Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
VERDWALEN
IS
BALEN
Wandelen met GPS
Just van den Broecke!
23-aug-2015!
Nieuwendammerdijklezing
+Evolutie van Navigatie
In ...
1. Introductie - Just’s Geo

2. Evolutie - navigatie zo oud als de mensheid
3. Natural Navigation - een vergeten kunst her...
1. Introductie
Ondernemende jongetjes waren we: 8jr oud stiekem fietstocht met kaart A”veen Naarden gemaakt.
3 lezing-karin...
Hardanggervidda (Noorwegen 1973)
Later meer en meer gaan lopen, hier met kaart.
4 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustu...
Na studie chemie in ICT werkzaam, sinds 1997 als freelancer, laatste 10 jaar exclusief Geo-ICT (GIS) en daarbinnen weer me...
Waag Society/Esther Polak - Amsterdam RealTime - 2002
Inspiratiebron: een vd eerste projecten met mobiele telefoon en GPS....
Waag Society/Esther Polak - Amsterdam RealTime - 2002
Deelnemers konden ook hun eigen sporen zien. Verhaal vd duif en het ...
Zie http://waag.org/nl/project/frequentie-1550 en artikel: 
http://www.computable.nl/artikel/achtergrond/onderwijs/1415901...
Waag Mobile Game - 2004
9 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
www.geoskating.com 2005+
Eerste eigen GPS+mobiel project: http://geoskating.com (2005). Skeelerpaden in kaart brengen met ...
www.geoskating.com 2005+
Later ook GeoTracing, zie http://geotracing.com
11 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
www.7scenes.com 2007+
http://7scenes.com met Waag Society als partner, technologie vanuit GeoTracing.com en eerdere Waag S...
www.georambling.com - 2008+
Ik houd nog steeds een “sporendagboek” bij op http://georambling.com, o.a. onze jaarlijkse wan...
RIVM Air Quality - 2014+
Een aantal van mijn huidige projecten: luchtkwaliteit in de tijd in kaart brengen op basis RIVM m...
map5.nl Topokaarten - 2015+
Topografische Kaarten gemaakt door JW van Aalst op basis open data (o.a. OpenStreetMap en Kadas...
Hockeyclubs & Inkomen - 2015
Met moderne tools is heel snel zelf een kaart te maken. Hier met CartoDB.com, zie https://jus...
2. Evolutie van navigatie
17 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
EVOLUTIE - AARDE
Evolutie - Aarde
18 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
EVOLUTIE - MENS
Evolutie - Mens
Mensachtigen verschenen zo’n 2.5 miljoen jaar geleden ten tonele, afstammend van de zgn. G...
http://www.so-rummet.se/kategorier/historia/manniskans-forhistoria-och-stenaldern
“Out of Africa”
Verspreiding Homo Sapien...
Mijn eigen route vanuit Afrika via Mitochrondriaal DNA (vrouwelijke lijn).
21 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 20...
EVOLUTIE - MENS
Evolutie - Mens
Weer even terug naar navigatie. Lange tijd, tot de agrarische revolutie zo’n 12,000 jaar g...
Evolutie van Navigatie - Honden?
23 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
Evolutie van Navigatie - Honden?
'Jamie, zoek huis', werkt voor mij regelmatig.
24 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 august...
Evolutie van Navigatie - Songlines
De Aboriginals navigeren bijv. door het zingen van een lied, een zgn “songline” die hen...
3 - Natural Navigation
Voor de tijd van fysieke hulpmiddelen als kompas was de mens dus aangewezen op wat wel heet Natural...
Het beste is om een aantal voorbeelden van Natural Navigation te geven. We gaan zo naar buiten om daar een oefening in te ...
Bomen en Zon
Voorbeeld 1: groei van boomtakken
!
“A huge amount of natural navigation is about looking for asymmetries in ...
Bomen en Wind
29 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
Bomen en Wind
30 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
Bomen en Wind
Je kunt ook teveel wind hebben (maar was duidelijk uit ZW).
31 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
Mossen
Voorbeeld 2: mossen op bomen. Niet perse op noordzijde van bomen, meer waar vocht langst blijft liggen. Zoek dus re...
Korstmossen
Korstmossen (eng: Lichens) is een apart verhaal: zijn strict genomen geen mossen maar een symbiose tussen alg ...
4 - Kaarten
Gaandeweg gaan we naar het GPS-verhaal toe. Maar eerst moet ik toch eerst iets over kaarten vertellen want die...
35 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
https://www.youtube.com/watch?v=X4wgFSHZXBg
The Orange Peel Problem
Het probleem van projecteren aarde (bol) op play vlak ...
Mercator Projectie
Alsof je een licht midden in de bol aansteekt en deze op de cylinder projecteert. Vervolgens vouw je de...
38 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
39 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
Hoe je je kan vergissen in je plaatsbepaling (2x): 
Ziet: https://nl.wikipedia.org/wiki/De_schat_van_Scharlaken_Rackham 
!...
Twee Representaties voor Lat/Lon
Decimale!
Graden
Graden!
Minuten!
Seconden
Link naar Omrekentool
Coordinaten zoals die in...
Decimale Graden: net als X,Y coordinaten bij wiskunde
-
-
- -
4.9, 52.4 52.4
4.9
-30.0
-60.0
-60.0, -30.0
0,0
42 lezing-ka...
Oefening: coordinaten van ?,?
-
-
- -
?, ?
0,0
?
?
43 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
Antwoord: longitude=-45, latitude=30
-
-
- -
-45, 30
0,0
-45
30
44 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
5 - GPS
45 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
GPS Satellieten
In feite zegt een GPS waar je bent op aarde in coordinaten. Maar hoe doet ie dat? (Visuele uitleg met cirk...
Groningen
“Je bent 200km van Groningen”
We denken even in plat vlak. Iemand kan steeds vertellen hoe ver we van een bepaal...
Groningen
Haarlem
“Je bent 200km van Groningen”
“Je bent 20km van Haarlem”
Ook 20km van Haarlem ben je op een vd 2 blauwe ...
Groningen
Haarlem
Utrecht
“Je bent 200km van Groningen”
“Je bent 20km van Haarlem”
“Je bent 40km van Utrecht”
En 40km van ...
GPS APPARATEN
(Handheld) GPS Smartphones
GPS Apparaten
Deze heten ook wel “Handheld GPS” . Veel merken maar als je iets va...
KAARTENVERKRIJGEN
http://garmin.openstreetmap.nl
Kaarten op je GPS zetten
Vaak zit er al een kaart op je GPS, maar niet ge...
http://www.freizeitkarte-osm.de/
52 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
Smartphone
!
• Zoek GPS apps die “outdoor” en “hiking” ondersteunen

