kumpas o galaw ng kamay ng tao na kanyang ginagawa sa bawat sitwasyon ay ginagaya ng dila at nagging sanhi ng pagkatuto ng taong lumikha ng tunog at kalauna’y magsalita. Tinatawag itong ta-ta na sa wikang Pranses ay nangangahulugang paalam o goodbye sapagkat kapag ang isang tao nga naming nagpapaalam ay kumakaway ang kamay nang pababa at pataas katulad ng pagbaba at pagtaas na galaw ng dila kapag binibigkas ang salitang ta-ta. MGA TEORYA NG WIKA
8. Teoryang Ta-ra-ra-bom-de-ay Ayon sa teoryang ito, ang wika raw ng tao ay nag-uugat sa kanilang nililikha sa mga ritwal, kung saan ang pakikidigma, pagluluto, paglalaba, paglilinis ng bahay ay sinasabayan ng awit, sayaw, bulong o incarnations at pagsigaw. • Paghele ng bata habang nagluluto • Paglinis ng bahay habang kumakanta • Paglalaba habang kumakanta MGA TEORYA NG WIKA
Magsanay tayo! • Paghele • Ta-ra-ra-boom-de-ay • Taginting ng barya • Ding-dong • Pag-aray • Pooh-pooh • Lagapak ng sampal • Yo-he-ho • Tikatik ng ulan • Bow-wow MGA TEORYA NG WIKA
Magsanay tayo! • Ihip ng hangin • Bow-wow • Ritwal • Ta-ra-ra-boom-de-ay • Lagapak ng sampal, • Yo-he-ho • Pagsuntok • Yo-he-ho • Aray – Pooh-pOOH MGA TEORYA NG WIKA
Isaliksik ang sumusunod ang kahulugan ng sumusunod: TAKDANG-ARALIN NO. 2 Dayalek Sosyolek Idyolek Etnolek Ekolek Pidgin Jargon Creole
WikaTrivia WikaTrivia
Barayti at Baryasyon ng Wika
Dayalek Sosyolek Idyolek Etnolek Ekolek Pidgin Creole VARAYTI NG WIKA Jargon
Tumutukoy sa pagbabago ng isang wika dulot ng heograpikal, sosyal at personal na aspeto ng taong gumagamit nito. VARAYTI NG WIKA 1 Baryasyo n
Tumutukoy sa wika na resulta ng pagbabagong naganap sa isang wika. Ito ay sangay ng isang wika na may ibang paraan ng paggamit, bigkas, bokabularyo atbp. VARAYTI NG WIKA 1 Barayti
Dahil ang wika ay ginagamit sa Lipunan ng tao, natural lamang na ito ay lumikha ng baryasyon bunga nito ay nagkakaroon ng barayti o iba’t ibang uri ng wika. Lahat ng wika sa daigdig ay may barayti dahil sa pagkakaiba-iba ng gumagamit hanggang sa pook na pinag- ugatan nito. Samakatuwid, walang wikang magkatulad. VARAYTI NG WIKA 1
Ito ay ginagamit sa isang partikular na rehiyon, lalawigan o pook, malaki man o maliit. (Dimensyong Heograpiko) VARAYTI NG WIKA 1 Dayalekt o
3 4 5 2 1 LUZON VARAYTI NG WIKA 1 Dayalekt oIbanag – Isabela at Cagayan Ilocano - Ilocos Pampango - Pampanga Pangasinan - Pangasinan Bikol - Bikolano
3 4 2 1 VISAYAS VARAYTI NG WIKA 1 Dayalekt oAklanon - Aklan Kiniray-a – Iloilo, Antique, at K Panay Capiznon – Hilagang-Silangang Panay Cebuano – Cebu, Negros at Bohol
3 4 2 5 1 MINDANAO VARAYTI NG WIKA 1 Dayalekt oSurigaonon - Surigao Tausog – Jolo at Sulo Chavacano - Zamboanga Davaoeño - Davao T’boli - Cotabato
Halimbawa: VARAYTI NG WIKA 1 Pakiurong nga po ang plato. Bulacan – hugasan Pakiurong nga po ang plato. Maynila - iusog Dayalekt o
Halimbawa: VARAYTI NG WIKA 1 Tagalog- Anong pangalan mo? Kapampangan- Nanong lagyu mo? Ilokano- Anya ti nagan mo? Bisaya- Unsa imu ngalan? Tausog- Unu ing ngan mo? Bikolano- Ano ang ngaran mo? Dayalekt o
DAYALEKTO: •Barayti ng wika na nalilikha ng dimensyong heograpiko. Ito ang wikang ginagamit sa isang partikular na rehiyon, lalawigan o pook. •Halimbawa: •Naga – Mahigoson ka talaga, Andres! •Sorsogon – Maparangahon ka nagad, Andres! • Naga – Magayonon ka, Marita! •Iriga – Naggayon na ka, Marita!
Barayti ng isang wika sa pagkakaiba-iba ng grupo o pangkat sa lipunan. (Social Group/Dialect) VARAYTI NG WIKA 2 SOSYOLEK Wika ng mga estudyante Wika ng matatanda Wika ng mga preso Wika ng mga bekimon/ Gay Lingo
SOSYOLEK: • Barayti ng wika na nililikha at ginagamit ng isang pangkat o uring panlipunan. • Halimbawa nito ay wika ng mga estudyante, wika ng matatanda, wika ng mga kababaihan, wika ng mga bakla at ng iba pang pangkat. • Halimbawa: •1. Mag-malling muna kaya tayo gurl bago mag-edit ng video presentation. •2. Wow pare, ang tindi ng tingin mo sa chick! •3. Repapips, etneb na lang ang pera ko.
VARAYTI NG WIKA 2 SOSYOLEK • Wiz ko feel ang mga hombre ditech, day! • Kosa pupuga na tayo mamaya. • Wow pare, ang tindi ng tama ko! Heaven! • Mare, punta tayo mamaya sa Mega. Me jamming dun, e.
IDYOLEK •Ito ay natatangi at espisipikong paraan ng pagsasalita ng isang tao. Personal na dayalek ito ng isang tao na nagiging marka o pagkakakilanlan niya. • Halimbawa: •Paraan ng pananalita nina Kim Atienza, Noli de Castro, Kris Aquino, at Gus Abelgas
IDYOLEK “Hindi naming kayo tatantanan.” -Mike Enriquez “Ang buhay ay weather weather lang.” -Kim Atienza “Walang himala!” - Nora Aunor
VARAYTI NG WIKA 3 IDYOLEK
Barayti ng wika batay sa mga pangkat etnolingguwistiko. (Ethnic Dialect) VARAYTI NG WIKA 4 ETNOLEK MGA PANGKAT ETNIKO SA PILIPINAS: 1. IFUGAO 4. IRANUN 7. BADJAO 2. IBALOY 5. MARANAO 8. SUBUNEN 3. IVATAN 6. T’BOLI
MGA HALIMBAWA NG ETNOLEK NA SALITA: 1. Bagnet- sitsarong gawa sa Iloko 2. Vakuul- pantakip sa ulo ng mga taga-Batanes o Ivatan 3. Batok- tradisyonal na paraan ng pagta-tattoo mula sa Kalinga 4. Kadai Herayo- Sayaw sa kasal
Barayti ng wika na nalilikha sa tahanan. (Ecological Dialect) Tumutukoy sa mga salita, kataga o mga pararirala na ginagamit ng bawat miyembro ng pamilya sa loob ng bahay. VARAYTI NG WIKA 5 EKOLEK
HALIMBAWA: 1. NANAY- Mom-inay-nanay-mudra-mamshie 2. TATAy- dad-itay-tatay-pudra-pappy-erpat 3. LABABO-batalan-higasan-urungan 4. BUNSO- Baby-beh 5. LOLA- Inay-mamu-granny-inang-mommy lola 6. LOLO- ingkong-itay-papu-lo-itang-papa lolo
Ang jargon ay mga tanging bokabularyo ng isang particular na pangkat ng Gawain o trabaho. Halimbawa: Antidepressant (medical) Tenure (batas) Balance, revenue, net income (accountancy) VARAYTI NG WIKA 7 Jargon
Ang pidgin ay tinatawag sa Ingles na nobody’s native language. Nagkakaroon nito kapag ang dalawang tao na tagapagsalita ng dalawang magkaibang wika na walang komong wika ay nagtatangkang magkaroon ng kumbersasyong makeshift. VARAYTI NG WIKA 7 Pidgin
Madalas ang leksikon ng kanilang usapan ay hango sa isang wika at ang estruktura naman ay mula sa isa pang wika. Pansinin ang pananagalog ng Instik sa Binondo. VARAYTI NG WIKA 7 Pidgin Suki, ikaw bili tinda mura. Ako wara masamang barak… (Japanese na nagtatagalog) Ako lugi na wag ka na tawad…
