Turizmi sfidon krizen ne 2012

6,666 views

Published on

Published in: Travel
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
6,666
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
71
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Turizmi sfidon krizen ne 2012

  1. 1. Investime në kohë të vështira pro Në mes të krizës Dilemat dhe zgjidhjet për ndërtimin A përfundoi recesioni ekonomik?! E PERMUAJSHME EKONOMIKE - KORRIK 2009 - NUMRI 6 (12) WWW.CCI.AL TVSH, rimbursimi brenda 30 ditëve Turizmi sfidon krizënKETE NR - 14 FAQE PROFILE BIZNESI/ ENGLISH INCLUDED
  2. 2. 4 www.cci.al - proBiznes Korrik 2009
  3. 3. Përmbajtja proBiznes Korrik 2009 - www.cci.al 526 dilemat e ndertimitBllokimi i industrisë sëndërtimit si krizë likuiditeti dhelejesh. Kërkesat për ulje taksashnga qeveria dhe për kredi ngabankat. Cila është situata e sek-torit të ndërtimit në vendin tonënë këtë periudhë të vështirë 1429 premtimet ekonomike Investime në kohë të vështiraPër më tepër se një muaj partitë Shifrat surprizë të tremujorit.politike nuk reshtën së reklamuari Investimet e huaja direkte, një ngaelementët më të forta dhe më treguesit që ishte paralajmëruar se do të prekej më fort nga krizapremtues të programeve të tyre financiare, u rritën me 51 për qindelektorale, duke zgjedhur forma nga në tremujorin e parë të vitit dukemë të ndryshmet për t’i përçuar ato arritur në 123 milionë euro34 “Security Force sh.p.kKompania vepron në fushëne projektim-tregtim-instalim-mirëmbajtje të sistemeve tësigurisë, sistemeve audio-video,alarmit, zjarrit, akses-kontrollit,portave dhe barrierave automatike 1836 siba sh.p.k ne kopertineVeprimtaria dhe aktiviteti i kom-panisë, përqendrohen në fushën Turizmi, sektori që po sfidon krizën Në mes të krizës Ku po shkon ekonomiae ndërtimit. ‘SIBA’ merr përsipër Parashikimet janë që turizmi këtë vit të shqiptare? Si është prekurdhe realizon objekte civile ose ajo nga kriza dhe cilat janë vazhdojë të rritet, ndoshta jo në nivelet 20 për rreziqet e tjera që mund taindustriale, rikonstruksione, si kërcënojnë atëdhe punime infrastrukturore qind si vitet e kaluara, por sërish rritja pritet të jetë jo e vogël. Ndërkohë investimet publike38 InfraTrans ProjectITP-InfraTransProject sh.p.k., pritet të kenë impaktin e tyre në këtë sektorështë një nga kompanitë më tënjohura konsulente inxhinerike stafnë Shqipëri, e cila punon në botuesfushën e infrastrukturës Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë, Tiranë KRYEREDAKTOR GRAFIKA40 TRAVEL TOURS Edlira Prenga Henrik Vasili‘Antalia TRAVEL/TOURS’ është BASHKEPUNetore FOTOT 20 sqarimnjë nga kompanitë më prezente Altin Xhikneli, Klodian Tomorri, Arkivi i Dhomës së Tregtisë Vangjush Saro, Teuta Xhindi, dhe Industrisënë treg në fushën e shërbimeve, Pajtim Melani, Oli Xhilaga Internet, Alket Islami A përfundoi kriza?!posaçërisht në sektorin e turizmit. Rimëkëmbja e ekonomisëKompania është themeluar në evropiane humbi vrullin. Krizakorrik të vitit 2003 ndryshe nga çfarë pritej nuk përfundon këtë vit. Po ekono- mia shqiptare si po reagon ndaj Botim i Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë, Tiranë - Korrik 2009 (Nr.12) Adresa: Rr. “Kavajës”, Nr 6, Tiranë, Shqipëri - Tel: (+355) 4 222 8295 - Fax: (+355) 4 2227997 krizës globale? Email: probiznes@cci.al - Web: www.cci.al
  4. 4. 6 www.cci.al - proBiznes Korrik 2009 Editorial Në një vit të tërë botimi jemi përpjekur të sjellim për lexuesin në përgjithësi dhe biznesin në veçanti analiza konkrete, i cili ka qenë një nga boshtet kryesore të saj, profilet e kompanive që operojnë në sektorë të ndryshëm të ekonomisë së vendit, kanë qenë një pjesë tjetër e qenësishme e këtij botimi për të sjellë në një farë mënyre dhe ecurinë e sipërmarrjes shqiptare Zëri që erdhi për biznesin Nga Edlira Prenga dhe aktivitetet e vetë institucionit, që kanë pasur qëllimin e vetëm, përçimin e mis- R evista “proBiznes”, sot mbush një vit nga dalja e saj për herë të parë në treg. .....”Nevoja për informacion të përdit- ionit të tyre për të qenë kurdoherë në krah të sipërmarrjes shqiptare. Kjo e ka bërë dhe më të veçantë këtë botim, duke dalë nga klishetë shëm, analiza e domosdoshme për çështje të e zakonshme të botimeve periodike dhe duke ndryshme që shqetësojnë çdo ditë biznesin, krijuar një marrëdhënie mes miqsh si pjesë e e sjellë në një format më të sofistikuar dhe një familje të madhe që ecën në një rrugë të elitar, është botimi që synojmë të kemi për përbashkët. Revista dhe gazeta së bashku u ju. Përpjekja për të pasur një gazetë të për- kthyen kështu në një fushë magnetike për të javshme me materialet ku pasqyrohen prob- thithur dhe për të servirur në tavolinën tuaj lematika e ditës, e bëri botimin e revistës më të punës atë që është më e mira për ju. të domosdoshëm. Ishte gazeta që na çoi tek Ngritja e kësaj reviste përkoi gjithashtu një ide e tillë, pasi gjatë një viti u vërejt in- në një kohë të mëpasshme dhe me krizën teres në rritje për të përthithur informacion financiare globale. Që në krisjen e parë të dhe risi”. Me këto fjalë ju drejtua lexuesve të ndodhur Wall Street ne dhamë alarmin kësaj reviste kryetari i Dhomës së Tregtisë dhe sollëm masat konkrete parandaluese dhe Industrisë, Gjokë Uldedaj, për botimin të krizës. Kjo e fokusuar në pika konkrete si e periodikes më të re të këtij institucioni. biznesi të mbrohet dhe si qeveria të marrë E duket se pas një viti qëllimi i saj është masat e duhura për të ndaluar shumë prej arritur. Në një vit të tërë botimi jemi për- këtyre fenomeneve. pjekur të sjellim për lexuesin në përgjithësi Por ky ka qenë vetëm starti i një pune të dhe biznesin në veçanti analiza konkrete, i ngjeshur të stafit të revistës dhe bashkëpu- cili ka qenë një nga boshtet kryesore të saj, nëtorëve tanë. Në rrugën e nisur mbarë dhe profilet e kompanive që operojnë në sektorë tashmë të konsoliduar do të përforcojmë të ndryshëm të ekonomisë së vendit, kanë dhe më tepër zërin tonë të qenësishëm me qenë një pjesë tjetër e qenësishme e këtij rubrika të reja për të qenë pse jo tribuna e botimi për të sjellë në një farë mënyre dhe duhur ku të shfaqet e gjithë problematika ecurinë e sipërmarrjes shqiptare e për të apo arritja në vitet e vështira të ndryshimeve treguar maturimin e saj në të bërit biznes, si të mëdha.
