This presentation is here also in Arabi, Farsi (Persian), Finnish, Kurdish Kurmanji and Somali. VIGOR promotes sexual health (reproductive health included) among people in Finland who speak Arabic, Somali, Persian, Dari, and Kurdish. The project was launched in 2018 by Sosped Foundation, and it is funded by the Funding Centre for Social Welfare and Health Organisations (STEA). VIGOR operates in the Helsinki Metropolitan area, Turku and Kajaani. The main goal of VIGOR is to train people from the target language groups to become mentors in sexual health and sexual rights. The training takes 27 hours, and includes information on e.g. sexual violence, contraception, female genital mutilation (FGM), and menopause. The mentors must have some prior experience of working with (sexual) health issues. After completing the training, the mentors will share knowledge on sexual health in their own communities, and with health care professionals. The mentors get a remuneration for their work. Read more about mentoring in the VIGOR blog. "A sensitive approach to discussing sexual health": https://vigorhanke.fi/a-sensitive-approach-to-discussing-sexual-health/

1. ‫خۆتن‬ ‫مافەکانی‬ ‫ئەمانە‬!

2. ‫خ‬ ‫کە‬ ‫شێوەی‬ ‫هەمان‬ ‫بە‬ ،‫هەبێت‬ ‫ترست‬ ‫بێ‬ ‫و‬ ‫هێمنانە‬ ‫ژیانێکی‬ ‫خۆتە‬ ‫مافی‬‫ۆت‬
‫هەیت‬.
‫گەن‬ ‫چ‬ ‫جا‬ ،‫بکرێت‬ ‫گەڵ‬ ‫لە‬ ‫هەڵسوکەوتت‬ ‫یەکسان‬ ‫شێوەی‬ ‫بە‬ ‫خۆتە‬ ‫مافی‬،‫بی‬ ‫ج‬
‫کەمئەندام‬ ،‫بی‬ ‫مناڵ‬ ‫بێ‬ ،‫دایک‬ ‫یان‬ ‫بی‬ ‫باوک‬ ،‫ژن‬ ‫یان‬ ‫بی‬ ‫پیاو‬ ،‫پیربی‬‫یان‬
‫تەندوروست‬.
‫بر‬ ‫جا‬ ‫بکرێت‬ ‫گەڵ‬ ‫لە‬ ‫هەڵسوکەوتت‬ ‫یەکسان‬ ‫بەشێوەی‬ ‫هەیە‬ ‫ئەوەت‬ ‫مافی‬‫و‬ ‫وا‬
‫بێت‬ ‫بوو‬ ‫هەرچی‬ ‫پێستت‬ ‫رەنگی‬.
‫بەب‬ ،‫بکرێت‬ ‫گەڵ‬ ‫لە‬ ‫هەڵسوکەوتت‬ ‫یەکسان‬ ‫بەشێوەی‬ ‫هەیە‬ ‫ئەوەت‬ ‫مافی‬‫ێ‬
‫ف‬ ‫بۆ‬ ‫هاتنت‬ ‫رێکەوتی‬ ‫خود‬ ‫یان‬ ‫لەدایکبوونت‬ ‫شوێنی‬ ‫لەبەرچاوگرتنی‬‫ینالند‬.
‫خ‬ ‫یا‬ ،‫کەراوانە‬ ‫سووک‬ ،‫ستەمکارانە‬ ‫بەشێوەی‬ ‫نیە‬ ‫ئەوەی‬ ‫مافی‬ ‫هیچکەسێ‬‫ود‬
‫بکات‬ ‫هەڵسوکەوت‬ ‫گەڵت‬ ‫لە‬ ‫هەاڵواردن‬ ‫بەمەبەستی‬.
‫پێشگی‬ ‫نیە‬ ‫بۆی‬ ‫کەس‬ ،‫تایبەتیت‬ ‫پێداویستی‬ ‫خاوەن‬ ‫گەر‬ ‫نموونە‬ ‫بۆ‬‫لە‬ ‫ری‬
‫بکات‬ ‫خۆت‬ ‫ئاسایی‬ ‫ژیانی‬.
‫چاک‬ ‫و‬ ‫یەکسان‬ ‫هەڵسوکەوتی‬ ‫مافی‬