!
• Belangrijke eigenschappen voor wandel-app:

- Rou...
Routes en Sporen
!
Een Route is wat “uitgezet” is 

(vgl “paaltjesroute”)
!
Een Spoor (Track) is wat je zelf loopt

(vgl k...
WANDELEN MET GPS

- 3 STAPPEN -
!
1. Route verkrijgen

- downloaden (“GPX File”)

- zelf maken

!
2. Route laden in GPS (o...
www.gpsies.com
56 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
GPX FILE
Een GPX file is gewoon een tekstfile met extensie .gpx. Daarin oa (rood) de opeenvolging van punten (zie coordinate...
Zelfs als je geen GPS hebt is het programma BaseCamp van Garmin onovertroffen. Je kunt hier routes laden of zelf maken en
...
Importeren in Basecamp en naar GPS sturen
59 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
6 - Naar Buiten!!
60 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
Drie Onderdelen
!
1. Oefening in Natural Navigation: Waar is het Noorden? 

!
2. Uitgezette route volgen

!
3. Schatzoeken...
Website gps.justobjects.nl
Op http://gps.justobjects.nl vind je de gegevens over de route en hoe je die kunt gebruiken. Dr...
NLTopo App: Link via gps.justobjects.nl
GPS Aan/uit
Kaart!
Kiezen
Optie 3: Met de NLTopo App uit het http://map5.nl projec...
Dank!
64 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Wandelen met GPS en De Evolutie van Navigatie

994 views

Published on

Eng: originally planned as a talk/workshop on hiking with GPS, but evolving into a wider talk about the evolution of navigation and Natural Navigation techniques.
See also the main website: http://gps.justobjects.nl.

Below Dutch:
Plaatsbepaling en navigatie is iets van alle tijden. Zij is mee-geëvolueerd met de mensheid. Vandaag de dag doen we navigatie met GPS via bijv “De TomTom” of steeds vaker via onze Smartphone. We dreigen daarmee echter belangrijke vaardigheden te verliezen zoals kaartlezen en het gebruik van kompas. Maar deze laatste twee middelen waren ook weer een stap in de lange evolutie van Navigatie. Zoals de meesten van jullie weten heb ik veel interesse in de evolutie van de mensheid. In die context heb ik de laatste tijd nagedacht hoe navigatie zich heeft ontwikkeld. Ik zal dit praatje chronologisch opbouwen. Dan komen we vanzelf uit bij "Wandelen met de GPS" waar de nadruk op gaat liggen deze middag. 

