Η Άλωση τηςΚωνσταντινούπολης υπήρξε το αποτέλεσμα
της πολιορκίας της βυζαντινής πρωτεύουσας, της
οποίας Αυτοκράτορας ήταν ο Κωνσταντίνος ΙΑ’
Παλαιολόγος, από τον οθωμανικό στρατό, με επικεφαλής
τον σουλτάνο Μωάμεθ Β’. Η πολιορκία διήρκεσε από τις 6
Απριλίου έως την Τρίτη, 29 Μαΐου 1453. Η άλωση αυτή
της Κωνσταντινούπολης, σήμανε και το τέλος της
Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
3.
Η Βυζαντινή Αυτοκρατορίαπριν την Άλωση
Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία, άλλοτε πανίσχυρη δύναμη,
βρισκόταν σε βαθιά κρίση πριν από την Άλωση της
Κωνσταντινούπολης το 1453. Οι εσωτερικές διαμάχες, οι
εξωτερικές απειλές και η οικονομική παρακμή είχαν
αποδυναμώσει ανεπανόρθωτα το κράτος.
4.
Προβλήματα όπως:
1.Η εδαφικήσυστολή
2.Οικονομίκη κατάρρευση
3.Πολιτική απομόνωση
4. Στρατιωτική Αδυναμία
5. Οθωμανική Πίεση
Έφεραν σε δύσκολη θέση την Βυζαντινή Αυτοκρατορία πριν την Άλωση.
5.
Η Άνοδος τουΜωάμεθ Β’
•Γέννηση & Πρώτα Χρόνια: Γεννήθηκε το 1432, μορφώθηκε από μουσουλμάνους & χριστιανούς
δασκάλους.
•Πρώτη Άνοδος (1444-1446): Έγινε σουλτάνος στα 12, αλλά ο πατέρας του Μουράτ Β’ ανέλαβε
ξανά λόγω απειλών.
•Οριστική Άνοδος (1451): Ανέλαβε πλήρως την εξουσία, με κύριο στόχο την Άλωση της
Κωνσταντινούπολης.
•Προετοιμασίες:
•Έχτισε το Ρούμελη Χισάρ.
•Οργάνωσε ισχυρό στρατό και πυροβολικό.
•Άλωση της Κωνσταντινούπολης (1453): Στις 29 Μαΐου, κατέλαβε την πόλη και τη μετέτρεψε σε
οθωμανική πρωτεύουσα.
•Κληρονομιά:
•Επέκτεινε την αυτοκρατορία.
•Οργάνωσε πολυεθνικό κράτος.
•Καθιέρωσε τους Οθωμανούς ως κυρίαρχη δύναμη.
6.
Η Στρατηγική Θέσητης Κωνσταντινούπολης
Η Κωνσταντινούπολη, η πρωτεύουσα της Βυζαντινής
Αυτοκρατορίας, κατείχε μια από τις πιο στρατηγικές θέσεις στον
κόσμο. Η γεωγραφική της τοποθεσία έπαιξε καθοριστικό ρόλο
στην ακμή, την άμυνα και τελικά στην Άλωσή της.
7.
1. Γεωγραφική Θέση
•ΗΚωνσταντινούπολη βρισκόταν στο σημείο
όπου συναντώνται η Ευρώπη και η Ασία.
•Ήλεγχε τον Βόσπορο, το στενό που συνδέει τη
Μαύρη Θάλασσα με το Αιγαίο και τη Μεσόγειο.
•Ήταν το κέντρο εμπορίου και επικοινωνίας
μεταξύ Ανατολής και Δύσης.
8.
2. Φυσική Οχύρωση
•Περιβαλλόταναπό θάλασσα από τρεις πλευρές: τον Κεράτιο
Κόλπο, τον Βόσπορο και τη Θάλασσα του Μαρμαρά.
•Διέθετε πανίσχυρα τείχη, ειδικά στη δυτική πλευρά που
ήταν η μόνη χερσαία είσοδος.
9.
3. Εμπορική καιΣτρατιωτική Σημασία
•Ήταν βασικός κόμβος του Δρόμου του Μεταξιού, συνδέοντας την
Ασία με την Ευρώπη.