Ang creole naman ay isang wikang unang naging pidgin at kalaunan ay naging likas na wika (nativized). Nagkaroon nito sapagkat may komunidad ng mga tagapagsalita ang nag-aangkin dito bilang unang wika. VARAYTI NG WIKA 8 Creole
• Ito ang mga barayti ng wika na nadebelop o nabuo dahil sa mga pinaghalo-halong salita ng indibidwal, mula sa magkaibang lugar hanggang sa ito ay nagging pangunahing wika ng particular na lugar. • Halimbawa dito ay pinaghalong salita ng Tagalog at Espanyol (ang Chavacano). VARAYTI NG WIKA 8 • Mi nombre – Ang pangalan ko • Di donde lugar to? -Taga saan ka?
Panuto: I. Basahin ang mga sumusunod na halimbawa at tukuyin kung anong barayti ng wika ang mga sumusunod. PAGSUSULIT 8
1. Pakiurong nga po ang plato. 2. Suki, ikaw bili tinda mura. 3. Bagnet 4. Mag-malling muna kaya tayo gurl bago mag-edit ng video presentation. 5. “Ang buhay ay weather weather lang.” PAGSUSULIT 8
Panuto: II. Ibigay ang hinihinging sagot sa bawat pahayag. PAGSUSULIT 8
6. Tumutukoy sa pagbabago ng isang wika dulot ng heograpikal, sosyal at personal na aspeto ng taong gumagamit nito. 7. Tumutukoy sa wika na resulta ng pagbabagong naganap sa isang wika. 8. Mga tanging bokabularyo ng isang particular na pangkat ng Gawain o trabaho. PAGSUSULIT 8
9. Ang creole naman ay isang wikang unang naging pidgin at kalaunan ay naging likas na wika (nativized). 10. Madalas ang leksikon ng kanilang usapan ay hango sa isang wika at ang estruktura naman ay mula sa isa pang wika. PAGSUSULIT 8
III. Sanaysay 11-15. Ipaliwanag kung bakit nagkakaroon ng Iba’t ibang Barayti ang Wika, PAGSUSULIT 8
Antas ng Wika
PORMAL • Pambansa • Pampanitikan DI-PORMAL • Lalawiganin • Kolokyal • Balbal ANTAS NG WIKA
Ito ang mga salitang istandard dahil kinikilala, tinatanggap at ginagamit ng higit na nakararami lalo na ng mga nakapag-aral sa wika. PORMAL ANTAS NG WIKA
PORMAL 1 PAMBANSA Ito ang mga salitang karaniwang ginagamit sa mga aklat pangwika/pambalarila sa lahat ng mga paaralan. ANTAS NG WIKA
simbahan ina pamahalaan silid-aklatan tagapayo mapagmahal magulang palatuntunan ANTAS NG WIKA
PORMAL 2 PAMPANITIKAN o PANRETORIKA Ito naman ang mga salitang gamitin ng mga manunulat sa kanilang mga akdang pampanitikan. Ito ang mga salitang karaniwang matatayog, malalalim,makulay at masining. ANTAS NG WIKA
Magkadaupang-palad Matatayog na gusali Pagninilay-nilay Ilaw ng tahanan Haligi ng tahanan ANTAS NG WIKA
Ito ang salitang karaniwan, palasak, pang-araw-araw na madalas gamitin sa pakikipag-usap at pakikipagtalastasan sa mga kakilala at kaibigan. DI-PORMAL ANTAS NG WIKA
DI-PORMAL 1 LALAWIGANIN Ito ang mga bokabularyong dayalektal. ANTAS NG WIKA Salita Rehiyon Kahulugan Inday Bisaya Magandang dalaga Magayon Bikol Maganda
DI-PORMAL 2 KOLOKYAL Ito ang pang-araw-araw na salita o pina-ikling salita na ginagamit sa pagkakataong impormal. ANTAS NG WIKA • Meron • Naron • Pa’no • Sa’yo • Antay • Kelan
DI-PORMAL 3 BALBAL Ito ang tinatawag sa Ingles na slang. Ito rin ang pinakamababang antas ng wika na madalas marinig sa mga usapang kalye. ANTAS NG WIKA
3 HALIMBAWA: • Erpat • Syota • Parak • Utol • Erap • adnagam ANTAS NG WIKA • palpak • gurang • bokal • Yosi • Omsim • bagets • tsikot • 143
PORMAL IMPORMAL Pambansa Pampanitikan/ Panretorika Lalawiganin Kolokyal Balbal Ina Ilaw ng tahanan Inang Nanay/Nay Ermat Ama Haligi ng tahanan Itang Tatay/Tay Erpat Baliw Nasisiraan ng bait Muret, Bal- la, Buang Sira ulo Praning, toyo Pulis Alagad ng batas Pulis Pulis Parak, Buwaya ANTAS NG WIKA
ANTAS NG WIKA PORMAL IMPORMAL Pambansa Pampanitikan/ Panretorika Lalawiganin Kolokyal Balbal Maganda Marikit Napintas, Magayon, Gwapa ganda Adnagam Bilangguan Piitan Karsel, Presohan Kulungan Munti Bakla Alanganin Bayot Bading Baklush Pilipino Lahing kayumanggi Pilipino Pinoy Pinoy, Noypi Umiiyak Lumuluha Agsangsangit , naghilak umiiyak krayola
Gamit ng Wika
Gampanin ng Wika
Sa isinagawang pag-aaral ni Smith, Uses of Language (1977) binanggit niya ang sumusunod na puna: Frank Smith GAMPANIN NG WIKA
2 GAMPANIN NG WIKA Higit na napag-aaralan ang wika sa mga tunay na karanasan sa komunikasyon. 1 Ang kasanayan sa isang tungkuling pangwika ay nangangahulugan ng kasanayan sa iba pa. 3 Hindi lamang isang tungkulin/gamit pangwika ang nagagamit sa isang pagkakataon. Maari ring dalawa o higit pa.
5 GAMPANIN NG WIKAKailangang nagsasalita ang tagapakinig at kailangang nagsusulat ang mambabasa. 4 Isa lamang alternatibo ang wika (pasalita at pasulat). Kinakailangang gamitin ang kombinasyon ng wika at iba pang alternatibo tulad ng pagkilos, pagkumpas, pagsasalarawan, at ekspresyon ng mukha.
Tungkulin ng Wika
TUNGKULIN NG WIKAInteraksyonal Regulat ori Instrumental Personal Imahinatibo Heuristik Impormat ib
Sa Explorations in the Functions of Language in M.A.K Halliday (1973), binigyang-diin niya ang pagkakategorya sa wika batay sa mga tungkuling ginagampanan nito sa ating buhay. Ang pitong tungkulin ng wikang tinutukoy ni Halliday ay binigyan ng mga halimbawang madalas na gamitin sa pasalita at pasulat na paraan. M.A.K Halliday TUNGKULIN NG WIKA
Nakapagpapanatili/Nakapagpapatatag ng relasyong sosyal. 1 INTERAKSYON AL PASALITA • Pagbati • Pagpapaalam • Panunudyo PASULAT • Liham-Pangkaibigan • Paghihiwalay • Pagtanggap TUNGKULIN NG WIKA
Tumutugon sa pangangailangan. 2 INSTRUMENTA L PASALITA • Pakiki-usap • Pag-uutos PASULAT • Liham-Pangangalakal • Pagsulat ng liham aplikasyon TUNGKULIN NG WIKA
Kumokontrol o gumagabay sa kilos/asal ng iba. 3 REGULATORI PASALITA • Pag-ayon • Pagtutol • Pagbibigay ng direksyon PASULAT • Panuto • Paalala o babala TUNGKULIN NG WIKA
Nagpapahayag ng sariling damdamin o opinyon. 4 PERSONAL PASALITA • Pormal/Di-pormal na talakayan PASULAT • Liham sa Patnugot TUNGKULIN NG WIKA
Nagpapahayag ng imahinasyon sa malikhaing paraan. 5 IMAHINATIBO PASALITA • Pagsasalaysay • Paglalarawan PASULAT • Pagguhit ng larawan hango sa mensahe ng isang teksto TUNGKULIN NG WIKA
Naghahanap ng impormasyon/datos. 6 HEURISTIK PASALITA • Pagtatanong • Pakikipanayam PASULAT • Sarbey • Pananaliksik TUNGKULIN NG WIKA
Nagbibigay impormasyon/datos. 7 IMPORMATIB PASALITA • Pag-uulat • Pagtuturo PASULAT • Ulat • Pamanahong-papel TUNGKULIN NG WIKA

