Tài liệu cung cấp những nguyên tắc và kinh nghiệm hữu ích cho việc ôn luyện thi đại học môn vật lý, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc rèn luyện kiến thức cơ bản và nâng cao. Quá trình học cần chia thành hai giai đoạn chính: học lý thuyết và luyện đề, với việc khai thác đề thi để hiểu rõ nguyên nhân sai sót và cải thiện kiến thức. Các chuyên đề cụ thể trong môn vật lý được tổ chức chi tiết, từ dao động cơ đến sóng điện từ, với hướng dẫn cụ thể cho mỗi phần.

1. Nguyên tắc chung:
+ Chúng ta muốn thi được tốt thì chúng ta cần tự tin và
có một kiến thức vững vàng. Để có được như vậy chúng
ta chỉ có một cách là rèn luyện rất nhiều và rèn luyện
đúng cách. Sau đây tôi sẽ đưa ra một số kinh nghiệm cụ
thể trong việc ôn luyện thi đại học môn Vật lý:
+ Môn vật lý là một môn khá đặc biệt trong kỳ thi tuyển
sinh đại học bởi kiến thức hầu hết chỉ nằm trong chương
trình lớp 12, một số công thức có liên quan đến lớp 10 và
lớp 11 nhưng với bất cứ quyển sách nào viết về các dạng
bài thi chúng ta đều có lại các công thức và được chỉ rõ
là khi nào thì ta dùng đến và dùng trong dạng nào. Ở đây
mình xin đề cập đến việc rèn luyện như thế nào cho hiệu
quả.
+ Để rèn luyện hiệu quả chúng ta cần nắm vững các
nguyên tắc: Cơ bản ( nắm vững kiến thức sách giáo
khoa) -> Chắc ( sử dụng kiến thức làm các bài tập cơ bản
một cách thuần thục) -> Nâng cao (tìm tòi làm bài tập
trong các sách nâng cao)-> khả năng tự tổng hợp( tổng
hợp kiến thức cho riêng mình-> biến kiến thức sách vở
mình học thành nguồn của mình, bạn làm được điều này
chỉ khi bạn có thể giảng giải lại cho bạn bè một cách lưu
loát không cần dùng sách vở)-> Tư duy ( khả năng làm
các bài tập khó, không có dạng nhất định)
+ Chia ra làm 2 quá trình rõ rệt : Quá trình học và Quá
trình luyện đề. Để cho kỳ thi thật tốt và tâm lý tự tin khi
đi thi chúng ta cần phải thực hiện tốt 2 quá trình trên.

2. Quá trình tự học chúng ta làm theo các nguyên tắc nêu
trên. Sau khi học hết chương trình các bạn bắt đầu luyện
đề. Ban đầu khi luyện đề chúng ta sẽ làm khá là chậm và
sai khá là nhiều.
Để luyện đề được tốt chúng ta phải chọn lọc những đề
hay và sát với chương trình đại học, đặc biệt là phải có
đáp án. Nguyên tắc luyện đề: Chúng ta cần phải làm kỹ
từng đề một và phải biết cách khai thác đề mình làm.
Như thế nào là biết cách khai thác đề ? Lần đầu tiên:
Chúng ta bấm giờ và bắt đầu làm, trong khi thi đại học
thì thời gian cho môn vật lý là 90 phút, ở nhà chúng chỉ
làm trong 60- 75 phút.
Để làm được thời gian gấp như vậy chúng ta trong khi
làm gặp câu nào vướng mà nghĩ không ra chúng ta bỏ
qua và làm các câu khác, tích vào những câu mà mình
chưa làm được. Sau khoảng thời gian trên chúng ta dừng
lại và bắt đầu khai thác đề. So đáp án xem làm sai những
câu nào và những câu nào chưa làm được và tích đáp án
đúng vào.
Nguyên nhân chưa làm được bài có thể có rất nhiều
nguyên nhân: bạn cảm thấy dạng đấy chưa bao giờ học,
cảm thấy quên công thức, hiểu sai bản chất… Bạn cần
phải giải quyết nguyên nhân của chính bạn: ví dụ nếu
bạn quên công thức, tốt nhất là bạn nên học cách thiết
lập nó + việc làm nhiều bài tập bạn sẽ hiểu và nhớ lâu
hơn.