  5. 5. 24 JAVORE 30 QERSHOR - 5 KORRIK 2009 JAVORE 30 QERSHOR - 5 KORRIK 2009 JAVORE 30 QERSHOR - 5 KORRIK 2009 DHOMA E TREGTISE DHE INDUSTRISE TIRANE DHOMA E TREGTISE DHE INDUSTRISE TIRANE DHOMA E TREGTISE DHE INDUSTRISE TIRANE DHOMA E TREGTISE DHE INDUSTRISE TIRANE “QENDRA E KERKIMEVE DHE E TRAJNIMEVE PER BIZNESIN” “QENDRA E KERKIMEVE DHE E TRAJNIMEVE PER BIZNESIN” “QENDRA E KERKIMEVE DHE E TRAJNIMEVE PER BIZNESIN” “QENDRA E KERKIMEVE DHE E TRAJNIMEVE PER BIZNESIN” “Qendra e Kërkimeve dhe e Trajnimeve për Biznesin” e Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë së Tiranës (DHTIT), në bashkëpunim me partnerin e “Qendra e Kërkimeve dhe e Trajnimeve për Biznesin” e Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë së Tiranës (DHTIT), në bashkëpunim me partnerin e saj WIFI Austria (Instituti për Nxitjen e Zhvillimit Ekonomik) i Dhomës Ekonomike Federale të Austrisë, vazhdon organizimin e kurseve të partnerin e “Qendra e Kërkimeve dhe e Trajnimeve për Biznesin” e Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë së Tiranës (DHTIT), në bashkëpunim me trajnimeve saj WIFI Austria (Instituti për Nxitjen e Zhvillimit Ekonomik) i Dhomës Ekonomike Federale të Austrisë, vazhdon organizimin e kurseve të partnerin e “Qendra e Kërkimeve dhe e Trajnimeve për Biznesin” e Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë së Tiranës (DHTIT), në bashkëpunim me trajnimeve profesionale Kërkimeve dhe Nxitjen e Zhvillimit Ekonomik) i Dhomës Ekonomike Federale të Austrisë, vazhdon organizimin e kurseve të trajnimeve saj WIFI AustriaMenaxhim. e Nxitjen e Zhvillimit Ekonomik) i Dhomës Ekonomike Federale të Austrisë, vazhdon organizimin e kurseve të partnerin e “Qendra e për (Instituti për Trajnimeve për Biznesin” e Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë së Tiranës (DHTIT), në bashkëpunim me saj WIFI AustriaMenaxhim. Nxitjen e Zhvillimit Ekonomik) i Dhomës Ekonomike Federale të Austrisë, vazhdon organizimin e kurseve të trajnimeve (Instituti për profesionale për Menaxhim. profesionale për (Instituti për saj WIFI Austrianga lektorë austriakë (me përkthim në shqip). Çdo kurs ka tre module, që mund të ndryshojnë në varësi të kërkesave. Në trajnimeve Kurset zhvillohen Menaxhim. profesionale për përfundim Kurset zhvillohen Menaxhim. austriakë (me përkthim në shqip). Çdo kurs ka tre module, që mund të ndryshojnë në varësi të kërkesave. Në përfundim profesionale për nga ilektorë austriakë (me përkthim në shqip). Çdo kursnë të tre modulet. Atyre që ndjekin rregullisht kursin dhe vlerësohen përfundim të kursitzhvillohen nga lektorë austriakë (me përkthim në shqip). Çdo kurs ka tre module, që mund të ndryshojnë në varësi të kërkesave. Në përfundim Kurset pjesëmarrësit nënshtrohen provimit, lidhur me njohuritë e fituara ka tre module, që mund të ndryshojnë në varësi të kërkesave. Në pozitivisht të kursitzhvillohen nga ilektorë austriakë (me përkthim në shqip). Çdo kursnë të tre modulet. Atyre që ndjekin rregullisht kursin dhe vlerësohen përfundim Kurset zhvillohen nga lektorë Kurset pjesëmarrësit i nënshtrohen provimit, lidhur me njohuritë e fituara në të tre modulet. Atyre që ndjekin rregullisht kursin dhe vlerësohen pozitivisht ka tre module, që mund të ndryshojnë në varësi të kërkesave. Në në provim, u jepet mundësia për një vizitë 3 ditore nëme njohuritë e fituara në të tre modulet. Atyre që ndjekin rregullisht kursin dhe vlerësohen pozitivisht të kursit pjesëmarrësit nënshtrohen provimit, lidhur Austri. në provim, u jepet mundësia për një vizitë 3 ditore nëme njohuritë e fituara në të tre modulet. Atyre që ndjekin rregullisht kursin dhe vlerësohen pozitivisht të kursit pjesëmarrësit i nënshtrohen provimit, lidhur Austri. në provim, u jepet mundësia për një vizitë 3 ditore nëme njohuritë e fituara të kursit pjesëmarrësit i nënshtrohen provimit, lidhur Austri. pozitivisht në provim, u jepet mundësia për një vizitë 3 ditore në Austri. në provim, u jepet mundësia për një vizitë 3 ditore në Austri. Merrni pjesë në kursin e radhës: Merrni pjesë në kursin e radhës: Merrni pjesë në kursin e radhës: Merrni pjesë në kursin e radhës: Merrni pjesë në kursin e radhës: “Kriza e Përgjithshme - Një Shans për Ndërmarrjet e Vogla dhe të Mesme” “Kriza e Përgjithshme - Një Shans për Ndërmarrjet e Vogla dhe të Mesme” “Kriza e Përgjithshme - Një Shans për Ndërmarrjet e Vogla dhe të Mesme” “Kriza e Përgjithshme - Një Shans për Ndërmarrjet e Vogla dhe të Mesme” “Kriza e Përgjithshme - Një Shans për Ndërmarrjet e Vogla dhe të Mesme” DHE DHE DHE DHE NË TAKIMET E BIZNESIT NË AUSTRI NË TAKIMET E BIZNESIT NË AUSTRI DHE NË TAKIMET E BIZNESIT NË AUSTRI NË TAKIMET E BIZNESIT NË AUSTRI NË TAKIMET E BIZNESIT NË AUSTRI Modulet dhe datat e zhvillimit të seminareve përkatese të këtij kursi, si dhe koha e vizitës në Austri janë si më poshtë: Modulet dhe datat e zhvillimit të seminareve përkatese të këtij kursi, si dhe koha e vizitës në Austri janë si më poshtë: Modulet dhe datat e zhvillimit të seminareve përkatese të këtij kursi, si dhe koha e vizitës në Austri janë si më poshtë: Modulet dhe datat e zhvillimit të seminareve përkatese të këtij kursi, si dhe koha e vizitës në Austri janë si më poshtë: ModuletI: Moduli dhe datat e zhvillimit të seminareve përkatese të 2009kursi, si dhe koha e vizitës në Austri janë si më poshtë: 17-18-19 Shtator këtij Marketimi dhe Planifikimi i Biznesit Moduli I: I: 17-18-19 Shtator 2009 17-18-19 Marketimi dhe Planifikimi i Biznesit Moduli II: I: 24-25-26 Shtator 2009 17-18-19 Shtator 2009 Menaxhimi dhe Planifikimi i Biznesit Burimet Njerëzore Marketimi i Projektit – Strategjia dhe Moduli II: Moduli II: I: 24-25-26 Shtator 2009 17-18-19 24-25-26 Shtator 2009 Menaxhimi dhe Planifikimi i Biznesit Burimet Njerëzore Marketimi i Projektit – Strategjia dhe Menaxhimi dhe Planifikimi i Biznesit Marketimi i Projektit – Strategjia Eksporteve Moduli III: II: 05-06-07 Tetor 2009 24-25-26 Shtator 2009 Financimi, Kontrolli dhe Testimi i dhe Burimet Njerëzore Moduli III: Moduli II: Moduli (për të tri modulet) 05-06-07 Tetor 2009 05-06-07 Tetor 2009 24-25-26 Shtator Financimi, Kontrolli dhe Testimi i dhe Burimet Njerëzore Menaxhimi i Projektit – Strategjia dhe Burimet Njerëzore Financimi, Kontrolli dhe Testimi i Eksporteve Menaxhimi i Projektit – Strategjia Eksporteve ProvimiIII: 08 Tetor 2009 2009 ProvimiIII: Moduli III: Moduli (për të tri modulet) 08 Tetor 2009 2009 05-06-07 Tetor 2009 05-06-07 Tetor Financimi, Kontrolli dhe Testimi i Eksporteve Financimi, Kontrolli dhe Testimi i Eksporteve Vizita në(për të tri modulet) Provimi Austri 08 Tetor 2009 02-06 Nëntor 2009 Vizita në(për të tri modulet) Provimi Austri Vizita në(për të tri modulet) Provimi Austri 08 Tetor 2009 02-06 Nëntor 2009 08 Tetor 2009 02-06 Nëntor 2009 Vizita në Austri Vizita në Austri 02-06 Nëntor 2009 02-06 Nëntor 2009 Gjatë vizitës 3 ditore në Austri: i) fituesve të provimit u jepen çertifikatat përkatëse (nga WIFI Austria), të njohura në të gjitha vendet e Europës; ii) organizohet Gjatë vizitës 3 ditore në Austri: i) fituesve të provimit u jepen çertifikatat përkatëse (nga WIFI Austria), të njohura në të gjitha vendet e Europës; ii) organizohet Gjatë vizitës Dhomën e Ekonomike të Austrisë; iii) u jepen çertifikatat biznesi ndërmjet të Austria), të njohura në të gjitha vendet e Europës; ii) organizohet një takim në 3 ditore në Austri: i) fituesve të provimitzhvillohet nje forumpërkatëse (nga WIFI dy vendeve, ku biznesmenët shqiptarë, që kanë marrë pjesë në Gjatë vizitës 3 ditore në Austri: i) fituesve të provimit u jepen çertifikatat përkatëse (nga WIFI Austria), të njohura në të gjitha vendet e Europës; ii) organizohet një takim në 3 ditore në Austri: i) fituesve të provimitzhvillohet nje forumpërkatëse (nga WIFI dy vendeve, ku biznesmenët shqiptarë, që kanë marrë pjesë në Gjatë vizitës Dhomën e Ekonomike të Austrisë; iii) zhvillohet nje për shkëmbim përvoje të dy vendeve, Organizimi i gjitha vendet e Europës; ii) organizohet një takim në mundësinë e kontakteve Austrisë; iii) u jepen çertifikatat biznesi ndërmjet të Austria), të njohura në të takimeve bëhet nga Dhoma Ekonomike trajnim, kanë Dhomën e Ekonomike të(B2B) me bizneset vendaseforum biznesi ndërmjet e bashkëpunim. ku biznesmenët shqiptarë, që kanë marrë pjesë në një takim në Dhomën e Ekonomike të(B2B) me bizneset vendaseforum biznesi ndërmjet e bashkëpunim. ku biznesmenët shqiptarë, që kanë marrë pjesë në një takim e Austrisë, në bazë të një plani paraprak të hartuar sipas për shkëmbimbiznesmenëve vendeve, ku biznesmenët shqiptarë, që kanë marrë pjesë në Austrisë; iii) zhvillohet nje të dy trajnim, kanë Dhomën e Ekonomike të(B2B) me bizneset vendaseforum biznesi ndërmjet e bashkëpunim. Organizimi i takimeve bëhet nga Dhoma Ekonomike trajnim, kanë mundësinë e kontakteve Austrisë; iii) zhvillohet nje për shkëmbim përvoje të dy vendeve, dhe