Published in: Technology
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Wandelen met GPS en De Evolutie van Navigatie

  1. 1. VERDWALEN IS BALEN Wandelen met GPS Just van den Broecke! 23-aug-2015! Nieuwendammerdijklezing +Evolutie van Navigatie In de laatste lezing van Maartje hebben we kennis gemaakt met het oudste beroep ter wereld….”De Houtbewerker”. Dat zit zo: voordat de eerste mensen met stenen aan de slag gingen hebben ze wel zeker millennia met hout zitten knoeien. Maar misschien wel de oudste ik- vraag ter wereld is: “Waar ben ik?" of “Hoe kom ik van A naar B?”. Plaatsbepaling en navigatie is iets van alle tijden. Zij is mee-geëvolueerd met de mensheid. Vandaag de dag doen we navigatie met GPS via bijv “De TomTom” of steeds vaker via onze Smartphone. We dreigen daarmee echter belangrijke vaardigheden te verliezen zoals kaartlezen en het gebruik van kompas. Maar deze laatste twee middelen waren ook weer een stap in de lange evolutie van Navigatie. Zoals de meesten van jullie weten heb ik veel interesse in de evolutie van de mensheid. In die context heb ik de laatste tijd nagedacht hoe navigatie zich heeft ontwikkeld. Ik zal dit praatje chronologisch opbouwen. Dan komen we vanzelf uit bij "Wandelen met de GPS" waar de nadruk op gaat liggen deze middag.  1 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  2. 2. 1. Introductie - Just’s Geo 2. Evolutie - navigatie zo oud als de mensheid 3. Natural Navigation - een vergeten kunst herleeft 4. Kaarten - kunst en wetenschap 5. Wandelen met GPS: hoe? 6. Vliegenbos -  Naar Buiten! 7. Evaluatie Dit is het programma, het “praat-gedeelte” zal ruim een uur zijn. Bij punt 6 gaan we zelf met GPS werken (plus Natural Navigation en GeoCaching) en naar buiten! 2 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  3. 3. 1. Introductie Ondernemende jongetjes waren we: 8jr oud stiekem fietstocht met kaart A”veen Naarden gemaakt. 3 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  4. 4. Hardanggervidda (Noorwegen 1973) Later meer en meer gaan lopen, hier met kaart. 4 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  5. 5. Na studie chemie in ICT werkzaam, sinds 1997 als freelancer, laatste 10 jaar exclusief Geo-ICT (GIS) en daarbinnen weer met Open Source. Via eigen zaak Just Objects B.V. Zie ook http://justobjects.nl en samenwerkend met anderen in OpenGeoGroep: http:// opengeogroep.nl en ideëel om Geo Open Source uit te dragen als oprichter en secretaris van in http://OSGeo.nl . Van 1997-2007 veel bij Waag Society een innovatief en inspirerend medialab in A’dam (oa. in Waag Nieuwmarkt) opererend op het snijvlak van Samenleving, Cultuur en Techniek (dit laatste hopelijk goed verwoord). 5 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  6. 6. Waag Society/Esther Polak - Amsterdam RealTime - 2002 Inspiratiebron: een vd eerste projecten met mobiele telefoon en GPS. Zie http://realtime.waag.org 6 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  7. 7. Waag Society/Esther Polak - Amsterdam RealTime - 2002 Deelnemers konden ook hun eigen sporen zien. Verhaal vd duif en het bootje over het IJ om de tekening af te maken!. 7 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  8. 8. Zie http://waag.org/nl/project/frequentie-1550 en artikel: http://www.computable.nl/artikel/achtergrond/onderwijs/1415901/1277214/umtspilot-in- middeleeuws-amsterdam.html presentatie http://www.justobjects.nl/jo/assets/presentation/ f1550tech 8 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  9. 9. Waag Mobile Game - 2004 9 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  10. 10. www.geoskating.com 2005+ Eerste eigen GPS+mobiel project: http://geoskating.com (2005). Skeelerpaden in kaart brengen met meerdere mensen met asfaltkwaliteit (kleuren) en foto’s en video’s. Draait nog steeds! 10 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  11. 11. www.geoskating.com 2005+ Later ook GeoTracing, zie http://geotracing.com 11 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  12. 12. www.7scenes.com 2007+ http://7scenes.com met Waag Society als partner, technologie vanuit GeoTracing.com en eerdere Waag Society projecten. Gebruiker Zkan zelf mobiele Tours en Games maken en deze door anderen laten spelen, voorbeelden: MuseumApp en NOS van RossumApp. 12 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  13. 13. www.georambling.com - 2008+ Ik houd nog steeds een “sporendagboek” bij op http://georambling.com, o.a. onze jaarlijkse wandelingen in Europa. 13 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  14. 14. RIVM Air Quality - 2014+ Een aantal van mijn huidige projecten: luchtkwaliteit in de tijd in kaart brengen op basis RIVM metingen. 