Context: de Digitale Collectie Nederland Het ICT-register van DEN Onderzoek naar het gebruik van metadata door erfgoedinstellingen Gebruik van erfgoedthesauri Minimale eisen voor de nationale infrastructuur

1. Kwaliteitszorg voor de toegankelijkheid van Digitaal Erfgoed Meta Made in Holland 19-06-2008 Marco de Niet Digitaal Erfgoed Nederland

2. Inhoud presentatie Context: de Digitale Collectie Nederland Het ICT-register van DEN Onderzoek naar het gebruik van metadata door erfgoedinstellingen Gebruik van erfgoedthesauri Minimale eisen voor de nationale infrastructuur

3. 1. Context: Digitale Collectie Nederland

4. Ministerie van OCW

5. Raad voor Cultuur

6. De ICT-praktijk in het erfgoed Digitalisering is vooral gericht op profilering van de eigen collecties (m.n. topstukken) en promotie van de instelling. De ICT-praktijk is incident-gedreven, niet verankerd in beleid. Kennis over ICT-standaarden is versnipperd. De bereidheid tot het implementeren van standaarden wordt bepaald door eigen belang, niet door het publiek belang. Resultaat: te veel op zichzelf staande producten en diensten. Interoperabiliteit over erfgoedsectoren heen komt weinig voor

7. ICT en kwaliteitszorg Kwaliteitszorg maakt de inzet van ICT optimaal en duurzaam door in te zetten op kennis delen: Optimaal : technische ontwikkeling en implementatie zoveel mogelijk baseren op erkende standaarden en breed geaccepteerde technologieën en procedures. Duurzaam : ook op de langere termijn profiteren van de investeringen, door een goede verankering van de ICT-praktijk en een hechte samenhang tussen het instellingsbeleid, het ICT-beleid en samenwerkingsverbanden. Consequentie : data- en dienstenverkeer hangt af van beleidsmatige keuzes, niet van lokale ICT-infrastructuur

8. ICT en kwaliteitszorg Speerpunten in kwaliteitszorg voor digitaal erfgoed zijn : Gebruik van (open) standaarden stimuleren. Aanwezige kennis zichtbaar maken en kennis delen stimuleren. Deskundigheidsbevordering (werkvloer én beleid) ondersteunen. Inzet van ICT structureel meten (monitoring). Taskforces: kwaliteitszorg per sector DEN: boven- en intersectorale kwaliteitszorg Erfgoedinstellingen: zelfregulering!

9. “ Optimaal toegankelijk” ? PBA = onderzoek naar de publieke belangstelling voor archeologie

10. 2. Het ICT-register van DEN

11. Wat doet DEN ? DEN is het nationale kennisplatform voor ICT in het cultureel erfgoed. DEN verzamelt en verspreidt in opdracht van het Ministerie van OCW kennis over ICT-standaarden en andere kwaliteitsinstrumenten. Deze kennis stelt de instellingen in staat professioneel, toekomstvast en publieksgericht mee te bouwen aan de Digitale Collectie Nederland .

12. Kwaliteitszorgsysteem van DEN Standaarden en andere kwaliteitsinstrumenten ICT-register Documentatie, achtergronden, toepassingen Voorbeeldprojecten Projectenbank Praktijk van digitalisering Bijdrage aan de nationale infrastructuur Gebruik van standaarden/kwaliteitsinstrumenten ICT-profielen erfgoedinstellingen Registratie van innovatieve activiteiten van deelnemende erfgoedinstellingen Aanwezigheid en beschikbaarheid van informatieplannen

13. A - Beleid B - Plannen C - Uitvoering D - Evaluatie Voorbereiding Vervaardiging Beschrijving Opslag Toegang Presentatie Beheer & gebruik Interoperabiliteit Duurzaamheid Kwaliteitscycli die DEN hanteert: Deming & ePSInet

14. ePSInet standards map (january 2004, spreadsheet)