More Related Content

PPTX
Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino - Lesson 1
byJudyAnnTongol
 
PPTX
Kahulugan ng Wika (Komunikasyon at Pananaliksik).pptx
byJackielouBautista
 
PPTX
1_ANG WIKA AT WIKANG FILIPINO - Copy.pptx
byJeffSongcayawon
 
PPTX
WEEK 1-day 1-Konseptong Pangwika.pptx
byAnnaleiTumaliuanTagu
 
PPTX
Ang wika at ang pakikipagtalastasan
byMarygrace Cagungun
 
PPTX
ppt wika 1st.pptx komunikasyon at pananaliksik
byesterlinda1805
 
PPTX
digestive system
byEllen Olmoguez
 
DOCX
Wikang Filipino
byErikaJaneDiongson
 
Komunikasyon at Pananaliksik sa Wika at Kulturang Pilipino - Lesson 1
byJudyAnnTongol
 
Kahulugan ng Wika (Komunikasyon at Pananaliksik).pptx
byJackielouBautista
 
1_ANG WIKA AT WIKANG FILIPINO - Copy.pptx
byJeffSongcayawon
 
WEEK 1-day 1-Konseptong Pangwika.pptx
byAnnaleiTumaliuanTagu
 
Ang wika at ang pakikipagtalastasan
byMarygrace Cagungun
 
ppt wika 1st.pptx komunikasyon at pananaliksik
byesterlinda1805
 
digestive system
byEllen Olmoguez
 
Wikang Filipino
byErikaJaneDiongson
 

Similar to Iba't ibang konseptong pangwika_Komunikasyon at Pananaliksik.pptx

PPT
Wika
byCecilia Repalda
 
PPT
WIKA2 (1).ppt
byMariaAngelicaSandoy
 
PPTX
Aralin 1 - Konseptong Pangwika (Kahulugan, Kahalagahan, Teorya, Barayti, at ...
byEldrianLouieManuyag
 
PPTX
KOMPAN FIRST QUARTER week 1-4.pptx
byEverDomingo6
 
PPTX
PANIMULANG-PAGTALAKAY-SA-WIKA-KAUGNAY-SA-LINGGWISTIKA.pptx
byMarkAdelsonGaran1
 
PPTX
KOMPANA .kahulugan ng wika.pptx
byZendrexIlagan2
 
PPTX
Wika sa KOMUNIKASYON SUBJECT GRADE 11.pptx
byzhaneportuguez
 
PPTX
week-12-filipinolohiya.pptx filipinolohiya
byJanmelLunaSantos
 
PPTX
Komunikasyon sa Filipino_Konseptong Pangwika.pptx
byOliverSasutana2
 
PPTX
Module-1-Q1-Filipino.KPWKP..Grade11.pptx
byJandelgwensolon
 
PPTX
WEEK 1-day 1-Konseptong Pangwika.pptx
byAnnaleiTumaliuanTagu
 
PDF
Kahulugan-at-katangian-ng-Wika.pdf wimak
bysalvadorchris717
 
PPT
FIL 101 _ LECTURE 1 WIKA SA MAPAYANG LIPUNAN.ppt
byMechelleAnn2
 
DOCX
STEM 11 KOMAPAN-ARALIN 1 BARAYTI NG WIKA .docx
byAltheaGwenRosales
 
PPTX
Aralin 1 Komunikasyon Kahulugan at Kabuluhan ng Wika
byJoanAniceto
 
PPTX
q1-210910013520.pptx POWERPOINT PRESENTATION
byvirgiereyvalenzuela
 
PPTX
KOMPAN FIRST QUARTER [Autosaved].pptx
byEverDomingo6
 
PPTX
komunikasyon week 1.pptx unang linggo ppt
byMichellePlata4
 
PPTX
Kalikasan-at-kahulugan-ng-wika.pptx
byIsletaAngelouJuliett
 
PPTX
KATANGIAN NG WIKA
byNorielTorre
 
Wika
byCecilia Repalda
 
WIKA2 (1).ppt
byMariaAngelicaSandoy
 
Aralin 1 - Konseptong Pangwika (Kahulugan, Kahalagahan, Teorya, Barayti, at ...
byEldrianLouieManuyag
 