3. • Nguyên tắc riêng:
+Tổng quan chương trình luyện thi môn vật lý lớp 12:
Chương trình vật lý lớp 12 nâng cao gồm có 10 chương (
chương trình cơ bản sẽ không có chương cơ học vật rắn).
Câu lạc bộ xin chia sẻ một cách học của các bạn đã thi
đại học và đạt điểm cao như sau :
Với mỗi một chương các bạn sau khi học và đã trải qua
quá trình rèn luyện bài rất nhiều các bạn nên tổng hợp lại
kiến thức và phân chia dạng bài, phương pháp cho từng
dạng ( chú ý là tự mình phân chia tổng hợp theo trí nhớ
và khả năng của mình trước, nếu thấy thiếu sót thì mới
cần đến tài liệu)
Ví dụ: khi bạn học xong Chương Dao Động Cơ Học thì
bạn có thể tổng hợp như sau:
• Chuyên đề Dao Động Cơ Học
Dao động cơ học gồm 3 phần lớn:
+ Tổng quan về dao động điều hòa
+ Con lắc đơn
+ Con lắc lò xo
• Phần Tổng quan về dao động điều hòa sẽ gồm các
dạng như sau:

4. + Trước khi tính cần xác định rõ thuộc góc phần tư thứ
mấy của đường tròn lượng giác (thường lấy -π < ≤ π)
• Lập Phương trình dao động: x = Acos(t + ) : nguyên
tắc : tìm A, , . Chúng ta phải dựa vào đề bài để tìm các
yếu tố này. Các bước lập phương trình dao động dao
động điều hoà:
* Tính
* Tính A
* Tính dựa vào điều kiện đầu: lúc t = t0 (thường t0 = 0)
Lưu ý: + Vật chuyển động theo chiều dương thì v > 0,
ngược lại v < 0
+ Trước khi tính cần xác định rõ thuộc góc phần tư thứ
mấy của đường tròn lượng giác (thường lấy -π < ≤ π)
• Li độ, vận tốc, gia tốc Dao động Điều hoà có tần số góc
là , tần số f, chu kỳ T. Thì động năng và thế năng biến
thiên Tuần hoàn với tần số góc 2, tần số 2f, chu kỳ T/2

5. • Động năng và thế năng trung bình trong thời gian nT/2
( nN*, T là chu kỳ dao động) là:
• Khoảng thời gian ngắn nhất để vật đi từ vị trí có li độ
x1 đến x2
với và ()
• Quãng đường vật đi được từ thời điểm t1 đến t2.
Xác định: (v1 và v2 chỉ cần xác định dấu)
Phân tích: t2 – t1 = nT + t (n N; 0 ≤ t < T)
Quãng đường đi được trong thời gian nT là S1 = 4nA,
trong thời gian t là S2.
Quãng đường tổng cộng là S = S1 + S2

6. Lưu ý: + Nếu t = T/2 thì S2 = 2A
+ Tính S2 bằng cách định vị trí x1, x2 và chiều chuyển
động của vật trên trục Ox
+ Trong một số trường hợp có thể giải bài toán bằng
cách sử dụng mối liên hệ giữa dao động điều hoà và
chuyển động tròn đều sẽ đơn giản hơn.
+ Tốc độ trung bình của vật đi từ thời điểm t1 đến t2: với
S là quãng đường tính như trên.
• Bài toán tính quãng đường lớn nhất và nhỏ nhất vật
đi được trong khoảng thời gian 0 < t < T/2.
Vật có vận tốc lớn nhất khi qua VTCB, nhỏ nhất khi qua
vị trí biên nên trong cùng một khoảng thời gian quãng
đường đi được càng lớn khi vật ở càng gần VTCB và
càng nhỏ khi càng gần vị trí biên.
Sử dụng mối liên hệ giữa dao động điều hoà và chuyển
đường tròn đều.
Góc quét = t.
Quãng đường lớn nhất khi vật đi từ M1 đến M2 đối xứng
qua trục sin (hình 1)
Quãng đường nhỏ nhất khi vật đi từ M1 đến M2 đối
xứng qua trục cos (hình 2)