austriakë. Federale në mundësinë e kontakteve kërkesave të përvoje Organizimi i takimeve bëhet nga Dhoma Ekonomike trajnim, kanë mundësinë e kontakteve (B2B) me bizneset vendase për shkëmbimbiznesmenëve shqiptarë dhe austriakë. Federale e Austrisë, në bazë të një plani paraprak të hartuar sipas kërkesave të përvoje e bashkëpunim. Organizimi i takimeve bëhet nga Dhoma Ekonomike trajnim,programi kushtonbazë Euro (ku përfshihenbizneset vendase për shkëmbimbiznesmenëve shqiptarë dhe përkthyera në gjuhën shqipe, përkthimi simultan kanë mundësinë 550 të një plani paraprak të hartuar sipas kërkesave trajnimit përe10 ditë, materialet e austriakë. e kontakteve (B2B) me organizimi dhe shpenzimet e të përvoje bashkëpunim. Organizimi i takimeve bëhet nga Dhoma Ekonomike Federale I gjithë e Austrisë, në bazë të një plani paraprak të hartuar sipas kërkesave të biznesmenëve shqiptarë dhe austriakë. Federale e Austrisë, në shqiptarë I gjithë programi kushton 550 Euro (ku përfshihen organizimi dhe shpenzimet e trajnimit për 10 ditë, materialet e përkthyera në gjuhën shqipe, përkthimi simultan Federale e Austrisë, në bazë Euro (ku përfshihen organizimi dhe shpenzimet e trajnimit për 10 ditë, materialet e përkthyera në gjuhën shqipe, përkthimi simultan I gjithë programi kushton 550 në një plani paraprak të hartuar sipas kërkesave të biznesmenëve shqiptarë dhe austriakë. të etj.). Shpenzimet e qëndrimit Euro (ku përfshihen organizimi dhe shpenzimet e trajnimit për 10 ditë, materialet e përkthyera në gjuhën shqipe, përkthimi simultan I gjithë programi kushton 550 në Austri mbulohen nga Dhoma Ekonomike Federale e Austrisë, ndërsa shpenzimet e udhëtimit mbulohen nga pjesëmarrësit në etj.). Shpenzimet e qëndrimit Euro (ku përfshihen organizimi dhe shpenzimet e trajnimit për 10 ditë, materialet e përkthyera në gjuhën shqipe, përkthimi simultan I gjithë programi kushton 550 Austri mbulohen nga Dhoma Ekonomike Federale e Austrisë, ndërsa shpenzimet e udhëtimit mbulohen nga pjesëmarrësit në etj.). kurs. Shpenzimet e qëndrimit në Austri mbulohen nga Dhoma Ekonomike Federale e Austrisë, ndërsa shpenzimet e udhëtimit mbulohen nga pjesëmarrësit në etj.). Shpenzimet e qëndrimit në Austri mbulohen nga Dhoma Ekonomike Federale e Austrisë, ndërsa shpenzimet e udhëtimit mbulohen nga pjesëmarrësit në kurs. Shpenzimet e qëndrimit në Austri mbulohen nga Dhoma Ekonomike Federale e Austrisë, ndërsa shpenzimet e udhëtimit mbulohen nga pjesëmarrësit në etj.). kurs. kurs. kurs. Afati i aplikimit: 18 Gusht 2009 Afati i aplikimit: 18 Gusht 2009 Afati i aplikimit: 18 dhe e Trajnimeve për Biznesin” e Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë së Tiranës (DHTIT), Gusht 2009 Afati i aplikimit: 18 dhe e Trajnimeve për Biznesin” e Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë së Tiranës (DHTIT), Kontaktoni: aplikimit: 18 Gusht 2009 Afati i “Qendra e Kërkimeve dhe e Trajnimeve për Biznesin” e Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë së Tiranës (DHTIT), Kontaktoni: “Qendra e Kërkimeve Gusht 2009 Kontaktoni: “Qendra e Kërkimeve Kontaktoni: “Qendra e Kërkimeve dhe e Trajnimeve për Biznesin” e Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë së Tiranës (DHTIT), Kontaktoni: “Qendra e Kërkimeve dhe e Trajnimeve për Biznesin” e Dhomës së Tregtisë dhe Industrisë së Tiranës (DHTIT), Tel & Fax: 2262509; Tel & Fax: 2262509; e-mail: kursi@cci.al e-mail: kursi@cci.al Tel & Fax: 2262509; Tel & Fax: 2262509; e-mail: kursi@cci.al e-mail: kursi@cci.al Tel & Fax: 2262509; e-mail: kursi@cci.al
  6. 6. 8 www.cci.al - proBiznes Korrik 2009 Kryeartikull Turizmi, sektori që po sfidon krizën Parashikimet janë që turizmi këtë vit të vazhdojë të rritet, ndoshta jo në nivelet 20 për qind si vitet e kaluara, por sërish rritja pritet të jetë jo e vogël. Ekspertët thonë se Shqipëria këtë vit mund të ketë avantazhe rajonal në thithjen e turistëve, të cilat burojnë nga konfliktet që kanë disa vende të rajonit me njëra tjetrën, por edhe çmimet e ulëta në vend Klodian Tomorri V itin e kaluar të ardhurat nga turizmi, sipas bankës së Shq- ipërisë ishin rreth 1.2 miliardë euro, më shumë se ato të eksporteve dhe duke u rritur me 20 për qind kra- hasuar me një vit më parë. Turizmi është një nga burimet më të rëndë- sishme të valutës në ekonominë e vendit, pavarësisht se bilanci i tij, veç të hyrave regjistron dhe një fluks të lartë shpenzimesh. Sipas të dhënave, gjatë vitit 2008, qytetarët shqiptarë kanë shpenzuar në udhëtimet e tyre jashtë vendit, rreth 1.05 miliardë euro, ose 14 për qind më shumë se sa në vitin 2007. Bilanci i turizmit vitin e kaluar rezultoi pozitiv me një tepricë prej 140 milionë eurosh, duke kontribuar në bilancet e pagesave të vendit. Turizmi është duke u bërë numri i përgjithshëm i vizitorëve në det, të mendojnë më shumë për tur- një nga sektorët më të mëdhenj Shqipëri ishte rreth 549,388 persona. izmin si një mjet për të kompensuar ekonomik të vendit, dhe me një rritje Nga këto, vizitorë të huaj ishin mbi efektet e krizës në ekonomitë e tyre. shumë më të shpejtë nga sa kishin 273 mijë. Përsa i takon vizitorëve Këtë vit gara rajonale për thithjen e parashikuar autoritetet. Strategjia me nënshtetësi shqiptare, të cilët turistëve të huaj, pritet të jetë edhe kombëtare të turizmit, e cila është janë rezidentë në vende të ndryshme më e fortë se ato të viteve të kaluara. duke u implementuar, parashikonte numri i tyre u llogarit në rreth 276 Ekspertët thonë se këtë vit Shqipëria që të ardhurat nga turizmi të arrinin mijë persona. Fluksi në rritje i tur- ka përparësi në krahasim me vendet në 412 milionë dollarë në vitin 2012. istëve konfirmohet edhe nga agjen- e tjera të rajonit. Konfliktet politike Por ky rezultat është tejkaluar gati citë turistike. “Deri tani ne shohim mes Greqisë dhe Maqedonisë për me 4 herë, rreth 3 vjet përpara këtij një situatë optimiste,” thotë Sava çështjen e emrit, janë një avantazh afati. Parashikimet janë që turizmi Bardhi, e agjencisë Sava Tours. jo i vogël për Shqipërinë, pasi këto këtë vit të vazhdojë të rritet, ndoshta konflikte mund të orientojnë drejt jo në nivelet 20 për qind si vitet e Beteja për turizmin saj një numër më të madh të turistëve kaluara, por sërish rritja pritet të Pjesa më e madhe e turistëve që maqedonas. Sipas të dhënave zyrtare, jetë jo e vogël. vizitojnë Shqipërinë, vijnë nga vendet numri i pushuesve nga Maqedonia e rajonit. Përgjithësisht, përveç Greq- për vitin 2006-2007 u rrit me 19.6%, Viti 2009 isë, vendet e Ballkanit të ardhurat më ndërsa për periudhën 2007-2008 kjo Sipas të dhënave zyrtare, periudha të mëdha nga turizmi i marrin prej rritje, po sipas të dhënave të Minis- janar- prill 2009, krahasuar me të qytetarëve të rajonit. Pritshmëritë trisë së Turizmit ishte 52%. Përpos njëjtën periudhë të vitit të kaluar janë që edhe këtë vit të verifikohet i kësaj Shqipëria ka avantazhe edhe në ka patur një rritje 7.6% në numrin njëjti fenomen. Kriza globale, e cila ka çmimet, krahasuar me konkurrentë e turistëve. Sipas ministrisë së tur- sjellë rënie të eksporteve në të gjitha të tjerë direkt si Mali i Zi dhe Kroacia, izmit për periudhën janar-prill 2009, ekonomitë e rajonit po i shtyn ven- avantazh që tani në kohë krize është
  7. 7. proBiznes Korrik 2009 - www.cci.al 9
  8. 8. 10 www.cci.al - proBiznes Korrik 2009 Kryeartikull shumë i rëndësishëm. Agjencia Kom- bëtare e Turizmit është optimiste në shifra dhe thotë se rritja e numrit të këtyre turistëve mund të jetë në nive- lin 15%, ndërsa ekspertët e turizmit thonë se rritja këtë vit do të jetë më graduale, por jo me ritmin e rritjes 20% të viteve të fundit. Ndërthurja e elementeve si deti apo edhe malet në një destinacion të vetëm, e bëjnë vendin tonë më shumë të kërkuar edhe në kohë krize financiare. Një nga pikat e dobëta të dikurshme, që deri diku mbante peng njohjen si destinacion të Shqipërisë ishte pikërisht mungesa e publicitetit, gabim i cili tashmë ka nisur të kor- rigjohet. Pas transmetimit të spotit në kanalin prestigjioz CNN, më pas në Euronews, Shqipëria merr pjesë në një tjetër spot rajonal që ka për qëllim promovimin e vlerave turis- tike të rajonit. Strategji rajonale Për herë të parë Shqipëria doli këtë vit me një spot të përbashkët promovues së bashku me Kosovën, Maqedoninë dhe Malin e Zi. Qël- limi i spotit është ai i promovimit të Ballkanit si një zonë me potenciale të Infrastruktura rrugore në mbështetje të ekonomisë mëdha turistike. Vendet e Ballkanit e kanë kuptuar se për turistët që vijnë nga jashtë rajonit, do të kenë më shumë sukses nëse do ofrojnë tur- Rreth 120 projekte janë zbatuar apo po zbatohen në rrugët izmin rajonal. Ministria e Turizmit kombëtare dhe dytësore të vendit. Vetëm në buxhetin e thotë se pritet që të krijohen edhe vitit 2008, investimet publike arritën në 106 miliardë lekë, faqe të përbashkëta në internet, të çka do të përbënte një të tretën e