KOMPAN FIRST QUARTER week 1-4.pptx
byEverDomingo6
 
PANIMULANG-PAGTALAKAY-SA-WIKA-KAUGNAY-SA-LINGGWISTIKA.pptx
byMarkAdelsonGaran1
 
KOMPANA .kahulugan ng wika.pptx
byZendrexIlagan2
 
Wika sa KOMUNIKASYON SUBJECT GRADE 11.pptx
byzhaneportuguez
 
week-12-filipinolohiya.pptx filipinolohiya
byJanmelLunaSantos
 
Komunikasyon sa Filipino_Konseptong Pangwika.pptx
byOliverSasutana2
 
Module-1-Q1-Filipino.KPWKP..Grade11.pptx
byJandelgwensolon
 
WEEK 1-day 1-Konseptong Pangwika.pptx
byAnnaleiTumaliuanTagu
 
Kahulugan-at-katangian-ng-Wika.pdf wimak
bysalvadorchris717
 
FIL 101 _ LECTURE 1 WIKA SA MAPAYANG LIPUNAN.ppt
byMechelleAnn2
 
STEM 11 KOMAPAN-ARALIN 1 BARAYTI NG WIKA .docx
byAltheaGwenRosales
 
Aralin 1 Komunikasyon Kahulugan at Kabuluhan ng Wika
byJoanAniceto
 
q1-210910013520.pptx POWERPOINT PRESENTATION
byvirgiereyvalenzuela
 
KOMPAN FIRST QUARTER [Autosaved].pptx
byEverDomingo6
 
komunikasyon week 1.pptx unang linggo ppt
byMichellePlata4
 
Kalikasan-at-kahulugan-ng-wika.pptx
byIsletaAngelouJuliett
 
KATANGIAN NG WIKA
byNorielTorre
 

More from MaamMeshil1

PPTX
SPORTS WRITING CAMPUS JOURNALISM-Final2.pptx
byMaamMeshil1
 
PPTX
21st Century Literature_MARXIST CRITICISM - Copy.pptx
byMaamMeshil1
 
PPTX
Mga Konsepto sa Filipino PAGSASALIN.pptx
byMaamMeshil1
 
PPTX
WRITING VARIOUS REPORTS - Repaired.pptx
byMaamMeshil1
 
PPTX
School Publication (OPINION-WRITING.pptx
byMaamMeshil1
 
PPTX
21st Century Philippine Literature_DRAMA.pptx
byMaamMeshil1
 
PPTX
Oral Communication_COMMUNICATIVE STRATEGIES.pptx
byMaamMeshil1
 
PPTX
FUNCTIONS OF COMMUNICATION-MOTIVATIONpptx
byMaamMeshil1
 
PPTX
21st Century Literature_LITERARY-approaches.pptx
byMaamMeshil1
 
PPTX
21st Century Literature conventional genre.pptx
byMaamMeshil1
 
PPTX
21st Century Literature_ELEMENTS OF A SHORT STORY - Copy.pptx
byMaamMeshil1
 
PPTX
21st Centuury Literature_MEDIA-FORMAT.pptx
byMaamMeshil1
 
PPTX
[Lesson 1 and Lesson 3] Definition, Etymology, & Nature of Communication.pptx
byMaamMeshil1
 
PPTX
21st Century Literature_MULTI-MEDIA FORMAT.pptx
byMaamMeshil1
 
PPTX
Oral Communication_COMMUNICATIVE STRATEGIES.pptx
byMaamMeshil1
 
PPTX
Fil sa Piling Larang_Pagsulat ng Posisyong Papel.pptx
byMaamMeshil1
 
PPTX
Gamit ng Wika sa Lipunan. Komunikasyon pptx
byMaamMeshil1
 
PPTX
Kasaysayan-ng-Wikang-Pambansa-Bago-at-sa-Panahon-ng-Kastila-pangkat-1.pptx
byMaamMeshil1
 
PPTX
Oral Communication)ELEMENTS OF COMMUNICATION.pptx
byMaamMeshil1
 
PPTX
Oral Comm_ELEMENTS OF COMMUNICATION.pptx
byMaamMeshil1
 
SPORTS WRITING CAMPUS JOURNALISM-Final2.pptx
byMaamMeshil1
 
21st Century Literature_MARXIST CRITICISM - Copy.pptx
byMaamMeshil1
 
Mga Konsepto sa Filipino PAGSASALIN.pptx
byMaamMeshil1
 
WRITING VARIOUS REPORTS - Repaired.pptx
byMaamMeshil1
 
School Publication (OPINION-WRITING.pptx
byMaamMeshil1
 
21st Century Philippine Literature_DRAMA.pptx
byMaamMeshil1
 
Oral Communication_COMMUNICATIVE STRATEGIES.pptx
byMaamMeshil1
 
FUNCTIONS OF COMMUNICATION-MOTIVATIONpptx
byMaamMeshil1
 
21st Century Literature_LITERARY-approaches.pptx
byMaamMeshil1
 
21st Century Literature conventional genre.pptx
byMaamMeshil1
 
21st Century Literature_ELEMENTS OF A SHORT STORY - Copy.pptx
byMaamMeshil1
 
21st Centuury Literature_MEDIA-FORMAT.pptx
byMaamMeshil1
 
[Lesson 1 and Lesson 3] Definition, Etymology, & Nature of Communication.pptx
byMaamMeshil1
 
21st Century Literature_MULTI-MEDIA FORMAT.pptx
byMaamMeshil1
 
Oral Communication_COMMUNICATIVE STRATEGIES.pptx
byMaamMeshil1
 
Fil sa Piling Larang_Pagsulat ng Posisyong Papel.pptx
byMaamMeshil1
 
Gamit ng Wika sa Lipunan. Komunikasyon pptx
byMaamMeshil1
 
Kasaysayan-ng-Wikang-Pambansa-Bago-at-sa-Panahon-ng-Kastila-pangkat-1.pptx
byMaamMeshil1
 
