Een onderzoek naar de economische diversiteit en vele verdienmodellen van voedselbossen.

1. Economische diversiteit in voedselbossen
op waarde schatten
Anna Roodhof
Co-auteurs: dr. E. J. Veen, dr. L. Sovová
PhD kandidaat Rurale Sociologie (WUR)
Kennissymposium ‘Van Oogst Naar Seed’, 17 september 2025
anna.roodhof@wur.nl

2. 2

3. Het onderzoeksproject
 Hoe zetten voedselbosboeren
hun voedselbos in om in hun
bestaanszekerheid te
voorzien?
 4 case studies
● Voedselbos Schijndel
● Oest Farm & Stay
● Fruitproeverij Zandberg
● Het Paradijsvogelbosje
3

4. Theoretisch kader
4
Diverse economies theorie
(Gibson-Graham, 2008)
• Economie als voorziening in
behoeftes
• Het idee dat er niet één
(kapitalistische) economie is
waar we allemaal aan zijn
overgeleverd
• Focus op praktijken en
performativiteit
Diverse Economies Iceberg by Community Economies
Collective is licensed under a Creative Commons
Attribution-ShareAlike 4.0 International License

5. 5
Resultaten

6. Ontologische afwegingen
Tijd: focus op de lange
termijn
“Ik ga het hier niet
overleven, weet je?”
[interview 11b]
6
Ruimtelijke aspecten:
lokale & korte supply
chains
Op verschillende schalen:
buurt, regionaal, of
nationaal
Efficiënt gebruik van ruimte
(multifunctionaliteit)
Mens-natuur relaties:
met de natuur meewerken
Wachten op of het
versnellen van natuurlijke
successie
Wederkerigheid en
(tijdelijk)
rentmeesterschap
Genoeg in plaats van
overmaat

7. Economische interacties die bijdragen aan
behoeftevoorziening (1)
 Monetaire én niet-
monetaire transacties
● Monetair: de verkoop
van diensten of
producten
● Niet-monetair: publieke
functies, in-natura
betalingen, geschenken
(afwegingen m.b.t. de
grens tussen privé
eigendom en
commoning)
7

8. Economische interacties die bijdragen aan
behoeftevoorziening (2)
 Menselijke én niet-
menselijke ‘markten’
● Marktwerking speelt
een rol, maar
vertrouwen, persoonlijk
contact en doorlopende
onderhandelingen zijn
gebruikelijk
● Voedselbosproducten
zijn niet exclusief voor
mensen
8

9. Economische interacties die bijdragen aan
behoeftevoorziening (3)
 Diversifiëring van
inkomstenbronnen
● Voedselproductie
● Educatie (tours,
samenwerking met
onderwijsinstellingen)
● Recreatie (camping,
evenementen)
● Vergaderlocatie
9

10. Economische interacties die bijdragen aan
behoeftevoorziening (4)
 Relatie tot infrastructuur
● Beleid: ‘meedenken’ met overheden om zo steun te
vergaren
● Financiën: eigen geld, geleidelijke transitie naar
volledige inkomensafhankelijkheid van het voedselbos
● Grond: woon-werk combinatie is gebruikelijk
● Kennis: leergierige en ondernemende persoonlijkheden,
veelal hoogopgeleid
● Netwerken: sociaal sterk zijn is voordelig voor de
voedselbosboer
10

11. Uitdagingen
 Incompatibele logica voedselbosboeren en
infrastructurele actoren
● Tijdsbestek voedselbos
● Ideologische insteek businessmodellen
 Inconsistent en tegenstrijdig beleid en bestuur
● Bureaucratische belemmeringen (bijv. kavel
zonering)
 Het navigeren van een eerlijke prijs voor boer én
consument
● Het verwerken en vermarkten van producten
 Het prioriteren van voedselproductie ten opzichte van
andere bronnen van inkomst
11

12. Wat kunnen we zeggen over de economische
haalbaarheid van voedselbossen?
 Het is haalbaar, want het wordt gedaan!
 Maar we zijn er nog niet:
● In de huidige markt is voedselproductie (in het
algemeen) niet erg lucratief
● Voedselbossen zijn sterk afhankelijk van
ideologische drijfveren van boeren
● Infrastructurele actoren zijn nog niet altijd goed
ingespeeld op voedselbossen
● Hierdoor is voedselbosbouw niet voor elke boer even
toegankelijk
 Uitdagingen wijzen op systematische problematiek, niet
op de inherente economische onhaalbaarheid van
voedselbossen 12

13. 13
BEDANKT VOOR UW
AANDACHT!
anna.roodhof@wur.nl