3. ‫بڕیار‬ ‫خۆت‬ ‫جەستەی‬ ‫سەر‬ ‫لە‬ ‫بۆخۆت‬ ،‫خۆت‬ ‫ژیانی‬ ‫بەدرێژایی‬ ‫خۆتە‬ ‫مافی‬
‫پێکهێنابێت‬ ‫هاوبەشیش‬ ‫ژیانی‬ ‫کە‬ ‫ئەوکاتەی‬ ‫تەنانەت‬ ،‫بدەیت‬.
‫دەدات‬ ‫جەستەت‬ ‫لە‬ ‫دەست‬ ‫کەسێک‬ ‫چ‬ ،‫بدەیت‬ ‫بریار‬ ‫خۆتە‬ ‫مافی‬.
‫بدرێت‬ ‫لێ‬ ‫دەستی‬ ‫جەستەت‬ ‫کوێی‬ ‫و‬ ‫چۆن‬ ،‫بدەیت‬ ‫بریار‬ ‫خۆتە‬ ‫مافی‬.
‫لە‬ ‫لێدان‬ ‫دەست‬ ‫بە‬ ‫بدات‬ ‫تۆ‬ ‫ئازاری‬ ‫و‬ ‫سەغەلتی‬ ‫نیە‬ ‫بۆی‬ ‫کەسێک‬ ‫هیچ‬
‫جەستەت‬.
‫ب‬ ‫گەنج‬ ‫یان‬ ‫مناڵ‬ ‫لە‬ ‫دەست‬ ‫هەڵە‬ ‫شێوازی‬ ‫بە‬ ‫نیە‬ ‫بۆی‬ ‫کەسێک‬ ‫نموونە‬ ‫بۆ‬‫دات‬.
‫یاخ‬ ‫تۆداوە‬ ‫لە‬ ‫دەستی‬ ‫کەسێک‬ ‫کاتێک‬ ‫لە‬ ‫دەکەی‬ ‫ناخۆشی‬ ‫بە‬ ‫هەست‬ ‫گەر‬‫ود‬
‫گەور‬ ‫کەسێکی‬ ‫گەڵ‬ ‫لە‬ ‫پێوەندیەدا‬ ‫لەو‬ ،‫بڵێی‬ ‫بەکەس‬ ‫نابێ‬ ‫دەڵی‬ ‫پێت‬‫ەساڵی‬
‫بکە‬ ‫قسە‬ ‫متمانە‬ ‫جێی‬.‫بێ‬ ‫نهێنی‬ ‫شتێکی‬ ‫هیچکات‬ ‫نابێ‬ ‫لێدان‬ ‫دەست‬‫ت‬.
‫خۆ‬ ‫جەستەی‬ ‫مافی‬

4. ‫بک‬ ‫باس‬ ‫دیکە‬ ‫کەسێکی‬ ‫بۆ‬ ‫خۆت‬ ‫سێکسی‬ ‫ژیانی‬ ‫ناکات‬ ‫پێویست‬‫ەی‬.
‫خۆت‬ ‫سێکسی‬ ‫ژیانی‬ ‫گەل‬ ‫لە‬ ‫پێوەندی‬ ‫لە‬ ‫هەیە‬ ‫ئەوەت‬ ‫مافی‬ ‫بۆخۆت‬ ‫تۆ‬‫بریار‬ ‫دا‬
‫بدەیت‬.
‫بۆ‬ ‫بکات‬ ‫ناچارت‬ ،‫خۆت‬ ‫ویستی‬ ‫دەرەوەی‬ ‫لە‬ ‫نیە‬ ‫بۆی‬ ‫کەسێک‬ ‫هیچ‬
‫و‬ ‫کردەوەیەکی‬ ‫کردنی‬ ‫سەیر‬ ‫یان‬ ‫سێکسی‬ ‫پێوەندیەکی‬ ‫لە‬ ‫بەشداری‬‫ا‬.
‫بکات‬ ‫ناچارت‬ ‫خۆت‬ ‫ویستی‬ ‫بەبێ‬ ‫نیە‬ ‫بۆی‬ ‫کەسێک‬ ‫هیچ‬ ‫نموونە‬ ‫بۆ‬
‫ئینترن‬ ‫رێگەی‬ ‫لە‬ ‫خود‬ ‫یا‬ ‫تەلەڤیزیۆن‬ ‫لە‬ ‫سێکسی‬ ‫فیلمی‬ ‫سەیری‬‫ێتەوە‬
‫بکەیت‬.‫یان‬ ‫وێنە‬ ‫خۆت‬ ‫ویستی‬ ‫بەبێ‬ ‫نیە‬ ‫بۆی‬ ‫کەسێک‬ ‫هیچ‬ ‫هەروەها‬
‫بنێرێت‬ ‫بۆت‬ ‫تەلەفۆنەوە‬ ‫رێگای‬ ‫لە‬ ‫سێکسی‬ ‫فیلمی‬.
‫چاک‬ ‫و‬ ‫هێمن‬ ‫سێکسی‬ ‫ژیانێکی‬ ‫هەبوونی‬ ‫مافی‬

