Linux ikastarorako aurkezpena (jatorria OpenOffice)

1. 2005 Gnu/Linux ikastaroa Iñaki Alegria - Joseba Makazaga Gai zerrenda Gnu/Linux: sarrera eta instalazioa Banaketak, software librea, beste sistemak Instalazioa eta eguneroko erabilera Oinarrizko linux Fitxategi-sistema, komandoak, inguru grafikoa Aplikazioak Mahai gaina, bulegoko aplikazioak, multimedia Internet, bestelakoak Administrazioa Administraziorako tresnak Fitxategi-sistema, erabiltzaileak, prozesuak... Segurtasuna Sarea Konfigurazioa, zerbitzariak, segurtasuna Scriptak

2. Linux Sistema Eragilearen Oinarriak Sistema eragile bat gehiago da Software librea da Unix sistema da: erabiltzaile askoko makina Fitxategi eta tresnen tratamendu berezia dauka Sendoa, egonkorra eta ziurra da Gnu/Linux bikotea sistema osoa da Banaketak: debian, fedora, mandrake... Atzean komunitate aktiboa dauka

3. Makina berean bi sistema Linux sistema eta beste bat biak batera makina berean egon daitezke Abiaraztean sistema aukeratu behar da: Lilo... Sistema bakoitzak bere hizkuntza ulertzen du Bakoitzak bere hizkuntzako programak behar ditu Datuak berdinak izan daitezke (argazkiak, testuak...)‏ Besteen datuak kudeatzeko gai da Linux

4. Sare lokalean makina ezberdinak Sambaren bidez linux makina batek windows makina baten baliabideak erabil ditzake Karpetak, inprimagailuak, programak (?)... elkarren artean trukatu eta erabil daitezke Linuxetik windows eta windowsetik linux Samba client eta samba server Linux makinen artean NFS erabiltzen da

5. Aplikazio arteko bateragarritasuna Bulego aplikazioak: OpenOffice.org . Windoserako ere balio duten aplikazioak Writer (word)‏ Calc (excel)‏ Draw (paint)‏ Impress (PowerPoint)‏ Koffice (kword, kpresenter...), Gnomerena... The Gimp (photoshop)‏ Emuladoreak (wine, vmware, win4lin, lin4win...)‏

6. Linuxen instalazioa Hizkuntzak aukeratu behar dira Automatikoki detektatzen du hardwarea Non instalatu erabaki: partizioak Zein programa instalatu nahi ditugun esan behar da, taldeka antolatuta daude lana errazteko Erabiltzaileak definitu behar dira Sarearen konfigurazioa egin behar da Inprimagailuak ere definitu behar dira Ingurune grafikoa hautatu behar da

7. Diskoaren antolaketa Disko batean zati ezberdinak egon daitezke Partizioan (unitatean) fitxategiak jasotzen dira Partizio motak daude, fat, vfat, ntfs, ext2, ext3... Partizio bakoitza besteekiko askea da. Bat izorratu arren besteek ongi jarrai dezakete Linuxek formatu asko kudea ditzake

8. Disko-zatiketa (adibideak)‏ / /dev/hda = 10 GByte win_C win_D Swap 1. adibidea /home /dev/hda = 10 GByte win_C win_D / swap 2. adibidea /dev/hda = 10 GByte / swap 3. adibidea /boot /usr /home /var /tmp

9. Instalatu beste makinan...

10. Linux fitxategi sistema

11. Fitxategi sisteman mugituz Grafikoki Saguaren bidez Fitxategi mota bakoitzak bere aplikazioa Komando bidez Fitxategi izenak Aginduak Ingurunea

12. Erabiltzaile-motak Supererabiltzailea ('root')‏ Sistema konpondu Sistema eguneratu Zerbitzariak ezarri Erabiltzaileei lagundu Programak ezabatu edota berriak ezarri eta abar... Ordenagailuko datu guztiak ezabatzeko ahalmena dauka. Erabiltzaile arruntak Liburuak idatzi Jolasean ibili Gutunak jaso edo eta idatzi Filmak ikusi Programak, datu baseak web guneak e.a. garatu Bere direktorioko datuak bakarrik ezaba ditzake (besteena ezabatzeko hauen baimena beharko luke). Internet-en untziratu, musika entzun, CD-ak erre, marrazki edo eta maketazio lanak egin, kalkulu orriak landu, fakturak eraman, 'chat'-eatu, ezagunen helbide eta zeregin egutegia erabili eta abar luze bat ...