14 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  15. 15. map5.nl Topokaarten - 2015+ Topografische Kaarten gemaakt door JW van Aalst op basis open data (o.a. OpenStreetMap en Kadaster Top10NL en BAG) ontsluiten via het web. Tevens hoogte/reliefkaarten op basis AHN2 en aantal historische kaarten. 15 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  16. 16. Hockeyclubs & Inkomen - 2015 Met moderne tools is heel snel zelf een kaart te maken. Hier met CartoDB.com, zie https://justb4.cartodb.com/ 16 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  17. 17. 2. Evolutie van navigatie 17 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  18. 18. EVOLUTIE - AARDE Evolutie - Aarde 18 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  19. 19. EVOLUTIE - MENS Evolutie - Mens Mensachtigen verschenen zo’n 2.5 miljoen jaar geleden ten tonele, afstammend van de zgn. Grote Apen (ga een willekeurig voetbalstadion of winkelcentrum in: Quod est demonstrandum) . Er ontstonden meerdere soorten mensachtigen. Velen zijn toen uitgestorven. Uiteindelijk ontstonden zo’n 250,000 jaar geleden de eerste moderne mensen, in een aantal subsoorten zoals de Homo neanderthalensis (De Neanderthaler) en de Homo habilis. Ook dezen zijn allen uitgestorven, vaak verdreven door de soort Homo sapiens, de moderne mens, wij dus. De Homo sapiens ontwikkelde zich alleen in Afrika. Ik zeg vanaf nu maar voor gemak “wij/we”, "de mensheid”, of “de mensen” waar ik de soort Homo Sapiens bedoel. Vanuit Afrika heeft de mensheid zich verspreid (“out of Afrika”, allang geen theorie meer) over de gehele wereld. Dus inclusief de Aboriginals in Australië, de Chinezen, de Indianen, De ADO- en FC Utrecht- supporters, en zelfs die van Ajax, bezoekers van De Toppers, De Tokkies, Einstein, Beethoven en Ivo Niehe, iedereen. (Daarom is het niet verbazingwekkend dat De Grote Aap van tijd tot tijd in ons naar boven komt).  ! Het was plm 80,000 jaar geleden dat een kleine groep, van naar schatting 150 mensen, de Rode Zee overstak (water stond laag). Deze groep heeft vervolgens de huidige/totale wereld bevolkt (van Aboriginals tot Ivo Niehe)! Pas 40000 jaar verschenen deze eerste mensen in Europa waar ze de Neanderthalers die daar al meer dan 100000 jaar woonden hebben verdreven. Hoe/wat toen precies gebeurd is, is onderwerp van veel speculaties. Een van de intrigerendste vond ik: het feit dat “ wij” met honden (Hunden!) leefden ervoor gezorgd heeft dat wij voordelen qua jacht- en andere vermogens op de Neanderthalers hadden. Zie dit boek (boek 1). ! 19 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  20. 20. http://www.so-rummet.se/kategorier/historia/manniskans-forhistoria-och-stenaldern “Out of Africa” Verspreiding Homo Sapiens over de wereld vanuit Afrika. 20 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  21. 21. Mijn eigen route vanuit Afrika via Mitochrondriaal DNA (vrouwelijke lijn). 21 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  22. 22. EVOLUTIE - MENS Evolutie - Mens Weer even terug naar navigatie. Lange tijd, tot de agrarische revolutie zo’n 12,000 jaar geleden, leefden we eerst als verzamelaars en later als jager/verzamelaars. Voordat we konden jagen waren we vooral aaseters, dus wat op botten kluiven die de leeuwen hadden achtergelaten, misschien hadden we net een plekje tussen hyena’s en de gieren. We waren ook prooidieren voor de grote roofdieren, indertijd met name grote katachtigen (vandaar mogelijk mijn wantrouwen t.o.v. katten). Met het zoeken en verzamelen en zeker met jagen moet navigatie ongetwijfeld een rol hebben gespeeld. ! “Verdwalen was toen zeker Balen” want verdwalen betekende destijds een zekere dood. De overlevers moeten dus steeds betere navigatie-genen ontwikkeld hebben. Maar hoe deden ze plaatsbepaling navigatie in die tijd? Bij opstaan werden mogelijk taken verdeeld: “Jij, jij en jij vandaag mammoeten (‘Yesss, mammoeten’). Jij en jij knolletjes en geneeskrachtige kruiden uit het bos”. En dan moest je tegen de avond maar weer het kamp zien terug te vinden, en daar uitleggen waar die gedode mammoet ligt. Navigatie was m.i. ook niet voorbehouden aan mannen !! In die tijd moet, wat we nu noemen, Natural Navigation zijn ontstaan. Mogelijk was er zelfs een “navigator" in de groep, een specialist, zoals iemand die vuur kon maken of speerpunten kon fabriceren. Misschien zelfs in een leidende rol of als “consultant” voor naburige stammen. Het vak “headhunter” krijgt hier betekenis? Nog steeds bestaan er woorden als “roerganger". Wat is ook alweer “gids” in het Duits? Ook zegswijzen rond navigatie hanteren we nog steeds: “iemand spoort niet”, “is ontspoord”, “de weg kwijt”, “is van het padje af” of erger “volledig van het padje af” (deze hoor ik steeds vaker). Ook in godsdienst ontstonden begrippen als “de herder die de kudde leidt. Omdat onze uiterlijke en innerlijke wereld niet bekend was kreeg m.i. het begrip “navigator” ook een spirituele betekenis.  