5. ‫پێوەندی‬ ‫کەسێ‬ ‫گەڵ‬ ‫لە‬ ‫داخوا‬ ‫بدەی‬ ‫بریار‬ ‫بۆخۆت‬ ‫هەیە‬ ‫ئەوەت‬ ‫مافی‬
‫نە‬ ‫یان‬ ‫دەبێ‬ ‫حەزلێکەریت‬.
‫ژیانی‬ ‫کەسێک‬ ‫گەڵ‬ ‫لە‬ ‫داخوا‬ ‫بدەی‬ ‫بڕیار‬ ‫بۆخۆت‬ ‫هەیە‬ ‫ئەوەت‬ ‫مافی‬
‫نە‬ ‫یان‬ ‫دێنی‬ ‫پێک‬ ‫هاوسەرگیری‬.
‫هەیە‬ ‫پێوەندیت‬ ‫لە‬ ‫جیابوونەوە‬ ‫مافی‬.‫بی‬ ‫تەنیا‬ ‫بە‬ ‫هەیە‬ ‫ئەوەت‬ ‫مافی‬ ‫هەروەها‬.
‫یەک‬ ‫مافی‬ ‫و‬ ‫دڵخوازانە‬ ،‫بەرامبەر‬ ‫رێزگرتنی‬ ‫بنەمای‬ ‫سەر‬ ‫لە‬ ‫دەبێ‬ ‫پێوەندی‬‫سان‬
‫بێت‬.
‫ب‬ ‫خۆشە‬ ‫پێیان‬ ‫کە‬ ‫شێوەیەی‬ ‫بەو‬ ‫کە‬ ‫دی‬ ‫خەڵکانی‬ ‫بدەی‬ ‫رێگە‬ ‫دەبێ‬ ‫ئەتۆش‬‫ژین‬.
‫لە‬ ‫گەر‬ ،‫بکەی‬ ‫تەالق‬ ‫یان‬ ‫جیابوونەوە‬ ‫داوای‬ ‫هەیە‬ ‫ئەوەت‬ ‫مافی‬ ‫نموونە‬ ‫بۆ‬
‫نارازیت‬ ‫خۆت‬ ‫هاوسەرگیری‬ ‫ژیانی‬.‫هاوسەرگ‬ ‫ژیانی‬ ‫لە‬ ‫کاتێک‬ ‫بەتایبەتی‬‫یریدا‬
‫بکەوە‬ ‫مەسەلەیە‬ ‫لەو‬ ‫بیر‬ ‫هەیە‬ ‫توندوتیژی‬.‫ئاس‬ ‫تا‬ ‫ژیاندا‬ ‫لە‬ ‫پشوودرێژی‬‫تێکی‬
‫چاکە‬ ‫دیار‬.
‫پێوەندی‬ ‫هەڵوەشاندنەوەی‬ ‫و‬ ‫بەستن‬ ‫مافی‬

