SlideShare a Scribd company logo
1 of 64
Download to read offline
N ë e r të A ll-llah të Gjith mëh h
më
ut,
Ă« s irs mit, M Ă«h s
s irueit!

ETIKA ISLAME
Abdulhamid Ebu Sulejman

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

2
PARATHĂ‹NIE .................................................................................................................................................................................................................... 6
MĂ‹ TEJ... ......................................................................................................................................................................................................................... 7
1. RREGULLAT E DUASĂ‹ (LUTJES) ..................................................................................................................................................................................... 8
2. BINDJA E MIRĂ‹ NDAJ ALLAHUT TĂ‹ LARTĂ‹ .................................................................................................................................................................... 9
3. PRANIMI I MĂ‹KATIT..................................................................................................................................................................................................... 9
4. VENDOSMĂ‹RIA NĂ‹ LUTJE ............................................................................................................................................................................................10
5. VRULLSHMĂ‹RIA NĂ‹ DUA (LUTJE) ................................................................................................................................................................................10
6. LUTJA TĂ‹ BĂ‹HET TRI HERĂ‹ ......................................................................................................................................................................................... 11
7. DUAJA (LUTJA) TĂ‹ BĂ‹HET ME FJALĂ‹ QĂ‹ KANĂ‹ KUPTIM PĂ‹RMBLEDHĂ‹S........................................................................................................................ 11
8. LUTĂ‹SI TĂ‹ FILLOJĂ‹ PREJ VETES...................................................................................................................................................................................12
9. TĂ‹ ZGJEDHĂ‹ KOHĂ‹ TĂ‹ PĂ‹RSHTATSHME PĂ‹R LUTJE.......................................................................................................................................................13
A) RREGULLAT TË CILAVE DUHET T’U PËRMBAHET MUSLIMANI PARA NGRËNIES ..............................................................................................................17
B) RREGULLAT GJATĂ‹ NGRĂ‹NIES ......................................................................................................................................................................................18
C) RREGULLAT PAS NGRĂ‹NIES..........................................................................................................................................................................................21

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

3
A) RREGULLAT E THIRRJES NĂ‹ GOSTI..............................................................................................................................................................................22
B) RREGULLAT E PRANIMIT TĂ‹ THIRRJES......................................................................................................................................................................... 23
C) RREGULLAT E SJELLJES NĂ‹ GOSTI...............................................................................................................................................................................24
A) RREGULLAT PARA UDHĂ‹TIMIT ....................................................................................................................................................................................25
B) RREGULLAT GJATĂ‹ UDHĂ‹TIMIT ...................................................................................................................................................................................28
C) DISA RREGULLA PAS UDHĂ‹TIMIT ................................................................................................................................................................................29
9. KUR TĂ‹ SHOHIM Ă‹NDĂ‹RR...........................................................................................................................................................................................38
10. HAPJA E GOJĂ‹S (NGA GJUMI, LODHJA)....................................................................................................................................................................38
11. RREGULLAT GJATĂ‹ TESHTITJES................................................................................................................................................................................... 39
12. RREGULLAT PĂ‹R TĂ‹ SĂ‹MURIN DHE VIZITUESIT ...........................................................................................................................................................41
A) RREGULLAT QË DUHET T’U PËRMBAHET I SËMURI ......................................................................................................................................................41
B) RREGULLAT PĂ‹R VIZITUESIT .......................................................................................................................................................................................42
13. RREGULLAT E NGUSHĂ‹LLIMIT, FALJES SĂ‹ NAMAZIT TĂ‹ XHENAZES DHE VARROSJES SĂ‹ SAJ ........................................................................................44
14. RREGULLAT E VESHJES.............................................................................................................................................................................................46

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

4
15. MĂ‹SUESI DHE NXĂ‹NĂ‹SI............................................................................................................................................................................................48
A) VIRTYTET E MĂ‹SUESIT ...............................................................................................................................................................................................48
B) VIRTYTET E NXĂ‹NĂ‹SIT...............................................................................................................................................................................................49
16. RREGULLAT E KĂ‹RKIMIT TĂ‹ LEJES..............................................................................................................................................................................51
17. RREGULLAT E SHOQĂ‹RIMIT .......................................................................................................................................................................................52
NGA MĂ‹ TĂ‹ RĂ‹NDĂ‹SISHMET JANĂ‹: ..................................................................................................................................................................................52
18. RREGULLAT E SJELLJES NĂ‹ XHAMI ...........................................................................................................................................................................54
19. RREGULLAT NĂ‹ DITĂ‹N E XHUMA ..............................................................................................................................................................................55
20. RREGULLAT E SADAKASĂ‹ (LĂ‹MOSHĂ‹S)...................................................................................................................................................................... 57
21. RREGULLAT E DURIMIT.............................................................................................................................................................................................58
22. RREGULLAT E HYRJES NĂ‹ SHTĂ‹PI.............................................................................................................................................................................59
23.RREGULLAT E AGJĂ‹RIMIT...........................................................................................................................................................................................59
24. RREGULLAT E HAXHIT ..............................................................................................................................................................................................61

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

5
PARATHĂ‹NIE
Falënderimet dhe nderimet janë për Allahun (xh.sh.), i Cili i udhëzoi krijesat (njerëzimin) në
edukatën më të përso-sur, për Atë që nga arka e mëshirës dhe e bujarisë së Vet hapi çdo derë, i
ndriçoi sytë e besimtarëve për të parë të vërtetën dhe për të kërkuar shpërblimin e Tij. Ai i errësoi
sytë e mohuesve (kundërshtarëve të Zotit) për shkak të kryeneçësisë së tyre për t’iu përulur Atij,
gjë që u bë pengesë mes tyre dhe dritës së Tij.
I udhëzoi me nderin dhe mëshirën e Tij, ndërkohë që i humbi të tjerët me drejtësinë dhe urtësinë
e Tij.
Dëshmoj se nuk ka zot tjetër përveç Allahut, i Vetmi që nuk ka shok, Ai është i Lartësuar dhe
Dhuntidhënës. Dësh-moj se Muhammedi është rob dhe Pejgamber i Tij, i dërguar nga Allahu me
ibadetet më të çmuara dhe etikën më të përsosur, shpëtimi i Allahut qoftë mbi të, mbi familjen
dhe shokët e tij.

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

6
MĂ‹ TEJ...
Ky është një libër përmbledhës që përmban një varg rregullash për të cilat ka nevojë muslimani
gjatë jetës së tij të përditshme. Këtë libër ia paraqes si këshillë umetit: Mësim për të paditurin,
përkujtim për harrestarin dhe vërej-tje për shpërfillësin e këtyre rregullave.
Ky libër është këshillë për besimtarin, që të jetojë me udhëzimet e Pejgamberit alejhi selam, si
gjatë përmendjes së Allahut ashtu edhe gjatë lutjes së Tij; që të jetojë me udhëzimet e tij gjatë
ngrënies dhe pirjes, në mënyrë që gjatë të ushqyerit të jetë i kënaqur me Zotin dhe falënde-rues
ndaj Tij; që të jetojë me udhëzimin e Tij edhe gjatë të veshurit. Pra, të jetojë me udhëzimet e tij në
çdo sferë të jetës së ndershme dhe të jetë syçelur për të ndjekur çdo sjellje.
Muslimani e ka për detyrë t’i ruajë e të kujdeset për këto rregulla në mënyrë të plotë duke e
zbatuar atë që i zbriti Muhammedit alejhi selam dhe duke e ndjekur sunetin e tij, të cilin Allahu
xhel-le shanuhu na urdhëroi ta ndjekim dhe pas të cilit duhet të kapemi fort.
Prej Allahut kërkoj që të më dhurojë qëllim të pastër dhe të mirë, që kjo shkresë t’i sjellë dobi atij
që e lexon dhe atij që e përcjell. Lus Allahun që dobia dhe të mirat e tij t’i përfshijnë të gjithë
besimtarët me anë të bujarisë dhe mëshirës të Tij, ngaqë Ai është i aftë për çdo gjë.
Shpëtimi dhe paqja qofshin mbi të Dërguarin tonë, Muhammedin alejhi selam, mbi familjen dhe
shokët e tij në përgjithësi.
E falënderojmë Allahun, Zotin e botëve.
Shkroi,

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

7
Abdul Hamid bin Abdurr Rrahman Suhejbani
E mërkurë, 23. 02. 1414 hixhri

1.

RREGULLAT E DUASĂ‹ (LUTJES)

1. Madhërimi i Allahut të Lartmadhërishëm dhe salavati mbi Pejgamberin alejhi selam para se t’ia
fillojmë duasë. Ngase ne kërkojmë prej Tij që të na begatojë, të na mëshi-rojë dhe të na falë.
Andaj është e arsyeshme që lutjes t’i bëjmë një hyrje që përmban falënderim dhe madhërim ndaj
Zotit Lavdiplotë.
Nga Fedale bin Ubejdi transmetohet të ketë thënë: “Derisa Resulull-llahu po rrinte ulur, hyri një
njeri dhe u fal, pastaj tha: “O Allah, më fal mua dhe më mëshiro.” Atëherë Muhammedi a.s. tha:
“Nxitove, o ti musal-li (falës i namazit). Kur të kryesh faljen, derisa je ulur, falënderoje Allahun
me atë që meriton dhe ço salavat mbi mua e pastaj bë dua.” Pastaj erdhi dhe u fal një tjetër.
Falënderoi Allahun, çoi salavat mbi Pejgamberin a.s. Këtij i Dërguari i tha: “O ti musal-li, tani lutu,
se të pranohet.” (Transmeton Tirmidhiu, ndërsa hadithi është sahih)

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

8
2. BINDJA E MIRĂ‹ NDAJ ALLAHUT TĂ‹ LARTĂ‹
I Lartmadhërishmi thotë: “E kur robërit e mi të pyesin ty për Mua, Unë jam afër, i përgjigjem
lutjes kur lutësi më lutet.” (El-Bekare 186)
Pra Allahu xh.sh. është afër nesh, Ai është me ne, me diturinë, me gjerësinë dhe mbrojtjen e Tij.
Pejgamberi a.s. na ka urdhëruar që çështjen e pranimit t’ia lëmë Allahut xh.sh. dhe të jemi të
bindur se do ta fitoj-më atë që e shpresojmë.
Transmetohet nga Ebu Hurejra radijallahu-anhu se Pejgamberi a.s. ka thënë: “Luteni Allahun duke
qenë të bindur se Ai ju përgjigjet.” (Transmeton Tirmidhiu e hadi-thi është hasenun sahih) që do të
thotë: Të besoni se Allahu xh.sh. nuk jua ndërpret të mirat e Tij. Sepse buja-ria e Tij është e gjerë,
dhuntia e Tij është e madhe sa herë që lutësi lutet. Shpresa e tij e mban dhe lutja e tij është e
sinqertë. Ngase, nëse shpresa e duaxhiut (lutësit) tek Allahu nuk është e fortë, duaja e tij nuk
është e sinqe-rtë.

3. PRANIMI I MĂ‹KATIT
Kjo punë është përsosmëri e adhurimit ndaj Allahut të Lartësuar. Transmetohet nga Ali bin Ebi
Talibi r.a., i cili e ka dëgjuar Pejgamberin a.s. duke thënë: “Me të vërtetë Allahu mahnitet me
robin kur thotë: “Nuk ka zot përveç Teje. Me të vërtetë unë i bëra vetes të padrejtë, m’i fal mua
Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

9
gabimet se vërtet nuk ka kush që i fal gabimet përveç Teje.” Thotë (Allahu xh.sh.): “Robi im e di
se ai ka Zot i cili fal dhe dënon.” (Transmeton Hakimi, ndërsa hadithi është sahih, i vërtetë)

4. VENDOSMĂ‹RIA NĂ‹ LUTJE
Transmetohet prej Enes bin Malikut r.a., se Pejgamberi a.s. ka thënë: “Kur të bëni dua, të jeni të
vendosur në lutjen tuaj e të mos thoni: “O Allahu im, nëse dëshiron, më jep mua,” sepse nuk ka
kush që e imponon Atë.” (Transmetojnë Buhariu, Muslimi dhe Tirmidhiu)
Qëllimi i vendosmërisë në kërkim është të kërkosh me këmbëngulje dhe të kërkosh prej Allahut
me zell.

5. VRULLSHMĂ‹RIA NĂ‹ DUA (LUTJE)
Transmetohet nga Aishja radiAllahu - anha se asaj i ishte vjedhur një çarçaf dhe filloi të lutet
(keq) për atë që ia kishte vjedhur. Atëherë Pejgamberi a.s. i tha: “Mos e shka-rko atë.” (Transmeton
Ebu Davudi, hadithi është i vërtetë) Domethënë, mos ia lehtëso me lutjen tënde mëkatin atij i cili
meriton dënimin për atë që ka vjedhur.

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

10
6. LUTJA TĂ‹ BĂ‹HET TRI HERĂ‹
Është vërtetuar sipas Sunetit, ashtu edhe siç gjendet në hadithin që e transmeton Muslimi nga
Ibni Mesudi r.a.: “Pasi Pejgamberi a.s. e kreu namazin e tij, ngriti zërin dhe filloi të lutet për ta
(kurejshitët). Ai e kishte zakon që, kur lutej, të përsëriste tri herë lutjen e tij. E këtë herë tha: “O
Allah, Ti u dalsh hakut kurejshitëve! O Allah, Ti u dalsh hakut kurej-shitëve! O Allah, Ti u dalsh hakut
kurejshitëve!”

7. DUAJA (LUTJA) TĂ‹ BĂ‹HET ME FJALĂ‹ QĂ‹ KANĂ‹ KUPTIM
PĂ‹RMBLEDHĂ‹S
Kjo do të thotë që fjalët në dua (lutje) të jenë të pakta por të dobishme, fjalë që i nxjerrin
domethëniet më të forta me pak fjalë dhe që të arrihet qëllimi në mënyrë më përmbledhëse dhe
më të qëlluar. Në “Sunenin” e Ebu Davu-dit dhe Musnedin e Ahmedit transmetohet se Aishja
radi- Allahu-anha ka thënë: “Pejgamberi salallahu-alejhi-ue-sel-lem gjithmonë i mbivlerësonte
duatë me kuptim përmble-dhës dhe i linte të tjerat pas tyre.”
Prej këtyre lutjeve është edhe lutja e transmetuar nga Ferve bin Naufeli: “E kam pyetur Aishen
radiAllahu-anha se cilën lutje bënte Pejgamberi s.a.v.s., e ajo më tha: “Pejga-mberi a.s. kishte
traditë të thotë:

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

11
ALLAHUME INI EUDHU BIKE MIN SHERR-RRI MA AMELT VE SHERR-RRI MA LEM
A’MEL.
(O Allahu im, kërkoj të më mbrosh prej sherrit që kam bërë dhe prej sherrit që nuk e kam bërë.”
(Transmetojnë Muslimi dhe Ebu Davudi)
Po ashtu, transmetohet nga Musa El Esh’ari r.a., se ai e kishte dëgjuar Pejgamberin a.s. duke u
lutur me këtë lutje: “O Allahu im, më fal gabimin tim, paditurinë time, harxhi-min tim, në çështjet
e mia, për të cilat Ti je më i dijshëm sesa unë. O Allahu im, më fal mua atë që e kam thënë me
seriozitet dhe atë që e kam thënë me mahi, atë që e kam thënë gabimisht dhe atë që e kam thënë
qëlli-misht dhe çdo gjë që gjendet tek unë. O Allahu im, më fal mua atë që më ka kaluar dhe atë
që do të vijë. Atë që e kam bërë fshehurazi dhe atë që e kam bërë haptazi dhe atë që Ti e di më
mirë se unë, se Ti je i Pari dhe i Fundit. Ti je i Fuqishëm për çdo gjë.” (Transmeton Muslimi)

8. LUTĂ‹SI TĂ‹ FILLOJĂ‹ PREJ VETES
Siç është përmendur në Fjalët e të Lartësuarit: “Zoti ynë, falna ne dhe vëllezërit tanë që para nesh
u pajisën me besim.” (El-Hashër 10) dhe po ashtu në fjalët: “Zoti im, më fal mua dhe vëllanë tim
dhe na dhuro mëshirën Tënde.” (El-A’raf, 151)
Po ashtu edhe në fjalët: “Zoti ynë, më fal (gabimet) mua dhe falua prindërve të mi, fali edhe të
gjithë besimtarët ditën kur jepet llogaria.” (Ibrahim, 41)

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

12
Ibni Abasi transmeton nga Ebejje bin Kabi: “Me të vërtetë Pejgamberi a.s. kur ka bërë dua për
dikë, më së pari ka bërë dua për vete e pastaj për të tjerët.” (Tran-smeton Tirmidhiu)
Por kjo nuk ka qenë traditë e përhershme e Pejgam-berit a.s. sepse ka raste kur Pejgamberi a.s. ka
bërë dua për të tjerët e nuk ka bërë për vete, siç është hadithi ku Pejgamberi a.s. thotë: “E
mëshiroftë Allahu nënën e Ismailit, sikur ta kishte lënë Zem-Zemin, do të ishte bërë burim i
përcaktuar.” (Hadithi bën fjalë për rrëfimin e Haxheres sh.p.)

9. TĂ‹ ZGJEDHĂ‹ KOHĂ‹ TĂ‹ PĂ‹RSHTATSHME PĂ‹R LUTJE
Prej kohëve më të përshtatshme për dua është fundi i natës, koha mes ezanit dhe ikametit, koha
kur gjendemi në sexhde, kur jemi të brengosur, pas ikindisë në ditën e xhuma, në Ditën e Arafatit,
koha kur bie shi, në dhjetë ditët e fundit të Ramazanit etj.

2 . RREGULLAT PËR LEXI M I N E KUR’AN I T
1. Të lexojë Kur’an me abdestt.
Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

13
2. Të pastrojë gojën me misvak (a brushë), para se të fillojë leximin e Kur’anit.
3. Të lexojë Kur’an në vende të pastra.
4. Të ulet drejt Kibles me devotshmëri, butësi, seriozitet dhe kokulur.
5. Të shqiptojë me zë EUDHU BIL-LAHI MINESH-SHEJTANIRR-RRAXHIM, që do të
thotë: Kërkoj prej Allahut që të më mbrojë prej shejtanit të mallkuar.
6. Të lexojë me tertil (rrjedhshëm).
7. Të logjikojë rreth asaj që lexon.
8. Kur të lexojë Kur’an, të qajë a të bëjë sikur qan.
9. Të lexojë me zë të bukur.
10. Të lexojë me zë, nëse nuk pengon ata që falen, lexojnë a flenë.
11. Të lexojë duke shikuar në Kur’an, meqë shikimi në të është ibadet (adhurim).
12. Të mos bisedojë me dikë gjatë leximit, përveçse në raste urgjente.
13. Të mos qeshë e as të mos luajë gjatë leximit të Kur’anit, e as të mos shikojë në gjërat që e
zbavisin (ia tërheqin vëmendjen).

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

14
3 . RREGULLAT BASH KĂ‹SH ORTORE
1. Të zbukurohet secili prej bashkëshortëve për njëri-tjetrin.
2. Burri është i detyruar të kujdeset për sunetet e fitres, të cilat janë: sunetimi, rruajtja e vendeve të
turpshme, shkurtimi i mustaqeve, prerja e thonjve dhe heqja e qimeve nën sqetulla. Po ashtu, me
këto rregulla obligohet edhe grua-ja; që të dy janë të detyruar të mos kalojnë më tepër se dyzet
ditë pa i përmbushur këto obligime. Muslimania duhet të largohet nga traditat e jobesimtarëve
(kafireve), siç është tradita e rritjes së thonjve dhe ngjyrosja e tyre.
3. Të largohet bashkëshortja nga tatuazhi, që do të thotë nga zbukurimi i trupit me pika dhe
vizatime të ndryshme e po ashtu edhe nga heqja e vetullave, qoftë tërësisht a pjesërisht, ose nga
heqja e qimeve të fytyrës. Të gjitha këto që përmendëm janë të ndaluara dhe njëkohësisht të
mallkuara nga Pejgamberi a.s., siç thotë hadithi: “Allahu i ka mallkuar ata që bëjnë tatuazh dhe atyre që
u bëhet, ato që i heqin vetullat dhe atyre të cilave u hiqen dhe ato që i ndajnë dhëmbët për zbukurim, të cilët e
ndryshojnë krijesën e Allahut.” (Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi)
4. Të falin bashkëshortët nga dy rekate namaz së bashku, siç transmetohet se Ibni Mesudi r.a. e
paska urdhëruar Ebu Harizin që, kur t’i afrohet bashkëshortes, t’i falë ajo pas tij dy rekate namaz.
(Transmetojnë Ebu Bekr bi Ebi Shejbe dhe Taberaniu)
Kjo njëkohësisht është edhe përkujtim për palën bashkë-shortore që, nëse dëshirojnë shpëtim në
dunja dhe në ahiret, atëherë le ta ngrenë jetën e tyre në devotshmëri.

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

15
5. Të vërë burri dorën e tij në ballin e saj e pastaj le të thotë: BISMIL-LAHIRR-RRAHMANIRRRRAHIM. ALLAHUMME INNI ESELUKE MIN HAJRIHA VE HAJRI MA XHEBELTEHA
ALEJHI, VE EUDHU BIKE MIN SHERIHA VE SHERI MA XHEBELTEHA ALEJHI, që
do të thotë: “Me emrin e Allahut, Mëshiruesit, Mëshirë-bërësit! O Allahu im, unë kërkoj prej Teje
të mirën e saj dhe të mirën që ke krijuar në të dhe kërkoj të më mbrosh prej sherrit të saj dhe prej
sherrit që ke krijuar në të.” (Transme-ton Buhariu)
6. Të mos harrojë bashkëshorti që, para kontaktit me bashkëshorten e tij, të thotë: BISMIL-LAHI
ALLAHUMME XHENIBNASH-SHEJTANE, VE XHENNIBISH-SHEJTANE MA REZEKTENA, që do të thotë: “Në emër të Allahut. O Allahu im, largoje shejtanin prej nesh dhe
largoje shejtanin prej asaj me çka na ke pajisur (furnizuar)!” (Transmeton Buhariu)
7. Bashkëshortëve u lejohet t’i shohin pjesët e turpshme të njëri-tjetrit. Aishja r.a. thotë: “Ishim
duke u larë unë dhe i Dërguari i Allahut salallahu-alejhi-ue-selem prej një ene që gjendej mes meje
dhe atij. Në të përziheshin duart tona. Ai më lagte mua derisa i thosha: Më lër mua, më lër mua.
(Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi)
8. Për njeriun e papastër (xhunubin) preferohet të marrë abdestt para se të shtrihet në shtrat, e
nëse lahet, atëherë është edhe më mirë. Transmetohet nga Abdullah ibni Kajsi se e paska pyetur
Aishen radiAllahu-anha se si vepronte Resulull-llahu-sallAllahu alejhi ue-selem kur ishte i
papastër: “A pastrohej para se të binte për të fjetur apo flinte para se të pastrohej?” E ajo kishte
thënë: “Të gjitha këto i bënte. Ndonjëherë pastrohej e flinte, e ndonjëherë merrte abdestt e
flinte.” (Pasi mori vesh përgjigjen) Tha: “Falënderimi i qoftë Allahut, i Cili ka lënë fushëveprim të
gjerë në këtë çështje.” (Transmeton Muslimi)
Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

16
4 . RREGULLAT E N GRĂ‹N I ES D H E TĂ‹ PI RJES

A) RREGULLAT TË CILAVE DUHET T’U PËRMBAHET MUSLIMANI
PARA NGRĂ‹NIES
1. Të mundohet që ushqimin dhe pijen e tij t’i fitojë me nder, e jo me tradhti a mashtrime, siç
thotë Allahu i Lartësuar: “O ju që besuat, hani nga të mirat që ju kemi dhënë.” (El-Bekare,
172)
2. Të vendosë të hajë dhe të pijë që të forcohet e të mund të punojë, ashtu që të shpërblehet me
atë që ka ngrënë dhe ka pirë.
3. T’i lajë duart para se të ulet të hajë, nëse i ka të papastra ose nuk është i sigurtë në pastërtinë e
tyre.
4. Të vërë ushqimin e tij në sofër mbi tokë, jo mbi tavolinë, sepse kjo është më afër
devotshmërisë, siç thotë Enesi r.a.: “Nuk ka ngrënë i Dërguari i Allahut s.a.v.s. mbi huvan
(tavolinë) e as në sekërgje (pjatë zbukuruese në të cilën vendoset ushqimi).” (Transmeton
Buhariu)
5. Të ulet duke u gjunjëzuar (nëse ha në tokë), në shpinën e këmbëve, ose të mbështetet në
këmbën e djathtë e të ulet në të majtën, ashtu siç e kishte zakon Resulull-llahu a.s., duke vepruar
Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

17
sipas fjalëve të tij: “Unë nuk ha duke qenë i mbështetur, sepse unë jam një njeri, ha dhe ulem si
njeri.” (Transmeton Buhariu)
6. Të jetë i kënaqur me atë që është përgatitur prej ushqimit dhe të mos u bëjë naze gjellëve e
ushqimeve; nëse i pëlqen, le të hajë, e nëse nuk i pëlqen, le ta lërë, ashtu siç thuhet në hadithin e
Ebu Hurejres: “Nuk i ka bërë naze hajes Resulull-llahu s.a.v.s. asnjëherë. Nëse i ka pëlqyer, ka
ngrënë prej saj, e nëse jo, e ka lënë.” (Transmeton Buhariu)
7. Të hajë së bashku me ndonjë tjetër, qoftë ai mysafir, farefis, fëmijë ose shërbëtor, sipas
hadithit: “Tubohuni rreth sofrës suaj që të bëhet bereqet për ju.” (Transmetojnë Ebu Davudi dhe
Tirmidhiu dhe thonë se hadithi është sahih)

B)

RREGULLAT GJATĂ‹ NGRĂ‹NIES

1. Të fillojë me emër të Allahut, sipas fjalëve të Resulull-llahut s.a.v.s.: “Kur doni të hani, në fillim
të ngrënies thoni: “Bismil-lahi”. E nëse harroni ta përmendni emrin e Allahut të Lartësuar në
fillim të ngrënies, kur t’ju kujtohet, thoni: “Bismil-lahi, në fillim e deri në mbarim.” (Transmetojnë
Ebu Davudi dhe Tirmidhiu dhe thonë se hadithi është sahih, i vërtetë)
2. Të mbarojë me falënderim të Allahut, duke thënë: “El hamdu-lil-lah”, sipas hadithit: “Kush ha
ndonjë ushqim dhe thotë: “EL HAMDU-LIL-LAH (Falënderimi i qoftë Allahut) i Cili më ushqeu

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

18
me këtë dhe më furnizoi me të pa lodhjen time dhe fuqinë time”, - i falen gabimet e bëra.”
(Transme-tojnë Buhariu dhe Muslimi)
3. Të hajë me tre gishtat e dorës së djathtë (nëse nuk ka lugë) e ta marrë kafshatën sa më të vogël,
le ta përtypë sa më mirë e të hajë para vetes e jo nga mesi i pjatës, sipas hadithit të Pejgamberit
a.s.: “O vogëlush, thuaj Bismilah, ha me të djathtën dhe ha ç’gjendet para teje.” (Transmetojnë
Buhariu dhe Muslimi) Dhe hadithi: “Bereqeti (begatia) zbret në mes të pjatës me ushqim, prandaj hani nga
skajet, e mos filloni nga mesi i saj.” (Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi)
4. T’i lëpijë gishtat e tij para se t’i fshijë me shami a t’i lajë me ujë, sipas hadithit të Pejgamberit
a.s.: “Kur të hani ushqim, të mos i fshini duart derisa t’i lëpini a të jenë të lëpira.” (Transmetojnë Ebu
Davudi dhe Tirmidhiu)
5. Nëse i bie në tokë ajo që është duke ngrënë, le ta marrë dhe le ta largojë papastërtinë prej saj e
pastaj le ta hajë, duke u bazuar në hadithin: “Nëse ju bie kafshata, merreni atë dhe largojeni prej saj
papastërtinë e hajeni, e mos ia lini shejtanit.” (Transmeton Muslimi)
6. Të mos fryjë në ushqimin e nxehtë e të mos e hajë atë derisa të ftohet. Po ashtu, ndalohet fryrja
në ujë gjatë pirj-es. Të marrë frymë tri herë gjatë pirjes (jashtë enës për pirje), sipas hadithit që
transmeton Enesi r.a.: “Resulull-llahu a.s. ka marrë frymë tri herë gjatë pirjes.” (Transmeto-jnë
Buhariu dhe Muslimi) Po ashtu, transme-tohet nga Ebu Saidi se Pejgamberi s.a.v.s. e ka ndaluar
fryrjen në pije. (Transmeton Tirmidhiu dhe thotë se hadithi është sahih) Për të njëjtën çështje na
flet edhe hadithi të cilin e transmeton Ibni Abasi radijAllahu-anhuma, se Pejgamberi s.a.v.s. ka
nda-luar të merret frymë në enë ose të fryhet në të. (Transmeton Tirmidhiu)

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

19
7. T’i shmanget ngrënies së tepërt, sipas hadithit: “Nuk mbush njeriu enë më të dëmshme se
barkun e tij. Njeriut do t’i mjaftonin disa kafshata për ta mbajtur trupin e tij, por nëse nuk mund
ta ndalë veten, atëherë (le ta përpjesëtojë lukthin e tij): një të tretën për ushqim, një të tretën për
pije dhe një të tretën për frymëmarrje.” (Transmetojnë Ahmedi, ibni Maxhe dhe Hakimi, hadithi
është hasen)
8. Të mos marrë ushqim ose pije nëse në tubim gjendet dikush më i vjetër a me nder më të madh,
sepse kjo është në kundërshtim me etikën islame dhe një sjellje e tillë bën që njeriu të shfaqet si
grykës, e kjo është një cilësi e keqe dhe e palavdëruar.
9. Të mos shikojë shokët e tij gjatë ngrënies dhe të mos i mbikëqyrë ata, se ndoshta turpërohen
prej tij. Por duhet ta ulë shikimin rreth asaj që hahet. Po ashtu, të mos i përcjellë ata, se kjo i
pengon ata.
10. Të mos bëjë gjëra prej të cilave njerëzit neveriten dhe të mos i shkundë duart në pjatën e tij, të
mos e afrojë kokën mbi pijet gjatë ngrënies ose marrjes së ushqimit, sepse mund t’i pikojë nga
goja ndonjë send e të bjerë në të. Njeriu nuk duhet të flasë fjalë që kanë të bëjnë me fëlliqësira
dhe plehra, se ndoshta dikush prej shokëve të tij shqetësohet, e shqetësimi i muslimanit është
haram (gjë e ndaluar).
11. Kur të hajë bukë me të varfrit, le të jetë sa më bujar ndaj tyre dhe le t’u japë përparësi. Kur të
hajë me shokët e tij, le të jetë i buzëqeshur dhe le të bëjë mahi (shaka). E kur të hajë bukë me
njerëz të gradave të larta (si dijetarët), le të jetë me sjellje dhe nder ndaj tyre.

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

20
C)

RREGULLAT PAS NGRĂ‹NIES

1. Të mos e teprojë e të ngopet, duke vepruar sipas urdhrave të Pejgamberit a.s., që të mos arrijë
në pengesa shkatërruese, sepse barku u nënshtrohet lehtë sprovimeve.
2. T’i patrojë gishtat (nëse ka ngrënë pa lugë) me shami para se t’i lajë, por nëse i lan duart është
më mirë se vetëm fshirja e tyre.
3. Ta mbledhë atë që ka rënë gjatë ushqimit, sepse ajo është falënderim për begatitë.
4. Ta pastrojë gojën dhe dhëmbët, se me të e përmend Allahun (xh.sh.) dhe komunikon me
shokët e tij.
5. T’i falënderohet Allahut të Lartësuar pas ngrënies dhe pijes, e nëse ka pirë qumësht të thotë
“Allahu im, lësho begati në atë me çka na furnizove dhe shtona prej saj!”
Kur të hajë në sofër të huaj, në fund të ngrënies, le të thotë: “Hëngrën te ti agjëruesit e ushqimin
tënd e hëngrën të pastërtit, e engjëjt ju pastruan.”

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

21
5 . RREGULLAT E M I KPRI TJES

A)

RREGULLAT E THIRRJES NĂ‹ GOSTI

1. Muslimani duhet të thërrasë në musafirllëk të devotshmit e jo të prishurit e të pandershmit,
sipas hadithit: “Mos shoqëro askë përveç besimtarit dhe të mos e hajë ushqimin tënd askush përveç të
devotshmit.” (Transmetojnë Ahmedi, Ebu Davudi, Ibni Habani dhe Hakimi, hadithi është sahih)
2. Të mos i veçojë në musafirllëkun e tij të pasurit, duke mos i ftuar të varfrit, sipas hadithit:
“Ushqimi më i dëmshëm është ushqimi i një ziafeti në të cilin thirren të pasurit e lihen të varfrit.”
(Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi)
3. Të mos ketë për qëllim që të lavdërohet e të krenohet me gostinë e tij, por ta zbatojë Sunetin e
Pejgamberit alejhi selam dhe të Pejgamberëve të tjerë, si të Ibrahimit alejhi selam, i cili kishte
pseudonimin “babai i mikpritjes”. Gjith-ashtu, të ketë për qëllim që me anë të mikpritjes së tij t’i
gëzojë besimtarët, po ashtu të përhapë kënaqësinë dhe hare-në në zemrat e vëllezërve të tij
besimtarë.
4. Të mos e thërrasë atë për të cilin e di se, nëse do të vinte, do të ngushtohej nga të pranishmit
ose do të ofendo-hej nga disa prej tyre. Këtë e bën si përkujdesje për t’iu larguar ofendimit të
besimtarit, e cila gjë është e ndaluar.

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

22
B) RREGULLAT E PRANIMIT TĂ‹ THIRRJES
1. Muslimani duhet t’i përgjigjet thirrjes e të mos vonohet, përveç nëse ka ndonjë pengesë, siç
është frika se mos bën ndonjë dëm në fe a në trupin e vet, sipas hadithit: “Kush është i thirrur, le të
përgjigjet.” (Transmeton Musli-mi) Dhe hadithi: “Sikur të isha i thirrur në thundra të deles, do të isha
përgjigjur, e sikur të më jepej shpatulla, do të kisha pranuar.” (Transmeton Buhariu)
2. T’i përgjigjet thirrjes, qoftë ajo nga i pasuri a i varfri, sepse, nëse nuk i përgjigjet thirrjes së
fukarasë, e prek atë shpirtërisht e kjo është edhe shenjë e mendjemadhësisë, kurse
mendjemadhësia është e urryer. Sa i përket përgjigjes së thirrjes së fukarave, transmetohet nga
Hasan bin Ali radiallahu-anhuma, se duke kaluar pranë disa fukarave që kishin shtruar një copë
buke në tokë dhe hanin, i thanë: “O bir i bijës së Pejgamberit, eja të hamë së bashku” - e ai tha:
“Po, se Allahu nuk i do mendjemëdhenjtë.” Zbriti prej mushkës dhe i shoqëroi ata në ngrënie.
3. Të mos bëjë dallim në pranimin e thirrjes së atij që është afër dhe atij që është larg. E nëse
është i thirrur në dy vende, le t’i përgjigjet të parit e prej të dytit le të kërkojë falje.
4. Të mos i shmanget përgjigjes për shkak të agjërimit nafile, por le të shkojë. E nëse shoku i tij
gëzohet që ai të hajë, le ta prishë agjërimin, sepse gëzimi i zemrave të besimtarëve është
devotshmëri, e nëse nuk ha, le të bëjë dua për ta, sipas hadithit: “Nëse thirreni diku, përgjigjuni;
nëse jeni me agjërim, bëni dua; e nëse nuk agjëroni, hani. (Transmeton Muslimi)
5. Me përgjigjen e tij të ketë për qëllim nderimin e vëllait musliman, që të shpërblehet për atë
vizitë.

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

23
C) RREGULLAT E SJELLJES NĂ‹ GOSTI
1. Të mos vonohet nga koha e caktuar, sepse mund të bezdisen njerëzit duke pritur, por as të
mos shkojë para kohe e t’i befasojë ata, se ndoshta nuk janë përgatitur e mund të shqetësohen me
praninë e tij.
2. Kur të hyjë në shoqëri (odë të burrave), të mos mburret, por le të hyjë kokulur. Nëse i zoti i
shtëpisë i cakton vend për t’u ulur, le të ulet e të mos e kundërshtojë.
3. Le të nxitojë me shtrimin e sofrës për mysafirin, sepse duke nxituar ushqimin i bën nder
mysafirit, e Allahu na ka urdhëruar që ta nderojmë mysafirin.
4. Të mos shpejtojë me ngritjen e sofrës para se të ngrihen duart e mysafirëve prej ushqimit, si
dhe ta plotësojë zbrazëtinë e pjatave me ushqim.
5. T’i ofrojë mysafirit aq sa majfton, pra le ta zgjedhë mesataren, sepse nëse i ofron pak, do ta
dobësojë burërrinë e nëse i ofron tepër, kalon në syefaqësi, e që të dy këto vese janë të shëmtuara.
6. Nëse shkon diku mysafir, të mos qëndrojë më tepër se tri ditë, përveç nëse kërkojnë nga ai me
këmbëngulje të qëndrojë më tepër, e kur dëshiron të shkojë, duhet të marrë leje.
7. Ta përcjellë mysafirin deri jashtë shtëpisë.
Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

24
8. Mysafiri ta lëshojë shtëpinë e tij i buzëqeshur dhe i kënaqur, edhe nëse ndaj hakut të tij ka
pasur mungesa dhe mospërfillje. Ai duhet të veprojë kështu, sepse kjo është prej sjelljeve dhe
moralit të mirë me të cilat robi arrin shkallën e agjëruesit dhe atij që falet vullnaterisht natën.