•Διέθετε ισχυρό ναυτικό, που έλεγχε τη θαλάσσια κυκλοφορία στα
στενά.
•Ήταν το κέντρο της Ορθοδοξίας και της Ρωμαϊκής
αυτοκρατορικής παράδοσης.
10.
Προετοιμασίες των Οθωμανώνγια την Πολιορκία
•Συγκέντρωση Στρατού: Ο Μωάμεθ Β’ συγκέντρωσε 100.000 - 150.000 στρατιώτες,
μεταξύ αυτών γενίτσαροι, ιππικό και μηχανικοί πολιορκίας.
•Κατασκευή Βαρέος Πυροβολικού: Δημιουργήθηκε το τεράστιο κανόνι του
Ουρβανού, ικανό να γκρεμίζει τα τείχη της Κωνσταντινούπολης.
•Ναυτικός Αποκλεισμός: Ο οθωμανικός στόλος απέκλεισε τη θάλασσα του
Μαρμαρά για να αποτρέψει βοήθεια από τη Δύση.
•Οχύρωση του Βοσπόρου: Κατασκευάστηκε το Ρούμελη Χισάρ, αποκόπτοντας την
επικοινωνία της πόλης με τη Μαύρη Θάλασσα.
•Μεταφορά Πλοίων από Ξηράς: Για να παρακάμψουν την αλυσίδα στον Κεράτιο
Κόλπο, οι Οθωμανοί μετέφεραν πλοία πάνω σε ξύλινες κατασκευές με κύλινδρους.
•Διαρκείς Επιθέσεις: Ο στρατός εξαπέλυε καθημερινές επιθέσεις και άνοιγε σήραγγες για
να υπονομεύσει τα τείχη.
11.
Το Κανόνι τουΟυρβανού
Είχε μήκος 8 μέτρα, εκτόξευε
πέτρινες μπάλες βάρους έως 550
κιλών και μπορούσε να καταστρέφει
τα Θεοδοσιανά Τείχη.
Λόγω του μεγέθους του,
μπορούσε να ρίξει μόλις 7
βολές την ημέρα.
12.
Προετοιμασίες των Βυζαντινώνγια την Άμυνα
•Ενίσχυση των Τειχών: Επισκευάστηκαν και ενισχύθηκαν τα Θεοδοσιανά
Τείχη.
•Στρατιωτική Συγκέντρωση: Περίπου 7.000 στρατιώτες, μεταξύ αυτών
2.000 ξένοι μισθοφόροι (κυρίως Γενοβέζοι υπό τον Ιωάννη Ιουστινιάνη).
•Οχύρωση του Κεράτιου Κόλπου: Τοποθέτηση βαριάς σιδερένιας
αλυσίδας για να εμποδιστούν τα οθωμανικά πλοία.
•Διπλωματικές Προσπάθειες: Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ΙΑ'
Παλαιολόγος ζήτησε βοήθεια από τη Δύση, αλλά έλαβε ελάχιστη υποστήριξη.
•Προετοιμασία Αντεπιθέσεων: Χρήση εύφλεκτων υλικών, τάφρων και
αιφνιδιαστικών επιθέσεων για καθυστέρηση των Οθωμανών.
•Τελευταίος Αυτοκράτορας τουΒυζαντίου (1449-1453).
•Γεννήθηκε το 1404, ήταν γιος του Μανουήλ Β’
Παλαιολόγου.
•Ανέλαβε τον θρόνο το 1449, σε μια περίοδο παρακμής της
αυτοκρατορίας.
•Οργάνωσε την άμυνα της Κωνσταντινούπολης ενάντια
στους Οθωμανούς, ζητώντας βοήθεια από τη Δύση.
•Πολέμησε γενναία κατά την Άλωση της Πόλης (29
Μαΐου 1453)
•Σκοτώθηκε στις επάλξεις, αρνούμενος να εγκαταλείψει
την πόλη.
•Θρύλος: Λέγεται ότι δεν βρέθηκε το σώμα του και πως θα
επιστρέψει ως "Μαρμαρωμένος Βασιλιάς" για να ελευθερώσει
την Πόλη.