6. ‫نە‬ ‫یان‬ ‫دەبێ‬ ‫مناڵت‬ ‫داخوا‬ ‫بدەیت‬ ‫بڕیار‬ ‫هەیە‬ ‫ئەوەت‬ ‫مافی‬.
‫ل‬ ‫بەرگری‬ ‫بڕوای‬ ‫جێی‬ ‫شێوازی‬ ‫لە‬ ‫هەیە‬ ‫ئەوەت‬ ‫مافی‬ ،‫ناوێت‬ ‫مناڵت‬ ‫گەر‬‫ە‬
‫وەرگری‬ ‫کەڵک‬ ‫بوون‬ ‫دووگیان‬.
‫بنەماڵەیین‬ ‫پالنی‬ ‫گرتن‬ ‫دووگیانی‬ ‫پێشی‬ ‫یان‬ ‫مناڵداربوون‬.
‫بنەماڵەیی‬ ‫پالنی‬ ‫بۆ‬ ‫هەیە‬ ‫یارمەتیت‬ ‫و‬ ‫زانیاری‬ ‫بەدەستهێنانی‬ ‫مافی‬.
‫دەبێت‬ ‫مناڵت‬ ‫چەند‬ ‫بدەی‬ ‫بڕیار‬ ‫هەیە‬ ‫ئەوەت‬ ‫مافی‬ ‫نموونە‬ ‫بۆ‬.‫فینالن‬ ‫لە‬‫د‬
‫بێت‬ ‫زەحمەت‬ ‫گەورە‬ ‫بنەماڵەی‬ ‫بەخێوکردنی‬ ‫لەوانەیە‬.‫پ‬ ‫لە‬ ‫بیر‬ ‫کاتێک‬‫النی‬
‫خۆ‬ ‫ئاسایشی‬ ‫و‬ ‫تەندوروستی‬ ‫لە‬ ‫بیر‬ ‫دەکەی‬ ‫مناڵداربوون‬ ‫و‬ ‫بنەماڵەیی‬‫و‬ ‫ت‬
‫بکە‬ ‫بنەماڵەت‬.
‫بردن‬ ‫لەبار‬ ‫مناڵ‬ ‫یان‬ ‫مناڵداربوون‬ ‫مافی‬

7. ‫لە‬ ‫پێوەندی‬ ‫لە‬ ‫پەروەردە‬ ‫و‬ ‫زانیاری‬ ‫خۆتدا‬ ‫ژیانی‬ ‫هەموو‬ ‫لە‬ ‫هەیە‬ ‫ئەوەت‬ ‫مافی‬
‫بێنی‬ ‫بەدەست‬ ‫خۆت‬ ‫تەناهی‬ ‫و‬ ‫تەندوروستی‬ ‫گەڵ‬.
‫تێبگەیت‬ ‫لێی‬ ‫کە‬ ‫بێت‬ ‫بەشێوەیەک‬ ‫و‬ ‫بێت‬ ‫دروست‬ ‫دەبێ‬ ‫زانیاریەکە‬.
‫تەمەنەکان‬ ‫لەهەموو‬ ‫مرۆڤ‬ ‫یەکسان‬ ‫شێوەیەکی‬ ‫بە‬ ‫دەبێ‬ ‫زانیاری‬ ‫و‬ ‫پەروەردە‬
‫بگرێت‬ ‫لەبەرچاو‬.
‫پێشگی‬ ‫گەڵ‬ ‫لە‬ ‫پێوەندی‬ ‫لە‬ ‫دروست‬ ‫زانیاری‬ ‫هەیە‬ ‫ئەوەت‬ ‫مافی‬ ‫نموونە‬ ‫بۆ‬‫ری‬
‫بێنی‬ ‫بەدەست‬ ‫بوون‬ ‫دووگیان‬ ‫لە‬.‫زمانێک‬ ‫بە‬ ‫دەبێ‬ ‫خزمەتگوزار‬ ‫کارمەندی‬‫ی‬
‫تێبگەیت‬ ‫لێی‬ ‫تەواوی‬ ‫بە‬ ‫ئەوەی‬ ‫بۆ‬ ‫بکاتەوە‬ ‫شی‬ ‫بۆت‬ ‫ئارام‬ ‫و‬ ‫روون‬.
‫گەڵ‬ ‫لە‬ ‫پێوەندی‬ ‫لە‬ ‫زانیاری‬ ‫بەدەستهێنانی‬ ‫مافی‬
‫خۆت‬ ‫تەندوروستی‬