6 . RREGULLAT E UD H Ă‹TI M I T

A) RREGULLAT PARA UDHĂ‹TIMIT
1. Muslimani duhet të falë namazin e Istihares, që përbëhet prej dy rekateve, e pas tyre bën dua
me duanë e Istihares. Transmetohet prej Xhabirit r.a., i cili ka thënë: “Resulull-llahu a.s. na e
mësonte Istiharen për çdo çështje, siç na e mësonte ndonjë sure të Kur’anit. Ai thoshte: “Kur (doni
të vendosni) për ndonjë çështje me rëndësi, falini dy rekate, veçmas nga farzet (namazet e detyrueshme), e pastaj
thoni: ALLAHUME INNI ESTEHIRUKE BI ILMIKE VE ESTEKDIRUKE BI KUDRETIKE
VE ESELUKE MIN FADLIKEL-ADHIM FE INNEKE TAKDIRU VE LA EKDIR VE
TA’LEMU VE LA A’LEM VE ENTE AL-LAMUL-GUJUB ALLAHUME IN KUNTE
TA’LEMU EN-NE HADHEL EMRE HAJRUN LI FI DINI VE MEAASHI VE AKIBETI
Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

25
EMRI FEKDIRHU LI VE JES-SIRHU LI THUM-ME BARIK LI FIHI. VE IN KUNTE
TA’LEMU EN-NE HADHEL EMRE SHER-RUN LI FI DINI VE MEASHI VE
AAKIBETI EMRI FESRIFHU AN-NI VASRIFNI ANHU VAKDIR LIJELHAJRE
HAJTHU KANE THUM-ME-RDINI BIHI. (Allahu im, unë kërkoj të mirën prej Teje me diturinë
Tënde, kërkoj të gjykosh me fuqinë Tënde, kërkoj prej mire-sisë Tënde madhështore, se me të vërtetë Ti mundesh e
unë nuk mundem, Ti e di e unë nuk e di, se Ti je i Dijshëm për gjërat e fshehta. O Allahu im, nëse kjo çështje
është e mirë për mua, për dinin tim, jetën dhe të ardhmen time, ma bë mua atë të mundur, ma lehtëso atë mua dhe
bëje të bereqe-tshme për mua, e nëse kjo çështje është e keqe për mua, për dinin tim, jetën dhe të ardhmen time,
largoje atë prej meje e më largo mua prej saj. E ma bë të mundur mua të mirën kudo qoftë e pastaj më bë të
kënaqur)! E kur të bëjë dua, le ta përmendë çështjen e tij.” (Transmeton Buhariu)
2. Të pendohet tek Allahu i Lartësuar për çdo mëkat që ka bërë dhe të kërkojë falje për to, sepse
njeriu nuk e di seç gjendet pas udhëtimit të tij në përcaktimin e Allahut. Për këtë arsye duhet t’i
kthejë ato që i ka bërë me të padrejtë, le t’i paguajë borxhet, le t’ia paguajë shpenzimet atij të cilit
duhet t’ia paguajë, le të kërkojë falje prej atij me të cilin ka ndonjë problem a mosmarrëveshje, të
shkruajë porosi dhe le ta vërtetojë atë, le t’i lërë familjes së vet të holla për harxhime e të mos
marrë nga ushqimi a përgatitja për udhë-tim asgjë përveç asaj që është hallall.
3. Të udhëtojë vetë i treti ose më tepër, duke u bazuar në hadithin: “Një udhëtar është shejtan, dy
udhëtarë janë shejtanë, tre udhëtarë janë udhëtarë.” (Transmetojnë Tirmidhiu dhe Ebu Davudi)
4. Le të zgjedhë shokë të mirë për udhëtim. Ngase ata e ndihmojnë në fenë e tij, e përkujtojnë kur
harron dhe e mësojnë kur gabon.

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

26
5. Të zgjedhin personin që do t’i udhëheqë gjatë udhëtimit, sipas hadithit të cilin e transmeton
Ebu Hurejre r.a. Resulull-llahu s.a.v.s. ka thënë: “Kur të jenë tre veta në udhëtim, le t’i udhëheqë njëri prej
tyre.” (Transmeton Buhariu) E për udhëheqës le të zgjedhin atë që është më i moralshmi prej tyre,
më i shoqërueshmi dhe ai i cili u jep përparësi të tjerëve dhe kërkon pëlqimin e tyre.
6. Të niset për udhëtim ditën e enjte dhe sa më herët, sipas hadithit të cilin e transmeton Ki’ab
bin Maliku r.a., se Pejgamberi a.s. doli për në luftën e Tebukut ditën e enjte dhe dëshironte të
udhëtonte ditën e enjte. E sipas një transmetimi tjetër: “Rrallë herë Resulull-llahu s.a.v.s. udhëtonte
jashtë ditës së enjte. Pra, kur nisej në udhëtim, nisej ditën e enjte.”
Ndërsa sa i përket nisjes herët në mëngjes kemi hadi-thin: “O Allah, bekoje umetin tim kur e nisin (një
punë) herët!” Me fjalën “herët” kemi për qëllim mëngjesin ose fillimin e ditës, e po ashtu është e
preferueshme (mustehab) të udhëtohet në muzg. Qëllimi është të udhëtohet në fillim të natës.
Thuhet se është mirë që nata të shfrytëzohet e tëra për udhëtim, sipas hadithit: “Udhëtimin fillojeni
me muzg, se toka lehtësohet natën.” (Transmeton Ebu Davudi)
7. Përshëndetja me anëtarët e familjes dhe shoqërinë. Pejgamberi s.a.v.s. sa herë që nisej në
udhëtim i përshë-ndeste shokët e tij duke u thënë: “Allahun jua lë të përkuj-deset për fenë, amanetin dhe
kreun e punëve tuaja.” E domethënia e thënies “Allahun ua la të përkujdeset për fenë tuaj”, është:
Lus Allahun ta mbrojë fenë tuaj. E qëllimi i fjalëve “amanetin...,” është: Familja dhe ata që i lë pas
vetes, malli i tij, të cilin ia dorëzon për ta ruajtur besniku (zëvendësi) i tij dhe ata që kanë të njëjtin
trajtim. E dome-thënia e fjalëve “kreu i punës”, është: Punët e tij të për-fundojnë me sukses,
sepse çdo gjë e ka përfundimin dhe kthimin në ahiret. Prandaj çdo gjë që lihet mangët në dynja
(me anë të lutjes), plotësohet në ahiret me të mira.
Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

27
B) RREGULLAT GJATĂ‹ UDHĂ‹TIMIT
1. Pasi t’i hipim mjetit për udhëtim, duhet të bëjmë duanë e udhëtimit, siç e kishte zakon Resulullllahu s.a.v.s. kur nisej në rrugë. Pasi drejtohej mbi kafshën e tij, thoshte tri herë ALLAHU
EKBER, e pastaj lexonte duanë: SUBHANEL-LEDHI SEHHARE LENA HADHA VEMA
KUN-NA LEHU MUKRININ VE INNA ILA RAB-BINA-LEMUNKAL-IBUN.
ALLAHUME INNA NESELUKE FI SEFERINA HADHA EL BIR-RE VET TA KVA VE
MINEL AMELI MA TERDA. ALLAHUM-ME HEV-VIN ALEJNA SEFE-RENA HADHA
VATVI AN-NA BU’DEH, ALLAHUM-ME ENTES-SAHIBU FIS-SEFER VEL HALIFETU
FIL EHL. ALLAHUMME INNI EUDHU BIKE MIN VA’THAISSEFER VE KEABETIL
MANDHAR VE SUIL MUNKALIBI FIL MALI VEL EHL.(O Allah i Madhërishëm, në
udhëtimin tonë na jep mirësi dhe devotshmëri dhe punë me të cilat Ti je i kënaqur. O Allah, na e
lehtëso udhëtimin tonë e na e bë të rehatshme rrugën. Ti je shoqëruesi më i mirë në udhëtimin
tonë dhe mbrojtës i familjes sonë. O Allahu im, me të vërtetë unë kërkoj që të më mbrosh nga
vështirësitë, nga pakënaqësia e udhëtimit, nga shikimet qëllimkëqija dhe nga telashet në mall dhe
në familje.” (Transmeton Muslimi)
2. Shqiptimi i tekbirit (Allahu Ekber) dhe i tesbihut (SubhanAllah), sipas hadithit që transmeton

Xhabir bin Abdul-lahu radijAllahu anhuma: “Kur të hipni kodrës, thoni ALLAHU EKBER, e kur të
zbritni, thoni SUBHANALLAH.” (Transmeton Buhariu)
3. Bërja dua gjatë udhëtimit, sipas hadithit të Pejgam-berit alejhi selam: “Tri dua janë të pranuara:
Duaja e atij të cilit i është bërë e padrejtë, duaja e mysafirit (udhëtarit) dhe duaja e prindit për
fëmijën e tij.” (Transmeton Buhariu)
Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

28
4. Argëtimi dhe këndimi gjatë udhëtimit, sipas hadithit të Seleme bin El Ekvait r.a. i cili ka thënë:
“U nisëm me Resulull-llahun sal-lAllahu alejhi ue sel-lem për në Hajber. Duke udhëtuar natën,
njëri prej nesh i tha Amir bin El Ekvait: “A nuk po na reciton ndonjë nga poezitë e tua?”, ngaqë
Amiri ishte i njohur si poet. Atëherë ai zbriti para masës dhe filloi të recitojë: “O Allah, pa Ty nuk
do të ishim të udhëzuar, nuk do të kishim dhënë lëmoshë, e as nuk do të ishim falur...”
Pejgamberi alejhi selam pyeti: “Kush është ky që po ju prin (me këto kaside)”? Ata thanë: “Amir bin El
Ekvali.” Atëherë ai shtoi: “Allahu e mëshiroftë.” (Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi)
5. Pushimi gjatë udhëtimit, ngase kjo është mirësjellje dhe përkujdesje ndaj kafshës (ose mjetit).
Gjumi dhe pushimi duhet të bëhen me kujdes, në vendet ku duhet të pushohet gjatë rrugës, e
sidomos natën, sepse në tokë ka insekte dhe gjallesa helmuese, ndërsa egërsirat gjatë natës ecin
lirisht duke kërkuar ushqim ose hedhurinat e udhëta-rëve. Prandaj, nëse udhëtari rehatohet
shumë gjatë rrugës, mund të ndodhë që pranë tij të kalojë ndonjë insekt a gjallesë tjetër dhe ta
shqetësojë atë. Për këtë arsye është e preferueshme t’i shmanget pushimit rrugëve (në natyrë të
hapur).

C) DISA RREGULLA PAS UDHĂ‹TIMIT
1. Kur muslimani kthehet prej udhëtimit, le ta thotë duanë e udhëtimit (të cilën e cekëm më parë),
duke shtuar edhe këto fjalë: AIBUNE TAIBINE ABIDUN, LI RABBINA HAMIDUN. (U
kthyem me pendim dhe përkushtim duke i falënderuar Zotit tonë).
Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

29
E kur të afrohet te luginat ose kodrat e para të vendlindjes, le të thotë tri herë “Allahu ekber” e
pastaj le të vazhdojë: LA ILAHE IL-LALLAHU VAHDEHU LA SHERIKE LEHU, LEHUL
MULKU VE LEHUL HAMDU, VE HUVE ALA KUL-LI SHEJ’IN KADIR, AIBUNE
TAIBUNA ABIDUNE SAXHIDUN, LI RABBINE HAMIDUN, SADEKALLAHU VA’DAH,
VE NESARE ABDEH, VE HEZEMEL AHZABE VAHDEH. (Nuk ka zot tjetër përveç Allahut, i
Vetëm është dhe i Pashoq. Atij i takon sundimi dhe Atij i takon falënderimi, e Ai për çdo gjë është i aftë. U
kthyem me pendim, përulësi dhe përkushtim, duke falënderuar Zotin tonë. Allahu garantoi premtimin e Tij, i
ndihmoi robit të Tij dhe i mposhti aleatët (jobesimtarët e bashkuar) pa ndihmën e askujt.” (Transmetojnë
Buhariu dhe Muslimi)
Është e pëlqyer (mustehab) të përsëritet (të thuhet shpesh) kjo dua: “AIBUNE TAIBUNE
ABIDUN, LI RABBINA HAMIDUN (U kthyem me pendim dhe përkushtim duke i bërë Zotit
tonë falënderim),” duke u bazuar në fjalët e Enesit r.a., i cili ka thënë: “Derisa kemi hyrë në qytet,
Pejgamberi alejhi selam nuk ka pushuar së thëni këtë lutje.” (Transme-ton Muslimi)
2. Prej rregullave islame është që familja të lajmërohet para se personi të arrijë në vendin e tij.
Është e urryer që ai të arrijë natën pa e lajmëruar familjen e tij. Pejgamberi alejhi selam e kishte
ndaluar që dikush të trokiste te familja e tij natën.(Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi)
Edhe vetë Pejgamberi alejhi selam e ka pasur traditë që te familja e tij të trokiste vetëm në
mëngjes ose në mbrë-mje. (Transmeton Buhariu)
Gjithashtu, Pejgamberi alejhi selam e ka treguar (shpallur) urtësinë e kësaj ndalese kur tha: “Që të
rregullohet (krihet e pastrohet) bashkëshortja e tij.” (Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi)

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

30
3. Kur të kthehet prej udhëtimit, duhet të falë dy rekate në xhami.
Për këtë bazohemi në hadithin e Pejgamberit alejhi selam, ku thuhet: “Sa herë që Pejgamberi
alejhi selam kthehej nga udhëtimi në mëngjes, para se të ulej (pushonte), hynte në xhami dhe falte
dy rekate (namaz).” (Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi)
Për këtë kemi edhe hadithin që e transmeton Xhabiri r.a. në të cilin thuhet: “Isha me Pejgamberin
alejhi selam në udhëtim dhe, kur mbërritëm në Medine, ai m’u drejtua: “Hyr në xhami dhe fali dy
rekate.”

7 . RREGULLAT E SELAM I T (PĂ‹RSHĂ‹NDETJES)
1. Kur të takoni një shok, mjafton ta përshëndetni me selam duke ia shtrënguar dorën, kurse
marrja në grykë vjen në shprehje vetëm kur të ktheheni nga udhëtimi. E gjithë kjo është një sjellje
e mirë (mustehab), duke u mbështetur në fjalën e Enes bin Malikut, i cili thotë: “Kur takoheshin
shokët e Pejgamberit (a.s), ia shtrëngonin dorën njëri-tjetrit dhe kur vinin nga udhëtimi merreshin
në grykë.” (Transmeton Taberaniu, kurse Hejthemiu thotë se transmetuesit e hadithit janë
autentikë)

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

31
2. Parimisht, selami është i plotë kur thuhet Esselamu alejkum ue rahmetull-llahi ue berekatuhu.
Për këtë bazoh-emi në hadithin ku Umran bin Husejni thotë: Erdhi një njeri te Pejgamberi alejhi
selam dhe tha: “Esselamu alejkum”. Pejgamberi ia ktheu e ai u ul. Atëherë Pejgamberi alejhi
selam tha: “Dhjetë.” Pastaj erdhi tjetri dhe tha: “Esselamu alejkum ue rahmetull-llah”. Edhe këtij ia
ktheu dhe ky u ul. Pas kësaj Pejgamberi alejhi selam tha: “Njëzet.” Pastaj erdhi një tjetër dhe tha:
“Esselamu alejkum ue rahmetull-llahi ve berekatuhu.” Edhe këtij ia ktheu e edhe ky u ul. Kurse
për këtë Pejgamberi alejhi selam tha: “Tridhjetë.” (Transmetojnë Ebu Davudi, Tirmidhiu dhe
Nesaiu me sened të fortë)
3. Selami nuk shprehet me fjalët: “Esselamu ala menit-tebeal huda”, nëse ai që përshëndesim
është musliman, por ky selam përdoret veçanërisht për jomuslimanët. Pejgamberi alejhi selam në
letrën e tij dërguar Herakleut shkruante: “Në emër të Allahut, të Gjithëmëshirshmit, Mëshiruesit!
Prej Muhammedit, robit të Allahut dhe të Dërguarit të Tij, deri te Herakleu, madhëria e romakëve
(bizantinasve). Selamun ala menit-tebeal huda (Selami qoftë mbi atë që e pranon udhëzimin).”
Ndërsa urtia pas kësaj shprehjeje - Zoti e di më së miri - është që zemrat e të thirrurve të zbuten
dhe që ata të ndihen të qetë dhe të sigurtë, nëse e pranojnë atë (kushtet e saj). Këtu është për
qëllim udhëzimi, por nuk ka të bëjë me besimtarin, ngase ai është prej të udhëzuarve pa kurrfarë
dyshimi, andaj edhe nuk vjen në shprehje dhe nuk lejohet të përshëndetet me këto fjalë
shpresëdhënëse.
4. Është e papëlqyer të thuhet selami me fjalët “Alejkesselam”, duke u bazuar në transmetimin që
përcillet nga Ebu Tumejme el Huxhejmi, e ky nga një njeri prej popullit të tij (në disa transmetime
ceket me emër Ebu Xhura el Huxhejmi), i cili thotë: “E kërkova Pejgamberin alejhi selam e nuk
Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

32
mund ta gjeja dot, andaj edhe u ula. Kur, ja, një grup njerëzish e në mesin e tyre gjendej edhe ai,
por unë nuk e njihja. Ai ishte duke i pleqëruar e, kur u lirua, u ngrit e me të u ngritën edhe disa
prej tyre, të cilët thanë: “O Resulull-llah.” Kur e pashë atë, fillova të them: “Alejkes-selam ja
Resulull-llah, alejkes-selam ja Resulull-llah, alejkes-selam ja Resulull-llah.” Ai ma ktheu: “Dije se
alejkesselam është përshëndetje e të vdekurve, dije se alejkesselam është përshëndetje e të vdekurve, dije se
alejkesselam është përshëndetje e të vdekurve.” Pastaj m’u afrua dhe tha: “Kur njeriu takon vëllanë e tij
besimtar, le t’i thotë: Es selamu alejkum ue rahmetull-llah.” Këtë përshëndetje Pejgamberi alejhi selam
ma ktheu duke më thënë: “Ue alejke ue rahmetull-llah, ue alejke ue rahmetull-llah, ue alejke ue rahmetullllah.” (Transmetojnë Tirmidhiu, Ebu Davudi, Ahmedi e të tjerë)
5. Lejohet ngritja në këmbë kur jepet selami për përurim a ngushëllim. Gjithashtu lejohet ngritja
për t’i ndihmuar të paaftit (të gjymtit), ngritja e birit për babanë e tij, e gruas për burrin e saj dhe e
kundërta. Po ashtu, ngritja e një personi nga vendi i tij për t’i dalë përpara mysafirit të tij ose atij
që vjen nga udhëtimi. Por nuk lejohet t’i ngrihemi një personi, ose një personi tjetër që është ulur,
siç është rasti me mbretërit dhe diktatorët. Vetëm nëse ngritja bëhet me ndonjë interes (dobi), siç
është rasti i ngritjes së Ma’kal bin Jesarit kur, gjatë besatimit, mënjanoi degën e një peme nga koka
e Resulull-llahut alejhi selam. (Transmeton Muslimi) Sa i përket ngritjes me qëllim përshëndetjeje
kur shohim dikë të hyjë në një mexhlis (tubim), mendimi më i saktë për këtë është se një sjellje e
tillë është e ndaluar. Sipas një transmetimi, thuhet se Muaviu ka hyrë në një shtëpi ku gjendeshin
Ibni Amiri dhe Ibni Zubejri. Ibni Amiri u ngrit, kurse Ibni Zubejri mbeti ulur. Atëherë Muaviu
r.a. i tha (Ibni Amirit): “Ulu, se unë e kam dëgjuar Resulull-llahun sal-lAllahu alejhi ue sel-lem
duke thënë: “Kush gëzohet kur t’i shohë njerëzit se janë ngritur për të, le ta bëjë gati ulësen e tij prej zjarri.”
(Transmetojnë Ahmedi, Ebu Davudi, Tirmidhiu e të tjerë)
Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

33
6. Nuk do të ishte i plotë selami nëse do të bëhej vetëm me shenjë, pa i shoqëruar shenjës edhe
fjalët e selamit, duke u bazuar në hadithin që e transmeton Xhabiri r.a., ku thuhet: “Mos u
përshëndetni siç përshëndeten çifutët, sepse përshëndetjet e tyre bëhen me kokë, duar dhe isharet.” (Transmeton
Nesaiu me sened të mirë) Ky rregull i kushtohet atij që ka aftësi folëse dhe i nënshtrohet
urdhëresave fetare. Përndryshe, një gjest i tillë do të ishte në frymën e sheriatit islam nëse personi
në fjalë do të ishte i zënë me diçka që do ta pengonte në kthimin e selamit, siç është rasti me
falësin e namazit, me atë që është larg, atë që është shurdh a memec etj.
7. Nxitja për ta përhapur selamin sa më shumë, sipas hadithit: “A doni t’ju udhëzoj në një gjë që, nëse e
punoni do të duheni: Përhapeni selamin mes jush.” (Transmeton Muslimi) Urdhri për ta përhapur
selamin u dha që të përhapet hajri (dobia), të bashkohen zemrat dhe të njësohen radhët tona.
8. S’është mirë që selamin ta lëmë e të mos e përdorim me fëmijët, sipas transmetimit që përcillet
nga Enesi r.a. kur ai ishte duke kaluar pranë disa fëmijëve dhe i dha selam. Pastaj shtoi: “Një gjë
të tillë e vepronte Pejgamberi alejhi selam.” (Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi) Kjo me të
vërtetë është një nga sjelljet më madhështore të Resulull-llahut alejhi selam. Ngase në të kemi
prova se si duhet t’i ushtrojmë fëmijët që ta mësojnë Sunetin e Pejgamberit alejhi selam dhe
rregullat e ligjit islam, që të edukohen me to.
9. Nuk duhet ta harrojmë selamin kur largohemi nga tubimi, sipas hadithit të Pejgamberit alejhi
selam: “Kur vini në tubim, jepni selam, e nëse e shihni se më mirë është të uleni, atëherë uluni.
Nëse ndërkohë ngriheni, e të tjerët ende janë të ulur, jepni selam, ngase selami i parë (kur keni
hyrë në mexhlis) nuk është më i vlefshëm se selami tjetër.” (Transmetojnë Ahmedi dhe të tjerët.
Hadithi është sahih)
Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

34
10. Nuk lejohet që jobesimtari të përshëndetet me selam, sipas hadithit: “Mos i përshëndetni
çifutët dhe të krisherët me selam, por, nëse i takoni, detyrojini ata që t’u përmbahen anëve të
rrugës.” (Transmeton Muslimi)

8 . RREGULLAT E GJUM I T
1. Muslimani të mos e vonojë gjumin e tij pas faljes së namazit të jacisë, vetëm për ndonjë nevojë
të madhe, si p.sh. studimi i ndonjë lënde, gostia e ndonjë mysafiri, ose shoqërimi dhe qëndrimi
me bashkëshorten. Ebu Berzeja transmeton se Pejgamberi alejhi selam e ka urryer fjetjen para
namazit të jacisë dhe bisedimin pas tij.” (Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi)
2. Të bjerë të flejë me abdest, sipas hadithit: “Kur do të flesh, merr abdestt siç merr për namaz.”
(Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi)
3. Kur të bjerë të flejë, të shtrihet në anën e tij të djathtë dhe ta mbështjellë po atë anë. E më
vonë, s’prish punë nëse kthehet në anën e tij të majtë.
4. Të mos shtrihet në bark gjatë fjetjes, qoftë ditën a natën, duke u bazuar në hadithin: “Vërtet ajo
është një shtrirje të cilën e urren Allahu i Lartmadhërishëm.” (Transmeton Ebu Davudi me sened sahih)

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

35
5. Të lexojë ajeti Kursijjen, dy ajetet e fundit të sures Bekare, suren Kulhuvell-llahu ehad dhe
suret Felek dhe Nas.
6. Së fundi le të lexojë këtë dua: BISMIKELL-LLAHUMME VEDA’TU XHENBI VE
BISMIKE ERFAUHU. ALLAHUMME IN EMSEKTE NEFSI FEGFIR LEHA VE IN
ERSELTEHA FAHFEDHHA BIMA TAHFEDHU BIHI IBADEKES SALIHIN.
ALLAHUMME INNI ESLEMTU NEFSI ILEJK VE FEVVEDTU EMRI ILEJK VE
ELXHE’TU DHAHRI ILEJK, ESTAGFIRUKE VE ETUBU ILEJK. AMENTU BI
KITABIKEL LEDHI ENZELT, VE BI NEBIJJIKEL-LEDHI ERSELT, FEGFIRLI MA
KADDEMTU VE MA AHHART, VE MA ESRERTU VE MA A’LENT, VE MA ENTE
A’LEMU BIHI MINNI ENTEL MUKAD-DIMU VE ENTEL MUEHHIR, LAILAHE IL-LA
ENT, RABBI KINI ADHABEKE JEVME TEB’ATHU IBADEK. (Në emrin Tënd, o Allahu im,
shtrihem dhe në emrin Tënd ngrihem. O Allah, nëse e merr shpirtin tim, fale atë, e nëse e kthen, mbroje me atë me
çka i mbron robërit e tu të mirë. O Allah, unë shpirtin tim ta kam dorëzuar Ty, çështjen time ta kam lënë Ty,
trupin tim e kam strehuar te Ti, Ty të kërkoj falje dhe pendohem te Ti, i besoj Librit Tënd, të cilin e ke zbritur
Ti, Pejgamberit Tënd, të cilin e ke dërguar Ti, m’i fal mua mëkatet që kam bërë dhe që do t’i bëj; ato që i kam
bërë fshehurazi dhe ato që i kam bërë haptazi dhe ato që i di Ti më mirë se unë. Ti je i përhershëm pa fillim dhe i
përhershëm pa mbarim. Nuk ka zot tjetër përveç Teje. O Allah, më ruaj nga dënimi Yt ditën kur do t’i
ringjallësh robërit e Tu.) Transmetojnë Ebu Davudi e të tjerët me sened sahih.
7. Nëse njeriu lëviz gjatë natës, është mirë të thotë: LA ILAHE IL-LALLAHUL VAHIDUL
KAHHAR, RABBIS-SEMAVATI VEL ERDI VE MA BEJNEHUMA AZIZUL GAFFAR.
(Nuk ka zot tjetër përveç Allahut, të Vetmit, Fuqiplotë. Zot i qiejve dhe i Tokës dhe i gjithë asaj

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

36
që gjendet mes tyre. Ai është i fuqishëm dhe falës.) E shënoi Hakimi dhe e bëri autentik. Me të u
pajtua Dhehebiu.
8. Nëse gjatë natës trembet, trishtohet ose e kap ndonjë tmerr i madh, preferohet të thotë këtë
dua: EUDHU BI KELIMATIL-LAHIT-TAMMATI MIN GADABIHI VE IKABIHI VE
SHERR-RRI IBADIHI, VE MIN HEMEZATISH-SHEJATIN, VE EN JAHDURUN. (KĂ«rkoj
mbrojtje (strehim) me Fjalët e plota të Allahut, të më ruajë nga hidhërimi dhe dënimi i Tij, nga
sherri i robërve të Tij dhe nga pështjellimet (hutitë) e shejtanit, dhe të më ruajë nga shoqërimi i
tyre.) Transmeton Ebu Davudi. Hadithi është i vërtetë.
9. Të mbulohet me jorganin (mbulojën) e vet kur të flejë, sipas hadithit: “Kur shkoni të flini,
merreni mbulojën dhe mbështilleni me të trupin. Pastaj përmendeni Allahun (thoni bismil-lahin),
sepse nuk e dini se ç’mund të ngjajë gjatë fjetjes.” (Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi)
10. Kur të zgjohet dhe para se të ngrihet nga shtrati, le të thotë: ELHAMDULIL-LAHILLEDHI AHJANA BA’DEMA EMATENA VE ILEJHIN-NUSHUR. (Falënderimi i qoftë
Allahut i Cili na ngjalli pasi na bëri të vdekur dhe tek Ai është rikthimi.) Transmeton Buhariu.
11. Të pastrojë zemrën e tij nga çdo urrejtje që ka ndaj çdo muslimani dhe ta përgatisë vetveten
për çdo fatkeqësi që mund t’i ndodhë nga njerëzit.
12. T’i bëjë një llogari vetes dhe t’i shqyrtojë veprat dhe fjalët e kaluara.
13. Të nxitojë për t’u penduar nga çdo mëkat dhe të kërkojë falje nga mëkatet e veprave që të
bëra gjatë ditës.

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

37
9.

KUR TĂ‹ SHOHIM Ă‹NDĂ‹RR

1. Kur ëndërrojmë diçka që kemi dëshiruar duhet ta falënderojmë Allahun dhe të mos ia rrëfejmë
ëndrrën askujt, përveç atij që e duam.
2. E, kur të ëndërrojmë diçka që urrejmë, duhet të kërkojmë mbrojtje tek Allahu nga sherri i saj
dhe të pështyjmë (pa pështymë) nga e majta tri herë. Pastaj të themi “Eudhubil-lahi minesh
shejtanirr rraxhim” tri herë dhe ta ndërrojmë anën nga kemi qenë të kthyer. Atë ëndërr s’bën t’ia
tregojmë askujt. Pastaj është mirë të ngrihemi dhe të falim namaz, nëse është e mundshme. Ngase
është më mirë dhe më e sigurtë.

10. HAPJA E GOJĂ‹S (NGA GJUMI, LODHJA)
1. Kur njeriut i hapet goja (nga gjumi, lodhja, etj.), duhet ta mbulojë gojën me dorë sa më shpejt,
në mënyrë që të mos i shihet goja hapur, duke u bazuar në hadithin: “Hapja e gojës është prej shejtanit,
e kur t’ju hapet goja, mundohuni ta mbyllni sa të mundeni.” (Transmeton Muslimi) E nëse nuk mund ta
mbajë gojën mbyllur, atëherë le ta mbulojë gojën e tij me dorë, sipas hadithit: “Kur t’ju hapet goja,
mbulojeni atë me dorë, ngase shejtani ju futet brenda.” (Transmeton Muslimi)

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

38
2. S’është në rregull që gjatë hapjes së gojës të thuhet Eudhubil-lahi (kërkimi i mbrojtjes nga
shejtani), ngase një gjë e tillë nuk është theksuar nga Pejgamberi alejhi selam e as nga as’habët e
tij.

11. RREGULLAT GJATĂ‹ TESHTITJES
1. Ai që teshtin duhet ta ulë zërin e tij gjatë teshtitjes, duke punuar sipas hadithit që transmeton
Ebu Hurejra r.a.: “Kur Pejgamberi alejhi selam teshtinte, e mbulonte fytyrën me duar a me shami
dhe kështu e ulte zërin e tij.” (Transme-tojnë Ahmedi, Ebu Davudi e të tjerë. Hadithin e bënë
auten-tik Hakimi edhe Dhehebiu)
2. Ai që teshtin duhet të jetë i kujdesshëm ndaj shoqërisë së tij. Nëse ka ndonjërin në anë të
djathtë e nuk ka askë në anë të majtë, duhet ta kthejë kokën nga e majta, që të mos e neverisë ose
dëmtojë shokun e tij. Por nëse gjendet në një tubim dhe është i rrethuar me njerëz, si në të
djathtë ashtu edhe në të majtë, atëherë duhet të teshtijë para vetes së tij.
3. Është e preferueshme (mustehab) për atë që teshtin ta falënderojë Allahun (të thotë
Elhamdulil-lah) pas teshtitjes. Por të pranishmit nuk duhet të nxitojnë për ta falënderuar Allahun
kur e dëgjojnë ndonjërin prej tyre duke teshtitur. Ekzistojnë disa versione për mënyrën e falënderimit të Allahut, që janë theksuar në librat e Sunetit, e ato janë:
a) Elhamdulil-llah,

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

39
b) Elhamdulil-lahi rabbil alemin,
c) Elhamdulil-lahi ala kul-li hal,
d) Elhamdulil-lahi hamden kethiren tajjiben mubareken fihi, kema juhibbu rabbuna ve jerda.
4. Ai që e dëgjon atë duke thënë “Elhamdulil-lah”, duhet t’i thotë: “Jerhamukell-llah”. E nëse nuk
e dëgjon duke e falënderuar Allahun, nuk ka nevojë t’i thotë “Jerhamukell-llah”, por as t’ia
përkujtojë falënderimin (Elhamdulil-lahin).
5. Nëse teshtin jobesimtari dhe e falënderon Allahun e Lartësuar, atëherë atij duhet t’i thuhet:
“Jehdikumul-llahu ve juslihu balekum” (Allahu ju udhëzoftë dhe jua përmirëso-ftë gjendjen tuaj),
duke u bazuar në hadithin që transmeton Ebu Musa el Esh’ariu r.a., i cili thotë: “Çifutët teshtinin
pranë Resulull-llahut sal-lall-lahu alejhi ue sel-lam dhe, kur thonin Elhamdulil-lah, shpresonin që
t’u thuhet nga Pejga-mberi alejhi selam “Jerhamukull-llah”, por ai u thoshte: “Jehdikull-llahi ve
juslihu balekum.” (Transmetojnë Ahmedi në Musned, Buhariu në Ebedul mufred e të tjerë)
6. Nëse teshtin më tepër se tri herë, atëherë ai nuk duhet të thotë “Elhamdulil-lah”, ngase ajo
është shenjë e ftohjes (ose flamë), sipas hadithit: “Kur ndonjë nga ju teshtin, ai që është ulur pranë tij le të
thotë: Jerhamukell-llah, e nëse teshtin më tepër se tri herë, atëherë ajo është ftohje dhe të mos i thotë asgjë.”
(Transmeton Ebu Davudi në sunenin e tij shkurtimisht)
Gjithashtu, nuk bëhet dua për atë që teshtin më tepër se tri herë e as nuk i thuhet “ShefakAllahu
ve afak”. (Allahu të shëroftë e të faltë)

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

40
7. Nëse teshtin kur imami është duke ligjëruar, le të thotë “Elhamdulil-lah”, por nëse dikush tjetër
teshtin, atë-herë nuk bën t’i themi “Jerhamukumull-llah”, ngase heshtja gjatë ligjërimit (hutbes)
është vaxhib (obligim).