7. Lưu ý: + Trong trường hợp t > T/2
Tách
trong đó
Trong thời gian quãng đường
luôn là 2nA
Trong thời gian t’ thì quãng đường lớn nhất, nhỏ nhất
tính như trên.
+ Tốc độ trung bình lớn nhất và nhỏ nhất của trong
khoảng thời gian t:
và với SMax; SMin tính như trên.
7. Các bước giải bài toán tính thời điểm vật đi qua vị
trí đã biết x (hoặc v, a, Wt, Wđ, F) lần thứ n
* Giải phương trình lượng giác lấy các nghiệm của t
(Với t > 0 phạm vi giá trị của k )
* Liệt kê n nghiệm đầu tiên (thường n nhỏ)
* Thời điểm thứ n chính là giá trị lớn thứ n
Lưu ý:+ Đề ra thường cho giá trị n nhỏ, còn nếu n lớn thì
tìm quy luật để suy ra nghiệm thứ n

8. + Có thể giải bài toán bằng cách sử dụng mối liên hệ
giữa dao động điều hoà và chuyển động tròn đều
8. Các bước giải bài toán tìm số lần vật đi qua vị trí
đã biết x (hoặc v, a, Wt, Wđ, F) từ thời điểm t1 đến
t2.
* Giải phương trình lượng giác được các nghiệm
* Từ t1 < t ≤ t2 Phạm vi giá trị của (Với k Z)
* Tổng số giá trị của k chính là số lần vật đi qua vị trí đó.
Lưu ý: + Có thể giải bài toán bằng cách sử dụng mối liên
hệ giữa dao động điều hoà và chuyển động tròn đều.
+ Trong mỗi chu kỳ (mỗi dao động) vật qua mỗi vị trí
biên 1 lần còn các vị trí khác 2 lần.
9. Các bước giải bài toán tìm li độ, vận tốc dao động
sau (trước) thời điểm t một khoảng thời gian t.
Biết tại thời điểm t vật có li độ x = x0.
* Từ phương trình dao động điều hoà: x = Acos(t + ) cho
x = x0
Lấy nghiệm t + = với ứng với x đang giảm (vật chuyển
động theo chiều âm vì v < 0)

9. hoặc t + = - ứng với x đang tăng (vật chuyển động theo
chiều dương)
* Li độ và vận tốc dao động sau (trước) thời điểm đó t
giây là
hoặc
10. Dao động có phương trình đặc biệt
* x = a Acos(t + ) với a = const
Biên độ là A, tần số góc là , pha ban đầu
x là toạ độ, x0 = Acos(t + ) là li độ.
Toạ độ vị trí cân bằng x = a, toạ độ vị trí biên x = a A
Vận tốc v = x’ = x0’, gia tốc a = v’ = x” = x0”
Hệ thức độc lập: a = -2x0
* x = a Acos2(t + ) (ta hạ bậc)
Biên độ A/2; tần số góc 2, pha ban đầu 2.
+ Tương tự với các dạng trong phần con lắc lò xo và con
lắc đơn
• Chuyên đề Sóng Cơ:

10. Sóng cơ học chúng ta lại chia thành các phần lớn như :
Sóng Cơ học, Giao Thoa Sóng, Sóng Dừng, Sóng âm.
Xin đưa ra cụ thể một phần như sau:
Phần giao thoa sóng:
Tổng quát : Giao thoa của hai sóng phát ra từ hai nguồn
sóng kết hợp S1, S2 cách nhau một khoảng l:
Xét điểm M cách hai nguồn lần lượt d1, d2
Phương trình sóng tại 2 nguồn lệch pha: và
Phương trình sóng tại M do hai sóng từ hai nguồn truyền
tới:
và
Phương trình giao thoa sóng tại M: uM = u1M + u2M
Biên độ dao động tại M: với
Chú ý: * Số cực đại:
* Số cực tiểu:
ĐKCĐ. d2-d1= k -
ĐKCT. d2-d1= (k+) -
1. Hai nguồn dao động cùng pha ()