Oral Communication)ELEMENTS OF COMMUNICATION.pptx
byMaamMeshil1
 
Oral Comm_ELEMENTS OF COMMUNICATION.pptx
byMaamMeshil1
 

Iba't ibang konseptong pangwika_Komunikasyon at Pananaliksik.pptx

  • 1.
    Komunikasyon at Pananaliksik SaWika at Kulturang Filipino FILIPINO 11
  • 2.
    WIKA YUNIT I- MGAKONSEPTONG PANGWIKA
  • 3.
  • 4.
    WIKA Kahulugan ngWika Katangian ng Wika Pinagmulan ng Wika Teorya ng Wika Varayti at Varyasyon ng Wika Tungkulin at Gampanin ng Antas ng Wika
  • 5.
    KAHULUGAN NG WIKA WIKA - Tumutukoy sasistematikong instrumento ng pagpapahayag ng kaalaman, paniniwala, opinyon, damdamin at iba pa, ng isang grupo ng tao. - Ang wika ay gamit sa komunikasyong binubuo ng mga letra, simbolo o pananda at panuntunan sa balarila - Daluyan ng kaisipan at kamalayan ng isang lahi, lipi, at lipunan.
  • 6.
    “Ang wika aymasistemang balangkas ng mga sinasalitang tunog sa paraang arbitraryo na ginagamit sa pakikipagkomunikasyon ng mga tao kabilang sa isang kultura.” Henry Gleason KAHULUGAN NG WIKA
  • 7.
    “Ang wika ayisang likas at makataong pamamaraan ng paghahatid ng kaisipan, damdamin at mga hangarin sa pamamagitan ng isang kilusang loob na kaparaanan sa lumikha ng tunog.” Sapiro KAHULUGAN NG WIKA
  • 8.
    Weiten 2007 “Ang wikaay binubuo ng kahulugan. Binubuo rin ito ng mga patakaran at pinagsasama-samang mga simbolo na makabubuo nang walang katapusan at iba't ibang mensahe “
  • 9.
    Ang Wika angpinakamahalagang kasangkapan ng tao sa pakikipagtalastasan. Mangahis et. al. 2005
  • 10.
    “Ang wika ayproseso ng pagpapadala at pagtanggap ng mensahe sa pamamagitan ng simbolikong cues na maaaring berbal o di-berbal.” KAHULUGAN NG WIKA Bernales, et. al. 2002
  • 11.
    Daluyan ng Pagpapakahulugan TUNOG SIMBOL OKODIPIKADON G PAGSULAT GALAW KILOS
  • 12.
    tunog simbolo mula sa paligid,kalikasan, at mula sa tunog na binigkas ng tao. biswal na larawan, guhit, o hugis na kumakatawan sa isa o maraming kahulugan.
  • 13.
    Kodipikadong pagsulat sistema ngpagsulat. Hal.Cuneiform o Tableta (Sumerian) Papyrus (Egyptian) heiroglyp (Sinaunang Ehipto, Griyego at romano) baybayin (Tagalog)
  • 14.
    CUNEIFORM ( SUMERIAN) PAPYRUS ( EGYPTIAN )
  • 15.
    HEIROGLYPS ( SINAUNANG EHIPTO) BAYBAYIN ( TAGALOG )
  • 16.
  • 17.
    galaw kilos ekpresyon ng mukha,kumpas ng galaw at galaw ng katawan na nagpapahiwatig ng mensahe o kahulugan. Kung ano ang ipinahihiwatig ng isang ganap na kilos ng tao.
  • 18.
  • 19.
    Ang wika aymasistemang balangkas Lahat ng wika ay sistematikong nakaayos sa isang tiyak na balangkas. Ang sistemang ito ay nahahati sa tatlo: ang palatunugan o ponolohiya, ang palabuuan o morpolohiya at ang palaugnayan o sintaksis. KATANGIAN NG WIKA KATANGIAN NG WIKA
  • 20.
    Ang wika aysinasalitang tunog. Hindi lahat ng tunog ay wika sapagkat hindi lahat ng tunog ay may kahulugan. Bawat wika ay may kanya-kanyang set ng mga makahulugang tunog o ponema. KATANGIAN NG WIKA
  • 21.
    Ang wika ayarbitraryo. Lahat ng wika ay napagkakasunduan ng mga gumagamit nito. BAHAY Balay Ilokano Casa Chavacano Bay KATANGIAN NG WIKA
  • 22.
    Ang wika ayginagamit. Wika ang pinakaimportanteng kasangkapan sa komunikasyon. Ang wika ay nakabatay sa kultura. Bawat wika ay may naiibang katangian na hindi matatagpuan sa iba sapagkat may mga bagay na bahagi ng isang kultura. KATANGIAN NG WIKA
  • 23.
    Leksikon ng WikangFilipino sa Terminong Agrikultural • Rice (Ingles) • Palay (unhusked rice) • Bigas (uncooked rice) • Kanin (cooked/steamed rice) • Malagkit (glutinous rice) • Pinawa (brown rice) • Sinangag (fried rice) • Bahaw (kaning lamig) • Tutong (overcooked) • Lugaw (rice porridge) • Tsamporado (rice porridge with cocoa) • Suman (cooked glutinous rice with coconut milk wrapped in leaves) KATANGIAN NG WIKA
  • 24.
    Ang wika aydinamiko o nagbabago. Alinmang wika sa mundo ay tunay na nagbabago, napapalitan, lumalago o nadaragdagan. Ang pagbabagong ito ay inaayon sa hinihingi ng pagbabago ng panahon. KATANGIAN NG WIKA
  • 25.
    Lahat ng wikaay pantay-pantay Masasabing walang wikang superior o nakatataas sa iba pang wika sa bansa sapagkat lahat ng wika sa daigdig ay pantay-pantay at sinasabing nakabatay sa kultura at kalinangan bilang pag- unlad. KATANGIAN NG WIKA
  • 26.
  • 27.
    Isaliksik ang mgasumusunod: 1. Pinagmulan ng wika -Biblikal na batayan - National evolution Theory 2. Teorya ng wika TAKDANG-ARALIN NO. 1
  • 28.
  • 29.
  • 30.
    Biblikal na Batayan Angwika ay bigay ng Panginoong lumikha. Ipinahayag sa Genesis 2:20 na binigyan ng Diyos si Adan ng tungkuling pangalanan ang lahat ng nilikha sa mundong ibabaw kabilang sa tungkuling ito na pangalagaan ang lahat ng nilalang sa daigdig. Ito ay nagpapatunay na may likas na kakayahan ang taong gumamit ng wika. PINAGMULAN NG WIKA
  • 31.
    Biblikal na Batayan Genesis11-1-9 – Tore ng Babel PINAGMULAN NG WIKA
  • 32.