12. RREGULLAT PĂ‹R TĂ‹ SĂ‹MURIN DHE VIZITUESIT
A) RREGULLAT QË DUHET T’U PËRMBAHET I SËMURI
1. Ai që është i sëmurë, ose e ka fëmijën të sëmurë, është i obliguar që, në vend të ankimit dhe
ofshamave, të përmendë Allahun, t’i kërkojë falje (istigfar) dhe të bëjë ibadet. Muslimanët e parë,
Allahu i mëshiroftë, ishin prej atyre që nuk pranonin, bile urrenin, t’u ankoheshin njerëzve,
ndonëse ankimi është një lloj qetësimi për të sëmurin, mirëpo ashtu dëshmohet dobësia dhe
dorëzimi, e nëse duroj-më, dëshmojmë forcën dhe përballimin.
2. Lejohet për të sëmurin që t’i ankohet mjekut dhe shokut të ngushtë për sëmundjen dhe
dhimbjet që ka, por nëse me këtë nuk dëshmon hidhërim dhe plogështi.
3. Ai duhet ta vërë dorën e tij në vendin e dhimbjeve e pastaj të lutet me ato lutje që kanë
mbështetje në hadith. Për shembull të thotë: BISMIL-LAHI, e pastaj të thotë shtatë herë:
EUDHU BI IZZETIL-LAHI VE KUDRETIHI MIN SHERR-RRI MA EXHIDU VE
UHADHIR (Kërkoj mbrojtje me fuqinë e Allahut dhe mundësinë e Tij nga e keqja që më ka goditur dhe së cilës
i frikësohem.) (Transmeton Muslimi)

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

41
4. Duhet t’u kërkojë falje atyre që u ka bërë të padrejtë, të shkruajë një testament, ku do t’i
shënonte obligimet që i kanë njerëzit ndaj tij dhe borxhet që i ka ai ndaj tyre, dhe ta theksojë
pjesën e pasurisë të cilën dëshiron ta lërë trashëgim (për të tjerët), duke mos i dëmtuar
trashëgimtarët në trashëgiminë e tyre.
5. I sëmuri nuk guxon kurrsesi të përdorë hajmali ose të shkrijë plumb a të bëjë diçka që e ka
ndaluar sheriati, me përjashtim të asaj që t’i fryhet me Kur’an dhe të bëhen lutje që bazohen në
sheriat.
6. Të nxitojë për të bërë pendim të sinqertë, duke i plotësuar të gjitha kushtet e teubes dhe t’i
rreket punës së mirë e të vyeshme.
7. I sëmuri të ketë gjykim të mirë ndaj Allahut të Lartësuar dhe t’i kthehet Atij duke ia hapur
krahun e frikës dhe krahun e shpresës dhe duke bashkangjitur punën e sinqe-rtë. Kjo duhet bërë
duke u bazuar në hadithin: “Mos të vdesë askush prej jush pa gjykim të shëndoshë e të mirë ndaj Allahut.”
(Transmeton Muslimi)

B)

RREGULLAT PĂ‹R VIZITUESIT

1. Të vizitohet i sëmuri me nijjet të pastër dhe qëllim të mirë, siç vizitohet një dijetar që vepron
sipas dijes së tij ose një vëlla që është besimtar i denjë. Një vëlla vizitohet me qëllim që të
udhëzohet në të mbarë dhe t’i tërhiqet vërejtja nga e keqja me metodë të butë dhe njerëzore ose

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

42
vizita ka për qëllim që t’i kryhet një punë, t’i lahet një borxh ose të kuptohet gjendja e tij.
Pejgamberi alejhi selam thotë: “Kush e viziton (për t’i dhënë durim) një të sëmurë ose e viziton një vëlla të tij
vetëm për hir të Allahut (pra pa kurrfarë interesi), atij i vjen një thirrës duke i thënë: “Je i bekuar dhe të është
bekuar ecja, e i ke përgatitur vetes një vend në xhenet.” (Transmetojnë Tirmidhiu dhe Ibni Maxhe me
sened të mirë)
2. Duhet të jetë i kujdesshëm dhe t’u përmbahet disa rregullave, që të mos e rëndojë të vizituarin,
p.sh. ta vizitojë në kohë të përshtatshme për vizitë. Nëse i sëmuri ndodhet në shtëpinë e tij, duhet
t’i kërkohet leje para shkuarjes tek ai dhe të trokasë në derë njerëzishëm. Kur hyn tek i sëmuri,
duhet të ulë shikimi (e të mos shikojë djathtas e majtas e as përvjedhshëm), të prezantojë veten
dhe të mos ndalet shu-më, ngase qëndrimi i tepërt e rëndon dhe ngushton të sëmurin.
3. Vizituesi duhet të bëjë dua për shërim dhe shëndet për të sëmurin, ngase Pejgamberi alejhi
selam kur hynte te ndonjë i sëmurë thoshte: “Mos u brengos, insha Allah është pastrim (i mëkateve të
tua).” (Transmeton Buhariu)
4. Me dorën e tij të djathtë le ta prekë të sëmurin dhe le t’i thotë: ALLAHUMME RABBENNASI EDH’HEBIL BE’SE VESH-FI ENTESH-SHAFI. LA SHIFAE IL-LA SHIFAUK.
SHIFAEN LA JUGADIRU SEKAMA. (O Allah, Zot i njerëzve, largoja këtë brengë dhe shëroje atë, se
vetëm Ti je shërues. Nuk ka shërim të vërtetë përveç shërimit Tënd, shërim të cilit nuk mund t’i kthehet
sëmundja.) Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi.
5. Vizituesi duhet ta ulë shikimin e të mos jetë i bezdisshëm me pyetje (pra të pyesë pak), ta
shfaqë përkëdhelësinë para të sëmurit dhe ta këshillojë që të bëjë durim, sepse në të ka shpërblim

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

43
të madh. Gjithashtu, ai du-het t’ia tërheqë vërejtjen nga rënkimet, sepse ato i shtojnë mëkatet dhe
e humbin shpërblimin (e durimit).
6. Kur të shohë ndonjë të sëmurë a të gjymtuar, le të lutet fshehurazi që të ketë shëndet për vete,
duke thënë: ELHAMDULIL-LAHIL-LEDHI AFANI MIMMA IBTELAKE BIHI VE
FEDDALENI ALA KETHIRIN MINEL HALKI TAFDILA. (Falënderimi i qoftë Allahut, i Cili më
ka dhënë shëndet me atë që ty të ka provuar dhe më ka mbivlerësuar dukshëm mbi shumë krijesa.) Transmeton
Tirmidhiu, hadithi është sahih.

13. RREGULLAT E NGUSHĂ‹LLIMIT, FALJES SĂ‹ NAMAZIT TĂ‹
XHENAZES DHE VARROSJES SĂ‹ SAJ
1. Është e preferueshme (mustehab) të vizitohet familja e të vdekurit, ndërsa fjalët e ngushëllimit
sipas Sunetit janë këto: “Duro dhe kujto se e Allahut është ajo që e ka dhënë dhe e Atij është ajo
që e ka marrë, e tek Ai çdo gjë është me afat të caktuar.” (Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi)
2. Nuk është mirë që ngushëllimi të bëhet nëpër gazeta, ngase kjo është një mënyrë e
propagandës të cilën Pejga-mberi alejhi selam e ka ndaluar, sepse qëllimi i saj është publikimi i
vdekjes dhe shpallja e saj.

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

44
3. Është mirë që njeriu të marrë udhëtim për ta ngushë-lluar dikë, sidomos kur është i afërt për
personin në fjalë. Ndërsa mosshkuarja e tij për ngushëllim nga aspekti fetar konsiderohet këputje
e lidhjeve familjare.
4. Nuk është mëkat nëse njeriu i informon të tjerët se filani ka vdekur dhe se në filan vend do t’i
falet xhenazja, duke u bazuar rastin kur Pejgamberi alejhi selam i informoi njerëzit për vdekjen e
Nexhashiut dhe doli me ta në vend-falje dhe e fali xhenazen e tij (në mosprani të xhenazes). 1
5. Është mirë të nxitohet me përgatitjen e xhenazes, duke u bazuar në hadithin: “Nxitoni në
përgatitjen e xhena-zes, nëse xhenazja është e mirë (me vepra të mira), ju do të lëshoni mirësi në
tokë, e nëse nuk është e tillë, atëherë është sherr dhe hiqeni qafësh prej jush.” (Transmetojnë
Buhariu dhe Muslimi) Nuk është mirë të vonohet xhenazja për shkak të pritjes së disa anëtarëve
të familjes, përveç asaj kohe që është e zakonshme. E kur të vijë anëtari i familjes (dhe nuk ka
arritur që t’ia falë xhenazen), mund t’ia falë xhenazen te varri, ashtu siç ka vepruar Pejgamberi
alejhi selam kur ia pati falur xhenazen një gruaje të cilën familja e saj e varrosi pa e informuar
Pejgamberin alejhi selam. Në atë rast Pejgamberi alejhi selam pati thënë: “Më tregoni se ku e ka
varrin.” Ata i treguan, e pastaj ia fali xhenazen.” (Transmeton Buhariu)
6. Nuk është sunet i Pejgamberit alejhi selam e as sunet i as’habëve të tij që t’i bëhet dua të
vdekurit në formë kolektive pas varrimit, kur njëri bën duanë, kurse të tjerët t’i thonë amin. Por,
Pejgamberi alejhi selam preferonte që njerëzit të bënin lutje, secili për vete e jo në mënyrë

1

Është e njohur se Nexhashiu u fundos në det gjatë udhëtimit me anije. (Shënim i përkthyesit)

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

45
kolektive, për t’ia falur Allahu mëkatet të vdekurit dhe ta lusnin Allahun që t’ia mundësojë t’i
kalojë pyetjet e varrit me lehtësi.
7. Dijetarët islamë preferuan që xhenazja e femrës të lëshohet në varr me mbulesë të veçantë (në
formë të perdes), që të mos e shohin njerëzit. Kjo mënyrë është më e ndershme, sepse mund të
ndodhë që, kur të lëshohet në varr, t’i shpalohet qefini.
8. Është e ndaluar me sheriat që të vishen rroba të veçanta për ngushëllim, siç është rasti me
ngjyrën e zezë të rrobave. Një gjë e tillë është prej bidateve (risive) në fe. Kjo veshje mund të
aludojë se njeriu është i hidhëruar me veprën e Allahut të Lartësuar.
9. Nuk lejohet të ngushëllohen ithtarët e Librave dhe të tjerët nga jobesimtarët nëse atyre u vdes
ndokush, as nuk lejohet prania në varrimin e tyre.
10. Nuk prish punë nëse dikush prej ithtarëve të Librave, ose dikush tjetër prej jobesimtarëve,
ngushëllon një musliman me rastin e vdekjes së ndonjë muslimani. Për ta besimtari duhet të lutet
që Allahu t’i udhëzojë.

14. RREGULLAT E VESHJES
1. Është e ndaluar për mashkullin të veshë rroba të mëndafshta dhe të stoliset me ar, duke u
bazuar në hadithin e Pejgamberit alejhi selam kur mori mëndafshin në dorën e djathtë dhe arin në

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

46
të majtën e tha: “Vërtet këto dy gjëra janë haram për meshkujt e umetit tim.” (Transmeton Ebu Davudi
me sened të mirë)
2. Të mos i lëshojë rrobat e tij (qofshin shallvare, xhelabije apo pantallona) nën nyjen e këmbës,
sipas hadithit: “Ç’është më poshtë se nyja e këmbëve nga rrobat që njeriu mban, është e zjarrit.”
(Transmetojnë Buhariu, Ibni Maxhe dhe Ahmedi) 2
3. Femra është e detyruar t’i lëshojë rrobat e saj derisa t’i mbulojnë edhe këmbët. Ajo duhet të
vërë edhe shami në kokë, që me anë të saj të mbulojë qafën dhe gjoksin e saj, duke u mbështetur
në ajetin kur’anor: “O ti Pejgamber, thuaju grave të tua, bijave të tua dhe grave të besimtarëve le t’i vënë
shamitë (mbulojat) e veta mbi trupin e tyre...” (Ah’zab, 59) Gjithashtu, në ajetin kur’anor thuhet: “Le t’i vënë
shamitë mbi kraharorin e tyre dhe të mos ua tregojnë bukuritë e tyre askujt, përveç burrave të vet...” (Nurë, 31)
4. Të mos veshë muslimani rrobat e muslimanes, por as muslimania rroba burrash, duke u bazuar
në hadithin: “Allahu i ka mallkuar burrat që bëhen si gra dhe gratë që bëhen si burra.” (Transmeton
Buhariu) Dhe hadithin: “Allahu e ka mallkuar burrin që vishet me rroba grash dhe gruan që vishet me rroba
burrash.” (Transmeton Buhariu)
5. Kur të vishet (a mbathet), le të fillojë me të djathtën e kur të zhvishet (zbathet), le të filojë me
të majtën, sipas hadithit: “Kur të vishet (mbathet) ndonjë nga ju le të fillojë me të djathtën e kur të zhvishet
2

Arabët aristokratë dhe të lirë, për t’u dalluar nga robërit dhe të varfërit, mbanin xhelabi të gjata deri në fund të
këmbëve. Meqë Islami urren ndarjen e njerëzve në të pasur dhe të varfër, në të lirë dhe në robër, Pejgamberi
alejhi selam urdhëroi që të mos mbahen xhelabitë e gjata dhe ua tërhoqi vërejtjen se ata që nuk e përfillin këtë
urdhëresë do të dënohen me zjarr. Shih më gjerë librin “Nejlul evtar” të Shevkanit. (Shënim i përkthyesit)

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

47
(zbathet), le të fillojë me të majtën.” (Transmeton Muslimi) Gjithashtu, në hadith thuhet: “Pejgamberi
alejhi selam gjithmonë e donte të djathtën në çdo punë, si në mbathje, veshje dhe në pastrim.”
(Transmeton Muslimi).
6. Kur muslimani vishet me rroba të reja le të thotë: “ALLAHUMME LEKEL HAMD, ENTE
KESEVTENIHI. ES’ELUKE HAJREHU VE HAJRE MA SUNIA LEHU. VE EUDHU BIKE
MIN SHERR-RRIHI VE SHERR-RRI ME SUNIA LEHU.” (O Allah, ty të takon falënderimi.
Ti ma bëre të mundur që ta vesh këtë (teshë). Kërkoj prej Teje të mirën e saj dhe të mirën për të
cilën është qepur (prodhuar) dhe kërkoj mbrojtje te Ti nga sherri i saj dhe sherri për të cilin është
qepur (prodhuar).) Transmetojnë Ebu Davudi dhe Tirmidhiu. Hadithi është hasen.

15. MĂ‹SUESI DHE NXĂ‹NĂ‹SI
A) VIRTYTET E MĂ‹SUESIT
1. Ta mësojë dikë vetëm për hir të Allahut.
2. Të edukohet moralisht me gjërat që i ka cekur sheriati, siç janë: të jetë i devotshëm dhe të mos
jetë i dhënë pas dynjasë, të jetë bujar, dorëdhënës, fisnik dhe fytyrëçelur.
3. Të ruhet nga xhelozia, mendjemadhësia dhe pëlqimi i vetvetes. Të mos i nënçmojë njerëzit,
edhe nëse janë në shkallë më të ulët se ai.

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

48
4. Të jetë përherë në përkujtim të Allahut të Lartësuar, qoftë vetë a në shoqëri, gjithashtu t’i
kushtojë kujdes leximit të Kur’anit, namazeve nafile dhe detyrave të tjera që e afrojnë tek Allahu i
Lartësuar.
5. Të jetë gjithmonë në kontakt me veprimtarinë e vet shkencore, duke lexuar, duke përsëritur,
duke gjurmuar, duke bërë komente, studime dhe punime shkencore.
6. Të jetë aktiv në arsimimin e njerëzve, ngase arsimimi është bazë me të cilën forcohet feja dhe
garantohet ruajtja e diturisë (shkencës). Arsimimi është prej çështjeve më elementare të fesë dhe
njëkohësisht është ibadet më i çmueshëm dhe farzi kifaje më i kërkueshëm.
7. Ta edukojë nxënësin me edukatë islame në mënyrë suksesive (të shkallëzuar). Ai duhet të
përpiqet ta edukojë nxënësin me virtyte të mira, të jetë i dashur ndaj tij dhe të interesohet për
nevojat e tij përparimtare. Ai duhet të dëshirojë për nxënësin atë që ia dëshiron vetvetes dhe
duhet të urrejë atë që urren për vete.
Mësuesi nuk duhet të jetë mendjemadh para nxënësit, por i butë dhe modest.

B)

VIRTYTET E NXĂ‹NĂ‹SIT

1. Duhet ta pastrojë zemrën e tij nga çdo gjë e dëmshme, në mënyrë që të mund të pranojë
diturinë, ta mbajë mend dhe të ketë dobi prej saj.

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

49
2. Ai duhet t’i ndërpresë të gjitha kontaktet e tij me gjërat që e shqetësojnë dhe e pengojnë nga
studimi i tij serioz dhe i suksesshëm. Nxënësi duhet gjithashtu të jetë i kënaqur me pasuri të vogël
dhe ushqim modest, që t’i bëjë durim edhe jetës së vështirë.
3. Të jetë modest ndaj diturisë dhe mësuesit, se përmes modestisë arrin diturinë.
4. Të sillet ndaj mësuesit të vet në mënyrë të ndershme. Ai duhet të besojë se mësuesi ka
kualifikim të plotë për lëndën e tij dhe ta mbivlerësojë ndaj shumicës së kolegëve të tij në aspektin
shkencor.
5. Të kujdeset që mësuesi i tij të jetë gjithmonë i kënaqur me të, edhe nëse ndonjëherë bie ndesh
me mendimin e tij personal. Nxënësi assesi s’duhet të hyjë në klasë pa marrë leje.
6. Të hyjë në klasë me seriozitet të plotë dhe korrektësi. Ai duhet të jetë i përkushtuar tërësisht në
ligjëratën e tij dhe të mos e preokupojë mendjen me gjëra të tjera. Nxënësi gjithashtu duhet të jetë
i pastër, dhëmbët t’i ketë të larë, flokët e rregulluara, thonjtë e prerë dhe i parfumosur me erë të
këndshme.
7. T’u japë selam të pranishmëve me një ton që do ta kishin dëgjuar me siguri, kurse mësuesin ta
veçojë me një nder të posaçëm.
8. Të mos i kalojë të pranishmit, por të ulet ku ka vend.
9. Të jetë i sjellshëm ndaj shokëve të tij dhe ndaj atyre që janë të pranishëm në klasë, sepse sjellja
e mirë ndaj tyre do të thotë edhe sjellje e mirë ndaj mësuesit.

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

50
10. Nëse bën pyetje, duhet ta bëjë me ton të ulët dhe me fjalë të zgjedhura. Nxënësi nuk duhet të
turpërohet që t’i bëjë pyetje mësuesit nëse diçka nuk e kupton ose e ka të paqartë.
11. Të jetë në kontakt me mësimet e tij në çdo kohë, qoftë natën a ditën, qoftë në shtëpi a në
udhëtim.

16. RREGULLAT E KĂ‹RKIMIT TĂ‹ LEJES
1. Muslimani duhet të kërkojë leje për të hyrë tri herë. Sipas hadithit: “Kur të kërkoni leje tri herë
dhe nuk ju jepet leja, atëherë kthehuni.” (Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi)
2. Të mos qëndrojë para derës kur kërkon leje ose kur i bie ziles. Kur një njeri kërkoi leje nga
Muhammedi alejhi selam, duke qëndruar para derës, Muhammedi alejhi selam doli dhe e pa duke
qëndruar para derës dhe i tha: “Ti qëndron këtu, por duhet të jesh atje (pra më larg derës), sepse kur kërkon
leje nuk ke të drejtë edhe të hedhësh sytë (brenda shtëpisë).” (Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi)
3. Por nëse ka për qëllim të hyjë, atëherë le të thotë: “Es-selamu alejkum, a mund të hyj?” Sepse
një njeri prej fisit Beni Amir kërkoi leje prej Pejgamberit alejhi selam kur ai ishte në shtëpi, e ai i
tha: “Kthehu ku ishe.” E pastaj Pejgamberi alejhi selam i tha shërbëtorit të tij: “Dil deri tek ai dhe
mësoje sesi kërkohet leja për të hyrë. Le të thotë: “Es-selamu alejkum, a të hyj?” (e shërbëtori ia
tregoi këto fjalë atij). E ai tha: “Es-selamu alejkum, a të hyj?” Pejgamberi alejhi selam e lejoi që të
hyjë e ai hyri. (Transmetojnë Ahmedi, Ebu Davudi dhe të tjerë)

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

51
4. Kur të kërkojë leje për të hyrë, është mirë të trokasë (të përplasë) këpucët ose të kollitet gjatë
hyrjes, qoftë edhe në shtëpinë e vet, që t’ua bëjë me dije se ka hyrë dhe të mos i takojë në ndonjë
gjendje të padëshirueshme.

17. RREGULLAT E SHOQĂ‹RIMIT
NGA MĂ‹ TĂ‹ RĂ‹NDĂ‹SISHMET JANĂ‹:
1. Sjellja e mirë me vëllezërit dhe moshatarët, ngase vëllazëria është gjëja më e çmueshme për
njeriun.
2. Muslimani duhet t’i përmirësojë të metat që sheh te shokët e tij, por së pari duke u kërkuar falje
(nëse keqkuptohet). Të mos bëhet i bezdisshëm duke ua përmendur të metat që kanë prej natyre.
3. T’ua falë mangësitë vëllezërve dhe të mos i qortojë ata.
4. Të mos kundërshtohet me vëllezërit e tij dhe të pajtohet me ta aty ku lejon sheriati.
5. Të mos ketë xhelozi ndaj tyre për begatitë që Allahu xh.sh. u ka dhuruar, siç janë p.sh. pasuria a
dituria. Xhelozia është një prej shtyllave të mosbesimit, ndërsa pasojat e saj janë shkatërruese. Për
muslimanin është më mirë që gjithmonë të jetë i gëzuar për të mirat që kanë vëllezërit e tij.
6. Të mos i bëjë rezistencë vëllait të tij në ato çështje prej të cilave pasojnë vetëm dëme të mëdha.
7. Të ketë gjithmonë turp para tyre.
Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

52
8. Të jetë përherë i drejtë me ta dhe i çiltër (i pastër) në dashurinë ndaj tyre.
9. Të jetë fytyrëçelur e jo i mërrolur kur t’i takojë ata, të jetë gojëmbël, zemërgjerë, dorëlirë dhe i
qetë edhe kur pranon prej tyre fjalë të rënda.
10. Të shoqërohet sa më shumë me shokët e tij më të dijshëm ose më të mençur, më të urtë, më
të devotshëm ose më të matur.
11. T’u japë këshilla kur kanë nevojë dhe t’i pranojë këshillat e tyre kur e këshillojnë.
12. Të mos zihet dhe të mos polemizojë shumë me shokët, sepse dashuria shndërrohet në
urrejtje.
13. Të mos e ofendojë asnjërin prej tyre dhe të mos e shpërfillë, edhe nëse është i paditur.
14. Ta shtojë dashurinë ndaj tyre duke u dhënë selam, duke i mirëpritur në shtëpinë e tij dhe duke
i thirrur me ato cilësi që janë më të dashura për ta.
15. T’i përcjellë fjalët e tyre ose t’i kuptojë në formën më të bukur dhe qëllimin më të mirë.
16. Ta mënjanojë zilinë dhe të jetë zemërgjerë me ta dhe t’ua falë gabimet ndaj tij.
17. Të jetë serioz me ta e të mos bëjë shaka vend e pa vend, sepse në atë mënyrë humb burrërinë.
18. Të mos u besojë fjalëve të përgojuesve dhe mbartësve të thashethemeve kur fyejnë vëllezërit e
tij.

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

53
18. RREGULLAT E SJELLJES NĂ‹ XHAMI
1. Pastrimi i xhamisë nga ndytësirat, sipas hadithit: “Pështyrja në xhami është mëkat, e shlyerja e tij është
të pastrohet ai vend.” (Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi)
2. Mbrojtja e xhamisë nga erërat e këqija, qofshin edhe prej gojës së atyre që falen, sipas hadithit:
“Kush ha prej kësaj bime (hudhrës), assesi të mos u afrohet xhamive tona.” (Transmetojnë Buhariu dhe
Muslimi)
3. Të mos lejohet shitblerja brenda xhamisë (në të gjitha sipërfaqet ku bëhet falja), ngase
Pejgamberi alejhi selam e ka ndaluar një gjë të tillë.
4. Të mos ngrihet zëri në xhami, sipas fjalëve të Omerit r.a. “Sikur të kishit qenë ju dy banorë të
qytetit, do t’ju kisha rrahur. Si guxoni ta ngrini zërin tuaj në xhaminë e Pejgamberit alejhi selam?!”
(Fjala është për dy beduinë që hynë në xhaminë e Resulull-llahut alejhi selam dhe flitnin me zë të
lartë.) Transmeton Buhariu.
5. Muslimani duhet të falë dy rekate namaz kur të hyjë në xhami, sipas hadithit: “Kur të hyni në
xhami, mos të uleni pa i falur dy rekate.” (Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi)
6. Të mos dalë nga xhamia (nëse ndodhet aty), nëse fillon të thirret ezani për namaz, sipas
hadithit të Ebi Shashaut, i cili ka thënë: “Ishim ulur pranë Ebu Hurejrës r.a. në xhami. Ndërkohë
thirri ezani e njëri prej njerëzve u nis të dalë nga xhamia. Atë e përcolli Ebu Hurejra me shikimin
e tij derisa doli nga xhamia dhe tha: “Ta dini se ky e kundërshtoi Ebal Kasimin (Muhammedin
alejhi selam).” (Transmeton Muslimi)
Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

54
7. Të bëjë dua kur të shkojë për t’u falur në xhami. Nga Ibni Ab-basi r. anhuma, e ai nga Resulullllahu alejhi selam, erdhi ky hadith: ALLAHUME XH’AL FI KALBI NUREN VE FI LISANI
NUREN VEXH’AL FI SEM’I NUREN VEXH’AL FI BESARI NUREN VEXH’AL MIN
HALFI NUREN VE MIN EMAMI NUREN VEXH’AL MIN FEUKI NUREN VE MIN
TAHTI NURA. (O Allahu im, bë që zemra ime të ketë nur, gjuha ime të ketë nur, veshi im të ketë nur, syri
im të ketë nur, bë që prapa meje të ketë nur, para meje të ketë nur, mbi meje të ketë nur dhe nën meje të ketë
nur.) Transmeton Muslimi.

19. RREGULLAT NĂ‹ DITĂ‹N E XHUMA
1. Muslimani duhet të bëjë dua dhe të kërkojë falje tek Allahu i Lartësuar sa më tepër, pasi në
ditën e xhuma është një moment kur Allahu i pranon lutjet dhe pendimet.
2. Të dërgojë selam dhe salavate për Pejgamberin alejhi selam sa më tepër.
3. Të pastrohet, të parfumoset dhe të veshë rrobat më të mira.
4. Të lexojë suren El-Kehf, sipas hadithit: “Atij që lexon suren El-Kehf në ditën e xhuma, do t’i
ndriçohet me nur (dritë) çdo vepër që ka bërë mes dy xhumave.” (Transmetojnë Nesaiu dhe
Hakimi)
5. Të shkojë sa më herët në xhami për të qenë i pranishëm në faljen e xhumasë.

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

55
6. Pasi ta falë farzin e xhumasë, le t’i falë katër rekate sunet të xhumasë. Sipas hadithit “Kur të falni
(farzin) pas xhumasë, falni katër rekate (sunet të xhumasë).” (Transmeton Muslimi)

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

56
20. RREGULLAT E SADAKASĂ‹ (LĂ‹MOSHĂ‹S)
1. Me dhënien e sadakasë muslimani të ketë për qëllim vetëm kënaqësinë e Allahut të Lartësuar.
2. Të japë sadaka prej pasurisë (mallit) më të dashur dhe më të mirë, sipas hadithit: “Kush jep
sadaka së paku edhe një hurmë që ka fituar nga hallalli - se Allahu nuk pranon përveç të pastërtës
(të mirën) - atë Allahu e pranon me të djathtën, pastaj e rrit, siç e rritni mazën tuaj, derisa të bëhet
(hurma e dhënë sadaka) sa një kodër.” (Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi)
3. Ta fshehë atë që e jep sadaka (më mirë të mos e publikojë atë), sipas hadithit: “Shtatë grupe
Allahu do t’i vendosë nën hijen e Arshit të Vet... e në ato shtatë grupe është edhe grupi i atyre që
ndajnë sadaka (lëmoshë) duke thënë... dhe një njeri që ka dhënë sadaka dhe e ka fshehur këtë
derisa dora e tij e majtë nuk ka ditur se ç’ka dhënë dora e djathtë.” (Transmetojnë Buhariu dhe
Muslimi)
4. T’ua shpërndajë sadakanë të afërmve të tij dhe atyre që kanë nevojë për të.
5. Të zgjedhë kohën më të përshtatshme për dhënien e sadakasë, në të cilën Allahu e dyfishon
shpërblimin e punëve të mira, siç është muaji i agjërimit.

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

57
21. RREGULLAT E DURIMIT
1. Muslimani duhet të jetë gjithmonë durimtar kur t’i ndodhë ndonjë e papritur, sipas hadithit:
“Durimi i vërtetë është ai që shfaqet në rastin e parë të papritur (të ndonjë fatkeqësie).” (Transmetojnë
Buhariu dhe Muslimi)
2. Përmendja e Allahut të Madhëruar, dorëzimi dhe përulësia ndaj Tij. Thotë Allahu xh.sh.: “Të
cilët, kur i godet ndonjë e pakëndshme, thonë: “Ne jemi të Allahut dhe tek Ai kthehemi.”
(El-Bekare 156)
3. Të bëjë durim kur ta godasë diçka e padëshirueshme dhe ta pranojë këtë si një vendim të
Allahut xh.sh., sipas hadithit të Pejgamberit a.s., i cili përcjell Fjalën e Allahut xh.sh.: “Nuk do të
ketë dënim për atë besimtar që, kur t’ia marr ndonjë të dashur (qoftë njeri a gjësend) të dynjasë, bën durim për të
fituar xhennetin.” (Transmeton Buhariu) Është mirë ta përkujtojë hadithin e Pejgamberit a.s.: “Është
çudi me jetën (çështjen) e besimtarit, e tërë jeta e tij është hajr (mirësi), e atë cilësi nuk e ka kush përveç besimtarit:
nëse e qëllon ndonjë e mirë, ai falënderon (Allahun xh.sh.) dhe kjo është hajr për të, e nëse e qëllon ndonjë e keqe,
duron (për Allahun xh.sh.), dhe kjo është hajr për të.” (Transmeton Buhariu)

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

58
22. RREGULLAT E HYRJES NĂ‹ SHTĂ‹PI
1. Kur të hyjë në shtëpi, muslimani duhet të thotë: BISMIL-LAHI VELEXHNA VE BISMILLAHI HAREXHNA VE ALA RABINA TEVEK-KELNA (Në emër të Allahut po hyjmë dhe në emër
të Allahut dolëm, e në Zotin tonë po mbështetemi.) Transmeton Ebu Davudi me sened sahih.
2. Ta përshëndesë me selam familjen e tij.
3. Para se të ulet për të pushuar, le t’i lajë dhëmbët me misvak (a brushë).

23. RREGULLAT E AGJĂ‹RIMIT
1. Muslimani duhet të largohet prej fjalëve të pavërte-ta dhe të mos punojë sipas tyre. Të largohet
prej shpifjes, fjalëve të turpshme, sharjes dhe dëmtimit të njerëzve sipas hadithit: “Kush nuk
largohet nga rrena dhe veprat e ngjashme me të, le ta dijë se Allahu xh.sh. nuk është i nevojshëm për urinë dhe
etjen e tij.” (Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi) Dhe hadithit: “Agjërimi është mbrojtës e, kur agjëroni,
mos thoni fjalë të turpshme dhe mos e ngrini zërin. Nëse ndokush ju fyen (provokon) ose ju mëshon, thoni: “Unë
jam agjërues.” (Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi)
2. Të ngrihet për të ngrënë syfyr (ushqimi që hahet para agimit), çkadoqoftë, bile edhe një gotë
ujë, duke u bazuar në hadithin: “Bëni syfyr, se në syfyr ka bereqet.” (Transmeton Ibni Habani në
sahihun e tij)
Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

59
3. Të bëjë iftar me hurma, sipas hadithit: “Kur të bëni iftar, bëni iftar me hurma, se ajo është
bereqet, e nëse nuk mund të gjeni hurma, atëherë pini ujë, se ai është pastrim.” (Transmetojnë
Buhariu dhe Muslimi)
4. Të shpejtojë me iftarin menjëherë sa të perëndojë dielli (akshami), sipas hadithit: “Njerëzit do të
jenë në hajr (mirësi) derisa të shpejtojnë me iftarin.” (Transmetojnë Buhariu dhe Muslimi)
5. Të bëjë dua (lutje) në iftar me atë që ka bërë dua Pejgamberi alejhi selam, duke thënë:
ALLAHUM-ME LEKE SUMTU VE ALA RIRZKIKE EFTARTU VE ALEJKE TEVEKKELTU VE BIKE AMENTU DHEHEBEDH-DHAMEU VEBTEL-LETIL-URUK VE
THEB-BETEL EXHRU IN SHA ALLAH. JA VASIUL FADLI IGFIR LI.
ELHAMDULILAHI LEDHI EAANENI FE SUMTU VE REZEKANI FE EFTARTU. (O
Allahu im, për Ty agjërova dhe prej rizkut Tënd (furnizimit Tënd) bëra iftar, te Ty u mbështeta dhe besova. U
shua etja dhe u mbushën kodrat (damarët). U vërtetua shpërblimi, nëse dëshiron Allahu. O Ti që ke dhuntinë e
gjerë, më fal mua. Falënderimi i takon Allahut, i Cili më ndihmoi dhe agjërova, më furnizoi e bëra iftar.)
Transmetojnë Ebu Davudi dhe Nesaiu.
6. Të lexojë dhe studiojë Kur’anin e Ndershëm, kurdo që t’i jepet rasti, qoftë ditën a natën.
7. T’u shpërndajë dhe t’u japë sa më tepër sadaka farefisit, fukarave, të mjerëve, siç e kishte zakon
Pejgamberi alejhi selam. Ai ishte njeriu më i përpiktë për të bërë punë të mira. E në muajin e
Ramazanit ishte edhe më bujar se ditëve të tjera, ishte edhe më bujar se era e dërguar.

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

60
8. Të jetë i qëndrueshëm, i rregullt në namazin e taravisë për çdo natë të ndershme, duke u bazuar
në hadithin: “Kush e agjëron Ramazanin me iman të plotë dhe duke iu përmbajtur rregullave të tij, atij do t’i
falen gabimet e bëra.” (Transmetojnë gjashtë shënues të haditheve)
9. Të qëndrojë në xhami dhjetë ditët e fundit të Ramazanit, në ato xhami ku falet xhumaja.
Pejgamberi alejhi selam kishte traditë të qëndronte në xhami dhjetë ditët e fundit të çdo
Ramazani, derisa ndërroi jetë, e pas vdekjes së tij këtë traditë e vazhduan gratë e Pejgamberit sallAllahu alejhi ue sel-lem.

24. RREGULLAT E HAXHIT
1. Të konsultohet me të dijshmit, për të shfrytëzuar përvojën dhe diturinë e tyre rreth haxhit.
2. Të falë namaz Istihare (namaz që bëhet kur nuk dimë si të vendosim për një punë). Me këtë
nuk kemi për qëllim vetë haxhin, sepse ai është mirësi dhe ibadet e nuk ka dyshim në të, por me
Istiharen kemi për qëllim kohën e nisjes, grupin të cilin do ta shoqërojë dhe mjetin me të cilin do
të udhëtojë.
3. T’i mësojë rregullat e haxhit. E nëse nuk ka pasur mundësi t’i mësojë, duhet të ketë kujdes që të
bëjë pjesë një grup në mesin e të cilit ka ndonjë dijetar a nxënës. E nëse edhe këtë nuk arrin ta
bëjë, atëherë le të marrë me vete libra që do t’a ndihmojnë për këtë.

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

61
4. Ai që do të niset në haxh, para se të niset duhet t’i porosisë familjen dhe shokët e tij që t’ia
kenë frikën Allahut dhe t’u përmbahen dispozitave të Tij.
5. T’i regjistrojë porositë e tij (testamentin e tij) dhe ato që ka a që i kanë borxh.
6. Të përpiqet të bëjë një teube të sinqertë (pendim) për mëkatet e tij.
7. T’ua kthejë hakun ose t’u kërkojë falje njerëzve, qoftë për dëme të karakterit fizik, material a
moral.
8. Për të bërë haxhin a umren, haxhiu duhet të zgjedhë pasurinë e pastër të fituar nga hallalli,
sipas hadithit: “Allahu është i Pastër dhe e pranon vetëm të pastrën.” (Transmeton Muslimi)
9. Me haxhin a umren të ketë qëllim kënaqësinë e Allahut në Ditën e Gjykimit.
10. Kur të hipë në mjetin transportues, qoftë kafshë, automjet ose aeroplan, duhet të thotë
Bismil-lah, e pastaj ta falënderojë Allahun dhe të lutet me duanë e udhëtimit, e më pas të bëjë sa
më shpesh dua, dhikr, istigfar, ta madhërojë Allahun e të thotë: SUBHANALLAH,
ELHAMDULIL-LAH. ALLAHU EKBER dhe LA ILAHE IL-LALLAH.
11. Ta ruajë gjuhën nga thashethemet dhe kotësitë, të mos bëjë shaka shumë dhe të mos luajë, që
dëmi të jetë më i madh se dobia.
12. T’u shmanget ofendimeve ndaj bashkudhëtarëve dhe të bëjë përpjekje për këshillimin dhe
udhëzimin e tyre në të mira dhe për ndalimin e tyre nga të këqijat, si dhe të përpiqet ta shfrytëzojë
kohën maksimalisht.

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

62
13. Të kujdeset që të mos i pengojë haxhilerët, posaçërisht gjatë tavafit, sa’jit dhe gjuajtjes së
gurëve.
14. T’i plotësojë kushtet e haxhit duke e madhëruar, duke e falënderuar dhe duke iu nënshtruar
Zotit të Gjithësisë.
15. Të distancohet nga marrëdhëniet gjinore, grindjet, sharjet dhe nga thyerja e rregullave. E nëse
dikush grindet për ta ndihmuar të vërtetën, kjo konsiderohet udhëzim në të mirë, që herë është i
detyrueshëm e herë i pëlqyeshëm, sipas nevojave të rastit.
16. Haxhiu duhet të kujdesëe për t’i kryer farzet e Allahut, si namazin me xhemat në kohët e veta.
Është e çuditshme që shumica e haxhilerëve e zhvlerësojnë këtë vepër të madhe! Si është e
mundur që dikush ta bëjë haxhin e nuk falet, ose përton që të dalë në kohë për t’u falur? Një
vepër e tillë nuk i verbon sytë, por verbon zemrat që rrahin në gjoks.
17. Gruaja që niset për haxh është e detyruar të mos udhëtojë vetëm, por me një të afërm (me të
cilin e ka të ndaluar të martohet sipas Islamit). Ajo që bëjnë një numër i madh grash, duke
shpërfillur kushtin e mahremit (të afërmin), dhe udhëtojnë në haxh dhe umre pa ta, është një
mëkat i madh për të cilin duhet një pendim i sinqertë tek Allahu xh.sh.
18. Gratë e kanë për detyrë të mbulohen dhe të mos u shihen pjesët e trupit dhe të përpiqen që
obligimet e haxhit t’i kryejnë me nder. Ato duhet ta dinë se takimet me burra dhe përzierja me ta
pa kurrfarë nevoje është çështje e ndaluar.
19. Haxhiu e ka për detyrë t’u shmanget fjalëve dhe veprimeve që nuk përputhen me ndërgjegjen
e njeriut, siç janë fjalët e disave: “E kam gjuajtur shejtanin”, ose sjelljet e të tjerëve, siç janë hedhja
Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

63
e sandaleve në vend të gurit ose sharja etj. Të gjitha këto janë në kundërshtim me qëllimin e
gjuajtjes së gurëve, sepse kjo gjuajtje është në të vërtetë përmendje e Allahut të Madhërishëm.
20. Haxhiu duhet të kujdeset t’u vijë në ndihmë muslimanëve, t’u bëjë mirë dhe t’i udhëzojë kur
kanë nevojë.