22 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  23. 23. Evolutie van Navigatie - Honden? 23 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  24. 24. Evolutie van Navigatie - Honden? 'Jamie, zoek huis', werkt voor mij regelmatig. 24 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  25. 25. Evolutie van Navigatie - Songlines De Aboriginals navigeren bijv. door het zingen van een lied, een zgn “songline” die hen door heel Australië kan leiden op een “walkabout”: ! https://en.wikipedia.org/wiki/Songline "Within the animist belief system of Indigenous Australians, a songline, also called dreaming track, is one of the paths across the land (or sometimes the sky[1]) which mark the route followed by localised 'creator-beings' during the Dreaming. The paths of the songlines are recorded in traditional songs, stories, dance, and painting. ! A knowledgeable person is able to navigate across the land by repeating the words of the song, which describe the location of landmarks, waterholes, and other natural phenomena. In some cases, the paths of the creator-beings are said to be evident from their marks, or petrosomatoglyphs, on the land, such as large depressions in the land which are said to be their footprints. ! By singing the songs in the appropriate sequence, Indigenous people could navigate vast distances, often travelling through the deserts of Australia's interior. The continent of Australia contains an extensive system of songlines, some of which are of a few kilometres, whilst others traverse hundreds of kilometres through lands of many different Indigenous peoples — peoples who may speak markedly different languages and have different cultural traditions. ! Since a songline can span the lands of several different language groups, different parts of the song are said to be in those different languages. Languages are not a barrier because the melodic contour of the song describes the nature of the land over which the 25 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  26. 26. 3 - Natural Navigation Voor de tijd van fysieke hulpmiddelen als kompas was de mens dus aangewezen op wat wel heet Natural Navigation, kortweg het navigeren op basis van wat de hemel en de natuur ons aangeeft. Deze vaardigheden zijn we al langer kwijt, maar zitten wel in onze genen. Is dat jammer? Ja, om meerdere redenen: veiligheid: er is altijd een moment in ieders leven dat we terug moeten vallen op navigatie zonder hulpmiddelen bijv bij een ongeluk of verdwalen. De smartphone is leeg en de lucht is bewolkt. We hebben geen idee van richting. Een andere reden heeft te maken met schoonheid en kunst. Het navigeren via Natural Navigation brengt je dichter in contact met de natuur. Het goede nieuws is dat we deze vaardigheden gewoon kunnen leren. Het zit tenslotte in onze genen. Het is meer een kwestie van opwekken. Onze visuele patroonherkenning, analyse en deductie kan hedentendagen geen computer evenaren. Dat is precies waar Natural Navigation over gaat: kijken (naar de natuur), analyseren, conclusies trekken. ! Mijn boodschap is dus: GPS is heel handig, maar leer of gebruik ook andere navigatie-mogelijkheden. Het is dus niet of/of maar en/en. Ik gebruik mijn GPS op wandeltochten maar heb altijd een kompas bij me en ben mij aan het bekwamen in Natural Navigation. Voor dit laatste kan ik steeds met de GPS en kompas mijn bevindingen checken. ! ! 26 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  27. 27. Het beste is om een aantal voorbeelden van Natural Navigation te geven. We gaan zo naar buiten om daar een oefening in te doen. Het boek van Dooley is een grote inspiratie. We laten even de zon, maan en sterren achterwege, we gaan uit van die druilerige dag. Dit is mij ook daadwerkelijk overkomen: op wandeling Hollandsche Rading-Baarn, druilerige dag, GPS vergeten, smartphone leeg hebben de (korst)mossen mij bijna exact West-Oost naar Soestdijk geleid...  27 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  28. 28. Bomen en Zon Voorbeeld 1: groei van boomtakken ! “A huge amount of natural navigation is about looking for asymmetries in nature “ (Gooley) ! etc meer uitleg en voorbeelden Natural Navigation ! 28 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  29. 