15.
Η Συμβολή τωνΓενοβέζων και των Βενετών
•Οι Γενοβέζοι υπό τον Ιουστινιάνη βοήθησαν στην άμυνα
της πόλης.
•Οι Βενετοί συμμετείχαν με πολεμικά πλοία και άνδρες.
•Οι Γενοβέζοι οχυρώθηκαν στην περιοχή του Γαλατά,
προσπαθώντας να διατηρήσουν ουδετερότητα αρχικά.
•Οι Βενετοί ενίσχυσαν τα θαλάσσια τείχη και
αντιμετώπισαν τις επιθέσεις του οθωμανικού στόλου.
16.
Η Αποφασιστική Επίθεσητης 29ης Μαΐου 1453
•Οι Οθωμανοί εξαπολύουν γενική επίθεση από ξηρά και
θάλασσα.
•Τα τεράστια κανόνια είχαν ήδη δημιουργήσει ρήγματα
στα τείχη.
•Οι Βυζαντινοί, παρά την αντίσταση, δεν μπορούσαν να
αναπληρώσουν τις απώλειες.
•Οι Γενίτσαροι διείσδυσαν στην πόλη μέσα από τις
κατεστραμμένες πύλες.
•Ο Κωνσταντίνος ΙΑ’ πολέμησε μέχρι τέλους και
σκοτώθηκε ηρωικά.
•Οι Οθωμανοί εισήλθαν στην Αγία Σοφία,
σηματοδοτώντας την ολοκλήρωση της άλωσης.
17.
Οι Λεηλασίες καιη Τύχη των Κατοίκων
•Οι Οθωμανοί λεηλάτησαν σπίτια, εκκλησίες και δημόσια
κτίρια.
•Χιλιάδες κάτοικοι σφαγιάστηκαν ή αιχμαλωτίστηκαν.
•Πολλοί οδηγήθηκαν σε σκλαβοπάζαρα, ενώ άλλοι
εξισλαμίστηκαν.
•Ο Μωάμεθ Β’ τελικά σταμάτησε τη λεηλασία για να
οργανώσει τη διοίκηση της πόλης.
18.
Η Είσοδος τουΜωάμεθ Β’ στην Αγιά Σοφία
•Μετά την κατάληψη της πόλης, ο Μωάμεθ Β’ εισήλθε
στην Αγία Σοφία ως σύμβολο της νίκης του.
•Μετατροπή σε τζαμί: Ο Μωάμεθ Β’ διέταξε αμέσως
την μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί, αφαιρώντας τα
χριστιανικά σύμβολα και τοποθετώντας μουσουλμανικά
χαρακτηριστικά.
•Ενέργειες του Μωάμεθ: Ο Σουλτάνος διακήρυξε ότι η
Κωνσταντινούπολη ήταν πλέον υπό οθωμανική κυριαρχία.
•Συμβολική είσοδος: Η είσοδος στην Αγία Σοφία ήταν η
κορυφαία στιγμή της άλωσης, συμβολίζοντας την πλήρη
υποταγή της πόλης στους Οθωμανούς.
19.
Πολιτιστικές και ΘρησκευτικέςΑλλαγές μετά την Άλωση
•Μετατροπή Εκκλησιών σε Τζαμιά: Η Αγία Σοφία και άλλες
εκκλησίες μετατράπηκαν σε τζαμιά.
•Ορθόδοξη Εκκλησία: Η Ορθόδοξη Εκκλησία παρέμεινε
κεντρικός φορέας διατήρησης της ελληνικής θρησκευτικής και
πολιτιστικής ταυτότητας.
•Μοναστηριακή Ζωή: Τα μοναστήρια αποτέλεσαν κέντρα
εκπαίδευσης και συντήρησης της ελληνικής γλώσσας και
παράδοσης.
•Πολιτισμική Υποχώρηση: Η επικράτηση της οθωμανικής
κουλτούρας περιόρισε τις δυνατότητες ανάπτυξης της ελληνικής
τέχνης και λογοτεχνίας.
20.