Fondacioni i Rinisë Islame — Cyrih

www.islamischen.ch

e-mail: info@islamischen.ch

64

More Related Content

What's hot

Ahmet deedat arka luftarake
Ahmet deedat   arka luftarakeAhmet deedat   arka luftarake
Ahmet deedat arka luftarakeLibra Islame
 
Muhamed Muteveli Esh-Sharaviu - Mrekullitë e Kuranit 1
Muhamed Muteveli Esh-Sharaviu - Mrekullitë e Kuranit 1 Muhamed Muteveli Esh-Sharaviu - Mrekullitë e Kuranit 1
Muhamed Muteveli Esh-Sharaviu - Mrekullitë e Kuranit 1 Shkumbim Jakupi
 
Islami Feja E Njerzimit
Islami Feja E NjerzimitIslami Feja E Njerzimit
Islami Feja E Njerzimitguest41e4e
 
Jeta Dhe E Vdekja
Jeta Dhe E VdekjaJeta Dhe E Vdekja
Jeta Dhe E Vdekjaguest41e4e
 
Esh shehid hasan el benna - porosia islame
Esh shehid hasan el benna - porosia islameEsh shehid hasan el benna - porosia islame
Esh shehid hasan el benna - porosia islameLibra Islame
 
Dr. Jusuf Kardavi - Rizgjimi islam ndermjet kundershtimit dhe ekstremizmit
Dr. Jusuf Kardavi - Rizgjimi islam ndermjet kundershtimit dhe ekstremizmitDr. Jusuf Kardavi - Rizgjimi islam ndermjet kundershtimit dhe ekstremizmit
Dr. Jusuf Kardavi - Rizgjimi islam ndermjet kundershtimit dhe ekstremizmitShkumbim Jakupi
 
Harun yahya frankmasoneria globale
Harun yahya   frankmasoneria globaleHarun yahya   frankmasoneria globale
Harun yahya frankmasoneria globaleLibra Islame
 
Le Ta Dije Rinia
Le Ta Dije RiniaLe Ta Dije Rinia
Le Ta Dije Riniaguest41e4e
 
Besimi, Bazat Esenca Negacioni
Besimi, Bazat   Esenca   NegacioniBesimi, Bazat   Esenca   Negacioni
Besimi, Bazat Esenca Negacioniguest41e4e
 
Dr. Jusuf Kardavi - Rizgjimi islam ndërmet mospajtimit dhe përçarjes
Dr. Jusuf Kardavi - Rizgjimi islam ndërmet mospajtimit dhe përçarjesDr. Jusuf Kardavi - Rizgjimi islam ndërmet mospajtimit dhe përçarjes
Dr. Jusuf Kardavi - Rizgjimi islam ndërmet mospajtimit dhe përçarjesShkumbim Jakupi
 
Krijesa Te Mrekullueshme
Krijesa Te MrekullueshmeKrijesa Te Mrekullueshme
Krijesa Te Mrekullueshmeguest41e4e
 
Fenomeni Kur Anor
Fenomeni Kur AnorFenomeni Kur Anor
Fenomeni Kur Anorguest41e4e
 

What's hot (13)

Ahmet deedat arka luftarake
Ahmet deedat   arka luftarakeAhmet deedat   arka luftarake
Ahmet deedat arka luftarake
 
Muhamed Muteveli Esh-Sharaviu - Mrekullitë e Kuranit 1
Muhamed Muteveli Esh-Sharaviu - Mrekullitë e Kuranit 1 Muhamed Muteveli Esh-Sharaviu - Mrekullitë e Kuranit 1
Muhamed Muteveli Esh-Sharaviu - Mrekullitë e Kuranit 1
 
Islami Feja E Njerzimit
Islami Feja E NjerzimitIslami Feja E Njerzimit
Islami Feja E Njerzimit
 
Jeta Dhe E Vdekja
Jeta Dhe E VdekjaJeta Dhe E Vdekja
Jeta Dhe E Vdekja
 
Esh shehid hasan el benna - porosia islame
Esh shehid hasan el benna - porosia islameEsh shehid hasan el benna - porosia islame
Esh shehid hasan el benna - porosia islame
 
Dr. Jusuf Kardavi - Rizgjimi islam ndermjet kundershtimit dhe ekstremizmit
Dr. Jusuf Kardavi - Rizgjimi islam ndermjet kundershtimit dhe ekstremizmitDr. Jusuf Kardavi - Rizgjimi islam ndermjet kundershtimit dhe ekstremizmit
Dr. Jusuf Kardavi - Rizgjimi islam ndermjet kundershtimit dhe ekstremizmit
 
Hz
HzHz
Hz
 
Harun yahya frankmasoneria globale
Harun yahya   frankmasoneria globaleHarun yahya   frankmasoneria globale
Harun yahya frankmasoneria globale
 
Le Ta Dije Rinia
Le Ta Dije RiniaLe Ta Dije Rinia
Le Ta Dije Rinia
 
Besimi, Bazat Esenca Negacioni
Besimi, Bazat   Esenca   NegacioniBesimi, Bazat   Esenca   Negacioni
Besimi, Bazat Esenca Negacioni
 
Dr. Jusuf Kardavi - Rizgjimi islam ndërmet mospajtimit dhe përçarjes
Dr. Jusuf Kardavi - Rizgjimi islam ndërmet mospajtimit dhe përçarjesDr. Jusuf Kardavi - Rizgjimi islam ndërmet mospajtimit dhe përçarjes
Dr. Jusuf Kardavi - Rizgjimi islam ndërmet mospajtimit dhe përçarjes
 
Krijesa Te Mrekullueshme
Krijesa Te MrekullueshmeKrijesa Te Mrekullueshme
Krijesa Te Mrekullueshme
 
Fenomeni Kur Anor
Fenomeni Kur AnorFenomeni Kur Anor
Fenomeni Kur Anor
 

Viewers also liked

Osman abazi shenjat e kijametit
Osman abazi   shenjat e kijametitOsman abazi   shenjat e kijametit
Osman abazi shenjat e kijametitLibra Islame
 
Etika Islame
Etika IslameEtika Islame
Etika Islameguest41e4e
 
Muhamed muteveli esh shaëraviu - mos u mashtro, vdekja të vjen në befasi
Muhamed muteveli esh shaëraviu - mos u mashtro, vdekja të vjen në befasiMuhamed muteveli esh shaëraviu - mos u mashtro, vdekja të vjen në befasi
Muhamed muteveli esh shaëraviu - mos u mashtro, vdekja të vjen në befasiLibra Islame
 
Dr. musli vërbani “zekat” apo “sadaka”
Dr. musli vërbani   “zekat” apo “sadaka”Dr. musli vërbani   “zekat” apo “sadaka”
Dr. musli vërbani “zekat” apo “sadaka”Libra Islame
 
Dr. musli vërbani selami, merhabaja dhe muhabeti
Dr. musli vërbani   selami, merhabaja dhe muhabetiDr. musli vërbani   selami, merhabaja dhe muhabeti
Dr. musli vërbani selami, merhabaja dhe muhabetiLibra Islame
 
Dr. musli vërbani statuti i familjes (v.xh.)
Dr. musli vërbani    statuti i familjes (v.xh.)Dr. musli vërbani    statuti i familjes (v.xh.)
Dr. musli vërbani statuti i familjes (v.xh.)Libra Islame
 
Dr. Musli Vërbani - Tema të zgjedhura dhe të nevojshme
Dr. Musli Vërbani - Tema të zgjedhura dhe të nevojshmeDr. Musli Vërbani - Tema të zgjedhura dhe të nevojshme
Dr. Musli Vërbani - Tema të zgjedhura dhe të nevojshmeLibra Islame
 

Viewers also liked (7)

Osman abazi shenjat e kijametit
Osman abazi   shenjat e kijametitOsman abazi   shenjat e kijametit
Osman abazi shenjat e kijametit
 
Etika Islame
Etika IslameEtika Islame
Etika Islame
 
Muhamed muteveli esh shaëraviu - mos u mashtro, vdekja të vjen në befasi
Muhamed muteveli esh shaëraviu - mos u mashtro, vdekja të vjen në befasiMuhamed muteveli esh shaëraviu - mos u mashtro, vdekja të vjen në befasi
Muhamed muteveli esh shaëraviu - mos u mashtro, vdekja të vjen në befasi
 
Dr. musli vërbani “zekat” apo “sadaka”
Dr. musli vërbani   “zekat” apo “sadaka”Dr. musli vërbani   “zekat” apo “sadaka”
Dr. musli vërbani “zekat” apo “sadaka”
 
Dr. musli vërbani selami, merhabaja dhe muhabeti
Dr. musli vërbani   selami, merhabaja dhe muhabetiDr. musli vërbani   selami, merhabaja dhe muhabeti
Dr. musli vërbani selami, merhabaja dhe muhabeti
 
Dr. musli vërbani statuti i familjes (v.xh.)
Dr. musli vërbani    statuti i familjes (v.xh.)Dr. musli vërbani    statuti i familjes (v.xh.)
Dr. musli vërbani statuti i familjes (v.xh.)
 
Dr. Musli Vërbani - Tema të zgjedhura dhe të nevojshme
Dr. Musli Vërbani - Tema të zgjedhura dhe të nevojshmeDr. Musli Vërbani - Tema të zgjedhura dhe të nevojshme
Dr. Musli Vërbani - Tema të zgjedhura dhe të nevojshme
 

Similar to Abdulhamid ebu sulejman etika islame

Etika islame
Etika islameEtika islame
Etika islameFSstudio
 
Islami Feja E Njerzimit
Islami Feja E NjerzimitIslami Feja E Njerzimit
Islami Feja E Njerzimitguest41e4e
 
Le Ta Dije Rinia
Le Ta Dije RiniaLe Ta Dije Rinia
Le Ta Dije Riniaguest41e4e
 
Argumenta biblike ne debate me krishteret
Argumenta biblike ne debate me krishteretArgumenta biblike ne debate me krishteret
Argumenta biblike ne debate me krishteretamarstafa
 
Arka luftarake
Arka luftarakeArka luftarake
Arka luftarakeFSstudio
 
Jeta dhe e vdekja
Jeta dhe e vdekjaJeta dhe e vdekja
Jeta dhe e vdekjaLavdrimi91
 
Muhamed Muteveli Esh-Sharaviu - Mrekullitë e Kuranit 3
Muhamed Muteveli Esh-Sharaviu - Mrekullitë e Kuranit 3 Muhamed Muteveli Esh-Sharaviu - Mrekullitë e Kuranit 3
Muhamed Muteveli Esh-Sharaviu - Mrekullitë e Kuranit 3 Shkumbim Jakupi
 
Martesa Dhe Marrëdhëniet Intime Në Islam
Martesa Dhe Marrëdhëniet Intime Në IslamMartesa Dhe Marrëdhëniet Intime Në Islam
Martesa Dhe Marrëdhëniet Intime Në Islamguest41e4e
 
Dr. shefik kurdiq mashtrimet e shejtanit
Dr. shefik kurdiq   mashtrimet e shejtanitDr. shefik kurdiq   mashtrimet e shejtanit
Dr. shefik kurdiq mashtrimet e shejtanitLibra Islame
 
Harun yahya hz. musa
Harun yahya   hz. musaHarun yahya   hz. musa
Harun yahya hz. musaLibra Islame
 
Dr. muhamed naim jasin besimi, bazat - esenca - negacioni
Dr. muhamed naim jasin      besimi, bazat - esenca - negacioniDr. muhamed naim jasin      besimi, bazat - esenca - negacioni
Dr. muhamed naim jasin besimi, bazat - esenca - negacioniLibra Islame
 
Disa sekrete te kuranit
Disa sekrete te kuranitDisa sekrete te kuranit
Disa sekrete te kuranitalalbani
 
Hz. Musa
Hz. MusaHz. Musa
Hz. Musaguest41e4e
 
Krijesa Te Mrekullueshme
Krijesa Te MrekullueshmeKrijesa Te Mrekullueshme
Krijesa Te Mrekullueshmeguest41e4e
 
Dr. shefik kurdiq martesa dhe marredheniet intime ne islam
Dr. shefik kurdiq   martesa dhe marredheniet intime ne islamDr. shefik kurdiq   martesa dhe marredheniet intime ne islam
Dr. shefik kurdiq martesa dhe marredheniet intime ne islamLibra Islame
 
Besimi, Bazat Esenca Negacioni
Besimi, Bazat   Esenca   NegacioniBesimi, Bazat   Esenca   Negacioni
Besimi, Bazat Esenca Negacioniguest41e4e
 
Femra Nen Mbrojtjen E Islamit
Femra Nen Mbrojtjen E IslamitFemra Nen Mbrojtjen E Islamit
Femra Nen Mbrojtjen E Islamitguest41e4e
 
Femra Nen Mbrojtjen E Islamit
Femra Nen Mbrojtjen E IslamitFemra Nen Mbrojtjen E Islamit
Femra Nen Mbrojtjen E Islamitguest35ba5
 

Similar to Abdulhamid ebu sulejman etika islame (20)

Etika islame
Etika islameEtika islame
Etika islame
 
Etika islame
Etika islameEtika islame
Etika islame
 
Islami Feja E Njerzimit
Islami Feja E NjerzimitIslami Feja E Njerzimit
Islami Feja E Njerzimit
 
Le Ta Dije Rinia
Le Ta Dije RiniaLe Ta Dije Rinia
Le Ta Dije Rinia
 
Argumenta biblike ne debate me krishteret
Argumenta biblike ne debate me krishteretArgumenta biblike ne debate me krishteret
Argumenta biblike ne debate me krishteret
 
Arka luftarake
Arka luftarakeArka luftarake
Arka luftarake
 
Jeta dhe e vdekja
Jeta dhe e vdekjaJeta dhe e vdekja
Jeta dhe e vdekja
 
Muhamed Muteveli Esh-Sharaviu - Mrekullitë e Kuranit 3
Muhamed Muteveli Esh-Sharaviu - Mrekullitë e Kuranit 3 Muhamed Muteveli Esh-Sharaviu - Mrekullitë e Kuranit 3
Muhamed Muteveli Esh-Sharaviu - Mrekullitë e Kuranit 3
 
Martesa Dhe Marrëdhëniet Intime Në Islam
Martesa Dhe Marrëdhëniet Intime Në IslamMartesa Dhe Marrëdhëniet Intime Në Islam
Martesa Dhe Marrëdhëniet Intime Në Islam
 
Dr. shefik kurdiq mashtrimet e shejtanit
Dr. shefik kurdiq   mashtrimet e shejtanitDr. shefik kurdiq   mashtrimet e shejtanit
Dr. shefik kurdiq mashtrimet e shejtanit
 
Harun yahya hz. musa
Harun yahya   hz. musaHarun yahya   hz. musa
Harun yahya hz. musa
 
Dr. muhamed naim jasin besimi, bazat - esenca - negacioni
Dr. muhamed naim jasin      besimi, bazat - esenca - negacioniDr. muhamed naim jasin      besimi, bazat - esenca - negacioni
Dr. muhamed naim jasin besimi, bazat - esenca - negacioni
 
Disa sekrete te kuranit
Disa sekrete te kuranitDisa sekrete te kuranit
Disa sekrete te kuranit
 
Hz. Musa
Hz. MusaHz. Musa
Hz. Musa
 
artan
artanartan
artan
 
Krijesa Te Mrekullueshme
Krijesa Te MrekullueshmeKrijesa Te Mrekullueshme
Krijesa Te Mrekullueshme
 
Dr. shefik kurdiq martesa dhe marredheniet intime ne islam
Dr. shefik kurdiq   martesa dhe marredheniet intime ne islamDr. shefik kurdiq   martesa dhe marredheniet intime ne islam
Dr. shefik kurdiq martesa dhe marredheniet intime ne islam
 
Besimi, Bazat Esenca Negacioni
Besimi, Bazat   Esenca   NegacioniBesimi, Bazat   Esenca   Negacioni
Besimi, Bazat Esenca Negacioni
 
Femra Nen Mbrojtjen E Islamit
Femra Nen Mbrojtjen E IslamitFemra Nen Mbrojtjen E Islamit
Femra Nen Mbrojtjen E Islamit
 
Femra Nen Mbrojtjen E Islamit
Femra Nen Mbrojtjen E IslamitFemra Nen Mbrojtjen E Islamit
Femra Nen Mbrojtjen E Islamit
 

More from Libra Islame

Dr. Musli VĂ«rbani - DJALI E PYET BABAIN PĂ‹R....
Dr. Musli VĂ«rbani - DJALI E PYET BABAIN PĂ‹R....Dr. Musli VĂ«rbani - DJALI E PYET BABAIN PĂ‹R....
Dr. Musli VĂ«rbani - DJALI E PYET BABAIN PĂ‹R....Libra Islame
 
18. pasimi dr. vehbetu zuhejli
18. pasimi  dr. vehbetu zuhejli 18. pasimi  dr. vehbetu zuhejli
18. pasimi dr. vehbetu zuhejli Libra Islame
 
17. ixhtihadi dr. vehbetu zuhejli
17. ixhtihadi  dr. vehbetu zuhejli 17. ixhtihadi  dr. vehbetu zuhejli
17. ixhtihadi dr. vehbetu zuhejli Libra Islame
 
16. objektivat e sheriatit dr. vehbetu zuhejli
16. objektivat e sheriatit  dr. vehbetu zuhejli 16. objektivat e sheriatit  dr. vehbetu zuhejli
16. objektivat e sheriatit dr. vehbetu zuhejli Libra Islame
 
14. shfuqizimi dr. vehbetu zuhejli
14. shfuqizimi  dr. vehbetu zuhejli 14. shfuqizimi  dr. vehbetu zuhejli
14. shfuqizimi dr. vehbetu zuhejli Libra Islame
 
13. masat ligjore dr. vehbetu zuhejli
13. masat ligjore  dr. vehbetu zuhejli 13. masat ligjore  dr. vehbetu zuhejli
13. masat ligjore dr. vehbetu zuhejli Libra Islame
 
12. istis'habi dr. vehbetu zuhejli
12. istis'habi  dr. vehbetu zuhejli 12. istis'habi  dr. vehbetu zuhejli
12. istis'habi dr. vehbetu zuhejli Libra Islame
 
11. medhhebi i sehabiut dr. vehbetu zuhejli
11. medhhebi i sehabiut  dr. vehbetu zuhejli 11. medhhebi i sehabiut  dr. vehbetu zuhejli
11. medhhebi i sehabiut dr. vehbetu zuhejli Libra Islame
 
10. ligji para nesh dr. vehbetu zuhejli
10. ligji para nesh  dr. vehbetu zuhejli 10. ligji para nesh  dr. vehbetu zuhejli
10. ligji para nesh dr. vehbetu zuhejli Libra Islame
 
9. tradita dr. vehbetu zuhejli
9. tradita  dr. vehbetu zuhejli 9. tradita  dr. vehbetu zuhejli
9. tradita dr. vehbetu zuhejli Libra Islame
 
8. parimi i interesit dr. vehbetu zuhejli
8. parimi i interesit  dr. vehbetu zuhejli 8. parimi i interesit  dr. vehbetu zuhejli
8. parimi i interesit dr. vehbetu zuhejli Libra Islame
 
7. istihsani dr. vehbetu zuhejli
7. istihsani  dr. vehbetu zuhejli 7. istihsani  dr. vehbetu zuhejli
7. istihsani dr. vehbetu zuhejli Libra Islame
 
6. kijasi dr. vehbetu zuhejli
6. kijasi  dr. vehbetu zuhejli 6. kijasi  dr. vehbetu zuhejli
6. kijasi dr. vehbetu zuhejli Libra Islame
 
5. ixhmai dr. vehbetu zuhejli
5. ixhmai  dr. vehbetu zuhejli 5. ixhmai  dr. vehbetu zuhejli
5. ixhmai dr. vehbetu zuhejli Libra Islame
 
Dr. Vehbetu Zuhejli - Shfuqizimi
Dr. Vehbetu Zuhejli - ShfuqizimiDr. Vehbetu Zuhejli - Shfuqizimi
Dr. Vehbetu Zuhejli - ShfuqizimiLibra Islame
 
Dr. Vehbetu Zuhejli - Istis'habi (Ligji gravitues)
Dr. Vehbetu Zuhejli - Istis'habi (Ligji gravitues)Dr. Vehbetu Zuhejli - Istis'habi (Ligji gravitues)
Dr. Vehbetu Zuhejli - Istis'habi (Ligji gravitues)Libra Islame
 
Dr. Vehbetu Zuhejli - Ligji para nesh dhe medhhebi i sehabiut
Dr. Vehbetu Zuhejli - Ligji para nesh dhe medhhebi i sehabiutDr. Vehbetu Zuhejli - Ligji para nesh dhe medhhebi i sehabiut
Dr. Vehbetu Zuhejli - Ligji para nesh dhe medhhebi i sehabiutLibra Islame
 
Dr. Vehbetu Zuhejli - Masat ligjore
Dr. Vehbetu Zuhejli - Masat ligjoreDr. Vehbetu Zuhejli - Masat ligjore
Dr. Vehbetu Zuhejli - Masat ligjoreLibra Islame
 
Dr. Musli Vërbani - Shkurorëzimi dhe IDDETI
Dr. Musli Vërbani - Shkurorëzimi dhe IDDETIDr. Musli Vërbani - Shkurorëzimi dhe IDDETI
Dr. Musli Vërbani - Shkurorëzimi dhe IDDETILibra Islame
 
Dr. Vehbetu Zuhejli - Tradita
Dr. Vehbetu Zuhejli - TraditaDr. Vehbetu Zuhejli - Tradita
Dr. Vehbetu Zuhejli - TraditaLibra Islame
 

More from Libra Islame (20)

Dr. Musli VĂ«rbani - DJALI E PYET BABAIN PĂ‹R....
Dr. Musli VĂ«rbani - DJALI E PYET BABAIN PĂ‹R....Dr. Musli VĂ«rbani - DJALI E PYET BABAIN PĂ‹R....
Dr. Musli VĂ«rbani - DJALI E PYET BABAIN PĂ‹R....
 
18. pasimi dr. vehbetu zuhejli
18. pasimi  dr. vehbetu zuhejli 18. pasimi  dr. vehbetu zuhejli
18. pasimi dr. vehbetu zuhejli
 
17. ixhtihadi dr. vehbetu zuhejli
17. ixhtihadi  dr. vehbetu zuhejli 17. ixhtihadi  dr. vehbetu zuhejli
17. ixhtihadi dr. vehbetu zuhejli
 
16. objektivat e sheriatit dr. vehbetu zuhejli
16. objektivat e sheriatit  dr. vehbetu zuhejli 16. objektivat e sheriatit  dr. vehbetu zuhejli
16. objektivat e sheriatit dr. vehbetu zuhejli
 
14. shfuqizimi dr. vehbetu zuhejli
14. shfuqizimi  dr. vehbetu zuhejli 14. shfuqizimi  dr. vehbetu zuhejli
14. shfuqizimi dr. vehbetu zuhejli
 
13. masat ligjore dr. vehbetu zuhejli
13. masat ligjore  dr. vehbetu zuhejli 13. masat ligjore  dr. vehbetu zuhejli
13. masat ligjore dr. vehbetu zuhejli
 
12. istis'habi dr. vehbetu zuhejli
12. istis'habi  dr. vehbetu zuhejli 12. istis'habi  dr. vehbetu zuhejli
12. istis'habi dr. vehbetu zuhejli
 
11. medhhebi i sehabiut dr. vehbetu zuhejli
11. medhhebi i sehabiut  dr. vehbetu zuhejli 11. medhhebi i sehabiut  dr. vehbetu zuhejli
11. medhhebi i sehabiut dr. vehbetu zuhejli
 
10. ligji para nesh dr. vehbetu zuhejli
10. ligji para nesh  dr. vehbetu zuhejli 10. ligji para nesh  dr. vehbetu zuhejli
10. ligji para nesh dr. vehbetu zuhejli
 
9. tradita dr. vehbetu zuhejli
9. tradita  dr. vehbetu zuhejli 9. tradita  dr. vehbetu zuhejli
9. tradita dr. vehbetu zuhejli
 
8. parimi i interesit dr. vehbetu zuhejli
8. parimi i interesit  dr. vehbetu zuhejli 8. parimi i interesit  dr. vehbetu zuhejli
8. parimi i interesit dr. vehbetu zuhejli
 
7. istihsani dr. vehbetu zuhejli
7. istihsani  dr. vehbetu zuhejli 7. istihsani  dr. vehbetu zuhejli
7. istihsani dr. vehbetu zuhejli
 
6. kijasi dr. vehbetu zuhejli
6. kijasi  dr. vehbetu zuhejli 6. kijasi  dr. vehbetu zuhejli
6. kijasi dr. vehbetu zuhejli
 
5. ixhmai dr. vehbetu zuhejli
5. ixhmai  dr. vehbetu zuhejli 5. ixhmai  dr. vehbetu zuhejli
5. ixhmai dr. vehbetu zuhejli
 
Dr. Vehbetu Zuhejli - Shfuqizimi
Dr. Vehbetu Zuhejli - ShfuqizimiDr. Vehbetu Zuhejli - Shfuqizimi
Dr. Vehbetu Zuhejli - Shfuqizimi
 
Dr. Vehbetu Zuhejli - Istis'habi (Ligji gravitues)
Dr. Vehbetu Zuhejli - Istis'habi (Ligji gravitues)Dr. Vehbetu Zuhejli - Istis'habi (Ligji gravitues)
Dr. Vehbetu Zuhejli - Istis'habi (Ligji gravitues)
 
Dr. Vehbetu Zuhejli - Ligji para nesh dhe medhhebi i sehabiut
Dr. Vehbetu Zuhejli - Ligji para nesh dhe medhhebi i sehabiutDr. Vehbetu Zuhejli - Ligji para nesh dhe medhhebi i sehabiut
Dr. Vehbetu Zuhejli - Ligji para nesh dhe medhhebi i sehabiut
 
Dr. Vehbetu Zuhejli - Masat ligjore
Dr. Vehbetu Zuhejli - Masat ligjoreDr. Vehbetu Zuhejli - Masat ligjore
Dr. Vehbetu Zuhejli - Masat ligjore
 
Dr. Musli Vërbani - Shkurorëzimi dhe IDDETI
Dr. Musli Vërbani - Shkurorëzimi dhe IDDETIDr. Musli Vërbani - Shkurorëzimi dhe IDDETI
Dr. Musli Vërbani - Shkurorëzimi dhe IDDETI
 
Dr. Vehbetu Zuhejli - Tradita
Dr. Vehbetu Zuhejli - TraditaDr. Vehbetu Zuhejli - Tradita
Dr. Vehbetu Zuhejli - Tradita
 