8. ‫هەیە‬ ‫خۆت‬ ‫بیرورای‬ ‫و‬ ‫بیرکردنەوە‬ ‫مافی‬.
‫کە‬ ‫ئەوەی‬ ‫بێ‬ ‫بە‬ ،‫دەرببڕی‬ ‫خۆت‬ ‫بیرورای‬ ‫هەیە‬ ‫ئەوەت‬ ‫مافی‬ ‫هەروەها‬
‫لێبکرێت‬ ‫هەرەشەت‬.
‫بکەیەوە‬ ‫بیر‬ ‫دیکە‬ ‫خەڵکانی‬ ‫لە‬ ‫جیاواز‬ ‫هەیە‬ ‫ئەوەت‬ ‫مافی‬.
‫ک‬ ‫لە‬ ‫رێزگرتن‬ ‫بەشێوەی‬ ‫دەبێ‬ ‫چاالکیەک‬ ‫هەمووجۆرە‬ ‫و‬ ‫بیرورا‬ ‫دەربرینی‬‫ەسانی‬
‫بێت‬ ‫دیکە‬.
‫بیرورا‬ ‫لە‬ ‫جیاواز‬ ‫ئەگەر‬ ‫تەنانەت‬ ،‫بگرە‬ ‫دیکە‬ ‫کەسانی‬ ‫بیرورای‬ ‫لە‬ ‫رێز‬‫خۆت‬ ‫ی‬
‫بن‬.
‫هەیە‬ ‫خۆی‬ ‫تایبەتی‬ ‫بیرورای‬ ‫مافی‬ ‫برادەرەکەت‬ ‫نموونە‬ ‫بۆ‬.‫نیە‬ ‫بۆت‬
‫نەبوو‬ ‫تۆ‬ ‫هاوبیری‬ ‫ئەگەر‬ ‫تەنانەت‬ ‫بکەی‬ ‫بەو‬ ‫سووکایەتی‬.
‫بیرورا‬ ‫مافی‬

9. ‫داوای‬ ‫و‬ ‫کاربەدەستان‬ ‫الی‬ ‫کەیەوە‬ ‫بەرز‬ ‫خۆت‬ ‫سکااڵی‬ ‫هەیە‬ ‫ئەوەت‬ ‫مافی‬
‫کرابێت‬ ‫پێشێل‬ ‫مافت‬ ‫گەر‬ ،‫بکەی‬ ‫خۆت‬ ‫مافی‬ ‫قەرەبووی‬.
‫بەر‬ ‫ببەیە‬ ‫پەنا‬ ‫هاوسەرگیریدا‬ ‫ژیانی‬ ‫لەکاتی‬ ‫تەنانەت‬ ‫هەیە‬ ‫ئەوەت‬ ‫مافی‬
‫کرابێت‬ ‫پێشێل‬ ‫مافت‬ ‫کاتێک‬ ‫دەوڵەتی‬ ‫کاربەدەستانی‬.
‫و‬ ‫ویست‬ ‫لەدەرەوەی‬ ‫سێکسی‬ ‫پیوەندی‬ ‫بۆ‬ ‫کرابی‬ ‫ناچار‬ ‫گەر‬ ‫نموونە‬ ‫بۆ‬
‫بکەی‬ ‫خۆت‬ ‫مافی‬ ‫داوای‬ ‫و‬ ‫بکەی‬ ‫سکااڵ‬ ‫هەیە‬ ‫ئەوەت‬ ‫مافی‬ ،‫خۆت‬ ‫ئیرادەی‬.
‫یاسایی‬ ‫پارێزراوی‬ ‫مافی‬

10. www.vigorhanke.fi
Hankepäällikkö Tiina Alakärppä
tiina.alakarppa@sosped.fi
050 375 4755
Hankesuunnittelija Liban Abdi
liban.abdi@sosped.fi
044 356 6541