    National Evolution Theory TeoryangMakaagham o Ebolusyonaryo - Ito ay isang makabagong pananaw na nakabatay sa teorya ng ebolusyon ni Charles Darwin. - Ang wika ay bunga ng unti-unting pag- unlad ng kakayahang mag-isip at magsalita ng mga sinaunang tao. Nagsimula sa mga tunog(grunts, gestures, body language) hanggang sa pagbuo ng mga salita at estruktura ng wika PINAGMULAN NG WIKA
  • 33.
    National Evolution Theory -Naniniwala ang mga siyentipiko na habang lumalawak ang karanasan ng tao, lumalawak din ang kanyang bokabularyo at paggamit ng wika. - Hindi ito biglang nabuo, kundi proseso ito ng pag-unlad sa loob ng libo-libong taon. PINAGMULAN NG WIKA
  • 34.
  • 35.
    1. Tore ngBabel Iisa lang ang wika noong unang panahon kaya’t alang suliranin sa pakikipagtalastasan ang tao. Naghangad ang tao na higitan ang kapangyarihan ng Diyos, naging mapagmataas at nag-ambisyong maabot ang langit at nagtayo ng pagkataas-taas na tore. Mapangahas at mayabang na ang mga tao, subalit pinatunayan ng Diyos na higit siyang maka- pangyarihan kaya sa pamamagitan ng
  • 36.
    ng kaniyang kapangyarihan,ginuho niya ang tore. Ginawang magkakaiba ang wika ng bawat isa, hindi na nagkaintindihan at naghiwahiwalay ayon sa wikang sinasalita. (Genesis 11:1-9)
  • 37.
    2. Teoryang Bow-wow Ayonsa teoryang ito, maaaring ang wika raw ng tao ay nagmula sa panggagaya sa mga tunog ng kalikasan at hayop. Halimbawa: Tunog ng kulog Ihip ng MGA TEORYA NG WIKA
  • 38.
    3. Teoryang Pooh-pooh Ayonsa teoryang ito, nang hindi sinasadya ay napabulalas sa bunga ng masidhing damdamin tulad ng sakit, tuwa, sarap, kalungkutan, takot, pagkabigla at iba pa. Halimbawa: Hu! Hu! Hu! Ouch! MGA TEORYA NG WIKA
  • 39.
    4. Teoryang Yo-he-ho Pinaniniwalaanng mga nagmungkahi ng teoryang ito na ang tao ay natutong magsalita bunga diumano sa kanyang piwersang pisikal. • Pagsuntok hu-hu-hu • Pangarate MGA TEORYA NG WIKA
  • 40.
    5. Teoryang Dingdong Ayonsa teoryang ito, may sariling tunog na kumakatawan sa lahat ng bagay sa kapaligiran; mga tunog ang nagpapakahulugan sa mga bagay tulad ng kampana dambana, tunog ng tren, relos at iba pa. Halimbawa: Boom | Blag | Ring | Pak Pak MGA TEORYA NG WIKA
  • 41.
    7. Teoryang Ta-ta Ayonsa teoryang ito, ginagaya ng dila ang kumpas o galaw ng kamay ng tao na kanyang ginagawa sa bawat sitwasyon ay ginagaya ng dila at nagging sanhi ng pagkatuto ng taong lumikha ng tunog at kalauna’y magsalita. Tinatawag itong ta-ta na sa wikang Pranses ay nangangahulugang paalam o goodbye sapagkat kapag ang isang tao nga naming nagpapaalam ay kumakaway ang kamay nang pababa at pataas katulad ng pagbaba at pagtaas na galaw ng dila kapag binibigkas ang salitang ta-ta. MGA TEORYA NG WIKA
  • 42.
    8. Teoryang Ta-ra-ra-bom-de-ay Ayonsa teoryang ito, ang wika raw ng tao ay nag-uugat sa kanilang nililikha sa mga ritwal, kung saan ang pakikidigma, pagluluto, paglalaba, paglilinis ng bahay ay sinasabayan ng awit, sayaw, bulong o incarnations at pagsigaw. • Paghele ng bata habang nagluluto • Paglinis ng bahay habang kumakanta • Paglalaba habang kumakanta MGA TEORYA NG WIKA
  • 43.
    Magsanay tayo! • Paghele •Ta-ra-ra-boom-de-ay • Taginting ng barya • Ding-dong • Pag-aray • Pooh-pooh • Lagapak ng sampal • Yo-he-ho • Tikatik ng ulan • Bow-wow MGA TEORYA NG WIKA
  • 44.
    Magsanay tayo! • Ihipng hangin • Bow-wow • Ritwal • Ta-ra-ra-boom-de-ay • Lagapak ng sampal, • Yo-he-ho • Pagsuntok • Yo-he-ho • Aray – Pooh-pOOH MGA TEORYA NG WIKA
  • 45.
    Isaliksik ang sumusunodang kahulugan ng sumusunod: TAKDANG-ARALIN NO. 2 Dayalek Sosyolek Idyolek Etnolek Ekolek Pidgin Jargon Creole
  • 46.
  • 47.
  • 48.
  • 49.
    Tumutukoy sa pagbabagong isang wika dulot ng heograpikal, sosyal at personal na aspeto ng taong gumagamit nito. VARAYTI NG WIKA 1 Baryasyo n
  • 50.
    Tumutukoy sa wikana resulta ng pagbabagong naganap sa isang wika. Ito ay sangay ng isang wika na may ibang paraan ng paggamit, bigkas, bokabularyo atbp. VARAYTI NG WIKA 1 Barayti
  • 51.
    Dahil ang wikaay ginagamit sa Lipunan ng tao, natural lamang na ito ay lumikha ng baryasyon bunga nito ay nagkakaroon ng barayti o iba’t ibang uri ng wika. Lahat ng wika sa daigdig ay may barayti dahil sa pagkakaiba-iba ng gumagamit hanggang sa pook na pinag- ugatan nito. Samakatuwid, walang wikang magkatulad. VARAYTI NG WIKA 1
  • 52.
    Ito ay ginagamitsa isang partikular na rehiyon, lalawigan o pook, malaki man o maliit. (Dimensyong Heograpiko) VARAYTI NG WIKA 1 Dayalekt o
  • 53.
    3 4 5 2 1 LUZON VARAYTI NG WIKA 1 Dayalekt oIbanag – Isabelaat Cagayan Ilocano - Ilocos Pampango - Pampanga Pangasinan - Pangasinan Bikol - Bikolano
  • 54.
    3 4 2 1 VISAYAS VARAYTI NG WIKA 1 Dayalekt oAklanon - Aklan Kiniray-a– Iloilo, Antique, at K Panay Capiznon – Hilagang-Silangang Panay Cebuano – Cebu, Negros at Bohol
  • 55.
    3 4 2 5 1 MINDANAO VARAYTI NG WIKA 1 Dayalekt oSurigaonon - Surigao Tausog– Jolo at Sulo Chavacano - Zamboanga Davaoeño - Davao T’boli - Cotabato
  • 56.