Abdulhamid ebu sulejman etika islame

  • 1.
  • 2. N Ă« e r tĂ« A ll-llah tĂ« Gjith mĂ«h h mĂ« ut, Ă« s irs mit, M Ă«h s s irueit! ETIKA ISLAME Abdulhamid Ebu Sulejman Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 2
  • 3. PARATHĂ‹NIE .................................................................................................................................................................................................................... 6 MĂ‹ TEJ... ......................................................................................................................................................................................................................... 7 1. RREGULLAT E DUASĂ‹ (LUTJES) ..................................................................................................................................................................................... 8 2. BINDJA E MIRĂ‹ NDAJ ALLAHUT TĂ‹ LARTĂ‹ .................................................................................................................................................................... 9 3. PRANIMI I MĂ‹KATIT..................................................................................................................................................................................................... 9 4. VENDOSMĂ‹RIA NĂ‹ LUTJE ............................................................................................................................................................................................10 5. VRULLSHMĂ‹RIA NĂ‹ DUA (LUTJE) ................................................................................................................................................................................10 6. LUTJA TĂ‹ BĂ‹HET TRI HERĂ‹ ......................................................................................................................................................................................... 11 7. DUAJA (LUTJA) TĂ‹ BĂ‹HET ME FJALĂ‹ QĂ‹ KANĂ‹ KUPTIM PĂ‹RMBLEDHĂ‹S........................................................................................................................ 11 8. LUTĂ‹SI TĂ‹ FILLOJĂ‹ PREJ VETES...................................................................................................................................................................................12 9. TĂ‹ ZGJEDHĂ‹ KOHĂ‹ TĂ‹ PĂ‹RSHTATSHME PĂ‹R LUTJE.......................................................................................................................................................13 A) RREGULLAT TĂ‹ CILAVE DUHET T’U PĂ‹RMBAHET MUSLIMANI PARA NGRĂ‹NIES ..............................................................................................................17 B) RREGULLAT GJATĂ‹ NGRĂ‹NIES ......................................................................................................................................................................................18 C) RREGULLAT PAS NGRĂ‹NIES..........................................................................................................................................................................................21 Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 3
  • 4. A) RREGULLAT E THIRRJES NĂ‹ GOSTI..............................................................................................................................................................................22 B) RREGULLAT E PRANIMIT TĂ‹ THIRRJES......................................................................................................................................................................... 23 C) RREGULLAT E SJELLJES NĂ‹ GOSTI...............................................................................................................................................................................24 A) RREGULLAT PARA UDHĂ‹TIMIT ....................................................................................................................................................................................25 B) RREGULLAT GJATĂ‹ UDHĂ‹TIMIT ...................................................................................................................................................................................28 C) DISA RREGULLA PAS UDHĂ‹TIMIT ................................................................................................................................................................................29 9. KUR TĂ‹ SHOHIM Ă‹NDĂ‹RR...........................................................................................................................................................................................38 10. HAPJA E GOJĂ‹S (NGA GJUMI, LODHJA)....................................................................................................................................................................38 11. RREGULLAT GJATĂ‹ TESHTITJES................................................................................................................................................................................... 39 12. RREGULLAT PĂ‹R TĂ‹ SĂ‹MURIN DHE VIZITUESIT ...........................................................................................................................................................41 A) RREGULLAT QĂ‹ DUHET T’U PĂ‹RMBAHET I SĂ‹MURI ......................................................................................................................................................41 B) RREGULLAT PĂ‹R VIZITUESIT .......................................................................................................................................................................................42 13. RREGULLAT E NGUSHĂ‹LLIMIT, FALJES SĂ‹ NAMAZIT TĂ‹ XHENAZES DHE VARROSJES SĂ‹ SAJ ........................................................................................44 14. RREGULLAT E VESHJES.............................................................................................................................................................................................46 Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 4
  • 5. 15. MĂ‹SUESI DHE NXĂ‹NĂ‹SI............................................................................................................................................................................................48 A) VIRTYTET E MĂ‹SUESIT ...............................................................................................................................................................................................48 B) VIRTYTET E NXĂ‹NĂ‹SIT...............................................................................................................................................................................................49 16. RREGULLAT E KĂ‹RKIMIT TĂ‹ LEJES..............................................................................................................................................................................51 17. RREGULLAT E SHOQĂ‹RIMIT .......................................................................................................................................................................................52 NGA MĂ‹ TĂ‹ RĂ‹NDĂ‹SISHMET JANĂ‹: ..................................................................................................................................................................................52 18. RREGULLAT E SJELLJES NĂ‹ XHAMI ...........................................................................................................................................................................54 19. RREGULLAT NĂ‹ DITĂ‹N E XHUMA ..............................................................................................................................................................................55 20. RREGULLAT E SADAKASĂ‹ (LĂ‹MOSHĂ‹S)...................................................................................................................................................................... 57 21. RREGULLAT E DURIMIT.............................................................................................................................................................................................58 22. RREGULLAT E HYRJES NĂ‹ SHTĂ‹PI.............................................................................................................................................................................59 23.RREGULLAT E AGJĂ‹RIMIT...........................................................................................................................................................................................59 24. RREGULLAT E HAXHIT ..............................................................................................................................................................................................61 Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 5
  • 6. PARATHĂ‹NIE FalĂ«nderimet dhe nderimet janĂ« pĂ«r Allahun (xh.sh.), i Cili i udhĂ«zoi krijesat (njerĂ«zimin) nĂ« edukatĂ«n mĂ« tĂ« pĂ«rso-sur, pĂ«r AtĂ« qĂ« nga arka e mĂ«shirĂ«s dhe e bujarisĂ« sĂ« Vet hapi çdo derĂ«, i ndriçoi sytĂ« e besimtarĂ«ve pĂ«r tĂ« parĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«n dhe pĂ«r tĂ« kĂ«rkuar shpĂ«rblimin e Tij. Ai i errĂ«soi sytĂ« e mohuesve (kundĂ«rshtarĂ«ve tĂ« Zotit) pĂ«r shkak tĂ« kryeneçësisĂ« sĂ« tyre pĂ«r t’iu pĂ«rulur Atij, gjĂ« qĂ« u bĂ« pengesĂ« mes tyre dhe dritĂ«s sĂ« Tij. I udhĂ«zoi me nderin dhe mĂ«shirĂ«n e Tij, ndĂ«rkohĂ« qĂ« i humbi tĂ« tjerĂ«t me drejtĂ«sinĂ« dhe urtĂ«sinĂ« e Tij. DĂ«shmoj se nuk ka zot tjetĂ«r pĂ«rveç Allahut, i Vetmi qĂ« nuk ka shok, Ai Ă«shtĂ« i LartĂ«suar dhe DhuntidhĂ«nĂ«s. DĂ«sh-moj se Muhammedi Ă«shtĂ« rob dhe Pejgamber i Tij, i dĂ«rguar nga Allahu me ibadetet mĂ« tĂ« çmuara dhe etikĂ«n mĂ« tĂ« pĂ«rsosur, shpĂ«timi i Allahut qoftĂ« mbi tĂ«, mbi familjen dhe shokĂ«t e tij. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 6
  • 7. MĂ‹ TEJ... Ky Ă«shtĂ« njĂ« libĂ«r pĂ«rmbledhĂ«s qĂ« pĂ«rmban njĂ« varg rregullash pĂ«r tĂ« cilat ka nevojĂ« muslimani gjatĂ« jetĂ«s sĂ« tij tĂ« pĂ«rditshme. KĂ«tĂ« libĂ«r ia paraqes si kĂ«shillĂ« umetit: MĂ«sim pĂ«r tĂ« paditurin, pĂ«rkujtim pĂ«r harrestarin dhe vĂ«rej-tje pĂ«r shpĂ«rfillĂ«sin e kĂ«tyre rregullave. Ky libĂ«r Ă«shtĂ« kĂ«shillĂ« pĂ«r besimtarin, qĂ« tĂ« jetojĂ« me udhĂ«zimet e Pejgamberit alejhi selam, si gjatĂ« pĂ«rmendjes sĂ« Allahut ashtu edhe gjatĂ« lutjes sĂ« Tij; qĂ« tĂ« jetojĂ« me udhĂ«zimet e tij gjatĂ« ngrĂ«nies dhe pirjes, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« gjatĂ« tĂ« ushqyerit tĂ« jetĂ« i kĂ«naqur me Zotin dhe falĂ«nde-rues ndaj Tij; qĂ« tĂ« jetojĂ« me udhĂ«zimin e Tij edhe gjatĂ« tĂ« veshurit. Pra, tĂ« jetojĂ« me udhĂ«zimet e tij nĂ« çdo sferĂ« tĂ« jetĂ«s sĂ« ndershme dhe tĂ« jetĂ« syçelur pĂ«r tĂ« ndjekur çdo sjellje. Muslimani e ka pĂ«r detyrĂ« t’i ruajĂ« e tĂ« kujdeset pĂ«r kĂ«to rregulla nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« plotĂ« duke e zbatuar atĂ« qĂ« i zbriti Muhammedit alejhi selam dhe duke e ndjekur sunetin e tij, tĂ« cilin Allahu xhel-le shanuhu na urdhĂ«roi ta ndjekim dhe pas tĂ« cilit duhet tĂ« kapemi fort. Prej Allahut kĂ«rkoj qĂ« tĂ« mĂ« dhurojĂ« qĂ«llim tĂ« pastĂ«r dhe tĂ« mirĂ«, qĂ« kjo shkresĂ« t’i sjellĂ« dobi atij qĂ« e lexon dhe atij qĂ« e pĂ«rcjell. Lus Allahun qĂ« dobia dhe tĂ« mirat e tij t’i pĂ«rfshijnĂ« tĂ« gjithĂ« besimtarĂ«t me anĂ« tĂ« bujarisĂ« dhe mĂ«shirĂ«s tĂ« Tij, ngaqĂ« Ai Ă«shtĂ« i aftĂ« pĂ«r çdo gjĂ«. ShpĂ«timi dhe paqja qofshin mbi tĂ« DĂ«rguarin tonĂ«, Muhammedin alejhi selam, mbi familjen dhe shokĂ«t e tij nĂ« pĂ«rgjithĂ«si. E falĂ«nderojmĂ« Allahun, Zotin e botĂ«ve. Shkroi, Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 7
  • 8. Abdul Hamid bin Abdurr Rrahman Suhejbani E mĂ«rkurĂ«, 23. 02. 1414 hixhri 1. RREGULLAT E DUASĂ‹ (LUTJES) 1. MadhĂ«rimi i Allahut tĂ« LartmadhĂ«rishĂ«m dhe salavati mbi Pejgamberin alejhi selam para se t’ia fillojmĂ« duasĂ«. Ngase ne kĂ«rkojmĂ« prej Tij qĂ« tĂ« na begatojĂ«, tĂ« na mĂ«shi-rojĂ« dhe tĂ« na falĂ«. Andaj Ă«shtĂ« e arsyeshme qĂ« lutjes t’i bĂ«jmĂ« njĂ« hyrje qĂ« pĂ«rmban falĂ«nderim dhe madhĂ«rim ndaj Zotit LavdiplotĂ«. Nga Fedale bin Ubejdi transmetohet tĂ« ketĂ« thĂ«nĂ«: “Derisa Resulull-llahu po rrinte ulur, hyri njĂ« njeri dhe u fal, pastaj tha: “O Allah, mĂ« fal mua dhe mĂ« mĂ«shiro.” AtĂ«herĂ« Muhammedi a.s. tha: “Nxitove, o ti musal-li (falĂ«s i namazit). Kur tĂ« kryesh faljen, derisa je ulur, falĂ«nderoje Allahun me atĂ« qĂ« meriton dhe ço salavat mbi mua e pastaj bĂ« dua.” Pastaj erdhi dhe u fal njĂ« tjetĂ«r. FalĂ«nderoi Allahun, çoi salavat mbi Pejgamberin a.s. KĂ«tij i DĂ«rguari i tha: “O ti musal-li, tani lutu, se tĂ« pranohet.” (Transmeton Tirmidhiu, ndĂ«rsa hadithi Ă«shtĂ« sahih) Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 8
  • 9. 2. BINDJA E MIRĂ‹ NDAJ ALLAHUT TĂ‹ LARTĂ‹ I LartmadhĂ«rishmi thotĂ«: “E kur robĂ«rit e mi tĂ« pyesin ty pĂ«r Mua, UnĂ« jam afĂ«r, i pĂ«rgjigjem lutjes kur lutĂ«si mĂ« lutet.” (El-Bekare 186) Pra Allahu xh.sh. Ă«shtĂ« afĂ«r nesh, Ai Ă«shtĂ« me ne, me diturinĂ«, me gjerĂ«sinĂ« dhe mbrojtjen e Tij. Pejgamberi a.s. na ka urdhĂ«ruar qĂ« çështjen e pranimit t’ia lĂ«mĂ« Allahut xh.sh. dhe tĂ« jemi tĂ« bindur se do ta fitoj-mĂ« atĂ« qĂ« e shpresojmĂ«. Transmetohet nga Ebu Hurejra radijallahu-anhu se Pejgamberi a.s. ka thĂ«nĂ«: “Luteni Allahun duke qenĂ« tĂ« bindur se Ai ju pĂ«rgjigjet.” (Transmeton Tirmidhiu e hadi-thi Ă«shtĂ« hasenun sahih) qĂ« do tĂ« thotĂ«: TĂ« besoni se Allahu xh.sh. nuk jua ndĂ«rpret tĂ« mirat e Tij. Sepse buja-ria e Tij Ă«shtĂ« e gjerĂ«, dhuntia e Tij Ă«shtĂ« e madhe sa herĂ« qĂ« lutĂ«si lutet. Shpresa e tij e mban dhe lutja e tij Ă«shtĂ« e sinqertĂ«. Ngase, nĂ«se shpresa e duaxhiut (lutĂ«sit) tek Allahu nuk Ă«shtĂ« e fortĂ«, duaja e tij nuk Ă«shtĂ« e sinqe-rtĂ«. 3. PRANIMI I MĂ‹KATIT Kjo punĂ« Ă«shtĂ« pĂ«rsosmĂ«ri e adhurimit ndaj Allahut tĂ« LartĂ«suar. Transmetohet nga Ali bin Ebi Talibi r.a., i cili e ka dĂ«gjuar Pejgamberin a.s. duke thĂ«nĂ«: “Me tĂ« vĂ«rtetĂ« Allahu mahnitet me robin kur thotĂ«: “Nuk ka zot pĂ«rveç Teje. Me tĂ« vĂ«rtetĂ« unĂ« i bĂ«ra vetes tĂ« padrejtĂ«, m’i fal mua Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 9
  • 10. gabimet se vĂ«rtet nuk ka kush qĂ« i fal gabimet pĂ«rveç Teje.” ThotĂ« (Allahu xh.sh.): “Robi im e di se ai ka Zot i cili fal dhe dĂ«non.” (Transmeton Hakimi, ndĂ«rsa hadithi Ă«shtĂ« sahih, i vĂ«rtetĂ«) 4. VENDOSMĂ‹RIA NĂ‹ LUTJE Transmetohet prej Enes bin Malikut r.a., se Pejgamberi a.s. ka thĂ«nĂ«: “Kur tĂ« bĂ«ni dua, tĂ« jeni tĂ« vendosur nĂ« lutjen tuaj e tĂ« mos thoni: “O Allahu im, nĂ«se dĂ«shiron, mĂ« jep mua,” sepse nuk ka kush qĂ« e imponon AtĂ«.” (TransmetojnĂ« Buhariu, Muslimi dhe Tirmidhiu) QĂ«llimi i vendosmĂ«risĂ« nĂ« kĂ«rkim Ă«shtĂ« tĂ« kĂ«rkosh me kĂ«mbĂ«ngulje dhe tĂ« kĂ«rkosh prej Allahut me zell. 5. VRULLSHMĂ‹RIA NĂ‹ DUA (LUTJE) Transmetohet nga Aishja radiAllahu - anha se asaj i ishte vjedhur njĂ« çarçaf dhe filloi tĂ« lutet (keq) pĂ«r atĂ« qĂ« ia kishte vjedhur. AtĂ«herĂ« Pejgamberi a.s. i tha: “Mos e shka-rko atĂ«.” (Transmeton Ebu Davudi, hadithi Ă«shtĂ« i vĂ«rtetĂ«) DomethĂ«nĂ«, mos ia lehtĂ«so me lutjen tĂ«nde mĂ«katin atij i cili meriton dĂ«nimin pĂ«r atĂ« qĂ« ka vjedhur. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 10
  • 11. 6. LUTJA TĂ‹ BĂ‹HET TRI HERĂ‹ Ă‹shtĂ« vĂ«rtetuar sipas Sunetit, ashtu edhe siç gjendet nĂ« hadithin qĂ« e transmeton Muslimi nga Ibni Mesudi r.a.: “Pasi Pejgamberi a.s. e kreu namazin e tij, ngriti zĂ«rin dhe filloi tĂ« lutet pĂ«r ta (kurejshitĂ«t). Ai e kishte zakon qĂ«, kur lutej, tĂ« pĂ«rsĂ«riste tri herĂ« lutjen e tij. E kĂ«tĂ« herĂ« tha: “O Allah, Ti u dalsh hakut kurejshitĂ«ve! O Allah, Ti u dalsh hakut kurej-shitĂ«ve! O Allah, Ti u dalsh hakut kurejshitĂ«ve!” 7. DUAJA (LUTJA) TĂ‹ BĂ‹HET ME FJALĂ‹ QĂ‹ KANĂ‹ KUPTIM PĂ‹RMBLEDHĂ‹S Kjo do tĂ« thotĂ« qĂ« fjalĂ«t nĂ« dua (lutje) tĂ« jenĂ« tĂ« pakta por tĂ« dobishme, fjalĂ« qĂ« i nxjerrin domethĂ«niet mĂ« tĂ« forta me pak fjalĂ« dhe qĂ« tĂ« arrihet qĂ«llimi nĂ« mĂ«nyrĂ« mĂ« pĂ«rmbledhĂ«se dhe mĂ« tĂ« qĂ«lluar. NĂ« “Sunenin” e Ebu Davu-dit dhe Musnedin e Ahmedit transmetohet se Aishja radi- Allahu-anha ka thĂ«nĂ«: “Pejgamberi salallahu-alejhi-ue-sel-lem gjithmonĂ« i mbivlerĂ«sonte duatĂ« me kuptim pĂ«rmble-dhĂ«s dhe i linte tĂ« tjerat pas tyre.” Prej kĂ«tyre lutjeve Ă«shtĂ« edhe lutja e transmetuar nga Ferve bin Naufeli: “E kam pyetur Aishen radiAllahu-anha se cilĂ«n lutje bĂ«nte Pejgamberi s.a.v.s., e ajo mĂ« tha: “Pejga-mberi a.s. kishte traditĂ« tĂ« thotĂ«: Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 11
  • 12. ALLAHUME INI EUDHU BIKE MIN SHERR-RRI MA AMELT VE SHERR-RRI MA LEM A’MEL. (O Allahu im, kĂ«rkoj tĂ« mĂ« mbrosh prej sherrit qĂ« kam bĂ«rĂ« dhe prej sherrit qĂ« nuk e kam bĂ«rĂ«.” (TransmetojnĂ« Muslimi dhe Ebu Davudi) Po ashtu, transmetohet nga Musa El Esh’ari r.a., se ai e kishte dĂ«gjuar Pejgamberin a.s. duke u lutur me kĂ«tĂ« lutje: “O Allahu im, mĂ« fal gabimin tim, paditurinĂ« time, harxhi-min tim, nĂ« çështjet e mia, pĂ«r tĂ« cilat Ti je mĂ« i dijshĂ«m sesa unĂ«. O Allahu im, mĂ« fal mua atĂ« qĂ« e kam thĂ«nĂ« me seriozitet dhe atĂ« qĂ« e kam thĂ«nĂ« me mahi, atĂ« qĂ« e kam thĂ«nĂ« gabimisht dhe atĂ« qĂ« e kam thĂ«nĂ« qĂ«lli-misht dhe çdo gjĂ« qĂ« gjendet tek unĂ«. O Allahu im, mĂ« fal mua atĂ« qĂ« mĂ« ka kaluar dhe atĂ« qĂ« do tĂ« vijĂ«. AtĂ« qĂ« e kam bĂ«rĂ« fshehurazi dhe atĂ« qĂ« e kam bĂ«rĂ« haptazi dhe atĂ« qĂ« Ti e di mĂ« mirĂ« se unĂ«, se Ti je i Pari dhe i Fundit. Ti je i FuqishĂ«m pĂ«r çdo gjĂ«.” (Transmeton Muslimi) 8. LUTĂ‹SI TĂ‹ FILLOJĂ‹ PREJ VETES Siç Ă«shtĂ« pĂ«rmendur nĂ« FjalĂ«t e tĂ« LartĂ«suarit: “Zoti ynĂ«, falna ne dhe vĂ«llezĂ«rit tanĂ« qĂ« para nesh u pajisĂ«n me besim.” (El-HashĂ«r 10) dhe po ashtu nĂ« fjalĂ«t: “Zoti im, mĂ« fal mua dhe vĂ«llanĂ« tim dhe na dhuro mĂ«shirĂ«n TĂ«nde.” (El-A’raf, 151) Po ashtu edhe nĂ« fjalĂ«t: “Zoti ynĂ«, mĂ« fal (gabimet) mua dhe falua prindĂ«rve tĂ« mi, fali edhe tĂ« gjithĂ« besimtarĂ«t ditĂ«n kur jepet llogaria.” (Ibrahim, 41) Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 12
  • 13. Ibni Abasi transmeton nga Ebejje bin Kabi: “Me tĂ« vĂ«rtetĂ« Pejgamberi a.s. kur ka bĂ«rĂ« dua pĂ«r dikĂ«, mĂ« sĂ« pari ka bĂ«rĂ« dua pĂ«r vete e pastaj pĂ«r tĂ« tjerĂ«t.” (Tran-smeton Tirmidhiu) Por kjo nuk ka qenĂ« traditĂ« e pĂ«rhershme e Pejgam-berit a.s. sepse ka raste kur Pejgamberi a.s. ka bĂ«rĂ« dua pĂ«r tĂ« tjerĂ«t e nuk ka bĂ«rĂ« pĂ«r vete, siç Ă«shtĂ« hadithi ku Pejgamberi a.s. thotĂ«: “E mĂ«shiroftĂ« Allahu nĂ«nĂ«n e Ismailit, sikur ta kishte lĂ«nĂ« Zem-Zemin, do tĂ« ishte bĂ«rĂ« burim i pĂ«rcaktuar.” (Hadithi bĂ«n fjalĂ« pĂ«r rrĂ«fimin e Haxheres sh.p.) 9. TĂ‹ ZGJEDHĂ‹ KOHĂ‹ TĂ‹ PĂ‹RSHTATSHME PĂ‹R LUTJE Prej kohĂ«ve mĂ« tĂ« pĂ«rshtatshme pĂ«r dua Ă«shtĂ« fundi i natĂ«s, koha mes ezanit dhe ikametit, koha kur gjendemi nĂ« sexhde, kur jemi tĂ« brengosur, pas ikindisĂ« nĂ« ditĂ«n e xhuma, nĂ« DitĂ«n e Arafatit, koha kur bie shi, nĂ« dhjetĂ« ditĂ«t e fundit tĂ« Ramazanit etj. 2 . RREGULLAT PĂ‹R LEXI M I N E KUR’AN I T 1. TĂ« lexojĂ« Kur’an me abdestt. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 13
  • 14. 2. TĂ« pastrojĂ« gojĂ«n me misvak (a brushĂ«), para se tĂ« fillojĂ« leximin e Kur’anit. 3. TĂ« lexojĂ« Kur’an nĂ« vende tĂ« pastra. 4. TĂ« ulet drejt Kibles me devotshmĂ«ri, butĂ«si, seriozitet dhe kokulur. 5. TĂ« shqiptojĂ« me zĂ« EUDHU BIL-LAHI MINESH-SHEJTANIRR-RRAXHIM, qĂ« do tĂ« thotĂ«: KĂ«rkoj prej Allahut qĂ« tĂ« mĂ« mbrojĂ« prej shejtanit tĂ« mallkuar. 6. TĂ« lexojĂ« me tertil (rrjedhshĂ«m). 7. TĂ« logjikojĂ« rreth asaj qĂ« lexon. 8. Kur tĂ« lexojĂ« Kur’an, tĂ« qajĂ« a tĂ« bĂ«jĂ« sikur qan. 9. TĂ« lexojĂ« me zĂ« tĂ« bukur. 10. TĂ« lexojĂ« me zĂ«, nĂ«se nuk pengon ata qĂ« falen, lexojnĂ« a flenĂ«. 11. TĂ« lexojĂ« duke shikuar nĂ« Kur’an, meqĂ« shikimi nĂ« tĂ« Ă«shtĂ« ibadet (adhurim). 12. TĂ« mos bisedojĂ« me dikĂ« gjatĂ« leximit, pĂ«rveçse nĂ« raste urgjente. 13. TĂ« mos qeshĂ« e as tĂ« mos luajĂ« gjatĂ« leximit tĂ« Kur’anit, e as tĂ« mos shikojĂ« nĂ« gjĂ«rat qĂ« e zbavisin (ia tĂ«rheqin vĂ«mendjen). Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 14
  • 15. 3 . RREGULLAT BASH KĂ‹SH ORTORE 1. TĂ« zbukurohet secili prej bashkĂ«shortĂ«ve pĂ«r njĂ«ri-tjetrin. 2. Burri Ă«shtĂ« i detyruar tĂ« kujdeset pĂ«r sunetet e fitres, tĂ« cilat janĂ«: sunetimi, rruajtja e vendeve tĂ« turpshme, shkurtimi i mustaqeve, prerja e thonjve dhe heqja e qimeve nĂ«n sqetulla. Po ashtu, me kĂ«to rregulla obligohet edhe grua-ja; qĂ« tĂ« dy janĂ« tĂ« detyruar tĂ« mos kalojnĂ« mĂ« tepĂ«r se dyzet ditĂ« pa i pĂ«rmbushur kĂ«to obligime. Muslimania duhet tĂ« largohet nga traditat e jobesimtarĂ«ve (kafireve), siç Ă«shtĂ« tradita e rritjes sĂ« thonjve dhe ngjyrosja e tyre. 3. TĂ« largohet bashkĂ«shortja nga tatuazhi, qĂ« do tĂ« thotĂ« nga zbukurimi i trupit me pika dhe vizatime tĂ« ndryshme e po ashtu edhe nga heqja e vetullave, qoftĂ« tĂ«rĂ«sisht a pjesĂ«risht, ose nga heqja e qimeve tĂ« fytyrĂ«s. TĂ« gjitha kĂ«to qĂ« pĂ«rmendĂ«m janĂ« tĂ« ndaluara dhe njĂ«kohĂ«sisht tĂ« mallkuara nga Pejgamberi a.s., siç thotĂ« hadithi: “Allahu i ka mallkuar ata qĂ« bĂ«jnĂ« tatuazh dhe atyre qĂ« u bĂ«het, ato qĂ« i heqin vetullat dhe atyre tĂ« cilave u hiqen dhe ato qĂ« i ndajnĂ« dhĂ«mbĂ«t pĂ«r zbukurim, tĂ« cilĂ«t e ndryshojnĂ« krijesĂ«n e Allahut.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) 4. TĂ« falin bashkĂ«shortĂ«t nga dy rekate namaz sĂ« bashku, siç transmetohet se Ibni Mesudi r.a. e paska urdhĂ«ruar Ebu Harizin qĂ«, kur t’i afrohet bashkĂ«shortes, t’i falĂ« ajo pas tij dy rekate namaz. (TransmetojnĂ« Ebu Bekr bi Ebi Shejbe dhe Taberaniu) Kjo njĂ«kohĂ«sisht Ă«shtĂ« edhe pĂ«rkujtim pĂ«r palĂ«n bashkĂ«-shortore qĂ«, nĂ«se dĂ«shirojnĂ« shpĂ«tim nĂ« dunja dhe nĂ« ahiret, atĂ«herĂ« le ta ngrenĂ« jetĂ«n e tyre nĂ« devotshmĂ«ri. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 15
  • 16. 5. TĂ« vĂ«rĂ« burri dorĂ«n e tij nĂ« ballin e saj e pastaj le tĂ« thotĂ«: BISMIL-LAHIRR-RRAHMANIRRRRAHIM. ALLAHUMME INNI ESELUKE MIN HAJRIHA VE HAJRI MA XHEBELTEHA ALEJHI, VE EUDHU BIKE MIN SHERIHA VE SHERI MA XHEBELTEHA ALEJHI, qĂ« do tĂ« thotĂ«: “Me emrin e Allahut, MĂ«shiruesit, MĂ«shirĂ«-bĂ«rĂ«sit! O Allahu im, unĂ« kĂ«rkoj prej Teje tĂ« mirĂ«n e saj dhe tĂ« mirĂ«n qĂ« ke krijuar nĂ« tĂ« dhe kĂ«rkoj tĂ« mĂ« mbrosh prej sherrit tĂ« saj dhe prej sherrit qĂ« ke krijuar nĂ« tĂ«.” (Transme-ton Buhariu) 6. TĂ« mos harrojĂ« bashkĂ«shorti qĂ«, para kontaktit me bashkĂ«shorten e tij, tĂ« thotĂ«: BISMIL-LAHI ALLAHUMME XHENIBNASH-SHEJTANE, VE XHENNIBISH-SHEJTANE MA REZEKTENA, qĂ« do tĂ« thotĂ«: “NĂ« emĂ«r tĂ« Allahut. O Allahu im, largoje shejtanin prej nesh dhe largoje shejtanin prej asaj me çka na ke pajisur (furnizuar)!” (Transmeton Buhariu) 7. BashkĂ«shortĂ«ve u lejohet t’i shohin pjesĂ«t e turpshme tĂ« njĂ«ri-tjetrit. Aishja r.a. thotĂ«: “Ishim duke u larĂ« unĂ« dhe i DĂ«rguari i Allahut salallahu-alejhi-ue-selem prej njĂ« ene qĂ« gjendej mes meje dhe atij. NĂ« tĂ« pĂ«rziheshin duart tona. Ai mĂ« lagte mua derisa i thosha: MĂ« lĂ«r mua, mĂ« lĂ«r mua. (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) 8. PĂ«r njeriun e papastĂ«r (xhunubin) preferohet tĂ« marrĂ« abdestt para se tĂ« shtrihet nĂ« shtrat, e nĂ«se lahet, atĂ«herĂ« Ă«shtĂ« edhe mĂ« mirĂ«. Transmetohet nga Abdullah ibni Kajsi se e paska pyetur Aishen radiAllahu-anha se si vepronte Resulull-llahu-sallAllahu alejhi ue-selem kur ishte i papastĂ«r: “A pastrohej para se tĂ« binte pĂ«r tĂ« fjetur apo flinte para se tĂ« pastrohej?” E ajo kishte thĂ«nĂ«: “TĂ« gjitha kĂ«to i bĂ«nte. NdonjĂ«herĂ« pastrohej e flinte, e ndonjĂ«herĂ« merrte abdestt e flinte.” (Pasi mori vesh pĂ«rgjigjen) Tha: “FalĂ«nderimi i qoftĂ« Allahut, i Cili ka lĂ«nĂ« fushĂ«veprim tĂ« gjerĂ« nĂ« kĂ«tĂ« çështje.” (Transmeton Muslimi) Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 16
  • 17. 4 . RREGULLAT E N GRĂ‹N I ES D H E TĂ‹ PI RJES A) RREGULLAT TĂ‹ CILAVE DUHET T’U PĂ‹RMBAHET MUSLIMANI PARA NGRĂ‹NIES 1. TĂ« mundohet qĂ« ushqimin dhe pijen e tij t’i fitojĂ« me nder, e jo me tradhti a mashtrime, siç thotĂ« Allahu i LartĂ«suar: “O ju qĂ« besuat, hani nga tĂ« mirat qĂ« ju kemi dhĂ«nĂ«.” (El-Bekare, 172) 2. TĂ« vendosĂ« tĂ« hajĂ« dhe tĂ« pijĂ« qĂ« tĂ« forcohet e tĂ« mund tĂ« punojĂ«, ashtu qĂ« tĂ« shpĂ«rblehet me atĂ« qĂ« ka ngrĂ«nĂ« dhe ka pirĂ«. 3. T’i lajĂ« duart para se tĂ« ulet tĂ« hajĂ«, nĂ«se i ka tĂ« papastra ose nuk Ă«shtĂ« i sigurtĂ« nĂ« pastĂ«rtinĂ« e tyre. 4. TĂ« vĂ«rĂ« ushqimin e tij nĂ« sofĂ«r mbi tokĂ«, jo mbi tavolinĂ«, sepse kjo Ă«shtĂ« mĂ« afĂ«r devotshmĂ«risĂ«, siç thotĂ« Enesi r.a.: “Nuk ka ngrĂ«nĂ« i DĂ«rguari i Allahut s.a.v.s. mbi huvan (tavolinĂ«) e as nĂ« sekĂ«rgje (pjatĂ« zbukuruese nĂ« tĂ« cilĂ«n vendoset ushqimi).” (Transmeton Buhariu) 5. TĂ« ulet duke u gjunjĂ«zuar (nĂ«se ha nĂ« tokĂ«), nĂ« shpinĂ«n e kĂ«mbĂ«ve, ose tĂ« mbĂ«shtetet nĂ« kĂ«mbĂ«n e djathtĂ« e tĂ« ulet nĂ« tĂ« majtĂ«n, ashtu siç e kishte zakon Resulull-llahu a.s., duke vepruar Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 17