15. ICT-register (voorjaar 2008)

26. 3. Onderzoek naar het gebruik van metadata door erfgoedinstellingen

27. Monitoring Naast registratie van activiteiten verricht DEN ook onderzoek naar het gebruik van ICT en de inzet van standaarden: Jaarlijkse rapportages op basis van projectenbank ICT-gebruik in musea (Triarii/Reekx) Omvang en kosten van gedigitaliseerde collecties (project De Digitale Feiten) Gebruikersonderzoek (SCP) Dienstverlening via websites (TNO) Kwaliteitszorg in Europa (HEC)

28. Metadata bij musea Bron: Monitor ICT-gebruik in musea (Museumvereniging/DEN, april 2008)

29. Metadata bij musea

30. De Digitale Feiten Erfgoedbreed onderzoeksproject in opdracht van OCW Drie doelstellingen: Het ontwikkelen van een methode om op een structurele wijze productiecijfers over de digitalisering (incl. beschrijving) van het cultureel erfgoed vast te leggen. Het verzamelen van kengetallen die beleidsmakers inzicht geven in het huidige beschikbare digitale erfgoed en de investeringen die hiertoe zijn gedaan. Aansluiten bij het Europese project Numeric

32. De Digitale Feiten Resultaten: Juni 2008: onderzoek onder 30 erfgoedinstellingen met nationale taken (o.a. rijksmusea, nationaal archief en KB) December 2008: aanvullend onderzoek onder ca. 100 kleinere erfgoedinstellingen, ter vergelijking met de nationale instellingen.

33. 4. Gebruik van erfgoedthesauri

34. Erfgoedthesauri DEN bevordert het gebruik van thesauri en andere terminologiebronnen in het erfgoed: Inventarisatie en uitgebreide beschrijving van 30 terminologiebronnen bij musea en bibliotheken. Aanvulling vanuit de archieven volgt in 2008. Vlaams-Nederlandse werkgroep Nederlandstalige Erfgoedthesauri Betrokkenheid bij onderzoeksprogramma’s CATCH en MultimediaN: ontsluiting m.b.v. semantisch web-technieken.

37. 5. Minimale eisen voor digitalisering

38. DE BASIS Welke kwaliteitsinstrumenten moeten aan de basis staan van iedere ICT-ontwikkeling door een erfgoedinstelling? Normering door zelfregulering Geen keurslijf, maar een veilig vertrekpunt voor o.a. Systeemontwikkeling Deelname aan gemeenschappelijke diensten Verkrijgen van subsidie voor ICT-projecten Evaluatie van dienstverlening Eerste fase (tot dec. 2007): vindbaarheid Tweede fase (2008): vervaardiging en duurzaamheid Derde fase (2009): beschrijving en presentatie

39. DE BASIS voor Vindbaarheid Vindbaarheid van erfgoedinformatie wordt gegarandeerd door de volgende standaarden toe te passen: HTTP maakt erfgoedinformatie bereikbaar via het web; URI zorgt ervoor dat ieder digitaal object in een collectie op een unieke wijze geïdentificeerd kan worden; XML structureert alle (meta)data op een wijze die computers snel en flexibel kunnen verwerken; UTF-8 codeert tekst in willekeurig welke internationale tekenset; Dublin Core beschrijft de erfgoedobjecten in een collectie op een wijze die wereldwijd wordt toegepast; OAI-PMH kopieert informatie over collectie-items ten behoeve van andere informatiesystemen die de vindbaarheid vergroten; SRU maakt het eigen informatiesysteem rechtstreeks doorzoekbaar.

41. Meer informatie Algemene informatie over DEN: www.den.nl Raadpleeg het ICT-register: www.den.nl /register Discussieer mee over DE BASIS: wiki.den.nl Themadossier metadata: www.den.nl /kennis/thema/metadata/

42. Dank voor uw aandacht!