Αντίδραση της Ευρώπηςστην Άλωση
•Θρησκευτική Αντίδραση:
•Καταδίκη από τον Πάπα και την Καθολική Εκκλησία.
•Αντίθεση στην άνοδο του Ισλάμ.
•Πολιτική Αντίδραση:
•Αποτυχία κοινής ευρωπαϊκής επέμβασης λόγω αντιφάσεων
και πολιτικών διενέξεων.
•Στρατηγική Αντίδραση:
•Αυξανόμενος φόβος για την επέκταση των Οθωμανών στην
Ευρώπη.
•Ενίσχυση των αμυντικών συμμαχιών.
•Πνευματική Αντίδραση:
•Φυγή λογίων και διανοουμένων προς τη Δύση, συνεισφορά
στην Αναγέννηση.
•Διπλωματική Αντίδραση:
•Δημιουργία νέων διπλωματικών συμμαχιών στην Ευρώπη
κατά των Οθωμανών.
21.
•Μαρμαρωμένος Βασιλιάς:
• Οθρύλος λέει πως ο Κωνσταντίνος ΙΑ’
Παλαιολόγος, πριν πεθάνει, κρύφτηκε στον
θρόνο του Αγίου Δημητρίου και περιμένει
να επιστρέψει για να σώσει τον Ελληνισμό.
•Συμβολισμός:
• Ο θρύλος εκφράζει την ελπίδα για
μελλοντική αποκατάσταση της Ελληνικής
Αυτοκρατορίας.
• Αντιπροσωπεύει τη συνέχιση της
αντίστασης και του αγώνα του Ελληνισμού
ακόμα και μετά την πτώση της
Κωνσταντινούπολης.
•Διαχρονικότητα:
• Ο μύθος του Μαρμαρωμένου Βασιλιά
διατηρείται στο συλλογικό φαντασιακό του
Ελληνισμού και συνδέεται με τις ελπίδες
για ελευθερία και δικαιοσύνη.
Δημιουργία του Θρύλου της Άλωσης
22.
Συνεπείες της Άλωσηςτης Κωνσταντινούπολης
•Τέλος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας: Οριστική κατάρρευση
της χριστιανικής αυτοκρατορίας στην Ανατολή.
•Αρχή της Οθωμανικής Κυριαρχίας: Η Κωνσταντινούπολη
γίνεται πρωτεύουσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
(Ιστάνμπουλ).
•Εμπορικές Διαταραχές: Αλλαγή των εμπορικών δρόμων, νέα
θαλάσσια οδός προς την Ασία.
•Αναγέννηση στη Δύση: Φυγή λογίων και μεταφορά της
γνώσης στη Δυτική Ευρώπη.
•Θρησκευτική Εξέλιξη: Μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί
και επικράτηση του Ισλάμ στην περιοχή.
•Δημογραφικές Αλλαγές: Οθωμανοί πληθυσμοί
αντικαθιστούν τους Χριστιανούς στην Κωνσταντινούπολη και
άλλες περιοχές.
23.
Η Κωνσταντινούπολη Σήμερα& Κληρονομιά της Άλωσης
Σύγχρονη Κωνσταντινούπολη
•Μετονομάστηκε σε Ιστάνμπουλ το 1453.
•Μεγαλύτερη πόλη της Τουρκίας, οικονομικό και
πολιτιστικό κέντρο.
•Συνδυάζει Βυζαντινά και Οθωμανικά στοιχεία
στην αρχιτεκτονική της.
Κληρονομιά της Άλωσης
•Αγία Σοφία: Ιστορικό σύμβολο, μετατράπηκε σε
τζαμί, αργότερα σε μουσείο, και πάλι σε τζαμί το
2020.
•Θρησκευτική Κληρονομιά: Κυριαρχία του Ισλάμ,
ενώ οι Χριστιανικές κοινότητες διατήρησαν κάποια
αυτονομία.
•Πολιτιστική Κληρονομιά: Συνδυασμός Βυζαντινής
και Οθωμανικής κουλτούρας στην τέχνη, την
αρχιτεκτονική και τη γλώσσα.