  • 18. sipas fjalĂ«ve tĂ« tij: “UnĂ« nuk ha duke qenĂ« i mbĂ«shtetur, sepse unĂ« jam njĂ« njeri, ha dhe ulem si njeri.” (Transmeton Buhariu) 6. TĂ« jetĂ« i kĂ«naqur me atĂ« qĂ« Ă«shtĂ« pĂ«rgatitur prej ushqimit dhe tĂ« mos u bĂ«jĂ« naze gjellĂ«ve e ushqimeve; nĂ«se i pĂ«lqen, le tĂ« hajĂ«, e nĂ«se nuk i pĂ«lqen, le ta lĂ«rĂ«, ashtu siç thuhet nĂ« hadithin e Ebu Hurejres: “Nuk i ka bĂ«rĂ« naze hajes Resulull-llahu s.a.v.s. asnjĂ«herĂ«. NĂ«se i ka pĂ«lqyer, ka ngrĂ«nĂ« prej saj, e nĂ«se jo, e ka lĂ«nĂ«.” (Transmeton Buhariu) 7. TĂ« hajĂ« sĂ« bashku me ndonjĂ« tjetĂ«r, qoftĂ« ai mysafir, farefis, fĂ«mijĂ« ose shĂ«rbĂ«tor, sipas hadithit: “Tubohuni rreth sofrĂ«s suaj qĂ« tĂ« bĂ«het bereqet pĂ«r ju.” (TransmetojnĂ« Ebu Davudi dhe Tirmidhiu dhe thonĂ« se hadithi Ă«shtĂ« sahih) B) RREGULLAT GJATĂ‹ NGRĂ‹NIES 1. TĂ« fillojĂ« me emĂ«r tĂ« Allahut, sipas fjalĂ«ve tĂ« Resulull-llahut s.a.v.s.: “Kur doni tĂ« hani, nĂ« fillim tĂ« ngrĂ«nies thoni: “Bismil-lahi”. E nĂ«se harroni ta pĂ«rmendni emrin e Allahut tĂ« LartĂ«suar nĂ« fillim tĂ« ngrĂ«nies, kur t’ju kujtohet, thoni: “Bismil-lahi, nĂ« fillim e deri nĂ« mbarim.” (TransmetojnĂ« Ebu Davudi dhe Tirmidhiu dhe thonĂ« se hadithi Ă«shtĂ« sahih, i vĂ«rtetĂ«) 2. TĂ« mbarojĂ« me falĂ«nderim tĂ« Allahut, duke thĂ«nĂ«: “El hamdu-lil-lah”, sipas hadithit: “Kush ha ndonjĂ« ushqim dhe thotĂ«: “EL HAMDU-LIL-LAH (FalĂ«nderimi i qoftĂ« Allahut) i Cili mĂ« ushqeu Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 18
  • 19. me kĂ«tĂ« dhe mĂ« furnizoi me tĂ« pa lodhjen time dhe fuqinĂ« time”, - i falen gabimet e bĂ«ra.” (Transme-tojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) 3. TĂ« hajĂ« me tre gishtat e dorĂ«s sĂ« djathtĂ« (nĂ«se nuk ka lugĂ«) e ta marrĂ« kafshatĂ«n sa mĂ« tĂ« vogĂ«l, le ta pĂ«rtypĂ« sa mĂ« mirĂ« e tĂ« hajĂ« para vetes e jo nga mesi i pjatĂ«s, sipas hadithit tĂ« Pejgamberit a.s.: “O vogĂ«lush, thuaj Bismilah, ha me tĂ« djathtĂ«n dhe ha ç’gjendet para teje.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) Dhe hadithi: “Bereqeti (begatia) zbret nĂ« mes tĂ« pjatĂ«s me ushqim, prandaj hani nga skajet, e mos filloni nga mesi i saj.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) 4. T’i lĂ«pijĂ« gishtat e tij para se t’i fshijĂ« me shami a t’i lajĂ« me ujĂ«, sipas hadithit tĂ« Pejgamberit a.s.: “Kur tĂ« hani ushqim, tĂ« mos i fshini duart derisa t’i lĂ«pini a tĂ« jenĂ« tĂ« lĂ«pira.” (TransmetojnĂ« Ebu Davudi dhe Tirmidhiu) 5. NĂ«se i bie nĂ« tokĂ« ajo qĂ« Ă«shtĂ« duke ngrĂ«nĂ«, le ta marrĂ« dhe le ta largojĂ« papastĂ«rtinĂ« prej saj e pastaj le ta hajĂ«, duke u bazuar nĂ« hadithin: “NĂ«se ju bie kafshata, merreni atĂ« dhe largojeni prej saj papastĂ«rtinĂ« e hajeni, e mos ia lini shejtanit.” (Transmeton Muslimi) 6. TĂ« mos fryjĂ« nĂ« ushqimin e nxehtĂ« e tĂ« mos e hajĂ« atĂ« derisa tĂ« ftohet. Po ashtu, ndalohet fryrja nĂ« ujĂ« gjatĂ« pirj-es. TĂ« marrĂ« frymĂ« tri herĂ« gjatĂ« pirjes (jashtĂ« enĂ«s pĂ«r pirje), sipas hadithit qĂ« transmeton Enesi r.a.: “Resulull-llahu a.s. ka marrĂ« frymĂ« tri herĂ« gjatĂ« pirjes.” (Transmeto-jnĂ« Buhariu dhe Muslimi) Po ashtu, transme-tohet nga Ebu Saidi se Pejgamberi s.a.v.s. e ka ndaluar fryrjen nĂ« pije. (Transmeton Tirmidhiu dhe thotĂ« se hadithi Ă«shtĂ« sahih) PĂ«r tĂ« njĂ«jtĂ«n çështje na flet edhe hadithi tĂ« cilin e transmeton Ibni Abasi radijAllahu-anhuma, se Pejgamberi s.a.v.s. ka nda-luar tĂ« merret frymĂ« nĂ« enĂ« ose tĂ« fryhet nĂ« tĂ«. (Transmeton Tirmidhiu) Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 19
  • 20. 7. T’i shmanget ngrĂ«nies sĂ« tepĂ«rt, sipas hadithit: “Nuk mbush njeriu enĂ« mĂ« tĂ« dĂ«mshme se barkun e tij. Njeriut do t’i mjaftonin disa kafshata pĂ«r ta mbajtur trupin e tij, por nĂ«se nuk mund ta ndalĂ« veten, atĂ«herĂ« (le ta pĂ«rpjesĂ«tojĂ« lukthin e tij): njĂ« tĂ« tretĂ«n pĂ«r ushqim, njĂ« tĂ« tretĂ«n pĂ«r pije dhe njĂ« tĂ« tretĂ«n pĂ«r frymĂ«marrje.” (TransmetojnĂ« Ahmedi, ibni Maxhe dhe Hakimi, hadithi Ă«shtĂ« hasen) 8. TĂ« mos marrĂ« ushqim ose pije nĂ«se nĂ« tubim gjendet dikush mĂ« i vjetĂ«r a me nder mĂ« tĂ« madh, sepse kjo Ă«shtĂ« nĂ« kundĂ«rshtim me etikĂ«n islame dhe njĂ« sjellje e tillĂ« bĂ«n qĂ« njeriu tĂ« shfaqet si grykĂ«s, e kjo Ă«shtĂ« njĂ« cilĂ«si e keqe dhe e palavdĂ«ruar. 9. TĂ« mos shikojĂ« shokĂ«t e tij gjatĂ« ngrĂ«nies dhe tĂ« mos i mbikĂ«qyrĂ« ata, se ndoshta turpĂ«rohen prej tij. Por duhet ta ulĂ« shikimin rreth asaj qĂ« hahet. Po ashtu, tĂ« mos i pĂ«rcjellĂ« ata, se kjo i pengon ata. 10. TĂ« mos bĂ«jĂ« gjĂ«ra prej tĂ« cilave njerĂ«zit neveriten dhe tĂ« mos i shkundĂ« duart nĂ« pjatĂ«n e tij, tĂ« mos e afrojĂ« kokĂ«n mbi pijet gjatĂ« ngrĂ«nies ose marrjes sĂ« ushqimit, sepse mund t’i pikojĂ« nga goja ndonjĂ« send e tĂ« bjerĂ« nĂ« tĂ«. Njeriu nuk duhet tĂ« flasĂ« fjalĂ« qĂ« kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« me fĂ«lliqĂ«sira dhe plehra, se ndoshta dikush prej shokĂ«ve tĂ« tij shqetĂ«sohet, e shqetĂ«simi i muslimanit Ă«shtĂ« haram (gjĂ« e ndaluar). 11. Kur tĂ« hajĂ« bukĂ« me tĂ« varfrit, le tĂ« jetĂ« sa mĂ« bujar ndaj tyre dhe le t’u japĂ« pĂ«rparĂ«si. Kur tĂ« hajĂ« me shokĂ«t e tij, le tĂ« jetĂ« i buzĂ«qeshur dhe le tĂ« bĂ«jĂ« mahi (shaka). E kur tĂ« hajĂ« bukĂ« me njerĂ«z tĂ« gradave tĂ« larta (si dijetarĂ«t), le tĂ« jetĂ« me sjellje dhe nder ndaj tyre. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 20
  • 21. C) RREGULLAT PAS NGRĂ‹NIES 1. TĂ« mos e teprojĂ« e tĂ« ngopet, duke vepruar sipas urdhrave tĂ« Pejgamberit a.s., qĂ« tĂ« mos arrijĂ« nĂ« pengesa shkatĂ«rruese, sepse barku u nĂ«nshtrohet lehtĂ« sprovimeve. 2. T’i patrojĂ« gishtat (nĂ«se ka ngrĂ«nĂ« pa lugĂ«) me shami para se t’i lajĂ«, por nĂ«se i lan duart Ă«shtĂ« mĂ« mirĂ« se vetĂ«m fshirja e tyre. 3. Ta mbledhĂ« atĂ« qĂ« ka rĂ«nĂ« gjatĂ« ushqimit, sepse ajo Ă«shtĂ« falĂ«nderim pĂ«r begatitĂ«. 4. Ta pastrojĂ« gojĂ«n dhe dhĂ«mbĂ«t, se me tĂ« e pĂ«rmend Allahun (xh.sh.) dhe komunikon me shokĂ«t e tij. 5. T’i falĂ«nderohet Allahut tĂ« LartĂ«suar pas ngrĂ«nies dhe pijes, e nĂ«se ka pirĂ« qumĂ«sht tĂ« thotĂ« “Allahu im, lĂ«sho begati nĂ« atĂ« me çka na furnizove dhe shtona prej saj!” Kur tĂ« hajĂ« nĂ« sofĂ«r tĂ« huaj, nĂ« fund tĂ« ngrĂ«nies, le tĂ« thotĂ«: “HĂ«ngrĂ«n te ti agjĂ«ruesit e ushqimin tĂ«nd e hĂ«ngrĂ«n tĂ« pastĂ«rtit, e engjĂ«jt ju pastruan.” Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 21
  • 22. 5 . RREGULLAT E M I KPRI TJES A) RREGULLAT E THIRRJES NĂ‹ GOSTI 1. Muslimani duhet tĂ« thĂ«rrasĂ« nĂ« musafirllĂ«k tĂ« devotshmit e jo tĂ« prishurit e tĂ« pandershmit, sipas hadithit: “Mos shoqĂ«ro askĂ« pĂ«rveç besimtarit dhe tĂ« mos e hajĂ« ushqimin tĂ«nd askush pĂ«rveç tĂ« devotshmit.” (TransmetojnĂ« Ahmedi, Ebu Davudi, Ibni Habani dhe Hakimi, hadithi Ă«shtĂ« sahih) 2. TĂ« mos i veçojĂ« nĂ« musafirllĂ«kun e tij tĂ« pasurit, duke mos i ftuar tĂ« varfrit, sipas hadithit: “Ushqimi mĂ« i dĂ«mshĂ«m Ă«shtĂ« ushqimi i njĂ« ziafeti nĂ« tĂ« cilin thirren tĂ« pasurit e lihen tĂ« varfrit.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) 3. TĂ« mos ketĂ« pĂ«r qĂ«llim qĂ« tĂ« lavdĂ«rohet e tĂ« krenohet me gostinĂ« e tij, por ta zbatojĂ« Sunetin e Pejgamberit alejhi selam dhe tĂ« PejgamberĂ«ve tĂ« tjerĂ«, si tĂ« Ibrahimit alejhi selam, i cili kishte pseudonimin “babai i mikpritjes”. Gjith-ashtu, tĂ« ketĂ« pĂ«r qĂ«llim qĂ« me anĂ« tĂ« mikpritjes sĂ« tij t’i gĂ«zojĂ« besimtarĂ«t, po ashtu tĂ« pĂ«rhapĂ« kĂ«naqĂ«sinĂ« dhe hare-nĂ« nĂ« zemrat e vĂ«llezĂ«rve tĂ« tij besimtarĂ«. 4. TĂ« mos e thĂ«rrasĂ« atĂ« pĂ«r tĂ« cilin e di se, nĂ«se do tĂ« vinte, do tĂ« ngushtohej nga tĂ« pranishmit ose do tĂ« ofendo-hej nga disa prej tyre. KĂ«tĂ« e bĂ«n si pĂ«rkujdesje pĂ«r t’iu larguar ofendimit tĂ« besimtarit, e cila gjĂ« Ă«shtĂ« e ndaluar. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 22
  • 23. B) RREGULLAT E PRANIMIT TĂ‹ THIRRJES 1. Muslimani duhet t’i pĂ«rgjigjet thirrjes e tĂ« mos vonohet, pĂ«rveç nĂ«se ka ndonjĂ« pengesĂ«, siç Ă«shtĂ« frika se mos bĂ«n ndonjĂ« dĂ«m nĂ« fe a nĂ« trupin e vet, sipas hadithit: “Kush Ă«shtĂ« i thirrur, le tĂ« pĂ«rgjigjet.” (Transmeton Musli-mi) Dhe hadithi: “Sikur tĂ« isha i thirrur nĂ« thundra tĂ« deles, do tĂ« isha pĂ«rgjigjur, e sikur tĂ« mĂ« jepej shpatulla, do tĂ« kisha pranuar.” (Transmeton Buhariu) 2. T’i pĂ«rgjigjet thirrjes, qoftĂ« ajo nga i pasuri a i varfri, sepse, nĂ«se nuk i pĂ«rgjigjet thirrjes sĂ« fukarasĂ«, e prek atĂ« shpirtĂ«risht e kjo Ă«shtĂ« edhe shenjĂ« e mendjemadhĂ«sisĂ«, kurse mendjemadhĂ«sia Ă«shtĂ« e urryer. Sa i pĂ«rket pĂ«rgjigjes sĂ« thirrjes sĂ« fukarave, transmetohet nga Hasan bin Ali radiallahu-anhuma, se duke kaluar pranĂ« disa fukarave qĂ« kishin shtruar njĂ« copĂ« buke nĂ« tokĂ« dhe hanin, i thanĂ«: “O bir i bijĂ«s sĂ« Pejgamberit, eja tĂ« hamĂ« sĂ« bashku” - e ai tha: “Po, se Allahu nuk i do mendjemĂ«dhenjtĂ«.” Zbriti prej mushkĂ«s dhe i shoqĂ«roi ata nĂ« ngrĂ«nie. 3. TĂ« mos bĂ«jĂ« dallim nĂ« pranimin e thirrjes sĂ« atij qĂ« Ă«shtĂ« afĂ«r dhe atij qĂ« Ă«shtĂ« larg. E nĂ«se Ă«shtĂ« i thirrur nĂ« dy vende, le t’i pĂ«rgjigjet tĂ« parit e prej tĂ« dytit le tĂ« kĂ«rkojĂ« falje. 4. TĂ« mos i shmanget pĂ«rgjigjes pĂ«r shkak tĂ« agjĂ«rimit nafile, por le tĂ« shkojĂ«. E nĂ«se shoku i tij gĂ«zohet qĂ« ai tĂ« hajĂ«, le ta prishĂ« agjĂ«rimin, sepse gĂ«zimi i zemrave tĂ« besimtarĂ«ve Ă«shtĂ« devotshmĂ«ri, e nĂ«se nuk ha, le tĂ« bĂ«jĂ« dua pĂ«r ta, sipas hadithit: “NĂ«se thirreni diku, pĂ«rgjigjuni; nĂ«se jeni me agjĂ«rim, bĂ«ni dua; e nĂ«se nuk agjĂ«roni, hani. (Transmeton Muslimi) 5. Me pĂ«rgjigjen e tij tĂ« ketĂ« pĂ«r qĂ«llim nderimin e vĂ«llait musliman, qĂ« tĂ« shpĂ«rblehet pĂ«r atĂ« vizitĂ«. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 23
  • 24. C) RREGULLAT E SJELLJES NĂ‹ GOSTI 1. TĂ« mos vonohet nga koha e caktuar, sepse mund tĂ« bezdisen njerĂ«zit duke pritur, por as tĂ« mos shkojĂ« para kohe e t’i befasojĂ« ata, se ndoshta nuk janĂ« pĂ«rgatitur e mund tĂ« shqetĂ«sohen me praninĂ« e tij. 2. Kur tĂ« hyjĂ« nĂ« shoqĂ«ri (odĂ« tĂ« burrave), tĂ« mos mburret, por le tĂ« hyjĂ« kokulur. NĂ«se i zoti i shtĂ«pisĂ« i cakton vend pĂ«r t’u ulur, le tĂ« ulet e tĂ« mos e kundĂ«rshtojĂ«. 3. Le tĂ« nxitojĂ« me shtrimin e sofrĂ«s pĂ«r mysafirin, sepse duke nxituar ushqimin i bĂ«n nder mysafirit, e Allahu na ka urdhĂ«ruar qĂ« ta nderojmĂ« mysafirin. 4. TĂ« mos shpejtojĂ« me ngritjen e sofrĂ«s para se tĂ« ngrihen duart e mysafirĂ«ve prej ushqimit, si dhe ta plotĂ«sojĂ« zbrazĂ«tinĂ« e pjatave me ushqim. 5. T’i ofrojĂ« mysafirit aq sa majfton, pra le ta zgjedhĂ« mesataren, sepse nĂ«se i ofron pak, do ta dobĂ«sojĂ« burĂ«rrinĂ« e nĂ«se i ofron tepĂ«r, kalon nĂ« syefaqĂ«si, e qĂ« tĂ« dy kĂ«to vese janĂ« tĂ« shĂ«mtuara. 6. NĂ«se shkon diku mysafir, tĂ« mos qĂ«ndrojĂ« mĂ« tepĂ«r se tri ditĂ«, pĂ«rveç nĂ«se kĂ«rkojnĂ« nga ai me kĂ«mbĂ«ngulje tĂ« qĂ«ndrojĂ« mĂ« tepĂ«r, e kur dĂ«shiron tĂ« shkojĂ«, duhet tĂ« marrĂ« leje. 7. Ta pĂ«rcjellĂ« mysafirin deri jashtĂ« shtĂ«pisĂ«. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 24
  • 25. 8. Mysafiri ta lĂ«shojĂ« shtĂ«pinĂ« e tij i buzĂ«qeshur dhe i kĂ«naqur, edhe nĂ«se ndaj hakut tĂ« tij ka pasur mungesa dhe mospĂ«rfillje. Ai duhet tĂ« veprojĂ« kĂ«shtu, sepse kjo Ă«shtĂ« prej sjelljeve dhe moralit tĂ« mirĂ« me tĂ« cilat robi arrin shkallĂ«n e agjĂ«ruesit dhe atij qĂ« falet vullnaterisht natĂ«n. 6 . RREGULLAT E UD H Ă‹TI M I T A) RREGULLAT PARA UDHĂ‹TIMIT 1. Muslimani duhet tĂ« falĂ« namazin e Istihares, qĂ« pĂ«rbĂ«het prej dy rekateve, e pas tyre bĂ«n dua me duanĂ« e Istihares. Transmetohet prej Xhabirit r.a., i cili ka thĂ«nĂ«: “Resulull-llahu a.s. na e mĂ«sonte Istiharen pĂ«r çdo çështje, siç na e mĂ«sonte ndonjĂ« sure tĂ« Kur’anit. Ai thoshte: “Kur (doni tĂ« vendosni) pĂ«r ndonjĂ« çështje me rĂ«ndĂ«si, falini dy rekate, veçmas nga farzet (namazet e detyrueshme), e pastaj thoni: ALLAHUME INNI ESTEHIRUKE BI ILMIKE VE ESTEKDIRUKE BI KUDRETIKE VE ESELUKE MIN FADLIKEL-ADHIM FE INNEKE TAKDIRU VE LA EKDIR VE TA’LEMU VE LA A’LEM VE ENTE AL-LAMUL-GUJUB ALLAHUME IN KUNTE TA’LEMU EN-NE HADHEL EMRE HAJRUN LI FI DINI VE MEAASHI VE AKIBETI Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 25
  • 26. EMRI FEKDIRHU LI VE JES-SIRHU LI THUM-ME BARIK LI FIHI. VE IN KUNTE TA’LEMU EN-NE HADHEL EMRE SHER-RUN LI FI DINI VE MEASHI VE AAKIBETI EMRI FESRIFHU AN-NI VASRIFNI ANHU VAKDIR LIJELHAJRE HAJTHU KANE THUM-ME-RDINI BIHI. (Allahu im, unĂ« kĂ«rkoj tĂ« mirĂ«n prej Teje me diturinĂ« TĂ«nde, kĂ«rkoj tĂ« gjykosh me fuqinĂ« TĂ«nde, kĂ«rkoj prej mire-sisĂ« TĂ«nde madhĂ«shtore, se me tĂ« vĂ«rtetĂ« Ti mundesh e unĂ« nuk mundem, Ti e di e unĂ« nuk e di, se Ti je i DijshĂ«m pĂ«r gjĂ«rat e fshehta. O Allahu im, nĂ«se kjo çështje Ă«shtĂ« e mirĂ« pĂ«r mua, pĂ«r dinin tim, jetĂ«n dhe tĂ« ardhmen time, ma bĂ« mua atĂ« tĂ« mundur, ma lehtĂ«so atĂ« mua dhe bĂ«je tĂ« bereqe-tshme pĂ«r mua, e nĂ«se kjo çështje Ă«shtĂ« e keqe pĂ«r mua, pĂ«r dinin tim, jetĂ«n dhe tĂ« ardhmen time, largoje atĂ« prej meje e mĂ« largo mua prej saj. E ma bĂ« tĂ« mundur mua tĂ« mirĂ«n kudo qoftĂ« e pastaj mĂ« bĂ« tĂ« kĂ«naqur)! E kur tĂ« bĂ«jĂ« dua, le ta pĂ«rmendĂ« çështjen e tij.” (Transmeton Buhariu) 2. TĂ« pendohet tek Allahu i LartĂ«suar pĂ«r çdo mĂ«kat qĂ« ka bĂ«rĂ« dhe tĂ« kĂ«rkojĂ« falje pĂ«r to, sepse njeriu nuk e di seç gjendet pas udhĂ«timit tĂ« tij nĂ« pĂ«rcaktimin e Allahut. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye duhet t’i kthejĂ« ato qĂ« i ka bĂ«rĂ« me tĂ« padrejtĂ«, le t’i paguajĂ« borxhet, le t’ia paguajĂ« shpenzimet atij tĂ« cilit duhet t’ia paguajĂ«, le tĂ« kĂ«rkojĂ« falje prej atij me tĂ« cilin ka ndonjĂ« problem a mosmarrĂ«veshje, tĂ« shkruajĂ« porosi dhe le ta vĂ«rtetojĂ« atĂ«, le t’i lĂ«rĂ« familjes sĂ« vet tĂ« holla pĂ«r harxhime e tĂ« mos marrĂ« nga ushqimi a pĂ«rgatitja pĂ«r udhĂ«-tim asgjĂ« pĂ«rveç asaj qĂ« Ă«shtĂ« hallall. 3. TĂ« udhĂ«tojĂ« vetĂ« i treti ose mĂ« tepĂ«r, duke u bazuar nĂ« hadithin: “NjĂ« udhĂ«tar Ă«shtĂ« shejtan, dy udhĂ«tarĂ« janĂ« shejtanĂ«, tre udhĂ«tarĂ« janĂ« udhĂ«tarĂ«.” (TransmetojnĂ« Tirmidhiu dhe Ebu Davudi) 4. Le tĂ« zgjedhĂ« shokĂ« tĂ« mirĂ« pĂ«r udhĂ«tim. Ngase ata e ndihmojnĂ« nĂ« fenĂ« e tij, e pĂ«rkujtojnĂ« kur harron dhe e mĂ«sojnĂ« kur gabon. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 26
  • 27. 5. TĂ« zgjedhin personin qĂ« do t’i udhĂ«heqĂ« gjatĂ« udhĂ«timit, sipas hadithit tĂ« cilin e transmeton Ebu Hurejre r.a. Resulull-llahu s.a.v.s. ka thĂ«nĂ«: “Kur tĂ« jenĂ« tre veta nĂ« udhĂ«tim, le t’i udhĂ«heqĂ« njĂ«ri prej tyre.” (Transmeton Buhariu) E pĂ«r udhĂ«heqĂ«s le tĂ« zgjedhin atĂ« qĂ« Ă«shtĂ« mĂ« i moralshmi prej tyre, mĂ« i shoqĂ«rueshmi dhe ai i cili u jep pĂ«rparĂ«si tĂ« tjerĂ«ve dhe kĂ«rkon pĂ«lqimin e tyre. 6. TĂ« niset pĂ«r udhĂ«tim ditĂ«n e enjte dhe sa mĂ« herĂ«t, sipas hadithit tĂ« cilin e transmeton Ki’ab bin Maliku r.a., se Pejgamberi a.s. doli pĂ«r nĂ« luftĂ«n e Tebukut ditĂ«n e enjte dhe dĂ«shironte tĂ« udhĂ«tonte ditĂ«n e enjte. E sipas njĂ« transmetimi tjetĂ«r: “RrallĂ« herĂ« Resulull-llahu s.a.v.s. udhĂ«tonte jashtĂ« ditĂ«s sĂ« enjte. Pra, kur nisej nĂ« udhĂ«tim, nisej ditĂ«n e enjte.” NdĂ«rsa sa i pĂ«rket nisjes herĂ«t nĂ« mĂ«ngjes kemi hadi-thin: “O Allah, bekoje umetin tim kur e nisin (njĂ« punĂ«) herĂ«t!” Me fjalĂ«n “herĂ«t” kemi pĂ«r qĂ«llim mĂ«ngjesin ose fillimin e ditĂ«s, e po ashtu Ă«shtĂ« e preferueshme (mustehab) tĂ« udhĂ«tohet nĂ« muzg. QĂ«llimi Ă«shtĂ« tĂ« udhĂ«tohet nĂ« fillim tĂ« natĂ«s. Thuhet se Ă«shtĂ« mirĂ« qĂ« nata tĂ« shfrytĂ«zohet e tĂ«ra pĂ«r udhĂ«tim, sipas hadithit: “UdhĂ«timin fillojeni me muzg, se toka lehtĂ«sohet natĂ«n.” (Transmeton Ebu Davudi) 7. PĂ«rshĂ«ndetja me anĂ«tarĂ«t e familjes dhe shoqĂ«rinĂ«. Pejgamberi s.a.v.s. sa herĂ« qĂ« nisej nĂ« udhĂ«tim i pĂ«rshĂ«-ndeste shokĂ«t e tij duke u thĂ«nĂ«: “Allahun jua lĂ« tĂ« pĂ«rkuj-deset pĂ«r fenĂ«, amanetin dhe kreun e punĂ«ve tuaja.” E domethĂ«nia e thĂ«nies “Allahun ua la tĂ« pĂ«rkujdeset pĂ«r fenĂ« tuaj”, Ă«shtĂ«: Lus Allahun ta mbrojĂ« fenĂ« tuaj. E qĂ«llimi i fjalĂ«ve “amanetin...,” Ă«shtĂ«: Familja dhe ata qĂ« i lĂ« pas vetes, malli i tij, tĂ« cilin ia dorĂ«zon pĂ«r ta ruajtur besniku (zĂ«vendĂ«si) i tij dhe ata qĂ« kanĂ« tĂ« njĂ«jtin trajtim. E dome-thĂ«nia e fjalĂ«ve “kreu i punĂ«s”, Ă«shtĂ«: PunĂ«t e tij tĂ« pĂ«r-fundojnĂ« me sukses, sepse çdo gjĂ« e ka pĂ«rfundimin dhe kthimin nĂ« ahiret. Prandaj çdo gjĂ« qĂ« lihet mangĂ«t nĂ« dynja (me anĂ« tĂ« lutjes), plotĂ«sohet nĂ« ahiret me tĂ« mira. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 27
  • 28. B) RREGULLAT GJATĂ‹ UDHĂ‹TIMIT 1. Pasi t’i hipim mjetit pĂ«r udhĂ«tim, duhet tĂ« bĂ«jmĂ« duanĂ« e udhĂ«timit, siç e kishte zakon Resulullllahu s.a.v.s. kur nisej nĂ« rrugĂ«. Pasi drejtohej mbi kafshĂ«n e tij, thoshte tri herĂ« ALLAHU EKBER, e pastaj lexonte duanĂ«: SUBHANEL-LEDHI SEHHARE LENA HADHA VEMA KUN-NA LEHU MUKRININ VE INNA ILA RAB-BINA-LEMUNKAL-IBUN. ALLAHUME INNA NESELUKE FI SEFERINA HADHA EL BIR-RE VET TA KVA VE MINEL AMELI MA TERDA. ALLAHUM-ME HEV-VIN ALEJNA SEFE-RENA HADHA VATVI AN-NA BU’DEH, ALLAHUM-ME ENTES-SAHIBU FIS-SEFER VEL HALIFETU FIL EHL. ALLAHUMME INNI EUDHU BIKE MIN VA’THAISSEFER VE KEABETIL MANDHAR VE SUIL MUNKALIBI FIL MALI VEL EHL.(O Allah i MadhĂ«rishĂ«m, nĂ« udhĂ«timin tonĂ« na jep mirĂ«si dhe devotshmĂ«ri dhe punĂ« me tĂ« cilat Ti je i kĂ«naqur. O Allah, na e lehtĂ«so udhĂ«timin tonĂ« e na e bĂ« tĂ« rehatshme rrugĂ«n. Ti je shoqĂ«ruesi mĂ« i mirĂ« nĂ« udhĂ«timin tonĂ« dhe mbrojtĂ«s i familjes sonĂ«. O Allahu im, me tĂ« vĂ«rtetĂ« unĂ« kĂ«rkoj qĂ« tĂ« mĂ« mbrosh nga vĂ«shtirĂ«sitĂ«, nga pakĂ«naqĂ«sia e udhĂ«timit, nga shikimet qĂ«llimkĂ«qija dhe nga telashet nĂ« mall dhe nĂ« familje.” (Transmeton Muslimi) 2. Shqiptimi i tekbirit (Allahu Ekber) dhe i tesbihut (SubhanAllah), sipas hadithit qĂ« transmeton Xhabir bin Abdul-lahu radijAllahu anhuma: “Kur tĂ« hipni kodrĂ«s, thoni ALLAHU EKBER, e kur tĂ« zbritni, thoni SUBHANALLAH.” (Transmeton Buhariu) 3. BĂ«rja dua gjatĂ« udhĂ«timit, sipas hadithit tĂ« Pejgam-berit alejhi selam: “Tri dua janĂ« tĂ« pranuara: Duaja e atij tĂ« cilit i Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« e padrejtĂ«, duaja e mysafirit (udhĂ«tarit) dhe duaja e prindit pĂ«r fĂ«mijĂ«n e tij.” (Transmeton Buhariu) Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 28
  • 29. 4. ArgĂ«timi dhe kĂ«ndimi gjatĂ« udhĂ«timit, sipas hadithit tĂ« Seleme bin El Ekvait r.a. i cili ka thĂ«nĂ«: “U nisĂ«m me Resulull-llahun sal-lAllahu alejhi ue sel-lem pĂ«r nĂ« Hajber. Duke udhĂ«tuar natĂ«n, njĂ«ri prej nesh i tha Amir bin El Ekvait: “A nuk po na reciton ndonjĂ« nga poezitĂ« e tua?”, ngaqĂ« Amiri ishte i njohur si poet. AtĂ«herĂ« ai zbriti para masĂ«s dhe filloi tĂ« recitojĂ«: “O Allah, pa Ty nuk do tĂ« ishim tĂ« udhĂ«zuar, nuk do tĂ« kishim dhĂ«nĂ« lĂ«moshĂ«, e as nuk do tĂ« ishim falur...” Pejgamberi alejhi selam pyeti: “Kush Ă«shtĂ« ky qĂ« po ju prin (me kĂ«to kaside)”? Ata thanĂ«: “Amir bin El Ekvali.” AtĂ«herĂ« ai shtoi: “Allahu e mĂ«shiroftĂ«.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) 5. Pushimi gjatĂ« udhĂ«timit, ngase kjo Ă«shtĂ« mirĂ«sjellje dhe pĂ«rkujdesje ndaj kafshĂ«s (ose mjetit). Gjumi dhe pushimi duhet tĂ« bĂ«hen me kujdes, nĂ« vendet ku duhet tĂ« pushohet gjatĂ« rrugĂ«s, e sidomos natĂ«n, sepse nĂ« tokĂ« ka insekte dhe gjallesa helmuese, ndĂ«rsa egĂ«rsirat gjatĂ« natĂ«s ecin lirisht duke kĂ«rkuar ushqim ose hedhurinat e udhĂ«ta-rĂ«ve. Prandaj, nĂ«se udhĂ«tari rehatohet shumĂ« gjatĂ« rrugĂ«s, mund tĂ« ndodhĂ« qĂ« pranĂ« tij tĂ« kalojĂ« ndonjĂ« insekt a gjallesĂ« tjetĂ«r dhe ta shqetĂ«sojĂ« atĂ«. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye Ă«shtĂ« e preferueshme t’i shmanget pushimit rrugĂ«ve (nĂ« natyrĂ« tĂ« hapur). C) DISA RREGULLA PAS UDHĂ‹TIMIT 1. Kur muslimani kthehet prej udhĂ«timit, le ta thotĂ« duanĂ« e udhĂ«timit (tĂ« cilĂ«n e cekĂ«m mĂ« parĂ«), duke shtuar edhe kĂ«to fjalĂ«: AIBUNE TAIBINE ABIDUN, LI RABBINA HAMIDUN. (U kthyem me pendim dhe pĂ«rkushtim duke i falĂ«nderuar Zotit tonĂ«). Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 29
  • 30. E kur tĂ« afrohet te luginat ose kodrat e para tĂ« vendlindjes, le tĂ« thotĂ« tri herĂ« “Allahu ekber” e pastaj le tĂ« vazhdojĂ«: LA ILAHE IL-LALLAHU VAHDEHU LA SHERIKE LEHU, LEHUL MULKU VE LEHUL HAMDU, VE HUVE ALA KUL-LI SHEJ’IN KADIR, AIBUNE TAIBUNA ABIDUNE SAXHIDUN, LI RABBINE HAMIDUN, SADEKALLAHU VA’DAH, VE NESARE ABDEH, VE HEZEMEL AHZABE VAHDEH. (Nuk ka zot tjetĂ«r pĂ«rveç Allahut, i VetĂ«m Ă«shtĂ« dhe i Pashoq. Atij i takon sundimi dhe Atij i takon falĂ«nderimi, e Ai pĂ«r çdo gjĂ« Ă«shtĂ« i aftĂ«. U kthyem me pendim, pĂ«rulĂ«si dhe pĂ«rkushtim, duke falĂ«nderuar Zotin tonĂ«. Allahu garantoi premtimin e Tij, i ndihmoi robit tĂ« Tij dhe i mposhti aleatĂ«t (jobesimtarĂ«t e bashkuar) pa ndihmĂ«n e askujt.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) Ă‹shtĂ« e pĂ«lqyer (mustehab) tĂ« pĂ«rsĂ«ritet (tĂ« thuhet shpesh) kjo dua: “AIBUNE TAIBUNE ABIDUN, LI RABBINA HAMIDUN (U kthyem me pendim dhe pĂ«rkushtim duke i bĂ«rĂ« Zotit tonĂ« falĂ«nderim),” duke u bazuar nĂ« fjalĂ«t e Enesit r.a., i cili ka thĂ«nĂ«: “Derisa kemi hyrĂ« nĂ« qytet, Pejgamberi alejhi selam nuk ka pushuar sĂ« thĂ«ni kĂ«tĂ« lutje.” (Transme-ton Muslimi) 2. Prej rregullave islame Ă«shtĂ« qĂ« familja tĂ« lajmĂ«rohet para se personi tĂ« arrijĂ« nĂ« vendin e tij. Ă‹shtĂ« e urryer qĂ« ai tĂ« arrijĂ« natĂ«n pa e lajmĂ«ruar familjen e tij. Pejgamberi alejhi selam e kishte ndaluar qĂ« dikush tĂ« trokiste te familja e tij natĂ«n.(TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) Edhe vetĂ« Pejgamberi alejhi selam e ka pasur traditĂ« qĂ« te familja e tij tĂ« trokiste vetĂ«m nĂ« mĂ«ngjes ose nĂ« mbrĂ«-mje. (Transmeton Buhariu) Gjithashtu, Pejgamberi alejhi selam e ka treguar (shpallur) urtĂ«sinĂ« e kĂ«saj ndalese kur tha: “QĂ« tĂ« rregullohet (krihet e pastrohet) bashkĂ«shortja e tij.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 30
  • 31. 3. Kur tĂ« kthehet prej udhĂ«timit, duhet tĂ« falĂ« dy rekate nĂ« xhami. PĂ«r kĂ«tĂ« bazohemi nĂ« hadithin e Pejgamberit alejhi selam, ku thuhet: “Sa herĂ« qĂ« Pejgamberi alejhi selam kthehej nga udhĂ«timi nĂ« mĂ«ngjes, para se tĂ« ulej (pushonte), hynte nĂ« xhami dhe falte dy rekate (namaz).” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) PĂ«r kĂ«tĂ« kemi edhe hadithin qĂ« e transmeton Xhabiri r.a. nĂ« tĂ« cilin thuhet: “Isha me Pejgamberin alejhi selam nĂ« udhĂ«tim dhe, kur mbĂ«rritĂ«m nĂ« Medine, ai m’u drejtua: “Hyr nĂ« xhami dhe fali dy rekate.” 7 . RREGULLAT E SELAM I T (PĂ‹RSHĂ‹NDETJES) 1. Kur tĂ« takoni njĂ« shok, mjafton ta pĂ«rshĂ«ndetni me selam duke ia shtrĂ«nguar dorĂ«n, kurse marrja nĂ« grykĂ« vjen nĂ« shprehje vetĂ«m kur tĂ« ktheheni nga udhĂ«timi. E gjithĂ« kjo Ă«shtĂ« njĂ« sjellje e mirĂ« (mustehab), duke u mbĂ«shtetur nĂ« fjalĂ«n e Enes bin Malikut, i cili thotĂ«: “Kur takoheshin shokĂ«t e Pejgamberit (a.s), ia shtrĂ«ngonin dorĂ«n njĂ«ri-tjetrit dhe kur vinin nga udhĂ«timi merreshin nĂ« grykĂ«.” (Transmeton Taberaniu, kurse Hejthemiu thotĂ« se transmetuesit e hadithit janĂ« autentikĂ«) Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 31
  • 32. 2. Parimisht, selami Ă«shtĂ« i plotĂ« kur thuhet Esselamu alejkum ue rahmetull-llahi ue berekatuhu. PĂ«r kĂ«tĂ« bazoh-emi nĂ« hadithin ku Umran bin Husejni thotĂ«: Erdhi njĂ« njeri te Pejgamberi alejhi selam dhe tha: “Esselamu alejkum”. Pejgamberi ia ktheu e ai u ul. AtĂ«herĂ« Pejgamberi alejhi selam tha: “DhjetĂ«.” Pastaj erdhi tjetri dhe tha: “Esselamu alejkum ue rahmetull-llah”. Edhe kĂ«tij ia ktheu dhe ky u ul. Pas kĂ«saj Pejgamberi alejhi selam tha: “NjĂ«zet.” Pastaj erdhi njĂ« tjetĂ«r dhe tha: “Esselamu alejkum ue rahmetull-llahi ve berekatuhu.” Edhe kĂ«tij ia ktheu e edhe ky u ul. Kurse pĂ«r kĂ«tĂ« Pejgamberi alejhi selam tha: “TridhjetĂ«.” (TransmetojnĂ« Ebu Davudi, Tirmidhiu dhe Nesaiu me sened tĂ« fortĂ«) 3. Selami nuk shprehet me fjalĂ«t: “Esselamu ala menit-tebeal huda”, nĂ«se ai qĂ« pĂ«rshĂ«ndesim Ă«shtĂ« musliman, por ky selam pĂ«rdoret veçanĂ«risht pĂ«r jomuslimanĂ«t. Pejgamberi alejhi selam nĂ« letrĂ«n e tij dĂ«rguar Herakleut shkruante: “NĂ« emĂ«r tĂ« Allahut, tĂ« GjithĂ«mĂ«shirshmit, MĂ«shiruesit! Prej Muhammedit, robit tĂ« Allahut dhe tĂ« DĂ«rguarit tĂ« Tij, deri te Herakleu, madhĂ«ria e romakĂ«ve (bizantinasve). Selamun ala menit-tebeal huda (Selami qoftĂ« mbi atĂ« qĂ« e pranon udhĂ«zimin).” NdĂ«rsa urtia pas kĂ«saj shprehjeje - Zoti e di mĂ« sĂ« miri - Ă«shtĂ« qĂ« zemrat e tĂ« thirrurve tĂ« zbuten dhe qĂ« ata tĂ« ndihen tĂ« qetĂ« dhe tĂ« sigurtĂ«, nĂ«se e pranojnĂ« atĂ« (kushtet e saj). KĂ«tu Ă«shtĂ« pĂ«r qĂ«llim udhĂ«zimi, por nuk ka tĂ« bĂ«jĂ« me besimtarin, ngase ai Ă«shtĂ« prej tĂ« udhĂ«zuarve pa kurrfarĂ« dyshimi, andaj edhe nuk vjen nĂ« shprehje dhe nuk lejohet tĂ« pĂ«rshĂ«ndetet me kĂ«to fjalĂ« shpresĂ«dhĂ«nĂ«se. 4. Ă‹shtĂ« e papĂ«lqyer tĂ« thuhet selami me fjalĂ«t “Alejkesselam”, duke u bazuar nĂ« transmetimin qĂ« pĂ«rcillet nga Ebu Tumejme el Huxhejmi, e ky nga njĂ« njeri prej popullit tĂ« tij (nĂ« disa transmetime ceket me emĂ«r Ebu Xhura el Huxhejmi), i cili thotĂ«: “E kĂ«rkova Pejgamberin alejhi selam e nuk Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 32