buxhetit total cilat i japin mundësi turistit europian apo aziatik të vizitojë këto vende VANGJUSH SARO kombëtare dhe dytësore të vendit. ballkanike. Pra, në 10 ditë pushime, Vetëm në buxhetin e vitit 2008, turisti të ketë mundësi që të prekë të gjithë vijën bregdetare të Adriatikut apo edhe vlerat historike e kulturore. N ë fillim të viteve ‘90, ishte një sakrificë e madhe të udhëtoje nëpër rrugët e vendit tënd. E kemi investimet publike arritën në 106 miliardë lekë, çka do të përbënte një të tretën e buxhetit total. Nëse vjen deri në Maqedoni, të ketë fjalën për rrugët kombëtare, se rrjeti Në fakt, infrastruktura rrugore mundësi të vizitojë edhe Ohrin e më vendor gjendej jashtë çdo panorame është një nga “akset” mbi të cilat “ud- pas të kalojë në Pogradec. Gjithsesi sadopak normale. Për fat të keq, hëton” ekonomia, me gjithë sukseset pavarësisht bashkëpunimit rajonal, edhe më pas, gjendja nuk u zbut dhe problemet e saj. Në vitet e fundit, turizmi ashtu siç do sektor tjetër i dukshëm. Në fillim të viteve 2000, kemi edhe një ndryshim të dukshëm ekonomisë i nënshtrohet ligjeve të diçka filloi të ndryshonte. Por në të vetë konceptit mbi infrastruk- ekonomisë së tregut, dhe në ekonom- mënyrë të veçantë, pas vitit 2005, turën, në veçanti për atë rrugore. inë kapitaliste të gjithë përpiqen të infrastruktura rrugore në Shqipëri Duke ndjerë mungesat e pajustifikue- maksimizojnë fitimin e tij. Se kush do (mund të thuhet se) u transformua shme në hapësirat midis Shqipërisë ja dalë më mirë këtë do e tregojë vetëm kryekëput. Rreth 120 projekte janë dhe rajonit, administrata shqiptare përfundimi i sezonit turistik. zbatuar apo po zbatohen në rrugët shpalli si përparësi - në strategjinë e
  9. 9. proBiznes Korrik 2009 - www.cci.al 11zhvillimit të infrastrukturës rrugore thotë më shumë lëvizje, më shumë- ndërtimin e rrugëve që lidhen me shkëmbime, më shumë frymëmarrjekorridoret ndërkombëtare, rrugët për të gjithë rajonin.kufitare dhe ato rajonale. Në fakt, kjo rrugë u bë për mjaft kohë një nga temat më të preferuaraTre Korridoret për politikën dhe mediat. Shumë Zhvillimet ekonomike dhe situata informacion, publicitet dhe komentee re gjeopolitike e vendit, kërkonin shoqëruan sidomos ndërtimin e seg-domosdoshmërisht një komunikim mentit rrugor prej 60.85 km, për njëtjetër me rajonin. Kështu, erdhi koha autostradë me katër korsi, përfshirëqë ndërtimi i rrugëve të intensifiko- 6 km (3.7 milje) tunel. Segmentihej. Në Shqipëri, po ndërtohen dhe Rrëshen-Kalimash është pjesë e njëdo të vazhdojë puna për përfundimin autostrade prej 170 km (105 milje),e tre korridoreve rrugore: Korridori 8 që midis të tjerave do të përmirësojëLindje-Perëndim, Korridori Veri-Jug dukshëm lidhjen me Kosovën. Kjo dodhe autostrada e re Durrës-Morin. të thotë një rrugë më e shkurtër dhe Krahas këtyre akseve madhore, Me financim të huaj janë përfun- komode midis portit të Adriatikuti është kushtuar një vëmendje e në Durrës dhe Morinit, në kufi meveçantë ndërtimit të rrugëve kom- duar ose po vazhdojnë investimet Kosovën. Autostrada është gati 45bëtare. Janë ndërtuar dhe po ndërto- për rrugët Lushnjë - Fier, segmenti km (30 milje) më e shkurtër se rrugahen edhe në vazhdim një sërë rrugësh ekzistuese drejt Kosovës dhe koha etë reja, sikundër ecet mbi projekte rrugor Fier - Vlorë, (Levan - Vlorë), udhëtimit pritet të ulet me dy orë,të mëparshme apo realizohen edhe segmenti rrugor Fier (Levan) - Te- (nga gjashtë orë të tanishme).riparime ose zgjerime jo pa rëndësi. Nëpër këtë rrugë, “do të udhëtoj-Sidomos në dy vitet e fundit, admin- pelenë, rruga Rrëshen - Kalimash, në” rritja e vazhdueshme ekonomikeistrata shqiptare financoi një numër rruga Kalimash - Rexhepaj, rruga dhe e shkëmbimeve tregtare. Rruga etë madh rrugësh të rëndësishme apo re, është shumë e rëndësishme edhefragmente të tyre. Plloçë - Korçë, rruga Bulqizë - Bl- ngase shumë turistë, që vizitojnë latë, segmentit Milot - Rrëshen, etj vendin tonë, janë nga Kosova oseSegmentet “e munguara” Maqedonia. Për të kuptuar rëndësinë Nga buxheti i shtetit, u planifikuan e kësaj rruge, mund të përmendim12.4 miliardë lekë për punime në disa tik dhe mediatik të madh, aksi se vetëm për dhjetëmujorin e vititnga segmentet “e munguara” në vend, Rrëshen-Kalimash, pjesë e rrugës 2008, atje kanë shkuar 53 % e inves-si: Kalimash - Kukës, Kukës - Morin, Durrës-Morinë, është një nga mod- time publike. Madje edhe një pjesëQeparo - Sarandë, Rruga Transball- elet e këmbënguljes për të ndërtuar e konsiderueshme e borxhit më tëkanike Vlorë, Rruga Vuno - Sarandë, rrugë moderne dhe me perspektivë. fundit prej 250 milion euro, është errugët paralele Tiranë - Vorë (Krahu Përfundimi i Durrës-Morin, do të destinuar për Durrës-Morin.i Majtë), Rruga e Valbonës, segmentiB.Curri - Margegaj, rruga institutiKamzë - kryqëzim, rehabilitimi i rrugëskombëtare Sauk, by pass-i Shkozet,rrugët paralele Lushnjë - Fier. Ndërkohë, me financim të huajjanë përfunduar ose po vazhdojnëinvestimet për rrugët Lushnjë - Fier,segmenti rrugor Fier - Vlorë, (Levan -Vlorë), segmenti rrugor Fier (Levan) -Tepelenë, rruga Rrëshen - Kalimash,rruga Kalimash - Rexhepaj, rrugaPlloçë - Korçë, rruga Bulqizë - Bllatë,segmentit Milot - Rrëshen, etj.Edhe njëherë përRrëshen-Kalimash Edhe pse nën një presion poli-
  10. 10. 12 www.cci.al - proBiznes Korrik 2009
  11. 11. proBiznes Korrik 2009 - www.cci.al 13 KryeartikullHyrjet në Jug dhe Veri Po iu kushtohet vëmendje edhekorridoreve dhe hyrjeve e lidhjes nëjug me Greqinë, sa edhe rrugëve lid-hëse në Veri dhe Verilindje të vendit.Sigurisht, këto ndërtime të rëndë-sishme do të fuqizojnë marrëdhënietekonomike me vendet fqinje; (dhe jovetëm). Kemi parasysh kështu rrugëtqë lidhin Fierin me Gjirokastrën,Vlorën dhe Sarandën, si një nga aksetmë të rëndësishme turistike. Në po këtë mendësi, është ndër-marrë financimi i rrugës Shkodër-Hani i Hotit, çka do të riformatojëmarrëdhëniet ekonomike me Maline Zi. Po kështu, rruga Bulqizë-Bllatë,që do të rrisë dukshëm shkëmbimettregtare dhe marrëdhëniet ekono-mike me Maqedoninë. Në po këtëstrategji ambicioze, zënë vend seg-mentet rrugore që lidhin vendin mepikat e kalimit kufitar: rruga e Liqe-nasit, si dhe rruga Has-Qafë Prush,përfshirë aksin më të rëndësishëmTiranë-Dibër (përndryshe rruga e me katër korsi dhe me një gjatësi prej Me shumë rëndësi, është përfundimi dheArbërit). 36 kilometrash. Po ashtu, parashiko- vënia në punë e rrugëve turistike, si rruga hen të vendosen edhe 10-12 pika të e Velipojës, ajo e Butrintit, e DardhësRrugët turistike furnizimit me karburant në çdo 7.2 kilometra në çdo anë të aksit. Këto etj. Po ashtu, ndërtimi i rrugës më të Me shumë rëndësi, është përfun-dimi dhe vënia në punë e rrugëve qendra karburantesh do të jenë kom- rëndësishme të bregdetit Jug-Perëndimor,turistike, si rruga e Velipojës, ajo e plekse, të shoqëruara me shërbime të Dhërmi-Himarë-Sarandë.Butrintit, e Dardhës etj. Po ashtu, tjera sociale apo ambulante. Por nuk mbeten jashtë vëmendjes sëndërtimi i rrugës më të rëndësishme Gjatësia e këtij aksi, parashikohet të përshkohet brenda 30 minutave, administratës edhe rrugët e tjera dytësore,të bregdetit Jug-Perëndimor, Dhër-mi-Himarë-Sarandë. duke iu kursyer rreth 1 orë kohë si rruga Transballkanike Vlorë, rrugët Por nuk mbeten jashtë vëmendjes mjeteve për çdo kalim. Autostrada paralele Rrogozhinë-Lushnjë, Fushë Krujë-së administratës edhe rrugët e tjera Tiranë-Elbasan kalon në zonën e Milot, Lushnjë-Fier, si dhe Berat-Përmet,dytësore, si rruga Transballkanike Vaqarrit, në Arbanë, vijon në zo- nën e Baldushkut e deri në zonën e Berat-Skrapar dhe Vlorë-SelenicëVlorë, rrugët paralele Rrogozhi-në-Lushnjë, Fushë Krujë-Milot, Papërsollakut. Sipas Ngjeqarit, këtoLushnjë-Fier, si dhe Berat-Përmet, janë zonat për të cilat po punohet falë investimeve të pazakonta nëBerat-Skrapar dhe Vlorë-Selenicë, për piketim. Po sipas ideatorëve rrugët kombëtare, në rrjetin lokaletj. Po ashtu, ndërtimi me sipërmar- të rrugës, taksat që duhen paguar dhe, sidomos, në Korridoret që e li-rje private i akseve dytësore, si ai nga udhëtarët për të kaluar në au- dhin vendin me rajonin dhe më gjerë.Qendror Jugor Tiranë -Tepelenë; i tostradën Tiranë-Elbasan janë: 1.5 Më në fund, duhet thënë se ndërtimirrugës Rrogozhinë-Thumanë, si dhe i dollarë për veturat, 5 dollarë për i rrugëve, është pjesa më e prekshmerrugës se Arbërit Tiranë - Dibër (aksi mjetet 10-tonëshe, 8 dollarë për dhe më e dukshme e ndryshimevei kufirit), etj. mjetet 20-tonëshe dhe 10 dollarë për të rëndësishme ekonomike, që kanë mjetet 30-tonëshe. ndodhur në Shqipëri gjatë viteve tëAutostrada Tiranë-Elbasan fundit. Përfitimet ekonomike nga E një rëndësie të veçantë, është au- *** këto ndërtime në dinamikë, nuk dotostrada Tiranë-Elbasan. Në projekt, të vonojnë të evidentohen, nesër dheështë parashikuar të ndërtohet rruga Peizazhi shqiptar ka ndryshuar në vitet që vijnë.