29. Bomen en Wind 29 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  30. 30. Bomen en Wind 30 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  31. 31. Bomen en Wind Je kunt ook teveel wind hebben (maar was duidelijk uit ZW). 31 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  32. 32. Mossen Voorbeeld 2: mossen op bomen. Niet perse op noordzijde van bomen, meer waar vocht langst blijft liggen. Zoek dus rechte bomen met voldoende ruimte om zich heen. Dan zal mos bijna altijd op de noordzijde groeien. Lantaarnpalen doen het ook vaak goed. 32 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  33. 33. Korstmossen Korstmossen (eng: Lichens) is een apart verhaal: zijn strict genomen geen mossen maar een symbiose tussen alg en schimmel. Afhankelijk van de soort kiezen ze noord of zuidzijde. Deze “golden” op foto kiest zon/zuidzijde (onthoud goud == zon). Witte korstmossen op naaldbomen zitten meestal aan noordzijde. Maar kijk eerst zelf, met je kompas en trek je eigen conclusies. 33 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  34. 34. 4 - Kaarten Gaandeweg gaan we naar het GPS-verhaal toe. Maar eerst moet ik toch eerst iets over kaarten vertellen want die zijn nooit verdwenen en vormen de basis voor GPS-plaatsbepaling: "waar ben ik (op deze aarde in fysieke zin)". Kaarten, vooral historische kaarten spreken bijna iedereen aan. Hoe komt dat. Kaarten worden gemaakt op het snijvlak van wetenschap, kunst en techniek. Vooral op historische kaarten had kunst vaak de overhand. Een kaart is een abstractie van gebieden en plaatsen in de werkelijke wereld en laat laat, door die abstractie, veel aan onze verbeelding over. Zeker door de vormgeving kan zij op ons laten fantaseren over plekken ver weg. Misschien wel daarom heb ik niet zoveel op met Google Earth en satelliet/luchtfoto-kaarten: die zijn een direct beeld, een foto, van de werkelijkheid, terwijl een kaart meer iets is als een (abstract) schilderij met daarin ook de essentie/de kunst van het weglaten verbeeld. Ik zou een middag over kaarten kunnen vertellen maar we moeten verder. ! Sinds kaarten in digitale vorm en vooral via internet steeds gemakkelijker te maken zijn, zie ik het belang dagelijks toenemen. Echter een idee over de vorm en plaatsbepaling op onze aardbol en de conventies waar GPS mee werkt, verdient verheldering. ! (Een aantal voorbeelden van oude en nieuwe kaarten hier en idee van plaatsbepaling daarop, uiteindelijk: waar ben ik op de kaart?) ! 34 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  35. 35. 35 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  36. 36. https://www.youtube.com/watch?v=X4wgFSHZXBg The Orange Peel Problem Het probleem van projecteren aarde (bol) op play vlak wordt hier beeldend uitgelegd: https://www.youtube.com/watch?v=X4wgFSHZXBg 36 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  37. 37. Mercator Projectie Alsof je een licht midden in de bol aansteekt en deze op de cylinder projecteert. Vervolgens vouw je de cylinder uit: voila: Mercator Projectie. 37 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  38. 38. 38 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  39. 39. 39 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  40. 40. Hoe je je kan vergissen in je plaatsbepaling (2x):  Ziet: https://nl.wikipedia.org/wiki/De_schat_van_Scharlaken_Rackham ! "Kuifje treedt in de voetsporen van een voorvader van kapitein Haddock, ridder Hadoque, die een schat verborgen zou hebben. Door een boek dat Haddock in het vorige verhaal vond, lukt het Kuifje en Haddock al vlug de plaats vinden waar de Eenhoorn ligt. Tijdens de schipbreuk zou de bewuste voorvader als enige ontkomen zijn en de schat van de piraten die onder leiding stonden van Scharlaken Rackham meegenomen hebben. ! Aan het begin van het verhaal zijn Kuifje en Haddock bezig met de voorbereidingen van de reis naar het eiland waar de schat begraven zou liggen. Ze hebben daarvoor de Sirius, het schip van Haddocks vriend Chester, geleend. De voorbereidingen zorgen er al snel voor dat het nieuws van de op handen zijnde schattenjacht uitlekt en in de krant komt te staan. Al snel staat er een leger charlatans voor Kuifjes deur: allen beweren erfgenaam van de zeerover Scharlaken Rackham te zijn en dus recht te hebben op een deel van de schat. Eén van de bezoekers blijkt niet uit op de schat. Hij stelt zich voor als Trifonius Zonnebloem en biedt aan om een door hem gebouwde duikboot ter beschikking te stellen, om tijdens het zoeken naar het wrak te kunnen duiken zonder door haaien aangevallen te worden. Kuifje en Haddock voelen niets voor het apparaat, maar kunnen de uitvinder dit maar moeilijk duidelijk maken, omdat hij hen door zijn doofheid voortdurend verkeerd begrijpt. ! Na de laatste voorbereidingen vertrekt de Sirius. De detectives Jansen en Janssen gaan ook mee aan boord, vanwege het 40 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  41. 