  • 33. mund ta gjeja dot, andaj edhe u ula. Kur, ja, njĂ« grup njerĂ«zish e nĂ« mesin e tyre gjendej edhe ai, por unĂ« nuk e njihja. Ai ishte duke i pleqĂ«ruar e, kur u lirua, u ngrit e me tĂ« u ngritĂ«n edhe disa prej tyre, tĂ« cilĂ«t thanĂ«: “O Resulull-llah.” Kur e pashĂ« atĂ«, fillova tĂ« them: “Alejkes-selam ja Resulull-llah, alejkes-selam ja Resulull-llah, alejkes-selam ja Resulull-llah.” Ai ma ktheu: “Dije se alejkesselam Ă«shtĂ« pĂ«rshĂ«ndetje e tĂ« vdekurve, dije se alejkesselam Ă«shtĂ« pĂ«rshĂ«ndetje e tĂ« vdekurve, dije se alejkesselam Ă«shtĂ« pĂ«rshĂ«ndetje e tĂ« vdekurve.” Pastaj m’u afrua dhe tha: “Kur njeriu takon vĂ«llanĂ« e tij besimtar, le t’i thotĂ«: Es selamu alejkum ue rahmetull-llah.” KĂ«tĂ« pĂ«rshĂ«ndetje Pejgamberi alejhi selam ma ktheu duke mĂ« thĂ«nĂ«: “Ue alejke ue rahmetull-llah, ue alejke ue rahmetull-llah, ue alejke ue rahmetullllah.” (TransmetojnĂ« Tirmidhiu, Ebu Davudi, Ahmedi e tĂ« tjerĂ«) 5. Lejohet ngritja nĂ« kĂ«mbĂ« kur jepet selami pĂ«r pĂ«rurim a ngushĂ«llim. Gjithashtu lejohet ngritja pĂ«r t’i ndihmuar tĂ« paaftit (tĂ« gjymtit), ngritja e birit pĂ«r babanĂ« e tij, e gruas pĂ«r burrin e saj dhe e kundĂ«rta. Po ashtu, ngritja e njĂ« personi nga vendi i tij pĂ«r t’i dalĂ« pĂ«rpara mysafirit tĂ« tij ose atij qĂ« vjen nga udhĂ«timi. Por nuk lejohet t’i ngrihemi njĂ« personi, ose njĂ« personi tjetĂ«r qĂ« Ă«shtĂ« ulur, siç Ă«shtĂ« rasti me mbretĂ«rit dhe diktatorĂ«t. VetĂ«m nĂ«se ngritja bĂ«het me ndonjĂ« interes (dobi), siç Ă«shtĂ« rasti i ngritjes sĂ« Ma’kal bin Jesarit kur, gjatĂ« besatimit, mĂ«njanoi degĂ«n e njĂ« peme nga koka e Resulull-llahut alejhi selam. (Transmeton Muslimi) Sa i pĂ«rket ngritjes me qĂ«llim pĂ«rshĂ«ndetjeje kur shohim dikĂ« tĂ« hyjĂ« nĂ« njĂ« mexhlis (tubim), mendimi mĂ« i saktĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« Ă«shtĂ« se njĂ« sjellje e tillĂ« Ă«shtĂ« e ndaluar. Sipas njĂ« transmetimi, thuhet se Muaviu ka hyrĂ« nĂ« njĂ« shtĂ«pi ku gjendeshin Ibni Amiri dhe Ibni Zubejri. Ibni Amiri u ngrit, kurse Ibni Zubejri mbeti ulur. AtĂ«herĂ« Muaviu r.a. i tha (Ibni Amirit): “Ulu, se unĂ« e kam dĂ«gjuar Resulull-llahun sal-lAllahu alejhi ue sel-lem duke thĂ«nĂ«: “Kush gĂ«zohet kur t’i shohĂ« njerĂ«zit se janĂ« ngritur pĂ«r tĂ«, le ta bĂ«jĂ« gati ulĂ«sen e tij prej zjarri.” (TransmetojnĂ« Ahmedi, Ebu Davudi, Tirmidhiu e tĂ« tjerĂ«) Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 33
  • 34. 6. Nuk do tĂ« ishte i plotĂ« selami nĂ«se do tĂ« bĂ«hej vetĂ«m me shenjĂ«, pa i shoqĂ«ruar shenjĂ«s edhe fjalĂ«t e selamit, duke u bazuar nĂ« hadithin qĂ« e transmeton Xhabiri r.a., ku thuhet: “Mos u pĂ«rshĂ«ndetni siç pĂ«rshĂ«ndeten çifutĂ«t, sepse pĂ«rshĂ«ndetjet e tyre bĂ«hen me kokĂ«, duar dhe isharet.” (Transmeton Nesaiu me sened tĂ« mirĂ«) Ky rregull i kushtohet atij qĂ« ka aftĂ«si folĂ«se dhe i nĂ«nshtrohet urdhĂ«resave fetare. PĂ«rndryshe, njĂ« gjest i tillĂ« do tĂ« ishte nĂ« frymĂ«n e sheriatit islam nĂ«se personi nĂ« fjalĂ« do tĂ« ishte i zĂ«nĂ« me diçka qĂ« do ta pengonte nĂ« kthimin e selamit, siç Ă«shtĂ« rasti me falĂ«sin e namazit, me atĂ« qĂ« Ă«shtĂ« larg, atĂ« qĂ« Ă«shtĂ« shurdh a memec etj. 7. Nxitja pĂ«r ta pĂ«rhapur selamin sa mĂ« shumĂ«, sipas hadithit: “A doni t’ju udhĂ«zoj nĂ« njĂ« gjĂ« qĂ«, nĂ«se e punoni do tĂ« duheni: PĂ«rhapeni selamin mes jush.” (Transmeton Muslimi) Urdhri pĂ«r ta pĂ«rhapur selamin u dha qĂ« tĂ« pĂ«rhapet hajri (dobia), tĂ« bashkohen zemrat dhe tĂ« njĂ«sohen radhĂ«t tona. 8. S’ështĂ« mirĂ« qĂ« selamin ta lĂ«mĂ« e tĂ« mos e pĂ«rdorim me fĂ«mijĂ«t, sipas transmetimit qĂ« pĂ«rcillet nga Enesi r.a. kur ai ishte duke kaluar pranĂ« disa fĂ«mijĂ«ve dhe i dha selam. Pastaj shtoi: “NjĂ« gjĂ« tĂ« tillĂ« e vepronte Pejgamberi alejhi selam.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) Kjo me tĂ« vĂ«rtetĂ« Ă«shtĂ« njĂ« nga sjelljet mĂ« madhĂ«shtore tĂ« Resulull-llahut alejhi selam. Ngase nĂ« tĂ« kemi prova se si duhet t’i ushtrojmĂ« fĂ«mijĂ«t qĂ« ta mĂ«sojnĂ« Sunetin e Pejgamberit alejhi selam dhe rregullat e ligjit islam, qĂ« tĂ« edukohen me to. 9. Nuk duhet ta harrojmĂ« selamin kur largohemi nga tubimi, sipas hadithit tĂ« Pejgamberit alejhi selam: “Kur vini nĂ« tubim, jepni selam, e nĂ«se e shihni se mĂ« mirĂ« Ă«shtĂ« tĂ« uleni, atĂ«herĂ« uluni. NĂ«se ndĂ«rkohĂ« ngriheni, e tĂ« tjerĂ«t ende janĂ« tĂ« ulur, jepni selam, ngase selami i parĂ« (kur keni hyrĂ« nĂ« mexhlis) nuk Ă«shtĂ« mĂ« i vlefshĂ«m se selami tjetĂ«r.” (TransmetojnĂ« Ahmedi dhe tĂ« tjerĂ«t. Hadithi Ă«shtĂ« sahih) Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 34
  • 35. 10. Nuk lejohet qĂ« jobesimtari tĂ« pĂ«rshĂ«ndetet me selam, sipas hadithit: “Mos i pĂ«rshĂ«ndetni çifutĂ«t dhe tĂ« krisherĂ«t me selam, por, nĂ«se i takoni, detyrojini ata qĂ« t’u pĂ«rmbahen anĂ«ve tĂ« rrugĂ«s.” (Transmeton Muslimi) 8 . RREGULLAT E GJUM I T 1. Muslimani tĂ« mos e vonojĂ« gjumin e tij pas faljes sĂ« namazit tĂ« jacisĂ«, vetĂ«m pĂ«r ndonjĂ« nevojĂ« tĂ« madhe, si p.sh. studimi i ndonjĂ« lĂ«nde, gostia e ndonjĂ« mysafiri, ose shoqĂ«rimi dhe qĂ«ndrimi me bashkĂ«shorten. Ebu Berzeja transmeton se Pejgamberi alejhi selam e ka urryer fjetjen para namazit tĂ« jacisĂ« dhe bisedimin pas tij.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) 2. TĂ« bjerĂ« tĂ« flejĂ« me abdest, sipas hadithit: “Kur do tĂ« flesh, merr abdestt siç merr pĂ«r namaz.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) 3. Kur tĂ« bjerĂ« tĂ« flejĂ«, tĂ« shtrihet nĂ« anĂ«n e tij tĂ« djathtĂ« dhe ta mbĂ«shtjellĂ« po atĂ« anĂ«. E mĂ« vonĂ«, s’prish punĂ« nĂ«se kthehet nĂ« anĂ«n e tij tĂ« majtĂ«. 4. TĂ« mos shtrihet nĂ« bark gjatĂ« fjetjes, qoftĂ« ditĂ«n a natĂ«n, duke u bazuar nĂ« hadithin: “VĂ«rtet ajo Ă«shtĂ« njĂ« shtrirje tĂ« cilĂ«n e urren Allahu i LartmadhĂ«rishĂ«m.” (Transmeton Ebu Davudi me sened sahih) Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 35
  • 36. 5. TĂ« lexojĂ« ajeti Kursijjen, dy ajetet e fundit tĂ« sures Bekare, suren Kulhuvell-llahu ehad dhe suret Felek dhe Nas. 6. SĂ« fundi le tĂ« lexojĂ« kĂ«tĂ« dua: BISMIKELL-LLAHUMME VEDA’TU XHENBI VE BISMIKE ERFAUHU. ALLAHUMME IN EMSEKTE NEFSI FEGFIR LEHA VE IN ERSELTEHA FAHFEDHHA BIMA TAHFEDHU BIHI IBADEKES SALIHIN. ALLAHUMME INNI ESLEMTU NEFSI ILEJK VE FEVVEDTU EMRI ILEJK VE ELXHE’TU DHAHRI ILEJK, ESTAGFIRUKE VE ETUBU ILEJK. AMENTU BI KITABIKEL LEDHI ENZELT, VE BI NEBIJJIKEL-LEDHI ERSELT, FEGFIRLI MA KADDEMTU VE MA AHHART, VE MA ESRERTU VE MA A’LENT, VE MA ENTE A’LEMU BIHI MINNI ENTEL MUKAD-DIMU VE ENTEL MUEHHIR, LAILAHE IL-LA ENT, RABBI KINI ADHABEKE JEVME TEB’ATHU IBADEK. (NĂ« emrin TĂ«nd, o Allahu im, shtrihem dhe nĂ« emrin TĂ«nd ngrihem. O Allah, nĂ«se e merr shpirtin tim, fale atĂ«, e nĂ«se e kthen, mbroje me atĂ« me çka i mbron robĂ«rit e tu tĂ« mirĂ«. O Allah, unĂ« shpirtin tim ta kam dorĂ«zuar Ty, çështjen time ta kam lĂ«nĂ« Ty, trupin tim e kam strehuar te Ti, Ty tĂ« kĂ«rkoj falje dhe pendohem te Ti, i besoj Librit TĂ«nd, tĂ« cilin e ke zbritur Ti, Pejgamberit TĂ«nd, tĂ« cilin e ke dĂ«rguar Ti, m’i fal mua mĂ«katet qĂ« kam bĂ«rĂ« dhe qĂ« do t’i bĂ«j; ato qĂ« i kam bĂ«rĂ« fshehurazi dhe ato qĂ« i kam bĂ«rĂ« haptazi dhe ato qĂ« i di Ti mĂ« mirĂ« se unĂ«. Ti je i pĂ«rhershĂ«m pa fillim dhe i pĂ«rhershĂ«m pa mbarim. Nuk ka zot tjetĂ«r pĂ«rveç Teje. O Allah, mĂ« ruaj nga dĂ«nimi Yt ditĂ«n kur do t’i ringjallĂ«sh robĂ«rit e Tu.) TransmetojnĂ« Ebu Davudi e tĂ« tjerĂ«t me sened sahih. 7. NĂ«se njeriu lĂ«viz gjatĂ« natĂ«s, Ă«shtĂ« mirĂ« tĂ« thotĂ«: LA ILAHE IL-LALLAHUL VAHIDUL KAHHAR, RABBIS-SEMAVATI VEL ERDI VE MA BEJNEHUMA AZIZUL GAFFAR. (Nuk ka zot tjetĂ«r pĂ«rveç Allahut, tĂ« Vetmit, FuqiplotĂ«. Zot i qiejve dhe i TokĂ«s dhe i gjithĂ« asaj Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 36
  • 37. qĂ« gjendet mes tyre. Ai Ă«shtĂ« i fuqishĂ«m dhe falĂ«s.) E shĂ«noi Hakimi dhe e bĂ«ri autentik. Me tĂ« u pajtua Dhehebiu. 8. NĂ«se gjatĂ« natĂ«s trembet, trishtohet ose e kap ndonjĂ« tmerr i madh, preferohet tĂ« thotĂ« kĂ«tĂ« dua: EUDHU BI KELIMATIL-LAHIT-TAMMATI MIN GADABIHI VE IKABIHI VE SHERR-RRI IBADIHI, VE MIN HEMEZATISH-SHEJATIN, VE EN JAHDURUN. (KĂ«rkoj mbrojtje (strehim) me FjalĂ«t e plota tĂ« Allahut, tĂ« mĂ« ruajĂ« nga hidhĂ«rimi dhe dĂ«nimi i Tij, nga sherri i robĂ«rve tĂ« Tij dhe nga pĂ«shtjellimet (hutitĂ«) e shejtanit, dhe tĂ« mĂ« ruajĂ« nga shoqĂ«rimi i tyre.) Transmeton Ebu Davudi. Hadithi Ă«shtĂ« i vĂ«rtetĂ«. 9. TĂ« mbulohet me jorganin (mbulojĂ«n) e vet kur tĂ« flejĂ«, sipas hadithit: “Kur shkoni tĂ« flini, merreni mbulojĂ«n dhe mbĂ«shtilleni me tĂ« trupin. Pastaj pĂ«rmendeni Allahun (thoni bismil-lahin), sepse nuk e dini se ç’mund tĂ« ngjajĂ« gjatĂ« fjetjes.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) 10. Kur tĂ« zgjohet dhe para se tĂ« ngrihet nga shtrati, le tĂ« thotĂ«: ELHAMDULIL-LAHILLEDHI AHJANA BA’DEMA EMATENA VE ILEJHIN-NUSHUR. (FalĂ«nderimi i qoftĂ« Allahut i Cili na ngjalli pasi na bĂ«ri tĂ« vdekur dhe tek Ai Ă«shtĂ« rikthimi.) Transmeton Buhariu. 11. TĂ« pastrojĂ« zemrĂ«n e tij nga çdo urrejtje qĂ« ka ndaj çdo muslimani dhe ta pĂ«rgatisĂ« vetveten pĂ«r çdo fatkeqĂ«si qĂ« mund t’i ndodhĂ« nga njerĂ«zit. 12. T’i bĂ«jĂ« njĂ« llogari vetes dhe t’i shqyrtojĂ« veprat dhe fjalĂ«t e kaluara. 13. TĂ« nxitojĂ« pĂ«r t’u penduar nga çdo mĂ«kat dhe tĂ« kĂ«rkojĂ« falje nga mĂ«katet e veprave qĂ« tĂ« bĂ«ra gjatĂ« ditĂ«s. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 37
  • 38. 9. KUR TĂ‹ SHOHIM Ă‹NDĂ‹RR 1. Kur Ă«ndĂ«rrojmĂ« diçka qĂ« kemi dĂ«shiruar duhet ta falĂ«nderojmĂ« Allahun dhe tĂ« mos ia rrĂ«fejmĂ« Ă«ndrrĂ«n askujt, pĂ«rveç atij qĂ« e duam. 2. E, kur tĂ« Ă«ndĂ«rrojmĂ« diçka qĂ« urrejmĂ«, duhet tĂ« kĂ«rkojmĂ« mbrojtje tek Allahu nga sherri i saj dhe tĂ« pĂ«shtyjmĂ« (pa pĂ«shtymĂ«) nga e majta tri herĂ«. Pastaj tĂ« themi “Eudhubil-lahi minesh shejtanirr rraxhim” tri herĂ« dhe ta ndĂ«rrojmĂ« anĂ«n nga kemi qenĂ« tĂ« kthyer. AtĂ« Ă«ndĂ«rr s’bĂ«n t’ia tregojmĂ« askujt. Pastaj Ă«shtĂ« mirĂ« tĂ« ngrihemi dhe tĂ« falim namaz, nĂ«se Ă«shtĂ« e mundshme. Ngase Ă«shtĂ« mĂ« mirĂ« dhe mĂ« e sigurtĂ«. 10. HAPJA E GOJĂ‹S (NGA GJUMI, LODHJA) 1. Kur njeriut i hapet goja (nga gjumi, lodhja, etj.), duhet ta mbulojĂ« gojĂ«n me dorĂ« sa mĂ« shpejt, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« mos i shihet goja hapur, duke u bazuar nĂ« hadithin: “Hapja e gojĂ«s Ă«shtĂ« prej shejtanit, e kur t’ju hapet goja, mundohuni ta mbyllni sa tĂ« mundeni.” (Transmeton Muslimi) E nĂ«se nuk mund ta mbajĂ« gojĂ«n mbyllur, atĂ«herĂ« le ta mbulojĂ« gojĂ«n e tij me dorĂ«, sipas hadithit: “Kur t’ju hapet goja, mbulojeni atĂ« me dorĂ«, ngase shejtani ju futet brenda.” (Transmeton Muslimi) Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 38
  • 39. 2. S’ështĂ« nĂ« rregull qĂ« gjatĂ« hapjes sĂ« gojĂ«s tĂ« thuhet Eudhubil-lahi (kĂ«rkimi i mbrojtjes nga shejtani), ngase njĂ« gjĂ« e tillĂ« nuk Ă«shtĂ« theksuar nga Pejgamberi alejhi selam e as nga as’habĂ«t e tij. 11. RREGULLAT GJATĂ‹ TESHTITJES 1. Ai qĂ« teshtin duhet ta ulĂ« zĂ«rin e tij gjatĂ« teshtitjes, duke punuar sipas hadithit qĂ« transmeton Ebu Hurejra r.a.: “Kur Pejgamberi alejhi selam teshtinte, e mbulonte fytyrĂ«n me duar a me shami dhe kĂ«shtu e ulte zĂ«rin e tij.” (Transme-tojnĂ« Ahmedi, Ebu Davudi e tĂ« tjerĂ«. Hadithin e bĂ«nĂ« auten-tik Hakimi edhe Dhehebiu) 2. Ai qĂ« teshtin duhet tĂ« jetĂ« i kujdesshĂ«m ndaj shoqĂ«risĂ« sĂ« tij. NĂ«se ka ndonjĂ«rin nĂ« anĂ« tĂ« djathtĂ« e nuk ka askĂ« nĂ« anĂ« tĂ« majtĂ«, duhet ta kthejĂ« kokĂ«n nga e majta, qĂ« tĂ« mos e neverisĂ« ose dĂ«mtojĂ« shokun e tij. Por nĂ«se gjendet nĂ« njĂ« tubim dhe Ă«shtĂ« i rrethuar me njerĂ«z, si nĂ« tĂ« djathtĂ« ashtu edhe nĂ« tĂ« majtĂ«, atĂ«herĂ« duhet tĂ« teshtijĂ« para vetes sĂ« tij. 3. Ă‹shtĂ« e preferueshme (mustehab) pĂ«r atĂ« qĂ« teshtin ta falĂ«nderojĂ« Allahun (tĂ« thotĂ« Elhamdulil-lah) pas teshtitjes. Por tĂ« pranishmit nuk duhet tĂ« nxitojnĂ« pĂ«r ta falĂ«nderuar Allahun kur e dĂ«gjojnĂ« ndonjĂ«rin prej tyre duke teshtitur. EkzistojnĂ« disa versione pĂ«r mĂ«nyrĂ«n e falĂ«nderimit tĂ« Allahut, qĂ« janĂ« theksuar nĂ« librat e Sunetit, e ato janĂ«: a) Elhamdulil-llah, Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 39
  • 40. b) Elhamdulil-lahi rabbil alemin, c) Elhamdulil-lahi ala kul-li hal, d) Elhamdulil-lahi hamden kethiren tajjiben mubareken fihi, kema juhibbu rabbuna ve jerda. 4. Ai qĂ« e dĂ«gjon atĂ« duke thĂ«nĂ« “Elhamdulil-lah”, duhet t’i thotĂ«: “Jerhamukell-llah”. E nĂ«se nuk e dĂ«gjon duke e falĂ«nderuar Allahun, nuk ka nevojĂ« t’i thotĂ« “Jerhamukell-llah”, por as t’ia pĂ«rkujtojĂ« falĂ«nderimin (Elhamdulil-lahin). 5. NĂ«se teshtin jobesimtari dhe e falĂ«nderon Allahun e LartĂ«suar, atĂ«herĂ« atij duhet t’i thuhet: “Jehdikumul-llahu ve juslihu balekum” (Allahu ju udhĂ«zoftĂ« dhe jua pĂ«rmirĂ«so-ftĂ« gjendjen tuaj), duke u bazuar nĂ« hadithin qĂ« transmeton Ebu Musa el Esh’ariu r.a., i cili thotĂ«: “ÇifutĂ«t teshtinin pranĂ« Resulull-llahut sal-lall-lahu alejhi ue sel-lam dhe, kur thonin Elhamdulil-lah, shpresonin qĂ« t’u thuhet nga Pejga-mberi alejhi selam “Jerhamukull-llah”, por ai u thoshte: “Jehdikull-llahi ve juslihu balekum.” (TransmetojnĂ« Ahmedi nĂ« Musned, Buhariu nĂ« Ebedul mufred e tĂ« tjerĂ«) 6. NĂ«se teshtin mĂ« tepĂ«r se tri herĂ«, atĂ«herĂ« ai nuk duhet tĂ« thotĂ« “Elhamdulil-lah”, ngase ajo Ă«shtĂ« shenjĂ« e ftohjes (ose flamĂ«), sipas hadithit: “Kur ndonjĂ« nga ju teshtin, ai qĂ« Ă«shtĂ« ulur pranĂ« tij le tĂ« thotĂ«: Jerhamukell-llah, e nĂ«se teshtin mĂ« tepĂ«r se tri herĂ«, atĂ«herĂ« ajo Ă«shtĂ« ftohje dhe tĂ« mos i thotĂ« asgjĂ«.” (Transmeton Ebu Davudi nĂ« sunenin e tij shkurtimisht) Gjithashtu, nuk bĂ«het dua pĂ«r atĂ« qĂ« teshtin mĂ« tepĂ«r se tri herĂ« e as nuk i thuhet “ShefakAllahu ve afak”. (Allahu tĂ« shĂ«roftĂ« e tĂ« faltĂ«) Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 40
  • 41. 7. NĂ«se teshtin kur imami Ă«shtĂ« duke ligjĂ«ruar, le tĂ« thotĂ« “Elhamdulil-lah”, por nĂ«se dikush tjetĂ«r teshtin, atĂ«-herĂ« nuk bĂ«n t’i themi “Jerhamukumull-llah”, ngase heshtja gjatĂ« ligjĂ«rimit (hutbes) Ă«shtĂ« vaxhib (obligim). 12. RREGULLAT PĂ‹R TĂ‹ SĂ‹MURIN DHE VIZITUESIT A) RREGULLAT QĂ‹ DUHET T’U PĂ‹RMBAHET I SĂ‹MURI 1. Ai qĂ« Ă«shtĂ« i sĂ«murĂ«, ose e ka fĂ«mijĂ«n tĂ« sĂ«murĂ«, Ă«shtĂ« i obliguar qĂ«, nĂ« vend tĂ« ankimit dhe ofshamave, tĂ« pĂ«rmendĂ« Allahun, t’i kĂ«rkojĂ« falje (istigfar) dhe tĂ« bĂ«jĂ« ibadet. MuslimanĂ«t e parĂ«, Allahu i mĂ«shiroftĂ«, ishin prej atyre qĂ« nuk pranonin, bile urrenin, t’u ankoheshin njerĂ«zve, ndonĂ«se ankimi Ă«shtĂ« njĂ« lloj qetĂ«simi pĂ«r tĂ« sĂ«murin, mirĂ«po ashtu dĂ«shmohet dobĂ«sia dhe dorĂ«zimi, e nĂ«se duroj-mĂ«, dĂ«shmojmĂ« forcĂ«n dhe pĂ«rballimin. 2. Lejohet pĂ«r tĂ« sĂ«murin qĂ« t’i ankohet mjekut dhe shokut tĂ« ngushtĂ« pĂ«r sĂ«mundjen dhe dhimbjet qĂ« ka, por nĂ«se me kĂ«tĂ« nuk dĂ«shmon hidhĂ«rim dhe plogĂ«shti. 3. Ai duhet ta vĂ«rĂ« dorĂ«n e tij nĂ« vendin e dhimbjeve e pastaj tĂ« lutet me ato lutje qĂ« kanĂ« mbĂ«shtetje nĂ« hadith. PĂ«r shembull tĂ« thotĂ«: BISMIL-LAHI, e pastaj tĂ« thotĂ« shtatĂ« herĂ«: EUDHU BI IZZETIL-LAHI VE KUDRETIHI MIN SHERR-RRI MA EXHIDU VE UHADHIR (KĂ«rkoj mbrojtje me fuqinĂ« e Allahut dhe mundĂ«sinĂ« e Tij nga e keqja qĂ« mĂ« ka goditur dhe sĂ« cilĂ«s i frikĂ«sohem.) (Transmeton Muslimi) Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 41
  • 42. 4. Duhet t’u kĂ«rkojĂ« falje atyre qĂ« u ka bĂ«rĂ« tĂ« padrejtĂ«, tĂ« shkruajĂ« njĂ« testament, ku do t’i shĂ«nonte obligimet qĂ« i kanĂ« njerĂ«zit ndaj tij dhe borxhet qĂ« i ka ai ndaj tyre, dhe ta theksojĂ« pjesĂ«n e pasurisĂ« tĂ« cilĂ«n dĂ«shiron ta lĂ«rĂ« trashĂ«gim (pĂ«r tĂ« tjerĂ«t), duke mos i dĂ«mtuar trashĂ«gimtarĂ«t nĂ« trashĂ«giminĂ« e tyre. 5. I sĂ«muri nuk guxon kurrsesi tĂ« pĂ«rdorĂ« hajmali ose tĂ« shkrijĂ« plumb a tĂ« bĂ«jĂ« diçka qĂ« e ka ndaluar sheriati, me pĂ«rjashtim tĂ« asaj qĂ« t’i fryhet me Kur’an dhe tĂ« bĂ«hen lutje qĂ« bazohen nĂ« sheriat. 6. TĂ« nxitojĂ« pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« pendim tĂ« sinqertĂ«, duke i plotĂ«suar tĂ« gjitha kushtet e teubes dhe t’i rreket punĂ«s sĂ« mirĂ« e tĂ« vyeshme. 7. I sĂ«muri tĂ« ketĂ« gjykim tĂ« mirĂ« ndaj Allahut tĂ« LartĂ«suar dhe t’i kthehet Atij duke ia hapur krahun e frikĂ«s dhe krahun e shpresĂ«s dhe duke bashkangjitur punĂ«n e sinqe-rtĂ«. Kjo duhet bĂ«rĂ« duke u bazuar nĂ« hadithin: “Mos tĂ« vdesĂ« askush prej jush pa gjykim tĂ« shĂ«ndoshĂ« e tĂ« mirĂ« ndaj Allahut.” (Transmeton Muslimi) B) RREGULLAT PĂ‹R VIZITUESIT 1. TĂ« vizitohet i sĂ«muri me nijjet tĂ« pastĂ«r dhe qĂ«llim tĂ« mirĂ«, siç vizitohet njĂ« dijetar qĂ« vepron sipas dijes sĂ« tij ose njĂ« vĂ«lla qĂ« Ă«shtĂ« besimtar i denjĂ«. NjĂ« vĂ«lla vizitohet me qĂ«llim qĂ« tĂ« udhĂ«zohet nĂ« tĂ« mbarĂ« dhe t’i tĂ«rhiqet vĂ«rejtja nga e keqja me metodĂ« tĂ« butĂ« dhe njerĂ«zore ose Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 42
  • 43. vizita ka pĂ«r qĂ«llim qĂ« t’i kryhet njĂ« punĂ«, t’i lahet njĂ« borxh ose tĂ« kuptohet gjendja e tij. Pejgamberi alejhi selam thotĂ«: “Kush e viziton (pĂ«r t’i dhĂ«nĂ« durim) njĂ« tĂ« sĂ«murĂ« ose e viziton njĂ« vĂ«lla tĂ« tij vetĂ«m pĂ«r hir tĂ« Allahut (pra pa kurrfarĂ« interesi), atij i vjen njĂ« thirrĂ«s duke i thĂ«nĂ«: “Je i bekuar dhe tĂ« Ă«shtĂ« bekuar ecja, e i ke pĂ«rgatitur vetes njĂ« vend nĂ« xhenet.” (TransmetojnĂ« Tirmidhiu dhe Ibni Maxhe me sened tĂ« mirĂ«) 2. Duhet tĂ« jetĂ« i kujdesshĂ«m dhe t’u pĂ«rmbahet disa rregullave, qĂ« tĂ« mos e rĂ«ndojĂ« tĂ« vizituarin, p.sh. ta vizitojĂ« nĂ« kohĂ« tĂ« pĂ«rshtatshme pĂ«r vizitĂ«. NĂ«se i sĂ«muri ndodhet nĂ« shtĂ«pinĂ« e tij, duhet t’i kĂ«rkohet leje para shkuarjes tek ai dhe tĂ« trokasĂ« nĂ« derĂ« njerĂ«zishĂ«m. Kur hyn tek i sĂ«muri, duhet tĂ« ulĂ« shikimi (e tĂ« mos shikojĂ« djathtas e majtas e as pĂ«rvjedhshĂ«m), tĂ« prezantojĂ« veten dhe tĂ« mos ndalet shu-mĂ«, ngase qĂ«ndrimi i tepĂ«rt e rĂ«ndon dhe ngushton tĂ« sĂ«murin. 3. Vizituesi duhet tĂ« bĂ«jĂ« dua pĂ«r shĂ«rim dhe shĂ«ndet pĂ«r tĂ« sĂ«murin, ngase Pejgamberi alejhi selam kur hynte te ndonjĂ« i sĂ«murĂ« thoshte: “Mos u brengos, insha Allah Ă«shtĂ« pastrim (i mĂ«kateve tĂ« tua).” (Transmeton Buhariu) 4. Me dorĂ«n e tij tĂ« djathtĂ« le ta prekĂ« tĂ« sĂ«murin dhe le t’i thotĂ«: ALLAHUMME RABBENNASI EDH’HEBIL BE’SE VESH-FI ENTESH-SHAFI. LA SHIFAE IL-LA SHIFAUK. SHIFAEN LA JUGADIRU SEKAMA. (O Allah, Zot i njerĂ«zve, largoja kĂ«tĂ« brengĂ« dhe shĂ«roje atĂ«, se vetĂ«m Ti je shĂ«rues. Nuk ka shĂ«rim tĂ« vĂ«rtetĂ« pĂ«rveç shĂ«rimit TĂ«nd, shĂ«rim tĂ« cilit nuk mund t’i kthehet sĂ«mundja.) TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi. 5. Vizituesi duhet ta ulĂ« shikimin e tĂ« mos jetĂ« i bezdisshĂ«m me pyetje (pra tĂ« pyesĂ« pak), ta shfaqĂ« pĂ«rkĂ«dhelĂ«sinĂ« para tĂ« sĂ«murit dhe ta kĂ«shillojĂ« qĂ« tĂ« bĂ«jĂ« durim, sepse nĂ« tĂ« ka shpĂ«rblim Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 43
  • 44. tĂ« madh. Gjithashtu, ai du-het t’ia tĂ«rheqĂ« vĂ«rejtjen nga rĂ«nkimet, sepse ato i shtojnĂ« mĂ«katet dhe e humbin shpĂ«rblimin (e durimit). 6. Kur tĂ« shohĂ« ndonjĂ« tĂ« sĂ«murĂ« a tĂ« gjymtuar, le tĂ« lutet fshehurazi qĂ« tĂ« ketĂ« shĂ«ndet pĂ«r vete, duke thĂ«nĂ«: ELHAMDULIL-LAHIL-LEDHI AFANI MIMMA IBTELAKE BIHI VE FEDDALENI ALA KETHIRIN MINEL HALKI TAFDILA. (FalĂ«nderimi i qoftĂ« Allahut, i Cili mĂ« ka dhĂ«nĂ« shĂ«ndet me atĂ« qĂ« ty tĂ« ka provuar dhe mĂ« ka mbivlerĂ«suar dukshĂ«m mbi shumĂ« krijesa.) Transmeton Tirmidhiu, hadithi Ă«shtĂ« sahih. 13. RREGULLAT E NGUSHĂ‹LLIMIT, FALJES SĂ‹ NAMAZIT TĂ‹ XHENAZES DHE VARROSJES SĂ‹ SAJ 1. Ă‹shtĂ« e preferueshme (mustehab) tĂ« vizitohet familja e tĂ« vdekurit, ndĂ«rsa fjalĂ«t e ngushĂ«llimit sipas Sunetit janĂ« kĂ«to: “Duro dhe kujto se e Allahut Ă«shtĂ« ajo qĂ« e ka dhĂ«nĂ« dhe e Atij Ă«shtĂ« ajo qĂ« e ka marrĂ«, e tek Ai çdo gjĂ« Ă«shtĂ« me afat tĂ« caktuar.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) 2. Nuk Ă«shtĂ« mirĂ« qĂ« ngushĂ«llimi tĂ« bĂ«het nĂ«pĂ«r gazeta, ngase kjo Ă«shtĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« e propagandĂ«s tĂ« cilĂ«n Pejga-mberi alejhi selam e ka ndaluar, sepse qĂ«llimi i saj Ă«shtĂ« publikimi i vdekjes dhe shpallja e saj. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 44
  • 45. 3. Ă‹shtĂ« mirĂ« qĂ« njeriu tĂ« marrĂ« udhĂ«tim pĂ«r ta ngushĂ«-lluar dikĂ«, sidomos kur Ă«shtĂ« i afĂ«rt pĂ«r personin nĂ« fjalĂ«. NdĂ«rsa mosshkuarja e tij pĂ«r ngushĂ«llim nga aspekti fetar konsiderohet kĂ«putje e lidhjeve familjare. 4. Nuk Ă«shtĂ« mĂ«kat nĂ«se njeriu i informon tĂ« tjerĂ«t se filani ka vdekur dhe se nĂ« filan vend do t’i falet xhenazja, duke u bazuar rastin kur Pejgamberi alejhi selam i informoi njerĂ«zit pĂ«r vdekjen e Nexhashiut dhe doli me ta nĂ« vend-falje dhe e fali xhenazen e tij (nĂ« mosprani tĂ« xhenazes). 1 5. Ă‹shtĂ« mirĂ« tĂ« nxitohet me pĂ«rgatitjen e xhenazes, duke u bazuar nĂ« hadithin: “Nxitoni nĂ« pĂ«rgatitjen e xhena-zes, nĂ«se xhenazja Ă«shtĂ« e mirĂ« (me vepra tĂ« mira), ju do tĂ« lĂ«shoni mirĂ«si nĂ« tokĂ«, e nĂ«se nuk Ă«shtĂ« e tillĂ«, atĂ«herĂ« Ă«shtĂ« sherr dhe hiqeni qafĂ«sh prej jush.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) Nuk Ă«shtĂ« mirĂ« tĂ« vonohet xhenazja pĂ«r shkak tĂ« pritjes sĂ« disa anĂ«tarĂ«ve tĂ« familjes, pĂ«rveç asaj kohe qĂ« Ă«shtĂ« e zakonshme. E kur tĂ« vijĂ« anĂ«tari i familjes (dhe nuk ka arritur qĂ« t’ia falĂ« xhenazen), mund t’ia falĂ« xhenazen te varri, ashtu siç ka vepruar Pejgamberi alejhi selam kur ia pati falur xhenazen njĂ« gruaje tĂ« cilĂ«n familja e saj e varrosi pa e informuar Pejgamberin alejhi selam. NĂ« atĂ« rast Pejgamberi alejhi selam pati thĂ«nĂ«: “MĂ« tregoni se ku e ka varrin.” Ata i treguan, e pastaj ia fali xhenazen.” (Transmeton Buhariu) 6. Nuk Ă«shtĂ« sunet i Pejgamberit alejhi selam e as sunet i as’habĂ«ve tĂ« tij qĂ« t’i bĂ«het dua tĂ« vdekurit nĂ« formĂ« kolektive pas varrimit, kur njĂ«ri bĂ«n duanĂ«, kurse tĂ« tjerĂ«t t’i thonĂ« amin. Por, Pejgamberi alejhi selam preferonte qĂ« njerĂ«zit tĂ« bĂ«nin lutje, secili pĂ«r vete e jo nĂ« mĂ«nyrĂ« 1 Ă‹shtĂ« e njohur se Nexhashiu u fundos nĂ« det gjatĂ« udhĂ«timit me anije. (ShĂ«nim i pĂ«rkthyesit) Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 45
  • 46. kolektive, pĂ«r t’ia falur Allahu mĂ«katet tĂ« vdekurit dhe ta lusnin Allahun qĂ« t’ia mundĂ«sojĂ« t’i kalojĂ« pyetjet e varrit me lehtĂ«si. 7. DijetarĂ«t islamĂ« preferuan qĂ« xhenazja e femrĂ«s tĂ« lĂ«shohet nĂ« varr me mbulesĂ« tĂ« veçantĂ« (nĂ« formĂ« tĂ« perdes), qĂ« tĂ« mos e shohin njerĂ«zit. Kjo mĂ«nyrĂ« Ă«shtĂ« mĂ« e ndershme, sepse mund tĂ« ndodhĂ« qĂ«, kur tĂ« lĂ«shohet nĂ« varr, t’i shpalohet qefini. 8. Ă‹shtĂ« e ndaluar me sheriat qĂ« tĂ« vishen rroba tĂ« veçanta pĂ«r ngushĂ«llim, siç Ă«shtĂ« rasti me ngjyrĂ«n e zezĂ« tĂ« rrobave. NjĂ« gjĂ« e tillĂ« Ă«shtĂ« prej bidateve (risive) nĂ« fe. Kjo veshje mund tĂ« aludojĂ« se njeriu Ă«shtĂ« i hidhĂ«ruar me veprĂ«n e Allahut tĂ« LartĂ«suar. 9. Nuk lejohet tĂ« ngushĂ«llohen ithtarĂ«t e Librave dhe tĂ« tjerĂ«t nga jobesimtarĂ«t nĂ«se atyre u vdes ndokush, as nuk lejohet prania nĂ« varrimin e tyre. 10. Nuk prish punĂ« nĂ«se dikush prej ithtarĂ«ve tĂ« Librave, ose dikush tjetĂ«r prej jobesimtarĂ«ve, ngushĂ«llon njĂ« musliman me rastin e vdekjes sĂ« ndonjĂ« muslimani. PĂ«r ta besimtari duhet tĂ« lutet qĂ« Allahu t’i udhĂ«zojĂ«. 14. RREGULLAT E VESHJES 1. Ă‹shtĂ« e ndaluar pĂ«r mashkullin tĂ« veshĂ« rroba tĂ« mĂ«ndafshta dhe tĂ« stoliset me ar, duke u bazuar nĂ« hadithin e Pejgamberit alejhi selam kur mori mĂ«ndafshin nĂ« dorĂ«n e djathtĂ« dhe arin nĂ« Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 46