  12. 12. 14 www.cci.al - proBiznes Korrik 2009 Statistikat Investime në kohë të vështira Shifrat surprizë të tremujorit. Investimet e huaja direkte, një nga treguesit që ishte paralajmëruar se do të prekej më fort nga kriza financiare, u rritën me 51 për qind në tremujorin e parë të vitit duke arritur në 123 milionë euro Klodian Tomorri vetëm që nuk është në rënie, por treguesi i investimeve të huaja është rritur me 51.2 për qind kra- direkte është në rënie në të gjitha E fekti i parë i paralajmëruar i krizës financiare në ekonominë shqiptare ishte ai i tkurrjes së të hasuar me një vit më parë. Sipas të dhënave zyrtare të Bankës së Shq- ipërisë, investimet e huaja direkte ekonomitë e rajonit. Por ekonomia shqiptare edhe këtë herë ka shkuar kundër rrymës, duke u bërë kështu ardhurave nga jashtë. Banka e Shq- në ekonominë shqiptare ishin ndër të paktat vende në botë ku ipërisë, Fondi Monetar Ndërkom- për tremujorin e parë të vitit 123 investimet nga jashtë në vitin 2009 bëtar dhe institucione të tjera të milionë euro nga 81 milionë euro janë me rritje. specializuara paralajmëruan se që ishin për të njëjtën periudhë të eksportet, transfertat e emigrantëve një viti më parë. Në kohë krizash, Investimet dhe investimet e huaja do të ishin aq më tepër si kjo e tanishmja, më e Sipas Ministrisë së Ekonomisë, më të rrezikuarat. Dy të parat janë rënda që nga koha e Luftës së Dytë investimet e huaja direkte në Shq- prekur pjesërisht ashtu siç ishte Botërore, investitorët e kanë të ipëri për vitin e kaluar llogaritet parashikuar, por surpriza vjen nga vështirë të sigurojnë financime për të kenë qenë rreth 600 milionë treguesi i Investimeve të Huaja projektet e tyre, aq më tepër kur euro nga 450 milionë euro që ishin Direkte, tendenca e të cilave jo ato janë jashtë kufijve. Për pasojë një vit më parë. Tre vitet e fundit,
  13. 13. proBiznes Korrik 2009 - www.cci.al 15fluksi i investimeve të huaja direkteka qenë në një rritje të fortë kon-stante. Në vitin 2004, investimet ehuaja, që ishte dhe viti më i mirë,investimet e huaja ishin rreth 250Në vitin 2008 në të gjithë vendet erajonit, përveç Shqipërisë dhe Maqe-donisë investimet e huaja direkte kanëshënuar një rënie të fortë krahasuarme vitin 2007. Kriza ka tkurrur tregjetfinanciare dhe kompanitë duhet tëmbështeten në burimet e tyremilionë euro, ose pak më shumë se3 për qind e Produktit të Përgjith-shëm kombëtar. Por pavarësishtkësaj rritje, shifra e investimevetë huaja mbetet ende modeste, kjokrahasuar edhe me disa vende tërajonit, ku përqindja e investimeveqë bëjnë shoqëritë e huaja në raportme produktin e brendshëm ështëdisa herë më e lartë.Optimizëm për 2009 Burime nga Ministria e Ekono- Drejtori i CEZmisë thonë për gazetën se fluksi iinvestimeve të huaja pritet të jetë projekteve të tjera të rëndësishëm investimeve të huaja që prej vititedhe më i lartë gjatë vitit 2009, në fushën e çimentos, investimet 2002. Por në vitin 2008 në të gjithëpavarësisht se ky vit do të shënojë e të cilave pritet të jenë rreth 450 vendet e rajonit, përveç Shqipërisëedhe kulmin e krizës ekonomike. milionë euro. dhe Maqedonisë investimet e huajaSipas tyre gjatë këtij viti, pritet të direkte kanë shënuar një rënie tëfillojë realizimi i një sërë projek- Rajoni në krizë fortë krahasuar me vitin 2007. Kri-tesh të rëndësishme, kontratat e të Gjatë viteve 2006 dhe 2007 in- za ka tkurrur tregjet financiare dhecilave janë nënshkruar sakaq. Një vestimet e huaja në rajon shënuan kompanitë duhet të mbështetenprej tyre është edhe hidrocentrali rekorde historike respektivisht në burimet e tyre. Nga ana tjetëri Ashtës-s, i cili do të ketë një fuqi me 23.78 dhe 23.73 miliardë euro. edhe vetë të ardhurat e kompanivetë instaluar prej rreth 48.2 mega Rumania ishte vendi më investimet janë prekur nga kriza. Sipas In-dhe me një vlerë totale prej 160 më të mëdha të huaja me një shifër stitutit Ndërkombëtar të Vienësmilionë euro. Paralelisht me këtë prej 7.141 miliardë euro për vitin për Studime Ekonomike, ato qëvazhdon puna për ndërtimin e disa 2007. Ky vend ka qenë në krye të do të ndjejnë më shumë efektete e rënies së investimeve të huaja, janë vendet më një nivel borxhi të lartë si dhe ato që kanë defiçite të larta buxhetore si Bullgaria. Gjithsesi një pjesë e mirë e investimeve të huaja në rajon, kanë ardhur përmes privatizimeve të mëdha. Serbia, Maqedonia, Kroacia, Shqipëria kanë përfituar nga privatizimet, por këto janë flukse kapitali që vijnë vetëm një herë.
  14. 14. 16 Deklarata www.cci.al - proBiznes Korrik 2009 Rimbursimi i TVSH-së, brenda 30 ditëve Mima: “Nëse tatimorët nuk do t’i rimbursojnë TVSH-në bizneseve brenda 30 ditëve, atëherë ditën e 31-ë biznesit i lind e drejta të ndërpresë pagesën e të gjitha taksave ndaj qeverisë” Edlira Prenga i është dhënë rëndësi biznesit në Brenda 30 ditësh rimbursim politikat qeveritare. Nga ana tjetër të TVSH-së N ë një ekonomi tregu, në një vend që po hapet gjithnjë e më shumë drejt globalizmit, biznesi pa sipërmarrja private shqiptare ka fituar pjekurinë e saj, duke qenë një konkurrente e denjë në rajon Para ca ditësh në një takim me biznesin, zv/ministri i Financave, Florion Mima bëri një deklaratë dyshimin më të vogël merr rëndës- e më gjerë. E vënë në këto kushte, interesante që do të zgjidhte një inë primare. Kjo dhe për faktin biznesi duhet të jetë në vëmendjen handikap të krijuar për një pjesë të e thjeshtë të politikave sociale, kryesore të cdo politike të hartuar biznesit shqiptar, që ka të bëjë më punësimit të njerëzve, rritjes së në parlament. Nuk do të ndalemi rimbursimin e TVSH-së. Shpesh konkurrencës e si rrjedhojë rritjes në reformën rregullatore që është ndodh që për të marrë rimbursimin së cilësisë së jetës. Kjo e bën pa- ndërmarrë gjatë këtyre viteve, apo e TVSH-së duhet të kalosh me muaj shmangshmërisht biznesin gjen- një sërë lehtësish fiskale të krijuara të tërë në degën e tatimeve. Por eratorin e lëvizjes ekonomike ku për biznesin. Do të ndalemi në një Mima deklaroi në mënyrë të qartë tashmë dhe në Shqipëri ka marrë problem shqetësues për ta që mund se “nëse tatimorët nuk do t’i rim- rëndësinë e tij kryesore. Në thuajse të marrë një zgjidhje konkrete pas bursojnë TVSH-në bizneseve bren- 20 vjet ndërrim sistemi, asnjëherë kushteve të vëna nga vetë Ministria da 30 ditëve, atëherë ditën e 31-ë më shumë se në këtë periudhë nuk e Financave. biznesit i lind e drejta të ndërpresë
  15. 15. proBiznes Korrik 2009 - www.cci.al 17pagesën e të gjitha taksave ndaj dhënave, unë mendoj që brenda vi- Sipas Mimës rimbursimi në kohën eqeverisë”. Sipas Mimës rimbursimi tit 2009-2010 do të implementojmë duhur i TVSH-së ka qenë një problem inë kohën e duhur i TVSH-së ka një skemë të re të tatimit mbi të ar-qenë një problem i ngritur gjithnjë ngritur gjithnjë nga bizneset. Në një situ- dhurat për qytetarët”, është shpre-nga bizneset. Në një situatë të tillë hur ai në këtë intervistë duke bërë atë të tillë qeveria po shikon mundësinëqeveria po shikon mundësinë e zba- të qartë se “kjo skemë do të synojë e zbatimit të këtij opsioni, në mënyrë qëtimit të këtij opsioni, në mënyrë që rimbursimin e tatimeve që pagua- tatimorët t’i rimbursojnë biznesit TVSH-tatimorët t’i rimbursojnë biznesit jnë qytetarët, duke përfshirë këtuTVSH-në në kohën e përcaktuar në në kohën e përcaktuar në ligj edhe TVSH-në. Kjo për qytetarët qënë ligj. Kjo do të sillte një problem kanë të ardhurat më të ulëta. Dukemë pak për biznesin, duke i vënë implementuar kështu një sistemkështu tatimorët para detyrimeve që përdor më shumë drejtësi nëligjore me zgjidhje të shpejtë, pasi pagimin e taksave, pra rimbursimnë të kundërt do të ndalohej cdo të taksave që paguajnë individëtlloj pagese e biznesit deri në shlyer- më të ardhura të ulëta. Kjo është do të sjellë më shumë të ardhurajen e shumës. një reformë shumë e madhe, është për biznesin, pasi konsumatori do reforma më e thellë që mund të ta ketë më të lehtë të blejë produkteReformë fiskale për ndodhë në fushën fiskale. Nga kjo të ndryshme, pasi do të jetë qeveriaqytetarët shqiptarë reformë do të përfitojnë shtresat ajo që duhet ta kompensojë atë. Nëse për biznesin ky do të ishte me të ardhurat më të ulëta. Ky Këto dy reforma konkrete të de-një lehtësim i madh, po para disa është modeli që përdorin Shtetet klaruara në kohë fushate, gjithsesiditësh Ministri i Financave në e Bashkuara në përllogaritjen e duhet të mbahen në vëmendjennjë intervistë dhënë për gazetën taksave. Jam i bindur që ky është e biznesit dhe qytetarëve, që t’ju“Panorama” deklaroi surprizën më sistemi më i drejtë në pagimin e de- kujtohet më vonë ligjvënësve ku-të fundit fiskale që do ju vijë në tyrimeve të qytetarëve ndaj shtetit”. vendorë se këto dy iniciativa duhenndihmë qytetarëve shqiptarë. Sipas Kjo reformë fiskale nëse arrin të realizuar sa më shpejt, për të mostij brenda vitit 2010, qeveria do zbatohet, në dukje politikë sociale, mbetur kështu thjesht deklarata.të implementojë metodën ameri-kane të rimbursimit të taksave përqytetarët. E thënë më thjeshtë, tëgjithë konsumatorët shqiptarë do tëmbajnë faturat e blerjeve që bëjnëgjatë gjithë vitit. Në fund të vititkëto fatura do të dorëzohen te zyrate tatimeve. Organet fiskale do tëllogarisin konsumin dhe sa pjesëe këtij konsumi shkon për taksadhe do të bëjnë rimbursimin. Kyrimbursim do të bëhet për qytetarëtdhe konsumatorët me paga mesa-tare. “Ajo që mendojmë ne të bëjmëme regjistrimin e plotë të popul-latës, pra pas pajisjes së plotë mekartat e identitetit dhe pasaportatelektronike, pas përmirësimit që ikemi bërë sistemit tatimor, pas im-plementimit të kasave regjistruese(kasat duhet të bëhen efektive nëqershor, por për shkak të fushatësmund të bëjmë një shtyrje dhe tafillojmë nga korriku), pas imple-mentimit në masë të gjerë të tëgjithë pajisjeve fiskale elektronike,të cilat janë të lidhura në mënyrëonline me qendrën e trajtimit të të