    Halimbawa: VARAYTI NG WIKA 1 Pakiurong nga poang plato. Bulacan – hugasan Pakiurong nga po ang plato. Maynila - iusog Dayalekt o
  • 57.
    Halimbawa: VARAYTI NG WIKA 1 Tagalog- Anong pangalanmo? Kapampangan- Nanong lagyu mo? Ilokano- Anya ti nagan mo? Bisaya- Unsa imu ngalan? Tausog- Unu ing ngan mo? Bikolano- Ano ang ngaran mo? Dayalekt o
  • 58.
    DAYALEKTO: •Barayti ng wikana nalilikha ng dimensyong heograpiko. Ito ang wikang ginagamit sa isang partikular na rehiyon, lalawigan o pook. •Halimbawa: •Naga – Mahigoson ka talaga, Andres! •Sorsogon – Maparangahon ka nagad, Andres! • Naga – Magayonon ka, Marita! •Iriga – Naggayon na ka, Marita!
  • 59.
    Barayti ng isangwika sa pagkakaiba-iba ng grupo o pangkat sa lipunan. (Social Group/Dialect) VARAYTI NG WIKA 2 SOSYOLEK Wika ng mga estudyante Wika ng matatanda Wika ng mga preso Wika ng mga bekimon/ Gay Lingo
  • 60.
    SOSYOLEK: • Barayti ngwika na nililikha at ginagamit ng isang pangkat o uring panlipunan. • Halimbawa nito ay wika ng mga estudyante, wika ng matatanda, wika ng mga kababaihan, wika ng mga bakla at ng iba pang pangkat. • Halimbawa: •1. Mag-malling muna kaya tayo gurl bago mag-edit ng video presentation. •2. Wow pare, ang tindi ng tingin mo sa chick! •3. Repapips, etneb na lang ang pera ko.
  • 61.
    VARAYTI NG WIKA 2 SOSYOLEK • Wiz kofeel ang mga hombre ditech, day! • Kosa pupuga na tayo mamaya. • Wow pare, ang tindi ng tama ko! Heaven! • Mare, punta tayo mamaya sa Mega. Me jamming dun, e.
  • 62.
    IDYOLEK •Ito ay natatangiat espisipikong paraan ng pagsasalita ng isang tao. Personal na dayalek ito ng isang tao na nagiging marka o pagkakakilanlan niya. • Halimbawa: •Paraan ng pananalita nina Kim Atienza, Noli de Castro, Kris Aquino, at Gus Abelgas
  • 63.
    IDYOLEK “Hindi naming kayotatantanan.” -Mike Enriquez “Ang buhay ay weather weather lang.” -Kim Atienza “Walang himala!” - Nora Aunor
  • 64.
  • 65.
    Barayti ng wikabatay sa mga pangkat etnolingguwistiko. (Ethnic Dialect) VARAYTI NG WIKA 4 ETNOLEK MGA PANGKAT ETNIKO SA PILIPINAS: 1. IFUGAO 4. IRANUN 7. BADJAO 2. IBALOY 5. MARANAO 8. SUBUNEN 3. IVATAN 6. T’BOLI
  • 66.
    MGA HALIMBAWA NGETNOLEK NA SALITA: 1. Bagnet- sitsarong gawa sa Iloko 2. Vakuul- pantakip sa ulo ng mga taga-Batanes o Ivatan 3. Batok- tradisyonal na paraan ng pagta-tattoo mula sa Kalinga 4. Kadai Herayo- Sayaw sa kasal
  • 67.
    Barayti ng wikana nalilikha sa tahanan. (Ecological Dialect) Tumutukoy sa mga salita, kataga o mga pararirala na ginagamit ng bawat miyembro ng pamilya sa loob ng bahay. VARAYTI NG WIKA 5 EKOLEK
  • 68.
    HALIMBAWA: 1. NANAY- Mom-inay-nanay-mudra-mamshie 2.TATAy- dad-itay-tatay-pudra-pappy-erpat 3. LABABO-batalan-higasan-urungan 4. BUNSO- Baby-beh 5. LOLA- Inay-mamu-granny-inang-mommy lola 6. LOLO- ingkong-itay-papu-lo-itang-papa lolo
  • 69.
    Ang jargon aymga tanging bokabularyo ng isang particular na pangkat ng Gawain o trabaho. Halimbawa: Antidepressant (medical) Tenure (batas) Balance, revenue, net income (accountancy) VARAYTI NG WIKA 7 Jargon
  • 70.
    Ang pidgin aytinatawag sa Ingles na nobody’s native language. Nagkakaroon nito kapag ang dalawang tao na tagapagsalita ng dalawang magkaibang wika na walang komong wika ay nagtatangkang magkaroon ng kumbersasyong makeshift. VARAYTI NG WIKA 7 Pidgin
  • 71.
    Madalas ang leksikonng kanilang usapan ay hango sa isang wika at ang estruktura naman ay mula sa isa pang wika. Pansinin ang pananagalog ng Instik sa Binondo. VARAYTI NG WIKA 7 Pidgin Suki, ikaw bili tinda mura. Ako wara masamang barak… (Japanese na nagtatagalog) Ako lugi na wag ka na tawad…
  • 72.
    Ang creole namanay isang wikang unang naging pidgin at kalaunan ay naging likas na wika (nativized). Nagkaroon nito sapagkat may komunidad ng mga tagapagsalita ang nag-aangkin dito bilang unang wika. VARAYTI NG WIKA 8 Creole
  • 73.
    • Ito angmga barayti ng wika na nadebelop o nabuo dahil sa mga pinaghalo-halong salita ng indibidwal, mula sa magkaibang lugar hanggang sa ito ay nagging pangunahing wika ng particular na lugar. • Halimbawa dito ay pinaghalong salita ng Tagalog at Espanyol (ang Chavacano). VARAYTI NG WIKA 8 • Mi nombre – Ang pangalan ko • Di donde lugar to? -Taga saan ka?
  • 75.
    Panuto: I. Basahin angmga sumusunod na halimbawa at tukuyin kung anong barayti ng wika ang mga sumusunod. PAGSUSULIT 8
  • 76.
    1. Pakiurong ngapo ang plato. 2. Suki, ikaw bili tinda mura. 3. Bagnet 4. Mag-malling muna kaya tayo gurl bago mag-edit ng video presentation. 5. “Ang buhay ay weather weather lang.” PAGSUSULIT 8
  • 77.
    Panuto: II. Ibigay anghinihinging sagot sa bawat pahayag. PAGSUSULIT 8
  • 78.
    6. Tumutukoy sapagbabago ng isang wika dulot ng heograpikal, sosyal at personal na aspeto ng taong gumagamit nito. 7. Tumutukoy sa wika na resulta ng pagbabagong naganap sa isang wika. 8. Mga tanging bokabularyo ng isang particular na pangkat ng Gawain o trabaho. PAGSUSULIT 8
  • 79.