13. Eleanaiztasuna Erabiltzaile bakoitzak bere hizkuntza eduki dezake Inguruneko hainbat aldagai erabiltzen dira erabiltzailearen hizkuntza zehazteko Hala ere, hainbat programa eskuz egokitu behar dira. Instalazioan sistemaren hizkuntza zehazten da: /etc/sysconfig/i18n Erabiltzaileak berea ezar dezake: /home/joxe/.i18n

14. Gnu/Linux eta euskara Euskarazko software (libre) asko dago Euskarazko software katalogoa: softkat.ueu.org Gnu/Linuxeko gauzak: Sistema eragilea: Mandrake 10 eta debian Ingurune grafikoak: KDE, GNOME Aplikazioak: Lyx, mozilla, OpenOffice.org, klik... Edonork lagun dezake

15. Sistemaren konfigurazioa Mahai gaina konfigura daiteke Sistema bera ere egokitu egin behar izan daiteke Banaketa bakoitzak bere tresnak dauzka Mandrake Control Center

16. Mandrakeren kontrol zentrua Hardwarea: eskanerra, sagua, inprimagailuak, pantaila... Montatze puntuak: sarekoak, partizioak, samba... Sistema: erabiltzaileak, hizki tipoak, menuak, babes kopiak... Softwarea: instalatu, kendu, eguneraketak Sarea eta Internet: konexioak, internet sarrera...

17. Eguneroko erabilera Ordenadorea piztu eta Linux abiarazteko agindu Ez bada inguru grafikoa hasi startx aginduarekin abiarazi Egin beharreko lanak egin Itzaltzeko agindu eta itzali bitartean ez eten argi indarra

18. Ariketak KDE gazteleraz jarri Erabiltzaile erdalduna sortu Cdko eskuliburua irakurri ...

19. Eguneroko aplikazioak Bulego aplikazioak OpenOffice Latex, Lyx, Aviword Korganizer Kfax, kalkulagailua Internet: Nabigatzaileak: Mozilla, konqueror, nautilus Posta kudeatzaileak: mozilla mesanger, evolution, pine Chat: xchat, gaim Multimedia : Irudiak: gimp, image magick, gtkam Pelikulak: xine, totem, zinelerra, kino Musika: xmms, kmix, totem, k3b, koncd, cdrecord... Aldizkariak: Scribus

20. OOo writer Beste edozein testu prozesadoreren eginkizunak MS Word-en itxurakoa .sxw bukaerako fitxategiak .doc .rtf .eps .bmp... ulertzen ditu Word erabiltzen dakienak Ooo writer ere erabil dezake.

21. OOo impress Aurkezpenak sortzeko Power Point bezalakoa .sxi fitxategiak Erabilera erraza

22. OOo calc Kalkulu orriak egiteko Excel ulertzen du .sxc fitxategiak Irudiak, testua, datuak eta erlazioak

23. OOo draw Irudiak sortzeko Formatu asko uler ditzake .kwd fitxategiak

24. OOo laguntza On line laguntza Euskaraz darabilgunon web-gunea: eu.openoffice.org Euskaraz! Liburuak eta gaiak

25. Image Magick Edozein irudi mota ikusteko balio du: eps, png, pdf, tiff, gif, bmp... Formatu arteko konbertsioak egin ditzake Aldaketak egin daitezke Koloreekin ere jolastu daiteke...

26. The Gimp Irudien ediziorako programa Photoshop ezagunaren baliokidea Argazki ezberdinak nahasteko kapak erabil daitezke Irudiei efektu bereziak eragiteko aukera...

27. Testu prozesadorea: Lyx Kalitate handiko emaitzak Euskaraz dago Laguntza on-line Latex-en gaineko Wymiwyg

28. Publikazioetarako: scribus Xpres moduko aplikazioa Euskaraz dago Laguntza on-line PDF eta EPS formatuetako dokumentuak

29. Aplikazio berriak Banaketaren arabera: Red-hat, Mandrake, fedora --> rpm Debian --> apt menpekotasunak! Iturburuak hartu eta instalazio osoa egin daiteke: .src Bilaketarako tresnak: rpmfind ... Google bezalako bilatzaileak Sourceforge Linuxeko guneak Erabiltzaile taldeak Banaketak Ispiluak

30. Fitxategiak biltzeko tresnak Fitxategi multzoak tar aginduaren bidez: Sortzeko: tar cvzf fitx.tgz fitxategi-zerrenda Ateratzeko: tar xvzf fitx.tgz Zip: zip eta unzip Backup egiteko ere erabiltzen dira (backup2l)‏

31. Laguntza eta dokumentazioa Dokumentazioa Euslinuxeko CDko doc direktorioko bi liburuak Linux sistemaren eta sarearen administrazioa. UEU. Iñaki Alegria www.TLDP.org (The Linux Documentation Project) Howto eta minihowto Man agindua (aginduei buruzko laguntza)‏ Laguntza Gidak sarean SEG edo FAQ: Sarritan Egindako Galderen bildumak Foroak Enpresak ere badaude gaur egun. Windowsekin dagoen azpiegitura baino hobea dela esan daiteke!