11. * Điểm dao động cực đại: d2 – d1 = k (kZ)
Số đường hoặc số điểm trên khoảng S1S2(không tính hai
nguồn):
* Điểm dao động cực tiểu trên khoảng S1S2 (không dao
động): d2 – d1 = (2k+1) (kZ)
Số đường hoặc số điểm trên khoảng S1S2 (không tính
hai nguồn):
2. Hai nguồn dao động ngược pha:()
* Điểm dao động cực đại: d2 – d1 = (2k+1) (kZ)
Số đường hoặc số điểm trên khoảng S1S2 (không tính
hai nguồn):
* Điểm dao động cực tiểu trên khoảng S1S2 (không dao
động): d2 – d1 = k (kZ)
Số đường hoặc số điểm trên khoảng S1S2 (không tính
hai nguồn):
Chú ý: Với bài toán tìm số đường dao động cực đại và
dao động giữa hai điểm M, N cách hai nguồn lần lượt là
d1M, d2M, d1N, d2N.
Đặt dM = d1M - d2M ; dN = d1N - d2N và giả sử dM <
dN.

12. + Hai nguồn dao động cùng pha:
Cực đại: dM < k < dN
Cực tiểu: dM < (k+0,5) < dN
+ Hai nguồn dao động ngược pha:
Cực đại:dM < (k+0,5) < dN
Cực tiểu: dM < k < dN
+ Hai nguồn dao động lệch pha:
Cực đại: dM < k - < dN
Cực tiểu: dM < (k+0,5) - < dN
Số giá trị nguyên của k thoả mãn các biểu thức trên là số
đường cần tìm.
+Có thể điểm N trùng với điểm S1 thì dBB=dBN=0
Loại toán tìm khoảng cách ngắn nhất từ S1,S2 đến 1
điểm trên dao động tổng hợp tại M để 2 điểm đó cùng
pha hoặc ngược pha:Cách làm như sau:thì độ lệch pha sẽ
là Nếu Cos
Còn . Nếu Cos
Cùng pha thì cho =2k .Ngược pha thì cho=(2k+1)=> d

13. nhỏ nhất =>k nhỏ nhất
• Chuyên Đề Dao Động và Sóng Điện Từ:
Phần này bao gồm các phần lớn như: Dao động điện từ,
Sóng điện từ
1. Dao động điện từ
* Điện tích tức thời q = q0cos(t + )
* Hiệu điện thế (điện áp) tức thời
* Dòng điện tức thời i = q’ = -q0sin(t + ) = I0cos(t + +)
* Cảm ứng từ:
*Điện trường
Thân:q,u dao động cùng pha.i nhanh pha u,q
E,B,I dao động cùng pha với nhau
Trong đó: là tần số góc riêng
là chu kỳ riêng
là tần số riêng
* Năng lượng điện trường:

14. * Năng lượng từ trường:
* Năng lượng điện từ:
Chú ý: + Mạch dao động có tần số góc , tần số f và chu
kỳ T thì Wđ và Wt biến thiên với tầnsố góc 2, tần số 2f và
chu kỳ T/2
+Năng l ượng TT dao động lệch pha so với NLĐT
+ Mạch dao động có điện trở thuần R 0 thì dao động sẽ
tắt dần. Để duy trì dao động cần cung cấp cho mạch một
năng lượng có công suất:
+ Khi tụ phóng điện thì q và u giảm và ngược lại
+ Quy ước: q > 0 ứng với bản tụ ta xét tích điện dương
thì i > 0 ứng với dòng điện chạy đến bản tụ mà ta xét.
+Năng lượng điện từ: và Năng lượng từ trường dao động
cùng tần số 2f nhung không cùng pha
2. Sóng điện từ
Vận tốc lan truyền trong không gian v = c = 3.108m/s
Máy phát hoặc máy thu sóng điện từ sử dụng mạch dao
động LC thì tần số sóng điện từ phát hoặc thu được bằng
tần số riêng của mạch.
Bước sóng của sóng điện từ

15. Lưu ý: Mạch dao động có L biến đổi từ LMin LMax và
C biến đổi từ CMin CMax thì bước sóng của sóng điện
từ phát (hoặc thu)
Min tương ứng với LMin và CMin
Max tương ứng với LMax và CMax
Các chuyên đề còn lại như:
+ Cơ học vật rắn
+ Dòng Điện Xoay Chiều
+ Sóng Ánh Sáng
+ Lượng Tử Ánh Sáng
+ Thuyết tương đối hẹp
+ Vật lý hạt nhân
+ Từ vi mô đến vĩ mô