  • 47. tĂ« majtĂ«n e tha: “VĂ«rtet kĂ«to dy gjĂ«ra janĂ« haram pĂ«r meshkujt e umetit tim.” (Transmeton Ebu Davudi me sened tĂ« mirĂ«) 2. TĂ« mos i lĂ«shojĂ« rrobat e tij (qofshin shallvare, xhelabije apo pantallona) nĂ«n nyjen e kĂ«mbĂ«s, sipas hadithit: “Ç’ështĂ« mĂ« poshtĂ« se nyja e kĂ«mbĂ«ve nga rrobat qĂ« njeriu mban, Ă«shtĂ« e zjarrit.” (TransmetojnĂ« Buhariu, Ibni Maxhe dhe Ahmedi) 2 3. Femra Ă«shtĂ« e detyruar t’i lĂ«shojĂ« rrobat e saj derisa t’i mbulojnĂ« edhe kĂ«mbĂ«t. Ajo duhet tĂ« vĂ«rĂ« edhe shami nĂ« kokĂ«, qĂ« me anĂ« tĂ« saj tĂ« mbulojĂ« qafĂ«n dhe gjoksin e saj, duke u mbĂ«shtetur nĂ« ajetin kur’anor: “O ti Pejgamber, thuaju grave tĂ« tua, bijave tĂ« tua dhe grave tĂ« besimtarĂ«ve le t’i vĂ«nĂ« shamitĂ« (mbulojat) e veta mbi trupin e tyre...” (Ah’zab, 59) Gjithashtu, nĂ« ajetin kur’anor thuhet: “Le t’i vĂ«nĂ« shamitĂ« mbi kraharorin e tyre dhe tĂ« mos ua tregojnĂ« bukuritĂ« e tyre askujt, pĂ«rveç burrave tĂ« vet...” (NurĂ«, 31) 4. TĂ« mos veshĂ« muslimani rrobat e muslimanes, por as muslimania rroba burrash, duke u bazuar nĂ« hadithin: “Allahu i ka mallkuar burrat qĂ« bĂ«hen si gra dhe gratĂ« qĂ« bĂ«hen si burra.” (Transmeton Buhariu) Dhe hadithin: “Allahu e ka mallkuar burrin qĂ« vishet me rroba grash dhe gruan qĂ« vishet me rroba burrash.” (Transmeton Buhariu) 5. Kur tĂ« vishet (a mbathet), le tĂ« fillojĂ« me tĂ« djathtĂ«n e kur tĂ« zhvishet (zbathet), le tĂ« filojĂ« me tĂ« majtĂ«n, sipas hadithit: “Kur tĂ« vishet (mbathet) ndonjĂ« nga ju le tĂ« fillojĂ« me tĂ« djathtĂ«n e kur tĂ« zhvishet 2 ArabĂ«t aristokratĂ« dhe tĂ« lirĂ«, pĂ«r t’u dalluar nga robĂ«rit dhe tĂ« varfĂ«rit, mbanin xhelabi tĂ« gjata deri nĂ« fund tĂ« kĂ«mbĂ«ve. MeqĂ« Islami urren ndarjen e njerĂ«zve nĂ« tĂ« pasur dhe tĂ« varfĂ«r, nĂ« tĂ« lirĂ« dhe nĂ« robĂ«r, Pejgamberi alejhi selam urdhĂ«roi qĂ« tĂ« mos mbahen xhelabitĂ« e gjata dhe ua tĂ«rhoqi vĂ«rejtjen se ata qĂ« nuk e pĂ«rfillin kĂ«tĂ« urdhĂ«resĂ« do tĂ« dĂ«nohen me zjarr. Shih mĂ« gjerĂ« librin “Nejlul evtar” tĂ« Shevkanit. (ShĂ«nim i pĂ«rkthyesit) Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 47
  • 48. (zbathet), le tĂ« fillojĂ« me tĂ« majtĂ«n.” (Transmeton Muslimi) Gjithashtu, nĂ« hadith thuhet: “Pejgamberi alejhi selam gjithmonĂ« e donte tĂ« djathtĂ«n nĂ« çdo punĂ«, si nĂ« mbathje, veshje dhe nĂ« pastrim.” (Transmeton Muslimi). 6. Kur muslimani vishet me rroba tĂ« reja le tĂ« thotĂ«: “ALLAHUMME LEKEL HAMD, ENTE KESEVTENIHI. ES’ELUKE HAJREHU VE HAJRE MA SUNIA LEHU. VE EUDHU BIKE MIN SHERR-RRIHI VE SHERR-RRI ME SUNIA LEHU.” (O Allah, ty tĂ« takon falĂ«nderimi. Ti ma bĂ«re tĂ« mundur qĂ« ta vesh kĂ«tĂ« (teshĂ«). KĂ«rkoj prej Teje tĂ« mirĂ«n e saj dhe tĂ« mirĂ«n pĂ«r tĂ« cilĂ«n Ă«shtĂ« qepur (prodhuar) dhe kĂ«rkoj mbrojtje te Ti nga sherri i saj dhe sherri pĂ«r tĂ« cilin Ă«shtĂ« qepur (prodhuar).) TransmetojnĂ« Ebu Davudi dhe Tirmidhiu. Hadithi Ă«shtĂ« hasen. 15. MĂ‹SUESI DHE NXĂ‹NĂ‹SI A) VIRTYTET E MĂ‹SUESIT 1. Ta mĂ«sojĂ« dikĂ« vetĂ«m pĂ«r hir tĂ« Allahut. 2. TĂ« edukohet moralisht me gjĂ«rat qĂ« i ka cekur sheriati, siç janĂ«: tĂ« jetĂ« i devotshĂ«m dhe tĂ« mos jetĂ« i dhĂ«nĂ« pas dynjasĂ«, tĂ« jetĂ« bujar, dorĂ«dhĂ«nĂ«s, fisnik dhe fytyrëçelur. 3. TĂ« ruhet nga xhelozia, mendjemadhĂ«sia dhe pĂ«lqimi i vetvetes. TĂ« mos i nĂ«nçmojĂ« njerĂ«zit, edhe nĂ«se janĂ« nĂ« shkallĂ« mĂ« tĂ« ulĂ«t se ai. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 48
  • 49. 4. TĂ« jetĂ« pĂ«rherĂ« nĂ« pĂ«rkujtim tĂ« Allahut tĂ« LartĂ«suar, qoftĂ« vetĂ« a nĂ« shoqĂ«ri, gjithashtu t’i kushtojĂ« kujdes leximit tĂ« Kur’anit, namazeve nafile dhe detyrave tĂ« tjera qĂ« e afrojnĂ« tek Allahu i LartĂ«suar. 5. TĂ« jetĂ« gjithmonĂ« nĂ« kontakt me veprimtarinĂ« e vet shkencore, duke lexuar, duke pĂ«rsĂ«ritur, duke gjurmuar, duke bĂ«rĂ« komente, studime dhe punime shkencore. 6. TĂ« jetĂ« aktiv nĂ« arsimimin e njerĂ«zve, ngase arsimimi Ă«shtĂ« bazĂ« me tĂ« cilĂ«n forcohet feja dhe garantohet ruajtja e diturisĂ« (shkencĂ«s). Arsimimi Ă«shtĂ« prej çështjeve mĂ« elementare tĂ« fesĂ« dhe njĂ«kohĂ«sisht Ă«shtĂ« ibadet mĂ« i çmueshĂ«m dhe farzi kifaje mĂ« i kĂ«rkueshĂ«m. 7. Ta edukojĂ« nxĂ«nĂ«sin me edukatĂ« islame nĂ« mĂ«nyrĂ« suksesive (tĂ« shkallĂ«zuar). Ai duhet tĂ« pĂ«rpiqet ta edukojĂ« nxĂ«nĂ«sin me virtyte tĂ« mira, tĂ« jetĂ« i dashur ndaj tij dhe tĂ« interesohet pĂ«r nevojat e tij pĂ«rparimtare. Ai duhet tĂ« dĂ«shirojĂ« pĂ«r nxĂ«nĂ«sin atĂ« qĂ« ia dĂ«shiron vetvetes dhe duhet tĂ« urrejĂ« atĂ« qĂ« urren pĂ«r vete. MĂ«suesi nuk duhet tĂ« jetĂ« mendjemadh para nxĂ«nĂ«sit, por i butĂ« dhe modest. B) VIRTYTET E NXĂ‹NĂ‹SIT 1. Duhet ta pastrojĂ« zemrĂ«n e tij nga çdo gjĂ« e dĂ«mshme, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« mund tĂ« pranojĂ« diturinĂ«, ta mbajĂ« mend dhe tĂ« ketĂ« dobi prej saj. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 49
  • 50. 2. Ai duhet t’i ndĂ«rpresĂ« tĂ« gjitha kontaktet e tij me gjĂ«rat qĂ« e shqetĂ«sojnĂ« dhe e pengojnĂ« nga studimi i tij serioz dhe i suksesshĂ«m. NxĂ«nĂ«si duhet gjithashtu tĂ« jetĂ« i kĂ«naqur me pasuri tĂ« vogĂ«l dhe ushqim modest, qĂ« t’i bĂ«jĂ« durim edhe jetĂ«s sĂ« vĂ«shtirĂ«. 3. TĂ« jetĂ« modest ndaj diturisĂ« dhe mĂ«suesit, se pĂ«rmes modestisĂ« arrin diturinĂ«. 4. TĂ« sillet ndaj mĂ«suesit tĂ« vet nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« ndershme. Ai duhet tĂ« besojĂ« se mĂ«suesi ka kualifikim tĂ« plotĂ« pĂ«r lĂ«ndĂ«n e tij dhe ta mbivlerĂ«sojĂ« ndaj shumicĂ«s sĂ« kolegĂ«ve tĂ« tij nĂ« aspektin shkencor. 5. TĂ« kujdeset qĂ« mĂ«suesi i tij tĂ« jetĂ« gjithmonĂ« i kĂ«naqur me tĂ«, edhe nĂ«se ndonjĂ«herĂ« bie ndesh me mendimin e tij personal. NxĂ«nĂ«si assesi s’duhet tĂ« hyjĂ« nĂ« klasĂ« pa marrĂ« leje. 6. TĂ« hyjĂ« nĂ« klasĂ« me seriozitet tĂ« plotĂ« dhe korrektĂ«si. Ai duhet tĂ« jetĂ« i pĂ«rkushtuar tĂ«rĂ«sisht nĂ« ligjĂ«ratĂ«n e tij dhe tĂ« mos e preokupojĂ« mendjen me gjĂ«ra tĂ« tjera. NxĂ«nĂ«si gjithashtu duhet tĂ« jetĂ« i pastĂ«r, dhĂ«mbĂ«t t’i ketĂ« tĂ« larĂ«, flokĂ«t e rregulluara, thonjtĂ« e prerĂ« dhe i parfumosur me erĂ« tĂ« kĂ«ndshme. 7. T’u japĂ« selam tĂ« pranishmĂ«ve me njĂ« ton qĂ« do ta kishin dĂ«gjuar me siguri, kurse mĂ«suesin ta veçojĂ« me njĂ« nder tĂ« posaçëm. 8. TĂ« mos i kalojĂ« tĂ« pranishmit, por tĂ« ulet ku ka vend. 9. TĂ« jetĂ« i sjellshĂ«m ndaj shokĂ«ve tĂ« tij dhe ndaj atyre qĂ« janĂ« tĂ« pranishĂ«m nĂ« klasĂ«, sepse sjellja e mirĂ« ndaj tyre do tĂ« thotĂ« edhe sjellje e mirĂ« ndaj mĂ«suesit. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 50
  • 51. 10. NĂ«se bĂ«n pyetje, duhet ta bĂ«jĂ« me ton tĂ« ulĂ«t dhe me fjalĂ« tĂ« zgjedhura. NxĂ«nĂ«si nuk duhet tĂ« turpĂ«rohet qĂ« t’i bĂ«jĂ« pyetje mĂ«suesit nĂ«se diçka nuk e kupton ose e ka tĂ« paqartĂ«. 11. TĂ« jetĂ« nĂ« kontakt me mĂ«simet e tij nĂ« çdo kohĂ«, qoftĂ« natĂ«n a ditĂ«n, qoftĂ« nĂ« shtĂ«pi a nĂ« udhĂ«tim. 16. RREGULLAT E KĂ‹RKIMIT TĂ‹ LEJES 1. Muslimani duhet tĂ« kĂ«rkojĂ« leje pĂ«r tĂ« hyrĂ« tri herĂ«. Sipas hadithit: “Kur tĂ« kĂ«rkoni leje tri herĂ« dhe nuk ju jepet leja, atĂ«herĂ« kthehuni.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) 2. TĂ« mos qĂ«ndrojĂ« para derĂ«s kur kĂ«rkon leje ose kur i bie ziles. Kur njĂ« njeri kĂ«rkoi leje nga Muhammedi alejhi selam, duke qĂ«ndruar para derĂ«s, Muhammedi alejhi selam doli dhe e pa duke qĂ«ndruar para derĂ«s dhe i tha: “Ti qĂ«ndron kĂ«tu, por duhet tĂ« jesh atje (pra mĂ« larg derĂ«s), sepse kur kĂ«rkon leje nuk ke tĂ« drejtĂ« edhe tĂ« hedhĂ«sh sytĂ« (brenda shtĂ«pisĂ«).” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) 3. Por nĂ«se ka pĂ«r qĂ«llim tĂ« hyjĂ«, atĂ«herĂ« le tĂ« thotĂ«: “Es-selamu alejkum, a mund tĂ« hyj?” Sepse njĂ« njeri prej fisit Beni Amir kĂ«rkoi leje prej Pejgamberit alejhi selam kur ai ishte nĂ« shtĂ«pi, e ai i tha: “Kthehu ku ishe.” E pastaj Pejgamberi alejhi selam i tha shĂ«rbĂ«torit tĂ« tij: “Dil deri tek ai dhe mĂ«soje sesi kĂ«rkohet leja pĂ«r tĂ« hyrĂ«. Le tĂ« thotĂ«: “Es-selamu alejkum, a tĂ« hyj?” (e shĂ«rbĂ«tori ia tregoi kĂ«to fjalĂ« atij). E ai tha: “Es-selamu alejkum, a tĂ« hyj?” Pejgamberi alejhi selam e lejoi qĂ« tĂ« hyjĂ« e ai hyri. (TransmetojnĂ« Ahmedi, Ebu Davudi dhe tĂ« tjerĂ«) Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 51
  • 52. 4. Kur tĂ« kĂ«rkojĂ« leje pĂ«r tĂ« hyrĂ«, Ă«shtĂ« mirĂ« tĂ« trokasĂ« (tĂ« pĂ«rplasĂ«) kĂ«pucĂ«t ose tĂ« kollitet gjatĂ« hyrjes, qoftĂ« edhe nĂ« shtĂ«pinĂ« e vet, qĂ« t’ua bĂ«jĂ« me dije se ka hyrĂ« dhe tĂ« mos i takojĂ« nĂ« ndonjĂ« gjendje tĂ« padĂ«shirueshme. 17. RREGULLAT E SHOQĂ‹RIMIT NGA MĂ‹ TĂ‹ RĂ‹NDĂ‹SISHMET JANĂ‹: 1. Sjellja e mirĂ« me vĂ«llezĂ«rit dhe moshatarĂ«t, ngase vĂ«llazĂ«ria Ă«shtĂ« gjĂ«ja mĂ« e çmueshme pĂ«r njeriun. 2. Muslimani duhet t’i pĂ«rmirĂ«sojĂ« tĂ« metat qĂ« sheh te shokĂ«t e tij, por sĂ« pari duke u kĂ«rkuar falje (nĂ«se keqkuptohet). TĂ« mos bĂ«het i bezdisshĂ«m duke ua pĂ«rmendur tĂ« metat qĂ« kanĂ« prej natyre. 3. T’ua falĂ« mangĂ«sitĂ« vĂ«llezĂ«rve dhe tĂ« mos i qortojĂ« ata. 4. TĂ« mos kundĂ«rshtohet me vĂ«llezĂ«rit e tij dhe tĂ« pajtohet me ta aty ku lejon sheriati. 5. TĂ« mos ketĂ« xhelozi ndaj tyre pĂ«r begatitĂ« qĂ« Allahu xh.sh. u ka dhuruar, siç janĂ« p.sh. pasuria a dituria. Xhelozia Ă«shtĂ« njĂ« prej shtyllave tĂ« mosbesimit, ndĂ«rsa pasojat e saj janĂ« shkatĂ«rruese. PĂ«r muslimanin Ă«shtĂ« mĂ« mirĂ« qĂ« gjithmonĂ« tĂ« jetĂ« i gĂ«zuar pĂ«r tĂ« mirat qĂ« kanĂ« vĂ«llezĂ«rit e tij. 6. TĂ« mos i bĂ«jĂ« rezistencĂ« vĂ«llait tĂ« tij nĂ« ato çështje prej tĂ« cilave pasojnĂ« vetĂ«m dĂ«me tĂ« mĂ«dha. 7. TĂ« ketĂ« gjithmonĂ« turp para tyre. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 52
  • 53. 8. TĂ« jetĂ« pĂ«rherĂ« i drejtĂ« me ta dhe i çiltĂ«r (i pastĂ«r) nĂ« dashurinĂ« ndaj tyre. 9. TĂ« jetĂ« fytyrëçelur e jo i mĂ«rrolur kur t’i takojĂ« ata, tĂ« jetĂ« gojĂ«mbĂ«l, zemĂ«rgjerĂ«, dorĂ«lirĂ« dhe i qetĂ« edhe kur pranon prej tyre fjalĂ« tĂ« rĂ«nda. 10. TĂ« shoqĂ«rohet sa mĂ« shumĂ« me shokĂ«t e tij mĂ« tĂ« dijshĂ«m ose mĂ« tĂ« mençur, mĂ« tĂ« urtĂ«, mĂ« tĂ« devotshĂ«m ose mĂ« tĂ« matur. 11. T’u japĂ« kĂ«shilla kur kanĂ« nevojĂ« dhe t’i pranojĂ« kĂ«shillat e tyre kur e kĂ«shillojnĂ«. 12. TĂ« mos zihet dhe tĂ« mos polemizojĂ« shumĂ« me shokĂ«t, sepse dashuria shndĂ«rrohet nĂ« urrejtje. 13. TĂ« mos e ofendojĂ« asnjĂ«rin prej tyre dhe tĂ« mos e shpĂ«rfillĂ«, edhe nĂ«se Ă«shtĂ« i paditur. 14. Ta shtojĂ« dashurinĂ« ndaj tyre duke u dhĂ«nĂ« selam, duke i mirĂ«pritur nĂ« shtĂ«pinĂ« e tij dhe duke i thirrur me ato cilĂ«si qĂ« janĂ« mĂ« tĂ« dashura pĂ«r ta. 15. T’i pĂ«rcjellĂ« fjalĂ«t e tyre ose t’i kuptojĂ« nĂ« formĂ«n mĂ« tĂ« bukur dhe qĂ«llimin mĂ« tĂ« mirĂ«. 16. Ta mĂ«njanojĂ« zilinĂ« dhe tĂ« jetĂ« zemĂ«rgjerĂ« me ta dhe t’ua falĂ« gabimet ndaj tij. 17. TĂ« jetĂ« serioz me ta e tĂ« mos bĂ«jĂ« shaka vend e pa vend, sepse nĂ« atĂ« mĂ«nyrĂ« humb burrĂ«rinĂ«. 18. TĂ« mos u besojĂ« fjalĂ«ve tĂ« pĂ«rgojuesve dhe mbartĂ«sve tĂ« thashethemeve kur fyejnĂ« vĂ«llezĂ«rit e tij. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 53
  • 54. 18. RREGULLAT E SJELLJES NĂ‹ XHAMI 1. Pastrimi i xhamisĂ« nga ndytĂ«sirat, sipas hadithit: “PĂ«shtyrja nĂ« xhami Ă«shtĂ« mĂ«kat, e shlyerja e tij Ă«shtĂ« tĂ« pastrohet ai vend.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) 2. Mbrojtja e xhamisĂ« nga erĂ«rat e kĂ«qija, qofshin edhe prej gojĂ«s sĂ« atyre qĂ« falen, sipas hadithit: “Kush ha prej kĂ«saj bime (hudhrĂ«s), assesi tĂ« mos u afrohet xhamive tona.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) 3. TĂ« mos lejohet shitblerja brenda xhamisĂ« (nĂ« tĂ« gjitha sipĂ«rfaqet ku bĂ«het falja), ngase Pejgamberi alejhi selam e ka ndaluar njĂ« gjĂ« tĂ« tillĂ«. 4. TĂ« mos ngrihet zĂ«ri nĂ« xhami, sipas fjalĂ«ve tĂ« Omerit r.a. “Sikur tĂ« kishit qenĂ« ju dy banorĂ« tĂ« qytetit, do t’ju kisha rrahur. Si guxoni ta ngrini zĂ«rin tuaj nĂ« xhaminĂ« e Pejgamberit alejhi selam?!” (Fjala Ă«shtĂ« pĂ«r dy beduinĂ« qĂ« hynĂ« nĂ« xhaminĂ« e Resulull-llahut alejhi selam dhe flitnin me zĂ« tĂ« lartĂ«.) Transmeton Buhariu. 5. Muslimani duhet tĂ« falĂ« dy rekate namaz kur tĂ« hyjĂ« nĂ« xhami, sipas hadithit: “Kur tĂ« hyni nĂ« xhami, mos tĂ« uleni pa i falur dy rekate.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) 6. TĂ« mos dalĂ« nga xhamia (nĂ«se ndodhet aty), nĂ«se fillon tĂ« thirret ezani pĂ«r namaz, sipas hadithit tĂ« Ebi Shashaut, i cili ka thĂ«nĂ«: “Ishim ulur pranĂ« Ebu HurejrĂ«s r.a. nĂ« xhami. NdĂ«rkohĂ« thirri ezani e njĂ«ri prej njerĂ«zve u nis tĂ« dalĂ« nga xhamia. AtĂ« e pĂ«rcolli Ebu Hurejra me shikimin e tij derisa doli nga xhamia dhe tha: “Ta dini se ky e kundĂ«rshtoi Ebal Kasimin (Muhammedin alejhi selam).” (Transmeton Muslimi) Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 54
  • 55. 7. TĂ« bĂ«jĂ« dua kur tĂ« shkojĂ« pĂ«r t’u falur nĂ« xhami. Nga Ibni Ab-basi r. anhuma, e ai nga Resulullllahu alejhi selam, erdhi ky hadith: ALLAHUME XH’AL FI KALBI NUREN VE FI LISANI NUREN VEXH’AL FI SEM’I NUREN VEXH’AL FI BESARI NUREN VEXH’AL MIN HALFI NUREN VE MIN EMAMI NUREN VEXH’AL MIN FEUKI NUREN VE MIN TAHTI NURA. (O Allahu im, bĂ« qĂ« zemra ime tĂ« ketĂ« nur, gjuha ime tĂ« ketĂ« nur, veshi im tĂ« ketĂ« nur, syri im tĂ« ketĂ« nur, bĂ« qĂ« prapa meje tĂ« ketĂ« nur, para meje tĂ« ketĂ« nur, mbi meje tĂ« ketĂ« nur dhe nĂ«n meje tĂ« ketĂ« nur.) Transmeton Muslimi. 19. RREGULLAT NĂ‹ DITĂ‹N E XHUMA 1. Muslimani duhet tĂ« bĂ«jĂ« dua dhe tĂ« kĂ«rkojĂ« falje tek Allahu i LartĂ«suar sa mĂ« tepĂ«r, pasi nĂ« ditĂ«n e xhuma Ă«shtĂ« njĂ« moment kur Allahu i pranon lutjet dhe pendimet. 2. TĂ« dĂ«rgojĂ« selam dhe salavate pĂ«r Pejgamberin alejhi selam sa mĂ« tepĂ«r. 3. TĂ« pastrohet, tĂ« parfumoset dhe tĂ« veshĂ« rrobat mĂ« tĂ« mira. 4. TĂ« lexojĂ« suren El-Kehf, sipas hadithit: “Atij qĂ« lexon suren El-Kehf nĂ« ditĂ«n e xhuma, do t’i ndriçohet me nur (dritĂ«) çdo vepĂ«r qĂ« ka bĂ«rĂ« mes dy xhumave.” (TransmetojnĂ« Nesaiu dhe Hakimi) 5. TĂ« shkojĂ« sa mĂ« herĂ«t nĂ« xhami pĂ«r tĂ« qenĂ« i pranishĂ«m nĂ« faljen e xhumasĂ«. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 55
  • 56. 6. Pasi ta falĂ« farzin e xhumasĂ«, le t’i falĂ« katĂ«r rekate sunet tĂ« xhumasĂ«. Sipas hadithit “Kur tĂ« falni (farzin) pas xhumasĂ«, falni katĂ«r rekate (sunet tĂ« xhumasĂ«).” (Transmeton Muslimi) Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 56
  • 57. 20. RREGULLAT E SADAKASĂ‹ (LĂ‹MOSHĂ‹S) 1. Me dhĂ«nien e sadakasĂ« muslimani tĂ« ketĂ« pĂ«r qĂ«llim vetĂ«m kĂ«naqĂ«sinĂ« e Allahut tĂ« LartĂ«suar. 2. TĂ« japĂ« sadaka prej pasurisĂ« (mallit) mĂ« tĂ« dashur dhe mĂ« tĂ« mirĂ«, sipas hadithit: “Kush jep sadaka sĂ« paku edhe njĂ« hurmĂ« qĂ« ka fituar nga hallalli - se Allahu nuk pranon pĂ«rveç tĂ« pastĂ«rtĂ«s (tĂ« mirĂ«n) - atĂ« Allahu e pranon me tĂ« djathtĂ«n, pastaj e rrit, siç e rritni mazĂ«n tuaj, derisa tĂ« bĂ«het (hurma e dhĂ«nĂ« sadaka) sa njĂ« kodĂ«r.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) 3. Ta fshehĂ« atĂ« qĂ« e jep sadaka (mĂ« mirĂ« tĂ« mos e publikojĂ« atĂ«), sipas hadithit: “ShtatĂ« grupe Allahu do t’i vendosĂ« nĂ«n hijen e Arshit tĂ« Vet... e nĂ« ato shtatĂ« grupe Ă«shtĂ« edhe grupi i atyre qĂ« ndajnĂ« sadaka (lĂ«moshĂ«) duke thĂ«nĂ«... dhe njĂ« njeri qĂ« ka dhĂ«nĂ« sadaka dhe e ka fshehur kĂ«tĂ« derisa dora e tij e majtĂ« nuk ka ditur se ç’ka dhĂ«nĂ« dora e djathtĂ«.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) 4. T’ua shpĂ«rndajĂ« sadakanĂ« tĂ« afĂ«rmve tĂ« tij dhe atyre qĂ« kanĂ« nevojĂ« pĂ«r tĂ«. 5. TĂ« zgjedhĂ« kohĂ«n mĂ« tĂ« pĂ«rshtatshme pĂ«r dhĂ«nien e sadakasĂ«, nĂ« tĂ« cilĂ«n Allahu e dyfishon shpĂ«rblimin e punĂ«ve tĂ« mira, siç Ă«shtĂ« muaji i agjĂ«rimit. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 57
  • 58. 21. RREGULLAT E DURIMIT 1. Muslimani duhet tĂ« jetĂ« gjithmonĂ« durimtar kur t’i ndodhĂ« ndonjĂ« e papritur, sipas hadithit: “Durimi i vĂ«rtetĂ« Ă«shtĂ« ai qĂ« shfaqet nĂ« rastin e parĂ« tĂ« papritur (tĂ« ndonjĂ« fatkeqĂ«sie).” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) 2. PĂ«rmendja e Allahut tĂ« MadhĂ«ruar, dorĂ«zimi dhe pĂ«rulĂ«sia ndaj Tij. ThotĂ« Allahu xh.sh.: “TĂ« cilĂ«t, kur i godet ndonjĂ« e pakĂ«ndshme, thonĂ«: “Ne jemi tĂ« Allahut dhe tek Ai kthehemi.” (El-Bekare 156) 3. TĂ« bĂ«jĂ« durim kur ta godasĂ« diçka e padĂ«shirueshme dhe ta pranojĂ« kĂ«tĂ« si njĂ« vendim tĂ« Allahut xh.sh., sipas hadithit tĂ« Pejgamberit a.s., i cili pĂ«rcjell FjalĂ«n e Allahut xh.sh.: “Nuk do tĂ« ketĂ« dĂ«nim pĂ«r atĂ« besimtar qĂ«, kur t’ia marr ndonjĂ« tĂ« dashur (qoftĂ« njeri a gjĂ«send) tĂ« dynjasĂ«, bĂ«n durim pĂ«r tĂ« fituar xhennetin.” (Transmeton Buhariu) Ă‹shtĂ« mirĂ« ta pĂ«rkujtojĂ« hadithin e Pejgamberit a.s.: “ËshtĂ« çudi me jetĂ«n (çështjen) e besimtarit, e tĂ«rĂ« jeta e tij Ă«shtĂ« hajr (mirĂ«si), e atĂ« cilĂ«si nuk e ka kush pĂ«rveç besimtarit: nĂ«se e qĂ«llon ndonjĂ« e mirĂ«, ai falĂ«nderon (Allahun xh.sh.) dhe kjo Ă«shtĂ« hajr pĂ«r tĂ«, e nĂ«se e qĂ«llon ndonjĂ« e keqe, duron (pĂ«r Allahun xh.sh.), dhe kjo Ă«shtĂ« hajr pĂ«r tĂ«.” (Transmeton Buhariu) Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 58
  • 59. 22. RREGULLAT E HYRJES NĂ‹ SHTĂ‹PI 1. Kur tĂ« hyjĂ« nĂ« shtĂ«pi, muslimani duhet tĂ« thotĂ«: BISMIL-LAHI VELEXHNA VE BISMILLAHI HAREXHNA VE ALA RABINA TEVEK-KELNA (NĂ« emĂ«r tĂ« Allahut po hyjmĂ« dhe nĂ« emĂ«r tĂ« Allahut dolĂ«m, e nĂ« Zotin tonĂ« po mbĂ«shtetemi.) Transmeton Ebu Davudi me sened sahih. 2. Ta pĂ«rshĂ«ndesĂ« me selam familjen e tij. 3. Para se tĂ« ulet pĂ«r tĂ« pushuar, le t’i lajĂ« dhĂ«mbĂ«t me misvak (a brushĂ«). 23. RREGULLAT E AGJĂ‹RIMIT 1. Muslimani duhet tĂ« largohet prej fjalĂ«ve tĂ« pavĂ«rte-ta dhe tĂ« mos punojĂ« sipas tyre. TĂ« largohet prej shpifjes, fjalĂ«ve tĂ« turpshme, sharjes dhe dĂ«mtimit tĂ« njerĂ«zve sipas hadithit: “Kush nuk largohet nga rrena dhe veprat e ngjashme me tĂ«, le ta dijĂ« se Allahu xh.sh. nuk Ă«shtĂ« i nevojshĂ«m pĂ«r urinĂ« dhe etjen e tij.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) Dhe hadithit: “AgjĂ«rimi Ă«shtĂ« mbrojtĂ«s e, kur agjĂ«roni, mos thoni fjalĂ« tĂ« turpshme dhe mos e ngrini zĂ«rin. NĂ«se ndokush ju fyen (provokon) ose ju mĂ«shon, thoni: “UnĂ« jam agjĂ«rues.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) 2. TĂ« ngrihet pĂ«r tĂ« ngrĂ«nĂ« syfyr (ushqimi qĂ« hahet para agimit), çkadoqoftĂ«, bile edhe njĂ« gotĂ« ujĂ«, duke u bazuar nĂ« hadithin: “BĂ«ni syfyr, se nĂ« syfyr ka bereqet.” (Transmeton Ibni Habani nĂ« sahihun e tij) Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 59
  • 60. 3. TĂ« bĂ«jĂ« iftar me hurma, sipas hadithit: “Kur tĂ« bĂ«ni iftar, bĂ«ni iftar me hurma, se ajo Ă«shtĂ« bereqet, e nĂ«se nuk mund tĂ« gjeni hurma, atĂ«herĂ« pini ujĂ«, se ai Ă«shtĂ« pastrim.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) 4. TĂ« shpejtojĂ« me iftarin menjĂ«herĂ« sa tĂ« perĂ«ndojĂ« dielli (akshami), sipas hadithit: “NjerĂ«zit do tĂ« jenĂ« nĂ« hajr (mirĂ«si) derisa tĂ« shpejtojnĂ« me iftarin.” (TransmetojnĂ« Buhariu dhe Muslimi) 5. TĂ« bĂ«jĂ« dua (lutje) nĂ« iftar me atĂ« qĂ« ka bĂ«rĂ« dua Pejgamberi alejhi selam, duke thĂ«nĂ«: ALLAHUM-ME LEKE SUMTU VE ALA RIRZKIKE EFTARTU VE ALEJKE TEVEKKELTU VE BIKE AMENTU DHEHEBEDH-DHAMEU VEBTEL-LETIL-URUK VE THEB-BETEL EXHRU IN SHA ALLAH. JA VASIUL FADLI IGFIR LI. ELHAMDULILAHI LEDHI EAANENI FE SUMTU VE REZEKANI FE EFTARTU. (O Allahu im, pĂ«r Ty agjĂ«rova dhe prej rizkut TĂ«nd (furnizimit TĂ«nd) bĂ«ra iftar, te Ty u mbĂ«shteta dhe besova. U shua etja dhe u mbushĂ«n kodrat (damarĂ«t). U vĂ«rtetua shpĂ«rblimi, nĂ«se dĂ«shiron Allahu. O Ti qĂ« ke dhuntinĂ« e gjerĂ«, mĂ« fal mua. FalĂ«nderimi i takon Allahut, i Cili mĂ« ndihmoi dhe agjĂ«rova, mĂ« furnizoi e bĂ«ra iftar.) TransmetojnĂ« Ebu Davudi dhe Nesaiu. 6. TĂ« lexojĂ« dhe studiojĂ« Kur’anin e NdershĂ«m, kurdo qĂ« t’i jepet rasti, qoftĂ« ditĂ«n a natĂ«n. 7. T’u shpĂ«rndajĂ« dhe t’u japĂ« sa mĂ« tepĂ«r sadaka farefisit, fukarave, tĂ« mjerĂ«ve, siç e kishte zakon Pejgamberi alejhi selam. Ai ishte njeriu mĂ« i pĂ«rpiktĂ« pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« punĂ« tĂ« mira. E nĂ« muajin e Ramazanit ishte edhe mĂ« bujar se ditĂ«ve tĂ« tjera, ishte edhe mĂ« bujar se era e dĂ«rguar. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 60
  • 61. 8. TĂ« jetĂ« i qĂ«ndrueshĂ«m, i rregullt nĂ« namazin e taravisĂ« pĂ«r çdo natĂ« tĂ« ndershme, duke u bazuar nĂ« hadithin: “Kush e agjĂ«ron Ramazanin me iman tĂ« plotĂ« dhe duke iu pĂ«rmbajtur rregullave tĂ« tij, atij do t’i falen gabimet e bĂ«ra.” (TransmetojnĂ« gjashtĂ« shĂ«nues tĂ« haditheve) 9. TĂ« qĂ«ndrojĂ« nĂ« xhami dhjetĂ« ditĂ«t e fundit tĂ« Ramazanit, nĂ« ato xhami ku falet xhumaja. Pejgamberi alejhi selam kishte traditĂ« tĂ« qĂ«ndronte nĂ« xhami dhjetĂ« ditĂ«t e fundit tĂ« çdo Ramazani, derisa ndĂ«rroi jetĂ«, e pas vdekjes sĂ« tij kĂ«tĂ« traditĂ« e vazhduan gratĂ« e Pejgamberit sallAllahu alejhi ue sel-lem. 24. RREGULLAT E HAXHIT 1. TĂ« konsultohet me tĂ« dijshmit, pĂ«r tĂ« shfrytĂ«zuar pĂ«rvojĂ«n dhe diturinĂ« e tyre rreth haxhit. 2. TĂ« falĂ« namaz Istihare (namaz qĂ« bĂ«het kur nuk dimĂ« si tĂ« vendosim pĂ«r njĂ« punĂ«). Me kĂ«tĂ« nuk kemi pĂ«r qĂ«llim vetĂ« haxhin, sepse ai Ă«shtĂ« mirĂ«si dhe ibadet e nuk ka dyshim nĂ« tĂ«, por me Istiharen kemi pĂ«r qĂ«llim kohĂ«n e nisjes, grupin tĂ« cilin do ta shoqĂ«rojĂ« dhe mjetin me tĂ« cilin do tĂ« udhĂ«tojĂ«. 3. T’i mĂ«sojĂ« rregullat e haxhit. E nĂ«se nuk ka pasur mundĂ«si t’i mĂ«sojĂ«, duhet tĂ« ketĂ« kujdes qĂ« tĂ« bĂ«jĂ« pjesĂ« njĂ« grup nĂ« mesin e tĂ« cilit ka ndonjĂ« dijetar a nxĂ«nĂ«s. E nĂ«se edhe kĂ«tĂ« nuk arrin ta bĂ«jĂ«, atĂ«herĂ« le tĂ« marrĂ« me vete libra qĂ« do t’a ndihmojnĂ« pĂ«r kĂ«tĂ«. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 61
  • 62. 4. Ai qĂ« do tĂ« niset nĂ« haxh, para se tĂ« niset duhet t’i porosisĂ« familjen dhe shokĂ«t e tij qĂ« t’ia kenĂ« frikĂ«n Allahut dhe t’u pĂ«rmbahen dispozitave tĂ« Tij. 5. T’i regjistrojĂ« porositĂ« e tij (testamentin e tij) dhe ato qĂ« ka a qĂ« i kanĂ« borxh. 6. TĂ« pĂ«rpiqet tĂ« bĂ«jĂ« njĂ« teube tĂ« sinqertĂ« (pendim) pĂ«r mĂ«katet e tij. 7. T’ua kthejĂ« hakun ose t’u kĂ«rkojĂ« falje njerĂ«zve, qoftĂ« pĂ«r dĂ«me tĂ« karakterit fizik, material a moral. 8. PĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« haxhin a umren, haxhiu duhet tĂ« zgjedhĂ« pasurinĂ« e pastĂ«r tĂ« fituar nga hallalli, sipas hadithit: “Allahu Ă«shtĂ« i PastĂ«r dhe e pranon vetĂ«m tĂ« pastrĂ«n.” (Transmeton Muslimi) 9. Me haxhin a umren tĂ« ketĂ« qĂ«llim kĂ«naqĂ«sinĂ« e Allahut nĂ« DitĂ«n e Gjykimit. 10. Kur tĂ« hipĂ« nĂ« mjetin transportues, qoftĂ« kafshĂ«, automjet ose aeroplan, duhet tĂ« thotĂ« Bismil-lah, e pastaj ta falĂ«nderojĂ« Allahun dhe tĂ« lutet me duanĂ« e udhĂ«timit, e mĂ« pas tĂ« bĂ«jĂ« sa mĂ« shpesh dua, dhikr, istigfar, ta madhĂ«rojĂ« Allahun e tĂ« thotĂ«: SUBHANALLAH, ELHAMDULIL-LAH. ALLAHU EKBER dhe LA ILAHE IL-LALLAH. 11. Ta ruajĂ« gjuhĂ«n nga thashethemet dhe kotĂ«sitĂ«, tĂ« mos bĂ«jĂ« shaka shumĂ« dhe tĂ« mos luajĂ«, qĂ« dĂ«mi tĂ« jetĂ« mĂ« i madh se dobia. 12. T’u shmanget ofendimeve ndaj bashkudhĂ«tarĂ«ve dhe tĂ« bĂ«jĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r kĂ«shillimin dhe udhĂ«zimin e tyre nĂ« tĂ« mira dhe pĂ«r ndalimin e tyre nga tĂ« kĂ«qijat, si dhe tĂ« pĂ«rpiqet ta shfrytĂ«zojĂ« kohĂ«n maksimalisht. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 62
  • 63. 13. TĂ« kujdeset qĂ« tĂ« mos i pengojĂ« haxhilerĂ«t, posaçërisht gjatĂ« tavafit, sa’jit dhe gjuajtjes sĂ« gurĂ«ve. 14. T’i plotĂ«sojĂ« kushtet e haxhit duke e madhĂ«ruar, duke e falĂ«nderuar dhe duke iu nĂ«nshtruar Zotit tĂ« GjithĂ«sisĂ«. 15. TĂ« distancohet nga marrĂ«dhĂ«niet gjinore, grindjet, sharjet dhe nga thyerja e rregullave. E nĂ«se dikush grindet pĂ«r ta ndihmuar tĂ« vĂ«rtetĂ«n, kjo konsiderohet udhĂ«zim nĂ« tĂ« mirĂ«, qĂ« herĂ« Ă«shtĂ« i detyrueshĂ«m e herĂ« i pĂ«lqyeshĂ«m, sipas nevojave tĂ« rastit. 16. Haxhiu duhet tĂ« kujdesĂ«e pĂ«r t’i kryer farzet e Allahut, si namazin me xhemat nĂ« kohĂ«t e veta. Ă‹shtĂ« e çuditshme qĂ« shumica e haxhilerĂ«ve e zhvlerĂ«sojnĂ« kĂ«tĂ« vepĂ«r tĂ« madhe! Si Ă«shtĂ« e mundur qĂ« dikush ta bĂ«jĂ« haxhin e nuk falet, ose pĂ«rton qĂ« tĂ« dalĂ« nĂ« kohĂ« pĂ«r t’u falur? NjĂ« vepĂ«r e tillĂ« nuk i verbon sytĂ«, por verbon zemrat qĂ« rrahin nĂ« gjoks. 17. Gruaja qĂ« niset pĂ«r haxh Ă«shtĂ« e detyruar tĂ« mos udhĂ«tojĂ« vetĂ«m, por me njĂ« tĂ« afĂ«rm (me tĂ« cilin e ka tĂ« ndaluar tĂ« martohet sipas Islamit). Ajo qĂ« bĂ«jnĂ« njĂ« numĂ«r i madh grash, duke shpĂ«rfillur kushtin e mahremit (tĂ« afĂ«rmin), dhe udhĂ«tojnĂ« nĂ« haxh dhe umre pa ta, Ă«shtĂ« njĂ« mĂ«kat i madh pĂ«r tĂ« cilin duhet njĂ« pendim i sinqertĂ« tek Allahu xh.sh. 18. GratĂ« e kanĂ« pĂ«r detyrĂ« tĂ« mbulohen dhe tĂ« mos u shihen pjesĂ«t e trupit dhe tĂ« pĂ«rpiqen qĂ« obligimet e haxhit t’i kryejnĂ« me nder. Ato duhet ta dinĂ« se takimet me burra dhe pĂ«rzierja me ta pa kurrfarĂ« nevoje Ă«shtĂ« çështje e ndaluar. 19. Haxhiu e ka pĂ«r detyrĂ« t’u shmanget fjalĂ«ve dhe veprimeve qĂ« nuk pĂ«rputhen me ndĂ«rgjegjen e njeriut, siç janĂ« fjalĂ«t e disave: “E kam gjuajtur shejtanin”, ose sjelljet e tĂ« tjerĂ«ve, siç janĂ« hedhja Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 63
  • 64. e sandaleve nĂ« vend tĂ« gurit ose sharja etj. TĂ« gjitha kĂ«to janĂ« nĂ« kundĂ«rshtim me qĂ«llimin e gjuajtjes sĂ« gurĂ«ve, sepse kjo gjuajtje Ă«shtĂ« nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« pĂ«rmendje e Allahut tĂ« MadhĂ«rishĂ«m. 20. Haxhiu duhet tĂ« kujdeset t’u vijĂ« nĂ« ndihmĂ« muslimanĂ«ve, t’u bĂ«jĂ« mirĂ« dhe t’i udhĂ«zojĂ« kur kanĂ« nevojĂ«. Fondacioni i RinisĂ« Islame — Cyrih www.islamischen.ch e-mail: info@islamischen.ch 64