  16. 16. 18 Analizë www.cci.al - proBiznes Korrik 2009 Klodian Tomorri G jysma e parë e vitit ishte vlerë- suar si koha kur ekonomia do të jepte një pamje më të qartë të ndikimeve të saj nga kriza ekonomike globale. Të dhëna dhe tregues të ndry- shëm dëshmojnë se ekonomia është prekur nga kriza, ku më shumë e ku më pak dhe tashmë pyetja që shtrohet është. A e kemi kaluar më të keqen dhe se çfarë ndodh pas zgjedhjeve? Tregtia Ekonomia shqiptare filloi të shfaqte shenjat e para të prekjes nga kriza që në shtatorin e vitit të kaluar, ku eksportet e mineraleve, një zë i rëndësishëm, me rreth 20 për qind në totalin e eksporteve shqiptare, gati u pezulluan plotësisht. Ky ishte dhe efekti i parë që dha kriza botërore në Shqipëri. Që nga ajo kohë tregtia ka vazhduar të ndjejë presionin e krizës. Eksportet kanë rënë për herë të parë që nga vitit 2000. Për 4 mujorin e parë të vitit kanë rënë me rreth 16.5 për qind krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2008. Tkurrja ka prekur edhe Në mes të krizës kahun tjetër të tregtisë, atë të importeve, të cilat ranë për katërmujorin me 3 Ku po shkon ekonomia shqiptare? Si është prekur ajo nga për qind krahasuar me 2008. “Rënia kriza dhe cilat janë rreziqet e tjera që mund ta kërcënojnë atë e shkëmbimeve tregtare nuk është as- njëherë lajm i mirë, pasi tregon topitje bankar ra me 63 miliardë lekë ose i publikut më frikacak. Personaliteti të zhvillimit ekonomik, por është edhe rreth 9.5 për qind. Depozitat filluan të i këtyre njerëzve nuk ka ndryshuar një sinjal paralajmërues për papunësi,” rriteshin sërish vetëm në muajin prill krahasuar me shtatorin, por fakti që thotë Selim Belortaja ekspert i tregtisë pas më shumë se 6 muajsh rënie kon- ata po i kthejnë sërish paratë e tyre në me jashtë. Vitet e fundit norma rritëse stante. Në prill sipas BSH, depozitat sistemin bankar tregon se perceptimi e shkëmbimeve tregtare në vend ka qenë në banka u rritën me 3 miliardë lekë. i riskut në ekonomi ka rënë,” vijon 10 deri në 25 për qind. “Ne mendojmë se në prill depozitat ju Hoxha. Sipas tij, rritja e depozitave rikthyen prirjes së tyre normale dhe pritet të jetë edhe më e fortë pas zgjed- Sistemi financiar afatgjatë, asaj të rritjes. Kjo tregon se hjeve me konfigurimin e qeverisë së re Shqipëria i shpëtoi valës së parë shqiptarëve ju është rikthyer besimi në që do të dalë. të goditjes që solli kriza, atë të fali- sektorin bankar,” thotë Klodi Shehu mentimit domino të bankave, të cilat drejtor i Departamentit të Stabilitetit Të ardhurat në buxhet kulmuan me falimentimin e gjigandit Financiar në Bankën e Shqipërisë. Në fund të muajit maj të ardhurat Lehman Brothers dhe që u shoqëruan “Rikthimi i depozitave në sistemin e mbledhura në buxhet si pesëmujor me panik në publik. Efekti psikologjik bankar është treguesi më i qartë që ishin 120.6 miliardë lekë me një rritje preku dhe sektorin bankar shqiptar. dëshmon se e kemi kaluar pikën më prej rreth 8.6 për qind krahasuar me Niveli i depozitave në banka shënoi të ulët të krizës,” thotë Artan Hoxha, një vit më parë. Tatimi mbi vlerën e ulje të ndjeshme sidomos gjatë muajve ekspert i ekonomisë dhe President i shtuar si taksa që mat qarkullimin të fundit të vitit të kaluar, por edhe në Institutit për Studime Bashkëkohore. e mallrave në ekonomi, ose e thënë muajt e parë të këtij viti. Sipas të dhë- “Ata që tërhoqën depozitat nga sistemi ndryshe konsumin ishte 42.42 mil- nave zyrtare të bankës së Shqipërisë, bankar ishin segmenti i publikut më iardë lekë në fund të pesëmujorit nga nga shtatori i vitit të kaluar deri në pak riskpranues ose nëse do të mund 40.7 që ishte për të njëjtën periudhë mars totali i depozitave në sistemin të përdorja një fjalë të tillë segmenti të një viti më parë. Rritja krahasuar
  17. 17. proBiznes Korrik 2009 - www.cci.al 19me vitin e kaluar është 4.2 për qind normën klasike të rritjes prej 6 për Deficiti buxhetor arriti në fund të 5dhe po të hiqet efekti i inflacionit rritja qind. Më vonë me përhapjen e krizës, mujorit mbi 20 miliardë lekë nga 15neto është 2.1 për qind. “Me këto pak të vlerësimet e FMN u tkurrën në nivelin miliardë që ishte parashikuar si pa-dhëna që kemi mund të them se para- 3.7 për qind. Por vlerësimi më i fundit, sojë e rritjes së fortë të shpenzimeveshikimi i Fondit Monetar për një rritje është për një rritje prej 0.4 për qind, i kapitale ose investimeve siç njihenprej 0.4 për qind është shumë konser- dhënë në mars. Por pak ditë më parë ndryshe, të cilat ishin në raport mevator. Personalisht pres një rritje më Banka Botërore në një raport të saj të plani 113 për qind. “Ky zhvillim kërkontë lartë,” thotë Hoxha. Tashmë kriza fundit, mbi zhvillimet financiare në vëmendjen e duhur të autoriteteveka filluar të zbutet edhe në vendet ku sistemin global vlerëson vlerëson se fiskale, për të bërë të mundur në çdoajo origjinoi. Në SHBA disa tregues po ekonomia shqiptare do të rritet me rast një ecuri të balancuar të të ard-dëshmojnë një rikthim të optimizmit 1.5 për qind. Por ndërkaq Ministria e hurave dhe shpenzimeve buxhetore.dhe rigjallërim të ekonomisë. Edhe në Financave, thotë se rritja ekonomike Ruajtja e parametrave të planifikuarEuropë ekspertët mendojnë s e kriza do të jetë 4.5 për qind. “Unë besoj se buxhetorë do të ndihmojë kontrollin emund ta ketë arritur pikën më të ulët. parashikimi i FMN është shumë kon- ekuilibrave makroekonomikë të vendit“Përpos rikthimit të optimizmit në servator dhe pres një rritje shumë më dhe do të lehtësojë administrimin eekonomitë e industrializuara kemi dhe të madhe se aq,”thotë Hoxha. tregut të brendshëm financiar.” thotëefektin e pritshëm pozitiv që pritet të Rreziqet Këshilli. Po kështu pozicioni financiarjapë në ekonominë shqiptare sezoni Por pavarësisht përmirësimit të i vendit mbetet një tjetër shqetësim.turistik,” thotë Hoxha. situatës globale, ende rreziqet për Tremujori i parë i vitit 2009 dëshmon ekonominë e brishtë shqiptare mbeten për përkeqësim të pozicionit të jashtëmMe sytë nga kredia prezente. Banka e Shqipërisë rendit të vendit si pasojë e zgjerimit të defi- Rikthimi i depozitave në sistemin disa prej tyre. Analiza e një sërë treg- citit korent, i cili ka rezultuar rreth 25bankar konsiderohet nga ekspertët uesish ekonomikë dhe financiarë sug- për qind më i lartë se një vit më parë.si sinjali më pozitiv për ekonominë jeron për një ngadalësim të aktivitetit “Një zhvillim i tillë është duke u moni-shqiptare, pasi jo vetëm tregon për ekonomik në vend gjatë vitit 2009, në toruar me kujdesin e duhur nga Bankarikthim të besimit tek publiku, por ka përgjigje të ndikimeve të krizës ekono- e Shqipërisë, duke vlerësuar impli-një ndikim të drejtpërdrejt edhe në mike botërore. Ulja e ritmeve të kre- kimet e mundshme të tij për ekuilibratçlirimin e kreditimit të ekonomisë. disë, ngadalësimi i zgjerimit monetar, makroekonomikë dhe duke faktorizuarSipas të dhënave zyrtare, kredia për zhvillimet në bilancin e pagesave gjatë nevojën për një qëndrueshmëri afatg-ekonominë ka shënuar muajt e parë të muajve të parë të vitit 2009, ecuria e jatë të pozicionit të jashtëm valutor tëkëtij viti rritjen më të ulët të 4 viteve disa treguesve fiskalë dhe opinionet e ekonomisë në vendimmarrjen e saj,”të fundit. Në fund të prillit totali i kre- biznesit e konsumatorëve, sugjerojnë përfundon banka. Përpos rreziqevedisë për ekonominë ishte 418 miliardë se kërkesa e brendshme ka ardhur në dhe zhvillimeve, kriza e fundit dëshmoilekë dhe krahasuar me prillin e vitit të rënie. Në mbledhjen e fundit, këshilli se ekonomia shqiptare mbetet ndërkaluar rritja është 28 për qind. Por që Mbikëqyrës i Bankës vëren se rritja e më dinamiket në rajon, aq sa është enga muajin nëntor kur në ekonominë deficitit buxhetor dhe përkeqësimi i vetmja në Europë që këtë vit do të ketëshqiptare filloi ngërçi i kredisë, rritja pozicionit të jashtëm financiar të ven- rritje, edhe krahasuar me ekonomitë eka qenë vetëm 5.8 për qind. Ekspertët dit duhet të monitorohen me kujdes. tjera të ngjashme në rajon.besojnë se rikthimi i depozitave do tëçlirojë sërish kapitalin e nevojshëm përkreditimin e ekonomisë. “Ne besojmëse rikthimi i depozitave në banka do umundësojë bankave më shumë fondetë lira për të rifilluar kreditimin eekonomisë me ritmet normale,” thotëShehu.Beteja e shifrave Që në fillim të këtij viti vlerësimetpër ecurinë e ekonomisë shqiptarekanë qenë të shumta dhe gjithmonë nëndryshim. Në fillim, kur kriza ishte njëproblem i izoluar i ekonomisë ameri-kane, Fondi Monetar Ndërkombëtarparashikonte për ekonominë shqiptare