41. Twee Representaties voor Lat/Lon Decimale! Graden Graden! Minuten! Seconden Link naar Omrekentool Coordinaten zoals die in GPS gebruikt worden kennen twee representaties, zeg maar notatievormen: !1. standaard: Graden, Minuten, Seconden waarbij je ook moet aangeven of het Noorder - of Zuiderbreedte (voor Latitude) is en Ooster of Westerlengte (longitude) 2. decimale graden: als X,Y stelsel met 4 kwadranten: Graden en een fractie voor de Minuten en Seconden bijv 4.91, 52.92 !Voorbeeld Nieuwendammerdijk is op 4° 55' 41” Oosterlengte (Longitude) en 52° 23' 28” Noorderbreedte (Latitude). In decimale graden is dit: 4.928, 52.391. Het is duidelijk dat deze laatste notatie de handigste is. De nummering loopt door 4 kwadranten met 0,0 op de evenaar voor kust Afrika (ook wel Null Island genoemd). Wij in NL zitten in het positieve kwadrant. Westelijk/links van de 0 meridiaan (Greenwich) wordt de longitude negatief en zuidelijk van de evenaar wordt de platitude negatief. Bijv in Zuid Amerika zijn dus alle coordinaten zuidelijk van de evenaar negatief in lon en lat. !Het gemakkelijkste is dus om decimale graden te gebruiken, dat kun je vaak in je GPS instellen.  ! 41 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  42. 42. Decimale Graden: net als X,Y coordinaten bij wiskunde - - - - 4.9, 52.4 52.4 4.9 -30.0 -60.0 -60.0, -30.0 0,0 42 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  43. 43. Oefening: coordinaten van ?,? - - - - ?, ? 0,0 ? ? 43 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  44. 44. Antwoord: longitude=-45, latitude=30 - - - - -45, 30 0,0 -45 30 44 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  45. 45. 5 - GPS 45 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  46. 46. GPS Satellieten In feite zegt een GPS waar je bent op aarde in coordinaten. Maar hoe doet ie dat? (Visuele uitleg met cirkels en bollen). GPS satellieten: iedere satelliet kan de GPS ontvanger vertellen “hoe laat hij waar was”. Daarmee kan de GPS software de afstand tot deze satelliet uitrekenen. Dat is dan een denkbeeldige bol rond die satelliet. Met minimaal 3 satellieten kun je een triangulatie doen. Zie volgende voorbeeld. Verwarring 1: een GPS ontvanger heeft niets met het mobiele netwerk te maken!  ! 46 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  47. 47. Groningen “Je bent 200km van Groningen” We denken even in plat vlak. Iemand kan steeds vertellen hoe ver we van een bepaalde plaats zijn. 200km van Groningen kan overal op de cirkel zijn. 47 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  48. 48. Groningen Haarlem “Je bent 200km van Groningen” “Je bent 20km van Haarlem” Ook 20km van Haarlem ben je op een vd 2 blauwe punten. 48 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  49. 49. Groningen Haarlem Utrecht “Je bent 200km van Groningen” “Je bent 20km van Haarlem” “Je bent 40km van Utrecht” En 40km van Utrecht ben je op snijvlak vd 3 cirkels: plaats is bepaald. In praktijk heb je meer satellieten nodig voor nauwkeurigheid. 49 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  50. 50. GPS APPARATEN (Handheld) GPS Smartphones GPS Apparaten Deze heten ook wel “Handheld GPS” . Veel merken maar als je iets van Garmin aanschaft zit je altijd goed.   ! GPS op de Smartphone Iedere moderne smartphone is uitgerust met GPS, beter gezegd een “GPS-chip”. Waar het meer om gaat is dat je de handigste “apps" gebruikt. Voor wandelen zijn met name apps die “outdoor navigation” ondersteunen het handigst. Google Maps hoort daar niet bij. Die is meer voor de auto en heeft geen topografische kaarten. Op Android is mijn favoriet “BackCountry Navigator” http://backcountrynavigator.com/. Voor iPhone weet ik niet zo gauw maar ik denk Gaia GPS https:// www.gaiagps.com/. In praktijk verschillen deze apps ook niet zoveel. Een betaalde versie max 15,- is aan te raden. ! Belangrijk is dat een outdoor app deze 3 zaken kan: ! - offline maps: van tevoren de kaarten downloaden zodat je geen netwerk nodig hebt bij je wandeling - GPX files laden: dat je een Route kunt laden - evt route kunnen intekenen, handig als je ergens op reis bent en je krijgt daar bijv een routekaart ! Echter: ik zweer  bij de zgn “handheld GPS”, een echt GPS apparaat en bij voorkeur van Garmin. De nadelen van een smartphone als GPS: 50 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  51. 