    9. Ang creolenaman ay isang wikang unang naging pidgin at kalaunan ay naging likas na wika (nativized). 10. Madalas ang leksikon ng kanilang usapan ay hango sa isang wika at ang estruktura naman ay mula sa isa pang wika. PAGSUSULIT 8
  • 80.
    III. Sanaysay 11-15. Ipaliwanagkung bakit nagkakaroon ng Iba’t ibang Barayti ang Wika, PAGSUSULIT 8
  • 81.
  • 82.
    PORMAL • Pambansa • Pampanitikan DI-PORMAL •Lalawiganin • Kolokyal • Balbal ANTAS NG WIKA
  • 83.
    Ito ang mgasalitang istandard dahil kinikilala, tinatanggap at ginagamit ng higit na nakararami lalo na ng mga nakapag-aral sa wika. PORMAL ANTAS NG WIKA
  • 84.
    PORMAL 1 PAMBANSA Ito ang mgasalitang karaniwang ginagamit sa mga aklat pangwika/pambalarila sa lahat ng mga paaralan. ANTAS NG WIKA
  • 85.
  • 86.
    PORMAL 2 PAMPANITIKAN o PANRETORIKA Itonaman ang mga salitang gamitin ng mga manunulat sa kanilang mga akdang pampanitikan. Ito ang mga salitang karaniwang matatayog, malalalim,makulay at masining. ANTAS NG WIKA
  • 87.
    Magkadaupang-palad Matatayog na gusali Pagninilay-nilay Ilawng tahanan Haligi ng tahanan ANTAS NG WIKA
  • 88.
    Ito ang salitangkaraniwan, palasak, pang-araw-araw na madalas gamitin sa pakikipag-usap at pakikipagtalastasan sa mga kakilala at kaibigan. DI-PORMAL ANTAS NG WIKA
  • 89.
    DI-PORMAL 1 LALAWIGANIN Ito ang mgabokabularyong dayalektal. ANTAS NG WIKA Salita Rehiyon Kahulugan Inday Bisaya Magandang dalaga Magayon Bikol Maganda
  • 90.
    DI-PORMAL 2 KOLOKYAL Ito ang pang-araw-arawna salita o pina-ikling salita na ginagamit sa pagkakataong impormal. ANTAS NG WIKA • Meron • Naron • Pa’no • Sa’yo • Antay • Kelan
  • 91.
    DI-PORMAL 3 BALBAL Ito ang tinatawagsa Ingles na slang. Ito rin ang pinakamababang antas ng wika na madalas marinig sa mga usapang kalye. ANTAS NG WIKA
  • 92.
    3 HALIMBAWA: • Erpat • Syota •Parak • Utol • Erap • adnagam ANTAS NG WIKA • palpak • gurang • bokal • Yosi • Omsim • bagets • tsikot • 143
  • 93.
    PORMAL IMPORMAL Pambansa Pampanitikan/ Panretorika Lalawiganin KolokyalBalbal Ina Ilaw ng tahanan Inang Nanay/Nay Ermat Ama Haligi ng tahanan Itang Tatay/Tay Erpat Baliw Nasisiraan ng bait Muret, Bal- la, Buang Sira ulo Praning, toyo Pulis Alagad ng batas Pulis Pulis Parak, Buwaya ANTAS NG WIKA
  • 94.
    ANTAS NG WIKA PORMAL IMPORMAL Pambansa Pampanitikan/ Panretorika Lalawiganin KolokyalBalbal Maganda Marikit Napintas, Magayon, Gwapa ganda Adnagam Bilangguan Piitan Karsel, Presohan Kulungan Munti Bakla Alanganin Bayot Bading Baklush Pilipino Lahing kayumanggi Pilipino Pinoy Pinoy, Noypi Umiiyak Lumuluha Agsangsangit , naghilak umiiyak krayola
  • 95.
  • 96.
  • 97.
    Sa isinagawang pag-aaralni Smith, Uses of Language (1977) binanggit niya ang sumusunod na puna: Frank Smith GAMPANIN NG WIKA
  • 98.
    2 GAMPANIN NG WIKA Higit na napag-aaralanang wika sa mga tunay na karanasan sa komunikasyon. 1 Ang kasanayan sa isang tungkuling pangwika ay nangangahulugan ng kasanayan sa iba pa. 3 Hindi lamang isang tungkulin/gamit pangwika ang nagagamit sa isang pagkakataon. Maari ring dalawa o higit pa.
  • 99.
    5 GAMPANIN NG WIKAKailangang nagsasalita angtagapakinig at kailangang nagsusulat ang mambabasa. 4 Isa lamang alternatibo ang wika (pasalita at pasulat). Kinakailangang gamitin ang kombinasyon ng wika at iba pang alternatibo tulad ng pagkilos, pagkumpas, pagsasalarawan, at ekspresyon ng mukha.
  • 100.
  • 101.
  • 102.
    Sa Explorations inthe Functions of Language in M.A.K Halliday (1973), binigyang-diin niya ang pagkakategorya sa wika batay sa mga tungkuling ginagampanan nito sa ating buhay. Ang pitong tungkulin ng wikang tinutukoy ni Halliday ay binigyan ng mga halimbawang madalas na gamitin sa pasalita at pasulat na paraan. M.A.K Halliday TUNGKULIN NG WIKA
  • 103.
    Nakapagpapanatili/Nakapagpapatatag ng relasyong sosyal. 1 INTERAKSYON AL PASALITA •Pagbati • Pagpapaalam • Panunudyo PASULAT • Liham-Pangkaibigan • Paghihiwalay • Pagtanggap TUNGKULIN NG WIKA
  • 104.
    Tumutugon sa pangangailangan. 2 INSTRUMENTA L PASALITA •Pakiki-usap • Pag-uutos PASULAT • Liham-Pangangalakal • Pagsulat ng liham aplikasyon TUNGKULIN NG WIKA
  • 105.
    Kumokontrol o gumagabaysa kilos/asal ng iba. 3 REGULATORI PASALITA • Pag-ayon • Pagtutol • Pagbibigay ng direksyon PASULAT • Panuto • Paalala o babala TUNGKULIN NG WIKA
  • 106.
    Nagpapahayag ng sarilingdamdamin o opinyon. 4 PERSONAL PASALITA • Pormal/Di-pormal na talakayan PASULAT • Liham sa Patnugot TUNGKULIN NG WIKA
  • 107.
    Nagpapahayag ng imahinasyonsa malikhaing paraan. 5 IMAHINATIBO PASALITA • Pagsasalaysay • Paglalarawan PASULAT • Pagguhit ng larawan hango sa mensahe ng isang teksto TUNGKULIN NG WIKA
  • 108.
    Naghahanap ng impormasyon/datos. 6 HEURISTIK PASALITA •Pagtatanong • Pakikipanayam PASULAT • Sarbey • Pananaliksik TUNGKULIN NG WIKA
  • 109.
    Nagbibigay impormasyon/datos. 7 IMPORMATIB PASALITA • Pag-uulat •Pagtuturo PASULAT • Ulat • Pamanahong-papel TUNGKULIN NG WIKA