  18. 18. 20 www.cci.al - proBiznes Korrik 2009 Analizë A përfundoi recesioni?! Rimëkëmbja e ekonomisë ev- ropiane humbi vrullin. Kriza ndryshe nga çfarë pritej nuk përfundon këtë vit. Po eko- nomia shqiptare si po reagon ndaj krizës globale? Pajtim Melani K riza më e thellë në historinë botërore, më e rënda pas Luftës II Botërore sipas një raporti të datës 24 qershor të OECD-së po zbutet. Por, një rimëkëmbje e shpejtë e ekonomisë botërore duket e pamun- dur të paktën për vitin 2009 ndërsa një rritje e lehtë por e brishtë mund të vijë vetëm gjatë vitit të ardhshëm. Organizata për Bashkëpunim dhe zhvillim në Evropë konkludoi se kriza ka prekur fundin dhe se lajmi i keq është se kjo është kriza ekonomike më e rëndë që pas luftës së dytë botërore. Ndërkohë, lajmi i mirë që vjen nga Parisi për të gjithë ekonom- inë globale është se “më e keqja ka kaluar” dhe se ekonomia evropiane dhe ajo globale do të kenë një ritëm më të lehtë rënie për vitin 2009 sesa ishte parashikuar. Rimëkëmbja tashmë ka filluar por parashikimet së fundit në perspektivat e zhvillimit. toheshin me këndvështrimin e shumë mbeten të pakonfirmuara për vitin e Treguesit e menaxherëve të blerjeve analistëve, përfshirë Komisionin ardhshëm kur pritet të ngadalësohet gjatë muajit qershor për 16 shtetet e Europian dhe Bankën Qendrore Eu- ritmi i rënies së ekonomive botërore. rajonit u rriten me një shkallë 9-të ropiane që ekonomia do të fillojë të Shenjat nuk tregojnë qartësisht nëse mujore, duke treguar se recesioni rritet sërish në vitin 2010. zona e euros do të superojë krizën. më i keq që ka goditur kontinentin e Ekonomia e eurozonës u godit Për këtë vit ekonomia evropiane do Europës që nga Lufta e Dyte Botërore rëndë nga dobësimi i konfidencës të rrudhet me 4.8 për qind ndërsa po vazhdon të humbë egërsinë e tij. globale që erdhi si pasojë e dështimit për vitin tjetër nuk do të ketë as rritje Por shkalla e përmirësimit është të bankës së investimeve Lehman dhe as rënie ekonomike. Ky para- më e vogël se ç`pritej, dhe kjo rritje Brother Shtatorin e kaluar. Prodhimi shikim i OECD është më pozitiv se i e ngadaltë është pasojë e një perfor- bruto vendas u zvogëlua me 1.8% në mëparshmi kur ekonomia evropiane mance të dobët në sektorin e shër- tremujorin e fundit të 2008 dhe me edhe për vitin 2010 parashikohej të bimit dhe treguesit akoma theksojnë 2.5% më tej në tremujorin e parë ishte në recesion. një tkurrje të konsiderueshme në të këtij viti – në mënyrë të konsid- Por ajo e cila mund të quhet një aktivitetin ekonomik gjatë tremujorit erueshme më shpejt se në Shtetet e rimëkëmbje ekonomike në eurozonë të dytë. Këto rezultate, më të dobëta Bashkuara dhe Britaninë e Madhe. është thjesht një lëvizje e ngadalte seç priteshin, do të shuajnë shpresat përpara. Kjo sipas një sondazhi të që eurozona do ti rikthehej zhvillimit Sinjalet e qershorit studiuar me shumë kujdes i cili ka këtë vit, madje dhe nëse ky recesion Chris Williamson, krye ekonomisti nxjerrë në pah brishtësinë e kthesës kaq i keq do të zhduket, por ato paj- i Markit, i cili përgatiti treguesit e
  19. 19. proBiznes Korrik 2009 - www.cci.al 21menaxherëve të blerjes, tha se in- të dhënave zyrtarë të raportuaraterpretimi i treguesve të qershorit të premten. Rënia thelloi atë i cilitregon një ulje me rreth 0.5% ose ishte tashmë recesioni më i keq0.6% të GDP-së në eurozonë në që nga Lufta e Dytë Botërore nëtremujorin e dytë. Shkalla e lehtësisë kontinentin Europian. Tremujori ikishte “humbur një shpejtësi (vrull) fundit i vitit 2008 pa një rënie prejtë konsiderueshme drejt fundit të 1.6% të prodhimit të brendshëmtremujorit”, thotë ai, veçanërisht në bruto. Shkalla e ngadalësisë theksoisektorin e shërbimit, kur kërkesa impaktin dramatik të krizës globaleduket se është goditur nga rritja e në kontinentin Europian. Ekonomiapapunësisë. Dominic Bryant i BNP gjermane e kryesuar nga eksporti,Paribas përjashtoi mundësinë e një më e madhja në Europë, ra me 3.8%rimëkëmbjeje të fuqishme “për një gjatë tremujorit, rënia më e madhefarë kohe” dhe tha se ai priste që që nga koha kur shteti filloi të grum-ekonomia të ishte “pak a shumë e bullonte te dhëna trimestrale në vitinsheshtë për tremujorin e katërt”. Ajo 1970. “Pranvera akoma s’ka ardhur Indeksi i kombinuar i menaxherëve tëperformacë pa interes krahasuar me në eurozonë,” thotë Julian Callow,Shtetet e Bashkuara dhe Britaninë e blerjes, që mbulon industrinë për- ekonomisti europian në BarclaysMadhe do të reflektonte, thotë ai, “në punuese dhe shërbimet, është rritur Capital. Ekonomia e Shteteve tenjë veprim më pak agresiv të atyre që nga 44.0 në muajin Maj ne 44.4 ne Bashkuara pësoi një rënie prej 1.6%bëjnë politikat në eurozonë, në fushat muajin Qershor. Indeksi i sektorit të në tremujorin e parë. .e politikës monetare, asaj fiskale dhe Të dhënat e fundit, të cilat e industrisë përpunuese u rrit fuqishëmnë mbështetjen e sektorit bankar.” ulin ndjeshëm euron, ndërkohë që nga 40.7 ne muajin Maj në 42.4 porMegjithatë, treguesit e menaxherëve politikëbërësit europian u bënë mëtë blerjes sugjerojnë se përmirësime indeksi i sektorit të shërbimit ra nga konfidentë, duke vrojtuar “shenjattë mëtejshme do të pasojnë në muajt 44.8 në muajin Maj në 44.5 e para të përmirësimit” në horizont.në vijim. Ato tregojnë se raporti i Jean-Claude Trichet, presidenti iporosive të reja gjatë inventarëve në Bruto në 16 shtetet e rajonit ra me më Bankës Qendrore Europiane, e për-industritë përpunuese, e cila në të shumë se ç`pritej 2.5% në këtë pe- shkroi ekonominë globale “afër pikëskaluarën ka qenë thjesht një guidë riudhë, duke lënë pas ngadalësimin së ndryshimit”. Ekonomistët thonëdrejt tendencave të prodhimit në të e Shteteve te Bashkuara - sipas se tregues progresivë vazhdojnë tëardhmen, është rritur ndjeshëm këtëmuaj më një rritje 19 mujore. Pritsh-mëritë rreth aktivitetit në sektorin eshërbimit, ndërkohë, kapën një rritje23 mujore. Indeksi i kombinuar i menax-herëve të blerjes, që mbulon indus-trinë përpunuese dhe shërbimet,është rritur nga 44.0 në muajin Majne 44.4 ne muajin Qershor. Indeksii sektorit të industrisë përpunueseu rrit fuqishëm nga 40.7 ne muajinMaj në 42.4 por indeksi i sektorittë shërbimit ra nga 44.8 në muajinMaj në 44.5Gjermania, ngadalësohetmotori i Evropës Recesioni në eurozonë u inten-sifikua ndjeshëm në tremujorin eparë, duke pësuar një rënie prej 4%në ekonominë gjermane e cila mbanpeshën kryesore në ekonominë eeurozonës. Prodhimi i Brendshëm
  20. 20. RRC E 22 www.cci.al - proBiznes Korrik 2009F O U ITY SEC Security Force- Survejim Audio/Video - Akses Kontrolli - Mbrojtje nga Zjarri - Mbrojtje nga Vjedhjet Adresa: Rr. “Kavajes”, Qendra “G-KAM”, Tirane Tel : 04 2264 840 Fax : 04 2264 841 Mobil : +355 68 20 96 735 ZITON
  21. 21. proBiznes Korrik 2009 - www.cci.al 23 Analizësugjerojnë se më e keqja e recesionittë eurozonë ka kaluar. Megjithatë, tëdhënat e fundit do të rrisin tensioninmbi politikanët, të cilët ishin parala-jmëruar këtë javë nga Fondi MonetarNdërkombëtar se rimëkëmbja ekono-mike në rajon vitin që vjen varet nganjë veprim politik më i fuqishëm dhei patrembur. Marco Annunziata, krye-ekon-omisti i UniCredit, argumentoi sekriza e tremujorit të parë “rriti shan-set për një performancë më të mirënë tremujorin e dytë”, por kishtevendosur përgjigjet ndaj politikavetë mëparshme në një pikëpamje tëgabuar. Të dhënat “treguan se ekz-istonte një nevojë mjaft e madhe përnjë përgjigje të koordinuar fiskaleshumë më të fuqishme që në fillim”.Përveç Gjermanisë, ritmi i rëniesekonomike ishte veçanërisht i ashpëredhe në Holandë e cila pësoi një rënieprej 2.8% të Prodhimit të BrendshëmBruto, dhe në Itali e cila raportoi njërënie prej 2.4%. Megjithatë, rënia më dramatikë krizën ekonomike globale dhe ndi- (PBB), 38 për qind.ishte ne Sllovaki – anëtarja më e re kimin në ekonominë shqiptare, Qeveria ka nënshkruar marrjen ee eurozonë – ku ky prodhim pësoi kryesisht nga rënia e remitancave, një kredie sindikale Deutsche Banknjë rënie prej 11.2 % krahasuar me eksporteve, importeve të derivuara dhe Alpha Bank në një shume prejatë të te muajve të mëparshëm, duke në mosrealizim të të ardhurave të rreth 250 milion eurosh si kufirinreflektuar kështu varësinë e saj nga parashikuara dhe rrudhje të shpen- maksimal. Kjo kredi do merret neeksportet në Gjermani dhe shitjes së zimeve për investim. dy transhe. Interesi i kredisë ështëmakinave. Realizimi i të ardhurave doganore variabel, dhe përbehet nga indeksi Përkundrazi, Franca vazhdoi t’ia për 4 muajt e parë të vitit është 88 për Euribor plus marzhi prej 9.65%. Kri-dilte mbanë fare mirë në mes të qind në raport me planin ndërkohë tikave për normat relativisht të lartastuhive të ekonomisë globale, falë që ka një rënie të lehtë në krahasim të interesit të kësaj kredie ministri irolit të madh që luajti kërkesa ven- me një vit më parë(nga 30.769 mil- Financave Ridvan Bode i përgjigjetdase në mbështetjen e zhvillimit. U iardë lekë në 4 mujorin e parë 2008 se “nuk ka çmim më të madh se saraportua një rënie prej 1.2% gjatë në 30.458 miliardë lekë në të njëjtën rënia ekonomike, se sa varfërimi itremujorit të parë të Prodhimit të periudhë të vitit 2009). Ndërkohë shqiptarëve dhe se sa futja e ekono-Brendshëm Bruto. ka një rënie edhe në importe ku për misë shqiptare në krizë. Dhe ne do 4 muajt e parë të vitit janë impor- të bëjmë çfarë është e mundur qëShqipëria vs krizës tuar 128 miliardë e 498 milionë lekë ekonomia shqiptare të mbetet jashtë E përfshirë në kulmin e një fushate ndërkohë që për të njëjtën periudhë vorbullës së krizës”. Gjithsesi, meelektorale për zgjedhjet e përgjith- të vitit 2008 shifra ishte 132 miliardë qetësimin e situatës pas zgjedhjeve,shme, Shqipëria gjithsesi mbetet e 131 milionë lekë. qeverisë që do të dal pas zgjedhjeve,ndër vendet e pakta që nuk ka prekur Gjithsesi vendi po përjeton inves- e cilit do krah politik të jetë, i duhetrecesionin. Parashikimi i FMN-së i time të mëdha publike të financuara të moderojë me kujdes një buxhetadreson Shqipërisë një rritje ekono- edhe me një borxh të jashtëm në me shpenzime të parashikuara si-mike në nivelin 0,4 për qind, në një rritje që për këtë vit pritet të kalojë pas një ritmi të kënaqshëm rritjeshkohë kur pjesa tjetër e Evropës është vlerën e 500 milionë euro ndërkohë të ardhurash dhe një plan agresive zhytur në recension të thellë. Fak- që borxhi i brendshëm parashikohet mbështetje për biznesin që gjenerontorët politikë në vend e kanë patur të jetë në të njëjtat nivele në raport më shumë se 70 për qind të produktitderi diku në qendër të vëmendjes me produktin e brendshëm bruto të brendshëm bruto.