51. KAARTENVERKRIJGEN http://garmin.openstreetmap.nl Kaarten op je GPS zetten Vaak zit er al een kaart op je GPS, maar niet gedetailleerd. Je kunt in principe kaarten bijv van Garmin bijkopen maar gemakkelijker, en gratis zijn kaarten gebaseerd op OpenStreetMap. Dit is een gezamenlijk project, ik werk er ook aan mee, van zo’n 30000 mensen over de hele wereld die gezamenlijk een kaart van de wereld maken, samenwerkend via internet. Het is vergelijkbaar met Wikipedia. De resultaten kun je bekijken op www.openstreetmap.org. Je kunt via OpenStreetMap ook kaarten voor de Garmin vinden. De 2 beste bronnen hiervoor zijn: http://garmin.openstreetmap.nl/ (vergeet niet een donatie te doen!) en http://www.freizeitkarte-osm.de/. (ga naar “Regions” en kies dan Benelux voor NL-kaart bijv http://download.freizeitkarte-osm.de/garmin/latest/BEL_NLD_LUX_en_gmapsupp.img.zip). Een kaart- bestand voor de Garmin heeft de onuitsprekelijke naam “gmapsupp.img”. Deze kun je direct op de SD kaart van de Garmin zetten. Ook kun je een kaart voor BaseCamp (zie later) downloaden, bijv voor Apple http://download.freizeitkarte-osm.de/garmin/latest/ Freizeitkarte_BEL_NLD_LUX_en.gmap.zip. ! 51 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  52. 52. http://www.freizeitkarte-osm.de/ 52 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  53. 53. Smartphone ! • Zoek GPS apps die “outdoor” en “hiking” ondersteunen
 ! • Belangrijke eigenschappen voor wandel-app:
 - Routes importeren (“GPX files”)
 - Offline Maps
 - Topokaarten
 • Voor Android is de beste “BackCountry Navigator”
 ! • Voor iPhone? evt Gaia GPS 53 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  54. 54. Routes en Sporen ! Een Route is wat “uitgezet” is 
 (vgl “paaltjesroute”) ! Een Spoor (Track) is wat je zelf loopt
 (vgl kruimelspoor Hans&Grietje) ! Routes vs (Kruimel-)Sporen Een route is bijvoorbeeld een uitgezette wandeling. Een spoor is wat je zelf achterlaat. Hans en Grietje deden dit laatste bijv. met broodkruimels, met alle fatale gevolgen van dien. De held Theseus destijds op Kreta was al slimmer: bij het verslaan van de Minotaurus was het De Draad van Ariadne in het Labyrint die zijn spoor aangaf. https://nl.wikipedia.org/wiki/ Ariadne_(mythologie). ! Dus kortweg: De Route is wat we willen volgen en Het Spoor is wat je zelf achterlaat. De GPS kan beiden. ! 54 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  55. 55. WANDELEN MET GPS
 - 3 STAPPEN - ! 1. Route verkrijgen
 - downloaden (“GPX File”)
 - zelf maken
 ! 2. Route laden in GPS (of app)
 3. Gaan! ! 55 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  56. 56. www.gpsies.com 56 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  57. 57. GPX FILE Een GPX file is gewoon een tekstfile met extensie .gpx. Daarin oa (rood) de opeenvolging van punten (zie coordinaten) die de route of hier Track (tijd erin) vormen. 57 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  58. 58. Zelfs als je geen GPS hebt is het programma BaseCamp van Garmin onovertroffen. Je kunt hier routes laden of zelf maken en deze op je GPS laden via USB. Zie http://www.garmin.com/en-US/shop/downloads/basecamp. Met de bij BaseCamp behorende programma MapManager kun je de kaarten die je gedownload hebt bijv van OpenStreetMap of Freizeitkarte, zgn “.gmap” bestanden in BaseCamp laden. ! 58 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  59. 59. Importeren in Basecamp en naar GPS sturen 59 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  60. 60. 6 - Naar Buiten!! 60 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  61. 61. Drie Onderdelen ! 1. Oefening in Natural Navigation: Waar is het Noorden? 
 ! 2. Uitgezette route volgen
 ! 3. Schatzoeken/GeoCaching: 
 3 lokaties zoeken waar een “schat” verborgen is ! ! ! 61 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  62. 62. Website gps.justobjects.nl Op http://gps.justobjects.nl vind je de gegevens over de route en hoe je die kunt gebruiken. Drie manieren: - laden op je GPS - laden in een Smartphone App bijv BackCountry Navigator. - direct via website met NLTopo App 62 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  63. 63. NLTopo App: Link via gps.justobjects.nl GPS Aan/uit Kaart! Kiezen Optie 3: Met de NLTopo App uit het http://map5.nl project hoef je geen app te installeren. Werkt dus in je browser op de smartphone, tablet, computer. Achtergrondkaart is OpenTopo (JW v Aalst) maar je kunt ook bijv op kaart van 1925 gaan (Bonnenbladen). 63 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015
  64. 64. Dank! 64 lezing-karin-23aug15-v1.key - 24 augustus 2015

×