  22. 22. 24 www.cci.al - proBiznes Korrik 2009 Trajnime “Qendra e Kërkimeve dhe Trajnimeve himit të cilësisë, grupit të standardeve ISO 9000 dhe kryerjen e auditiveve të për Biznesin” vazhdon misionin brendshme. Trajnimi i menaxherëve të cilësisë, ishte kështu një shans më Një bashkëpunim perfekt me GTZ dhe DGQ, organizata shumë për të gjithë pjesëmarrësit, gjermane e trajnimeve në fushën e menaxhimit dhe cilësisë. për t’u përgatitur dhe, më pas, për U mbyllën me sukses provimet. Certifikata e menaxhimit të t’u promovuar si menaxherë cilësie. Cilësisë njihet në të gjitha vendet evropiane Certifikata e Menaxhimit të Cilësisë, ka vlerën e një dokumenti - standard dhe njihet në të gjitha vendet evropi- VANGJUSH SARO kapitalet e veta në rritje, por edhe me ane. Trajnimi për cilësinë, Moduli I, pasurinë e madhe intelektuale, që po u drejtua nga Ermira Shyti, lektore e “Qendra e Kërkimeve dhe e Tra- përgatitet dhe trajnohet për t’u përbal- licensuar nga DGQ për modulin QMS; jnimeve për Biznesin” e Dhomës së lur me detyra komplekse e të vështira ekzaminuese e licensuar e DGQ-së për Tregtisë dhe Industrisë, po vijon pro- afaristike. provimin Menaxher Cilësie. gramin e vet të ngjeshur, për trajnimin Sistemet e Menaxhimit të Cilësisë e biznesmenëve, ekspertëve të kom- Moduli I dhe Auditimi i Brendshëm; Aplikimi i panive, si dhe për zgjerimin e fushës Trajnimi në menaxhimin e cilësisë, Sistemeve të Cilësisë; Metodat Statis- së kërkimeve në biznes e sipërmarrje. ishte një bashkëpunim (sa edhe bash- tikore të Vendimmarrjes; këto ishin Trajnimi më i fundit i organizuar nga këfinancim) i Dhomës së Tregtisë e disa nga temat kryesore që u zhvilluan kjo qendër, synoi të përgatisë menax- Industrisë, GTZ dhe DGQ, (organizata në modulin e parë të këtij trajnimi dhe herë të cilësisë, aktivitet që kulmoi në gjermane e trajnimeve në fushën e për të cilat u përgjigjën pjesëmarrësit. parapërgatitjen për pajisjen me një menaxhimit dhe të cilësisë). Pjesëmar- Ata ishin njohur gjithashtu edhe me diplomë, që është vetë Certifikata e rësit në këtë trajnim, ishin menaxherë disa aspekte operative të Menaxhimit Menaxhimit të Cilësisë. (Ky dokument ndërmarrjesh, presidentë kompanish, të Cilësisë (nga “Planifikimi i cilësisë njihet në të gjitha vendet evropiane.) por edhe ekspertë të fushave të ndry- si aktivitet ndërdisiplinor”, deri tek Në kushtet e rritjes së përgjegjësive shme të sipërmarrjes, prodhimit, shër- “Zbatimi i testimit të cilësisë”, etj.) Një dhe të konkurrencës në plan rajonal bimeve, etj. Numri i pjesëmarrësve në vend i rëndësishëm në trajnim, i ishte dhe më gjerë, sipërmarrja shqiptare modulin I ishte 25 vetë. Ky modul, jep kushtuar prezantimit të “Familjes ISO duhet të hyjë në “lojë” jo vetëm me një përshkrim të shkurtër të menax- 9000”. Një sërë standardesh të kësaj
  23. 23. proBiznes Korrik 2009 - www.cci.al 25familjeje, nga ISO 9000:2000 tek ISO9000:2001, etj., u vështruan në dritëne domosdoshmërisë së rritjes së cilësisëe të menaxhimit, duke i aplikuar këtotë dhëna në kushtet e ndërmarrjevee të bizneseve shqiptare. Me rëndësi,ishin edhe vetë procedurat e certifi-kimit, si dhe trajtimi i disa aspekteveligjore, që nga kapitulli “Siguritë dhegarancitë” deri tek “Ligji i Produktit”,“Ligji Kriminal”, etj.Moduli II Me mjaft interes, ishte edhe Mod-uli II QMA (Aplikimi i Menaxhimit Provimi për trajnimin edhe të stafeve të tyre.të Cilësisë). Ky modul u drejtua nga Më 17 dhe 18 qershor 2009, pjesë- Me trajnime të kësaj shkalle mjaftprof. Luan Dervishaj, lektor i liçen- marrësit në trajnimin për menaxhimin përfaqësuese, Dhoma e Tregtisë dhesuar për Modulin QMA, ekzaminues e cilësisë, iu nënshtruan provimeve Industrisë ofron kontribut të çmuari liçensuar i DGQ së për provimin QB me ekspertët shqiptarë dhe gjermanë. në fushën e përditësimit të biznesit me(përfaqësues i cilësisë dhe auditor i Konkretisht, ekzaminuesit që morën kërkesat e kohës.brëndshëm). Temat kryesore kishin të pjesë në provim ishin: Gavrosh Zela, “Qendra e Kërkimeve dhe e Tra-bënin me rritjen e nivelit të drejtimit lektor i licensuar nga DGQ për modulin jnimeve për Biznesin”, siç dihet, unë sipërmarrjet shqiptare, përgatitjen QMA; ekzaminues i liçensuar i DGQ-së përurua më 15 mars 2009. Ajo ue Menaxherëve të Cilësisë, si një nga për provimin QB (përfaqësues i cilësisë formatua si rezultat i kërkimeve tënevojat më konkrete të tregut në dhe auditor i brëndshëm) dhe Mattias ekspertëve në fushën e shërbimevevendin tonë. U trajtuan: “Rishikimi i Portugal, përfaqësues i DGQ. bashkëkohore për sipërmarrjen;Modulit QMS”, “Sistemi i Informimit Provimi kaloi me sukses; pjesë- gjithashtu, një arritje e tillë shprehtetë Menaxhimit”, “Kostot e Cilësisë”, marrësit demonstruan përgatitje të vullnetin për raporte dinjitoze me“Promovimi i Cilësisë”, “Sisteme të kënaqshme dhe ripohuan seriozitetin biznesin. Organizimi i kursit të parëorientuara nga procesi”, etj. Numri i dhe domosdoshmërinë e këtyre tra- të trajnimeve profesionale për Menax-pjesëmarrësve në Modulin II ishte 21 jnimeve. him, ishte edhe “pagëzimi” i “Qendrëspersona. së Kërkimeve dhe të Trajnimeve për Njohja e teknikave dhe e metodave Pikë mbi i Biznesin”. Kurset u zhvilluan ngatë cilësisë do t’i ndihmojë pjesëmar- Në një anketë të realizuar për të lektorë austriakë. Çdo kurs kishte trerësit në rritjen e ndërgjegjësimit të vlerëuar nevojën e tyre për vazhdimin module; në përfundim të kursit (trepunonjësve në lidhje me problemet e e këtij trajnimi, Moduli III dhe Mod- ditë për çdo modul), pjesëmarrësitcilësisë. Një tjetër element, që u trajtua uli IV, si dhe pajisjen me certifikimin iu nënshtruan një testimi, lidhur meme përparësi gjatë këtij kursi, ishte “Menaxher i Cilësisë”, pjesëmarrësit njohuritë e fituara në të tre modulet.“Menaxhimi i proceseve”, që i trajtuar konfirmuan interesin e tyre për va- Qendra e Kërkimeve dhe Trajnimevenë kuadrin e cilësisë, ndihmon për një zhdimin e trajnimit. Ata konfirmuan për Biznesin e Dhomës së Tregtisëmenaxhim më modern të kompanive. gjithashtu edhe nevojën e mëtejshme dhe Industrisë, në bashkëpunim me “Servizi innovative per l’impresa”, në kuadër të projektit “Live”, organizoi gjithashtu workshop-in për rezultatet kryesore të projektit me të njëjtin emër dhe, më pas, seminarin “Poli- tikat ambientale”. Qasja e problemeve ambientale me zhvillimet turistike, dukej se ishte thelbi i kësaj veprimtarie trajnuese. “Qendra e Kërkimeve dhe Trajni- meve për Biznesin” është me të vërtetë gjithnjë “në kërkim” të projekteve e ve- primtarive të tjera, për të përmbushur misionin e saj.

×